DE BALANSWAARDE VAN DOCHTERAANDELEN
DE BALANSWAARDE VAN DOCHTERAANDELEN * 1 2 3 De effectensubstitutie is zo rijk gevarieerd, dat een scher­
pere begrenzing van het voorwerp, waaraan op verzoek der 
redactie dit artikel zal zijn gewijd, noodzakelijk is. B it
h t b
i d ht
d l
lt i d
d l b it j g
j
j
Buiten het begrip dochteraandelen valt ieder aandelenbezit, 
dat een uitgesproken tijdelijk karakter draagt of dat voor­
namelijk beleggingsdoeleinden dient. Het begrip dochtermaat­
schappij veronderstelt, dat de relatie met en/of de zeggenschap 
in deze maatschappij dienstbaar wordt gemaakt aan de bedrijfs­
belangen van de moederonderneming of van de groep onder­
nemingen, waarvan de moedermaatschappij het regelend or­
gaan is. Bi
d
b
i b
li
i d
ij p g )
Volgens de wet moeten de incourante aandeelen dus wor­
den geschat op hunne geldswaarde naar de laatst bekende ge­
gevens, respectievelijk naar de begrooting des aangevers. Voor 
die schattingen zal de gerectificeerde hiervoren omschreven 
wijze van waardebepaling in vele gevallen de geldswaarde aan­
geven. Naar den letter behoort die waardebepaling zonder 
meer juist te zijn. Immers geldswaarde is waarde in geld en 
waarde in geld is het geld, dat men er bij verkoop voor krijgt. Wat de fiscus echter wenscht is in het geheel geen gelds­
waarde, maar de vermogenswaarde, de waarde, die het aan­
deel voor den bezitter, niet voor een verkrijger, heeft. In welk 
geval de „noteering” als regel een afwijkende en veelal lagere 
basis voor waardeering geeft. Tot nadeel in vele gevallen voor 
den betrokkene en zeker ten onrechte, indien inderdaad (bijv. ter betaling van successiebelasting) aandeelen zouden moeten 
worden verkocht. I d d d
l t di t t
d
b d ht d t
t g Binnen deze begripsbepaling vinden wij nu nog een zeer 
grote verscheidenheid. Slechts voorzover zulks voor ons doel 
relevant is, maken wij onderscheidingen. Wij vinden dan de 
volgende hoofdgroepen, die wij analoog aan familieverhoudin­
gen door een enkel woord pogen aan te duiden : 1. eigen dochters, d.z. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY ;EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY ;EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE 164 al op zij geschoven. Doet men dat, dan wordt de „waarde” 
als regel en tot nadeel van den betrokkene ten onrechte te 
hoog genomen. De Hooge Raad erkende trouwens de verkoop­
waarde als een belangrijke factor in de waardebepaling. E
k
t
t t d
l i
i
l i al op zij geschoven. Doet men dat, dan wordt de „waarde” 
als regel en tot nadeel van den betrokkene ten onrechte te 
hoog genomen. De Hooge Raad erkende trouwens de verkoop­
waarde als een belangrijke factor in de waardebepaling. E
k
t
t t d
l i
i
l i derwerp, waar de waarde van een incourant aandeel op zuiver 
theoretische gronden wordt berekend, speelt het aantal stuk­
ken een belangrijke rol. Zeer zeker moet dat het geval zijn bij 
de varhandelingswaarde. Zelfs een noteering van één aandeel 
op de gevi'aagden dag zelf mag dus niet zonder meer als „ver­
koopwaarde” worden aangenomen. Een groot aantal stukken 
zou wellicht een belangrijke rectificatie (naar boven of naar 
beneden, al naar het geval ligt) noodig maken. Het is dan ook 
ongetwijfeld volkomen onjuist, dat bijv. in een boedel notaris­
sen aan makelaars, ter wille van de kosten, de taxatie voor 
één stuk vragen, ook al zijn er een groot aantal aanwezig. De 
makelaar dient zich te overtuigen van het aanwezige belang 
en de fiscus neme geen genoegen met een onvolledige taxatie. I d t
d
l t b t
ktijk
th
i h h ld lijk g j
p
g
En zoo komt men tot de conclusie, eene overigens zeer logi­
sche conclusie, dat de noteeringen van incourante fondsen on­
misbaar materiaal vormen voor de bepaling van de verhande- 
lingswaarde op zeker oogenblik in engen zin en voor de uit­
eindelijke waardebepaling in algemeenen zin. H t i d
bij d t k
d
k
d
b ë di d j
p
g
g
Het is daarbij de taak van den vakman, den beëedigden ma­
kelaar, om de waarde van dit materiaal te onderkennen en 
het te gebruiken. Waardebepaling zonder dezen helper en zon­
der dit hulpmiddel heeft reeds in vele gevallen tot onbillijk­
heden geleid en hiermede is de gestelde vraag tevens beant­
woord. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY ;EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE ,
D
i
i
d l l
ij i g
g
g
g
In de tweede plaats botsen praktijk en theorie herhaaldelijk 
op het woord „waarde”, het simpele woord, dat ook in den 
titel van dit opstel is vermeld en waarop nog nader terugge­
komen moet worden. Fi
l b i
i
f ijki
d
ktijk
k De noteering van een incourant aandeel, als aanwijzing voor 
de verhandelingswaarde, is een der onmisbare gegevens voor 
de waardebepaling als geheel. CAREL F OVERHOFF Fiscaal bezien, in afwijking van de praktijk, zou men kun­
nen zeggen dat alle fandsen, welke voorkomen op de Prijs­
courant opgemaakt volgens art. 47 van de Successiewet een 
officiëele noteering hebben en dat alle andere fondsen „in­
courant” zijn. (Die Prijscourant wordt vastgesteld door vier 
daartoe aangewezen makelaars of eommissionnairs in effecten 
te Amsterdam, die daarbij uit den aard der zaak de hierboven 
vermelde Officiëele Prijscourant van de Yereeniging voor den 
Effectenhandel als basis •— voor zoover mogelijk — raad­
plegen). V l
d
t
t
d i
t
d l
d CAREL F. OVERHOFF DE BALANSWAARDE VAN DOCHTERAANDELEN * 1 2 3 maatschappijen, door de moederonder­
neming zelve in het leven gebracht, hetzij door vestiging 
van enig nieuw bedrijf in de vorm van een afzonderlijke 
naamloze vennootschap, hetzij door afsplitsing van een deel 
van het eigen bedrijf en inbreng daarvan in een afzonder­
lijke rechtspersoon ; In de derde plaats dient te worden bedacht, dat een notee­
ring te allen tijde beteekent: het vaststellen van de waarde van 
een „effect” en dat derhalve de waardeering van een aantal 
effecten nimmer kan leiden tot waardeering van een bedrijf”. 2. aangenomen dochters, d.z. maatschappijen, die — of wier 
bedrijven — reeds bestonden voordat zij in de invloeds­
sfeer geraakten van de overheersende moedermaatschappij, 
welke door een transactie van koop of ruiling — al dan 
niet gepaard gaande met reorganisatie, herkapitalisatie, 
omzetting in andere rechtsvorm e.d. — in het bezit der 
aandelen is gekomen ; Indien men dan uit de noteeringen, de aanvullingen daar­
op en de rectificaties niet anders vinden kan dan de handels­
waarde, de verkoopwaarde, van het effect, heeft het bepalen 
daarvan — zooals bepleit — door een makelaar dan wel eenige 
beteekenis voor de vaststelling van de vermogenswaarde, zoo­
als de fiscus die wenscht? Ongetwijfeld, want die vermogens­
waarde komt als resultante per saldo voort uit de: 3. pupillen, d.z. maatschappijen, die door de enkele handeling 
van effectensubstitutie onder controle zijn gesteld van een 
speciaal daartoe opgerichte voogdesmaatschappij, zoals de 
bekende maatschappijen Nationaal of Gemeenschappelijk 
Bezit van aandelen in één bepaalde naamloze vennootschap, 
en ook, als voogdes met drie pupillen, de Nederlandsche 
Scheepvaart Unie. innerlijke waarde (activa minus passiva), 
t bilit it
d ( i t
it it
id innerlijke waarde (activa minus passiva), 
t bilit it
d ( i t
it it
id D t d
d
t h
ij
t h
d ht
i
k i g
Anders wordt de zaak natuurlijk, zodra men obligatiekapitaal 
tegenover het aandelenbezit stelt. Maar deze complicatie menen 
wij na het afschrikwekkende voorbeeld van Furness/Stokvis 
buiten beschouwing te mogen laten. # 
*
# g
g g
Dat de moedermaatschappij met haar dochter in rekening- 
courantverhouding staat, verhoogt de verscheidenheid niet: dat 
komt vrijwel steeds voor. Maar deze. rekening-courant heeft 
veelal de neiging, uit te dijen tot blijvende voorschotten aan de 
dochtermaatschappij, die daaruit kapitaalbehoeften op lange 
termijn dekt. Het bestaan van zulke blijvende voorschotten 
naast het aandelenbezit en somtijds naast de borgstelling ten 
behoeve van crediteuren compliceert alweer de verhouding. H t b t k
dit
tik l l t i t t
l d
li ti Wij komen nu tot de eigen dochters en bepalen ons wederom 
tot die gevallen, waarin alle aandelen der dochtermaatschappij 
in handen zijn van het concern. Economisch beschouwd zijn 
moeder- en dochtermaatschappijen, hoezeer juridisch geconstru­
eerd als zelfstandige leden van het concerngezin, niet anders 
dan onderdelen van het grote geheel, dat in de moedermaat­
schappij haar centrum vindt. De concernbalans brengt die eco­
nomische eenheid, naast de vennootschapsbalansen voor de ju­
ridische verbrokkeling, tot uiting. W
i
d ht h t l
li ht
h
t i p
g
Het bestek van dit artikel laat niet toe, al deze complicaties 
in beschouwing te nemen. Voor zover enige dezer complicaties 
voor ons doel belangrijk zijn, komen zij vanzelf ter sprake. In ieder geval bepalen wij ons tot 100 % of bijna 100 % doch­
ters, d.w.z. dat alle of bijkans alle aandelen der dochtermaat­
schappij zich in handen der moederonderneming bevinden. g,
g
Wanneer nu een eigen dochter het levenslicht aanschouwt, is 
de handelwijze dezelfde als zij bij eenvoudige vergroting van 
het bedrijf zonder oprichting van een afzonderlijke dochter­
maatschappij zou zijn geweest. In beide gevallen verschijnen 
de uitgaven voor vestiging, outillage en installatie op de des­
betreffende rekeningen. Wordt de uitbreiding in een dochter­
maatschappij geïncorporeerd, dan verschijnt het totaal dier uit­
gaven bij de centrale leiding als de som van deelneming en 
voorschot. Kapitalisatie van de dochteronderneming op basis 
van die uitgaven en opneming van de aandelen a pari dooi­
de moedermaatschappij is de allereenvoudigste en meest logi­
sche handelwijze bjj vestiging of afsplitsing van een bedrijfs­
onderdeel in de vorm van een afzonderlijke rechtspersoon. U Men lette erop, dat deze formulering zo algemeen is, dat zij 
geen enkel stelsel van winstberekening of balanswaardering veron­
derstelt. Dit vraagstuk blijve hier onaangeroerd. innerlijke waarde (activa minus passiva), 
t bilit it
d ( i t
it it
id innerlijke waarde (activa minus passiva), 
rentabiliteitswaarde (winstcapaeiteit; gemiddelde geka­
pitaliseerde winst a ? %),
rendementswaarde (doorsnee-dividend gekapitaliseerd), 
liquidatiewaarde (indien in aanmerking komend), 
verkoopwaarde. j
(
p
)
rentabiliteitswaarde (winstcapaeiteit; gemiddelde geka­
pitaliseerde winst a ? %),
d
t
d (d
di id d
k it li
d) p
),
rendementswaarde (doorsnee-dividend gekapitaliseerd), 
liquidatiewaarde (indien in aanmerking komend) p
),
rendementswaarde (doorsnee-dividend gekapitaliseerd), 
liquidatiewaarde (indien in aanmerking komend), 
verkoopwaarde Bij elk van deze drie vormen doen zich graduele verschillen 
voor met betrekking tot een punt, dat geen analogie vindt in 
familieverhoudingen. De dochtermaatschappij kan de dochter Het ware volkomen onjuist deze laatste factor te negeeren 
al wordt hij, naar het mij voorkomt, van accountantswege veel­ MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE 165 beelden Moeara Enim, Dordtsehe Petroleum My. e.d. bewijzen 
— al is hier van voogdijverhouding geen sprake — dat ook de 
handelwijze 1 praktisch mogelijk is. Van het geval 2a is ons 
geen voorbeeld bekend. Maar wat wij met het voorgaande heb­
ben vullen aantonen is, dat de balanswaardering der aandelen 
volkomen onverschillig is, daar de passiefzijde der balans zon­
der een enkel bezwaar daarbij kan worden aangepast. Zodra 
men, mèt de Amerikanen, erkent, dat het nominaal bedrag van 
het volgestorte aandelenkapitaal bij productieondernemingen 
vrijwel geen reële betekenis heeft, beseft men de onbelangrijk­
heid van deze waarderingskwestie. A d
dt d
k
t
lijk
d
bli ti k it l zijn van één enkele moederonderneming, die al haar aandelen 
bezit, maar zij kan ook de gemeenschappelijke dochter zijn van 
twee of meer maatschappijen, die elk een deel van haar aan­
delen in handen hebben. In beide gevallen kunnen nog ver­
spreide aandelen voor beleggingsdoeleinden worden gehouden 
door buitenstaanders. Zelfs behoren gemeenschappelijke doch­
ters van een moeder en een of meer van haar dochters tot de 
mogelijkheden, ja, het geval kan zich voordoen, dat een maat­
schappij tegelijkertijd in dochter- en in moederverhouding staat 
ten opzichte van één en dezelfde vennootschap, en dientenge­
volge als haar eigen grootmoeder fungeert. N
ijk
d d
h id h id l
i
ki g
g
g
g
Nog rijker wordt de verscheidenheid, als men in aanmerking 
neemt, dat somtijds de verbintenissen van dochtermaatschap­
pijen tegenover derden of tegenover bepaalde derden door de 
moedermaatschappij of door enige aandeelhoudende onderne­
mingen worden gegarandeerd. Gebruikelijk is de handelwijze, onder 2b aangeduid. De voor­ innerlijke waarde (activa minus passiva), 
t bilit it
d ( i t
it it
id Uit 
kapitalisatie-oogpunt is het onverschillig, of men een andere 
basis aanvaardt, maar aangezien zulks de resultatenberekening 
zou kunnen vertroebelen, laat men deze complicatie meesten­
tijds achterwege. Kapitalisatie tegen uitgaafsom maakt ook de 
samenstelling van de concernbalans gemakkelijk. G d
d h t l
d
ffili
d
d
i
k *  
*
* Wij beginnen met het eenvoudigste geval, dat van de aan­
delen der pupilvennootschap in handen van de voogdesmaat­
schappij. Deze heeft tegenover dat aandelenbezit haar eigen 
aandelenkapitaal ad libitum gecreëerd. Handhaving van de 
eenmaal aangenomen verhouding tussen deze beide is belang- 
rijker dan herwaardering van de aandelen, die stuwing in de 
winstuitdeling of onrust door reorganisatie met zich zou bren­
gen.Di ij
d id lijk d
b ld E
b
d g Dit zij verduidelijkt door een voorbeeld. Een bestaande maat­
schappij, die jaarlijks 10 % dividend uitkeert, kan ƒ 1.000.00-0 
nieuwe aandelen uitgeven a 200 %. Zij kiest daartoe het inter­
mediair van een voogdesmaatschappij, die de gehele emissie 
overneemt en daartegen haar eigen aandelen uitgeeft. Hierbij 
zijn nu velerlei constructies mogeljjk, waarvan in ons land als 
uiterste mogen gelden de volgende twee: g
g
j
Gedurende het leven der geaffilieerde ondernemingen kan 
nu binnen de dochtermaatschappij op dezelfde wijze en in de­
zelfde mate worden afgeschreven, afgeboekt en gewaardeerd 
als het geval zou zijn gew-eest, indien het bedrjjf der dochter­
maatschappij een onderdeel van de moederonderneming was en 
niet in een afzonderlijke rechtspersoon geïncorporeerd ware.1) 
Geschiedt zulks, dan kunnen de aandelen bij de moedermaat­
schappij onveranderd op pari blijven staan, tenzij de dochter­
maatschappij verliezen lijdt, in welk geval de moedervennoot- 
schap tegenover de onverrekende verliezen een afschrijving of 
reservering dient te verrichten. D b l
d
d
d l
h t d h l
i 1. de holdingcompany emitteert ƒ 2.000.000 aandelen a 100%,
2
ij
i
ƒ 1000000
d l
200 % DE WAARDEERING VAN HET ALS DIVIDEND 
UITGEREIKTE INCOURANTE AANDEEL VOOR 
DE INKOMSTENBELASTING EN DE DIVIDEND­
EN TANTIÈMEBELASTING geen wijziging. Zolang men zich slechts voorstelt, hoe de han­
delwijze zoude zijn, indien de dochtermaatschappij geen af­
zonderlijke vennootschap, maar een onderdeel van het grote, 
onverbrokkelde bedrijf was, Blijft die eenvoud behouden. Al 
wordt binnen de dochtermaatschappij anders gehandeld dan in 
het centrale punt nodig wordt geacht, is het eenvoudig, door 
afschrijvingen of reserveringen in de moedermaatschappij tot 
stand te brengen, wat de dochtermaatschappij naliet. Ook als 
men een dochtermaatschappij wil liquideren of van de hand 
doen, komt de opneming van de aandelen tegen liquidatie- 
waarde overeen met de waardering van de af te stoten activa 
ingeval van ongesplitste bedrijfsvoering. S hij b
b
l t
h di
ilijkh d
d geen wijziging. Zolang men zich slechts voorstelt, hoe de han­
delwijze zoude zijn, indien de dochtermaatschappij geen af­
zonderlijke vennootschap, maar een onderdeel van het grote, 
onverbrokkelde bedrijf was, Blijft die eenvoud behouden. Al 
wordt binnen de dochtermaatschappij anders gehandeld dan in 
het centrale punt nodig wordt geacht, is het eenvoudig, door 
afschrijvingen of reserveringen in de moedermaatschappij tot 
stand te brengen, wat de dochtermaatschappij naliet. Ook als 
men een dochtermaatschappij wil liquideren of van de hand 
doen, komt de opneming van de aandelen tegen liquidatie- 
waarde overeen met de waardering van de af te stoten activa 
ingeval van ongesplitste bedrijfsvoering. S hij b
b
l t
h di
ilijkh d
d Bij de samenstelling van het schema van onderwerpen, waar­
in het vraagstuk van de waarde van het incourante aandeel 
kon worden onderverdeeld, heeft de Redactie ook het in het 
opschrift hierbovenvermelde geformuleerd. En, ook al zal hier­
onder blijken, dat door de bestaande wettelijke regeling op dit 
punt de moeilijkheden hier niet overmatig zijn, zoo moet toch 
deze keus niettemin .juist worden geacht, omdat het onderwerp 
van de waarde van het incourante aandeel onvolledig zou wor­
den belicht, indien daarbij een beschouwing over de toepassing 
der dividend- en tantièmebelasting en de inkomstenbelasting, 
ingeval van uitkeering van zoodanig aandeel als dividend, zou 
ontbreken. I
l
ll
l d
it iki
h t i
t g
g p
j
g
Schijnbaar brengen valutaverhoudingen moeilijkheden mede. Vorderingen in vreemde valuta veranderen natuurlijk even­
redig met de valuta in waarde. Maar realia ondergaan gehele 
of gedeeltelijke compensatie, voor zover hun waarde in de 
vreemde valuta zich beweegt in tegengestelde richting ten op­
zichte van de waarde der valuta in het buitenland. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE 166 DE WAARDEERING VAN HET ALS DIVIDEND 
UITGEREIKTE INCOURANTE AANDEEL VOOR 
DE INKOMSTENBELASTING EN DE DIVIDEND­
EN TANTIÈMEBELASTING Het onge­
splitste bedrijf zal zich hier afvragen, in hoeverre deze waar­
deverandering winst of verlies medebrengt. Hetzelfde kan men 
doen als men zich afvraagt, of en in hoeverre op het geheel 
van aandelenbezit, voorschot en garantie verliezen zijn ge­
leden. * In vele gevallen zal .de uitreiking van het incourante aan­
deel als bonus geen moeilijkheden doen rijzen, omdat zoowel 
voor de dividend- en tantièmebelasting (art. 5 1ste lid letter a) 
als voor de inkomstenbelasting (art. 6 tweede lid) de uitreiking 
van aandeelen zonder storting van de volle nominale waarde 
respectievelijk wordt beschouwd als uitdeeling van winst en 
dividend „tot het bedrag, ten aanzien waarvan niet blijkt, dat 
storting heeft plaats gevonden of zal plaats vinden”. Behou­
dens bijzondere omstandigheden, waarover hierna zal worden 
gesproken, wordt dus bij uitreiking als dividend van een in­
courant aandeel dit tot het nominaal bedrag daarvan als winst- 
uitdeeling resp. opbrengst van het aandeel aangemerkt. Het 
eigenlijke waardeprobleem bij het incourante aandeel zal dus 
hier veelal niet aan de orde komen. I t
h
h ft d
ktijk
l d d t d
bij
t b •» 
*
* Het geval van aangenomen 100 % dochters brengt in boven­
staande beschouwingen weinig verandering. De enige compli­
catie is hier, dat bij de adoptatie geen overeenstemming is be­
tracht tussen enerzijds de balanswaarden en de nominale be­
dragen der passiva bij de dochtermaatschappij en anderzijds de 
prijs, waarvoor de aandelen in en de vorderingen op die doch­
termaatschappij door de adopterende moedermaatschappij zijn 
verkregen. Niet zelden is er agio betaald, dat, voor zover het 
de „intrinsieke waarde” der dochteraandelen te boven ging, als 
een soort goodwill moet worden beschouwd. T
h kj
ij t
d t dit
l i h bij h Intusschen heeft de praktijk geleerd, dat deze bij eerste be­
schouwing wel zeer eenvoudige wettelijke regeling nog ruimte 
heeft gelaten voor tal van vragen. Al dadelijk rijst deze vraag, 
hoe de wet wordt toegepast, indien incourante aandeelen zon­
der nominale waarde worden uitgereikt, in welk geval er toch 
ontbreekt een nominaal bedrag, dat tot maatstaf kan dienen. Alsdan zal men om een richtsnoer te vinden de ratio der be­
treffende voorschriften moeten opsporen en interessant is het 
dan te zien, hoe aan de beide genoemde, in redactie veel over­
eenstemming vertoonende, bepalingen een geheel verschillende 
gedachtengang ten grondslag ligt, die ook tot verschillende 
conclusies moet leiden. DE WAARDEERING VAN HET ALS DIVIDEND 
UITGEREIKTE INCOURANTE AANDEEL VOOR 
DE INKOMSTENBELASTING EN DE DIVIDEND­
EN TANTIÈMEBELASTING H
h if
h
d lid
6 I B h f g
Tussen haakjes zij toegegeven, dat dit geval zich bij her- 
kapitalisatie of verhoogde inbreng van eigen dochters ook kan 
voordoen, maar, wanneer er geen bijzondere redenen voor be­
staan, zal men deze inflatie liever vermijden. Bij overneming 
van aandelen van anderen ligt betaling van agio en/of good­
will meestal in de aard der transactie. I d
b l
k
t d
d
lijkh id
i
l In de concernbalans komt door de ongelijkheid van nominaal 
bedrag der dochterpassiva en ovememingssom van aandelen en 
vorderingen een goodwillpost te voorschijn. Of op deze goodwill 
moet worden afgeschreven is een aangelegenheid van balans­
en winstbestemmingsbeleid. O d
d ill
i d b h d li Het voorschrift van het tweede lid van art. 6 I.B. heeft 
reeds een lange geschiedenis. Oorspronkelijk bevatte de wet op 
dit punt geen regeling, zoodat bij ministeriëele circulaire van 
4 December 1916 (B 1553) kon worden voorgeschreven, dat, 
wanneer een naamlooze vennootschap ertoe overging aan de 
aandeelhouders zonder storting in geld, naar rato van ieders 
aandeelenbezit, nieuwe aandeelen uit te reiken ten laste van 
een in verband daarmede op te heffen reservefonds, die nieu­
we aandeelen niet als vruchten van de oude aandeelen moesten 
worden beschouwd. Hi
l
d
i i i l j i t
d ht t
d l g
Op deze goodwill na is de behandeling van aangenomen- 
dochteraandelen volkomen identiek aan die van eigen dochters. Alleen de waardering van aangenomen-dochteraandelen boven 
pari, boven z.g. intrinsieke waarde of boven rendementswaarde 
kan verschil van mening doen ontstaan. Maar dat verschil ligt 
dan in een geheel ander vlak dan het hier behandelde: het ligt 
dieper, n.1. in de vraag, of de balans is een vermogensstaat 
dan wel een verzameling van in de resultatenrekening nog niet 
verrekende resten. En die vraag kan niet incidenteel, aan de 
hand van een bijzonder onderwerp, worden behandeld, maar 
vereist algemene, dieper gefundeerde beschouwing. Wij k
d
t t
ij l
ti f
lt t Hieraan lag de principieel juiste gedachte ten grondslag, 
dat, indien naar evenredigheid van ieders aandeelenbezit nieu­
we aandeelen worden uitgereikt, elke aandeelhouder in geheel 
dezelfde verhouding tot het vermogen der vennootschap ge­
rechtigd blijft als te voren. 2. zij emitteert ƒ 1.000.000 aandelen a 200 %. 2. zij emitteert ƒ 1.000.000 aandelen a 200 %. In het eerste geval verschijnt op de openingsbalans het aan­
delenbezit a 200 % voor 2 millioen, overeenkomend met het 
nominale bedrag van het aandelenkapitaal. In het tweede ge­
val kan men alweer op tweeërlei manier handelen t.w.: g
De balanswaarde van de aandelen schept derhalve geen moei­
lijke problemen, men zou haast kunnen zeggen, dat zij de moeite, 
er een artikel aan te wijden, niet waard is. Z lf
l
i h
li ti
d
l
d lt lijk fi 2a. door het aandelenbezit a 200 % voor 2 millioen op te voe­
ren tegenover 1 millioen nominaal aandelenkapitaal en 
eenzelfde bedrag aan agioreserve, j
Zelfs als zich complicaties voordoen als gedeeltelijke finan­
ciering door voorschotten of garanties voor verplichtingen 
tegenover derden, brengt dit in de eenvoud van het onderwerp 2b. door het agio op het aandelenbezit af te schrijven en te­
genover het enkele nominale kapitaal van een millioen het 
aandelenbezit tot hetzelfde bedrag, dus tegen pari op te 
brengen. Gebruikelijk is de handelwijze, onder 2b aangeduid. De voor­ Gebruikelijk is de handelwijze, onder 2b aangeduid. De voor­ DE WAARDEERING VAN HET ALS DIVIDEND 
UITGEREIKTE INCOURANTE AANDEEL VOOR 
DE INKOMSTENBELASTING EN DE DIVIDEND­
EN TANTIÈMEBELASTING Slechts worden teller en noemer 
van de breuk der deelgerechtigdheid met de zelfde cijfers ver­
menigvuldigd, maar, aldus gezien, wordt de aandeelhouder 
door de uitreiking van een bonusaandeel niet rijker. O k d H
R d b li t i d
lfd
i i h t
t Hieraan lag de principieel juiste gedachte ten grondslag, 
dat, indien naar evenredigheid van ieders aandeelenbezit nieu­
we aandeelen worden uitgereikt, elke aandeelhouder in geheel 
dezelfde verhouding tot het vermogen der vennootschap ge­
rechtigd blijft als te voren. Slechts worden teller en noemer 
van de breuk der deelgerechtigdheid met de zelfde cijfers ver­
menigvuldigd, maar, aldus gezien, wordt de aandeelhouder 
door de uitreiking van een bonusaandeel niet rijker. Ook de Hooge Raad besliste in denzelfden zin in het arrest 
van 8 Juni 1917 (B 1718) in een geval van uitreiking van aan­
deelen ten laste van een reservefonds, waarbij werd overwogen, g
p
g
g
Wij komen dus tot een pover, een vrijwel negatief resultaat: 
het onderwerp, waarover de redactie van dit tijdschrift mij een 
opstel verzocht, blijkt niet het object te zjjn van een belang­
wekkend vraagstuk. g
j
Ook de Hooge Raad besliste in denzelfden zin in het arrest 
van 8 Juni 1917 (B 1718) in een geval van uitreiking van aan­
deelen ten laste van een reservefonds, waarbij werd overwogen, N. J. POLAK