None
De beoordeling  van de  voordelen  van preventieve  methodes,  kli­
nische procedures  en nieuwe medische  technologieën  zouden moe­
ten worden  uitgevoerd  via gecontroleerde  proefnemingen.
Onderzoek  betreffende  algemene  controle  en gezondheidstoezicht
met methoden  voor de vroegtijdige  diagnose  en opsporing  van ver­
minderd prestatievermogen  moet worden  ontwikkeld.
Organisatie
Onderzoek  naar de verdeling, gebruik  en doelmatigheid  van fin­
anciële  middelen  zou moeten worden aangemoedigd  in samenhang
met een formele kostenbeoordeling. Vergelijkende studies tussen
de Lid-Staten inzake toewijzing  van middelen  en planning  zouden
moeten worden  verricht.  De eisen op het  gebied van informatie
voor het beheer van gezondheidsdiensten  zouden moeten worden
omschreven  en er zouden gezondheidsinformatiesystemen  moeten
worden ontworpen  en ontwikkeld.
6. Gezondheidsbevordering
Onderzoek  inzake methodes  voor de bevordering  van gezonde  levens­
gewoonten  zou moeten  verricht  met bijzondere  aandacht  voor groepen
die sterke  risico's  lopen, bijvoorbeeld migranten,  en er zou een
beoordeling  van technieken  en programma's moeten  plaatsvinden.
Campagnes  ter voorlichting  van het  publiek, verwachtingen  en ge­
bruik van gezondheidsdiensten  zouden moeten worden  ontwikkeld
en beoordeeld.
-75-
6.2. MILIEUBESCHERMING  (MILIEU EN  VOORKOMING  VAN HINDER)
INLEIDING
De wezenlijke  doelstellingen  van het  milieubeleid  (1) zijn : behoud van
de gezondheid en het menselijke leven  alsmede  de levende systemen die
nodig zijn voor de  mens, behoud van plantaardig  en dierlijk  leven en
het natuurlijk  milieu  in zijn totaliteit,  algemene  verbetering  van de
levenskwaliteit.
 Tot dusverre was de  aanpak  van het milieubeheer  hoofdzakelijk  reactief,
waarbij de problemen over het  algemeen  stuk voor stuk  worden  behandeld,
naargelang  deze zich voordoen, of veeleer nadat zij door de  actualiteit
in het daglicht  zijn gebracht.  Momenteel  erkent iedereen dat een preven­
tief beheer beter op  zijn plaats  zou zijn, doelmatig en minder kostbaar
zou zijn dan het  gebruikelijke  "curatieve"  beheer. Vanzelfsprekend ver­
onderstelt  een dergelijke  nieuwe aanpak  een heroriëntatie  van 0, 0 & D
die wordt verricht  ter ondersteuning van het  milieubeleid.  Zeer in het
kort kunnen  deze aanpassingen als  volgt worden  samengevat  :
- Preventie
0, 0 & D  "Milieu"  zal bij  zijn ondersteuning de preventieve  aanpak
van het  milieubeleid  moeten  bevorderen. Dit  soort aanpak  impliceert
dat met de  verschillende  factoren  die het  milieu beïnvloeden  in een
zo vroeg mogelijk stadium en op een zo  hoog mogelijk  beslissingsni-
veau rekening wordt  gehouden.  De ondersteunende  functie  van 0, 0 & D
is noodzakelijk  voor de  identificatie  en de evaluatie  van de  risico's
van fysieke  oorsprong  (zoals  ioniserende  straling  en niet-ioniserende
straling),  van chemische of  biologische  oorsprong,  alsmede  voor het
ontwerpen en de  tenuitvoerlegging  van beleidslijnen  en plannen die
zijn bestemd  ter bescherming van het  milieu.
 - Onderzoekprogramma's  op lange  termijn
Behalve het onderzoek dat is  georiënteerd  op het beheer van de huidige
of toekomstige vraagstukken op middellange  termijn,  zijn de onderzoek­
activiteiten  op lange  termijn  onontbeerlijk.  Hun doel zal  zijn de ver­
betering  van het begrip van de fundamentele processen op het gebied
van het  milieu en de ecologie.  Hierbij  zal met name rekening  moeten
worden gehouden  met de  klimaatsfactoren  die volgens de  wijze waarop
ze onderling  op elkaar inwerken voor de  mens een bron van voordelen
of nadelen  kunnen vormen.  Het onderzoek op lange  termijn  zal degenen,
die de beslissingen  moeten nemen, helpen  zich meer bewust te worden
van de toekomstige vraagstukken en tendensen.
SPECIFIEKE  DOELSTELLINGEN
Aangezien het merendeel van de menselijke  activiteiten  invloed  hebben  op
het milieu,  is de doelstelling  "Milieu"  anderzijds  sterk gebonden  aan het
geheel van de andere  doelstellingen  van het  kaderprogramma  (zoals  land­
bouw, industrie,  energie, de  ontwikkelingslanden,  de grondstoffen, enz..).
Bijgevolg  is het spectrum van de vraagstukken die verband  houden  met de
activiteiten  op het gebied van 0, 0 & D  "Milieu"  zeer breed.
 (1) "Actieprogramma van de Europese  Gemeenschappen  inzake  Milieu  (1982-1986)
(herzien  ontwerp)  - C0M(81)626 def. -  4.11.1981
-76-
De verschillende  aspecten  van het  milieuvraagstuk  kennen  geen grenzen
daar de meeste  hiervan  voor de verschillende  landen  dezelfde  zijn. Een
ruime samenwerking  op communautair  niveau is dus  noodzakelijk, vooral
indien men kijkt naar de beperkte  middelen  (personeel  en financiële
middelen)  waarover  elk land beschikt  voor de onderzoeken  op milieuge­
bied. Het belang van een  dergelijke  samenwerking  wordt nog duidelijker
op het gebied van het  onderzoek  op lange termijn,  dat over het algemeen
kostbaar is en dat  voor alle Lid-Staten  en zelfs de derde landen van be-
De specifieke doelstellingen  die voor het communautair  onderzoek  in
aanmerking  komen  zijn hierna vermeld  :
1. Onderzoek  ter ondersteuning  van het  milieubeheer
Deze veel omvattende  doelstelling  omvat drie gebieden  : de verontrei­
niging, de hulpbronnen  en de onderlinge wisselwerking  tussen mens en
milieu. Op elk van  deze gebieden  komen meer  specifieke doelstellingen
worden gedefinieerd.
 De bestrijding  van de  verontreiniging concentreert zich  op aspecten
zoals de bronnen  van verontreinigingen,  de verplaatsing  van deze ver­
ontreinigingen,  de ecologische effecten  en de gevolgen  voor de gezond­
heid, de vermindering  en het  voorkomen  hiervan.  De specifieke doelstel­
lingen zijn bijvoorbeeld  :
- effecten  van chemische  produkten  en de controle hierop,
- gedrag en controle  van radionucleïden en  verschillende  ecosystemen,
- evaluatie  van de  verontreiniging, ontwikkeling  van de  opheffing  van
de verontreiniging  en van  schone technologieën  voor geselecteerde
nucleaire sectoren,  in het  bijzonder  de industrieën die  werkzaam
zijn in de sector van de  energie  (mijnen,  verbranding  en omzetting
van steenkool, voertuigen),
- accumulatie  van CO 2 in de  atmosfeer  en de gevolgen  hiervan op het
klimaat,
- invloed van de  menselijke  activiteiten  op de stratosfeer,
- effecten  van atmosferische  verontreiniging  op de ecosystemen  te land,
in het bijzonder  de zure neerslag,
- de behandeling,  de opslag en de vermindering  van de  hoeveelheid  to­
xische en gevaarlijke afvalstoffen,
- uitputting  en verontreiniging  van het  grondwater,  verontreiniging
van zoetwater,  verontreiniging  van ecosystemen  aan de  kust en veront­
reiniging  van de zee  door koolwaterstoffen,
- invloed op het  milieu van nieuwe technologieën,  bijvoorbeeld  de bio­
technologie ,
- vermindering  en controle  van de  verontreiniging  door geluidsover­
last en trillingen.
Het behoud  vat; de hulpbronnen  in samenhang met het  natuurlijk milieu
is zeer nauw verbonden  met de  doelstellingen  die in  aanmerking  zijn
genomen op het  gebied van "Landbouw" en  "Visserij".  Meer specifieke
doelstellingen  betreffen bijvoorbeeld  : lang is.
-77-
- bescherming  van de verscheidenheid van de levende soorten en de
genetische  bronnen,
- de bestrijding  van de achteruitgang van de  bodem en de vermindering
van de bebouwbare  oppervlakte,
- de rationele  exploitatie  van bossen,
- het rationeel  gebruik van pesticiden en meststoffen,
- het behoud  van de hulpbronnen  van de oceaan.
 Voor wat de onderlinge wisselwerkingen mens/milieu, heeft het 0, 0 & D
betrekking  op de integratie  van de werkzaamheden  met een  multidiscipli­
nair karakter en de taxering van de globale onderlinge wisselwerking
tussen mens en zijn milieu.
De prioritaire  onderzoekingen  zullen  betrekking  hebben  op :
- de effecten van de urbanisatie, toerisme en intensieve  landbouw,
- de effecten van de  uitbreiding  van de bevolking,
- het verlies  van het  cultureel  erfgoed.
2. Globale opvatting van de milieuvraagstukken
Voor de communautaire  0, 0 & D-werkzaamheden  moet men een globale  visie
hebben op de volgende  gebieden  :
- verbetering van het begrip van de  fundamentele  processen in de eco­
systemen,
- verbetering van de kennis van de klimaat  mechanismen  en de invloed
van de menselijke  activiteiten  op het klimaat,
- evaluatie van de invloed van klimaatswijzigingen op de watervoorziening
en de landbouw  (erosie,  woestijnvorming),
- bewustwording  door het publiek van de milieuvraagstukken, en  beheer
van de informatie op het gebied van de milieubescherming,
- ontwikkeling op  communautair  niveau van technieken voor de evaluatie
van de risico's,  modelvorming,  enz....
Behalve deze specifieke  doeleinden,  moet er op worden gewezen  dat het
noodzakelijk  is de Europese  positie  te versterken op het gebied van de
instrumentering  voor meting en controle van de  omgevingsparameters
(Zie de doelstelling  "Verbetering en ontwikkeling van  nieuwe  tech­
nieken en  nieuwe  produkten voor de conventionele  industrieën").
-78-
PROGRAMMAPUNT  6 : VERBETERING  VAN DE LEVENS- EN ARBEIDSOMSTANDIGHEDEN
Indicatieve  verdeling  van de middelen tussen  de verschillende  specifieke
doelstellingen.
 6.1. Verbetering  van de  veiligheid  en bescherming  van
de gezondheid
Specifieke  doelstellingen
- Menselijke aanpassing
- Voortplanting, groei  en ouder worden
- Persoonlijke  omgeving
- Gezondheidstechnologie
- Gezondheidszorg
- Gezondheidsbevordering 10
5
25
ifO
15
<3
6.2. Milieubescherming  (milieu  en voorkoming  van hinder)
Specifieke  doelstellingen  %
- Milieubeheer  70
. vermindering  en voorkoming  van verontreiniging  kO
• behoud van de  natuurlijke  hulpbronnen  25
. onderlinge wisselwerkingen mens/milieu  5
- Globaal begrip  van de  milieuvraagstukken  : processen  van
het ecosystemen  en klimaatsmechanismen; informatie  en hou­
ding van het  publiek; technieken ter beoordeling  van de
risico's,  enz... 30
Ten einde de  vereiste  doeltreffendheid  op communautair  niveau te bereiken,
zouden de middelen die  moeten worden  besteed aan dit programmapunt  voor
de periode  1984-1987  minstens  270 miljoen Ecu moeten bedragen  (waarde
1982) verdeeld als volgt  :
- verbetering  van de  veiligheid  en bescherming  van de
gezondheid  110  miljoen Ecu
- milieubescherming  160  miljoen Ecu
Op te merken  valt (zie blz  70) dat  verdere wetenschappelijke  en technische
doelstellingen  in de toekomst  in overweging  zullen  worden genomen en dat
hiervoor de nodige middelen  zullen moeten worden  uitgetrokken.
-79-
7. VERBETERING  VAN DE DOELMATIGHEID  VAN HET WETENSCHAPPELIJK  EN
TECHNISCH  POTENTIEEL  VAN DE GEMEENSCHAP
INLEIDING
Deze nieuwe  beleidslijn  die gedurende  de jaren  1983 en 1984 het  onderwerp
zal vormen  van een experimentele  studie,  bestemd  om de voor  deze aktivi-
teit specifieke  interventiewegen en  -methodes  te beproeven, beantwoordt
aan een van de hoofdpunten van het  kaderproramma  en moet worden beschouwd
als een van de grondslagen van de gemeenschappelijke  strategie.
 Enerzijds  heeft zij  rechtstreeks  betrekking op de  versterking  van het we­
tenschappelijk  concurrentievermogen van de  Gemeenschap  en juist daardoor
is deze min of meer rechtstreeks  van belang voor de  uitbreiding  van het
economisch concurrentievermogen  zoals de verbetering van de  veiligheids­
factoren  of de ontwikkeling van de  dialoog  tussen de  Gemeenschap  en
derde landen.
Anderzijds  wordt hierdoor binnen het  kaderprogramma  een noodzakelijke aan­
vulling op de geplande  activiteit  gewaarborgd  zodat de Gemeenschappelijke
0, 0 & D-strategie de souplesse, de snedigheid en de  snelheid  die hiervoor
noodzakelijk  is behoudt. De  stimuleringsactiviteit  neemt uiteraard  een bij­
zondere plaats  in het kaderprogramma  in. Met betrekking tot de verhoging
van de doelmatigheid van 0 & 0 in de  Gemeenschap,  is de "stimulering"  na­
melijk meer gebaseerd op de steunverlening aan  teams en aan "vormen"  betref­
fende 0 & 0  (multidisciplinair  en multinationaal)  dan op de ontwikkeling van
onderzoek- en  ontwikkelingsactiviteiten.  Derhalve vertegenwoordigt zij een
geheel van niet-programmeerbare  activiteiten.
Zo dient de stimuleringsactiviteit  :
- ter aanvulling  van de reeks maatregelen die reeds op  nationaal,  interna­
tionaal en communautair  niveau  zijn genomen  ter ondersteuning van het
concurrentievermogen van de Europese  wetenschap  en technologie, en
- levert  zij, wanneer  dit noodzakelijk  is, aanvullende  "vrije"  maatregelen
op in het kader van de  communautaire  0, 0 8c D-programma's  op middellange
termijn.
De ontsluiting  van disciplinaire  onderzoekingen, de opening hiervan naar
communautaire  multinationale  dimensie en hun  kruiselingse  beïnvloeding,  de
exploitatie  van veelbelovende  innovaties  of het voorzien in onverwachte
behoeften vereisen een reactievermogen ten aanzien van de  nieuwe  situaties
die optreden op het  moment  zelf waarop  zij zich voordoen. De geringe  mate
van de mobiliteitsfactoren,  een zeker gebrek aan werkgelegenheid voor
jongeren die een diploma  hebben  behaald en  vaak de niet-aangepastheid
van de structuren  aan de veranderingen van  wetenschap  en technologie
zijn even zovele handicaps die  moeten worden overwonnen.
 Op basis van een analyse van de  structurele  en menselijke  factoren  die de
doelmatigheid  van het Europees 0 & 0 beperken op gebieden  waarop  deze
rechtstreeks  van invloed  is op de kansen om de wetenschappelijke en
technische  doelstellingen  van de Gemeenschap  te bereiken, ter zake van
de verhoging van de doelmatigheid,  kunnen van tevoren  slechts  de handels­
wijzen worden  bepaald die de mogelijkheid bieden  deze dwingende  factoren
te verminderen of op te heffen en het belang van de daartoe benodigde
middelen te  ramen.
-8o-
De keuze van de "partners" die de  stimuleringsactiviteit  zullen  realiseren
door bepaalde 0 &  O-werkzaamheden  te verrichten,  berust op een evaluatie
van hun kwaliteiten,  hun potentiële  mogelijkheden en de  kansen  die zij be­
zitten om deze activiteit  werkelijk  te zien leiden  tot een betere doelmatig­
heid van het betrokken type 0 & 0.  Deze evaluatie dient van geval tot geval
te geschieden,  door de wetenschappelijke en technische  gemeenschap  zelf,
op grond van de ingediende aanbiedingen tot  samenwerking.
De toepassing van  deze beginselen heeft  geleid tot de  opstelling  van het
hierna vermelde  (1) schema  dat als richtsnoer dient voor de  stimulering,
die betrekking heeft op de verbetering van de doelmatigheid van de 0 & 0-
werkzaamheden,  waarbij  deze tegelijk  beantwoorden  aan de wetenschappelijke
en technische uitgangspunten en  doelstellingen  van het  algemene  kaderpro­
gramma voor het  tijdvak  198^-1987.
Naar aanleiding en op grond van de evaluatie van methodelogische aard,  waar­
toe de Commissie  aan het eind van het eerst  jaar de experimentele fase zal
overgaan,  zullen  de communautaire  instellingen  zich moeten  uitspreken over
genoemd schema,  zodat de  activiteit  waarvan  het belang en de wenselijkheid
tijdens de Raadzitting van 30  juni  1982 zijn erkend, vanaf 1985 kan  worden
ontwikkeld  op de grondslagen en met de middelen die hiertoe  zijn geëigend
zijn.
 IN AANMERKING  KOMENDE  GEBIEDEN
Verschillende  tientallen  studies  (waarvan  36 prospectieve studies die  door
de groep FAST worden  geleid),  meer dan 30 vergaderingen (conferenties, se­
minaria,  groepen  van deskundigen)  binnen de of  onder leiding  van de raad­
gevende comités  met algemeen  karakter  (CERD, CORDI),  met talrijke  adviezen
op nationaal en  internationaal  niveau (ESF,  Solvay-instituten,  NAVO, NAS)»  (2)
de werkzaamheden  betreffende  vergelijking  van de nationale  beleids­
lijnen (COPOL)  en de uitwerking van plannen via de  doelstellingen  van het
kaderprogramma  hebben  tot de volgende  resultaten  geleid :
- zij hebben de factoren aan het  licht gebracht  waardoor  de doelmatigheid
van de Europese  0 & O-systemen,  hun niveau van aanpassing aan de huidige
behoeften  worden  beperkt;
- zij hebben geleid tot evaluatie van de nationale,  internationale  en
communautaire  maatregelen, die reeds  zijn genomen  om de doelmatigheid
te verhogen  en verbetering te  brengen  in de onderlinge  afstemming  op
elkaar;
- hierbij  zijn een groot aantal  multisectoriële  en multidisciplinaire  ge­
bieden aangetoond  die een  passende  steunverlening en een multinationale
dimensie vereisen om tot een betere wetenschappelijke en technische ont­
wikkeling  te komen.
(1) Het als richtsnoer  dienende  schema  in de gedetailleerde  versie vormt
het ekwivalent van de "Plannen per  doelstelling"  zoals deze voor de
verschillende  in het kaderprogramma  geselecteerde basis uitgangspunten
zijn vastgesteld  (zie lijst van deze plannen in  bijlage  II).
 (2) ESF : Fondation  Européenne  de la Science
NAVO : Noord Atlantistische  Verdragsorganisatie
NAS :National  Academy  of Science (USA)
-81-
Rekening houdende  met de zes  andere  uitgangspunten van het  kaderprogramma,
bestaan er op tal van gebieden behoeften aan  "stimulering".  In een zowel
ambitieuze als pragmatische  aanpak,  legt de Commissie  in de eerste plaats
het accent op enkele van  deze gebieden waarbij  zich haar keuze baseert op
een analyse van het wetenschappelijk en technisch belang van elk gebied,
de doelmatigheid van de 0 &  O-werkzaamheden  die hierbij  worden  uitgevoerd,
het niveau van het onderling verband met verscheidene  andere  wetenschappe­
lijke en technische sectoren, het belang ten opzichte van de uitgangspun­
ten van het  kaderprogramma  en de beloften van een wezenlijke vooruitgang
die deze inhouden.
Tenslotte  zijn gedeeltelijke  overlappingen met de  communautaire  0 & 0, D-
programma's  overwogen  ten einde zonodig de  stimuleringseffecten  mogelijk
te maken in sectoren die  vallen in het kader van de  programma's  op middel­
lange termijn van de  Gemeenschap.
Deze keuzen  zullen bij de  eigenlijke  ontwikkeling van de  stimuleringsacti­
viteit worden  aangepast  en aangevuld, met  name gezien de verzoeken van de
wetenschappelijke en technische  gemeenschappen  zelf.
De voorgestelde gebieden die  vaak onderling  zijn verweven,  hetgeen  vaak af­
hangt van de ontwikkeling van gemeenschappelijke conceptstudies,  verschil­
len hoofdzakelijk op het niveau van het kennisgebied  waarop  zij betrekking
hebben en de mate waarin zij  minder of verder verwijderd  zijn van de
praktische  toepassing.
 - Wetenschappen  en complexe  systemen
Een uitgebreid  gebied waarop  de ontwikkeling en de verdieping van de funda­
mentele kennis van belang  zijn voor tal van sectoren en wetenschappelijke
en technische  disciplines.  Bepaalde  bestanddelen van dit gebied  zijn
van bijzonder sociaal-economisch belang. Het is op dit  laatste  gebied
dat de meer specifieke  stimuleringsactiviteiten  betrekking  zullen heb­
ben die hoofdzakelijk bedoeld  zijn om de banden  tussen de "fundamentelev'
en "ontwikkelings-" gedeelten van de wetenschappelijke en technische
activiteit  te versterken.
Hierbij  zijn bijvoorbeeld betrokken : het fundamenteel  onderzoek  op het
gebied van de  biologie  en de ontwikkelingen hiervan, de onderlinge raak­
vlakken aarde/atmosfeer, de  chemie  (met name fijne chemie  en de fundamen­
tele verschijnselen van de verbranding), de aardwetr ischappen, en ten­
slotte de optica.
- Wetenschappen  betreffende informatie en  communicatie
Dit gebied vormde  reeds het  onderwerp  van tal van  communautaire  activi­
teiten, en hiervoor is een  belangrijk  0 & O-programma  voorgesteld
(ESPRIT); al  deze activiteiten  vereisen bovendien een  versterking  van
het begripsvermogen  op dat gebied  door betere  uitwisseling  tussen fun­
damentalisten en een  activering  van het raakvlak  ontwerp-onderzoek-  toe­
passing door met name onderzoekers en gebruikers  hierbij  samen te betrekken
- Oceanografie
Een gebied dat veel beloften inhoudt voor 0 & 0, een voorbeeld van  multi­
disciplinaire  aard waar de wederzijdse onontbeerlijke  beïnvloeding  van
disciplines  en activiteiten  betreffende 0 & 0 kan  worden  verbeterd  door
stimuleringsactiviteiten.  Drie gebieden  kunnen  in dit verband  worden  ge-
-82-
noemd (de kustzones, de grote diepten en het raakvlak oceaan-atmosfeer),
waarop stimuleringsmaatregelen  zijn vereist  om de nationale of  interna­
tionale 0 & O-programma's  te versterken en aan te  vullen,  die reeds  zijn
uitgevoerd  of nog zouden moeten worden  ontwikkeld.
 - Exploitatie  van de ruimte
De ruimte  vormt een uitzonderlijk  laboratorium  waar belangrijke  weten­
schappelijke  vooruitgang kan  worden  geregistreerd (met  name op het ge­
bied van de  biologie  en bij de bestudering van de processen met betrek­
king tot de materie - vorming van materialen in een toestand van micro­
zwaartekracht) en die  worden  begunstigd  door maatregelen ter  stimulering
van de 0 &  O-werkzaamheden  "op de grond"  mede ter ondersteuning van  expe­
rimenten "in  volle vlucht",  en die ertoe bijdragen het wetenschappelijk
en technisch isolement van  sommige  teams in het kader van de  Gemeenschap
te doorbreken.
- Fysica en  chemie  van de oppervlakken
Nauw verbonden  aan dat van de  wetenschappen  van complexe  verschijnselen,
zal dit gebied  meer rechtstreekse toepassingen van de ontwikkeling van de
basiskennis  inhouden. Dit geldt in het bijzonder voor de katalyse, voor
de verschijnselen  "uitwisseling"  of adhesie. De moeilijkheden die  zijn
verbonden  aan de verspreiding van de  teams,  hun vaak onvoldoende  omvang
of slechte  communicatie  tussen 0 & O-sectoren  zullen  het onderwerp  vor­
men van passende  stimuleringsmaatregelen.
- Wetenschappelijke instrumentatie
Een gebied dat een belangrijke  economische  ontwikkeling kent en  waar een
passende  verhoogde  inspanning op het gebied van  onderzoek  en ontwikkeling
vraagt om te  worden aangemoedigd  om de wetenschappelijke en technische
grondslagen van  deze sector te verstevigen die zowel voor de vooruitgang
van de kennis  zelf als voor een belangrijke  industriële  "markt"  van be­
lang is. De  stimuleringsactiviteit  zal op dit gebied betrekking  moeten
hebben op de steun aan de  werkzaamheden  inzake fundamenteel 0 & 0 of de
ontwikkeling  van nieuwe  instrumenten die een  nauwe samenwerking  tussen
verschillende  teams impliceren. In het bijzonder  zullen in aanmerking
komen de sectoren van de instrumentatie die raken aan de gebieden die
voor de  stimuleringsactiviteit  worden  uitgekozen.
 - Wetenschap  van de structuur van de composiematerialen
Een gebied van f^root belang voor de  speerpunttechnologieën  waar een zeker
empirisme  vaak een kern  vormt op de wetenschappelijke en technische voor­
uitgang.  Behalve de behoefte die er zou  zijn om werkelijke  gemeenschap­
pelijke 0 & O-programma's  te ontwikkelen, bestaat er de  noodzaak  van een
verhoogde  doelmatigheid (met  name in de sectoren van de metaalcomposieten
en van de biomaterialen)  door uitbreiding  van de met proefondervindelijke
werkzaamheden  in verband staande  fundamentele  multidisciplinaire  werk-
zaamhe den.
Ten einde te verhinderen dat de  gemaakte  keuzen  het reactievermogen op on­
voorziene  situaties  niet belemmeren,  zal een bepaald gedeelte van de  mid­
delen die aan de  stimuleringsactiviteit  worden  gewijd voor elk  ander ge­
bied moeten worden  gereserveerd  waar zich de behoefte zou  doen gevoelen.
-83-
Uitvoeringsmodaliteiten
Het soort moeilijkheden  waarmede  men op deze gebieden  wordt geconfronteer
blijkt uit de modaliteiten, die de  Commissie  in 1983 en 1984 wil  beproe­
ven en ontwikkelen. De  stimuleringsactiviteit  1984-198?  zal dus  hoofdzake
lijk de in 1983 en 1984 beproefde  vormen  aannemen  : subsidies, toelagen
voor onderzoek,  contracten inzake "paarsgewijze  samenwerking  tussen
laboratoria",  uitvoeringscontracten. Zo  zullen twee soorten  maatrege­
len worden  uitgevoerd : stimuleringsmaatregelen ter bevordering van
de mobiliteit , samenwerking , nieuwe wegen op het gebied van 0 & 0;
werkzaamheden  die op een bepaald einddoel  zijn gericht om een geheel
van middelen te mobiliseren op  grond van een te bereiken  resultaat.
 Benodigde  financiële  middelen
Rekening  houdende  met de behoeften  waaraan  moet worden  voldaan,  effi-
ciëncydrempels  die moeten worden  overschreden om het  beoogde  resultaat
te bereiken  (geraamd  bij bestudering van het  peil van dit soort na­
tionale en internationale  interventies),  is ter  zake van de behoefte be­
sloten om 5 % van de  communautaire  financiële  middelen voor  wetenschap
en technologie aan de  stimuleringsaktiviteit  te besteden. Dit doel zal
eind van de periode  1984-1987  worden  bereikt.
-84-
B-2 HORIZONTALE  WERKZAAMHEDEN
De goedkeuring  van een  globaal  kaderprogramma  veronderstelt  dat spe­
ciale aandacht  door de Gemeenschap  wordt besteed aan de  "horizontale
werkzaamheden"  van wetenschappelijk  en technisch belang  :
- de prospectieve studies  (programma  FAST II),
- de verspreiding  van wetenschappelijke  en technische informatie  en kennis,
- bescherming  van uitvindingen,
- de valorisatie  van de  resultaten  van 0, 0 & D,
- tenslotte,  de continue beoordeling  van de  resultaten  van 0, 0 & D en het
gebruik hiervan.
Al deze activiteiten  zijn van aanzienlijk  belang.  Daar deze activiteiten
direct of indirect  een van de  sleutels  vormen  voor de doelmatigheid  van
de communautaire  0, 0 & D  moeten deze systematisch  worden  ondersteund.
Juist vanwege  hun "horizontale" karakter  vormen  zij het onderwerp  van
bijzondere  voorstellen  van de  zijde van de  Commissie  (1), ter begelei­
ding en toelichting  van dit voorstel  voor een kaderprogramma.
Ten einde  deze activiteiten  een voldoende  doelmatigheid  te verlenen,  zouden
de middelen die hiervoor  moeten worden toegekend  voor het tijdvak  1984-8?
het minimumbedrag  van 110  miljoen Ecu moeten bereiken (in constante  waarde
1982), waarbij dit  bedrag de activiteiten  omvat voor het gebruik van de
resultaten  van de  communautaire  0, 0 & D  waarvoor  een speciale wijze  van
financiering  door de Commissie  wordt voorgesteld  (1).
 (1) Zie doe.  "Stimulering  van het  gebruik van de  resultaten  van de
communautaire  0&0" en  "Communautair  actieplan betreffende  de
evaluatie  van de  resultaten  van de communautaire  0 & 0 pro­
gramma'  s".
-85-
IV. WEGEN EN MIDDELEN
De tenuitvoerlegging  van de gemeenschappelijke  strategie  op het gebied
van 0, 0 & D, waarvoor in dit document  voor de jaren  198^ tot 1987 in
concreto  een beleidsvoornemen  wordt voorgesteld, impliceert  noodzake­
lijkerwijze  een aanpassing
- van de  structuren  en procedures  betreffende raadplegingen,  besluitvor­
ming en beheer,
- de communautaire  wetenschappelijke  en technische uitvoeringsmodaliteiten.
1. Structuren  en procedures
De globale  aanpak waarop het  eigenlijke  concept  van het kaderprogramma
berust was voor de Commissie  zelf reeds aanleiding  tot het  nemen van
verschillende  besluiten  tot reorganisatie.
Zij heeft,  reeds meer dan een  jaar geleden,  de hergroepering  tot stand
gebracht binnen  een enkel Directoraat-generaal  van de verantwoorde­
lijke diensten  van de werkzaamheden van het GCO en een  belangrijk  ge­
deelte van de communautaire werkzaamheden  voor gezamenlijke rekening.
In de tweede  plaats heeft zij  een stelsel  ingevoerd  voor overleg tussen
de diensten onderling  dat is aangepast aan de nieuwe aanpak  zoals in
het kaderprogramma is  vastgelegd.
Met betrekking  tot de mechanismen ter  voorbereiding  van de  besluiten
en het beheer op het  niveau van degenen die  verantwoordelijk  zijn voor
de nationale  beleidslijnen  inzake  0, 0 & D, alsmede van de  regerings­
deskundigen , is de Commissie voornemens  binnenkort  de daartoe  passende
aanbevelingen  aan de Raad  voor te leggen.
 De debatten  die de communautaire  instellingen  over 'it voorstel  voor
een kaderprogramma  zullen houden, zouden de Commissie in dat  opzicht
de gelegenheid  moeten  bieden  zich verder te bezinnen speciaal  met
betrekking  tot :
- het interministeriële  (of interdepartementele) karakter  van het  voor
te stellen  systeem om de  uitwerking  en de regelmatige herzieningen
van het globale  kaderprogramma van de communautaire 0, 0 &  D-werk-
zaanheden te waarborgen,
- de aanpassing  van de  structuren  en procedures  inzake de raadpleging
die moet plaatsvinden  voor en na de  besluiten  van de communautaire
instellingen  betreffende  de W/T-werkzaamheden  die voortvloeien  uit
de goedkeuring  van het kaderprogramma.
-86-
De aanbevelingen  van de Commissie  zullen  hoofdzakelijk  betrekking
hebben op de versnelling  en de rationalisatie  van het  huidige  systeem
alsmede het nader met elkaar in overeenstemming brengen  van de  proce­
dures betreffende onderzoek  en de wetenschappelijke  en technische
aspecten  en van de financiële  aspecten  van de communautaire  voorstellen.
2. Modaliteiten  - actieprogramma's
a) In het  kaderprogramma  wordt in de leidraad  voor de programma's  een
geheel van wetenschappelijke  en technische  specifieke  doelstellingen
omschreven.  Deze doelstellingen  moeten  dienen als  basis voor de defi­
niëring van  communautaire maatregelen  die beantwoorden  aan de  aldus
vastgestelde  behoefte.  Deze communautaire maatregelen  die meer in het
algemeen  op een sectoriële of  disciplinaire  basis zijn vastgesteld,
zullen niet noodzakelijkwijze  beantwoorden  aan het  voldoen aan een
doelstelling  maar zullen daarentegen  een gelijktijdig  antwoord  op
verschillende  doelstellingen  vormen die eventueel  aan verschillende
programmapunten  beantwoorden.  Zo moet  zich een matriciële  structuur
doelstellingen/maatregelen  ontwikkelen.
 b) Sommige van de  maatregelen  die beantwoorden  aan de geïdentificeerde W/T
doelstellingen  voor de periode  1984-1987  vormen nu reeds het onderwerp
van besluiten  van de Raad : het gaat hierbij  met name om demonstratie­
projecten  op het  gebied van de  energie  en een  zeker aantal onderzoek­
en ontwikkelingsprogramma's.  De Commissie  is voornemens  voor deze
laatsten in de toekomst gebruik  te maken van het  concept van actie­
programma  ' s.
Een actieprogramma,  dat beantwoordt  aan een of  verschillende  W/T-doel-
stellingen,  zal bestaan  in een  geheel van 0 &  O-activiteiten  in een
bepaalde  sector die de  verschillende  op communautair  niveau  gebruikte
modaliteiten  omvatten  : onderzoekingen  in het  kader van het CCO  (eigen
werkzaamheden),  contracten  voor gemeenschappelijke rekening  (werkzaam­
heden op contract)  en gecoördineerd  onderzoek (in  onderling  overleg  vast­
gestelde werkzaamheden),  waarbij een van de  hoofdkenmerken  van het  actie­
programma  is om een geïtegreerd  beheer van alle gebruikte  modaliteiten  te
waarborgen. Bij  de formulering  van het  actieprogramma zal  uitdrukkelijk
rekening worden gehouden  met de demonstratieprojecten,  de werkzaamheden
die worden uitgevoerd  in het  kader van COST en de werkzaamheden  die op
nationaal  niveau van de Lid-Staten  worden uitgevoerd.
-87-
c) De Commissie  denkt aan een  geleidelijke  indiening van haar  voorstellen
voor de lancering of de  voortzetting  van activiteiten  op het gebied van
0 & 0, in de  vorm van actieprogramma's  waarbij zo nodig een aantal
lopende  0 & O-activiteiten  hierin wordt opgenomen.
De actieprogramma's  zullen het onderwerp  vormen  van individuele  be­
sluiten van de  zijde van de Raad.
 Voor de periode  198^-1987  zal het  programma  van het GCO nog het  onder­
werp vormen  van een  algemeen  besluit,  waarbij de verschillende  onder­
delen hiervan  zullen worden opgenomen  in de desbetreffende  actiepro­
gramma's;  bij de goedkeuring van de  programma's  die krachtens  artikel
55 van het  EGKS-Verdrag  worden  uitgevoerd, zal wat dat  betreft  rekening
worden gehouden  met de in  genoemd  Verdrag  opgenomen  bijzondere
procedures.
d) De Commissie  zal op korte termijn het  schema  voorleggen dat zij ten  uit­
voer denkt te leggen voor de invoering van  genoemde  actieprogramma's  die
aan de communautaire  doelstellingen  zullen moeten beantwoorden  welke zij
in dit document  voorstelt.
J. Voorziene  financiële  middelen
De voor de neriode  198^-1987  aan de Commissie  voorgestelde aanpassingstra­
tegie introduceert gevoelige  ombuigingen  in de gevolgde  oriëntaties  en
de wetenschappelijke en technische  werkzaamheden  die tot dusverre op  com­
munautair niveau  zijn uitgevoerd.
 Deze strategie  is hoofdzakelijk gebaseerd op :
- een uitgesproken  prioriteit  ten behoeve  van de verbetering van het con­
currentievermogen op wetenschappelijk,  landbouwkundig  en industrieel
gebied, wat  bijgevolg  een belangrijke  toename  van het  relatief  gewicht
meebrengt  dat (in  termen van financiële  middelen)  moet worden toegekend
aan deze programmapunten,
- een belangrijke  prioriteit  ten behoeve  van de W/T-werkzaamheden  die van
belang zijn voor de ontwikkelingslanden.  Vanwege  de tot op  heden prak­
tisch totale  afwezigheid van met dit  programmapunt  overeenstemmende  ac­
tiviteiten,  schijnt  dus op dit gebied  relatief  gezien de  belangrijkste
inzet te moeten worden  geleverd,
- het schenken  van voortdurende  aandacht  aan de verbetering van het  beheer
van de energiebronnen,  zonder  evenwel  aan dit  programmapunt  absolute
prioriteit  toe te  kennen  wat reeds  tijdens  de 70-iger jaren  werd gedaan,
-88-
- een zekere  verhoging  van de  inspanningen  voor de verbetering  van het
beheer van de  grondstoffen,
- handhaving  van de  activiteiten  die moeten worden  ontwikkeld  ten behoeve
van de verbetering  van de  levens-  en arbeidsomstandigheden,  alsmede  van
de horizontale  werkzaamheden  die door de Gemeenschap  worden  verricht
(verspreiding  van kennis,  valorisatie  van de  resultaten, prosectieve
werkzaamheden  ...).
 Ten einde  de voorgestelde doelstellingen  te realiseren,  zouden  de financiële
middelen  die moeten worden  uitgetrokken  voor de periode  1984-1987»moeten
beantwoorden  - zoals voor elke doelstelling  in de  leidraad  van de  program­
ma's is  aangegeven  - aan de  volgende  minima  :
- stimulering  van het  concurrentievermogen  in de landbouw,  met inbegrip
van de visserij
. sub-programmapunt  landbouw  115 min Ecu
. sub-programmapunt  visserij  15 min Ecu
- bevordering  van het  industrieel  concurrentievermogen
. opheffing  en vermindering  van belemmeringen  30 min Ecu
. conventionele bedrijven  350 min Ecu
. nieuwe  technologieën  680 min Ecu
- verbetering  van het  beheer van de  grondstoffen  80 min Ecu
- verbetering  van het  beheer van de  energiebronnen
. ontwikkeling  van de  kernsplijtingsenergie  5^0 min Ecu
. beheerste thermonucleaire kernversmelting  *+8o  min Ecu
. ontwikkeling  van hernieuwbare  energieën  310 min Ecu
. rationeel energiegebruik  520 min Ecu
- uitbreiding  van de  hulpverlening  aan de  ontwikkelings­
landen  150 min Ecu
- verbetering  van de  levens-  en arbeidsomstandigheden
. verbetering  van de  veiligheid  en bescherming  van
de gezondheid  110 min Ecu
. milieubescherming  160 min Ecu
-89-
- verbetering van de doelmatigheid van het W/T-potentieel.'  5 % van het bedrag
van de W/T-kre­
dieten  (1)
- horizontale  werkzaamheden  (met inbegrip  van het gebruik
van 0 & 0) 110  min Ecu
Dit is een  minimum  aan financiële  middelen dat  wordt geraamd  op ongeveer
3750 miljoen Ecu voor de periode  198^-1987.
Zonder werkelijk  ambitieus te  zijn, gezien in het  licht van de behoeften
waaraan  moet worden  voldaan,  vormt het voorstel  evenwel  een Europees  beleids­
voornemen  met een  hernieuwde  intensiteit,  dat vergelijkbaar  is met dat  waar­
toe de Lid-Staten in de  jaren  zestig  hadden  besloten  (2).
 De voorgestelde  strategie  veronderstelt  opnieuw  een gemeenschappelijke
bereidheid  en een  uitdrukkelijke  keuze inzake veelbetekende  doelstellin­
gen van gemeenschappelijk belang die  beantwoorden  aan de behoeften van
de Lid-Staten.
Deze strategie  impliceert  de erkenning van het  feit dat de  0 Sc  0, D op
middellange  termijn  een speciaal  doelmatig instrument  vormt,  om tegelijk
de effecten  van de  crisis  te bestrijden  en deze te elimineren.
Naar de mening  van de  Commissie  is de  0 & 0,  D op zich voor de Lid-Staten
en de Gemeenschap  een van de  meest productieve investeringen op lange en
middellange  termijn,  met als gevolg dat de hiervoor te besteden  financiële
middelen  niet alleen  aanzienlijk  moeten  worden  verhoogd,  maar ook worden
gegarandeerd ten opzichte van een ongunstig conjunctuurverloop dat kan
doorwegen  op de herverdeling van de  communautaire  middelen.
(1) Te bereiken percentage aan het einde van de periode  198^-1987·
(2) Wij herinneren eraan dat in 1968 de enige  communautaire  0 & 0-
werkzaamheden  2,5 % van het  totaal  van de  openbare  begrotingen van
de Lid-Staten vertegenwoordigden,  terwijl  in 1982 de 0 8c 0,  D-werk-
zaamheden  slechts  2,2 % van  ditzelfde  bedrag uitmaakten.
-90-
De Commissie  acht het dan ook  noodzakelijk  dat een  bepaald  percentage
van de begroting  van de Gemeenschap wordt  besteed  aan de  financiering
van de communautaire werkzaamheden 0 & 0, D.
Rekening  houdende met de  hierboven  vermelde  totale  minimumraming  voor
het kaderprogramma 1984-1987» zou dit  percentage  aan het  einde van de
betreffende  periode  ongeveer  k % per  jaar van de  begroting  van de
Gemeenschap moeten  bedragen.
De achtereenvolgende  besluiten  die moeten worden  genomen  met betrekking
tot de W/T-werkzaamheden, zouden moeten  vallen  binnen  de aldus vastge­
stelde limieten  (1), waarbij  deze limieten  voor elk kaderprogramma
worden herzien.
 (1) Bij de 0 & 0, D-werkzaamheden  ressorterende  onder het EGKS-Verdrag
moeten voorts  de eigen  voorschriften  voor de financiering  in ver­
band met dit  Verdrag  in aanmerking worden  genomen.
CONCLUSIES
Op basis van deze mededeling betreffende  een voorstel  voor een kaderpro
gramma  198^-1987  nodigt de Commissie  de Raad en het Parlement uit  :
a) een standpunt  te bepalen inzake  de geselecteerde wetenschappelijke
en technische  doelstellingen,  hun relatieve  prioriteiten  en het
voor de uitvoering  ervan  vereiste  minimum  aan financiële  middelen,
b) hun bereidheid  te kennen te geven dat de financiering  van de  commu­
nautaire  0 8c 0, D-werkzaamheden  geschiedt via  de begroting  van de
Gemeenschap  en dat deze financiering  aan het einde  van de  periode
198^-1987  ongeveer  k % per jaar van de  communautaire  middelen
bedraagt. -91-
BIJLAGE I
ANALYSE  VAN DE POSITIE VAN DE  GEMEENSCHAP  IN DE INTERNATIONALE  CONTEXT  t
Door op  zeer beknopte  wijze de beschikbare  gegevens (documenten van de
diensten  van de EEG,  gedetailleerde  analyses  die zijn opgenomen  in de
plannen  per doelstelling,  documenten van  UNESCO,  OESO en de NAVO) samen
te vatten,  kan - met  enkele  cijfers  en toelichtingen  - een  idee worden
gegeven van de  positie  van de  Gemeenschap  in de  internationale  verhou­
dingen evenals  van de verwachte  ontwikkelingen.
Deze gegevens moeten evenwel  voorzichtig  worden geïnterpreteerd,  aangezien
vergelijking  vaak moeilijk  is vanwege  de verschillende  definities  of nomen­
claturen  die in de  verschillende  geanalyseerde landen  worden  gehanteerd
en door  de aanzienlijke  schommelingen in de  wisselkoersen  en de indexen
van de verbruikersprijzen  (de formules  die zijn gebruikt  om voor deze
schommelingen te compenseren bij de  prognoses,  zijn uiteraard  gebaseerd
op hypotheses).
 1) De internationale  context
In 1981 is  over de gehele wereld  meer dan 200  miljard  rekeneenheden
besteed  aan het 0, 0 & D  (overheid  en bedrijfsleven).  Hierbij  waren
meer dan 2 miljoen onderzoekers betrokken, zodat  de concurrentiestrijd
wat de innovatie  betreft  aanzienlijk  verscherpt  werd.
De Verenigde Staten  blijven  het land dat op dit  ogenblik beschikt
over het meest  complete  en over het algemeen meest  produktieve  po­
tentieel  voor onderzoek en  ontwikkeling,  al kan dit  land de overheer­
sende positie  die het gedurende  bijna  20 jaar innam op wetenschappe­
lijk en technisch gebied,  niet handhaven. Daar er geen  ernstige  lacu­
nes of tekortkomingen  voorkomen  blijven  de activiteiten  van dit  land
van aanzienlijk  belang.
-2-
Verenigde Staten  van Amerika
Federale  uitgaven voor  0 £ 0 1982 per  sector (ramingen)
Biljoen $ Miljarden  Ecu % Totaal
National  Defense 19,65 19,59 51,3*+
Space Research  and Technology 5,7*+ 5,72 15,00
Health and Human  services 3,90 3,89 10,20
Energy 4,86 4,84 12,69
National  resources  and
environment 0,72 0,72 1,88
Transportation 0,36 0,36 0,9*+
Agriculture 0,84- 0,84 2,21
Social Services 0,51 0,51 1,33
N.S.F. 0,90 0,90 2,36
Other Agencies 0,78 0,78 2,05
TOTAAL 38,28 38,15 100,00
1 Ecu = $ 1,00321  (gemiddelde  6 maanden  1982)
Bron : N.S.F.
Ondanks  enkele negatieve tendensen  in de  groeibronnen  van de  door de
federale  regering  voor het 0 & 0  uitgetrokken  kredieten  wijzen  de be­
schikbare  ramingen erop  dat deze inspanning  de komende  jaren zal worden
voortgezet.
 Totale uitgaven  van de VS  voor  0 & 0
(Openbaar  en particulier  onderzoek)
Geraamde  uitgaven  in miljarden  Ecu
1982 1984 1987
(1 Ecu = $ 1,00324)
Uitgaven  0 & 0 77,38 + 9*f + 116
Verhouding uitgaven  0 8c 0/BBP 1&80  : 2,4  %
-3-
Het aantal actieve  onderzoekers  in de Verenigde  Staten kan op dit
ogenblik  worden  geraamd  op ongeveer  660.000,  waarbij  kan worden  aange­
tekend dat het aantal  werkzame  academici  in dit land  driemaal  zo
hoog is als dat in het  Europa  van de Tien.
Op dit ogenblik is  Japan het land  waar naar verhouding  de meeste  aan­
dacht wordt geschonken  aan de investeringen op het  gebied  van 0, 0 & D.
Gedurende  de afgelegen 10 jaar is de  verhouding  tussen de 0 &  O-uitgaven
en het BBP  gestegen  van 1,5 %  naar  2 % (terwijl  dit getal in de  Gemeen­
schap - EUR 10 -  nagenoeg  constant is  gebleven  : ongeveer  1,9 °0,  ter­
wijl het in de bedoeling  ligt deze verhouding  te verhogen  tot 2,5 %
in 1985 en 3 % in 1990 (1).
Dank zij uitgebreide onderzoekactiviteiten  gekoppeld  aan een duidelijk
en geconcentreerd  industrieel beleid heeft  Japan  geleidelijk  vooraan­
staande  of zelfs overheersende  posities  verworven  op de wereldmarkten  :
zware metallurgie,  scheepsbouw,  optische industrie, informatica, bio­
technologie,  enzovoort.
De doelstellingen  voor de komende  jaren  zijn reeds bekendgemaakt  (2).
Deze hebben  betrekking op (naast verbetering van de concurrentiepositie
op het gebied  van de  nieuwe  informatietechnieken en de biotechnologie) :
- apparatuur  voor recyclage in de industrie
i- oceanografie
- sterk  veredelde  voedingsmiddelen
- huisvesting en stedelijke herstructurering
- medische  en chirurgische  instrumenten,  en
- gekoppeld  aan de informatietechnologie,  alle arbeidsbesparende  uitrustingen.
 (1) Verslag van het  Agentschap  voor Wetenschap  en Techniek  van de  Japanse
Kegering  (1981)
(2) Bron : Ministerie van Internationale  Handel  en Industrie  (MITI)  Tokio
-if-
De uitgaven  zullen  waarschijnlijk  de volgende  ontwikkeling  vertonen :
Totale uitgaven van Japan voor 0 & 0
(Openbaar en  particulier  onderzoek)
Geraamde  uitgaven in  miljarden  Ecu
1982  1984 1987
(1 Ecu = 244,671  Yen)
Uitgaven  0 & 0 +  25,26  +30 + 41
Werkzame  onderzoekers in 1981 :  circa  405.000
(dus een aantal  onderzoekers dat hoger is dan in de  Gemeenschap.  In dit
verband zij er ook op  gewezen  dat de  universitaire  bevolking  in Japan
reeds groter  is dan die van het Europa van de  Tien).
Tenslotte  moet nog worden  gewezen  op het  feit dat de 0 u O-kredieten
in Japan  vrijwel  uitsluitend  worden  besteed aan  civiel  onderzoek.
De USSR en de COMECON -landen  worden  gekenmerkt :
- door aanzienlijke  investeringen  in het 0 & 0 (voornamelijk in de
USSR waar de verhouding 0 & O-uitgaven/BNP met  meer dan 3 % de hoogste
ter wereld is - officiële  cijfers  1980);
- door concentratie  van de  activiteiten  op bepaalde onderwerpen :  mili­
tair onderzoek, ruimteonderzoek,  aandrijving,  hydroakoestiek,  optica,
enz. (waaraan op het gebied van het fundamenteel onderzoek kan  worden
toegevoegd : wiskunde,  theoretische  fysica,  astronomie,  kernfysica);
- door een zeer ontoereikende  toepassing  van de  resultaten  van het 0 & 0
voor de oplossing  van problemen bij de produktie en de  produktiviteit
in landbouw  of industrie,  of bij de  exploitatie  van de hulpbronnen.
-5-
Bovendien  moet zeker gewag worden  gemaakt  van de geweldige inspanning op
het gebied van onderwijs en  opleiding  - vooral van wetenschappelijk en
technisch  personeel - in de  COMECON-landen.
 Dientengevolge  hebben  de USSR en de andere  COMECON-landen  het - tegen­
strijdige  - tweeslachtige karakter van wetenschappelijk ontwikkelde  lan­
den die  desondanks  op veel gebieden van het  westen  afhankelijk  zijn wat
betreft  technieken of technologische toepassingen van fundamenteel eco­
nomisch  belang.  Zodoende  zijn deze landen, wat  betreft  wetenschappelijke
en technische  samenwerking  en marktmogelijkheden, de  komende  jaren van
aanzienlijk  potentieel  belang voor de  Gemeenschapo
V/at China  betreft,  dit is een  immens  land dat een traag  industrialisatie­
proces doormaakt;  het is  enerzijds  op bepaalde gebieden wetenschappelijk
en technisch ver gevorderd (ruimteonderzoek,  kernfysica,  biologie,  enz.)
en anderzijds in  veel fundamentele sectoren nog onderontwikkeld. Het  aan­
gekondigde  voornemen,  dat zich evenwel  moeilijk  in cijfers  laat uitdrukken,
om de investeringen in 0 8c 0 gestaag te verhogen, verdient  buitengewone
belangstelling  vanwege  de kwaliteit  en kwantiteit  van de middelen, met
name de mankracht,  waarover  dit land beschikt.
Uit de beschikbare  gegevens  over de  andere  industrielanden (1)  (Canada,
Zweden,  Zwitserland, Oostenrijk, Spanje, enz.)  blijkt  een duidelijke  be­
reidheid  meer middelen te besteden aan  onderzoek  en ontwikkeling (1).
Ook de ontwikkelingslanden die een  snelle  ontwikkeling  doormaken  (Brazilië,
Mexico,  India,  Korea, enz.) en die de afgelopen  jaren toegang gekregen  heb­
ben tot de  klassieke  of geavanceerde  technieken,  geven - zij het tot op
zekere hoogte  - blijk van hun  voornemen  (1) om de investeringen in het
0, 0 & D op diverse gebieden steeds  sterker  te steunen.
(1) Zie in dit verband de 13 "plannen per  doelstelling".
 -6*
2) De Lid-Staten van de EEG
Uit de onderlinge  vergelijking  van het nationale beleid van de Lid-Staten
op het gebied van 0, 0 & D  (COPOL  79 en COPOL  81 (l)) en uit de  vergelij­
king met het beleid van de  Verenigde  Staten en met dat van  Japan,  komen
vooral drie zaken naar voren :
a) De Europese  Gemeenschap  beschikt aan het begin van de jaren tachtig
over een aanzienlijk onderzoekpotentieel :
. 20 % van de  over de gehele  wereld aan het 0, 0 & D  bestede  middelen
(openbaar  en particulier  onderzoek  : meer dan 52 miljard Ecu in  1902);
. meer dan 1 miljoen  wetenschappers  en technici  (waarvan  350.000  onder­
zoekers)  zijn op dit ogenblik bij  deze activiteiten  betrokken;
. de capaciteit  voor  0 & 0 in de  Gemeenschap  is de  helft minder  dan die
van de VS  (maar  slechts 27 %  minder  wat betreft alleen  maar het
civiele onderzoek)  en het dubbele  van de  capaciteit  van Japan.
b) Waar over het algemeen  de technologische kloof tussen EUR 10 en de VS
in 15 jaar aanzienlijk is  verminderd,  ontstaat  thans opnieuw  een achter­
stand ten opzichte van de VS en  Japan.  Toch kan ten opzichte van  deze
twee landen alleen  maar worden  gesignaleerd dat in de  Gemeenschap  on­
derzoekresultaten in  ontoereikende  mate worden  benut en omgezet  in, met
name, industriële  innovatie.
c) Op het gebied van het belangrijke  fundamentele  onderzoek  (big sciences)
en de belangrijke  technologieën  zijn de Europese  landen er  dank zij de
Europese  samenwerking  in geslaagd bij te  blijven  bij de belangrijkste
wetenschappelijke ontwikkelingen en  industriële  innovatie in sectoren
als hoge-energiefysica, lucht- en ruimtevaart en kernfusie.
 (1) Zie documenten  :
- CREST/1237/79
- CREST/1202/2/82  herz. 2
-7-
Op gebieden  waarop  de Europese  samenwerking  evenwel  niet tot stand
was of is  gekomen,  ontstaat een duidelijke kloof tussen EUR  10, de
VS en Japan  (reeds  duidelijk  aanwezig  bij de informatica en de bio­
technologie; de  voortekenen  voor klassiekere sectoren als de  auto­
industrie,  de chemie  en de materialen  zijn verontrustend).
Ontwikkeling en  tendensen
A_l£emeen_
Ten aanzien van de  financiële  middelen  valt op te merken  dat de  totale
begrotingskredieten  voor  0 & 0  (bijna  20 miljard Ecu in  1980 (1))  tussen
1970 en  1980 met een  derde  deel in  reële waarde  zijn toegenomen,  hetgeen
het midden  houdt tussen de  stagnerende  budgetten  voor  0 & 0 in de VS en de
toename  met meer dan een factor  twee in Japan.
Bij de prioriteiten  valt het nog steeds belangrijke  aandeel  van defensie op,
namelijk  :
EUR 10 25 %  van de overheidsuitgaven-
VS k7  % van de overheidsuitgeven
Japan  2 % van de overheidsuitgaven
De situatie  verschilt  evenwel  sterk tussen de verschillende Lid-Staten van
de Gemeenschap,  waarbij het  aandeel  van defensie in de kredieten  voor  0 & 0
kan variëren  van  0 tot meer dan  50 %.
Afgezien van defensie  blijft  het beleid van de Lid-Staten ten aanzien van
het  0 & 0  vooral toegespitst op  :
- de bevordering van een  concurrerende  economische  ontwikkeling in het
internationale  vlak;
- de oplossing van sociale  problemen  zoals verbetering van de arbeids­
omstandigheden  en de milieubescherming;
- de handhaving  van een  juist evenwicht  tussen  fundamenteel  onderzoek  en
toegepast  onderzoek.
 (1) 26,5  miljard  Ecu in  I982
-8-
Gegevens  per sector
Het belang dat binnen de  Gemeenschap  wordt gehecht aan de  landbouw  (hetgeen
vooral  blijkt  uit het gemeenschappelijke landbouwbeleid) is  slechts  gedeel­
telijk terug te vinden in het O & O op  nationaal  niveau. Het  blijkt  dat de
overheidsuitgaven  voor O & 0 gemiddeld voor  alle Lid-Staten  slechts  3»7 %
van de totale  uitgaven bedragen en dat  deze uitgaven  ongelijk  verdeeld  zijn
over de Lid-Staten (Nederland en  Denemarken  9 %\ Frankrijk  k % en BRD 2 %).
Bovendien  wordt  in Italië  - waar het landbouwareaal de afgelopen  tien jaar
met 6 % ie verminderd (de  Gemeenschap  gemiddeld 3 %) - aan het  agrarisch
0 & C slechts  C,9 Ecu per  inwoner  uitgegeven tegen 6,8 Ecu in Nederland.
In Ierland  (waar  4,7 Ecu per  inwoner  wordt besteed aan het 0 8c 0,  tweede
plaats na Nederland)  speelt  de landbouw  een essentiële  rol in de  economie
van het land,  maar blijft  de produktiviteit  laag vergeleken met de andere
Lid-Staten.
In de industrie  zijn de maatregelen van de nationale 0 Sc  O-instellingen  be­
langrijker,  aangezien  deze voor sommige  Lid-Staten ongeveer 50 % bedragen;
de ontwikkeling van de innovatiemogelijkheden van  ondernemingen  is één van
de middelen gebleken om het hoofd te bieden aan de  crisis  waarin de westerse
economie  zich bevindt. Dit  inzicht  is evenwel  nog van  tamelijk  jonge datum,
aangezien na een  aanzienlijke  teruggang van het 0 & 0 voor  industriële  doel­
einden in het begin van de  jaren zeventig het  herstel  pas sinds '1978 is inge­
treden;  doordat  deze tendens  zich handhaafde  werd in 1981 het niveau van  197*+
weer bereikt.
De energie heeft in de  Gemeenschap  zeer veel voorrang genoten bij de verde­
ling van de gelden voor 0 & 0 sinds 197^ (11 % van de  totale  0 & O-budgetten).
