Κοινή θέση (ΕΚ) αριθ. 8/2009, της 9ης Ιανουαρίου 2009 , που καθορίστηκε από το Συμβούλιο με τη διαδικασία του άρθρου 251 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, για την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και για την κατάργηση της οδηγίας 2003/54/ΕΚ (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
Om deze reden heeft het Euro- pees Parlement in zijn resolutie van 10 juli 2007 inzake de vooruitzichten voor de interne gas- en elektriciteits- markt gesteld dat het ontvlechting van de eigendom op het niveau van de transmissie ziet als het efficiëntste middel om investeringen in infrastructuur op niet-discri- minerende wijze te bevorderen en te zorgen voor eerlijke toegang tot het net voor nieuwkomers en transparantie op de markt. In het kader van ontvlechting van de eigendom moet van de lidstaten worden geëist dat zij ervoor waken dat dezelfde persoon of personen zeggen- schap kan dan wel kunnen uitoefenen over een productie- of leveringsbedrijf en tegelijk zeggenschap of rechten kan dan wel kunnen uitoefenen over een trans- missiesysteembeheerder transmissiesysteem. of Omgekeerd moet zeggenschap over een transmissiesys- teem of een transmissiesysteembeheerder de mogelijkheid uitsluiten zeggenschap of rechten uit te oefenen over een leveringsbedrijf. Binnen deze grenzen productie- of mogen productie- of leveringsbedrijven minderheidsbe- langen hebben in transmissiesysteembeheerders of trans- missiesystemen. een (9) De definitie van de term „zeggenschap” is overgenomen uit Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad van 20 januari 2004 betreffende de controle op concentraties van de ondernemingen (1). (12) De aanwijzing van een systeem- of transmissiebeheerder die onafhankelijk is van productie- en leveringsbelangen, dient het voor een verticaal geïntegreerde bedrijf mogelijk te maken om zijn eigendom van netactiva te handhaven en tegelijkertijd een effectieve scheiding van de belangen te bewerkstelligen op voorwaarde dat deze onafhankelijke systeembeheerder of de onafhankelijke transmissiebe- heerder alle functies van een netbeheerder vervult en er is voorzien in gedetailleerde regelgevings- en toezichtme- chanismen. (13) Wanneer, op … (*) een bedrijf dat eigenaar is van een transmissiesysteem deel uitmaakt van een verticaal geïnte- greerd bedrijf, moeten de lidstaten daarom de keuze krijgen tussen, hetzij ontvlechting van de eigendom, hetzij het aanwijzen van een systeem- of transmissiebe- heerder die onafhankelijk is van productie- en leverings- belangen. (14) Teneinde de belangen van de aandeelhouders van verti- caal geïntegreerde bedrijven te vrijwaren, moeten de lidstaten de keuze hebben ontvlechting van de eigendom in te voeren, hetzij via directe desinvestering, hetzij via splitsing van de aandelen van het geïntegreerde bedrijf in aandelen in het netbedrijf en aandelen in het resterende productie- en leveringsbedrijf, mits wordt voldaan aan de eisen ten gevolge van ontvlechting van de eigendom.  (15) De volledige doeltreffendheid van de oplossingen van een onafhankelijke systeem- of transmissiebeheerder moet worden gewaarborgd met behulp van specifieke aanvul- lende regels. De onafhankelijkheid van de transmissiebe- heerder moet onder meer gewaarborgd worden door bepaalde afkoelingsperiodes tijdens welke in het verticaal geïntegreerde bedrijf geen bestuurs- of andere toepasse- lijke activiteiten worden uitgeoefend die toegang geven tot dezelfde informatie als die welke kon worden verkregen in een bestuursfunctie. (10) Aangezien ontvlechting van de eigendom in sommige gevallen een herstructurering van de bedrijven vergt, moeten de lidstaten extra tijd krijgen om de relevante bepalingen toe te passen. Gezien de verticale kruisver- banden tussen de elektriciteits- en de gassector gelden de ontvlechtingsbepalingen voor beide sectoren samen. (16) (11) Om in het kader van de ontvlechting van de eigendom volledige onafhankelijkheid van de netexploitatie ten aanzien van productie- en leveringsbelangen te waar- borgen en de uitwisseling van vertrouwelijke informatie te voorkomen, mag eenzelfde persoon geen lid zijn van de raad van bestuur van zowel een transmissiesysteembe- heerder of een transmissiesysteem als een bedrijf dat één van de functies van productie of levering verricht. Om dezelfde reden mag eenzelfde persoon niet over de bevoegdheid beschikken om leden van de raad van bestuur van een transmissiesysteembeheerder of een transmissiesysteem aan te wijzen, én zeggenschap of rechten uit te oefenen over een productie- of leverings- bedrijf. Een lidstaat mag kiezen voor volledige ontvlechting van de eigendom op zijn grondgebied. Indien een lidstaat dat recht heeft uitgeoefend, heeft een bedrijf niet het recht de onafhankelijke systeembeheerder of de onafhankelijke transmissiebeheerder aan te wijzen. Voorts kan een bedrijf dat één van de functies van productie of levering verricht geen directe of indirecte zeggenschap, noch rechten uitoefenen over een transmissiesysteembeheerder uit een lidstaat die wél voor volledige ontvlechting van de eigendom heeft gekozen. (17) Al zullen er met deze richtlijn op de interne markt voor elektriciteit verschillende modellen van marktorganisatie bestaan, de maatregelen die de lidstaten uit hoofde van deze richtlijn kunnen nemen om voor een gelijk speelveld te zorgen, moeten gebaseerd zijn op dwingende redenen van algemeen belang. Over de vraag of maatregelen verenigbaar zijn met het Verdrag en de wetgeving van de Gemeenschap moet de Commissie worden geraadpleegd. (1) PB L 24 van 29. 1. 2004, blz. 1. (*) Datum van inwerkingtreding van deze richtlijn. 24. 3.  2009 NL Publicatieblad van de Europese Unie C 70 E/3 (18) Bij de toepassing van effectieve ontvlechting moet het beginsel van niet-discriminatie tussen de openbare en de particuliere sector in acht worden genomen. Daartoe mag eenzelfde persoon niet over de mogelijkheid beschikken om, in strijd met de regels van de ontvlechting van de eigendom of met de optie van de onafhankelijke systeem- beheerder, enige zeggenschap of recht uit te oefenen, alleen dan wel gezamenlijk, op de samenstelling, stem- ming of besluitvorming in de organen van zowel de transmissiesysteembeheerders of transmissiesystemen als de productie- of leveringsbedrijven. Wat betreft de ontvlechting van de eigendom en de oplossing van de de onafhankelijke lidstaten in kwestie kunnen aantonen dat aan deze eis is voldaan, twee afzonderlijke overheidsinstanties zeggen- schap kunnen hebben over enerzijds productie- en leve- ringsactiviteiten en anderzijds transmissieactiviteiten. systeembeheerder, moeten, mits van transmissiesysteembeheerders (19) De effectieve scheiding van, enerzijds, netactiviteiten en anderzijds leverings- en productieactiviteiten moet in de gehele Gemeenschap toegepast worden op zowel Gemeenschaps- als niet-Gemeenschapsbedrijven. Om te waarborgen dat netactiviteiten en leverings- en productie- activiteiten in het geheel van de Gemeenschap onafhanke- lijk van elkaar worden gehouden, moeten de regulerende instanties de bevoegdheid krijgen de certificering te de weigeren ontvlechtingsregels niet naleven. Om een samenhangende toepassing van deze regels in het geheel van de Gemeen- schap te waarborgen, moeten de regulerende instanties ten volle rekening houden met het standpunt van de Commissie wanneer zij certificeringsbesluiten nemen. Om tevens de naleving van de internationale verplich- tingen van de Gemeenschap te waarborgen, moet de Commissie het recht hebben om een advies te geven betreffende de certificering in verband met een transmis- siesysteembeheerder of een eigenaar van een transmissie- systeem waarover één of meer personen uit één of meer derde landen zeggenschap heeft. die (20) Het veilig stellen van de energievoorziening is een essen- tieel element voor de openbare veiligheid en is daarom inherent verbonden met de efficiënte werking van de interne markt voor elektriciteit. Elektriciteit kan de burgers van de Unie slechts bereiken via het net. Functio- nerende elektriciteitsmarkten en met name de netten en andere activa die met de levering van elektriciteit verbonden zijn, zijn essentieel voor de openbare veilig- heid, het concurrentievermogen van de economie en het welzijn van de burgers van de Unie.  Personen uit derde landen mogen bijgevolg alleen zeggenschap over een transmissiesysteem of een transmissiesysteembeheerder krijgen indien zij voldoen aan de eisen van daadwerke- lijke scheiding die binnen de Gemeenschap van toepas- sing zijn. Onverlet haar internationale verplichtingen is de Gemeenschap van oordeel dat de sector van de elektri- citeitstransmissiesystemen van groot belang is voor de Gemeenschap en dat dus extra beschermingsmaatregelen vereist zijn met betrekking tot het instandhouden van de energieleverings- de Gemeenschap, teneinde alle bedreigingen voor de open- bare orde en de openbare veiligheid in de Gemeenschap en het welzijn van haar burgers te voorkomen. De leve- in de rings- Gemeenschap noopt met name tot een beoordeling van de onafhankelijkheid van het netbeheer, van de mate waarin de Gemeenschap en de afzonderlijke lidstaten en voorzieningszekerheidvoor voorzieningszekerheid energie van en afhankelijk zijn van de levering van energie uit derde landen, alsmede van de behandeling van binnenlandse en buitenlandse handel en investeringen in energie in een bepaald derde land. De leverings- en voorzieningszekerheid moet derhalve worden beoordeeld in het licht van de feitelijke omstan- licht van de digheden van elk geval, alsmede in het rechten en verplichtingen uit hoofde van het internatio- naal recht, in het bijzonder de internationale overeen- komsten tussen de Gemeenschap en het betrokken derde land. Waar passend wordt Commissie aangemoedigd aanbevelingen te doen om te onderhandelen over toepas- selijke overeenkomsten met derde landen waarin de leve- rings- in de en voorzieningszekerheid van energie Gemeenschap aan bod komt of om daartoe de nodige elementen op te nemen in andere onderhandelingen met deze derde landen. (21) Niet-discriminerende toegang tot de distributienetten is bepalend voor de downstreamtoegang tot afnemers op kleinhandelsniveau. De ruimte voor discriminatie wat toegang voor derden en investeringen betreft, is echter kleiner op distributieniveau dan op transmissieniveau omdat congestie en de invloed van de productie- of leve- ringsbelangen op het distributieniveau doorgaans minder groot zijn dan op het transmissieniveau. Bovendien is de wettelijke en functionele ontvlechting van de distributie- systeembeheerders overeenkomstig Richtlijn 2003/54/EG pas verplicht vanaf 1 juli 2007 en moeten de effecten daarvan op de interne markt voor elektriciteit nog worden geëvalueerd. De momenteel geldende juridische en functionele ontvlechtingsregels kunnen resulteren in effectieve ontvlechting op voorwaarde dat zij duidelijker worden geformuleerd, goed ten uitvoer worden gelegd en nauwlettend worden gemonitord.  Om een gelijk speelveld op kleinhandelsniveau te creëren, moeten de activiteiten van de distributiesysteembeheerders daarom worden gemonitord om te voorkomen dat zij profiteren van hun verticale integratie ten gunste van hun concurrentiepositie op de markt, met name ten aanzien van huishoudelijke en kleine niet-huishoudelijke kleine afnemers. (22) (23) (24) (25) In geval van kleine systemen kan het voorkomen dat de ondersteunende diensten moeten worden verzorgd door transmissiesysteembeheerders waaraan de kleine systemen gekoppeld zijn. kleine distributiesysteembeheerders Teneinde geen onevenredige financiële en administratieve lasten op te leggen, moeten de lidstaten, waar nodig, in staat zijn deze bedrijven te ontheffen van de voorschriften inzake juridi- sche ontvlechting inzake distributie. Vergunningsprocedures mogen niet leiden tot een admi- nistratieve belasting die niet in verhouding staat tot de grootte en het potentiële effect van de elektriciteitsprodu- centen. voor Verder moeten nog maatregelen worden getroffen om te niet-discriminerende zorgen tarieven voor de nettoegang. Deze tarieven moeten op een niet-discriminerende basis voor alle systeemgebrui- kers gelden. transparante en C 70 E/4 NL Publicatieblad van de Europese Unie 24. 3. 2009 (26) Bij Richtlijn 2003/54/EG is voor de lidstaten de eis inge- voerd om regulators met specifieke bevoegdheden op te zetten. De ervaring heeft echter uitgewezen dat de doel- treffendheid van regulering vaak wordt belemmerd door het gebrek aan onafhankelijkheid van de regulators van hun regeringen en door de ontoereikendheid van hun bevoegdheden en beslissingsmacht. Om deze reden heeft de Europese Raad in zijn bijeenkomst van 8 en 9 maart 2007 te Brussel de Commissie verzocht wetgevingsvoor- stellen uit te werken om te zorgen voor een verdere harmonisering van de bevoegdheden en een grotere onaf- hankelijkheid van de nationale energieregulators. Deze nationale regulerende instanties kunnen bevoegd zijn voor zowel elektriciteit als gas. (27) Om de interne markt voor elektriciteit goed te laten func- tioneren, moeten de energieregulators besluiten kunnen nemen over alle relevante reguleringskwesties en moeten zij volledig onafhankelijk zijn van alle andere publieke of particuliere belangen. Zulks staat niet in de weg aan rech- terlijke toetsing en parlementair toezicht overeenkomstig het constitutionele recht van de lidstaten. Bovendien is de goedkeuring van de begroting van de regulator door de nationale wetgever niet op te vatten als een belemmering van de begrotingsautonomie. (28) Om ervoor te zorgen dat alle marktspelers, waaronder nieuwe deelnemers, daadwerkelĳk toegang tot de markt hebben, zĳn niet-discriminerende balanceringsmecha- nismen nodig die de kosten weerspiegelen.  Zodra de elek- triciteitsmarkt voldoende liquide is, moet dit worden verwezenlĳkt door de invoering van transparante, op de markt gebaseerde mechanismen voor de levering en aankoop van de hoeveelheden elektriciteit die nodig zĳn in het kader van de balanceringsbehoeften. Bij gebreke van een dergelijke liquide markt moeten de nationale regulerende instanties een actieve rol te spelen om te garanderen dat de balanceringstarieven niet-discrimine- rend zijn en een weerspiegeling van de kosten vormen. Tegelijkertijd moeten passende stimuleringsmaatregelen worden vastgesteld om de input en output van elektrici- teit op elkaar af te stemmen en het systeem niet in gevaar te brengen. (29) De nationale regulerende instanties moeten in staat zijn de tarieven of de methoden voor de berekening van de tarieven vast te stellen of goed te keuren op basis van een voorstel van de transmissiesysteembeheerder(s), of van de distributiesysteembeheerder(s), dan wel op basis van een voorstel dat is overeengekomen tussen deze systeembe- heerder(s) en de gebruikers van het net. Bij de uitvoering van deze taken moeten de nationale regulerende instan- ties ervoor zorgen dat de transmissie- en distributieta- rieven niet-discriminerend zijn en een weerspiegeling van de kosten vormen, en rekening houden met de lange termijn, marginale vermeden netkosten van decentrale productie en vraagzijdebeheersmaatregelen. (30) Energieregulators moeten de bevoegdheid krijgen om bindende besluiten vast te stellen in verband met elektri- citeitsbedrijven, of doeltreffende, evenredige en afschrik- wekkende sancties op te leggen aan elektriciteitsbedrijven die hun verplichtingen niet nakomen, dan wel de bevoegde rechterlijke instantie daartoe voorstellen te doen. Energieregulators moeten ook de bevoegdheid krijgen om, ongeacht de toepassing van de concurrentie- regels, een besluit te nemen over passende maatregelen ter bevordering van daadwerkelijke mededinging die noodzakelijk zijn voor de goede werking van de interne markt voor elektriciteit. Het opzetten van virtuele ener- giecentrales — dat wil zeggen een programma voor het vrijgeven van elektriciteit, waarbij een bedrijf dat elektrici- teit produceert wordt verplicht om gedurende een bepaalde periode aan geïnteresseerde leveranciers een bepaald volume elektriciteit te verkopen of ter beschik- king te stellen, dan wel hun toegang te verlenen tot een deel van zijn productiecapaciteit — is één van de moge- lijke maatregelen om daadwerkelijke mededinging te bevorderen en een goede werking van de markt te garan- deren.  Energieregulators moeten ook de bevoegdheid krijgen om bij te dragen tot het waarborgen van een hoog niveau van universele en openbare dienstverlening voor wat betreft de openstelling van de markt, van de bescherming van kwetsbare klanten en van de effectiviteit van de maatregelen ter bescherming van de consument. Deze bepalingen laten de bevoegdheden van de Commissie op het gebied van de toepassing van de mede- dingingsregels, inclusief het onderzoek naar fusies met een communautaire dimensie, en de regels betreffende de interne markt, zoals het vrije verkeer van kapitaal, onverlet. De onafhankelijke instantie waarbij een door een beslis- sing van een nationale regulator getroffen partij beroep kan aantekenen, zou een rechtbank of ander rechtscollege kunnen zijn met de bevoegdheid om een rechterlijke toet- sing uit te voeren. (31) De interne markt voor elektriciteit lijdt onder een gebrek aan liquiditeit en transparantie, wat de efficiënte toewij- zing van middelen, indekking van risico's en toetreding van nieuwkomers belemmert. Er is behoefte aan een verhoogd concurrentievermogen en een betere voorzie- ningszekerheid door de integratie van nieuwe energiecen- trales in het elektriciteitsnet in alle lidstaten te vergemak- kelijken, en met name door nieuwkomers op de markt aan te moedigen. Het marktvertrouwen, de liquiditeit van de markt en het aantal marktdeelnemers moeten worden opgetrokken en daarvoor moet het regulerend toezicht op bedrijven die actief zijn in de elektriciteitslevering worden versterkt. Dergelijke eisen moeten verenigbaar zijn met de bestaande communautaire wetgeving betref- fende de financiële markten en laten bedoelde wetgeving onverlet. De energieregulators en de regulators voor de financiële markten moeten samenwerken teneinde het voor elkaar mogelijk te maken een overzicht over de betrokken markten te krijgen. (32) Voordat de Commissie richtsnoeren aanneemt waarin voorts de eisen met betrekking tot het bijhouden van gegevens worden omschreven, moeten het Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators, ingesteld bij Verordening (EG) nr. …/2009 van het Europees Parle- ment en de Raad (1) en hierna „het Agentschap” te noemen, en het Comité van Europese effectenregelgevers gezamenlijk de kwestie bestuderen en de Commissie van advies dienen over de inhoud van die richtsnoeren. Het Agentschap en het CESR moeten ook samenwerken om verder onderzoek te verrichten en advies te verlenen over de vraag of transacties in elektriciteitsleveringscontracten en elektriciteitsderivaten vóór en/of na de transactie moeten worden onderworpen aan transparantie-eisen en, wanneer dat het geval is, wat dan de inhoud van die eisen moet zijn. (1) PB L … 24. 3.  2009 NL Publicatieblad van de Europese Unie C 70 E/5 (33) (34) (35) Ter wille van de eerlijkheid, het concurrentievermogen en, indirect, het scheppen van werkgelegenheid moeten de volledige handel- en industriesector in de Gemeen- inbegrip van het midden- en kleinbedrijf, schap, met alsmede alle burgers van de Unie, die de economische voordelen van de interne markt genieten, ook kunnen profiteren van een hoge mate van consumentenbescher- ming, en moeten met name huishoudelijke afnemers, en indien de lidstaten dit passend achten, kleine bedrijven ook kunnen profiteren van garanties inzake openbare dienstverlening, in het bijzonder op het gebied van de leverings- en voorzieningszekerheid en redelijke tarieven. Bijna alle lidstaten hebben ervoor gekozen concurrentie op de markt voor elektriciteitproductie te waarborgen door middel van een transparante vergunningsprocedure. De lidstaten moeten er echter voor zorgen dat de moge- lĳkheid bestaat bĳ te dragen tot de leverings- en voorzie- ningszekerheid door middel van een aanbestedingsproce- dure of een gelĳkwaardige procedure, ingeval op basis van de vergunningsprocedure niet voldoende stroompro- ductiecapaciteit wordt gebouwd. De lidstaten moeten in het belang van de milieubescherming en de bevordering van opkomende nieuwe technieken de mogelijkheid hebben een aanbesteding voor nieuwe capaciteit uit te schrijven, op basis van gepubliceerde criteria. Nieuwe capaciteit omvat onder meer hernieuwbare energie- bronnen en warmtekrachtkoppeling. In het belang van de leverings- en voorzieningszekerheid moet het evenwicht tussen vraag en aanbod in de afzon- derlijke lidstaten worden gemonitord en in vervolg op het monitoren moet een verslag worden uitgebracht over de situatie op het niveau van de Gemeenschap, met inachtneming van de interconnectiecapaciteit tussen de verschillende regio's. Met dergelijke monitoring moet tijdig genoeg een begin worden gemaakt, zodat passende maatregelen kunnen worden genomen indien de leve- rings- en voorzieningszekerheid in gevaar komt. De bouw en het onderhoud van de noodzakelijke netinfrastructuur, interconnectiecapaciteit, moeten met bijdragen aan een stabiele elektriciteitsvoorziening. De aanleg en het onderhoud van de nodige netinfrastructuur, waaronder interconnectiecapaciteit en decentraliseerde elektriciteitsopwekking, zijn belangrijke elementen voor het waarborgen van een stabiele elektriciteitsvoorziening. inbegrip van (36) De lidstaten moeten ervoor zorgen dat huishoudelijke afnemers, en, indien zij dat dienstig achten, kleine bedrijven, het recht hebben om tegen duidelijk vergelijk- bare, transparante en redelijke prijzen van elektriciteit van een bepaalde kwaliteit te worden voorzien.  Teneinde de handhaving van de hoge normen van de openbare dienst- verlening in de Gemeenschap te waarborgen, moet de Commissie op gezette tijden in kennis worden gesteld van alle door de lidstaten genomen maatregelen ter verwezenlijking van de doelstellingen van deze richtlijn. De Commissie moet op gezette tijden een verslag publi- ceren waarin de op nationaal niveau genomen maatre- gelen ter verwezenlijking van de doelstellingen van open- bare dienstverlening worden geanalyseerd en de doelma- tigheid ervan wordt vergeleken, teneinde aanbevelingen te kunnen doen betreffende maatregelen die op nationaal niveau moeten worden genomen om een hoog peil van openbare dienstverlening te bereiken. De lidstaten moeten de nodige maatregelen nemen om kwetsbare afnemers in te de context van de interne markt voor elektriciteit beschermen. Die maatregelen kunnen verschillen naar gelang van de bijzondere omstandigheden in de betrokken lidstaat, en kunnen specifieke maatregelen omvatten in verband met de betaling van elektriciteitsre- keningen of meer algemene maatregelen in het kader van het socialezekerheidsstelsel. Indien ook voorzien is in een universele dienst aan kleine bedrijven, kunnen de maatre- gelen om te waarborgen dat die universele dienst wordt verstrekt, verschillen naar gelang het zij gericht zijn op huishoudelijke afnemers dan wel kleine bedrijven. (37) Naleving van de eisen inzake openbaredienstverlening is een fundamentele eis van deze richtlijn, en het is belang- rijk dat in deze richtlijn gemeenschappelijke, door alle lidstaten nageleefde minimumnormen worden vastgesteld waarbij rekening wordt gehouden met de doelstellingen op het gebied van algemene bescherming, leverings- en voorzieningszekerheid, milieubescherming en gelijkwaar- dige mededingingsniveaus in alle lidstaten. Het is belang- rijk dat de voorschriften inzake openbare dienstverlening op nationale basis kunnen worden geïnterpreteerd, reke- ning houdend met de nationale omstandigheden en met inachtneming van de Gemeenschapswetgeving. (38) De lidstaten kunnen een noodleverancier aanwijzen. Die leverancier kan de verkoopafdeling zijn van een verticaal geïntegreerd bedrijf dat ook een distributiefunctie heeft, mits de ontvlechtingsvoorschriften van deze richtlijn worden nageleefd. (39) De maatregelen van de lidstaten om de doelstellingen inzake sociale en economische cohesie te verwezenlijken kunnen met name adequate economische stimulansen behelzen, waarbij, indien nodig, alle bestaande nationale en communautaire instrumenten worden gebruikt. Tot die instrumenten kunnen ook aansprakelijkheidsmecha- nismen, die de nodige investeringen moeten garanderen, behoren.  (40) Voor zover de door de lidstaten genomen maatregelen ter vervulling van openbaredienstverplichtingen, steunmaat- regelen van de staten, in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-verdrag vormen, moeten zij uit hoofde van artikel 88, lid 3, van het EG-verdrag ter kennis van de Commissie worden gebracht. (41) De openbaredienstverplichtingen en de gemeenschappe- lijke minimumnormen die daaruit voortvloeien, moeten verder worden versterkt om te waarborgen dat alle consumenten hun voordeel doen bij de vrije mededin- ging. Toegang tot verbruiksgegevens is bij de levering aan klanten een belangrijk aspect en de consumenten moeten over hun gegevens kunnen beschikken zodat zij concur- renten kunnen uitnodigen een op deze gegevens geba- seerd aanbod te doen. De consument moet ook het recht hebben om naar behoren te worden geïnformeerd over zijn energieverbruik. Op gezette tijden verstrekte infor- matie over de energiekosten zullen een stimulans zijn voor energiebesparing aangezien de consument hierdoor feedback krijgt over het effect van investeringen in energie-efficiëntie en het effect van gedragswijziging. (42) Met het oog op de totstandbrenging van een interne markt voor elektriciteit moeten de lidstaten de integratie van hun nationale markten en de samenwerking van de netbeheerders op communautair en regionaal niveau bevorderen. C 70 E/6 NL Publicatieblad van de Europese Unie 24. 3. 2009 (43) De regulerende instanties moeten informatie aan de markt verstrekken ook om het voor de Commissie moge- lijk te maken haar taak op zich te nemen van observatie en monitoring van de interne elektriciteitsmarkt en de ontwikkeling daarvan op korte, middellange en lange termijn, met inbegrip van aspecten zoals productiecapaci- teit, verschillende bronnen van elektriciteitsproductie, transmissie- en distributie-infrastructuur, grensoverschrij- investeringen, groothandels- en verbrui- dende handel, kerstarieven, marktliquiditeit, en milieueffecten en effi- ciëntieverbeteringen. (44) Aangezien de doelstelling van de richtlijn, namelijk de totstandbrenging van een volledig operationele interne markt voor elektriciteit, niet voldoende door de lidstaten kan worden verwezenlijkt en derhalve beter door de Gemeenschap kan worden bereikt, kan de Gemeenschap in overeenstemming met het maatregelen vaststellen, subsidiariteitsbeginsel als uiteengezet in artikel 5 van het EG-verdrag. Overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel, zoals vervat in dit artikel, gaat deze richtlijn niet verder dan wat nodig is om deze doelstelling te verwezenlijken. (45) Krachtens Verordening (EG) nr.  …/2009 van het Euro- pees Parlement en de Raad van … betreffende de voor- waarden voor toegang tot het net voor grensoverschrij- dende handel in elektriciteit (1) kan de Commissie richt- snoeren vaststellen om het vereiste niveau van harmoni- satie te bewerkstelligen. Dergelijke richtsnoeren, die bijge- volg bindende uitvoeringsmaatregelen zijn, vormen, ook ten aanzien van sommige bepalingen van deze richtlijn, een nuttig instrument dat wanneer nodig snel kan worden aangepast. (46) De voor de uitvoering van deze richtlijn vereiste maatre- gelen worden Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststel- ling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden (2). overeenkomstig vastgesteld (47) In het bijzonder moet aan de Commissie de bevoegdheid worden gegeven om de richtsnoeren vast te stellen die nodig zijn voor het bewerkstelligen van de minimale harmonisatie om het met deze richtlijn beoogde doel te kunnen bereiken. Aangezien het maatregelen van alge- mene strekking betreft tot wijziging van niet-essentiële onderdelen van deze richtlijn, door haar aan te vullen met nieuwe niet-essentiële onderdelen, moeten deze maatregelen worden vastgesteld volgens de in artikel 5 bis van Besluit 1999/468/EG bepaalde regelgevingsprocedure met toetsing. (48) Overeenkomstig punt 34 van het Interinstitutioneel Akkoord „Beter wetgeven” (3) worden de lidstaten ertoe aangespoord voor zichzelf en in het belang van de Gemeenschap hun eigen tabellen op te stellen, die voor- zover mogelijk het verband weergeven tussen deze richt- lijn en de omzettingsmaatregelen, en deze openbaar te maken. (49) Gezien de omvang van de hierin gedane wijzigingen van Richtlijn 2003/54/EG is het terwille van de duidelijkheid en de logica wenselijk de betrokken bepalingen te herschikken door hen samen te brengen in één tekst in een nieuwe richtlijn. (1) PB L … (2) PB L 184 van 17. 7. 1999, blz. 23. (3) PB C 321 van 31. 12. 2003, blz. 1 (50) Deze richtlijn is in overeenstemming met de grond- rechten en beginselen die met name door het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie worden erkend, HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: HOOFDSTUK I Werkingssfeer en definities Artikel 1 Werkingssfeer Bij deze richtlijn worden gemeenschappelijke regels vastgesteld voor de productie, de transmissie, de distributie en de levering van elektriciteit.  De richtlijn stelt de regels vast met betrekking tot de organisatie en de werking van de elektriciteitssector, de toegang tot de markt, de criteria en procedures voor aanbeste- dingen, de verlening van vergunningen en het beheer van netten. Artikel 2 Definities Voor de toepassing van deze richtlijn gelden de volgende defini- ties: 1) „productie”: productie van elektriciteit; 2) „producent”: natuurlijke persoon of rechtspersoon die elek- triciteit produceert; 3) „transmissie”: transport van elektriciteit langs het extra hoogspannings- en hoogspanningsstelsel van systemen met het oog op de belevering van eindafnemers of distributie- maatschappijen, de levering zelf niet inbegrepen; 4) „transmissiesysteembeheerder”: persoon natuurlijke of rechtspersoon die in een bepaald gebied verantwoordelijk is voor de exploitatie, het onderhoud en, zo nodig, de ontwik- keling van het indien van toepassing, de interconnecties ervan met andere systemen en die ervoor moet zorgen dat het systeem op lange termijn kan voldoen aan een redelijke vraag naar trans- missie van elektriciteit; transmissiesysteem alsook, 5) „distributie”: transport van elektriciteit langs hoog-, midden- en laagspanningsdistributiesystemen met het oog op de belevering aan afnemers, de levering zelf niet inbegrepen; 6) „distributiesysteembeheerder”: natuurlijke persoon of rechts- persoon die in een bepaald gebied verantwoordelijk is voor de exploitatie, het onderhoud en, zo nodig, de ontwikkeling van het distributiesysteem alsook, indien van toepassing, de interconnecties ervan met andere systemen, en die ervoor moet zorgen dat het systeem op lange termijn kan voldoen aan een redelijke vraag naar distributie van elektriciteit; 7) „afnemers”: grootafnemers en eindafnemers van elektriciteit; 8) „grootafnemers”: natuurlijke personen of rechtspersonen die elektriciteit kopen voor wederverkoop binnen of buiten het systeem waarop zij aangesloten zijn; 24. 3.  2009 NL Publicatieblad van de Europese Unie C 70 E/7 9) „eindafnemers”: afnemers die elektriciteit kopen voor eigen gebruik; 10) „huishoudelijke afnemers”: afnemers die elektriciteit kopen voor eigen huishoudelijk gebruik en niet voor commerciële of professionele activiteiten; 11) „niet-huishoudelijke afnemer”: natuurlijke persoon of rechts- persoon die elektriciteit koopt die niet voor eigen huishou- delijk gebruik is bestemd; onder dit begrip vallen tevens producenten en grootafnemers; 12) „in aanmerking komende afnemer”: afnemer die vrij is om elektriciteit te kopen bij de leverancier van zijn keuze, in de zin van artikel 32; 13) „interconnectoren”: uitrusting om elektriciteitssystemen onderling te koppelen; 14) „stelsel van systemen”: een aantal transmissie- en distributie- systemen die door middel van één of meer interconnec- toren met elkaar zijn verbonden; 15) „directe lijn”: een geïsoleerde een elektriciteitslijn die productielocatie met een geïsoleerde afnemer verbindt, of een elektriciteitslijn die een elektriciteitsproducent en een elektriciteitsleverancier met elkaar verbindt om hun eigen vestigingen, dochterondernemingen en in aanmerking komende afnemers direct te bevoorraden; 16) „economische rangorde”: een aan de hand van economische criteria bepaalde rangorde van bronnen voor de levering van elektriciteit; 17) „ondersteunende diensten”: diensten die nodig zijn voor de exploitatie van een transmissie- of distributiesysteem; 18) „systeemgebruikers”: natuurlijke personen of rechtspersonen die leveren aan of afnemen van een transmissie- of distribu- tiesysteem; 19) „levering”: verkoop, wederverkoop daaronder begrepen, van elektriciteit aan afnemers; 20) „geïntegreerd elektriciteitsbedrijf”: verticaal of horizontaal geïntegreerd bedrijf; 21) „verticaal geïntegreerde bedrijf”: elektriciteitsbedrijf of groep van elektriciteitsbedrijven waarin dezelfde persoon of dezelfde personen, direct of indirect, het recht hebben zeggenschap uit te oefenen en waarbij het bedrijf of groep van bedrijven ten minste één van de functies van trans- missie of distributie en ten minste één van de functie van productie of levering van elektriciteit verricht; 22) „verwant bedrijf”: een verbonden onderneming, in de zin van artikel 41 van Zevende Richtlijn 83/349/EEG van de Raad van 13 juni 1983 op de grondslag van artikel 44, lid 2, sub g) (*), van het Verdrag betreffende de geconsoli- deerde jaarrekening (1), en/of een geassocieerde onderne- ming in de zin van artikel 33, lid 1, van die richtlijn en/of een onderneming die aan dezelfde aandeelhouders toebe- hoort; (*) De titel van Richtlijn 83/349/EEG is aangepast in verband met de hernummering van de artikelen van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, overeenkomstig artikel 12 van het Verdrag van Amsterdam; oorspronkelijk werd verwezen naar artikel 54, lid 3, onder g).  (1) PB L 193 van 18. 7. 1983, blz. 1.  23) „horizontaal geïntegreerd bedrijf”: bedrijf dat ten minste één van de volgende functies verricht: productie voor de verkoop, transmissie, distributie of levering van elektriciteit, en daarnaast een niet op het gebied van elektriciteit liggende activiteit verricht; 24) „aanbestedingsprocedure”: procedure waarmee in geplande nieuwe behoeften en vervangingscapaciteit wordt voorzien door leveringen uit nieuwe of bestaande productie-installa- ties; 25) „planning op lange termijn”: planning van de behoeften aan investeringen in productie-, transmissie- en distributiecapa- citeit op lange termijn, om aan de vraag naar elektriciteit van het systeem te voldoen en de levering aan de afnemers zeker te stellen; 26) „klein geïsoleerd systeem”: systeem met een verbruik van minder dan 3 000 GWh in 1996 en waarvan minder dan 5 % van het jaarverbruik via interconnectie met andere systemen wordt verkregen; 27) „geïsoleerd microsysteem”: systeem met een verbruik van minder dan 500 GWh in 1996, zonder interconnectie met andere systemen; 28) „zekerheid”: zowel de zekerheid van de levering en de voor- ziening van elektriciteit als de technische beveiliging; 29) „energie-efficiëntie/vraagzijdebeheer”: een algemene of geïn- tegreerde aanpak die erop gericht is de omvang en de timing van het elektriciteitsverbruik te beïnvloeden teneinde het primaire energieverbruik en piekbelastingen te vermin- deren door voorrang te geven aan investeringen in energie- efficiëntiebevorderende maatregelen of andere maatregelen, zoals onderbreekbare leveringscontracten, in plaats van aan investeringen om de productiecapaciteit te verhogen, indien de eerstgenoemde maatregelen de doelmatigste en meest economische optie vormen, mede gelet op het positieve milieueffect van een lager energieverbruik en de daarmee verband houdende aspecten met betrekking tot de voorzie- ningszekerheid en de distributiekosten; 30) „hernieuwbare energiebronnen”: hernieuwbare niet-fossiele energiebronnen (wind, zon, geothermische warmte, golf- slag, getij, waterkracht, biomassa, stortgas, gas van rioolzui- veringsinstallaties en biogassen); 31) „decentrale elektriciteitsproductie”: productie-installaties die aangesloten zijn op het distributiesysteem; 32) „elektriciteitsleveringscontract”: een contract voor de leve- inbe- ring van elektriciteit, een elektriciteitsderivaat niet grepen; 33) „elektriciteitsderivaat”: een financieel als omschreven in punten 5, 6 en 7 van bijlage I bij Richt- lijn 2004/39/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 betreffende markten voor financiële instrumenten (2), en dat betrekking heeft op elektriciteit; instrument, 34) „zeggenschap”: rechten, overeenkomsten of andere middelen die, afzonderlijk of tezamen, met inachtneming van alle feitelijke of juridische omstandigheden, het mogelijk maken een beslissende invloed uit te oefenen op de activiteiten van een onderneming, met name: a) eigendoms- of gebruiksrechten op alle vermogensbe- standdelen van een onderneming of delen daarvan; (2) PB L 145 van 30.  4. 2004, blz. 1. C 70 E/8 NL Publicatieblad van de Europese Unie 24. 3. 2009 b) rechten of overeenkomsten die een beslissende invloed verschaffen op de samenstelling, het stemgedrag of de besluiten van de organen van een onderneming; 35) „elektriciteitsbedrijf”: elke natuurlijke persoon of rechtsper- soon die ten minste een van de volgende functies vervult: productie, transmissie, distributie, levering of aankoop van elektriciteit, en die verantwoordelijk is voor de met deze functies verband houdende commerciële, technische en/of onderhoudswerkzaamheden, maar die geen eindafnemer is. HOOFDSTUK II Algemene regels voor de organisatie van de sector Artikel 3 Openbaredienstverplichtingen en bescherming van de afnemer 1. De lidstaten waarborgen op basis van hun institutionele organisatie en met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel dat elektriciteitsbedrijven, onverminderd lid 2, volgens de begin- selen van deze richtlijn worden geëxploiteerd met het oog op de concurrentie gekenmerkte, totstandbrenging van een door zekere en in milieuopzicht duurzame elektriciteitsmarkt; wat de rechten en plichten betreft, mogen zij deze bedrijven niet verschillend behandelen. 2. Met volledige inachtneming van de toepasselijke bepa- lingen van het Verdrag, met name artikel 86, mogen de lidstaten in het algemeen economisch belang aan elektriciteitsbedrijven openbaredienstverplichtingen opleggen, die betrekking kunnen hebben op de zekerheid, waaronder de leverings- en voorzie- ningszekerheid, de regelmaat, de kwaliteit en de prijs van de leveringen zijn begrepen, alsmede op de bescherming van het milieu, met inbegrip van energie-efficiëntie en bescherming van het klimaat. Deze verplichtingen moeten duidelijk gedefinieerd, transparant, niet-discriminerend en controleerbaar zijn en de gelijke toegang voor communautaire elektriciteitsbedrijven tot nationale consumenten waarborgen. Met betrekking tot leve- rings- en voorzieningszekerheid en energie-efficiëntie/vraagzijde- beheer, alsmede ter verwezenlijking van milieudoelstellingen in de zin van dit lid, kunnen de lidstaten gebruikmaken van plan- ning op lange termijn, daarbij rekening houdend met de moge- lijkheid dat derden toegang tot het systeem wensen. De lidstaten waarborgen dat alle huishoudelijke afnemers 3. en, indien zij dat dienstig achten, kleine ondernemingen, name- lijk ondernemingen die minder dan 50 personen in dienst hebben en met een jaaromzet of een financiële balans van ten hoogste 10 miljoen EUR, aanspraak kunnen maken op universe- ledienstverlening, dat wil zeggen het recht op levering van elek- triciteit van een bepaalde kwaliteit tegen redelijke, eenvoudig en duidelijk vergelijkbare en doorzichtige prijzen op hun grondge- bied.  Om de universeledienstverlening te waarborgen, kunnen lidstaten de verplichten distributiebedrijven om afnemers op hun net aan te sluiten overeenkomstig de voorwaarden en tarieven die zijn vastgesteld volgens de procedure van artikel 36, lid 6. Niets in deze richtlijn mag de lidstaten ervan weerhouden om de markt- positie van de huishoudelijke, kleine en middelgrote consu- menten te versterken door de mogelijkheden van vrijwillige gezamenlijke vertegenwoordiging voor deze groep consumenten te bevorderen. lidstaten een noodleverancier aanwijzen. De Aan de eerste alinea van dit lid wordt uitvoering gegeven op transparante en niet-discriminerende wijze en zonder een belemmering te vormen voor de in artikel 32 voorgeschreven openstelling van de markt. 4. Indien een lidstaat financiële compensatie, andere vormen van compensatie en exclusieve rechten voor het nakomen van de in de leden 2 en 3 bedoelde verplichtingen verleent, geschiedt dat op een niet-discriminerende en transparante wijze. 5. De lidstaten nemen passende maatregelen om eindafne- mers te beschermen en voorzien met name in adequate waar- borgen voor de bescherming van kwetsbare afnemers, met inbe- grip van maatregelen om hen te helpen voorkomen dat zij worden afgesloten. In dit verband kunnen de lidstaten maatre- gelen nemen om eindafnemers in afgelegen gebieden te beschermen. Zij waarborgen een hoog niveau van consumenten- bescherming, met name met betrekking tot de transparantie van contractvoorwaarden, algemene informatie en mechanismen voor geschillenbeslechting. De lidstaten zorgen ervoor dat een in aanmerking komende afnemer daadwerkelijk de mogelijkheid heeft op een nieuwe leverancier over te stappen. Wat ten minste de huishoudelijke afnemers betreft, omvatten deze maatregelen de in bijlage I beschreven maatregelen. 6. De lidstaten zorgen ervoor dat elektriciteitsleveranciers op of bij de rekening en in promotiemateriaal voor de eindafnemers de volgende informatie verstrekken: a) het aandeel van elke energiebron in de totale brandstofmix van de leverancier in het voorgaande jaar; b) ten minste verwijzingen naar bestaande referentiebronnen, zoals webpagina's, waar voor het publiek toegankelijke infor- matie beschikbaar is over de gevolgen voor het milieu ten minste wat betreft CO2-emissies en radioactief afval van elek- triciteit geproduceerd door de totale brandstofmix van de leverancier gedurende het voorafgaande jaar. Voor elektriciteit die is verkregen via een elektriciteitsbeurs of die ingevoerd is van een buiten de Gemeenschap gelegen onder- neming, kunnen door de elektriciteitsbeurs of de betrokken onderneming verstrekte geaggregeerde cijfers over het voor- gaande jaar worden gebruikt.  De lidstaten nemen de noodzakelijke stappen om ervoor te zorgen dat de overeenkomstig dit artikel door de leveranciers aan hun klanten verstrekte informatie betrouwbaar is. De lidstaten nemen passende maatregelen ter verwezenlij- 7. king van de doelstellingen inzake sociale en economische cohesie, milieubescherming, waaronder eventueel maatregelen inzake energie-efficiëntie/vraagzijdebeheer en maatregelen ter bestrijding van klimaatverandering alsmede inzake leverings- en voorzieningszekerheid. Bij deze maatregelen kan het met name gaan om het verstrekken van toereikende economische stimu- lansen, in voorkomend geval met gebruikmaking van alle bestaande nationale en communautaire instrumenten, voor onderhoud en aanleg van de noodzakelijke netinfrastructuur, inclusief interconnectiecapaciteit. 8. De lidstaten kunnen besluiten de bepalingen van de arti- kelen 7, 8, 31 en/of 33 niet toe te passen, voor zover de toepas- in rechte sing daarvan de elektriciteitsbedrijven in feite of verhindert zich van de hun in het algemeen economisch belang opgelegde verplichtingen te kwijten en mits de ontwikkeling van het handelsverkeer niet wordt beïnvloed in een mate die 24. 3. 2009 NL Publicatieblad van de Europese Unie C 70 E/9 strijdig is met de belangen van de Gemeenschap. De belangen van de Gemeenschap omvatten onder meer mededinging met betrekking tot de in aanmerking komende afnemers overeen- komstig deze richtlijn en artikel 86 van het Verdrag. 9. De lidstaten delen de Commissie na de implementatie van deze richtlijn alle maatregelen mee die zijn vastgesteld om uitwerking te geven aan de universeledienstverlening en openba- redienstverleningsverplichtingen, met inbegrip van consumen- tenbeschermings- en milieubeschermingsmaatregelen, alsmede de mogelijke gevolgen van die maatregelen voor de nationale en internationale mededinging, ongeacht of deze maatregelen een ontheffing van deze richtlijn vereisen. Zij delen de Commissie vervolgens om de twee jaar alle wijzigingen van de maatregelen mee, ongeacht of deze maatregelen een ontheffing van deze richtlijn vereisen. Artikel 4 Monitoren van de leverings- en voorzieningszekerheid gemonitord. Wanneer De lidstaten zorgen ervoor dat aangelegenheden betreffende de voorzieningszekerheid worden de lidstaten zulks nodig achten, kunnen zij deze taak toever- trouwen aan de in artikel 34 bedoelde regulerende instanties. Met name zullen het evenwicht tussen vraag en aanbod op de nationale markt, het niveau van de verwachte toekomstige vraag, geplande of in aanbouw zijnde extra capaciteit die wordt over- wogen, en de kwaliteit en de staat van onderhoud van de netten, alsmede maatregelen ter dekking van de piekvraag en bij het in gebreke blijven van één of meer leveranciers gemonitord worden.  De bevoegde autoriteiten publiceren om de twee jaar uiterlijk op 31 juli een verslag over de bevindingen die het monitoren van deze aangelegenheden heeft opgeleverd, alsmede de getroffen of overwogen maatregelen met betrekking tot deze aangelegenheden en zenden dit verslag onverwijld naar de Commissie. Artikel 5 Technische voorschriften De lidstaten zorgen ervoor dat er technische veiligheidscriteria worden opgesteld en dat er technische voorschriften worden opgesteld met de minimumeisen inzake het technische ontwerp en de exploitatie, waaraan moet worden voldaan voor de aansluiting op het systeem van productie-installaties, distributie- systemen, apparatuur van direct aangesloten afnemers, intercon- nectorcircuits en directe lijnen, en dat deze openbaar worden gemaakt. Die technische voorschriften moeten de interoperabili- teit van de systemen garanderen en objectief en niet-discrimine- rend zijn. Zij worden aan de Commissie meegedeeld overeen- komstig artikel 8 van Richtlijn 98/34/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 juni 1998 betreffende een infor- matieprocedure op het gebied van normen en technische voor- schriften en regels betreffende de diensten van de informatie- maatschappij (1). Artikel 6 Bevordering van regionale samenwerking De lidstaten werken onderling samen met het doel hun 1. nationale markten, ten minste op regionaal niveau, te integreren. Met name moedigen de lidstaten de samenwerking van trans- missiesysteembeheerders op regionaal niveau aan en bevorderen zij de samenhang van hun wettelijke en regulerende kader. Het geografische gebied waarop zulke regionale samenwerking betrekking heeft, omvat de samenwerking in geografische gebieden als omschreven overeenkomstig artikel 12, lid 3, van Verordening (EG) nr. …/2009. Deze samenwerking kan aanvul- lend ook andere geografische gebieden bestrijken. 2. De lidstaten zorgen er bij de uitvoering van deze richtlijn voor dat de transmissiesysteembeheerders een of meer geïnte- greerde systemen op regionaal niveau hebben waaraan twee of meer lidstaten meewerken voor de toewijzing van capaciteit en voor de controle op de beveiliging van het net. 3. Ingeval verticaal geïntegreerde transmissiesysteembeheer- ders deelnemen aan een gemeenschappelijke onderneming die is opgericht ter uitvoering van de samenwerking, ontwerpt en implementeert de gemeenschappelijke onderneming een nale- vingsprogramma met de maatregelen die moeten worden genomen om discriminerend en concurrentieverstorend gedrag uit te sluiten. Dit programma bevat de specifieke verplichtingen van de werknemers ter verwezenlijking van die doelstelling van uitsluiting en consumentenverstorend gedrag. Het moet door het Agentschap worden goedgekeurd. De naleving van het programma wordt op onafhankelijk wijze gecontroleerd door de nalevingsfunctionarissen van de verticaal geïntegreerde transmissiesysteembeheerders.  van discriminerend HOOFDSTUK III Productie Artikel 7 Vergunningsprocedure voor nieuwe capaciteit Voor de bouw van nieuwe productiecapaciteit voeren de 1. lidstaten een vergunningsprocedure in die aan de hand van objectieve, transparante en niet-discriminerende criteria wordt toegepast. De lidstaten stellen de criteria voor de verlening van 2. bouwvergunningen voor productiecapaciteit op hun grondge- bied vast. Deze criteria kunnen betrekking hebben op: a) de veiligheid en de bedrijfszekerheid van het elektriciteitssys- teem, de installaties en de bijbehorende uitrusting; b) de bescherming van de volksgezondheid en de veiligheid; c) de bescherming van het milieu; d) ruimtelijke ordening en locatie; e) gebruik van grond met een openbare bestemming; f) energie-efficiëntie; g) de aard van de primaire energiebronnen; h) de bijzondere kenmerken van de aanvrager, zoals technische, economische en financiële capaciteit; i) de naleving van de maatregelen die krachtens artikel 3 zijn (1) PB L 204 van 21. 7. 1998, blz. 37. genomen. C 70 E/10 NL Publicatieblad van de Europese Unie 24. 3. 2009 3. De lidstaten zorgen ervoor dat er bij de vergunningsproce- dures voor kleine en/of decentrale elektriciteitsproductie reke- ning gehouden wordt met hun beperkte grootte en potentiële effect. 4. De vergunningsprocedures en de criteria worden bekend- gemaakt. De aanvragers worden op de hoogte gesteld van de redenen tot weigering van een vergunning. De redenen moeten objectief en niet-discriminerend zijn, op goede gronden berusten en naar behoren worden gestaafd. Beroep is voor de aanvrager mogelijk. Artikel 8 Aanbestedingsprocedure voor nieuwe capaciteit 1. De lidstaten zorgen er in het belang van de leverings- en voorzieningszekerheid voor dat in nieuwe capaciteit of maatre- gelen op het gebied van energie-efficiëntie/vraagzijdebeheer kan worden voorzien door middel van een aanbestedingsprocedure of een procedure die inzake transparantie en non-discriminatie gelijkwaardig is, op basis van bekendgemaakte criteria. Deze procedures kunnen echter alleen worden ingeleid indien de op basis van de vergunningsprocedure te bouwen productiecapaci- teit of te nemen maatregelen op het gebied van energie-effi- ciëntie/vraagzijdebeheer niet voldoende zijn om de leverings- en voorzieningszekerheid te waarborgen. De lidstaten kunnen in het belang van de milieubescher- 2. ming en de bevordering van opkomende technologieën voorzien in de mogelijkheid om een aanbestedingsprocedure voor nieuwe capaciteit te beginnen op basis van bekendgemaakte criteria. Deze aanbesteding kan betrekking hebben op nieuwe capaciteit of op maatregelen op het gebied van energie-efficiëntie/vraagzij- debeheer.  Zulke alleen worden gestart indien de op basis van de vergunningsprocedure te bouwen productiecapaciteit of te nemen maatregelen op het gebied van energie-efficiëntie/vraagzijdebeheer niet voldoende zijn om deze doelstellingen te bereiken. aanbestedingsprocedure kan echter 3. De details van de aanbestedingsprocedure voor de bouw van productiecapaciteit en voor maatregelen op het gebied van zes energie-efficiëntie/vraagzijdebeheer worden ten minste maanden vóór de uiterste inschrijvingsdatum in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendgemaakt. Het bestek wordt ter beschikking gesteld van ieder geïnteresseerd bedrijf dat gevestigd is op het grondgebied van een lidstaat, en wel zo dat het voldoende tijd heeft om in te schrijven. Om transparantie en non-discriminatie te waarborgen, bevat het bestek een gedetailleerde beschrijving van de specificaties van het contract, de procedure die alle inschrijvers moeten volgen, alsmede een complete lijst van de criteria die bepalend zijn voor de selectie van de kandidaten en de gunning, waaronder stimu- lansen, zoals subsidies, die onder de aanbesteding vallen. De specificaties kunnen ook betrekking hebben op de gebieden, bedoeld in artikel 7, lid 2. 4. In uitnodigingen tot inschrijving op aanbestedingen voor de vereiste productiecapaciteit moet ook rekening worden gehouden met inschrijvingen met langetermijnwaarborgen voor de levering van elektriciteit uit bestaande productie-eenheden, mits daarmee additionele behoeften kunnen worden gedekt. De -distributie- 5. lidstaten wijzen een autoriteit of een openbare instantie, dan wel een van de elektriciteitsproductie-, -trans- missie-, en -leveringsactiviteiten onafhankelijke lid 1, privaatrechtelijke instantie aan, die een in artikel 34, bedoelde regulerende instantie kan zijn, die verantwoordelijk is voor de organisatie van en het toezicht en de controle op de aanbestedingsprocedure, bedoeld in de leden 1 tot en met 4. Wanneer een transmissiesysteembeheerder, wat de eigendom betreft, volledig onafhankelijk is van andere, niet met het trans- missiesysteem samenhangende activiteiten, kan de transmissie- systeembeheerder worden aangewezen als de verantwoordelijke instantie voor de organisatie van en het toezicht en de controle op de aanbestedingsprocedure. Die autoriteit of instantie treft de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de geheimhouding van de gegevens in de inschrijvingen gewaarborgd is. HOOFDSTUK IV Werking van het transmissiesysteem Artikel 9 Ontvlechting van transmissiesystemen en van transmissie- systeembeheerders 1.  De lidstaten zorgen ervoor dat per … (*): a) elke onderneming die een transmissiesysteem bezit, handelt als een transmissiesysteembeheerder; b) dezelfde persoon of personen niet het recht hebben om i) direct of indirect zeggenschap uit te oefenen over een bedrijf dat productie- of leveringsfuncties verricht, en direct of indirect zeggenschap uit te oefenen of enig recht uit te oefenen over een transmissiesysteembeheerder of een transmissiesysteem, of ii) direct of indirect zeggenschap uit te oefenen over een transmissiesysteembeheerder of een transmissiesysteem, en direct of indirect zeggenschap uit te oefenen of enig recht uit te oefenen over een bedrijf dat één van de func- ties van productie of levering uitvoert; c) dezelfde persoon of personen niet het recht hebben om leden aan te wijzen van de raad van toezicht, van de raad van bestuur of van organen die het bedrijf juridisch vertegen- woordigen, van een transmissiesysteembeheerder of een transmissiesysteem, en om directe of indirecte wijze zeggen- schap uit te oefenen of enig recht uit te oefenen over een bedrijf dat één van de functies van productie of levering uitvoert; en d) dezelfde persoon niet het recht heeft om lid te zijn van de raad van toezicht, van de raad van bestuur of van organen die het bedrijf juridisch vertegenwoordigen, zowel van een bedrijf dat één van de functies van productie of levering uitvoert, als van een transmissiesysteembeheerder of een transmissiesysteem. (*) Datum van omzetting van deze richtlijn plus één jaar d. i. 30 maanden na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn. 24. 3. 2009 NL Publicatieblad van de Europese Unie C 70 E/11 De in lid 1, onder b) en c), bedoelde rechten omvatten 2. met name: a) de bevoegdheid om stemrecht uit te oefenen; en b) de bevoegdheid om leden aan te wijzen van de raad van toezicht, van de raad van bestuur of van organen die het bedrijf juridisch vertegenwoordigen. Voor de toepassing van lid 1, onder b), omvat het begrip 3. „bedrijf dat één van de functies van productie of levering verricht” het begrip „bedrijf dat een van de functies van productie of levering verricht” in de zin van Richtlijn 2009/…/ EG van het Europees Parlement en de Raad van … betreffende gemeenschappelijke voor voor aardgas (1), en omvatten de begrippen „transmissiesysteembe- heerder” en „transmissiesysteem” de begrippen „transmissiesys- teembeheerder”, respectievelijk „transmissiesysteem” in de zin van Richtlijn 2009/…/EG. interne markt regels de 4.  De lidstaten kunnen afwijkingen van lid 1, onder b) en c), toestaan tot uiterlijk … (*), op voorwaarde dat de transmissie- systeembeheerders geen onderdeel vormen van een verticaal geïntegreerd bedrijf. 5. De in lid 1, onder a), vervatte verplichting wordt geacht te zijn vervuld in een situatie waarin twee of meer bedrijven die transmissiesystemen bezitten, een gemeenschappelijke onderne- ming hebben opgericht die in twee of meer lidstaten optreedt als transmissiesysteembeheerder van het betrokken transmissie- systeem. Geen ander bedrijf mag deel uitmaken van de gemeen- schappelijke onderneming, tenzij het overeenkomstig artikel 13 als onafhankelijke systeembeheerder of als een onafhankelijke transmissiebeheerder voor de toepassing van hoofdstuk V erkend is. 6. Wanneer de in lid 1, onder b), c) en d), bedoelde persoon de lidstaat of een ander overheidsorgaan is, worden voor de toepassing van dit artikel twee afzonderlijke overheidsorganen die zeggenschap uitoefenen over, enerzijds, een transmissiesys- teembeheerder of een transmissiesysteem en, anderzijds, een bedrijf dat één van de functies van productie of levering verricht, niet als dezelfde persoon of dezelfde personen beschouwd. 7. De lidstaten waken erover dat de in artikel 16 bedoelde commercieel gevoelige gegevens in de handen van een transmis- siesysteembeheerder die deel heeft uitgemaakt van een verticaal geïntegreerd bedrijf en het personeel van die transmissiesysteem- beheerder, niet worden overgedragen aan bedrijven die één van de functies van productie of levering verrichten. 8. De lidstaten kunnen besluiten lid 1 niet toe te passen, als het transmissiesysteem op … (**) toebehoort aan een verticaal geïntegreerd bedrijf. In dat geval besluit de betrokken lidstaat: a) een onafhankelijke systeembeheerder aan te wijzen overeen- komstig artikel 13, of b) de bepalingen van hoofdstuk V na te leven. (1) PB L … (*) Datum van omzetting van deze richtlijn plus twee jaar d. i. 42 maanden na inwerkingtreding van deze richtlijn. (**) Datum van inwerkingtreding van deze richtlijn. 9. De lidstaten kunnen besluiten lid 1 niet toe te passen als het transmissiesysteem op … (**) toebehoort aan een verticaal geïntegreerd bedrijf en er regelingen van kracht zijn die een transmissiesysteembe- effectievere onafhankelijkheid van de heerder waarborgen dan de bepalingen van hoofdstuk V. 10. Alvorens een bedrijf wordt goedgekeurd en wordt aange- wezen als transmissiesysteembeheerder uit hoofde van lid 9 van dit artikel, wordt het gecertificeerd volgens de procedures van de leden 4 tot en met 6 van artikel 10 en van artikel 3 van Verordening nr.  …/2009, waarna de Commissie controleert of de bestaande regelingen duidelijk een effectievere onafhankelijk- heid van de transmissiesysteembeheerder waarborgt dan de bepalingen van Hoofdstuk V. 11. Een verticaal geïntegreerd bedrijf dat een transmissiesys- teem bezit, mag in geen geval worden belet maatregelen te treffen om te voldoen aan het bepaalde in lid 1. 12. Bedrijven die één van de functies van productie of leve- ring verrichten mogen in geen geval in staat zijn op directe of indirecte wijze zeggenschap of enig recht uit te oefenen over ontvlechte transmissiesysteembeheerders in lidstaten die artikel 8, lid 1, toepassen. Artikel 10 Aanwijzing en certificering van transmissiesysteem- beheerders 1. Alvorens een bedrijf wordt goedgekeurd en als transmissie- systeembeheerder wordt aangewezen, wordt zij gecertificeerd volgens de procedures van de leden 4 tot en met 6 van dit artikel en artikel 3 van Verordening (EG) nr. …/2009. 2. Bedrijven die eigenaar zijn van een transmissiesysteem en die overeenkomstig onderstaande certificeringsprocedure door de nationale regulerende instantie gecertificeerd zijn als zijnde in overeenstemming met de eisen van artikel 9, worden door de lidstaten goedgekeurd en aangewezen als transmissiesysteembe- heerders. De aanwijzing van transmissiesysteembeheerders wordt aangemeld aan de Commissie en bekendgemaakt in het Publica- tieblad van de Europese Unie. 3. De transmissiesysteembeheerders stellen de regulerende instantie in kennis van elke geplande transactie die een hereva- luatie kan vereisen van hun naleving van de eisen van artikel 9. 4. De regulerende instanties zien erop toe dat de transmissie- systeembeheerders de eisen van artikel 9 permanent naleven. Zij starten een certificeringsprocedure op om bedoelde naleving te waarborgen: a) wanneer zij een in lid 3 bedoelde kennisgeving van de trans- missiesysteembeheerder ontvangen; b) op eigen initiatief wanneer zij er kennis van hebben dat een geplande wijziging van rechten of invloed over transmissie- systeemeigenaars of -beheerders kan leiden tot een inbreuk op artikel 9 of wanneer zij redenen hebben om aan te nemen dat een dergelijke inbreuk heeft plaatsgevonden; of c) op een gemotiveerd verzoek van de Commissie. C 70 E/12 NL Publicatieblad van de Europese Unie 24. 3. 2009 5. De regulerende instanties nemen een besluit over de certi- ficering van een transmissiesysteembeheerder binnen vier maanden na de datum van kennisgeving door de transmissiesys- teembeheerder of de datum van het verzoek van de Commissie. Na het verstrijken van deze periode wordt de certificering geacht te zijn toegekend.  Het expliciete of stilzwijgende besluit van de regulerende instantie wordt pas van kracht na de afronding van de procedure van lid 6. 6. Het expliciete of stilzwijgende besluit betreffende de certifi- cering van een transmissiesysteembeheerder wordt door de regulerende instantie onverwijld ter kennis gebracht van de Commissie, samen met alle relevante informatie in verband met dit besluit. De Commissie besluit volgens de procedure van artikel 3 van Verordening (EG) nr. …/2009. De regulerende instanties en de Commissie kunnen bij de 7. transmissiesysteembeheerder en bedrijven die één van de func- ties van productie of levering verrichten, alle informatie opvragen die van toepassing is voor de uitvoering van hun taken uit hoofde van dit artikel. De regulerende instantie en de Commissie verzekeren de 8. geheimhouding van commercieel gevoelige gegevens. Artikel 11 Certificering met betrekking tot derde landen 1. Indien de eigenaar van een transmissiesysteem of een transmissiesysteembeheerder waarover zeggenschap wordt uitge- oefend door een persoon of personen uit een of meer derde landen, om certificering verzoekt, stelt de regulerende instantie de Commissie daarvan in kennis. De regulerende instantie stelt de Commissie tevens onverwijld in kennis van omstandigheden die zouden leiden tot de verkrijging van zeggenschap over een transmissiesysteem of een transmis- siesysteembeheerder door een persoon of personen uit een of meer derde landen. Transmissiesysteembeheerders 2. regulerende instantie in kennis van omstandigheden die zouden leiden tot de verkrijging van zeggenschap over het transmissiesysteem of de transmissiesysteembeheerder door een persoon of personen uit een derde land. stellen de vraag houdt de regulerende instantie of de andere aldus aangewezen bevoegde instantie rekening met: i) de rechten en verplichtingen die de Gemeenschap heeft met betrekking tot het betrokken derde land uit hoofde van het internationaal recht, met inbegrip van een over- eenkomst die is gesloten met een of meer derde landen waarbij de Gemeenschap partij is en waarin energievoor- zieningszekerheid aan bod komt; ii) de rechten en verplichtingen die de lidstaat heeft ten aanzien van het betrokken derde land uit hoofde van overeenkomsten met deze derde landen, voorzover zij stroken met het gemeenschapsrecht, en iii) andere specifieke feiten en omstandigheden van het betrokken geval en het betrokken derde land. 4. Het besluit wordt door de regulerende instantie onverwijld ter kennis van de Commissie gebracht, samen met alle relevante informatie over het besluit. 5.  De lidstaten bepalen dat de regulerende instantie en/of de aangewezen bevoegde instantie, bedoeld in lid 3, onder b), alvo- rens de regulerende instantie een besluit neemt over de certifice- ring, bij de Commissie advies moeten inwinnen over a) de vraag of de entiteit in kwestie voldoet aan de vereisten van artikel 9; en over b) de vraag of het toekennen van de certificering geen bedrei- ging vormt voor de energievoorzieningszekerheid van de Gemeenschap. 6. De Commissie onderzoekt het in lid 5 bedoelde verzoek om een advies zodra zij dat heeft ontvangen. Binnen twee maanden na ontvangst van het verzoek geeft de Commissie een advies aan de nationale regulerende instantie of aan de aange- wezen bevoegde instantie, indien het verzoek afkomstig was van laatstgenoemde instantie. Wanneer de Commissie haar advies opstelt, mag zij de stand- punten vragen van het Agentschap, de betrokken lidstaat en belanghebbenden. De periode van twee maanden wordt in geval twee maanden van dergelijke vraag van de Commissie met verlengd. Als de Commissie niet binnen de in de eerste en tweede alinea bedoelde termijn advies uitbrengt, wordt zij geacht geen bezwaar te hebben tegen het besluit van de regulerende instantie. 3. De regulerende instantie neemt binnen vier maanden na de datum van kennisgeving door de transmissiesysteembe- heerder een ontwerpbesluit over de certificering van een trans- missiesysteembeheerder. De instantie weigert de certificering indien niet is aangetoond: 7. Bij de beoordeling of zeggenschap door een persoon of personen uit een of meer derde landen een bedreiging vormt voor de energieleverings- en voorzieningszekerheid van de Gemeenschap, houdt de Commissie rekening met a) dat de entiteit artikel 9; en in kwestie voldoet aan de vereisten van derde land of de betrokken derde landen en a) de specifieke feiten van het betrokken geval en het betrokken b) ten overstaan van de regulerende instantie of een andere bevoegde instantie, aangewezen door de lidstaat die de certi- ficering toekent, dat het toekennen van de certificering geen bedreiging vormt voor de energievoorzieningszekerheid van de lidstaat en de Gemeenschap. Bij het beraad over deze b) de rechten en verplichtingen van de Gemeenschap met betrekking tot dat derde land of die derde landen uit hoofde van het internationaal recht, met inbegrip van een overeen- komst die is gesloten met een of meer derde landen waarbij de Gemeenschap partij is en waarin de voorzieningszeker- heid aan bod komt. 24. 3.  2009 NL Publicatieblad van de Europese Unie C 70 E/13 8. De nationale regulerende instantie neemt, binnen twee maanden na de in lid 6 bedoelde periode, een definitief besluit over de certificering. Bij het nemen van haar definitieve besluit houdt de nationale regulerende instantie ten volle rekening met het advies van de Commissie. In ieder geval hebben de lidstaten het recht certificering te weigeren wanneer toekenning van een certificering een bedreiging vormt voor de energievoorzienings- zekerheid van de lidstaat. Wanneer de lidstaat een andere bevoegde instantie heeft aangewezen om over lid 3, onder b), te oordelen, mag hij van de nationale regulerende instantie verlangen dat zij haar definitieve besluit afstemt op het oordeel van die bevoegde instantie. Het definitieve besluit van de natio- nale regulerende instantie en het advies van de Commissie worden samen bekendgemaakt. 9. Niets in dit artikel doet afbreuk aan het recht van de lidstaten om, in overeenstemming met het gemeenschapsrecht, nationale wettelijke controles uit te voeren ter bescherming van legitieme belangen op het gebied van de openbare veiligheid. 10. De Commissie kan richtsnoeren vaststellen waarin de voor de toepassing van dit artikel te volgen procedure nader wordt omschreven. Deze maatregelen, die niet-essentiële elementen van deze richtlijn beogen te wijzigen door haar aan te vullen, wordt vastgesteld volgens de regelgevingsprocedure met toetsing bedoeld in artikel 46, lid 3. 11. Dit artikel, met uitzondering van lid 3, onder a), is ook van toepassing op lidstaten waarvoor een afwijking uit hoofde van artikel 44 geldt. Artikel 12 Taken van transmissiesysteembeheerders Elke transmissiesysteembeheerder heeft de volgende verantwoor- delijkheden: a) ervoor zorgen dat het systeem op lange termijn kan voldoen aan een redelijke vraag naar transmissie van elektriciteit en de exploitatie, het onderhoud en de ontwikkeling van veilige, betrouwbare en efficiënte transmissiesystemen, met inachtne- ming van het milieu; b) bijdragen tot de leverings- en voorzieningszekerheid door te en transmissiecapaciteit een toereikende zorgen voor betrouwbaarheid van het systeem; c) het beheer van de elektriciteitsstromen op het systeem, waarbij hij rekening houdt met het elektriciteitsverkeer van en naar andere stelsels van systemen.  Daartoe zorgt de trans- missiesysteembeheerder voor een veilig, betrouwbaar en effi- ciënt elektriciteitssysteem en ziet er in dit verband op toe dat de nodige ondersteunende diensten beschikbaar zijn, voor zover die beschikbaarheid onafhankelijk is van ieder ander transmissiesysteem waaraan zijn systeem gekoppeld is; d) de beheerder van een ander systeem waaraan zijn systeem is gekoppeld, voldoende informatie verschaffen om een zekere en efficiënte exploitatie, een gecoördineerde ontwikkeling en de interoperabiliteit van het stelsel van systemen te waar- borgen; e) zich onthouden van discriminatie tussen gebruikers of cate- gorieën gebruikers van het systeem, met name van die ten gunste van verwante bedrijven; en f) de systeemgebruikers de informatie verstrekken die zij voor een efficiënte toegang tot het systeem nodig hebben. Artikel 13 Onafhankelijke systeembeheerders 1. Wanneer het transmissiesysteem op … (*) tot een verticaal geïntegreerd bedrijf behoort, kunnen de lidstaten besluiten artikel 9, lid 1, niet toe te passen en op voorstel van de eigenaar van het transmissiesysteem een onafhankelijke systeembeheerder aanwijzen. Deze moet door de Commissie worden goedgekeurd. De regulerende instantie mag een onafhankelijke systeem- 2. beheerder alleen goedkeuren en aanwijzen wanneer: a) de kandidaat-beheerder heeft aangetoond dat hij voldoet aan de voorschriften van artikel 9, lid, onder b) tot en met d); b) de kandidaat-beheerder heeft aangetoond dat hij beschikt over de financiële, technische en fysieke middelen om de in artikel 12 omschreven taken uit te voeren; c) de kandidaat-beheerder heeft toegezegd een tienjarig netont- wikkelingsplan uit te voeren waarop door de regulerende instantie wordt toegezien; d) de eigenaar van het transmissiesysteem heeft aangetoond dat hij zijn verplichtingen uit hoofde van lid 5 kan nakomen. In dat verband stelt de eigenaar alle ontwerpen van contractuele regelingen ter beschikking van de kandidaat-beheerder en van alle andere betrokken entiteiten; e) de kandidaat-beheerder heeft aangetoond dat hij zijn verplichtingen uit hoofde van Verordening (EG) nr. …/2009 kan nakomen, inclusief de samenwerking tussen transmissie- systeembeheerders op Europees en regionaal niveau. 3. Bedrijven die door de regulerende instantie zijn gecertifi- ceerd omdat zij voldoen aan de voorschriften van artikel 11 en lid 2, worden door de lidstaten goedgekeurd en artikel 13, aangewezen als onafhankelijke systeembeheerders. De certifice- ringsprocedure van hetzij artikel 10 van deze richtlijn en artikel 3 van Verordening (EG) nr. …/2009, hetzij van artikel 11 van deze richtlijn, is van toepassing. 4.  Iedere onafhankelijke systeembeheerder is verantwoordelijk voor het verlenen en beheren van toegang voor derden, inclusief het innen van een toegangsheffing, congestielasten en betalingen in het kader van het vergoedingsmechanisme tussen transmissie- systeembeheerders overeenkomstig artikel 13 van Verordening (EG) nr. …/2009, alsmede voor de exploitatie, het onderhoud en de ontwikkeling van het transmissiesysteem, en moet ervoor zorgen dat door een afdoende investeringsplanning wordt gewaarborgd dat het systeem op langere termijn in staat is aan een redelijke vraag te voldoen. Wat de ontwikkeling van het transmissiesysteem betreft, is de onafhankelijke systeembe- heerder verantwoordelijk voor de planning (met inbegrip van de vergunningsprocedure), de bouw en de bestelling van nieuwe infrastructuur. In die zin treedt de onafhankelijke transmissiesys- teembeheerder op als transmissiesysteembeheerder overeenkom- stig dit hoofdstuk. De eigenaars van transmissiesystemen zijn niet bevoegd zijn voor het verlenen en beheren van toegang voor derden en mogen niet verantwoordelijk zijn voor de plan- ning van investeringen. (*) Datum van inwerkingtreding van deze richtlijn. C 70 E/14 NL Publicatieblad van de Europese Unie 24. 3. 2009 5. Indien een onafhankelijke systeembeheerder wezen, zorgt de eigenaar van het transmissiesysteem voor: is aange- a) de nodige samenwerking met en ondersteuning van de onaf- hankelijke systeembeheerder voor de uitvoering van zijn taken, inclusief meer bepaald alle toepasselijke informatie; b) de financiering van door de onafhankelijke systeembeheerder geplande en door de regulerende instantie goedgekeurde investeringen, of stemt ermee in dat die investeringen door een betrokken partij, waaronder de onafhankelijke systeem- beheerder, worden gefinancierd. De toepasselijke financiële regelingen moeten worden goedgekeurd door de regulerende instantie. Alvorens deze goedkeuring te geven, raadpleegt de regulerende instantie de eigenaar van het transmissiesysteem samen met andere betrokken partijen; c) de dekking van de aansprakelijkheid met betrekking tot de netactiva, met uitzondering van de aansprakelijkheid die verband houdt met de taken van de onafhankelijke systeem- beheerder; en d) waarborgen teneinde de financiering van netuitbreidingen te vergemakkelijken, met uitzondering van die investeringen waarvoor hij er overeenkomstig punt b) mee heeft ingestemd dat zij door een betrokken partij, waaronder de onafhanke- lijke systeembeheerder, worden gefinancierd. 6. In nauwe samenwerking met de regulerende instantie, wordt aan de betrokken nationale mededingingsautoriteit alle toepasselijke bevoegdheden verleend om de naleving door de eigenaar van een transmissiesysteem van zijn verplichtingen overeenkomstig lid 5 daadwerkelijk te monitoren. Artikel 14 Ontvlechting van eigenaars van transmissiesystemen 1.  Wanneer een onafhankelijke systeembeheerder is aange- wezen, zijn eigenaars van transmissiesystemen die deel uitmaken van een verticaal geïntegreerd bedrijf onafhankelijk, althans wat hun rechtsvorm, organisatie en besluitvorming betreft, van andere, niet met transmissie samenhangende activiteiten. 2. Teneinde de in lid 1 bedoelde onafhankelijkheid van de eigenaar van een transmissiesysteem te waarborgen, gelden de volgende minimumcriteria: a) personen die verantwoordelijk zijn voor het beheer van de eigenaar van een transmissiesysteem nemen niet deel in bedrijfsstructuren van het geïntegreerde elektriciteitsbedrijf die direct of indirect verantwoordelijk zijn voor het dagelijkse beheer van de productie, distributie en levering van elektrici- teit; b) er worden passende maatregelen genomen teneinde ervoor te zorgen dat rekening wordt gehouden met de professionele belangen van de personen die verantwoordelijk zijn voor het beheer van de eigenaar van een transmissiesysteem, zodat zij onafhankelijk kunnen functioneren; c) de eigenaar van een transmissiesysteem stelt een nalevings- programma vast met maatregelen om te waarborgen dat discriminerend gedrag is uitgesloten, en zorgt ervoor dat de naleving daarvan op adequate wijze wordt gemonitord. Dit programma bevat de specifieke verplichtingen van de werk- nemers ter verwezenlijking van die doelstellingen. De persoon of de instantie die belast is met het toezicht op het nalevingsprogramma dient bij de regulerende instantie jaar- lijks een verslag in waarin de genomen maatregelen worden vermeld. Dit verslag wordt bekendgemaakt. De Commissie kan richtsnoeren uitwerken om ervoor te 3. zorgen dat de eigenaar van een transmissiesysteem lid 2 van dit artikel volledig en daadwerkelijk naleeft. Deze maatregelen, die niet-essentiële elementen van deze richtlijn beogen te wijzigen door haar aan te vullen, wordt vastgesteld volgens de regelge- vingsprocedure met toetsing bedoeld in artikel 46, lid 3. Artikel 15 Inschakelen en balanceren Onverminderd de levering van elektriciteit op basis van 1. contractuele verplichtingen, met inbegrip van die welke voort- vloeien uit de in aanbestedingen vervatte specificaties, is de transmissiesysteembeheerder, wanneer hij deze functie vervult, verantwoordelijk voor de inschakeling van de stroomproductie- eenheden in zijn gebied en voor het bepalen van het gebruik van interconnectoren met andere systemen. 2. De inschakeling van de stroomproductie-eenheden en het gebruik van interconnectoren geschieden op basis van criteria waaraan de betrokken lidstaat zijn goedkeuring kan hechten en die objectief moeten zijn, bekendgemaakt moeten worden en op een niet-discriminerende wijze moeten worden toegepast om een goede werking van de interne markt voor elektriciteit te waarborgen. 