None
Bijlage 1
COMMISSIE  VAN DE  EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
COM(82)  865 def.
Brussel,  19 januari  1983
VOORSTELLEN  VOOR EEN  EUROPESE  STRATEGIE
OP WETENSCHAPPELIJK  EN TECHNISCH GEBIED
KADERPROGRAMMA 1984-1987
(Mededeling  van de  Commissie  aan de  Raad en het
europees  Parlement)
COM(82) 865 def.
INHOUD
Blz.
INLEIDING
I. HUIDIGE  SITUATIE  - EEN UITDAGING  3
II. DE GEMEENSCHAP  IN DE INTERNATIONALE  CONTEXT  6
III. EEN WETENSCHAPPELIJKE  EN TECHNISCHE  STRATEGIE  VOOR EUROPA  10
A. Voor de periode  198^-1987  voorgestelde beginselen,
programmapunten  en doelstellingen  10
B. Leidraad  voor de programma's  18
B.1. Programmapunten  22
- Bevordering van het concurrentievermogen van de
landbouw  (met inbegrip van de  visserij)  22
- Bevordering van het concurrentievermogen van de
industrie  31
- Verbetering van het grondstoffenbeheer
- Verbetering van het  beheer  van de energiebronnen k9
- Verhoging van de ontwikkelingshulp 66
- Verbetering van de levens- en  arbeidsomstandigheden  70
- Verbetering van de doelmatigheid van het  wetenschappe­
lijke en technische  potentieel  van de  Gemeenschap  79
B.2. Horizontale  werkzaamheden  8**
IV. WEGEN  EN MIDDELEN  85
1. Structuren en  procedures  85
2. Modaliteiten  - actieprogramma's  86
3. Voorziene  financiële  middelen  87
CONCLUSIES
BIJLAGEN  : Bijlage  I : Analyse van de  positie  van de  Gemeenschap
in de internationale  context.
Bijlage  II : Lijst van plannen  per doelstelling.
 VOORSTELLEN  VOOR EEN  EUROPESE  STRATEGIE
OP WETENSCHAPPELIJK  EN TECHNISCH  GEBIED
KADERPROGRAMMA  1984-1987
INLEIDING
In dit document  wordt het eerste algemeen  kaderprogramma  voor wetenschappe­
lijke en technische  activiteiten  inzake "onderzoek,  ontwikkeling  en demon­
stratie"  (0, O 8e D)  beschreven  dat wordt voorgesteld  aan de  Europese
Gemeenschappen  voor de jaren 1984-1987·
Dit voorstel  is opgesteld naar  aanleiding  van verzoeken  van de  Raad van
Ministers  in november  1981 en in  maart en juni 1982 die voortvloeiden  uit
mededelingen  van de  Commissie  (1). Bij dit  voorstel  is uitgegaan  van :
- recente en voorlopige  gegevens  over het nationale  beleid van onderzoek,
ontwikkeling  en demonstratie  en dat van de  belangrijkste  derde landen  (2)5
- communautaire toekomststudie s (werkzaamheden  van de  FAST-groep)  (3) en de
dertien  plannen  per doelstelling  (k) die  speciaal  zijn opgesteld voor  de
voorbereiding  van dit eerste kaderprogramma;
- studies en discussies  van het  Parlement  en het  Economisch  en Sociaal
Comité ;
- studies en discussies  van de  betrokken  diensten  van de  Commissie  met steun
van deskundigen  van de  Lid-Staten  en leden van het  Europees  Comité  voor
Onderzoek  en Ontwikkeling  (CERD) en van het  Raadgevend  Comité  voor Indus­
trieel Onderzoek  en Ontwikkelingswerk (CORDI ).
In dit document  zal nader  worden  ingegaan  op :
- de sociaal-economische  programma-punten  van de  Gemeenschap  die de  grond­
slag vormen  voor de gemeenschappelijke  strategie  op het  gebied van de
wetenschap  en technologie;
(1) documenten  C0M(81)574  def., SEC(82)896 def.
(2) Zie bijlage I "Analyse  van de  positie  van de  Gemeenschap  in de  interna­
tionale  context".
(3) FAST : Forecasting  & Assessment  in the  field of Science  & Technology
C+) Zie lijst van plannen  per doelstelling  in Bijlage  II.
 -2-
- de grote wetenschappelijke en technische  doelstellingen  die de Gemeen­
schap zou  moeten  nastreven in de periode  198^-1987;
- de specifieke  doelstellingen  waarvan  de prioriteit  en het  relatief  belang
zijn aangegeven  in de leidraad  voor de  programma's  waarvan  moet worden
uitgegaan om de gemeenschappelijke  activiteiten  op het gebied van onder­
zoek, ontwikkeling en demonstratie vast te  stellen.
De Commissie  is van  mening  dat de  Raad en het Parlement  zich aan de  hand
hiervan  zullen  kunnen  uitspreken over het belang en het doel van de op
communautair  niveau te  treffen  maatregelen op het gebied van  wetenschap
en technologie ten opzichte van de  andere  activiteiten  en beleidslijnen
van de Gemeenschap  en de wetenschappelijke en technische  activiteiten  en
beleidslijnen  van de Lid-Staten.
Het kaderprogramma  is dan ook  niet alleen  maar een communautair  instrument
voor de programmering,  maar tevens een instrument voor de  financiële  ramin­
gen op middellange  termijn  waarmee  de besluitvorming op het gebied van
sectorprogramma's  en begroting in  belangrijke  mate kan worden  vergemak­
kelijkt.
-3-
I. HUIDIGE  SITUATIE  - EEN UITDAGING
Aan het begin van de jaren  tachtig  hebben  alle industrielanden - en dus,
in uiteenlopende  mate,  alle Lid-Staten van de  Gemeenschap  - te kampen
met vijf grote problemen  :
1. De economische  crisis  en de daaruit voortvloeiende  inflatie  en werkloosheid
Twee ramingen  in dit verband : het aantal werklozen dat in de  Gemeenschap
thans 10,7 miljoen bedraagt, ofwel 9»6 % van de beroepsbevolking, kan in
1985 oplopen tet 15 miljoen (1). Om in 1995  weer een niveau van 2 % te
bereiken,  is het nodig dat vanaf dit ogenblik tot 1995  jaarlijks  ongeveer
1 miljoen  nieuwe  arbeidsplaatsen  wordt geschapen.
 2. Het instabiele  (zoniet  teruglopende) concurrentievermogen van de  meeste
Lid-Staten  ten opzichte van de grote  derde landen wat  betreft  de weten­
schappelijke  of technologische, de agrarische en de  industriële  concurren­
tiekracht.
De agrarische handelsbalans van de EEG met de  rest van de wereld  blijft
deficitair.  De industriële  concurrentiekracht die op het gebied van de
geavanceerde  technieken reeds  onvoldoende  is, vertoont achteruitgang op
andere,  klassiekere  produktiegebieden zoals de autosector of de  chemie.
Tenslotte  stemmen  alle nationale en  communautaire  studies overeen in
hun conclusies waaruit de  noodzaak  blijkt  om de wetenschappelijke en
technische  "creativiteit"  binnen de  Gemeenschap  opnieuw  te bezielen.
3. De noodzaak  van een beter  beheer  van de energie- en grondstoffenbronnen.
Wat betreft  aardolie,  aardgas,  uranium  of delfstoffen  die tegen  redelijke
economische  voorwaarden  kunnen  worden  gewonnen,  is de Gemeenschap  voor
haar bevoorrading sterk  afhankelijk  van derde landen. Dientengevolge
moet de Gemeenschap  het kapitaal  aan primaire of secundaire hulpbronnen
dat zij  bezit zo goed mogelijk  beheren  (recyclage van materialen,  exploi-
(1) Er zij met het oog op de  uitbreiding  van de  Gemeenschap  nog eens op ge­
wezen dat de werkgelegenheidssituatie in Spanje en Portugal  even slecht
is als die van de  tien Lid-Staten.  Bron van aangehaalde  gegevens  :
Eurostat  6.1982  en FAST-rapport.
-4-
tatie van arme delfstoffen,  toepassing van  energiebesparende  technieken,
vernieuwbare  energiebronnen,  enz.).
k. De noodzakelijke intensivering van de betrekkingen en de  samenwerking  met
de ontwikkelingslanden
Zowel wegens  de solidariteit  met de  derde wereld als  vanwege  de gedeelde
economische  belangen  bevindt de  Gemeenschap  zich in de positie  om een rol
te spelen die uniek is in de wereld wat betreft de ontwikkeling van het
0, 0 & D in de ontwikkelingslanden  zelf en het beschikbaar  stellen  van
haar eigen 0 & O-potentieel al  naar gelang de  behoeften  van de ontwikke­
lingslanden.
 5. De voorbereiding van de  maatschappij  op de veranderingen die  zijn voorge­
komen of die  voortkomen  uit de ontwikkeling van  nieuwe  technologieën
(Zowel op plaatselijk  of regionaal niveau als op nationaal of  communautair
niveau)•
Ter illustratie  kan worden  gesteld dat, alleen al ten  gevolge  van de ont­
wikkeling  van de informatietechnieken, een  derde  van de huidige  banen  in
Europa rechtstreeks zal  worden beïnvloed  qua aard en  functie.  In de ont­
wikkelde  samenleving  zal rekening  moeten  worden  gehouden  met belangrijke
zaken als onderwijs, opleiding en verdeling van taken  willen  de levens­
standaard, het  sociaal  evenwicht  en de kwaliteit  van het leven  worden
gehandhaafd  en verbeterd.
Naast deze vijf problemen  waarvoor  op korte en middellange termijn oplossingen
moeten worden  gevonden,  moeten  de Lid-Staten van de  Gemeenschap  op langere
termijn  - naar uit de  werkzaamheden  van de FAST-groep  is gebleken  - het
hoofd bieden aan ingrijpende ontwikkelingen die  zich reeds  duidelijk  aftekenen,
en deze beheersen,  te weten :
- De ingrijpende  wijziging  van de organisatie van de dienstensector.  Deze
is de komende  jaren van  buitengewoon  belang  voor de werkgelegenheid,  de
concurrentiekracht en het  sociaal  overleg (1).  (Hierbij  zij opgemerkt  dat
de dienstensector in de  Gemeenschap  reeds in 19&0 51 % van de arbeidsplaat­
sen en 56 % van de  toegevoegde  waarde  vertegenwoordigde).
(1) Als voorbeeld, kan hier de aanpassing van de vervoerssector aan de  nieuwe
economische  en sociale  behoeften  worden  genoemd.
-5-
- De organisatie en de vernieuwing van de produktie  door op de  juiste
wijze gebruik te  maken van de nieuwe  technieken,  fundamentele  grondslag
voor een  nieuwe  groei.
- Het optimale gebruik van de  bodem door geïntegreerd  beheer  van land, water
en vernieuwbare  natuurlijke  bronnen  (nu reeds  neemt het aantal  conflicten
over het gebruik van de  bodem voor uiteenlopende doeleinden sterk toe :
industrie,  landbouw,  urbanisatie,  transport, enz.).
 - De ontwikkeling van de  derde wereld naast de overdracht van technieken en
produkten (georganiseerde  samenwerking,  uitwisselingen,  taakverdeling, enz.).
- De voortdurende aanpassing van de maatschappij aan de technologische veran­
deringen (evenwicht tussen  werk en vrijetijdsbesteding,  stedelijke  structu­
ren, sociaal  overleg over de diensten van  openbaar  belang,  culturele  gevol­
gen van de communicatietechnieken, enz.).
Hoewel de wetenschappelijke en technische ontwikkeling, gezien  deze realiteiten
en vooruitzichten,  op zich geen garantie biedt voor  economische  groei,  con­
currentievermogen op lange termijn of  sociaal  welzijn,  vormt hij - zonder toe­
reikend  te zijn - een noodzakelijk element.  Soms  blijkt  zelfs dat de bijdrage
van dit -  door het 0, 0 & D  gevormde  - polyvalente hulpmiddel van  fundamen­
teel belang is.
Zowel de geïndustrialiseerde  landen als de ontwikkelingslanden  treffen  dan
ook aanzienlijke  maatregelen om het 0, 0 & D te ondersteunen.
Waar bevindt de  Europese  Gemeenschap  zich in deze stroom van maatregelen?
Welke plaats heeft zij  zich verworven  in de internationale  context?
Deze situatie  wordt schematisch geanalyseerd in  Bijlage  I (samenvatting van
analyses van de diensten van de EEG,  UNESCO,  OESO, enz.) en, per sector,  meer
gedetailleerd  in de plannen per  doelstelling  waarvan  de lijst is opgenomen  in
Bijlage  II.
Hierna worden  dan ook  slechts  enkele globale  gegevens  over de sterke en  zwak­
ke zijden  van de  Gemeenschap  in de internationale  context vermeld.
-6-
II. DS GEMEENSCHAP  IN DE INTERNATIONALE  CONTEXT
De tien Lid-Staten  van de Gemeenschap  beschikken over  een aanzienlijk  onder­
zoekpotentieel.  Hun uitgaven hiervoor  bedragen  20 % van de  over de gehele
wereld aan het 0, 0 & D  bestede middelen  (1982).
Op dit  ogenblik  zijn meer dan één  miljoen  wetenschappers  en technici  - waar­
van 350.000  onderzoekers  - betrokken bij  onderzoekwerkzaamheden.
 De onderzoekcapaciteit  van de Gemeenschap is  slechts  27 % kleiner  dan die van
de Verenigde  Staten  - als  uitsluitend  wordt uitgegaan  van civiel  onderzoek  -
en het dubbele  van die van  Japan (1982).
Wat de overheidsuitgaven  betreft, laat  een in  miljoen  Ecu 1982 omgerekende
vergelijking  van de  door de Lid-Staten  van de Gemeenschap, de  Verengide  Staten
en Japan bestede middelen  het volgende  beeld zien  :
Begrotingskredieten  (financiering  door de staat)  in miljarden  Ecu
Jaar 1975 1981 1982
Belgique/België 0,36 0,54 0,56 voorlopig
Danmark 0,18 0,24 0,25 voorlopig
Deutschland 4,18 7,07 7,84 voorlopig
Ellas 0,07 0,07 voorlopig
Fr?? nee 3,18 6,63 8,17 voorlopig
Ireland 0,03 0,06 0,08 voorlopig
Italia 0,56 2,06 1,91 voorlopig
Nederland 0,64 1,18 1,28 voorlopig
United-Kingdom 2,37 5,99 6,33 voorlopig
EUR-10 11,50 23,85 26,49 voorlopig
TER VERGELIJKING
U.S.A. (Federal Outlays)  1 Ecu= $1,24077 =$1,11645 =$1,00324
14,56 30,16 ram. 38,15 raming
Japan (overheidsuitgaven  1 Ecu= 354,312  Yen =247,598  Y =244,671 Y
2,49 6,83 ram. 7,50 raming
PS De verdeling  van de uitgaven  voor 0 & 0 tussen ' de openbare sector
(financiering  door > de staat)  en de particuliere sector (industrie,
VZW, enz) is in EUR -10 en de VS ong eveer 50-50, terwijl de staat
in Japan minder dan 30 % bijdraagt tot de financiering  van . het O&Oo
-7-
In het algemeen  kan dan ook  worden  gesteld  dat de  Lid-Staten  van de Gemeen­
schap beschikken over wetenschappelijke  en industriële  middelen  van aanzien­
lijke omvang en  diversiteit.  De mankracht,  teams,  uitrusting,  financiële  mid­
delen (zelfs al zijn deze enigszins ontoereikend)  en de  hulpmiddelen  om kennis
om te zetten in innovatie  vormen te zamen een  instrument voor  de vooruitgang
met een potentiële  doeltreffendheid  die internationaal  niet wordt geëvenaard.
 Een nadere  analyse  van de  Europese  mogelijkheden brengt  evenwel  zorgwekkende
feiten aan het  licht. Uit de  meeste  nationale  en communautaire  studies  die de
afgelopen jaren  zijn uitgevoerd,  blijkt het volgenden  :
- een zekere achteruitgang  van de  creativiteit,  van de  wetenschappelijke
"produktiviteit"  van het  Europese  onderzoek;
- te weinig  multidisciplinair  onderzoek  (op veel gebieden  - nieuwe  energie­
bronnen,  milieu,  agrovoeding  - kunnen de vereiste  oplossingen  alleen  worden
gevonden  met multisectorieel  of multidisciplinair  onderzoek);
- niet te verwaarlozen leemten  in de  onderzoekgebieden  die door de universi­
teiten als te toegepast  en door de industrie  als te  fundamenteel  worden
gezien (bijvoorbeeld  synthetische materialen, voedingsmiddelentechnologie,
toxicologie,  enz.);
- het gebrek aan overeenstemming  in diverse sectoren tussen wetenschappelijk
aanbod (het produkt van onderzoeklaboratoria)  en
. de wetenschappelijke  en technische vraag, vooral  die vanuit de industrie;
. de sociale  behoeften;
. en, in  mindere  mate, de vraag van de  overheid.
Dit gebrek  aan overeenstemming  tussen vraag  en aanbod  veroorzaakt  soms ernstige
leemten.  In dit verband  vormt de gasleiding  tussen  Europa  en Siberië een
treffend  voorbeeld;  uit de  Amerikaanse  embargo  is gebleken  in welke mate
Europa afhankelijk  is. Tevens  heeft dit  gebrek aan overeenstemming  tot
gevolg dat vaak toegepast  onderzoek  wordt  verricht  zonder toepassings­
mogelijkheden  of dat  innovaties  worden  gelanceerd zonder afzetmogelijk­
heden (computers, prototypes  van vliegtuigen,  farmaceutische produkten, enz.).
-8-.
 - .'Ie ontoereikendheid, of in ieder geval de te trage ontwikkeling, van
..ie organisatorische structuren van het  openbaar  onderzoek  (bijvoorbeeld
ie bekende  problemen  van de taakverdeling tussen  onderzoek  en onderwi  js
aan de universiteit  en van de  relaties  tussen  universiteit  en industrie);
- onvoldoende  aandacht  voor. de verspreiding van- wetenschappelijke en tech­
nische informatie en  voor de benutting van de resultaten van het 0 & C;
- tenslotte te veel  dubbel  werk wat betreft de  activiteiten  van de overheid
op het gebied van C & C die in de Lid-Staten van de  Gemeenschap  plaats­
vinden : het  feit dat in  alle Lid-Staten  tegelijkertijd  met overheidsgeld
op grote schaal hetzelfde  onderzoek  wordt verricht.
Hoewel dergelijke  parallele  werkzaamheden  in een aantal gevallen stimuleerd
en vruchtbaar  kunnen  zijn, zal vanaf een zeker  punt het dubbel  werk altijd
steriel worden  en zal de  gehandhaafde  intracommunautaire  concurrentie ten
koste gaan van het  concurrentievermogen  van de Gemeenschap  ten opzichte
var. derde landen. Dit is vooral het geval als het niveau van de  betrokken
nationale  teams  in internationaal opzicht  onder  de maat blijft.
Wat dit laatste  punt betreft is sinds  enkele  jaren het aantal en de om­
vang van. de  gemeenschappelijke  activiteiten  en samenwerkingsactiviteiten
ij nel gegroeid. Het  concurrentievermogen  van de Lid-Staten  blijft  evenwel
wankel,  de wetenschappelijke en technische  uitstraling  blijft  ongelijk.
üe overeenkomst  tussen  deze negatieve  kenmerken  binnen  de Gemeenschap,  de
omvangrijke  uitgaven die op nationaal niveau  worden  gedaan  - waarbij  even­
wel de drempel  voor een internationale concurrentiepositie niet  wordt be­
reikt - en de  beperkingen  of tekortkomingen  van de verschillende  landen
zijn stuk voor stuk factoren die pleiten  voor systematische  samenwerking.
 -9-
Uiiaterale  en multilaterale  samenwerking,  stap voor stap, óf een georgani
setrde strategie  die geleidelijk  op communautair  niveau tot stand  wordt
gebracht (met inbegrip van de  relaties  met de ontwikkelde landen of de
ontwikkelingslanden  ?
De Commissie  verzoekt de Lid-Staten thans  deze vraagstukken te bespreken
op basis van dit  document  waarin een wetenschappelijke en technische
strategie  voor Europa  wordt voorgesteld die op concrete wijze  wordt
vertaald  in een  kaderprogramma  voor de jaren  1904-1987·
-10-
III. EEN WETENSCHAPPELIJKE  EN TECHNISCHE  STRATEGIE  VOOR EUROPA
A. VOOR DE  PERIODE  1984-1987  VOORGESTELDE  BEGINSELEN,  PROGRAMMAPUNTEN  EN
DOELSTELLINGEN
Er worden  drie fundamentele beginselen voorgesteld als grondslag voor  de
gemeenschappelijke  strategie  198^-1987  :
- ten eerste de toekenning  van een  hogere  prioriteit  aan wetenschappelijke
en technische maatregelen  met het oog op het  opnieuw op gang brengen  van
de activiteiten  en beleidslijnen  van de  Gemeenschap  en, in het kader
hiervan,  de toekenning  van een  steeds hoger percentage mankracht  en
financiële  middelen  aan deze activiteiten.
- ten tweede,  uitgaande  van de  fundamentele  programmapunten  de aanpak per
doelstelling,  dat wil zeggen  de keuze van duidelijk  afgebakende  signifi­
cante doelstellingen  voor de periode  198^-1987  ten einde  :
. de tenuitvoerlegging  van de  door de Lid-Staten  gewenste  wilskrachtige
strategie  te bevorderen,
. de uiteindelijke  vaststelling  van actieprogramma's  te bevorderen, door
de belangrijkste  behoeften  van de  Gemeenschap  te identificeren  en te
rangschikken  en, op basis hiervan,  het relatieve  belang te bepalen
van de overeenkomstige wetenschappelijke  en technische  doelstellingen,
. concrete  ervaring  op te  doen met de  methode  voor de politieke  en tech­
nische keuze tussen  nationale,  internationale  en communautaire
act iviteiten.
 - ten derde ,continue  activiteiten  ter stimulering  van de  doeltreffendheid
van het wetenschappelijk  en technisch  potentieel  van de  Gemeenschap.  Aan
dit onderwerp  dat het  zevende programmapunt  voor het kaderprogramma
1984-1987  vormt, is een  afzonderlijk  hoofdstuk gewijd in  het tweede
deel van dit document  waarin de leidraad  voor de programma's  wordt
toegelicht.
Daarom zal hier alleen  worden  ingegaan  op de  eerste twee voorgestelde
fundamentele beginselen  :
-11-
1. HOGERE  PRIORITEIT  VOOR DE  WETENSCHAPPELIJKE  EN TECHNISCHE  ACTIVITEITEN
De gemeenschappelijke  strategie  op het  gebied van O & O  moet niet de vereu-
ropesing  van de  wetenschappelijke  en technische  activiteiten  van de  Lid-Staten
tot doel op zich hebben,  maar het voortdurend  scheppen  van de  gunstigste
voorwaarden  voor een gemeenschappelijke  groei.  Deze gemeenschappelijke groei
ligt ten grondslag  aan het  streven naar  een betere samenwerking  met de  ont­
wikkelde  derde landen en de  ontwikkelingslanden.
Aan deze voorwaarden  wordt evenwel  op communautair  niveau  vaak slecht  voldaan,
zoals werd vastgesteld  door de Lid-Staten  tijdens  de Raad van 8 maart en die
van 30 juni  1982.
Om werkelijk  te kunnen  kiezen tussen nationale,  internationale  en communau­
taire activiteiten,  is het  voorts nodig  dat de  raming van de  omvang van de
vereiste  communautaire  middelen  niet a priori wordt beperkt tot  een kunstma­
tig vastgesteld bedrag  dat niet in overeenstemming  is met de op te  lossen
problemen.  Hierbij  doet zich de vraag voor  van de  omvang,  van het  essentiële
niveau, van de  communautaire  activiteiten.
 Om de discussies  en zodoende  de juiste  keuzebepaling mogelijk  te maken, moet
men zich, tenminste voor  een aantal programmapunten,  openstellen voor  een aan­
zienlijke  potentiële  toename  van de  communautaire  middelen.  Gebeurt  dit niet,
dan kan slechts de huidige  gang van zaken worden  voortgezet  met de  vastge­
stelde onevenwichtige verdeling  en op gebieden  waar nog geen gemeenschappelijke
activiteiten  plaatsvinden  het dure niet-Europa. Bij wijze  van voorbeeld  kan
hier worden  verwezen  naar de kernfusie.  Voor deze activiteit  hebben  de Lid-
Staten, die tewerk gaan op een  wijze die tussen nu en 1990  bijna  3 miljard
Ecu aan uitgaven  met zich brengt, besloten  al hun  werkzaamheden  te coördi­
neren en tussen nu en 1986  samen 600 miljoen  Ecu te  investeren omwille  van
efficiëntie  en besparingen,  terwijl  ondertussen  uitbreiding  van de  interna­
tionale samenwerking  verder  wordt bestudeerd. Uiteraard treden  niet alle
doelstellingen  of discussiepunten  op dezelfde  duidelijke  wijze naar voren.
Desondanks  vormt deze onderneming  een nuttig referentiekader.
Van meer belang is evenwel dat de  communautaire  instellingen  inzien dat aan
de wetenschappelijke  en technische  activiteiten  van de  Gemeenschap  in de
jaren tachtig  een hoge prioriteit  moet worden  toegekend,  omdat  deze de waarde
-12-
van de nationale  activiteiten  verhogen , doordat  zij deze verlengen en  uit­
breiden op een wijze die  voor allen de minste  kosten met  zich brengt.
 In dit verband  hoeft men  zich slechts te herinneren in  welke mate de Euro­
pese samenwerking  gedurende  de afgelopen  decennia  van doorslaggevend  belang
is geweest  voor de Lid-Staten om  zich staande  te houden  in de concurrentie­
strijd met betrekking tot de innovatie  (kernsplijting,  kernfusie, ruimte,
enz.). Hierbij  moet men zich tevens  herinneren dat anderzijds op  gebieden
waarop de Europese  samenwerking  nog niet tot stand is of was  gekomen  de kloof
tussen de  Gemeenschap,  de Verenigde  Staten en  Japan  groter  wordt (reeds duide­
lijk op het gebied van de informatica en de biotechnologie,  tekortkomingen
tekenen  zich af in de klassiekere sectoren : autoindustrie,  chemie,  materialen,
enz.).
Vanwege  het rechtstreekse  belang  van de  communautaire  dimensie  voor de Lid-
Staten, vergeleken met elke  andere  vorm van samenwerking  - wat betreft  con­
tinuïteit,  doeltreffendheid en besparing -  dienen  de gezamenlijke  activitei­
ten op systematische wijze te  worden  behandeld,  telkens  wanneer  het nut van
samenwerking  blijkt.
Naar aanleiding van de aanzienlijke  problemen  en behoeften  die bij de  voor­
bereiding van dit  kaderprogramma  aan het  licht zijn  gekomen,  kan de Commissie
slechts  vaststellen dat het noodzakelijk is dat een aanzienlijk groter  belang
wordt gehecht  aan de wetenschappelijke en technische  activiteiten  in het ka­
der van het  opnieuw  op gang brengen  van haar strategieën  en beleidslijnen.
 2. AANPAK  PER DOELSTELLING  - DE GROTE WETENSCHAPPELIJKS  EN TECHNOLOGISCHE
DOELSTELLINGEN
Uit de werkzaamheden  en het overleg ter voorbereiding van dit  kaderprogramma
is een aantal  feiten  in het bijzonder  gebleken  dan wel bevestigd :
- de overeenkomst  tussen de grote  problemen  waarmee  de Lid-Staten van de
Gemeenschap  te kampen  hebben  (economische  crisis,  concurrentiepositie, enz.),
- zeer veel  dubbel  werk wat betreft het (op uiteenlopende  niveaus  en met  uit­
eenlopende  middelen)  door de verschillende Lid-Staten verrichte  onderzoek,
een beperkende  factor  voor het Europese  concurrentievermogen,  als dit
dubbel werk overbodig is,
- de, soms onaanvaardbare,  mate van afhankelijkheid ten opzichte van  derde
landen (bijvoorbeeld plantaardige eiwitten,  Amerikaans  embargo  betreffende
-13-
de gasleiding tussen  Europa  en Siberi'é,  grondstoffen),
- het ongelijke, steeds slechter  wordende,  Noord/Noord  en Noord/Zuid-evenwichi
op technologisch gebied,
- de verschillen  of tekortkomingen het  gebrek  aan overeenstemming  tussen het
wetenschappelijk  aanbod,  dat wil  zeggen  de produkten  van het  onderzoek,  en
de sociale  en economische  behoeften.
 Waar elke strategie een oplossing  moet bieden,  stelt de Commissie  - die  hier­
bij haar eerdere  mededelingen  bevestigt en  toelicht  - aan de  Gemeenschap  de
volgende  programmapunten  en grote wetenschappelijke en technologische doel­
stellingen  voor het eerste  kaderprogramma  1984-1987  voor :
COMMUNAUTAIRE  PBOQRAM-
HA-PONTEN WETENSCHAPPELIJKE  EN TECHNOLOGISCHE
DOELSTELLINGEN
1. Bevordering van het
concurrentievermogen
van da landbouw  (met
inbegrip  van de
visserij) 1.1. Verbetering Tan de landbouwproduktiviteit en
verbetering  van de  produkten
2. Bevordering van het
concurrentievermo­
gen van de induetrie 2.1. Opheffing en beperking van  handelsbelemmeringen
2.2. Verbetering en ontwikkeling van  nieuwe  technie<
ken en produkten  voor conventionele bedrijven
2.3. Bevordering en ont­
wikkeling  van nieuwi
technologieën 2.3.1* Informatietechno­
logie
2.3*2. Biotechnologie
3. Verbetering van het
grondstoffenbeheer 3.1. Optimaal gebruik van de grondstoffen (met in­
begrip van recyclage en  substitutie)
Verbetering van het
beheer van de ener­
giebronnen en  vermin
dering van de afhan­
kelijkheid  op ener­
giegebied *t.1. Ontwikkeling van de  kernsplijting  (met name
het veiligheidsaspect)
h.2. Beheerste kernfusie (JET)
•»•3. Ontwikkeling van  vernieuwbare  energiebronnen
%.'•· Rationeel energiegebruik (systeemanalyse,
koolwaterstoffen,  steenkool, energiebesparing)
5. Uitbreiding van de
ontwikkelingshulp 5.1. Ontplooiing van wetenschappelijke en tech­
nische  activiteiten  ten behoeve  van de ont­
wikkelingslanden
6. Verbetering van de
levens- en arbeids­
omstandigheden 6.1. Verbetering van de  veiligheid  en bescherming
van de gezondheid
6.2. Milieubescherming  (milieu  en voorkoming  van
hinder
7. Verbetering van de doelmatigheid van het wetenschappelijk en technisch
potentieel  van de EEG (stimulering)
Om - aan de  hand van deze programma-punten  en doelstellingen  - de voor de
periode  1984-1987  aan te  houden  leidraad  voor de  programma's  beter te  kunnen
beoordelen, is het nodig eerst de huidige wetenschappelijke en technische
doelstellingen  van de  Gemeenschap  te analyseren.
 De huidige wetenschappelijke en technische  doelstellingen  van de  Gemeenschap
Uitgaande van de  lijst van de voor  1984-1987  voorgestelde  programmapunten  en
doelstellingen  om de huidige wetenschappelijke en technische  activiteiten
(0, 0 & D) van de EEG te stimuleren,  blijkt  dat de op dit ogenblik  pragma­
tisch en per sector  bepaalde  keuze de volgende  financiële  consequenties
heeft (in 1982) :
(De volgende  tabel is opgesteld op basis van een analyse van  alle lopende
sectorprogramma's  waarbij is  aangegeven  met welke  doelstellingen  deze
geheel of  gedeeltelijk  overeenstemmen.  Horizontaal  zijn de doelstellingen
en in de  kolommen  de sector  aangegeven.)
VETOtSCfUPPELTm  £H TEC «WO LOGISCHE  /
ACTIVITEITEN  /
TnBtleigieg.kredieten  19l2  /  Sector
Saaie la  1 alljoea ICO  \ Landbouw
Vlaserij Induatrla Trana- '
port Orond-
atoffao Inarrla Ontwlkke-I
lintnhulr}  flor: laai «111.« Aetl.lt.
Totul » j.r
J..1-
.'..1-
11., *
.11-
;«»«·
raat VETOtSCfUPPELTm  £H TEC «WO LOGISCHE  /
ACTIVITEITEN  /
TnBtleigieg.kredieten  19l2  /  Sector
Saaie la  1 alljoea ICO  \ Landbou'.
viaaarij liiejwt teconolo-
jloën (biotechno­
logie,  ir.f orn.» t lea
sicro-electronica
teïedetec  tie)
Conventionele tecB
nolofieën  (etanl,
textiel,  Bwheeiae:
voedinr,sai<] 1e las)
Gea»enachapp«ll  Jk
Baferentieburaao Katal.n
Uraniu.
Xara.iek
Hout
ft.crcla^
itrT*a-
g.nda
uttrla-
Uo Enerpiaoesporlng
Xoolw«t  TB toffen
Ste.nkool
B«herrst.  karn*
fuala
JET
Nleu.a «oargi.-
broQDBB
KarB.pllJtiBf -nder zoek
ten behoe­
ve van 'le
ontwikke­
lingslan­
den, Loaé CnderiOfX
cr het ge­
bied V . D
de ?eneec-
kunde ea
volka/e-
zondl.e id
Hygiera aa
veiligheid
in da aiJD
boow
*tralinga-
beecherzln Mlll.a-
KUnlii » j.r
J..1-
.'..1-
11., *
.11-
;«»«·
raat VETOtSCfUPPELTm  £H TEC «WO LOGISCHE  /
ACTIVITEITEN  /
TnBtleigieg.kredieten  19l2  /  Sector
Saaie la  1 alljoea ICO  \ Landbou'.
viaaarij liiejwt teconolo-
jloën (biotechno­
logie,  ir.f orn.» t lea
sicro-electronica
teïedetec  tie)
Conventionele tecB
nolofieën  (etanl,
textiel,  Bwheeiae:
voedinr,sai<] 1e las)
Gea»enachapp«ll  Jk
Baferentieburaao Katal.n
Uraniu.
 Xara.iek
Hout
ft.crcla^
itrT*a-
g.nda
uttrla-
Uo Enerpiaoesporlng
Xoolw«t  TB toffen
Ste.nkool
B«herrst.  karn*
fuala
JET
Nleu.a «oargi.-
broQDBB
KarB.pllJtiBf -nder zoek
ten behoe­
ve van 'le
ontwikke­
lingslan­
den, Loaé CnderiOfX
cr het ge­
bied V . D
de ?eneec-
kunde ea
volka/e-
zondl.e id
Hygiera aa
veiligheid
in da aiJD
boow
*tralinga-
beecherzln Mlll.a-
KUnlii
COMUKACTAIBJ
fBOOÜAXMA-PLNTEH BTTEK  SCHAPPELIJKE  ra  TECHNO-\
LOGISCHE  DOELSTELLINGEN  \ Landbou'.
viaaarij liiejwt teconolo-
jloën (biotechno­
logie,  ir.f orn.» t lea
sicro-electronica
teïedetec  tie)
Conventionele tecB
nolofieën  (etanl,
textiel,  Bwheeiae:
voedinr,sai<] 1e las)
Gea»enachapp«ll  Jk
Baferentieburaao Katal.n
Uraniu.
 Xara.iek
Hout
ft.crcla^
itrT*a-
g.nda
uttrla-
Uo Enerpiaoesporlng
Xoolw«t  TB toffen
Ste.nkool
B«herrst.  karn*
fuala
JET
Nleu.a «oargi.-
broQDBB
KarB.pllJtiBf -nder zoek
ten behoe­
ve van 'le
ontwikke­
lingslan­
den, Loaé CnderiOfX
cr het ge­
bied V . D
de ?eneec-
kunde ea
volka/e-
zondl.e id
Hygiera aa
veiligheid
in da aiJD
boow
*tralinga-
beecherzln Mlll.a-
KUnlii
1« Bevordering  van
Bat eoDCurran-
tl«ver»ogen  van
landbouw  (a.inb
V*B d« YlO-tril 1.1. Verbetering  van da landbouw-
produktivitelt  aa  verbetering
van da produktea *.52 ».0« - 0,20 1.84. - - 0,12 0,2» 11,00 1.86 1.»»
2· Bevordering  vin
kat coocurrtn-
tleveraogen  TèD
de indua*
trU 2,1 Opheffing  en beperking  van haa- 0f««J 0,92 - - 2.7« - - -0,2» »,35 0.7»
18 >6
1.3« 2· Bevordering  vin
kat coocurrtn-
tleveraogen  TèD
de indua*
trU 2.2 Verf etfrii.^  ron t wiKke 1 i n.r rin
ni-uve t-ehc  iefcen *P t.ro'li.tcten _ 23.1» _ 3.01 20,12 0,*>2 3,0» 0.2» »9,99 18 >6
1.3« 2· Bevordering  vin
kat coocurrtn-
tleveraogen  TèD
de indua*
trU 20 Bevorde­
ring «ri
poWikke-
lirg van nien«e
tecr.r.ol. . ). 1 . in!  orr,a  11e-
technolOKie - 52.57 - - 0,10 - - - - 52,»7 ».92 18 >6
1.3« 2· Bevordering  vin
kat coocurrtn-
tleveraogen  TèD
de indua*
trU 20 Bevorde­
ring «ri
poWikke-
lirg van nien«e
tecr.r.ol. Biotechnologie - 0,75 - 0,2) 0,92 - - -1,95 0,33 18 >6
1.3« 2· Bevordering  vin
kat coocurrtn-
tleveraogen  TèD
de indua*
trU 20 Bevorde­
ring «ri
poWikke-
lirg van nien«e
tecr.r.ol.
 1.27 -«,11 0.1} - - 0,1.2 -8,00 1.36 18 >6
1.3« 5« Verbetering  van
bat grondstof-
fenbeheer 3.1 Cptl  taal eebruik TID  d» grond-
etoffen <«et inbegrip  van reey-
Cl.lïï f Ti t^ÜLli  tut 1» 1 1.27 -«,11 0.1} - - 0,1.2 -8,00 1.36 18 >6
1.3«
%· Verbetering  Tta
B«t b«b«*r  Van •«.1 Ontwikkeling  van da  kernepllj-
ting (nat  naaa het veiltghelda-
aepect) - - - 0,91 111,79 - 1.53 - 0,12 11»,35 19,37
«»· 1* «nergiebroo-
a«• «D verhinde­
ring van d« a f-
kankalijkheid 4.2 Beherrate kernfueie
(JE?) - - - - 179,»7 - - - - 179,»7 30,»1 «»· 1* «nergiebroo-
a«• «D verhinde­
ring van d« a f-
kankalijkheid "».,> Cnt*ikkeHnr  van vernieuwbare
enerrif&ronf.en - - - 0,10 21,22 - - - - 21,32 3.62 «»·
** energiege­
bied *>··> Bation*«l energiegebruik  (syB-
teea&nalyae, koolwaterstoffen,
at eenkool, energiebesparing) - 3.0* -0,73 53,»* - 1.99 0,9» 60,58 10,2« «»·
5- Uitbreiding  van
Mtvikkel  i ng&h. 5*1 Ontplooiing  tac wetenschappelijk
en tecr.ni6,:he  activiteiten  ten
behoeve van t-r.t* 1*Kei meslanden - 0,23 1,02 o,«o - 0,0i 0,2» 3.96 0,67 0,67
#>. Verbetering  van
de lniDi-  tn b.1 Verbetering  van de veiligheid  ta
beecberalng  van d* gezondheid - 0,10 1.70 0,04 •.77 -H.10 9,39 0.12 32.2» 5.»« 10,1}
arbe i daoa* tan-
.Uffaadea 6.2 Miliaubascheralng  (aillevj  en
Toorkoaing  van binder) 2,00 0,83 3,00 3,73 17,88 0,2» 27.68 ».«9 10,1}
7. Verbetering  van
Mlilk en techn da doelaatigbeid  van  het wetenschap-
ach potentieel  van de EEO  (stiaulerl _ _ _ _ _ _
•«rlsoatala  werkzaaahedeo  (FAST,  opleiding, atudiea,... - - - - - - -22, »8 22,68 3.8» 5,8»
TOTAAL 5.00 89. »8 1,70 12,1.6 <V0J,02 0,80 19.78 32,92 25,08 590,25 100,00 100,C
% per aector 0,65 15.1* 0,29 2,11 (8,28 0,1» 3.35 5.5« ».25 100,0
-16-
Uit de door de Gemeenschap  aangenomen  doelstellingen  op het  gebied  van
wetenschap en  techniek  blijkt :
- de overheersende  rol die is  toebedeeld  aan de  verbetering  van het
beheer van de  energiebronnen  :. streefcijfer  : 63,66 % van de communautaire  middelen
- een beperkte  belangstelling  voor de bevordering  van het  concurrentie­
vermogen van de  industrie  :. streefcijfer  : 18,^+6 % van de communautaire  middelen
- een duidelijke  belangstelling  voor de verbetering  van de  levens-  en
arbeidsomstandigheden (gezondheid,  veiligheid,  milieu)  :. streefcijfer  : 10,15 % van de communautaire  middelen
- een aanzet  tot de  verbetering  van het  grondstoffenbeheer  :.  In totaal  (alle  0, 0 &  D-activiteiten  tesamen) is in 1982 een  bedrag  van
590 miljoen  Ecu toegekend, ofwel  2,6 % van de algemene  begroting  van de
Gemeenschap,  ofwel  2,2 % van het  totaal  van de  overeenkomstige  begrotin­
gen van de  regeringen  van de  Lid-Staten.
-17-
Is de omvang  van de wetenschappelijke en technische  activiteiten  op commu­
nautair  niveau toereikend in het  algemene  kader van de diverse  activiteiten
Kunnen de gekozen  doelstellingen  worden beschouwd  als toereikend en Jui-A
wat betreft de  problemen  die de Gemeenschap  in de jaren  tachtig  moot over­
winnen (concurrentievermogen en  werkgelegenheid  in landbouw  en industrie,
evenwichtiger regionale ontwikkeling, verschijning van  nieuwe  technieken,
noodzakelijke versterking  VÓUI de banden  met de ontwikkelingslanden, enz.) ?
Voor de Commissie  staat vast dat de  omvang  van de  maatregelen  en de gekozen
.Joelstellingen  opnieuw  in overweging  moeten  worden genomen.  Hetzelfde geldt
voor de omvang  van de financiële  middelen  voor elk uitgangspunt,  terwijl
het relatieve  belang moet worden  bepaald van de verschillende  reeds aan­
genomen  of nog aan te  nemen doelstellingen. en beleidslijnen  die door de Gemeenschap  worden  uitgevoerd ?
-18-
B. LEIDRAAD  VOOR DE PROGRAMMA'S
Inleiding
Uitgaande  van de  reeds geselecteerde  communautaire  programma-punten  en de
geïdentificeerde  grote wetenschappelijke  en technische  doelstellingen  (1)
zijn persoonlijkheden uit  wetenschap  en industrie  (2) door de diensten aan­
gezocht om plannen  per doelstelling  uit te werken. In deze plannen wordt,
na memorering  van de  gemeenschappelijke  beleidslijnen  die ten grondslag  liggen
aan de 0, 0 &  D-activiteiten  ingegaan  op :
- het belang van het 0, 0 & D op het  betrokken gebied;
- het beleid van de  belangrijkste  derde landen,  van de  Lid-Staten  en van de
Gemeenschap;
- de aard en omvang van de  maatregelen die  op Europees niveau  wenselijk  worden
geacht;
- de doelstellingen  die met de  communautaire  maatregelen  moeten  worden
nagestreefd.
 Deze documenten,  de resultaten  van overleg met regeringsdeskundigen  en de
werkzaamheden  van de  diensten  hebben  bij de opstelling  van deze leidraad  voor
de programma's  ten grondslag gelegen  aan de  overwegingen  van de  Commissie.
Tenslotte  liet de Commissie  zich bij haar overwegingen  leiden  door drie es­
sentiële  punten, namelijk  :
a) Tijdens  de huidige periode  van financiële  beperkingen  moeten de gezamen­
lijk uit te voeren  activiteiten  op het  gebied van onderzoek,  ontwikkeling
en demonstratie  :
- het de  Lid-Staten  mogelijk  maken de voordelen  van de  communautaire
dimensie zoveel mogelijk  te benutten;
- door kostendeling  een significant  niveau bereiken  dat toereikend  is
voor de omvang van de op te  lossen problemen;
- worden  gefinancierd  in het  kader van de  beschikbare  financiële  middelen
van de Gemeenschap,  met name door gebruik  te maken van de  Gemeenschap,
met name door gebruik  te maken van bestaande fondsen.  De diverse  gemeen­
schappelijke  beleidslijnen  zouden  rechtstreeks  deel moeten  uitmaken  van
deze globale  strategie  die een fundamenteel element  vormt voor de weten­
schappelijke  en technische  ontwikkeling  van de  Gemeenschap.
(1) en (2)  Zie pagina  19·
-19-
b) De volgende  criteria  dienen te  worden  gehanteerd bij de  selectie  van de
specifieke  doelstellingen  voor onderzoek,  ontwikkeling  en demonstratie :
- de W &  T-doelstellingen  die in verband met de  vereiste  mankracht en
financiële  middelen  niet haalbaar  zijn op nationale  basis,
- de W &  T-doelstellingen  voor de  realisering  waarvan  een grote of geor­
dende markt vereist  is,
- de W &  T-doelstellingen  waarvoor in  principe  internationale  maatregelen
vereist  zijn,
- de W &  T-doelstellingen  die een antwoord  vormen  op identieke  of overeen­
komstige gezamenlijke behoeften van de  Lid-Staten,
- de W &  T-doelstellingen  die een  bijdrage  moeten  vormen  tot de  uitvoering
of de definitie  van andere  beleidslijnen  van de  Gemeenschap.
 Dank zij de  gelijktijdige  behandeling van de voorgestelde grote  doelstel­
lingen en selectiecriteria  tijdens  de communautaire  besprekingen zal het
het mogelijk  zijn om rechtstreeks  de juiste  programmapunten,  doelstellingen,
en te treffen  maatregelen te bepalen,  maar ook :
- een juist evenwicht te vinden tussen de  diverse  0, 0 &  D-activiteiten  aan
de hand van de soms uiteenlopende belangen van de  Lid-Staten  (hetzij  op
nationaal,  hetzij  op regionaal  niveau),
- rekening te  houden  met maatregelen van gemeenschappelijk belang waarvoor
niet de deelname  van alle Lid-Staten  vereist  is,
- te streven  naar overeenstemming of consensus over de  internationale,  extra-
communautaire  activiteiten  die moeten  worden  ontplooid,  aangepast,  aange­
vuld of ondernomen  : ruimteonderzoek, oceanografie, meteorologie,  COST-
werkzaamheden,  activiteiten  die moeten  worden  aangevangen  naar aanleiding
van de discussies  van de  tijdens  de topconferentie  te Versailles  opge­
richte werkgroep  "technologie,  groei en werkgelegenheid", enz.
(1) Doe.  SEC/82/310  (nota ter  voorbereiding  van de  Raad van  8.3.1982)  :
kaderprogramma  van de wetenschappelijke en technische  activiteiten
van de Gemeenschap.
Doc« SEC/82/896  def. (werkdocument  van de  Commissie)  :
kaderprogramma  van de wetenschappelijke en technische  activiteiten
1984-1987  - eerste  schets.
(2) Zie  bijlage  II.
-20-
c) De aan de  Gemeenschap  voor de jaren  198^-1987  voorgestelde doelstellingen
en selectiecriteria  moeten  reeds bij de  selectie  van de te  treffen  maat­
regelen in de loop van  deze periode  tevens  gaandeweg  leiden tot een  meer
toekomstgerichte  keuze waarmee  op weloverwogen  wijze wordt getreefd  naar
de aanpassing van de  Europese  samenlevingen  aan de wetenschappelijke,
economische  en sociale veranderingen die  zich op langere termijn
aftekenen (1).
Het huidige slechte  aanpassingsvermogen,  de te trage of te  bescheiden
reacties  van de Lid-Staten op  toename  van de concurrentie of schadelijke
gevolgen  van de technologische groei,  hebben  voor de Commissie  de aan­
leiding gevormd  tot deze gefaseerde  aanpak.
 Voor de periode  1984-1987»  die de grondslag  vormt voor de strategie die
in de loop van de jaren negentig  voor de activiteiten  moet worden  gevolgd,
is in de eerste plaats de  geleidelijke  tenuitvoerlegging van een  strate­
gie van aanpassing nodig ter  heroriëntering,  ontplooiing en aanvulling
van de huidige  activiteiten  van de  Gemeenschap  die plaatsvinden in het
kader van de drie  Verdragen.
Voortaan  door middel  van 0, 0 &· D het  hoofd bieden aan de  extracommunau-
taire concurrentie en niet langer alleen  maar in hoofdzaak  de intracomrr.u-
autaire  concurrentie  handhaven,  de solidariteit  tussen de Lid-Staten ver­
sterken door de keuze van gemeenschappelijke  doelstellingen, dat  zijn
de belangrijkste  lijnen  die de  Commissie  heeft aangenomen  voor dit
eerste kaderprogramma  van wetenschappelijke en technische  activiteiten
van de Gemeenschap.  '"'•·'  "":
(1) Werkzaamheden  van de FAST-groep
-21-
Algemene  opmerkingen
- Dit voorstel  voor een  kaderprogramma  in het eerste in  zijn soort en
het vormt zodoende  de eerste aanzet tot het  door de communautaire
instellingen  op het gebied van  wetenschap  en technologie wenselijk
geachte voortdurende proces van beoordeling en globale  besluit­
vorming.
Aangezien aan het  programma  soms onvolledige of onzekere informatie,
ten grondslag  ligt, bevat dit zeker  onvolkomenheden  en zwakheden.
Het instrument  moet de komende  jaren  geleidelijk  worden  verbeterd, met
name naarmate  op doeltreffender wijze  gegevens  worden  verzameld. De re­
aliteit  en de bondigheid van de  discussies  omtrent  de keuze tussen na­
tionale  en communautaire  activiteiten  is vooral  afhankelijk  van de  kwa­
liteit van de nationale en  internationale  basisgegevens.
- Er worden  reeds  talrijke  uiteenlopende wetenschappelijke en technische
activiteiten  op communautair  niveau ontplooid (al  hebben  deze te vaak
een bescheiden  omvang).  De activiteiten  die op basis van de  drie Ver­
dragen worden  ontplooid  vormen  een portefeuille  van programma's  die -
eventueel na  wijziging  - dient te  worden geïntegreerd  in de voorgestelde
nieuwe strategie.
 - De zeven programmapunten  van de Gemeenschap  worden  hierna successieve­
lijk behandeld en onderverdeeld aan de  hand van de grote  wetenschappe­
lijke doelstellingen  die zijn geïdentificeerd.  Bij de  opstelling  van
deze leidraad  voor de  programma's  is rekening  gehouden  met de onvermij­
delijke  overlappingen tussen de  doelstellingen,  de disciplines  en de
technologieën.  In de teksten met betrekking tot de diverse uitgangspun­
ten is - voor elke grote  doelstelling  - het  relatief  gewicht  aangegeven
dat moet worden  toegekend  aan de  specifieke  doelstellingen  voor het
0, 0 & D. Aangezien de kosten voor het  onderzoek  verschillen  per sector
(bv. experimenteel  onderzoek  in grote  installaties  op het gebied van de
veiligheid  van de kernenergie of  onderzoek  van het type "systeemanalyse")
en vorm van de werkzaamheden  (werkzaamheden  in overleg,  coördinatiewerk­
zaamheden,  werkzaamheden  voor gezamenlijke rekening, eigen  werkzaamheden
of demonstratieprojecten), is  hiermee  rekening  gehouden  bij de percen­
tages die  zijn toegekend  aan elke voorgestelde  specifieke  doelstelling.
- Tenslotte  moet worden  opgemerkt  dat met de in dit  kaderprogramma  opge-
| nomen  demonstratieprojecten, behalve de in de programmalijnen beschre­
ven eigenlijke  wetenschappelijke en technische  doelstellingen  tevens
economische  en commerciële  doelstellingen  worden  nagestreefd.  Deze pro­
jecten moeten  namelijk o.a. aan de volgende  twee voorwaarden  voldoen :
"perspectieven  bieden voor  commerciële  toepassing,  financieringsproble­
men opleveren  vanwege  de grote  economische  risico's  die dergelijke  pro­
jecten met zich brengen".
-22-
B-1 DE PROGRAMMAPUNTEN
1. BEVORDERING  VAN HET  CONCURRENTIEVERMOGEN  VAN DE LANDBOUW  (MET INBEGRIP
VAN DE VI33ERIJ)
Om vaak samenvallende redenen  zien landbouw  en visserij  zich thans geplaatst
voor de noodzaak  tot aanpassing aan steeds  moeilijkere  bedrijfsomstandigheden.
In het geval van de  landbouw  hebben  de huidige economische moeilijkheden de
onzekerheden aan het  licht gebracht van een  produktiestrategie  die in hoofd­
zaak is  gericht  op een steeds  intensiever  gebruik van de produktiemiddelen.
 Deze handelswijze heeft thans  geleid  tot de voorwaarden voor  zijn eigen
ondergang : de  Gemeenschap  heeft voor  vrijwel  alle belangrijke  produkten
het produktieniveau  bereikt  of zelfs overschreden dat  noodzakelijk  is
om aan haar eigen behoeften te voldoen, met dientengevolge  hoge kosten
voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Bovendien wordt de  exploitatie  van de minder rendabele  bedrijven  steeds
hachelijker  ten gevolge van de  stijging  van de  energieprijzen  en van de
produktiekosten  in het  algemeen.
Het antwoord op deze problemen is  gedeeltelijk  gelegen in aanpassing van
de produktiestructuren  en verbetering  van de  produktiviteit,  waartoe het
onderzoek  moet bijdragen.
In het geval van de  visserij  vloeien  de moeilijkheden, behalve uit de
energieprijzen  die op de produktiekosten drukken, voort uit het  verlies
van de visrechten  in de wateren van de derde landen en uit de  invoering
van beperkende maatregelen in de  communautaire  wateren.
Ook hier zijn, ondanks  de moeilijke  problemen die de aanpassing van de
sector aan de  nieuwe  visserijomstandigheden met  zich brengt,  structurele
veranderingen  en betere technieken  geboden,  en het onderzoek kan  hier de
drijvende  kracht  vormen.
1.1. ONTWIKKELING  VAN DE LANDBOUWPRODUKTIVITEIT  EN VERBETERING  VAN
DE KWALITEIT  VAN LANDBOUWPRODUKTEN
ROL VAN HET  AGRARISCH  ONDERZOEK  IN DE GEMEENSCHAP
De agrovoedingsmiddelensector is een  "sleutelsector"  in de Europese
economie.  Het belang van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de
gevolgen voor de  financiële  middelen waarover Europa  beschikt  voor
de uitvoering  van alle beleidslijnen  - meer dan 70 % van de begro­
ting wordt aangewend  voor de  subsidiëring  van de landbouwprijzen -
-23-
zijn reeds vele  malen benadrukt.  Bovendien  wordt wat de  consumenten
betreft ongeveer  30 % van de gezinsuitgaven besteed aan de  aankoop
van levensmiddelen.
 Uiteraard  moeten  de onderzoekactiviteiten  passen in het  totale  gemeen­
schappelijk  landbouwbeleid en dientengevolge in  overeenstemming  zijn
met de essentiële  uitgangspunten van dit  beleid.  Meer in het bijzonder
moeten deze activiteiten  een bijdrage  vormen  tot
- vermindering van de inkomensverschillen tussen  landbouwers  en arbei­
ders in  andere  sectoren enerzijds en interne  verschillen  tengevolge
van de produktie-omstandigheden anderzijds.  Deze laatste  verschillen
die uiteraard  van invloed  zijn op de  produktiviteit,  zijn afhankelijk
van de interne structuren van de  ondernemingen  (omvang  en uitrusting)
en van het  milieu  (klimaat, bodemgesteldheid,  infrastructuur,  enz.).
- verhoging van de  rentabiliteit  van de agrarische bedrijven,  niet door
verhoging van de produktie daar  waar deze reeds te  hoog is, maar door
verlaging  van de kosten en  heroriëntering  van de produktie waarbij te­
gelijkertijd  wordt  getracht de overschotten te verminderen.
- een oplossing voor de bezorgdheid van de  consumenten  wat betreft  de
kwaliteit  van de levensmiddelen, de  fokkerij  en mesterij,  de vervui­
ling door de landbouw,  het milieu,  enz.
Het agrarisch  onderzoek  dat in de  bestaande  instellingen  en onderzoek­
centra in de Lid-Staten  wordt verricht  heeft een zeer  aanzienlijk  ni­
veau bereikt.  Een grote leemte is  evenwel  de onvoldoende  coördinatie
van deze inspanningen.
SFECIFIEKE  DOELSTELLINGEN
Het huidige niveau van de  communautaire  steun aan het agrarisch  onder­
zoek is onvoldoende.  In het  kaderprogramma  van communautaire  activitei­
ten "984-1987  wordt dan ook voorgesteld om  deze steun ruimschoots te
verdubbelen. De hierna  aangegeven  volgorde van de  verschillende  speci­
fieke doelstellingen  moet niet worden  gezien  als. enigerlei  aanduiding
van de prioriteit  van de  verschillende  doelstellingen.
 1. Beter gebruik van  afvalstoffen  en nevenprodukten  - produktie van
biomassa
Deze doelstelling  op het gebied van het  onderzoek  is belangrijk,  aange­
zien hierdoor rechtstreeks een bijdrage  wordt geleverd tot de  verbeteri
van de concurrentiepositie  van de agrarische bedrijven doordat de input
in de vorm van meststoffen, energie en dierenvoeders  wordt verminderd.
Bovendien  zal een  rationeler  gebruik van de agrarische afvalprodukten
tevensleiden  tot vermindering van de  vervuiling  van de oppervlaktewate­
ren en var. de atmosfeer (zie  doelstelling  "milieubescherming").
Een grotere  communautaire  inspanning is noodzakelijk voor een betere co
ordinatie  van de nationale  programma's  en voor de ondersteuning van wer
zaamherien  op het gebied van technieken voor  nieuwe  toepassingen voor
afvalprodukten  : anaërobe  gisting,  diverse toepassingen van  stro,  eiwit
produktie  op basis van  dierlijke  afvalprodukten, gebruik van  afval uit
-2k-
GlRchthuizen,  compostering,  enzi.
De toepassing van  biomassa  voor energieproduktie heeft op  communautair
niveau belangstelling  gewekt,  hetgeen  tot uitdrukking is  gekomen  in
het belangrijke aandeel van de  biomassa  in de "zonne-energie"-program-
ma's (werkzaamheden  tegen gezamenlijke kosten, demonstratieprojecten)
van de Commissie.  Het is  evenwel  gewenst  hier twee opmerkingen  te plaat­
sen in verband met de benadering van  deze toepassing in het  licht van
het concurrentievermogen van de  landbouw  :
a) het gebruik van afvalprodukten voor de energieproduktie op de schaal
van. de agrarische bedrijven  vormt een bijdrage tot de vermindering
van de energiekosten van de  verschillende  produkten.  Deze doelstel­
ling dient dus te  worden  gesteund.
 b) De produktie van  biomassa  ("energiegewassen",  bijvoorbeeld  snelgroei­
ende gewassen)  is daarentegen een  omstreden  doelstelling  aangezien
deze belangrijk  wordt  geacht in het  licht van de energieproduktie,
terwijl  deze doelstelling  voor de  landbouw  niet onmisbaar  is : veer
de realisering  op aanzienlijke  schaal  zijn niet te verwaarlozen  mid­
delen nodig, vooral wat  betreft  het vereiste  areaal.  Bovendien lopen
de opvattingen uiteen wat  betreft  de rentabiliteit  van de  verschil­
lende toepassingsmogelijkheden van  biomassa  voor energieproduktie,
voedingsmiddelen of als grondstof (bv. in de  chemische  industrie  w.'<ar
de complexe  molecuulstructuur van de  gewassen  beter kan  worden  benut).
Met zou dus  nuttig  zijn indien  de Gemeenschap  een bijdrage leverde tot
een methodiek  voor een objectieve raming van de voordelen van de  produk­
tie en toepassingen van biomassa, gebaseerd op een  duidelijke  terminolo­
gie en passende  hulpmiddelen voor de berekening van het  economisch  ren­
dement,  ten einde de  verschillende  mogelijke toepassingen van  biomassa
onderling  te kunnen  vergelijken.
2. Geïntegreerde  aanpassing van agrarische  probleemgebieden  (1) (vooral
het Middellandse-zeegebied).
Om de situatie  in de probleemgebieden  te verbeteren,  wordt een van de na
te streven  doelstellingen  gevormd  door een betere  integratie  van de land­
bouw in de amiore  regionale  activiteiten  (geïntegreerde  ontwikkeling van
het platteland).  Zo'n project kan zeker baat  hebben  bij proef- en  demon­
stratieprojecten  die door de Gemeenschap  worden  gesteund.
Het is wenselijk een bestand in te  richten  met objectieve  gegevens  over
het gebruik van de,  bodem,  de mogelijkheden ervan, de  natuurlijke  risico's
en ie ecologische  kenmerken  en een  systeem  te creëren  voor agrarische
waarschuwingen  en prognoses. De  geavanceerde  technologieën,  zoals de te-
ledetectie  vanuit  lucht en ruimte,  kunnen  een aanzienlijke  bijdrage
leveren.
 (1) In de zin van de  .Richtlijn  van de  Raad van 2k  juni  1980 tot  wijziging
van Richtlijn  75/268/EEG  van de  Raad van 28  april  1975 betreffende
de landbouw  in bergstreken en in  sommige  probleemgebieden.
-25-
Het herrtel  van uitgeput  land met het oog op herbebossing en,  meer in het
algemeen,  een betere  exploitatie  van de houtvoorraden door  selectie  van
nieuwe variëteiten  voor de  bosbouw  dienen door de  Gemeenschap  te worden
gesteund in de  vorm van onderzoek- en demonstratieprojecten.
3. Gewassen  waaraan  een tekort  bestaat
Van bepaalde produkten,  bijvoorbeeld  maïs,  tabak en  eiwitrijke  dieren-
voedere worden  in de Gemeenschap  grote hoeveelheden ingevoerd. De  com­
munautaire steun aan  werkzaamheden  ter bevordering van de  teelt van
deze produkten is  vooral  gerechtvaardigd voor economische st-wdies met
betrekking  tot de gevolgen van de vervanging van  traditionele  gewassen
door andere ten einde deze  tekorten  aan te  vullen.
4. Vermindering van overschotten
Tijdens  elke campagne  ziet de Gemeenschap  zich geplaatst  voor het pro­
bleem van de overschotten die  niet conjunctureel,  maar structureel  van
aard zijn. Het onderzoek  moet ertoe  bijdragen  dat er een  oplossing  ge­
vonden wordt voor het probleem van deze overschotten,  hetzij  door de
kosten voor produktie en  distributie  te verlagen ten einde deze pro­
dukten concurrerend te  maken op de wereldmarkt,  hetzij  door deze om te
zetten in produkten waarvoor gemakkelijker rendabele afzetmogelijkheden
kunnen worden  gevonden,  hetzij  tenslotte  door de middelen  (bodem,  in­
stallaties)  die voor de produktie dienen, voor andere doeleinden te
exploiteren,  met name voor de hierboven  genoemde  gewassen  waaraan  tekor­
ten bestaan. De  onderzoekwerkzaamheden  in verband met deze  drie mogelij­
ke benaderingen van het probleem  zijn nauw gekoppeld aan andere  activi­
teiten in verband met  landbouw,  agrovoedingsmiddelen of  agro-industrie  :
biotechnologie,  teledetectie,  hout,  bio-energie,  onderzoek voor ontwik­
kelingslanden,  enz.
 Een aanzienlijk  deel van de maatregelen  moet betrekking  hebben  op demon­
stratieprojecten,  met neme wat betreft  de omschakeling op andere toepas­
singen van de  bodem,  teelttechnieken  en produkten, waarbij  extra aan­
dacht moet worden  geschonken aan de sociaal-economische aspecten.
5. Kwaliteit  van voedingsmiddelen (onderzoek naar de gevolgen van de
"intensieve"  landbouw).
De toenemende  bezorgdheid van de  consumenten  wat betreft  de kwaliteit
van voedingsmiddelen die wordt  beïnvloed  door de  moderne  intensieve  teelt­
methoden,  rechtvaardigt  omvangrijke  onderzoekactiviteiten  van de  Gemeen­
schap op dit gebied. Gezien de  complexiteit  en de economische gevolgen
van dit vraagstuk is het  wenselijk  dit te bestuderen op  communautair
niveau in het  globale  kader van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Tevens dient de Gemeenschap  een bijdrage  te leveren  tot de  ontwikkeling
-26-
van nieuwe  toxicologische  methodes  ten einde de veiligheidscriteria
voor voedingsmiddelen  beter te kunnen  omschrijven.
Een andere  na te  streven  doelstelling  wordt gevormd  door een betere be­
werking van de  levensmiddelen.  Hieraan  wordt reeds gewerkt  in het  kader
van gecoördineerde  COST-activiteiten. Beter gedefinieerde  en omvangrijkere
communautaire  maatregelen  zijn evenwel  gewenst.
6. Verbetering  van dierlijke  produktie
Op dit gebied  kan de  drijvende kracht  van de  Gemeenschap  bijdragen  tot sti­
mulering  en betere coördinatie van de  werkzaamheden  van de  Lid-Staten inzake
- de bestrijding  van perinatale dierziekten
- de verbetering  van het  fokrendement
- de indeling  van karkassen  (met het oog op een  betere doorzichtigheid bij
de totstandkoming  van de  vleesprijzen)
- de ontwikkeling  van aanvaardbaarder  methoden  voor de huisvesting,  het
transport  en het  slachten  van dieren ("animal  welfare").
7· Biologische  bestrijding,  geïntegreerde  bestrijding  van ziekten  en
parasieten
Het betreft hier  de bestrijding  van ziekten  en parasieten. Uiteraard  wordt
in alle Lid-Staten  onderzoek  verricht  ten einde de produktiviteitsverliezen
te verminderen  die het  gevolg  zijn van de  diverse  plagen  die plant en dier
kunnen treffen.  Deze werkzaamheden  dienen  beter te worden gecoördineerd.
