None
(186)


Wat betreft de aanvullende kosten in verband met de uitbreiding van de investering die plaatsvond nadat het oorspronkelijke investeringsbesluit in december 2009 was genomen, heeft de Commissie de volgende bedenkingen bij de nieuwe informatie die in september 2012 in het kader van de formele onderzoeksprocedure door Duitsland werd overgelegd:










(187)


De aanvullende kosten in verband met de productiecapaciteit voor het i8-model waren niet het voorwerp van het investeringsbesluit van 2009, omdat het besluit om het i8-model te produceren pas begin 2011 werd genomen. Het relevante besluit van de raad van bestuur is een besluit dat losstaat van het locatie-/investeringsbesluit over de productie van het i3-model. Bij het besluit om het i8-model te produceren ging het niet om een keuze tussen een investering in Leipzig of op een alternatieve locatie (scenario 2), maar ging het er uitsluitend om te bepalen of het i8-model al dan niet moest worden geproduceerd (scenario 1). Gezien het kleine aantal te produceren auto’s was het investeringsbesluit in economisch opzicht alleen zinvol wanneer voor de productie gebruik zou worden gemaakt van de productiefaciliteiten die in Leipzig werden gebouwd. In een antwoord op een verzoek om informatie verklaarde Duitsland dat het oorspronkelijk geplande investeringsvolume daardoor niet zou wijzigen (76); voor zover de Commissie bekend, is er geen aanvullende steun gevraagd voor aanvullende investeringskosten in verband met de productie van het i8-model.
(188)


De Commissie is van oordeel dat er geen stimulerend effect of evenredigheid kan worden aangetoond voor wat betreft het deel van de steun dat betrekking heeft op niet-aangemelde investeringskosten.
 (189)


Derhalve kan de Commissie de evenredigheid van de regionale investeringssteun van 45 257 273 EUR (in contante waarde) niet bevestigen. Zij komt tot de conclusie dat het deel van de aangemelde steun dat boven 17 miljoen EUR (d.w.z. 28 257 273 EUR) uitkomt, geld is dat de begunstigde ter beschikking is gesteld zonder dat daardoor de verwezenlijking van één van de in artikel 107, lid 3, VWEU vastgestelde doelstellingen wordt bevorderd. Bovendien is de Commissie van oordeel dat de toekenning van dit aanvullende steunbedrag van 28 257 273 EUR negatieve, dat wil zeggen sterk vervalsende effecten, op de mededinging zou hebben, omdat daardoor in het bijzonder concurrenten zouden worden ontmoedigd om in soortgelijke producten te investeren, waardoor een bijdrage zou worden geleverd aan de verdringing van particuliere investeringen uit de relevante markt.
5.8.4.   Positieve effecten van de steun







(190)


Volgens de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling moet de lidstaat het bewijs leveren dat het investeringsproject bijdraagt tot de ontwikkeling van de regio (77) en kan de Commissie de steun slechts goedkeuren indien deze niet alleen een prikkel geeft aan de investering en evenredig is, maar de positieve effecten ervan ook opwegen tegen de negatieve effecten (78).
(191)


De Commissie is van oordeel dat Duitsland heeft aangetoond dat het steunbedrag van 17 miljoen EUR positieve effecten op de regionale ontwikkeling heeft (79).
5.8.5.   Negatieve effecten van de steun op de mededinging







(192)


Overeenkomstig punt 40 (80) van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling heeft steun in een scenario 2-analyse waaruit blijkt dat de investering zelfs zonder de steun doorgang zou vinden en de steun evenredig is, geen gevolgen voor de mededinging, omdat reeds bestaande factoren, zoals het grote marktaandeel van de begunstigde, onveranderd blijven.
 (193)


De Commissie kon bevestigen dat de steun van 17 miljoen EUR een stimulerend effect had en evenredig was. Indien de steun tot dit bedrag beperkt blijft, heeft hij geen negatieve effecten op de mededinging.
5.8.6.   Negatieve effecten van de steun op de handel







(194)


Regionale steun heeft gevolgen voor het handelsverkeer tussen de lidstaten, omdat ondernemingen erdoor worden aangemoedigd om investeringen in steungebieden van bepaalde lidstaten te doen en niet op alternatieve locaties in andere lidstaten. Bij het investeringsproject in Leipzig werden echter geen investeringen uit een ander steungebied in een andere lidstaat weggetrokken, en evenmin uit een soortgelijk achterstandsgebied in Duitsland. De locatie in […] werd in een eerdere planningsfase uit kwalitatieve en strategische overwegingen als alternatief uitgesloten. Derhalve is de steun niet in strijd met de in het VWEU vervatte cohesiedoelstellingen. Bovendien is punt 54 van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling niet van toepassing op de aangemelde steun, omdat met de investering geen verplaatsing van een bestaande fabriek naar Leipzig is gemoeid.
5.8.7.   Afwegen van de positieve en negatieve effecten van de steun







(195)


Nu is vastgesteld dat de steun een prikkel vormt voor de uitvoering van de investering in de betrokken regio en voor de verwezenlijking van die doelstelling evenredig is indien hij beperkt blijft tot het bedrag van 17 miljoen EUR, moeten de positieve effecten van de steun worden afgewogen tegen de negatieve effecten ervan.
 (196)


Uit de beoordeling kwam naar voren dat dankzij het steunbedrag van 17 miljoen EUR een investeringsproject naar een achterstandsgebied is gebracht dat op grond van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU voor regionale steun in aanmerking komt. De investering levert een belangrijke bijdrage aan de regionale ontwikkeling door 800 directe arbeidsplaatsen te scheppen. Omdat het besluit om de investering in Leipzig te doen geen nadelige invloed heeft op een regio met hetzelfde of een hoger steunplafond, is de steunmaatregel niet in strijd met de cohesiedoelstellingen. Volgens de Commissie is een investering in een armere regio belangrijker voor de cohesie binnen de Unie dan diezelfde investering in een meer ontwikkelde regio.
(197)


In het licht van bovenstaande is de Commissie van oordeel dat de positieve effecten van de steun van 17 miljoen EUR opwegen tegen de negatieve effecten ervan op het handelsverkeer tussen de lidstaten en eventuele negatieve sociale en economische effecten op de alternatieve locatie, die zich in een meer ontwikkelde en bevoorrechte regio bevindt.
(198)


Overeenkomstig punt 68 van de richtsnoeren en in het licht van de diepgaande beoordeling volgens de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling is de Commissie van oordeel dat Duitsland heeft aangetoond dat de steun van 17 miljoen EUR een positieve bijdrage aan de regionale ontwikkeling levert. De Commissie concludeert dat de tot het bedrag van 17 miljoen EUR beperkte steun nodig is om een stimulerend effect te geven voor de investering in Leipzig en dat de voordelen van de steunmaatregel opwegen tegen de daaruit voortvloeiende vervalsing van de mededinging en de ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer tussen de lidstaten.
 5.8.8.   Mogelijkheid om steun te verlenen tot de in de algemene groepsvrijstellingsverordening vastgestelde aanmeldingsdrempel







(199)


De Commissie verwerpt het argument van Duitsland dat de bevoegdheid van de Commissie om op grond van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling de verenigbaarheid van de betrokken steunmaatregel te onderzoeken, beperkt is tot het deel van het gevraagde steunbedrag dat boven de in artikel 6, lid 2, van de algemene groepsvrijstellingsverordening vastgestelde aanmeldingsdrempel uitkomt.
(200)


De Commissie is verplicht om op basis van een gedetailleerdere beoordeling volgens de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling het stimulerende effect en de evenredigheid te onderzoeken van steunmaatregelen waarvoor tot diepgaande beoordeling moet worden overgegaan, dat wil zeggen aangemelde regionale steun die wordt toegekend voor grote investeringsprojecten die voldoen aan de desbetreffende in de richtsnoeren vastgestelde voorwaarden.
(201)


Ten aanzien van de mogelijkheid voor Duitsland om BMW AG steun te verlenen tot de in artikel 6, lid 2, van de algemene groepsvrijstellingsverordening vastgestelde aanmeldingsdrempel, die in deze zaak 22,5 miljoen EUR zou zijn, moet worden vastgesteld dat de voetnoot bij punt 56 van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling zodanig is geformuleerd dat de lidstaat van die mogelijkheid gebruik kan maken. Uit de voetnoot waarop Duitsland zich beroept, volgt niet dat de Commissie zelf verplicht is haar goedkeuring te verlenen aan regionale steun tot het bedrag dat krachtens een groepsvrijstellingsregeling van aanmelding is vrijgesteld.
(202)


De Commissie is derhalve bevoegd om het stimulerende effect en de evenredigheid van het volledige door Duitsland aangemelde steunbedrag te beoordelen en vast te stellen dat de steun slechts met de interne markt verenigbaar is indien hij tot 17 miljoen EUR beperkt blijft.
 6.   CONCLUSIE







(203)


De Commissie stelt vast dat de regionale investeringssteun die Duitsland van plan is aan BMW AG te verlenen, op grond van artikel 107, lid 3, onder a), VWEU tot het bedrag van 17 miljoen EUR verenigbaar is met de interne markt.
(204)


Er bestaat geen aanwijzing dat één van de andere afwijkingen van het in artikel 107 VWEU vastgestelde verbod op staatssteun van toepassing is, en evenmin heeft Duitsland zich op een dergelijke afwijking beroepen.
(205)


Het deel ten belope van 28 257 273 EUR van de steun die Duitsland ten gunste van BMW AG heeft aangemeld, is derhalve onverenigbaar met de interne markt.
HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
Artikel 1
De staatssteun ten bedrage van 45 257 273 EUR, die Duitsland aan BMW AG wil verlenen, is slechts met de interne markt verenigbaar indien deze beperkt blijft tot een bedrag van 17 miljoen EUR (op basis van de prijzen die in 2009 golden); het bedrag dat daarboven uitkomt (28 257 273 EUR), is onverenigbaar met de interne markt.
De steun mag bijgevolg slechts tot het bedrag van 17 miljoen EUR worden verleend.
Artikel 2
Duitsland bezorgt de Commissie:






—


binnen twee maanden na het verlenen van de steun een afschrift van de relevante besluiten die op deze steunmaatregel betrekking hebben, en










—


binnen zes maanden na uitkering van de laatste tranche van de steun volgens het aangemelde betalingsschema een gedetailleerd eindverslag.
Artikel 3
Dit besluit is gericht tot de Bondsrepubliek Duitsland.
Gedaan te Brussel, 9 juli 2014.
Voor de Commissie

Joaquín ALMUNIA

Vicevoorzitter





(1)  PB C 363 van 13.12.2011, blz. 20.
(2)  PB C 54 van 4.3.2006, blz. 13.
 (3)  De Commissie kwam tijdens de formele onderzoeksprocedure tot de ontdekking dat de begunstigde in dezelfde periode op dezelfde locatie een tweede zeer groot investeringsproject had uitgevoerd. Vervolgens heeft Duitsland de individueel aan te melden steun (SA.37291 (13/PN) voor dit tweede project vooraf aangemeld; de aanmelding is nog niet formeel bij de Commissie ingediend. Indien steun voor dit tweede project moet worden aangemeld, zal de Commissie in het kader van het onderzoek naar die aanmelding vaststellen of het elektrischeautoproject dat het onderwerp van dit formele onderzoek vormt, en het tweede investeringsproject samen één investeringsproject vormen in de zin van punt 60 van de richtsnoeren.
(4)  Zie voetnoot 1.
 (5)  Het aanvullende investeringsonderdeel betrof de productie van kunststof bumpers voor auto’s met verbrandingsmotor uit de lagere compacte klasse (GBP-klasse, namelijk de modellen BMW 1 en BMW X1). Bij schrijven van 3 februari 2012 en via elektronische berichten op dezelfde datum hebben de diensten van de Commissie om nadere informatie over deze wijziging verzocht, die Duitsland bij schrijven van 25 januari 2012 en 24 februari 2012 heeft overgelegd. Op 17 december 2013 heeft Duitsland uitgelegd dat deze investering niet samen met het oorspronkelijk aangemelde project (voor de productie van de modellen i3 en i8) één investeringsproject vormt, maar deel uitmaakt van het tweede project (zie voetnoot 3) waarvoor vooraf steun was aangemeld (SA.37291 (13/PN). Daarom trok Duitsland de steun voor het investeringsproject in verband met de kunststof bumpers uit deze aanmelding terug. Bij schrijven van 23 januari 2014 is Duitsland verzocht nadere informatie te verstrekken. Bij schrijven van 11 februari 2014 heeft Duitsland op dit verzoek geantwoord. Het investeringsproject voor de productie van bumpers uit kunststof zal noch op de subsidiabele kosten noch op de steun voor het i3-/i8-project van invloed zijn en de voor deze investering te verlenen steun zal in een ander kader worden onderzocht.
(6)  Besluit van de Commissie van 8 november 2006 betreffende steunmaatregel N459/06 — Regionalesteunkaart voor Duitsland 2007-2013 (PB C 295 van 5.12.2006, blz. 6).
(7)  Van toepassing op de datum van de oorspronkelijke aanmelding, dat wil zeggen op 30 november 2010.
(8)  X 167/2008 — Duitsland — Investitionszulagengesetz (IZ) 2010 (PB C 280 van 20.11.2009, blz. 7).
(*)  Bedrijfsgeheim.
(9)  „Elektrische voertuigen hebben geen twee aandrijfsystemen (mechanisch en elektrisch). Ze worden volledig aangedreven door een uit accu’s gevoede elektromotor.” (bron: Deutsche Bank: Electric Cars: Plugged In Batteries must be included, 9 juni 2008, blz. 10).
 (10)  Plug-in-hybrides hebben zowel een conventionele verbrandingsmotor als een elektromotor. Ze kunnen via een stekkeraansluiting worden opgeladen en over een beperkte afstand zonder gebruik van de verbrandingsmotor rijden (bron: „Impacts of Electric Vehicles — Deliverable 1 — An overview of Electric Vehicles on the market and in development”, Delft-rapport, april 2011, blz. 30, http://www.cedelft.eu/publicatie/impact_of_electric_vehicles/1153).
(11)  Overeenkomstig de bepalingen voor individueel aangemelde steun van de richtsnoeren werd de nominale waarde verdisconteerd tot het jaar van aanmelding (2010). Alle waarden werden tot dit jaar verdisconteerd. Overeenkomstig de toepasselijke wetgeving is de bij de verdiscontering gehanteerde rentevoet 2,24 % — het basispercentage van 1,24 % dat gold op het moment dat de steun werd toegekend (1 januari 2010) plus 100 basispunten. Zie http://ec.europa.eu/competition/state_aid/legislation/reference_rates.html

(12)  Slechts een deel van deze lening dekt de kosten in verband met de investering voor het i3-model.
(13)  In voetnoot 65 van de richtsnoeren is bepaald dat wanneer de lidstaat aantoont dat de begunstigde van de steun een nieuwe productmarkt tot stand brengt, de criteria van punt 68, onder a) en b), niet hoeven te worden toegepast en de steun wordt toegestaan volgens de in punt 67 vastgestelde schaal.
(14)  De Commissie erkende dat de modellen van elektrische auto’s dermate innovatief zijn dat er een nieuw product ontstaat dat niet vergelijkbaar is met auto’s die in het verleden zijn vervaardigd, vooral gezien het gebruik van een carrosserie uit met koolstofvezel versterkte kunststof. De Commissie merkte echter op dat BMW niet de eerste noch enige fabrikant van dit type voertuigen lijkt te zijn.
 (15)  Bron: Deutsche Bank: Electric Cars: Plugged In, Batteries must be included, 9 juni 2008. http://electricdrive.org/index.php?ht=a/GetDocumentAction/id/27929

(16)  Er is een aantal dienstverleners dat de automarkt analyseert. Tot de bekendste behoren IHS Global Insight en POLK. De lidstaten en begunstigden verschaffen gewoonlijk informatie op grond van de segmentering door een van deze adviesbureaus. IHS Global Insight verdeelt de automarkt in 27 duidelijk afgebakende segmenten. De gemiddelde prijs, grootte en motorprestaties van personenauto’s nemen geleidelijk toe van segment tot segment.
(17)  In het besluit tot inleiding van de procedure verwoordde de Commissie haar standpunt (punt 84) dat een aandeel van 1 % van elektrische auto’s op de totale markt wellicht te voorzichtig is, maar zij wees erop dat Duitsland geen andere onafhankelijke ramingen kon verschaffen.
(18)  De begunstigde gaf aan dat […] van de totale productie van [10 000-50 000] exemplaren bestemd zijn voor verkoop binnen de EER en dat het restant naar verwachting buiten de EER wordt verkocht. Dit cijfer wordt gebruikt om het marktaandeel van de begunstigde in de EER te berekenen: in segment B (elektrische auto’s) was dit [> 25 %] ([…] gedeeld door […]), in segment C [> 25 %] ([…] gedeeld door […]), in segment D [> 25 %] ([…] gedeeld door […]) en in segment E+F [> 25 %]; zie de punten 84 tot en met 87 van het besluit tot inleiding van de procedure.
(19)  [> 25 %] in segment D en [> 25 %] in segment E+F in 2015.
(20)  Punt 103 van het besluit tot inleiding van de procedure.
(21)  Mededeling van de Commissie betreffende de criteria voor een diepgaande beoordeling van regionale steun voor grote investeringsprojecten (PB C 223 van 16.9.2009, blz. 3).
 (22)  In punt 88 van het besluit tot inleiding van de procedure is verklaard dat het marktaandeel van de begunstigde uitsluitend op de conventionele automarkt onder de drempel van 25 % uitkomt, zowel op EER-niveau als wereldwijd.
(23)  European Roadmap — Electrification of Road Transport, 2e editie van juni 2012 door Emma Briec (Renault), Carolien Mazal (Bosch), Gereon Meyer en Beate Müller (VDI/VDE Innovation + Technik GmbH), European Technology Platforms ERTRAC, EPoSS en SmartGrids en tevens met ondersteuning van de Europese Commissie via de coördinatiemaatregelen in het kader van CAPIRE en ICT4FEV.
(24)  Impacts of Electric Vehicles — Deliverable 1 — An overview of Electric Vehicles on the market and in development, Delft-rapport, april 2011, blz. 13, http://www.cedelft.eu/publicatie/impact_of_electric_vehicles/1153

(25)  „De Commissie kan besluiten de steun goed te keuren, voorwaarden te koppelen aan het verlenen van de steun of de steun te verbieden. Indien de Commissie een voorwaardelijke beschikking in de zin van artikel 7, lid 4, van [Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1)] geeft, kan zij voorwaarden verbinden aan het toekennen van steun teneinde eventuele vervalsingen van de mededinging te beperken en de evenredigheid te garanderen. In het bijzonder kan zij het aangemelde steunbedrag of de steunintensiteit verminderen tot een niveau dat evenredig en derhalve verenigbaar met de gemeenschappelijke markt wordt geacht.”

(26)  Arrest van het Gerecht van 10 juli 2012, Smurfit Kappa/Commissie, T-304/08, ECLI:EU:T:2012:351, punt 91.
 (27)  In deze voetnoot is het volgende bepaald: „Wanneer steun wordt verleend op basis van een bestaande regeling voor regionale steun, dient de aandacht evenwel erop gevestigd te worden dat de lidstaat deze steun kan verlenen tot het niveau dat overeenstemt met het maximaal toegestane steunbedrag dat een investering met in aanmerking komende uitgaven ten belope van 100 miljoen EUR volgens de toepasselijke regels mag ontvangen.”.
(28)  http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52011DC0144&from=EN

(29)  Zie http://www.strukturfonds.sachsen.de/download/2013_12_17_OP_EFRE_2007-2013_in_der_Fassung_des4._Aenderungsantrages_Stand_Genehmigung.pdf

(30)  Verein Automotive Cluster Ostdeutschland.
(31)  Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie van 6 augustus 2008 waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met de gemeenschappelijke markt verenigbaar worden verklaard („de algemene groepsvrijstellingsverordening”) (PB L 214 van 9.8.2008, blz. 3).
(32)  Zie „Deutsche Bank Research: Elektromobiliät”, 12 september 2011. Duitsland verwijst naar deze studie van Deutsche Bank waarin wordt voorspeld dat hoge niveaus van staatssteun zullen resulteren in een aandeel van 7 % elektrische voertuigen van alle nieuw geregistreerde auto’s in 2020 in Duitsland, terwijl bij een laag niveau van staatssteun en technologische vooruitgang dit aandeel slechts 2 % zal bedragen.
(33)  Zoals vereist in punt 22 van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling.
(34)  ROCE (return on capital employed), het rendement op het geïnvesteerd kapitaal, is een verhouding die in de financiële sector voor waardering en boekhouding wordt gebruikt, om de winst uit de activa en de verliezen uit de passiva aan te tonen.
(35)  De locatiekeuze „München” is in feite „München in combinatie met Wackersdorf”, zoals Duitsland het omschrijft.
 (36)  Uit een grafiek die tijdens het informele […] gesprek werd besproken, bleek dat met de investering op de diverse locaties, vergeleken met Leipzig, de volgende aanvullende bedragen waren gemoeid: in Canada: + [20-120] miljoen EUR, in […]: + [40-150] miljoen EUR, in de VS: + [40-150] miljoen EUR.
(37)  De locatie in […] was buiten Leipzig de enige locatie in een steungebied, maar viel uit de boot vanwege de noodzaak een greenfield-investering te verrichten, verwachte taal- en vertaalproblemen, de afstand vanaf het ontwikkelingscentrum van de onderneming en logistieke nadelen.
(38)  Zie punt 81 van de brief van 5 april 2012.
(39)  De relevante details worden beschreven in overweging 102.
(40)  Duitsland heeft geen specifiek punt van het raadplegingsdocument genoemd. Het document is beschikbaar via de volgende link: http://ec.europa.eu/competition/state_aid/reform/economic_assessment_nl.pdf

(41)  Arrest van het Gerecht van 8 juli 2010, Freistaat Sachsen/Commissie, T-396/08, ECLI:EU:T:2010:297, punt 107. In dat punt werd eenvoudigweg de jurisprudentie in herinnering gebracht waarin is verklaard dat „de Commissie bij haar onderzoek naar de verenigbaarheid van een steunmaatregel met de gemeenschappelijke markt, alle relevante factoren in aanmerking moet nemen”.
(42)  In punt 108 van het arrest in zaak T-396/08, reeds aangehaald, is verklaard (alleen de Duitse en Franse versie zijn beschikbaar) dat „die Kommission für die Zwecke der Prüfung der Vereinbarkeit der fraglichen Beihilfe die den Beihilfeempfänger betrefenden konkreten tatsächlichen Umstände […] berücksichtigen durfte”. Het is de Commissie niet duidelijk of Duitsland betoogt dat de Commissie alle factoren die zij in een bepaalde zaak relevant acht, in aanmerking moet of kan nemen. Bovendien werd deze uitspraak gedaan in een zaak waar de lidstaat beweerde dat de Commissie bepaalde factoren niet in aanmerking had moeten nemen om de verenigbaarheid van de bewuste steun in die zaak te beoordelen.
(43)  PB C 279 van 15.9.1997, blz. 1.
 (44)  Duitsland betoogt in het bijzonder dat de bestaande faciliteiten in München over de benodigde vloerruimte beschikten, zodat de gebouwen daar niet, of op slechts kleinere schaal, hoefden te worden uitgebreid.
(45)  In het Duits: Nicht-Serien-Logistik.
(46)  In de zin van punt 20, onder d), van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2014-2020 (PB C 209 van 23.7.2013, blz. 1).
(47)  Er is sprake van substitueerbaarheid aan de vraagzijde tussen twee producten indien ze elkaar in de ogen van de consument kunnen vervangen gezien hun kenmerken, prijzen en het beoogde gebruik ervan.
(48)  Zie bijvoorbeeld „Impacts of Electric Vehicles — Deliverable 1 — An overview of Electric vehicles on the market and in development”, Delft-rapport, april 2011, blz. 30. http://www.cedelft.eu/publicatie/impact_of_electric_vehicles/1153. In dit rapport staat dat „op de cruciale gebieden voor toekomstige marktpenetratie elektrische voertuigen bijna altijd slechter presteren dan voertuigen met verbrandingsmotor. Met name is de prijs van elektrische voertuigen hoger en het bereik kleiner — twee wezenlijke aankoopcriteria”. Zie ook „Elektromobilität — Sinkende Kosten sind conditio sine qua non”, een studie van Deutsche Bank van 12 september 2011, blz. 7, waarin staat dat door de tekortkomingen van de bestaande accu’s voor volledig elektrische voertuigen, dergelijke auto’s slechts voor korte tot maximaal middellange afstanden kunnen worden gebruikt, omdat een accu die genoeg energie voor langere trajecten kan opslaan, voor de auto te zwaar zou zijn. In de studie wordt voorts vermeld dat het nog tien tot 15 jaar zal duren voordat de vereiste technologie (dat wil zeggen post-lithium-iontechnologie) is ontwikkeld om volledig elektrische voertuigen met conventionele voertuigen te laten concurreren.
(49)  Er is sprake van substitueerbaarheid aan de aanbodzijde tussen twee producten indien de productiefaciliteit waar één van beide producten wordt vervaardigd, flexibel genoeg is om ook het andere product zonder veel extra kosten te vervaardigen.
 (50)  Zie de punten 74 en 75 van het besluit tot inleiding van de procedure en overweging 34 van dit besluit.
(51)  Ibidem.
(52)  Deze algemene aanpak wordt niet ontkracht door het feit dat de segmentering bij elektrische auto’s nog niet zo ver ontwikkeld is als bij conventionele personenauto’s en het dus moeilijk is om te begrijpen hoe die segmenten van elkaar (kunnen) worden afgebakend.
(53)  Punt 13 van de bekendmaking van de Commissie inzake de bepaling van de relevante markt voor het gemeenschappelijke mededingingsrecht (PB C 372 van 9.12.1997, blz. 5).
(54)  Ibidem. Punt 30.
(55)  Ibidem. Punt 31.
(56)  Zie overweging 58.
(57)  Zie punt 84 van het besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure.
(58)  Voor segment B was dit [> 25] % ([…] voertuigen (te verkopen binnen de EER) gedeeld door […]), voor segment C [> 25] % ([…] gedeeld door […]), voor segment D [> 25] % ([…] gedeeld door […]) en voor segment E2+F [> 25] %. Zie de punten 84 tot en met 87 van het besluit tot inleiding van de procedure.
(59)  Zie overweging 59.
(60)  Zie de grafiek op blz. 21 van de European-Roadmap-studie.
(61)  Wat de aandrijving betreft, worden auto’s in het Delft-rapport gerangschikt als conventioneel, volledig elektrisch (FEV), plug-in-hybride (PHEV) en elektrisch met range extender (EREV).
 (62)  Zo wordt in het meest realistische scenario verondersteld dat de huidige overheidssubsidies blijven bestaan en dat de inputparameters en de verwachte ontwikkelingen op het vlak van conventionele auto’s geen drastische wijzigingen zullen ondergaan, en dat ongeveer 5 % van alle autokopers de aanschaf van een elektrische auto (inclusief plug-in-hybrides) overweegt. In het tweede scenario wordt uitgegaan van een doorbraak voor de technologie van conventionele auto’s waarbij de CO2-efficiëntie sterk zal toenemen, de overheidssubsidies zullen verminderen en de prijs van een accu langzaam zal dalen. In scenario 3 wordt een doorbraak voorzien voor het elektrischeautosegment als gevolg van een snelle afname van de kosten voor accu’s vanaf 2015.
(63)  Zie tabel 17 op blz. 145 van „Impacts of Electric Vehicles — Deliverable 5 — Impact analysis for market uptake scenarios and policy implications”.
(64)  Zie tabellen 22 en 24 op blz. 148 van „Impacts of Electric Vehicles — Deliverable 5 — Impact analysis for market uptake scenarios and policy implications”.
(65)  http://www.advancedautobat.com/industry-reports/2014-xEV-Industry-Report/Executive-Summary-Selections.pdf

(66)  Zie overweging 36 en de voetnoten 18 en 19.
(67)  Zie overweging 60, onder b).
(68)  Zie overweging 60, onder c).
(69)  Zie overweging 60, onder d).
(70)  Zie voetnoot 26.
(71)  Zie de overwegingen 73 tot en met 75.
(72)  Zie overweging 83.
(73)  Zie de overwegingen 101 en 102.
(74)  Zie overweging 102.
(75)  Zie de overwegingen 92 en 94.
(76)  Zie het antwoord van Duitsland van 25 mei 2011 (referentie 2011/054659), blz. 3.
(77)  Punt 11 van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling.
(78)  Punt 52 van de mededeling betreffende de criteria voor diepgaande beoordeling.
(79)  Zie de overwegingen 61 tot en met 72.
 (80)  „Wanneer […] uit de contrafeitelijke analyse blijkt dat de investering zonder de steun in ieder geval zou zijn gedaan, weliswaar eventueel op een andere plaats (scenario 2) en wanneer de steun evenredig is, zouden mogelijke aanwijzingen van mededingingsvervalsingen — zoals een groot marktaandeel of een capaciteitstoename in een achterblijvende markt — ongeacht de steun in beginsel hetzelfde zijn.”.
