Wekstem : getuigenissen uit de Christelijke Afgesch. Geref. Kerk in Nederland 
ZATERDAG, 1 DECEMBER 1846. Tweede Jaargang. GETUIGENISSEN UIT DE CHRIST. AFG. GER. KERK IN NEDERLAND. Jes. 40: 6a. Eene stem zegt: roept! UITGEVER, G. P. ZALSM TB KAMPEN. Dit Blad verschijnt elk Zaterdag. Prijs per 3 maand franco p.p. ƒ 1.50 Voor Amerika ƒ2.50 bij vooruitbetaling. Enkele Nos. 12J /a Ct. Prijs der Advertenties van 1—10 regels ƒ1.00, iedere regel meer 10 Cent, behalve 35 Cent zegelregt. Ook kun je in te zenden aan den Hoofdredacteur W. DIEMER te Alphen aan den Rijn; advertenties, kerknieuws enz. aan den Uitgever. Alles franco. GEBEDSVERHOORING. Gij hoort het gebed. Ps. 65: 3a. Gelukkig wie zóó spreken mag, driewerf gelukkig hij in wiens hart, hoe fel bestreden vaak, het geloof nog huisvest aan den Hoorder der gebeden. De dichter van dit lied, David, behoort nog tot die gelukkigen. Wie er ook twijfel mag of de Hooge en Verhevene op de klacht des armen en verdrukten merkt, hij niet. Wie ook door moedwillig ongeloof den besten troost en zekersten steun wil derven en God den eerenaam van Hoorder der gebeden ont houden, hij mag er zich dankend in verheugen en God tot eer belijden: „Gij hoort het gebed.” Dat Jehovah hoort is hem en ganz Israël zichtbaar gebleken, hij heeft het aanschouwd, en daarom kan hij niet nalaten dit in de voorhoven des Heeren, in het midden des volks, dankend te belijden. Aanschouwen ook wij die zichtbare gebedsverhooring. „Gij hoort het gebed,” dat is de stof des lofzangs in stilheid tot God, in dat zelfde Zion, waar nog onlangs het stille gebed werd uitgestort, toen het David en ganz Israël bange was. Een aanhoudende droogte — want onze psalm is een danklied na een lang gewensen en overvloedigen regen — had het aardrijk droog gemaakt en de welige akkers en rijke weiden doen treuren. In die bange dagen, als de Heere den regen inhield en alle hoop op een ge-wenschten oogst bijna vergaan was, hadden zij zich in diezelfde zalen en voorhoven met hunne priesters neergebogen voor Hem, die alleen den hemel kan doen druppelen. Het was toen bij den koning en zijn onderdanen geen levenloze vorm, geen vertooning geweest, neen, zij hadden gebeden, ootmoedig en geloovig gebeden, hun gebed was doorgedrongen tot den troon van God, want zij zijn verhoord geworden. Geloovig hadden zij in den nood hunne toevlucht genomen tot den Heere alleen en niet tot de goden der volkeren. „Zijn er ook,” zoo had den zij beleden, „onder de ijdelheden der heiden die doen regenen?” Die droogte was voor hen geen onverbiddelijk natuurverschijnsel door niets af te wenden, integendeel, zij wisten dat de hemel uit zichzelf niet druppelen kan. Maar zij hebben geloofd in den levende God, van wiens wil het alles afhankelijk is, en die de wind ken met den regen bereidt. „Zijt Gij het niet?” Zoo hadden zij voor Zijn aangezicht gesproken, „daarom zullen wij op U wachten.” Geloofig maar ook met ondermoedige en op rechte belijdenis van hunne zonden. „Onge rechtige dingen hadden de overhand over mij,” hooren wij. de dichter in naam van liet geheele volk belijden. Zij weten, zij gevoelen levendig dat er verband bestaat tussen een droge aarde en een droog hart, tussen een onvruchtbaren grond en een onvruchtbaar leven, tussen Gods handelingen en hunne daden. Geen toeval of willekeur, alleen hunne zonden houden den hemel gesloten, doen de aarde droog zijn en al het levende treuren; het zijn de stroomen van hun ongerechtigheden die de regenstroomen des hemels tegenhouden. Die droogte is hun een openbaring der goddelijke rechtvaardigheid; zij weten het, Gods hart moet zich ontsluiten, zal de hemel zich openen; daarom houden zij met ondermoedige belijdenis bij Zijn genadetroon aan. En dat hart heeft zich op hun klacht geopend, de Heere is hun genadig geweest. Hunne ongerechtigheden zijn verzoend, de stroomen van hun zonden zijn gedempt, zij hebben zich ontlast in een zee van eeuwige vergetelheid. De hemelen zijn geopend. De Heere heeft het land bezocht, een overvloedige regen is neergedalus in de opgeploegde aarde, waarin het zaad al reeds lag te versterven. De harde grond is week geworden door de druppelen; het groene kruid siert weer de velden, berg en dal is aan gegord met verheuging, vee en veld juicht blijde in de goedertierenheid des Heeren, en — in Zions zalen geeft Hem een iegelijk die Hem kent in stillen lofzang eere: „Gij hoort het gebed!” Zichtbaar is het David gebleken, „God hoort het gebed.” Wat reeds menigmaal zijn ervaring was, en sedert jaren zijn troost en sterkte, daarin is hij nu weder bij vernieuwing bevestigd geworden. De Heere, zijn God, kan en wil verhoren, niets of niemand is verborgen voor Zijne onbepaalde wetenschap, niets is te wonderlijk voor Zijn onbegrensd alvermogen, van Zijne onbeperkte liefde in den beloofden Messias is alles goeds te verwachten. In die stemming des gemoeds, onder den verschen indruk van zooveel goedertierenheid aan een schuldig volk en even onwaardigen vorst bewezen, buigt hij zich voor Hem in het midden van Zijn volk neder. Wij moeten met David de ervaring gemaakt hebben: „Gij hoort het gebed,” om iets te verstaan van het onuitsprekelijke gevoel dat zijn hart vervulde, toen hij daar, nedergebogen in Zion’s zalen, den Heere in stillen lofzang dankte dat Hij ook hem gehoord had. Neen, het is niet de gave als zoodanig, waar door het hart het eerst en meest getroffen wordt, maar dat wij die gave ontvangen op ons gebed. Dit is het, wat het diepst en zaligst gevoel in ons hart kan uitstorten: God hoorde mij; de Heere, de Verhevene en de Hooge die in de eeuwigheid woont, wilde merken op de stem van mijne smeekeningen, van mij! die ik de onwaardigste ben. O, dan zinken wij zoo diep voor God weg, en juichen in heilige bewondering: Hij zag uit Zion neer, De woonplaats van Zijn eer En hoorde mijn gebeden. „Gij hoort het gebed,” de stof van de stille en zaligste dankzegging God tot eer, maar ook een krachtige versterking van ons geloof. Gelijk onverhoorde gebeden ons geloof aan Gods gunst en liefde vaak hevig kunnen schokken, zo bevestigde verhoorde gebeden meestal een zonderlinge sterkte toe aan ons wankelend geloof in tijden van benauwdheid. Het zijn de Bethels en de Pniëls op den weg des levens, waarop de Heere ons terugwijst als Jacob, „Ik ben die God van Bethel.” — De ware Christen, hoeveel hij misschien vergeten mag, kan niet vergeten dat God hem daar en daar en toen en toen verhoorde. Gebedsverloren behoort tot de ervaringen waarop hij het hoogste prijs stelt. Zij zijn hem de bewijzen, dat hij den Geest der genade en der gebeden bezit, het gebed dat verhoord is, werd verhoord, omdat de Geest voor hem bad met onuitsprekelijke zuchtingen. En als eens eenmaal Gods kinderen, die hier in het diep gevoel van schuld en onmacht in Jezus' Naam hebben geleerd te bidden, daar boven God en het Lam eeuwig de eer hunner verlossing zullen brengen, dan zullen zij ook gedachtenis blijven vieren van het verhoorde gebed, en hun stillen lofzang met engelen lofzang mengelen: „Gij hoort het gebed!“ Lezer, zullen ook wij dat doen? J. H. DONNER. Blikken in Kerk en Staat. BUITENLAND. Napoleon, de keizer der Fransen, is niet dood, hij leeft nog. Waarom men hem reeds onder de gestorvenen waande of waarom men dat zou willen, is niet te doorgronden. Wij zouden geneigd zijn om te geloven, dat bij de tegenwoordige revolutionaire bewegingen de revolutionaire geest zich ook in het niet bestaande openbaart, en leugenachtige dingen verkondigt om de beroeringen te vermeerderen, en daardoor de verwarring in de Staten van Europa nog ingewikkelder te maken, zodat eindelijk geen redelijk of herstel meer mogelijk is, en ganz Europa zich in vuur en vlam bevinden zal. Revolutie is uit den vader der leugenen, zodat zij zich ook niet schaamt om zich van leugenen te bedienen om het doel te bereiken waarnaar zij jaagt. De Franse keizer, in plaats van door den dood te zijn ontzocht, houdt feesten te Compiegne en ontvangt aldaar de genoodigden in eigen persoon. Ook te Dublin is de Ierse revolutie-koor niet bedwongen. De Ierse hydra is verre van getemd te zijn. Onlangs zijn weer geweren, buksen, kogels en andere wapenen aangebracht, welke in tijds nog werden ontdekt. Zij kwamen uit Liverpool. De tijdingen uit Spanje zijn mede voortdurend zeer ongunstig. De adellijke stand heeft zich door een afgevaardigde tot de koningin gewend met het verzoek, ja, met de smeekbede, dat de vorstin toch maatregelen zou nemen om de reactie te keer te gaan. Isabella gaf daarop ten antwoord dat, men kon haar lichaam dooden, en dat ga zij gewillig ten prijs, indien haar ziel maar gered was. Ongelukkig slachtoffer van een priestersheerschappij! Rampzalige dweepster met het Pausdom! Verblinde slavin van het clericalisme! Voor het Papisme laat zij zich gewillig ten offer brengen, meenende dat haar ziel verloren, behouden zal zijn. Men kon van een gekroonde vrouw zulks haast niet geloven, indien het bericht niet kwam uit ... Spanje. Engeland wapent zich. In dat land hebben krijgsbedrijven plaats. Men vraagt niet zonder onrust, wat dit betekent. Hierop volgt een verklaring. De Engelse natie, die nauwkeurig de teekenen des tijds gadeslaat en gispt, houdt het er voor dat vrede, een voortdurende vrede waarvan velen spreken, slechts een hersenschim, een droombeeld is. En, daar alles zieh wapen en toerust, alsof een algemene oorlog te verwachten is, daarom wil Engeland niet stilzitten, niet achteraan gaan, maar ook het krijgswezen verbetigen en versterken. Dit is zeker, dat bijna alle mogendheden zich met achterlaadgeweren bezighouden. Men verwacht in Londen volksdemonstraties en wel een optocht van 200,000 mensen. Er komen protesten tegen, omdat het de tegenwoordige staat kunde betreft en er van een optocht met banieren een oproer met geweren komen kon. Wij zijn ook geen minnaars van zulke hartstogtelijke bewegingen. Hoe lief wij ook Oranje hebben, zo hebben wij de laatste volksbeweging te ’s Gravenhage in de gegeven omstandigheden zeer betreurd. De kalme bedaardheid van het Vorstelijk paar, duidde dan ook aan, dat het liever nu verschoond was gebleven om zodoor een opgewakteerde menigte ingehaald te worden. Men spreekt ook van het toedienen van sterke drank bij deze gelegenheid, waardoor de massa door de mensen opgehitst was om luide het voor Oranje boven uit te schreeuwen. Een zwarte schoorsteenveger liet zelfs zijn roet-handen in het Vorstelijk rijtuig zien. Zulks moet een weldenkend mensch walgen, die van de Nederlandse natie meer eerbied en beschaving te genieten van het Oranje-huis mag verwachten. De officieren van Hannover die niet van hun eed ontslagen zijn door koning George, kunnen en willen nu niet in Pruisische dienst overgaan. Zeer waarschijnlijk komt er echter voor hen een uitkomst, omdat het leger van Saksen een groot aantal officieren behoeft, en zij daar nu zonder schroom zouden kunnen ingelijfd worden. EEN LIEDER EN EENE LIEDERE. Volgens latere berichten uit Engeland wordt het nog altijd bevestigd, dat de keizer van Mexico dat land en daarmede ook zijn troon heeft verlaten. Nog zouden wij hieraan weinig geloof hechten, indien ook de Franse bladen geen reden gaven om het feit minder te betwijfelen. De Franse journalistiek draait echter. Zij komt niet recht voor de zaak uit. Men weet niet wat zij wil. Zij ontkent niet, maar bevestigt ook niet. Zij brengt de lezers in spanning. Die spanning baart twijfel en bij dieper nadenken eindigt men, na alles te hebben gelezen, met te zeggen: Ja waarlijk, de keizer is weggelopen. Voor mensen depêches uit Venlo, zou Maximiliaan aldaar in December verwacht worden. Hoe het zij, — de ongelukkige keizer is niet te benijden. Zijn kroon en troon komen hem duur, zeer duur te staan. Zoo men zegt, was hij bij zijn vertrek uit Mexico lijdend en ontmoedigd. Hij verliet zijn paleis en scheepte zich in met 1.500.000 francs. En als hij nu in Europa den voet aan wal zet, vindt hij niet alleen een keizerin die even als hij, troonverlaten heeft, maar ook een krankzinnige echtgenoot. Haar toestand is hopeloos. Behalve haar zielsvermogens die gekrenkt zijn, is ook een lichamelijke zware krankheid haar overvallen. Men heeft haar in haar ziekte zelfs moeten beteugelen met een dwangbuis. Is het waar dat men van haar, de anders fiere en edelmoedige Charlotte, zegt, dat hoogmoed haar deed verlangen naar een keizerlijken troon voor haar gemaal, dan is, uit een zielkundig oogpunt beschouwd, haar toestand niet raadselachtig. Krankzinnigheid is vooral en dikwijks een gevolg van hoogmoed. Of schoon wij hierin geen verontschuldigingen zoeken voor de arme keizerin, zoo kunnen wij haar slechts beklagen, en gevoelen diep medelijden met het der Ngaardig en folterend lot van haar en aan haar keizerlijken gemaal. ZOU OOK DEZE EEN LIJDER ZIJN? De Roomsche kerk openbaart vooral in haar priesterskorant een grote belangstelling voor haar hoofd, namelijk, den Paus. Verscheidene verrigtingen hebben daartoe plaats van aartsbisschoppen, bisschoppen en andere priesters die ’s Pausen „lijden” betreuren, en nu de volk oproepen tot het gebed. Arme schare die tot zulk een gebed wordt aangemaand. Te biden voor één man, die zich gewillig martelaar maakt voor een onheilige zaak. Als wereldvorst toch kan Pius IX zich alleen beroepen op de macht eener menselijke traditie. En dan, hoe hebben de Pausen de wereldlijke macht in handen verkregen? Toch, al klaagt de Paus, wat doet men hem dan toch ? Waar in bestaat zijn lijden? Daarin, dat hij geen zin niet krijgt. Ds. Schwartz in de Heraut meent — en wij gelooven het nu ook — dat al het gewaand lijden van Pius IX slechts wordt verkondigd om Napoleon te doen besluiten zijn manschappen in Rome te laten staan. Al zijn voorgeven om die stad te verlaten, noemt Ds. Schwartz slechts een wenk aan de Franse keizer. Napoleon begrijpt die wenk zeker wel, maar zijn regering wil niet anders dan gelijk vroeger besloten is, terwijl de Spaanse Eugénie — echt katholiek en pausgezind — zich ziek pijnst doet om den „heiligen vader” te kunnen bijstaan in zijn wereldlijk gezag. DIT GELOOFD WIJ NIET. Uit Madrid werd onlangs geschreven, dat de koning van Pruisen den paus had uitgenoodigd om in dat land zijn verblijf te houden en in Pruisen een toevluchtsoord te vinden. Al kwam hierop geen tegengestelde uit Duitsland, dan zou men ons dit niet kunnen wijsmaken. Wij konden ons niet vereenigen met de laatste Pruisische politiek, maar deze Spaanse tijding als officieel aan te nemen en te geloven — neen, dit is ons onmogelijk. Zoo onprotestantsch achten wij die macht nog niet. Wij spraken zooeven over een wenk. Maar zou dit ook een wenk kunnen zijn van het ongelukkige Madrid aan het zegevierend Pruisen, alsof men wilde zeggen: Wij kunnen niet doen wat wij willen; onze machteloosheid verbiedt ons den paus te schragen. Maar gij, Pruisen, zóó bevoordeeld en verrijkt, toon gij uwe dankbaarheid om een „heilig man” binnen uwe muren te beschermen.” — Misschien beantwoordt Pruisen dan deze wenk door een plegtig stil zwijgen. AFSCHEIDING OF VERWARING? Op een breed rug kan veel geladen worden. Zoo is het ook met de Afscheiding gegaan. Men heeft haar beschuldigd, gesmaad, haar gelijk gesteld met een sekte en daarom ook veracht alsof zij er slechts op uitging om scheuring te maken. Men heeft haar ook verward met een onbijbelsch Separatisme, dat zichzelf zocht en door menschelijke instellingen en door eigen denkbeelden op den voorgrond wilde geplaatst worden. Zij die zich bij haar voegden moesten het dan ook hooren dat zij dompers; dweepers, vuile separatisten waren enz. Vandaar twist, strijd en wrijving. Noodig is het dat aan alle spraak verwarring een einde komt, en daarom ook aan een noodlottige strijd die slechts broederharten kwetsen en verdeelen kan. Wij zijn er sterk voor om de pen en den mond voor iets anders te gebruiken dan het schrijven en het spreken over en tegen Afscheiding. Maar dit zal dan alleen kunnen geschieden, als men ons niet langer beschouwt als Separatisten en men onze geschiedenis niet negeert. Wij vragen geen lof; wij zien niet uit naar menschelijke eer, maar, waar wij meenen de banier des kruises opteigenen en den ouden Bijbel met al onze macht vast te houden, daar willen wij niet uitgeworpen of verworpen worden als gevaarlijke menschen, door broeders die daarin met ons gelijk staan. De Afscheiding is, ook volgens den heer Groen, een verlaten van het kerkgenootschap; dus niet een verlaten van de kerk. Die de kerk verlaat is Separatist; niet de Afgescheidene, die zich aan de belijdenis der waarheid houdt. Juist hij voegt zich bij de kerk om Waarheid, Bijbel, Evangelie en Sacramenten ongeschonden te bewaren, en dat alles te handhaven tegenover het driesoog ongeloof onzer dagen. En hierbij kan en moet men vrede hebben. Met God en Zijn Woord komt men nooit bedrogen uit. Vrede moet men er bij hebben om Gods Woord aan zijn kinderen te kunnen nalaten met al de beloften en toezeggingen, die de Eere aan Zijne gemeente op aarde gegeven heeft. Maar — en dit willen wij niet ontkennen — de Afgescheidenen zijn mensen. De volmaaktheid is bij hen niet. Die hadden zij zich ook nooit beloofd en voorgesteld. Die dat deden vergaten hun Bijbel en zagen over hun hart heen. Als dus onze Hervormde broeders ons oproepen tot schuldbelijdenis voor God, een belijden van persoonlijke, huisselijke, nationale en kerkelijke zonden, dan voegen we ons bij hen en geenszins achten wij ons beter en wijzer dan zij. Zij zullen, ons dan steeds aan hunne zijde vinden. Voorts, er bestaat verwarring op godsdienstig en kerkelijk gebied in Nederland. Wij spreken het niet tegen, maar bevestigen zulks. Zo dit echter aan de Afscheiding te wijten is, d.w.z. zou daardoor de verwarring grooter zijn geworden? En, bij het gevoel en het besef onzer zonden voor God, zouden we dit kunnen ontkennen. Verwarring is daar, waar de belijdenis der waarheid niet algemeen wordt gehandhaafd. Het Baptisme, (waarover nu ook Ds. Heldring klaagt, als zou dat het Hervormde kerkgenootschap bedreigen) het Darbyisme en zovele andere sectarische elementen, dringen zich in ons Vaderland. En waarom? Omdat velen een uitweg zien, en eenmaal gaande gemaakt door voorgangers tegen de Afscheiding, waar zij dan ook geen uitkomst vinden, zo zij meenen, verlaten én de vroegere voorgangers én de kerk, om zich te werpen in de armen van een of andere sekte. En, als er geen krachtiger maatregelen genomen worden door hen die als wachters op Sion's muren geplaatst zijn, zal het ongeduld van velen toenemen, en waarzij geen Doop vinden voor hunne kinderen, zichzelf laten onder dompelen, en waar zij geen Avondmaalsservice toe zien, met Darby zelf dat Sacrament nemen en bedienen. En tegenover die secten, én de openbare onkunde, én het tegenwoordige rationalisme, — zou het niet beter zijn dat allen die God en Zijne waarheid liefhebben, zich vereenigen in broederlijke liefde — gescheidenen en ongescheidenen — om gemeenschapselijk in de macht Gods den strijd aantehouden tegen de veelvuldige vijanden, die het erfdeel van Christus bestoken. Laat ons niet langer hakken door elkander te beleedigen, te beoorlogen en te veroordelen. Laat het duidelijk worden dat er in Nederland nog een volk is, dat hoger ziet dan naar een uitwendig genootschap, om in gehoorzaamheid aan Gods Woord te arbeiden aan het Rijk en den tempel des Heeren. Laat het meer en meer kenbaar zijn, dat voor de aanhangers van den Heidelbergschen Catechismus — bij ongescheidenen en gescheidenen — de 21ste Zondag geen ijdele klank is, maar deze hoe langzamerjij de waarachtige beoefening vindt in geloof, hoop en liefde. Schrijven wij dan, niet tegen elkander, maar voor elkander tot opbouwing in ’t geloof, tot versterking in de liefde. Schrijven wij niet aan elkander als vreemdelingen van het Kruis, maar om elkander te wijzen en dan ook anderen, op die eenige Jezus, die alles wil zijn voor Zijne oprechte gelijders! B. C. FELIX. Bolsward. Hoogmoed komt even voor den val. Nog geen half jaar geleden schreef de uitgever van het Kerkelijk Weekblad, dat hij er ernstig aan dacht, de uitgave van het Kerkelijk Weekblad te staken. Er kwamen echter onderscheidene stemmen tot hem, met het vriendelijk verzoek, om de uitgave voort te zetten. Het is sedert die tijd voorgezet en geworden het orgaan der Confessionele Vereeniging. Klachten, dat het blad niet meer bestaan kon, hebben wij sedert die tijd niet meer vernomen, maar nu, nog geen halfjaar later, nu wordt er door de schrijvers een toon aangeslagen, die ons denken doet aan iemand, die uit een hulpbehoevenden toestand (de man was armlastig) voortgeholpen is, en na 6 maanden de diaconie niet meer lastig gevallen zijnde, een toon begint aan te slaan, als of er niemand zo rijk was als hij. Het bovenstaande citaat is van 25 Mei 1866. Hier hebben wij een nummer voor ons van 9 Augustus 1866. Hierin schrijft de Redacteur van het K. W.r „Zou het ook het beste zijn, om zijn naam (Dr. Schwartz) of den naam van zijn blad (de Heraut) niet meer (N.B. na 6 maanden!) in dit blad (het Kerkelijk Weekblad) te noemen? Och wat is men toch spoedig vergeten van vroegere armoede! Hier kan de hoogmoed nog geen 6 maanden ver kropt blijven. Het schijnt, alsof zij niet eens denkt om den aanstaanden nog al dreigenden winter. Het Hoofdbestuur der Confessionele Vereeniging te Utrecht schrijft in datzelfde nummer: „wij voor ons zullen de bescheidenheid zo verdrijven, dat wij, het oor zullen sluiten voor alle hatelijke aanmerkingen, die onkerkelijke (er is maar één kerkelijk (?) Weekblad in Nederland) en afgescheidene bladen mogten goedvinden, tegen de Confessionele Vereeniging te maken. Zij.... (die onkerkelijke bladen) zullen voortaan zwijgen tegen degenen die toch niet antwoorden." Van wie is deze taal, van een vierjarig kind of van een Generaal, die nog nooit anders dan buiten een werkelijke veldslag bevelen heeft gegeven? Harde heeren heersen niet lang. Ds. Felix van Utrecht, een vaste medewerker voor het K. W. — voor 10 jaren door de heeren Pieters, Kreulen en van der Werp uit Friesland geheel verslagen in den strijd over het verschilpunt: is de afscheiding in Nederland van het Hervormd Kerkgenootschap uit God of uit de mensen? zie de "Apologie" te Franeker bij T. Telenga. 1856 — deze schrijft in datzelfde nummer: Hervorming! waar zijt gij, hoe lang wacht gij? Waar zijn uw Luthers, waar is uw kracht? — Gaat uit en scheidt u af, zoo heeft men sinds lang geroepen, en sinds lang hebben wij uitgezien, (die de houding van Ds. Felix sinds de laatste tien jaren tegenover de afscheiding nagegaan heeft, gelooft deze en de volgende zin snede evenmin als wij, of daarin de genezing gevonden werd; maar telkens weer zagen wij de onmiskenbare teekenen van teleurstelling en verwarring hen volgen, die in het uitgaan zich vrede hadden beloofd. De methodologie over de 'bescheidenheid' door het K. W. geleverd, doet ons ditmaal slechts de waarschuwing meedelen: hoogmoed komt even voor de val. Red. Gedachten en Antwoorden. De Heer A. v. d. Makkum te Lier. Waarde Vriend! Nu zal ik, altijd naar mijn wijze van zien, u antwoorden op de gedane vragen. Op uw eerste vraag: of onze constitutionele regeeringsvorm niet de oorzaak is, dat wij zoo langzamerlijk van het Christendom verwijderd worden, antwoord ik tweeledig. Vooreerst zeg ik volkomen: neen. De constitutionele regeeringsvorm sluit het Christendom niet uit. De boekdrukkunst is, op zichzelf, de oorzaak niet dat er leugens en godslasteringen verkocht worden, zoo min als de orde der advocaten oorzaak is dat er gauwdieven in de wereld zijn. Of wilt gij een ander beeld: de wet is niet de oorzaak van des menschen veroordeeling; maar op het overtreden der wet volgt de vloek. De constitutie is de oorzaak niet. Zij kan goed en op Gods Woord gegrond en van den geest des Christendoms doortrokken zijn, en dat behoorde zij te zijn in een Christelijk land. Een andere vraag is het echter of onze constitutie goed is. Dit te beslissen gaat de perken mijn kennis en bevoegdheid te buiten. Voor zover ik er mee bekend ben, geloof ik wel, dat zij te veel doortrokken is met den geest van 1848. De oorzaak van onze verwijdering moeten wij zoeken in den geest des tijds, die de geest des afvals is, en die zijn heillooze invloed zoowel op regeering als volksvertegenwoordiging, in alle landen der Christenheid, uitoefent. De oorzaak van ongods dienstigheid en zonde moet niet in doode en doodse letteren gezocht worden. Die zijn de middelen maar. Neem de beste wetten voor den staat en laat aan verkeerde mensen de uitvoering en de handhaving over, wat hebt gij dan aan de wetten? Zoek het antwoord op deze vraag in de geschiedenis. van Israël en Juda! Neem de meest gepaste belijdenis en de beste kerkorde voor de kerk, en laat in de grond onbekeerde en ongeloovige mannen (hoe wetenschappelijk ook voor het vorige) de hand having en toepassing over, wat hebt gij ten slotte dan nog aan die belijdenis en kerkorde? Zoek het antwoord op deze vraag in de Kerkgeschiedenis van uw eigen land! Ik voor mij ben blij dat ik in een constitutioneel land woon; en benijd geenszins de Russen hun voorrecht. Nu hebt ge al lang begrepen wat antwoord er komen zal op uw tweede vraag: of een Christen leden voor de Tweede Kamer mag kiezen. Beste Vriend! ’t spijt me dat dit nog een vraag voor u is. Voor mij is 't een vraag of een Christen, die kiezer is, mag nalaten te stemmen? Ik denk elk kiezer moet het doen uit onderdanigheid aan de koning en gehoorzaamheid aan de wetten des lands. Middelveld schrijf ik aan de nalatigheid en onverschilligheid der Christenen, op dit punt, een groot deel van ’s lands zonden en ellenden toe. De Christenen zijn in veel opzichten de oorzaak van de macht der liberalen en radicalen in de staat en in de kerk beide. Lafhartigheid, halfheid, verdeeldheid onder de Christenen in Nederland is een zeker soort van vroomheid geworden, die zeer voordeelig is voor de vijanden, en even grievend en beleerlijk voor Christen Staatsmannen als Groen en dergelijken. De geschiedenis der laatste dagen heeft weer op nieuw bewezen, dat de Nederlandse Christenen van de tegenwoordige tijd veel praten en weinig doen, soms geheel tegen hun eigen beginsel in handelen, en broeders, die boven hen in moed en vastheid uitblinken, als Groen en Schenius, niet ontzien openbaar te beleedigen en te veroordeelen. Ik hoop, als gij eens kiezer zult zijn, dat je dan met een vrij geweten je trouw ter stembus zult opkomen. Ik zou wensen dat de Christenen nooit met de conservatieven zich zouden verbonden; want dan zouden ze zich met de liberalen van de vorige dag, met de vervolgers der Afgescheidenen, met de mannen die ons de moderne schoolwet bezorgd hebben, met hen die de rechten des konings in bescherming nemen, om door dit middel zich in het gezag te bevestigen. Ik wenschte dat geen Christelijk kiezer ooit iemand anders koos, dan van wie hij getuigenis had dat het een moedig en bekwaam Christen is. Als alle Christenen in Nederland dit deden, gingen er niet zoveel stemmen verloren, en zodan men al alleen, in een geheel district, zulk een man koos, dan was die stem nog niet verloren. De toekomst des lands hangt vooral af van het geloof der Christenen. De derde vraag: of een Christen lid van de Tweede Kamer kan zijn, heb ik nu met een al bezantwoord. Wel zeker mag hij dat, een Christen bijvoorbeeld als Keuchenis. Een Christen die ook daar den Christus belijdt, die goede en rechtvaardige wetten handhaaft en tegen slechte en onrechtvaardige wetten protesteert. Als gij eens kiezer wordt moet gij uw best doen dat er veel Christenen in en veel radicale en liberalen er uit komen, en nu maar vast veel bidden voor hen die van het huis des keizers zijn, opdat het Christendom ook daar het gehele deeg doorzuurt. Vaarwel, Uw oprechte Vriend N. N. De Sabbat in Pruisen. De vrienden van den Sabbat in Pruisen zijn op nieuw aan het werk gegaan, en hebben verscheidene traktaatjes in ’t licht gegeven tot kosteloos uitdeelen, ten gunste van een betere viering van den dag des Heeren, waarvan eenigen herdrukken zijn van de Hoogduitsche Traktaatjes van de Sabbat Commisie te New York, en die even goed van toepassing zijn op den staat van zaken in de hoofdsteden van Duitsland, bijzonder in Berlijn. Een Pruisisch edelman, Baron von Krocher, legt een ongewoon ijver aan den dag ten aanzien van deze zaak, welke, naar men hoopt, met een goeden uitslag bekroond zal worden. Duitsland behoeft voor alle dingen een stillen en ordelijken Sabbat, indien een levend, praktisch Christendom de massa als een zuurdeeg doortrekken en de gemeente ten zal doen herleven. Deze zelfde heer heeft verzoekschriften gezonden naar den Koning, de Kamers en de Hoofden der Departementen, hun medewerking verzoekende in de herstelling van den Christelijke Sabbat. Deze petities waren onderteekend door ruim vijf duizend namen van geestelijken en voorname leden van alle klassen. In een derze Zondags tractaatjes zwaait de schrijver den volgenden lof toe aan Amerika: dat het strikt houden van den dag des Heeren in de Verenigde Staten, geeft den sleutel tot het verstaan dat zij zulk een onbepaalde vrijheid in politiek kunnen hanteren. Het beginsel van volkssovereiniteit kan daar geen schade doen, zolang het volk de wet ten van God en Christus erkent. Het volk daar is bekwaam zichzelf te regeren, omdat het geregeerd wordt door de wet van God, die eigenlijk Koning in Amerika is, gelijk in Israël, ten tijde der Rigteren. Bij ons zou volkssovereiniteit schadelijk zijn, tenzij wij eerst weerkeeren, in betrekking tot de wet van God, en het houden Zijner geboden. Wij wenschten wel dat deze lofspraak meer verdiende werd. Wij maken er gretig gebruik van om dit woord over de Sabbat in Pruisen van "de Hope" over te nemen. Reeds voor eenige maanden is door ons in dit blad de vraag gedaan: "wat kunnen en moeten wij tot verdediging bovenal van de gedwongen Sabbatschennis in ons Vaderland. - Wij wezen toen op dat tal van post-, spoor- en telegraafbeambten, op huurkoetsiers, veer- en marktschippers enz. Waarom doen wij niet wat die Duitsche edelman doet? - Kunnen, mogen wij het aanzien, dat zoovelen van onze landgenoten, die met ons de naam des Heeren belijden, gedwongen worden de dag des Heeren te ontheiligen? - Mogen wij het, zonder langs alle geoorloofde wegen pogingen te hebben aangewend om dit kwaad te weren? J. H. D. Uit de Openbare School. GOUDA. Wij lezen in het verslag van de gemeenteraad te Gouda, in de Goudse Courant van 18 Nov. 1911, ingekomen een adres van F. C. Zeijlen e.a., houdende verzoek, om geen Godsdienstig Onderwijs te doen geven in de Openbare Scholen en wordt dit adres gesteld in handen van B. en W." Als wij goed ingelicht zijn, dan heeft de heer Zeijlen geheel andere beschouwingen over Godsdienst en Godsdienstig onderwijs dan wij, en daarom verblijdt het ons des te meer, dat ook van onze tegenpartij op het gebied van Godsdienst, stemmen worden verkondigd tegen een onzuivere wetstoepassing. Onze vrienden te Gouda behoren dat adres te steunen, door een adres van adhesie aan het bovenstaand adres, bij de Gemeenteraad in te dienen. Wij althans steunen dat adres met geheel ons hart. 23 der wet op het lager onderwijs luidt: „de onderwijzer onthoudt zich van iets te leeren, te doen of toe te laten, wat strijdig is met den eerbedeel, verschuldigd aan de Godsdienstige begrippen van andersdenkenden." Wanneer de onderwijzer spreekt over één der in den Bijbel vermelde wonderen en daarover maar het minste teken van wantrouwen openbaart, dan wordt men geërgerd. Wanneer de onderwijzer spreekt over Jezus Christus als een voorbeeld ter navolging voor het kind, met verzwijging van de noodzaaklijkheid der wedergeboorte, der herschepping — dan ook wordt men geërgerd. Wanneer de onderwijzer spreekt over Jezus als het hoogste ideaal der menschheid, zonder erkenning van zijn eeuwige Godheid — ook dan wordt men geërgerd. Wanneer de onderwijzer spreekt over de in den Bijbel vermelde wonderen als geloofwaardig, over Jezus als de Alwetende, als de Almachtige, als God van hemel en aarde — dan worden bovengenoemde adressanten en vele andere ouders geërgerd. Daarenboven, wij vertrouwen de onderwijzer in de openbare school de Bijbel ter verklaring aan onze kinderen evenmin, als aan de dronken krijgsman een scherp zwaard ter verdediging. Het godsdienstig onderwijs behoort in de bijzondere en niet in de openbare school te huis. Uit de Bijzondere School. Lang heeft Gouda gewacht met het oprichten van een bijzondere school. De bezwaren hiervoor waren te onoverkomelijk. Zelfs ruim met stoffelijke middelen bedeelde vrienden voor christelijk onderwijs hadden zulke grote bezwaren, dat zij zich meenden te moeten onttrekken. Dit is smartelijk voor ons van hen. Minder gegoede burgers begrepen terecht, dat roeping dikwijks verder gaat dan eigen krachten toelaten. In die geest zijn zij begonnen de hand aan de ploeg te slaan. — Als wij 70 kinderen op school krijgen — dan is het mooi — zoo spraken men elkander wantrouwend voor de toekomst toe. — Wat is er gebeurd? Gegoede voorstanders van christelijk onderwijs onttrokken zich, minder gegoede vrienden begonnen te bouwen. Tien maanden geleden werd de school geopend met 51 kinderen, onder de leiding van de waardige onderwijzer van der Sluijs. — Gisteren hadden wij het voorrecht de school te mogen bezichtigen en zagen tot onze verwondering reeds een rijkbevolkt school. Er was reeds behoefte aan vergroting. 141 kinderen krijgen in Gouda nu echt christelijk onderwijs. Welk een uitkomst. In tien maanden een bloei van 51 tot 140 leerlingen — daarvan tevoren de helft slechts verwacht werd als het mooi ging. Een zondagschool is hieraan verbonden van 300 kinderen. Sectie School? In het Handelsblad van 17 November jl. komt, onder de ingezonden stukken voor, een protest tegen de oprichting van een bijzondere school te Velzen, door Ds. Roell predikant in de Herv. kerk aldaar, ingezonden. Zie, acht de oprichting dier school overbodig en zelfs zeer bedenkelijk; stelt de oprichters daarvan aan sprake van de tweedracht die reeds nu, en later waarschijnlijk nog meer, in die gemeente ontstaan zal, terwijl nu reeds een veertigtal kinderen, op uitziend van de verwezenlijking dier school, de openbare school hadden verlaten. Vrees verraadt zwakte, zoo dacht ik bij het lezen van dat stuk, en zou dit ook niet? Vergis ik mij niet dan is Ds. Pt. de moderne richting toegedaan, een richting zonder historie, en helaas zonder den Bijbel; dat Zie, op grond daarvan vreest, laat zich verklaren. Immers, die moderne mannen hebben wel een tact om, onder den schijn van wetenschap, af te breken wat zij op waar Bijbelschen grond en geschiedenis ontmoeten, doch bezitten geenszins het vermogen iets degelijk in de plaats te stellen of op te bouwen. Geen wonder dan ook, dat Zie, de werkzaamheden dier oprichters met een angstigen blik gadeslaat. Mag ik uit het een en ander afleiden dat men te Velzen een Christelijke school opricht, waar Gods Woord ten grondslag, en de Vaderlandsche historie onverminkt, de jeugd zal worden onderwezen, dan is het zelfs meer dan waarschijnlijk, dat uit die kleine jeugdigen, mannen zullen opstaan, die Ds. K. met zijn wederregtelijkerigting in de Herv. kerk, of er buiten zullen zetten, of de gemeente Jezu Christi, op zuiver Bijbelschen grondslag, als uit een doodsstaat te Velzen, in het leven zullen roepen. Hoe gaarlijk wenschte ik dat Ds. R. eens bedacht, hoe in deze zijn handelingen geheel overeenkomen met de Christus vijandige farizeën; toen was het: "de overpriesters en farizeën, vergaderden den raad, en zeiden: wat zullen wij doen? want deze mensch (de Heere Jezus) doet vele tekenen. In die tijd wijlen alzoo laten geworden, zullen allen in Hem geloven en de Romeinen zullen komen, en wegnemen beide onze plaats en volk." Joh. 11: 47 en 48. En Verder: „De farizeën zeiden onder elkaar: ziet gij wel, dat gij ganz niet vordert? Ziet, de geheele wereld gaat hem na.” Hoofdst. 12: 19. Zoo ging het ook met de Apostelen des Heeren, zie Hand. 17: 13- „Maar als de joden van Thessalonica verstonden, dat het Woord Gods ook te Berea van Paulus verkondigd werd, kwamen zij ook daar, en bewogen de schare.” Uit deze, en meer overvloedig voorhanden bewijzen moet het ZEw. duidelijk zijn, dat zijn vrees denzelfden oor sprong, en zijn schrijven (in het Handelsblad) de zelfde aanleiding heeft, als die men bij de farizeën aantreft, — zodat er tusschen Ds. R. en de farizeën in deze volstrekte homogeniteit of overeenstemming aanwezig is, en zich oplost in een Bijbelschuwenden en Christus vijandigen toestand. En toch is hij leeraar, en zogenaamd bedienaar van het Evangelie van Hem, Wiens gezegenden Naam hij zelf niet dulden kan dat op de school genoemd wordt? Ik voor mij verheug mij zeer in de onderneming zelf en wensch den oprigter moed en volharding toe, opdat niet alleen een veertigtal, maar weldra het geheel opkomend geslacht te Velzen in het zuiden Christelijk, dat is: Bijbelsch onderwijs, deelen meer. DIJKMAN. Amsterdam, November. Nog een Artikel 23 dat een machtig ding kan worden. De Kerkelijke Courant deelt mede, dat de meerderheid der Kerkbesturen zich verklaard hebben voor de aanneming van het Reglement tot uitvoering van Art. 23 Alg. Regl. der Hervormde Kerk. Merkten wij in ons vorige No. op dat Art. 23 der schoolwet een machtig ding is, Artikel 23 van het Algemeene Reglement der Hervormde Kerk kan een niet minder machtig ding worden, maar zo wij geloven, in gunstiger zin dan Artikel 23 der School-wet. Wij herinneren aan de woorden van Prof. Keunen in zijn „Het goede recht der modernen” pag. 55. „Zoo niet alle voorteekenen bedriegen, dan zal Art. 23 van het Algemeen Reglement weldra worden uitgevoerd. Wat zal de benoeming van Kerker-aadsleden door de gemeente ons aanbrengen? Indien het waar is, wat nog onlangs werd verzekerd, dat de orthodoxie haar voornaamste steun vindt in „het volk achter die kiezers,” dan kan zij op kerkelijk gebied zeer wel de zege wegdragen. Wordt zij zoo ook in de hoogere kerkbesturen leerbemakkende, dan is het lot der modernen weldra bepaald. De leeraars van die richting worden allengs verwijderd; candidaten, die haar zijn toegedaan, zien zich dan toegang tot de Evangelie-bediening gesloten: ook de moderne leeken trekken uit de kerk terug. Wij behoeven hier geen woord bij te voegen ten bewijze dat ook dit Art. 23 een machtig en gevreesd ding kan worden, Prof. Kuenen heeft het voor ons verklaard. Vrezen wij den invloed van Art. 23 der school wet, over de toepassing van Art. 23 van het Algemene Reglement verblijden wij ons bij voorraat. Het is een schrede vooruit, de gemeente herkrijgt weer iets van haar rechten bij de verkiezing van de kerkeraars. J. H. D. Kerk-en Schoolnieuws. ZWARTEWAAL, 22 Nov. 1866. Heden werden wij innig verblijd door des Heeren goedheid, daar onze geachte broeder, de WelEerw. Heer J. Schuurman te Kockengem, ons bekend maakte, het eenparig op Zeerw. uitgebracht beroep, na strijd en worsteling, te hebben aangenomen. Rat Zeerw. nu spoedig tot ons komen is onze wens en bede. In naam des Kerkeraads, A. v. D, Zee. Oud. Bs. B. Vellekoop te Holten is te Beetgum beroepen. De Heer A. C. W. Scheffer, Hulponderwijzer te Kampen, is als Hoofdonderwijzer beroepen te N. Pekel-A. ADVERTENTIE. Hendriks Van Andel > Wilhelmina Helena Van Eeten. Andel, 22 November 1866. Wij humble dankbare kinderen, behuizing, na en kleinkinderen. Heden trof ons en de gemeente een zware slag, naardien liet de Vrijmachtige behaagde, onzen geliefden Broeder C. Millemaar, na een lijden van 6 dagen, in den ouderdom van 33 jaren tot zich te nemen. Groot is het verlies voor Broeders, Zusters en voor de Gemeente. Voor hem, diens leven Christi was — was 't sterven gewenst. Wij wenschen God te zwijgen. Namens Broeders en Zusters van den ontslapene, W. P. De Jonge, v. d. m. Meeuwen, 21 Nov. 1866. Aan de Bijzondere School der Christ. Afges. Geref. Gemeente te Amsterdam wordt gevraagd een HOOFDONDERWIJZER, met actie in de Nederlandsche Taal, tegen genot van een tractement van /1000 en Vrije Woning. Sollicitanten naar die betrekking gelieven zich met Franco Brieven te adresseren aan den Secretaris der Commissie E. Engelen, Schans bij de Raambarrière M. M. No. 107. Op aannemelijke voorwaarden UIT DE HAND TE KOOP EENE BOERENPLAATS met 45 Minder Uitmuntend Bouw-, Weide- en Hooiland, op een goeden stand, in de nabijheid van een Afgescheiden Kerk, voor den 25 Dec. 1866. Aanwijs op franco Brieven aan E. SEEGER, Predikant te Marum, (Prov. Gron.) Bij H. HÖVERKER te Amsterdam is verschenen: HET LANDSCHAP door den Aartsbisschop LEIGHTON, naar de Duitse bewerking van L. BONNET Pred. te Frankfort. 2 dl. Gr. 8°. 600 pag. ƒ3.40. Grooter lofspraak zal wel nimmer een boek gehad hebben dan de aanbeveling van den beruchten MEREL D’AUBIGNÉ: Dit boek zal blijven bestaan zolang de wereld bestaat. De Boekhandelaar GERRETSEN geeft uit te voordele van het Weeshuis te Nijmegen: KERSNACHT, of de Weezen op Aarde en in den Hemel. door JOH. VAN ’T LINDENHOUT. Prijs 10 Cent. 50 Ex. ƒ 4.00. 100 Ex. ƒ 7.00. Bij alle solide Boekhandelaars op bestelling te bekomen: DE EERSTELING UIT DE DOODEN. Een Harptoon (toegewijd aan Dr. A. CAPADOSE) door C. RIDDERHOF Nzn. prijs ƒ0.15. MODERNE WISHEID. (Dichtstuk met aantekeningen) door C. RIDDERHOF Nzn. prijs ƒ0.20. DE KERSNACHT door C. RIDDERHOF Nzn. prijs ƒ0.15. Tevens wordt in den Ouden en Nieuwen Boekhandel van den Schrijver, uiterlijk tot 20 December, (indien de voorraad zoo lang strekt) afgeleverd. Jhr. Johan Bruinsma, GESCHIEDENIS DER inzonderheid ook in de Nederlanden, van het begin der Pauselijke verdorvenheden tot op den tegenwoordigen tijd. Naar het Engelsch, door D. BUDDINGH, leeraar aan de Koninklijke Akademie te Delft. 3 Royal octavo deelen met Platen, voor ƒ 3.00 in plaats van ƒ10.25. Bij den Uitgever D. MIJS, te Tiel, zijn van de Pers gekomen en door hem algemeen verzonden: No 1 MET PROSPECTUS VAN DE PREKEN VOOR ’IK, DOOR BROEDER JONATHAN. Deze PREKEN of liever TOESPRAKEN verschijnen in Maandelijksche Afleveringen, elk van 2 vel of 32 bladzijden druk en kosten slechts 10 Cent per Aflevering. Broeder Jonathan’s Brochures over de vestiging der Tien Koningrijken, de zichtbare en onzichtbare komst van Christus en het Messiaanse Rijk gedurende 1000 jaren. — Deze vier Brochures, verrijkt met een gekleurde Kaart der Tien Koningrijken van Europa, kosten, tezamen slechts 90 Cents. E. G. VAN CLEEF. DE MAARTENS EN DE JANSENS. Een verhaal voor Jong- en Oud. Prijs 80 Cent. 