De werkman; bijdragen voor arbeid en kunst, jrg 5, 1872, no. 13, 16-11-1872 
Vijfde Jaargang, 1872 Geen rechten zonder plichten, en geen plichten zonder rechten. De vrijmaking van de arbeider behoort hemzelf toe. Orgaan voor Arbeidersverenigingen Dit blad is bedoeld om te informeren en te ondersteunen, en niet om te beïngen of te beoordeelen. Prijs van het abonnement: per week 4 cent per drie maanden 60 cent Afzonderlijke nummers 5 cent Advertenties 5 cent per regel. Alles wat de redactie of administratie van dit blad betreft, gelieve men franco te zenden aan de uitgever. Zaterdag 16 November Van alle boekwerken, van welke twee exemplaren aan de redactie worden gezonden, wordt aankondiging gedaan. Advertenties in te zenden voor Donderdagmiddag 2 uur. Ongefrankeerde brieven worden geweigerd. Voor de Lezers: Geachte Lector, Het hoofdredacteurschap van dit blad neemt de verantwoordelijkheid voor alle artikelen, advertenties, enz. niet op. Elk van de bijdragers is zelf verantwoordelijk voor hetgeen hij schrijft. Bestuur: F. Scheepmakers, St. Janplaats, 4; N. Bohwoud, L. DE Jong, Brummen, E. Z.O. Binnen, Amandsstraat, 88; Haarlem, P.J. Nobels, Boekhandelaar, Nieuwgraaf; Hage, A. DIJK, Kui de Montagne St.; Leeuwarden, J. Colebans, over 't Nieuws St. Anthony-Gasthuiss; Luik, Hendrik 9—148; Sneek, J. Kuiper Stadswijk, Nieuwstraat; Sittardam, P. S. Phillip MAN, Lange Pannekoekstraat bij de Prinsenstraat, C, nr. 9; Groningen, H. Dijkstra, BWK in der Trekvaart; Utrecht, Z. Haasbroek, A. BC,straat, A 617; Wageningen, C. P. Piret, buurt Kanalenstraat, O 282; Hertogenbosch, G. VAN DE Wiel, Sint-Janskerkhof, E 84. Met nr. 13, het laatste kwartaal van het jaar en jaargang van de Uit-mannen, verschenen zijnde, worden agenten en abonnees beleefd verzocht tot spoedige overmaking van het gelden dat zij voor hen verschuldigd zijn. Over de voor het einde van deze maand nog niet afgedragen gelden zal alsdan, wat de abonnees buiten Amsterdam betreft, worden gedisponeerd per post-quitantie, met verhooging der kosten aan 1 cent. Om onkosten en moeite te voorkomen, verzoeken wij onze abonnees dringend, onmiddellijk bij het aanbieden der quitantie, te voldoen. De Administratie. De werkkleren en abonnementen zijn te Amsterdam verkrijgbaar aan de drukkerij,azenstraat 425, en bij J.A. Beijer, Banggracht en de Laurierstraat, huis 163. In de overige plaatsen bij de Agenten, alwaar tevens gelegenheid bestaat tot inschrijving. De Commissie, benoemd in de vergadering van augustus der afdeeling Amsterdam van den Nederlandse Typografenbond, belast met het in ontvangst nemen der geldelijke bijdragen voor de in werkstaking zijnde gezellen der stoomdrukkerij van Boelofsen & Hübner, brengt ter kennis van alle werknemers en leden te Amsterdam, dat zij tot dat doel zitting zal houden in een van de kamers van het gebouw van den Amsterdamschen Werkmansbond. De Commissie Voorzittend. Bijdragen uit de provincies worden zoo spoedig mogelijk ingewacht bij den uitgever van dit blad. De Unie vroeg, van de Scheepstimmerlieden-vereniging 5,— en van den sigarenmakersbond, afdeeling Amsterdam (2 weken) 2,73½. Ons getal is deze week hetzelfde gebleven; onze broederlijke pen trekt veerkrachtig door, ondersteund door wiens hulp en steun. Voor hetzelfde geld is hetzelfde, rlpri niffTOTrav ervaring van dit blad ontvangen: Van de Provinciale Type-Vereiniging van de regio Sneek, een aantal bijdragen, bedragen Akkrum € 3,- Door tusschenkomst van J. Fijlstra te Sneek, van de typografen € 1,00. Door tusschenkomst van Ph. D. te 's Hage, van enige werkelingen der 's Hage, van Oranje" (14e bijdrage) € 2,- Door tusschenkomst van J. Th. Scheepers te Arnhem (14e bijdrage) € 4,- Door tusschenkomst van W. van 's Hage, van 14 vormers € 2,50 NB. Bijdragen voor het werken aan dit blad ontvangen, worden de voorziende uitgever in rekening gebracht. WILHELSTAD! Sedert de laatste opgave is voor het werk gestaakte gezellen van Roeloffzen en Hübner aan vrijwillige bijdragen bij de commissie Nog ontvangen: op de vergadering in Dalfstad € 2,02 Ook de bijdragen uit de provincies vermeld in Werkman nr. 12, zijn onder bovenstaande som begrepen, alsmede de € 20,- van de typografen-vereniging van de Nederlandsche Drukpers" een bijzondere bijdrage van een typografen- HET WORDE LICHT! Het worde licht! En dat in deze verlichte eeuw, mogen deze eeuw in menig opzicht de verlichte genugzang vervullen, zodat voor een groot deel des volks, of beter nog voor het eigenlijke volk, de nacht der duisternis voorbijgaat. Twijfelde, misschien, wat ik hier vertelde, wellicht toch dat welen en wroeten van de arbeidende klasse schier over heel de wereld? Wat zou ik vertellen, wie de kwinkels van de vleugels van de gouden kat? Uren, ja, daas was het, hield ik je voor, die rolle de schijn, van een koning, zeker. Achter de naam van menig gevallen, ja vermoorde vorst, zou men de bijnaam van de goede hebben kunnen schrijven. Neen, maar bijna allen die licht zochten, in de diepte van de wereld, vermoedden, dat de koning in hen leefde. Licht, zo'n licht, en wie zocht het, dat zou zien, wat voor een toepassing dat is. In de schaarse recreatie, die menig stand in ons land, veel te hopen, staat. De lagere en middelbare scholen moeten aan iedere worden opgelegd; het hoger onderwijs moet voor allen toegankelijk gemaakt worden. Ja, onderwijs, licht! Alles komt door het licht en keert er in terug. Wanneer het domme volk is verdwenen, is ook het ongelukkige volk van de aarde gevaagd. Dan hebben wij voor de burgerlijke maatschap dezelfde kansen, in het politieke de gelijke kracht van alle stemmen, in het godsdienstige hetzelfde recht voor ieders geweten. Spreek, God, spreek nogmaals dat wachtwoord waardoor gij alles uit het niet te voorschijn hebt geroepen. Nogmaals, dat "het worde licht", en de oorlog zal een onmogelijkheid zijn geworden; geen vijandelijken inval, geen gewapenden naijver der naties, geen verdeeling der volken door een zoogenaamd vriendschappelijken samenkomst van vorsten, geen strijd om enkele nietige geloofs- punten, geen uitputting van enkele standen, geen gebrek aan arbeid en dus geen armoede, geen armoede en dus geen prostitutie uit armoede, geen schavot, geen zwaard — licht, licht! Het worde licht! Guillatjme. Gezel Redacteur! Met gepaste werkmansvrijheid verzoek ik u vriendelijk onderstaande regels in uw geacht blad een plaatsje te doen innemen. Als lid eener werklieden-vereeniging, door overtuiging gedreven, gevoelde ik mij gedrongen om ook eene vereniging tot stand te brengen van die werklieden, welke men gerust de blanke slaven mocht laten in het zoogenaamde vrije en christelijke Nederland. Vóór ruim anderhalf jaar had ik dan ook het geluk, geholpen door enige vrienden, eene vereniging tot stand te brengen, ten doel hebbende den toestand van den werkman-suikerbakker op zedelijk, stoffelijk en maatschappelijk gebied te verbeteren. Oogluikend werd dit door de directie der fabriek toegelaten, omdat zij zich niet kon verbeelden, dat de suikerbakkersknechts ook behoeften gevoelden, en zij er dus om lachte; wat zal dat wezen, eene vereniging van suikerbakkers? Laat ze maar gaan, wanneer ze ons durven naderen zullen wij hun wel spreken. Doch zij vergisten zich; zij hadden gedacht dat wij geweld zouden bezigen, doch wij kwamen slechts met de vraag: of de werkman niet verzoeken mocht. Jawel, was het antwoord. Wij maakten van de gelegenheid gebruik en verzochten vriendelijk verbetering in onzen toestand; de patroons, door ons verzoek tot overtuiging gebracht, brachten dan ook werkelijk enige verbetering in onzen toestand, het loon werd met een kleinigheid verhoogd en na verloop van enigen tijd werden op vriendelijk verzoek van de ondergetekende en vele werklieden de overuren met een kleinigheid uitbetaald; dit ging goed tot op 1 November. Daar verscheen op eens een biljet in de fabriek, onderteekend door de directeur, behelzende dat de personen die zich door handelingen ontevreden hadden betoond zaterdag 9 November zouden worden ontslagen, zonder de namen der bedoelde personen er bij; Vrijdag 8 November 'savonds kwam deze lijst, met de naam des ondergetekenden bovenaan en 26 anderen er onder. Ik vroeg mijzelf af: wat heb ik gedaan dat ik door handelingen getoond heb ontevreden te zijn? Ik kon mijzelf niets herinneren dat daarop geleek. Of noemt men het een ontevreden werkman, die zeven en een half jaar trouw en eerlijk zijn werk doet, stipt op zijn tijd en plicht past, of omdat hij langs een gepasten weg vriendelijk verzocht een verbetering voor hem en zijn lotgenoten in hun ondragelijke, ja onmenschelijke toestand? Of mag de werkman niet vragen? Is de werkman gedoemd zich te laten behandelen zooals de heeren patroons het goedvinden (die toch van en door de werklieden „mijnheer" zijn)? Ik wenscht dat de publieke opinie hier uitspraak doet. Wanneer de werkman, langs een gepasten weg, vriendelijk verzoekt om verbetering in zijn toestand, en hij, tot antwoord, als een misdadiger de deur wordt uitgewezen? Ik vraag aan u, werklieden die dit leest, hoelang zal het nog duren in het zoogenaamde beschaafde Nederland, dat de werkman niet mag vragen om het Sondagsfeest vrij te zijn? Om den werkdag te bepalen op 12 uren, met inbegrip van den schrifttijd, en daarvoor een loon te ontvangen om dat te verkrijgen wat, hem als mensch in de maatschappij toekomt, daar deze toch door den werkman alleen slechts wordt uitgevoerd? Daarom, mijne vrienden, hoop ik, dat gij door deze onmenschelijke handelwijze, die thans op de Amsterdamsche Stoom-Suikerraffinaderij plaats vindt, geleerd zult hebben, dat de eenige kracht van den werkman daarin ligt, om ten eerste zich te verzetten en ten tweede zich sterk te verenigen, om dan gezamenlijk rechten te eisen voor hen die plichten vervullen en niet langer bloot te staan aan de despotische handelingen van bazen, patroons en directeuren, zoals de heeren W. H. SCHOLTEN en VAN ROSSUM. Vol moed en vertrouwen, dat eenmaal het recht en de waarheid zal zegevieren, de toekomst tegemoet gaande, noem ik mij Met achting, Uw broeder en vriend, E. W. L. Sauer, Bestuurder der Suikerbakkersvereniging, enz. CORRESPONDENTIE UIT LONDEN. (Vervolg van nr. 9.) Vele van mijn Nederlandse broeders in Londen (vakgenoten) hebben zich geërgerd over mijn geschrijf in nr. 9; dat doet mij waarlijk leed. Ik hoop toch niet dat zij dwaas genoeg zullen zijn om te denken, dat het in mijne bedoeling ligt hun te beleedigen; neen, dat zij verstandig zijn. Dat ik het kind bij de ware naam noem, daar moet gij u niet over ergeren. Als ik iets schrijf, dan schrijf ik zooals het is of anders schrijf ik niets. Ik weet dat de naam van "rat" een wanklinkende naam is: de naam van een knaagdier, een dier dat van alles en overal aan knaagt en ondermijnt, en door zijn knagen en ondermijnen het gebouw op hem doet nederstorten, waaronder hij zelf verpletterd wordt. Alhoewel die naam in zinnebeeld goed gekozen is voor mannen, die niet tot een vereniging willen behoorden, omdat zij daardoor hun eigen geluk en dat van hun vrouw en kinderen ondermijnen en vandaag aan de welvaart van hun en de hunnen, om ten laatste onder de armoede en ellende te worden en dusdoende het beste bij een knaagdier vergeleken kan worden; doch zooals ik hierboven zei, ik heb die naam geschreven omdat het werkelijk de naam is van die mensen, uitgeput door de beloften van de patroons zich hebben laten misleiden; van die patroons, die laag genoeg waren om hun werklieden willens en wetens te bedriegen, om hun beloften te doen met het voornemen om ze nimmer te volvoeren en zodoende de werkman tot speelbal te gebruiken voor hun eigenbelang. Dat ik de armoede, de ellende, ja het gebrek waaronder ik crebukt zit geweest en waaronder nog velen zijn, niet overdreven lief, zult u zelf van overtuigd zijn; laat is ook mee om de lippen een wond open te reiten dat ik het verleende herinnering, zulks te doen zou een dwaasheid van mij zijn; want hebt gij niet voor ruim twee jaren het bewijs geleverd, dat gij door de ondervinding, laat ik liever zeggen door de armoede en ellende geleerd, dat gij zonder vereenigd te zijn al dieper en dieper zinkt om de laagheid van uw patroon te voldoen? Zijt gij toen niet ontwaakt uit dien droom van beloften en hoop, hebt gij u toen niet vereenigd om met de Mutual-Association hand in hand te gaan en zodoende gezamenlijk te strijden voor één en hetzelfde doel? Zijn wij van dien tijd af aan geen broeders geworden, gebonden door den band van het algemeen belang, en zou ik u nu dan willen beleedigen, denkt gij; zou dat niet dwaas, niet onedel van mij zijn? Zolang ik geen onwaarheid schrijf, zwijg dan en let niet op de woorden of op den werkmansstijl, maar op het doel, en dat is: om mijne nederlandsche broeders in Nederland de toekomst af te schilderen die zij tegemoet gaan zoo zij zich niet vereenigen, maar aan den leiband blijven loopen en gehoor geven aan de listige en verleidelijke beloften van de patroons en diens handlangers; dat is het doel van mijn schrijven en als gij daarop lette en uw poot porter of als dronk en mijn geschrijf niet berispte, dan zoudt gij beter doen en wij zullen vrienden blijven. Ik hoop dat de lezer deze uitweiding mij niet kwaad zal duiden en ga nu over tot hetgeen ik ondervond. Na korten tijd werd ik met den staat van zaken ingelicht en kwam te weten dat er drie soorten van winkels of fabrieken in Londen waren en dat wel closed shops, open shops en rat shops. De closed shops (gesloten winkels) waren die waar niemand werk kon krijgen, als zij die lid van de vereeniging waren; die patroons daarvan hadden, W.7.ii om hun winkel of fabriek in een fatsoenlijke door den drang der omstandigheden, hoe het zij, zij schaarden zich aan de zijde der sociëteitsmonnATi nr» fllfl voorwaarde, dat de vereeniging zorg moest dragen, dat zij altijd fatsoenlijke en bekwame sigarenmakers voor hun disponibel zou hebben, terwijl de patroons zich verbonden hun w Viillntp loon flat. de vereeniging vastgesteld had te geven en geen ander werfman m uicu». te nemen als die tot hunne vereeniging behoorde. De open shops (open winkels) waren die, die sociëteitsmannen en ratten in het werk hadden, doch die open shops waren nog verdeeld in twee klassen. (Slot volgt.) NEDERL. SIGARENMAKERSBOND, Afd. Amsterdam. "V akgenooten! w;; wüIpti ii in Vorte woorden eenige be¬ sluiten, die op het congres van 28 Öctober aangenomen zijn, mededeelen. Vooraf moeten wij ° allen danken voor de goede bedoelingen en handelwijze van ons centraalbestuur te Londen, zoowel in het belang voor Nederland, als voor alle aangesloten landen. TTpt. Poneri werd 's Maandagsmorgens ten 12 uur geopend, waarop 32 afgevaardigde vertegenwoordigd waren, en ieder het verslag en den toestand van zijn afdeeling mededeelde, waaruit bleek dat al waar neerslag niet keiharde ma aan de wagen was, overal was reeds door het vastberopte streven en het trouwe deelnemen, eenigszins verbetering, hier echter niets. Nadat zulks door alle afgevaardigden van verschillende landen werd gehoord, en het hun leed deed de ellendige toestand van hunne Hollandsche broeders te vernemen, zoo werd er besloten, om op de voorstellige vergadering, dat het noodzakelijke stuur zitting zal hebben, te bespreken op welke wijze de toestand van de Hollandse sigarenmakers te verbeteren is, en zullen er eenige personen gekozen worden tot het stichten van afdeelingen, de verdere besprekingen zullen allen, zoo uitgebreid mogelijk, aan elke afdeeling worden gemaakt. Zaterdagavond werd er nog een openbare vergadering gehouden, die door een ruim getal aanwezigheid werd bezocht, elkere bereisd aanwezigheids gevoelde zich vergenoegd in het midden van alle zijn medevakgenoten te kunnen spreken; tot op het laatst de kreet: „Weg met de bosjesmakers", herhaalde malen geuit werd. Thans werd de vergadering, om het vergevorderde uur, gesloten. Wij wenschen dat de goede voornemens van leden, en ook van de aanwezige niet-leden, niet mogen veranderen, ten einde ons, evenals de sigarenmakers van andere landen, éénig en onverdeeld te vereenigen. Dat dan alle afdeelingen daaraan medewerken. Het Bestuur. WERKMANS TOESTAND. Wijze: Als men de waarheid zoeken wil. Hoe edel is de werkmansstand, en hoe wordt hij miskend! Hij is de roem van het vaderland, aan werk en zorg gewend; wat was de vruchtbare akkergrond, als niet zijn nijvere hand van zonsopgang tot avondstond de velden hield in stand? Hoe karig is des werkmans loon, hoe lang voor hem een dag! En veeltijds ook moet dochter, zoon naar 't veld, voor 't school hun zag. Zijn zuchten, klachten en geween, men slaat zulks in den wind; "Dat volk," zegt men, "het blijft gemeen," is men het gezind. Beleefd verzoekt de handwerksman verhooging van zijn loon, wijl 't langer met dat loon niet kan, en lachend zegt patroon: "Twee cents verhooging geef ik niet — zegt hij — ik geef geen cent, waarachtig, jij verdient het niet, jij lompe, luie vent!" Zoo spreekt men als hij in zijn kracht, zoo flink en sterk gebouwd, terwijl hij steeds zijn plicht betracht; maar eenmaal wordt hij oud, en nimmer toch heeft hij gefaald, waar neemt hij nu de wijk? Want is de bloem er uitgehaald, zet men hem aan den dijk. Patroon telt nauwlijks vijftig jaar, legt er de bijl bij neer: — Vergaarde zich een kapitaal, dus hij is nu een heer; hij rijdt en roest met een echt span, koopt zich een buitengoed, en leeft daar als een rijke man van 's werkmans zweet en bloed. Wat ziet mijn oog daar in 't verschiet? Het is een zonnestraal, die lieflijk op den werkman ziet, verkwikkend op hem daalt: verdrukte, nijvere werklieden, helpt elkaar! Dan zult ge uw lot verbeterd zien, zooo treurig, nu zooo schraal. Maar toch al wordt hij steeds miskend, Veracht, verguisd, gehoond, Blijft hij een flinke, ferme vent, Hoe slecht men hem beloond; Zorgvuldig toch kweekt hij zijn kroost Voor beter als zijn staat, ^ Dan zegt de wet: „Geef hier uw zoon/ En vormt hem tot soldaat. Zeg, mannen voor den strijd, zeg mij, Uit wien ge zijt saamgesteld, Uit de adel, rijken of burgerij? Die worden slechts geteld. Neen, vrije handwerkslieden, neen! Zoo wordt men den spot: Uit uwe zonen, zij alleen! Dus helpt u, dan helpt God! J. n. c. K. Berichten Blijken in het betoonen hunner broederlijke hulpvaardigheid, en dat zij die tot lieden vroeger weinig of niets deden voor hunne strijdende broeders, thans ook zullen bijdragen om beiden te helpen! Zondag nationale 11 11. was op de Vriest aan Het adres door de gezamenlijke timmerlieden en metselaars te Arnhem aan hunne patroons gericht, waarvan wij in ons vorig nummer melding maakten, is van den volgenden inhoud; Aan he. patroons der timmerlieden en metselaars en der daarmede in verband staande vakken! De vereenigde timmerlieden en metselaars, gezien het besluit der vereeniging Handwerksbloei, genomen Vrijdag 25 Oktober, om 1 Maart 1873 het loon met 1 cent per uur te verhoogen, een besluit waarin zij niet kunnen berusten, gevoelen zich door dringende omstandigheden genoopt zich tot u, geachte patroons, in het bijzonder te wenden. Zij doen dit te eerder, omdat door dergelijke stemming geenszins is beslist, of gij lieden werkelijk tot dit besluit hebt medegewerkt, want het zou zeer goed kunnen zijn, dat gij, geachte patroons, bv. door de schilders en enkele andere baasjes zijt overstemd, omdat vooral de schilders onder de mogelijk niet ongegronde verdenking staan, te samen eene coalitie te hebben gesmeed, ten einde eene radicale verbetering te beletten, minstens dezelfde op de lange baan te schuiven. Wij hebben dus voorgenomen met verzoekschriften in het vervolg te doen alsof de Handwerksvereniging niet bestond, omdat zij wel verre van de bloei der handwerken te bevorderen, zonder gevoel hunne belangen tegenwerkt. Nogmaals doen wij beleefd doch tevens dringend aanzoek om verbetering onzer maatschappelijke positie. U, geachte patroons, dat verzoek nader te motiveren achten wij onnoodig, daar wij er zeker van zijn, dat u zowel als ons bekend zal zijn, welke behoeften het huiselijk leven oplevert. Mocht ook deze poging mislukken, dan zou hiervan het gevolg kunnen zijn, dat velen onzer gedrongen worden, bij de steeds stijgende prijzen van levensbehoeften en woningen, zich tot diaconie of armverzorgers te wenden, niettegenstaande het voor gezel en patroon onaangenaam zou zijn, deze begunstiging te mogen deelen. Wij zouden dus oordeelen, geachte patroons, dat door de stijging der prijzen van de eerste levensbehoeften eene merkelijke loonsverhooging noodzakelijk zou zijn, ook wijl die verhooging elders heeft plaats gehad en wij er hier nog van verstoken zijn gebleven. Door de vergadering is aangenomen eene verhooging te vragen van 3 centen per uur, in gaand 1 Januari 1873, welke door UEd. alleszins zal worden gebillijk, als door UEd. de behoelte aan verbetering wordt erkend, terwijl tevens wordt verzocht op deze eenig antwoord te mogen ontvangen, voor Vrijdag 15. November e.k. Voorzitter opende de vergadering; hij maakte de opmerking, waarom men juist de leden der Internationale internationale werklieden noemt, daar zij toch, even als de leden van het Nederlandsch Werklieden-Verbond, Nederlandse werklieden zijn en blijven. Ook begrijpt hij niet, waarom het Dagblad hen "rare gasten" noemt; hij kent een blad, dat nog wel de eerste plaats inneemt, en onlangs in een van zijn verslagen meldde, dat men aan het zwijgen der werklieden de vrouw en kinderen te onderhouden, en aan wie de patroon voor de Zondag-arbeid hooger loon kwam bieden. Algemeen was het antwoord: "De patroon weigeren, tenzij er force majeure mocht zijn." De werkman die zeven dagen achtereen werkt en niet geregeld zondags rust, werkt zeven dagen slecht, terwijl de wetenschap leert, dat hij die geregeld de Zondag gebruikt om nieuwe krachten te varen, in zes dagen het werk doet en beter doet, dan de doorwerker op Zondag in zeven dagen verricht. Er kunnen natuurlijk altijd uitzonderingen voorkomen, dat deze of gene op Zondag zal moeten werken, zij het dan ook gedurende een paar uren, doch in den laatsten tijd begint het regel te worden en daartegen moeten de werklieden zich met geestkracht verzetten. Wat wij des Zondags verdienen met werken is voor de apotheek en voor de kroeg. Onze familie, die wij in de week bijna niet zien, vervreemdt geheel van ons, als wij haar des Zondags niet om ons hebben. Een dag in de week moet de werkmaker naar buiten, om een andere lucht in te ademen. De vergadering kon merken, dat de leden van het bureau niet vertrouwden; hij hoopt nu, dat men, indien die grove laster zou logenstraffen, dan die van zijn fabriek of werkplaats. In de vergadering van de Zwarten, moet worden besproken wat men precies onder een "recht voor den werkman" verstaat, en moet worden bewezen waarom men vertrouwen heeft in het bureau, door als het punt ingeleid was, ook de vergadering haar denkbeelden zou doen kennen, zoals een vergadering door toejuiching als anderszins haar goedkeuring te kennen geeft, dit al een bewijs is dat zij zich met de uitgesproken denkbeelden kan vereenigen. (Daverende toejuiching.) Hierop worden de notulen der vorige vergadering gelezen, welke worden goedgekeurd. Burger Bis vraagt, wat men zal aanvangen wanneer het voortdurend vragen om recht voor den werkman, onbeantwoord blijft, en wat het antwoord was der vergadering, aangezien hij niet tegenwoordig was. Burger Hesseler riep toen, zonder het woord gevraagd te hebben: "Indien het niet baat, dan naar de koning; hij toch heeft gezworen de rechten zijner onderdanen te verdedigen!" De voorzitter bracht spreker tot zwijgen; hij wilde burger Ris antwoorden. Voorzitter betreurde het doodelijke zwijgen van de vorige vergadering en vraagt wat nu wel de vergadering denkt van het antwoord van Hesseler; hij toont aan, dat kinderen van een huisgezin gelijke rechten toekomen; door enkel vragen zin wij niet geholpen; men eist van ons wel plichten, maar men onthoudt ons onze rechten. Eerst moest men zorgen net algemeen stemrecht te verkrijgen, en wanneer dan mannen uit het volk naar de Kamer konden gezonden worden, zouden onze belangen ook beter behartigd worden. Verder toonde hij aan het onrechtvaardige van den census; in het naburige Zandvoort bijvoorbeeld, als men daar ƒ 20,- belasting betaalt, is men rijp om kiesgerechtigd te zijn, dus net geld is de basis en niet het verstand, maar in Amsterdam is men dat nog niet eens voor ƒ 111,-, het moet ƒ 112,- wezen, en dan... is men verstandig genoeg om kiezer te zijn; hij haalt als voorbeeld aan, wanneer een arme schone poëtser een portie van ƒ 100,000 trekt en daarna ƒ 112,-. Wij vernemen dat de lithografen te Amsterdam op hun verzoek aan de patroons ter verbetering hunner positie (zie vorig nummer) slechts van een patroon antwoord hebben ontvangen. Men verzoekt ons uit Leiden, dd, 13 Nov., te melden, dat aldaar ter stad de kurkensnijders op de fabriek van de heeren E. van den Hoost & Zn wegen gedwongen arbeid beneden 't loon van de arbeid gestaakt hebben. Zij zijn 19 in getal en vragen dringend de ondersteuning van alle werknemers, opdat zij kunnen standhouden in hun rechtvaardig verzet; zij zijn dan verzekerd te zullen triomferen. Ten slotte vragen zij, of wij bereid zijn bij te dragen voor hen in ontvangst te nemen. Dit laatste willen wij zeker doen; evenwel - wij betreuren het zeer, dat juist nu deze werkstaking plaats vindt. Reeds sinds geruimen tijd zijn aanzienlijke offers van de werknemers gevorderd voor de werklozen van Roeloffsen & Hübner; nog behoeven deze ondersteuning en - nu wordt die ook voor anderen gevraagd! Het ware dus wel te wensen gewenst dat dit feit eenigen tijd later was geschied; maar - eenmaal een gedaane zaak hopen wij dat de werknemers onvermoeid zullen staan wij als mannen in dezen bond vast, dat niemand voortaan op zondag werkt; de patroons zouden de publieke opinie tegen zich hebben, indien zij er ons toe wilden dwingen; zij zullen integendeel, ziende, dat de werknemer zijn zondags rust heeft, in zes dagen zo veel doet als een ander met zeven, ook het loon van zeven dagen geven. De wet vergunde vroeger, dat men de zondag vier malen voor een gulden schond. Eerbiedigen wij de dag uit eigen beweging, opdat wij de heidenen geen geboden leeren, als we zeven verkrachten. Genoeg. Uit het vele voortreffelijke, dat Zondagmorgen gesproken is, is het voorgaande voldoende, om te doen zien, dat het getal van werklieden met gezonde hoofden en harten te Amsterdam gelukkig nog groot is. Moge dan het centraal bestuur van het Nederlands Werkliedenverbond, dat een algemene beweging tegen den arbeid op Zondag zal organiseeren, succes hebben op zijn lofwaardige poging, die zeker verreweg bij het grootste deel der natie sympathie zal wekken! In de volgende vergadering zal worden besproken op welke wijze men het best tot dat succes zal kunnen geraken. Van in de belasting betaalt, dan is die man, al heeft hij nooit onderwijs genoten, toch gerechtigd zijn . .. . , tt** i n i'f _ ."Li. stem uit te brengen, mij vraagt nu of het reen is? (Daverend applaus.) Burger Ris verklaart niet te kunnen begrijpen, wat het Dagblad (zou dit van Judas Lions?) bedoelt met revolutionairen als het van de internationalen spreekt; hij voor zich eet liever als dat hij vecht, maar dat weet hij wel: recht moet en zal de werkman hebben; hij is oud en grijs, maar tot de laatste oogenblikken zijns levens zal hij strijdende blijven, al moest het zijn kop kosten! (.Daverende toejuiching.) Hij vindt verder het bloote stemrecht niet genoeg, want de grondwet is ook niet goed; hij stelt voor, dat men aandringen op een grondwet, waarbij de koning het recht heeft, om diegene recht te verschaffen, die het nu niet kan krijgen, zooals maar al te vaak gebeurt, [Wordt vervolgd. J. i\, vv. Aan de Amsterdamsche Courant ontleend wij ongeveer de vergadering over de afschaffing van het Zondagswerken het volgende: Alle sprekers — en zij waren wel vijftien in getal — veroordeelen, ieder op nieuwe en deugdelijke gronden, het werken op Zondag en slechts één stem vroeg, wat dan de werkman doen moest, die in de week niet genoeg verdiende, om W. Z. Z. 2. Amst. (15) Typografen- Vereeniging de Nederlandsche Drukpers, te Amsterdam. — Volgens besluit eenere commissie van tien personen, gekozen door en uit de leden van bovengenoemde vereeniging, zijn de leden dier vereeniging H. Beck (vader), H. J. Jansen en P. E. Kreetz het lidmaatschap ontzegd geworden, wijl ze in strijd met art. 1 en 13 harer statuten hebben gehandeld. De Commissie. Friesche Werklieden- Vereeniging, Afd. Sneek. De ondergetekende geeft door deze kennis aan de leden, dat hij bij een eventuele herbenoeming als president, die benoeming niet zal aannemen. Sneek, Nov. '72. J. Fijxstra. Friesche Werklieden-Vereeniging, afd. Leeuwarden. — De leden worden bekend gemaakt, dat de voorwerpen voor de tentoonstelling worden ingewacht den 30sten November op de bovenzaal van den heer H. O. Bottinga, in het Nieuwe Blauwhuis, van 's avonds 6 tot 10 ure. De bezichtiging zal plaats hebben op Zondag 1 December van namiddags 1—9 uren. De leden hebben op vertoon van bewijskaarten met hun vrouwen of meisjes vrije toegang. S. Bergman, secr. Ned. Sigarenmakersbond, Afd. Utrecht. Met deze maak ik bekend, dat tot bestuurders dezer afdeeling zijn gekozen: J. J. Dekkers, president; H. J. van Dilgt, vice-president, Oudewijkersstraat; J. Maigret, de secretaris, Heerenstraat, A, 1170; N. Smit, 2e secretaris; P. H. Dortmond, penningmeester. Namens de leden brengen wij langs deze weg onzen oprechten dank aan het afgetreden bestuur voor hun onvermoeiden ijver inzake de Nederlandsche Sigarenmakersbond. VERGADERINGEN, Vergaderingen waarop geen entree wordt geheven worden kosteloos geplaatst. Zaterdag 16 November. AMSTERDAM. Nederlandse Sigarenmakersbond. Vergadering voor leden, des avonds ten 9 uur, in het locaal „de Herschepping", op de Joden-Houtmarkt, Wij hopen te kunnen rekenen op een goede opkomst. L. van Duren, secr. Zondag 17 November AMSTERDAM Behangers-Vereeniging, Openbare vergadering voor alle behangers-gesellen, des vanaf 1 uur, in het locaal op de Nieuwendijk Punten ter bespreking zijn: 1. de eischen der werklieden en de eischen der patroons; 2. de middelen om deze eischen tot beider voordeel te verkrijgen Bestuurders van vakvereenigingen hebben vrijen toegang. J. J. H. Heynes, secr. AMSTERDAM. Smeden-Vereeniging: Recht voor Allen. Buitengewone huish. vergadering, des middags ten half een uur precies, ten huize van den heer Boombergen, Stilsteeg. Uitsluitend toegang voor die leden welke volgens art. 10 van het reglement aan hun verplichting hebben voldaan of voor het openen der vergadering daaraan nog voldoen. NB. Brieven en boodschappen betreffende de vereeniging, wordt men verzocht te bezorgen aan het adres: Nes over de Kuipersteeg boven A 339. L. A. van Heerde, le secr. AMSTERDAM. Kistenmakers-vereniging. Vergadering des middags ten 12 uur, ten huize van van Groeningen, Botermarkt tusschen de Utrechtschestraat en Kaasplein. A. Kuiper, secretaris 'S GRAVENHAGE. Internationaal Werkliedenverbond. Vergadering des midd. ten 12 uur, ten huize van den kastelein Hamel, in de Heerenstraat. NB. De opkomst zal doen zien, of de meeste leden liever des Zondags dan wel in de week willen vergaderen. De leden worden opmerkzaam gemaakt op de verandering van locaal. De vergadering van Dinsdag 19 dezer zal mede voortgang hebben. Het Bestuur, Maandag 18 November. AMSTERDAM. Scheepstimmerlieden-vereniging Eendracht. Buitengewone vergadering, tot welke alle particuliere scheepstimmerlieden in hun belang worden uitgenoodigd, des avonds ten 7 uur, in het locaal van Neeriands Werkman, 1. L, Voorburgwal hoek Suikerbakkersteeg. Belangrijke punten zijn aan de orde. De leden moeten voorzien zijn van hun insigne. Toegang vrij. Men gelieve vooral te letten op de verandering van locaal. Dinsdag 19 November AMSTERDAM Lithografen-Vereeniging: „Veredeling, Oefening en Toekomst." Openbare vergadering voor alle beoefenaars der lithografie, des avonds ten half negen uur, ten huize van den kastelein B. van der Hoeven, Dijkstraat bij de Nieuwmarkt Punten van behandeling: Mededeeling der ingekomen antwoorden der patroons op onze circulaire, inhoudende verzoek om loonsverhooging. Het Bestuur. ARNHEM. Algemeene Arbeiders-Vereeniging Hoop op Gerechtigheid. Vergadering ten half tien uur. J. Th. Scheepers, le secr. ROTTERDAM. Algemeen Ned. Werklieden-Vereeniging Vergadering in het locaal van den heer Schroors, op het Steiger. A. Wicheks, le secretaris Woensdag 20 November AMSTERDAM. Scheepsoptuigers-vereniging Neg tijdig ontwaakt. Vergadering des avonds ten 7 uur, ten huize van den heer Boombergen, Stilsteeg, Bierhuis. Alle leden worden dringend verzocht deze vergadering bij te wonen om enige belangrijke punten te bespreken. Zaterdag 23 November. AMSTERDAM, Kantoor- en Kantoor-Pakhuisbedienden-Vereeniging Mercurius. Vergadering in het koffiehuis de Valk, Botermarkt bij de Halve maansteeg, van des avonds 9 tot 11 uur. Het Bestuur. LEEUWARDEN. Timmerlieden- en Metselaars-Vereeniging Moed en Volharding. Huishoudelijke vergadering van leden bij den heer Bottinga, in het Blauwhuis, des avonds ten acht uur. Verkiezing van een negende voorzitter, door het bedanken van W. de Bruin jr. Wij hopen en vertrouwen dan op een ruime opkomst. D. Ronda, le secr. Adres: let, K. nr. 219. Nieuwbuurt. SNEEK. Friesche Werklieden-vereniging. Gewone Vergadering des avonds acht uur, ten huize van G. Velthuis. Stemming voor een president, 2e secretaris, penningmeester, twee commissarissen van toezicht en twee algemeen gevaardigden. De leden worden dringend verzocht tegenwoordig te zijn, daar er tevens gesproken zal worden over een verloting, te houden bij gelegenheid van het Sint-Nicolaasfeest. Th. Pasma, secr. De leden worden op den datum 23 NOVEMBER attent gemaakt. Zondag 24 November. AMSTERDAM. Kuipers-Vereeniging Recht na Plicht. Vergadering ten huize van den heer van Wattingen, Keizersstraat, het 3e huis van de Lange Keizersdwarsstraat, 146, des middags ten 12 uren. Het Bestuur. GRONINGEN. Werklieden-vereeniging. Vergadering des voormiddags ten 11 uur, in de Schouwburgzaal. K. I. Achtien, secr. BRUMMEN. Arbeiders-vereeniging Op hoop van Zegen. Vergadering in de Kerkeraadskamer der Hervormde gemeente, des namiddags ten 5 uur. Eiken Maandag-avond ten 8 uur. AMSTERDAM. Behangersgezellen-vereniging. Vergadering ten huize van B. v. d. Hoeven, Dijkstraat bij de Nieuwmarkt. J. J. H. Heijnes, secr. Den eersten en derden Maandag der maand. UTRECHT. Internationaal. Werklieden-Verbond. Gewone vergadering des avonds ten half negen uur in het Bierhuis van den heer J. J. Hörtz, buiten de Weerd, 2e 00. J. L. Krüger, le secr. Adres: Covelsteeg bij het N. Gasthuis. Eiken tweeden Zaterdag der maand. SNEEK. Goud- en Zilver smeden-Vereeniging. Vergadering des avonds ten 8 uur, ten huize van G. Velthuis L. Bijlsma, secr. Eiken derden Zaterdag der maand. LEEUWARDEN. Goud- en Zilversmeden-Vereeniging. Vergadering, bij den heer Bottinga, in het Blauwhuis, des avonds ten 8 uur. NB. Vakgenoten, een lid zijnde, hebben vrijen toegang, a. jdkuis; secr. Eiken laatsten Maandag der maand. LEEUWARDEN. Meubelmakers-Vereeniging Vrijheid door Vriendschap. Huishoudelijke vergadering des avonds ten acht uur, ten huize van Bottinga, in het Blauwhuis. N. M. Snijdelaar, secr. Eiken laatsten Vrijdag der maand. ROTTERDAM, Bestuurders-Bond. Vergadering des avonds ten half negen uur bij den heer Schroors, op het Steiger. J. F. Spliethoff, secretaris Eiken laatste Zaterdag der maand. BOLSWARD Provinciale Friesche Werkliedenvereniging. Gewone vergadering voor leden des avonds 8 uren, Locaal Eensgezindheid Een trouwe opkomst der leden wordt verzocht. L. Eaber, secretaris PRANCKER. Provinciale Friesche Werkliedenvereniging. (Eendracht.) Huishoudelijke vergadering, in de Armen-bewaarschool, des avonds ten 8 uur. P. du Bois, secretaris. ADVERTENTIE N. Heden overleed onze jongste lieveling HEINRICH JOSEPH, in den aanvalligen leeftijd van 14 maanden. H. J. STROMEIER. J. M. STROMEIER—VOORTHUISEN. Amsterdam, 9 Nov. 1872. Te Amsterdam is op den 12den Nov. 1872 overleden: J. MUNNIKES, President van het collegie „Tot Nut en Genoegen", afdeeling afschaffing van sterke drank. Men gelieve deze zoowel als bijzondere als algemene kennisgeving aan te nemen. Namens een aantal bedroefde vrienden van bovengenoemd collegie. Goedkoop en Fris! RATINEE-WINTERPETTEN, schoon model, ƒ 1,30. PANTALET-HOEDEN f 2,75. VILT-HOEDEN f 2,— en hooger. 8. HOEKANGEL, WARMOESSTRAAT, J 15. DERL. TYPOGRAFIE. APD. AMSTERDAM. Buitengewone Algemeene Vergadering, op Dinsdag 19 November 1872, des avonds ten 9 uur, in het gebouw van „Neerlands Werkman", hoek Suikerbakkerssteeg. Alle leden worden dringend uitgenoodigd op deze vergadering te verschijnen, ook niet-leden hebben toegang, mits persoonlijk geïntroduceerd door een lid. De leden worden herinnerd, dat deze vergadering verplichtend is en de presentielijst een half uur vóór het openen der vergadering ter teekening zal liggen. Het Bestuur. OPENBARE VERGADERING voor alle Werklieden, Nationale en Internationale op ZONDAG 17 NOVEMBER, des namiddags ten half een uur, in de zaal van den heer Grader, op de Schans bij de Wetering-barrière waar meer dan 500 zitplaatsen zijn. Punten van behandeling: 1. De onhoudbare toestand der maatschappij. 2. Middelen ter verbetering. 3. De Coöperatie. 5 cent entree tot dekking der kosten en tot aanwending voor een algemeen nuttig doel. Het Bestuur. ADVERTENTIES voor dit Blad worden voor Rotterdam ook aangenomen door het ALGEMEEN ADVERTENTIEBUREAU van Nijgh & van Ditmar, Rotterdam. Met het bezorgen van het Weekblad "DE WERKMAN" te Leiden heeft zich belast: F. J. Vlieghof, Vrouwenkerksteeg. K. H. JANSEN, letterzetter, Te de Rot vraagt: of de 14 dagen al om zijn; de gevolgen zullen schadelijk en niet eerbaar zijn. Gelegenheid tot inschrijving op het Weekblad de Werkman bestaat bij J. M. J. DESPREZ, Spuistraat hoek Lijnbaansteeg. Amsterdam. - IL WOHLRING. 