Gei\u0308llustreerd zendingsblad voor het huisgezin; orgaan van het Java-Comite\u0301 en van het Centraal-Comite\u0301 voor de Oprichting en In Stand Houding van een Seminarie Nabij Batavia, 1884, no. 4-5, 1884 
No. 4 & 5. April & Mei 1884. Geillustreerd Bendingsblad ▼OOR HET ORGAAN VAN HET JAVA-COMITÉ EN TAN HET GENTRAAL-COMITÉ VOOR. DB OPRICHTING EN DE INSTANDHOUDING VAN EEN SEMINARIE NABIJ BATAVIA Redaiteub T. M. LOOMAN. Ta Amsterdam, bu HÖVEKER & ZOON. Dit Blad verschijnt elke maand. Prys per Jaargang f 2.—. Looft ïl) rolken, omen Ooë. P». U t S HAWAÏANEN, „POl" (HBN NATIONALE SPIJZE) ETENDE. XX. 4 MEDEDEELINGEN VAN HET JAVA-COMITÉ. c Het zendiugwerk onder de Batta’s. Br. Dammerboer schrijft ons d.d. Angkola, 22 Januari 1884: Op den 2den December 1.1. bij het waarnemen van den dienst op Si Mapil apil werd mij door Jesaja gevraagd : „of het geoorloofd was, om iemand in huis te doopen ?" Mijn antwoord was to'estéi'umend, „De doop in de gemeente is regel en in huis uitzondering; maar waarom vraagt gij dat zoo?" „Mijne schoonmoeder is zwaar ziek, zij kan heden niet in de kerk komen, en het einde zal wel de dood zijn ; doch daar zij gelooft, dat de Heere Jezus de Zaligmaker is, wenscht zij vóór haren dood gaarne den doop te ontvangen." Na afloop van den kerkdienst begaf ik mij naar het huis van de zieke in gezelschap van mijn ouderling, en na hare belijdenis gehoord te hebben, werd zij gedoopt in den Naam des Vaders, en des Zoons, en des Heiligen Geestes. Zij leeft tot heden nog. Over toebrenging van veel volwassenen in het vorige jaar heb ik evenwel niet te roemen, hetgeen u duidelijk zal worden, als ik den staat van het aantal Christenen op ultimo December 1883 op zal geven. Op den iOden December zagen wij onverwacht Jonathan (den eersteling van Angkola) van Balige, voor ons staan. Wel had hij een brief aan mijn adres verzonden, maar dien ontving ik eerst negen dagen na zijne aankomst. Hij is door het Gouvernement daar aangesteld als vaccinateur. Ik was van voornemens geweest, óm op 1 Januari ëen feest te geven voor de inlandsche Christenen en deelde hem dit mede, daar hij de eersteling van Angkola is. Het speet hem zeer, dat hij er geen deel aan kon nemen, daar hij dan juist op reis zou zijn. Met Kerstfeest dacht hij de reis reeds te moeten aanvaarden, en daarom stelde ik den feestdag voor de Christenen op 20 December. Eenige Europeanëh werden ook uitgenoodigd. Het was een drukte vair belang. Gelukkig, dat de Batakker de gewoonte heeft zijn buurman te helpen in zulke omstandigheden. De vrouwen hadden brandhout, enz., gehaald. Alles werd mij gebracht, en zoo er een buffel geslacht wordt, gelijk bij deze gelegenheid behoorde, dan brengt iedere gast ook ongekookte rijst mede en een kip voor den gastheer, waarvan de helft voor den gastheer is en de andere helft voor den gever. De karbouw was geslacht en toen men zag, dat de hoeveelheid vleesch voldoende was, deden de gevers afstand van hunne helft der kip en behoefde zij dus niet geslacht te worden. Een inlandsch feest is erg omslachtig. Zeventig kokosnoten moesten geschild en geraspt worden. Gelukkig had ik die niet behoeven te koopen, daar ik voor achttien jaren negentig hoornen hier heb geplant, waarvan nu zes-en-dertig vruchtdragend zijn, zoodat ik meer dan voldoende heb voor eigen gebruik. Bij den maaltijd kwam ik aan tafel. De inlanders zaten op de voorgalerij, en na den maaltijd gaf ik hun de reden op, waarom dit feest door mij gegeven was : de herinnering aan de vijf-en-twintigjarige wijding; ambtsbediening kon ik nog niet zeggen; voorts aan ieder, die bijgedragen had door zijne hulp, om dit feest mogelijk te maken, een woord van hartelljken dank voor hunne liefde en verleende hulp, waarop zich een weerklank liet hooren, dat God mij nog lang bij het leven en de gezondheid mocht sparen, om hun de woorden Gods te kunnen verkondigen. Menig lied werd aangeheven en nog veel goeds met elkander gesproken; om vijf ure des middags keerden allen huiswaarts, wel voldaan over hetgeen zij ontvangen hadden. Kenmerkte die week zich door bijzondere drukte, de volgende week, waarin wij de geboorte van onzen Heere Jezus vierden, zou dit niet minder zijn, al was de drukte van eene geheel andere geaardheid. Toen moesten er jonge leden aangenomen en bevestigd worden, bediening van het Heilig Nachtmaal geschieden. Ik had den Isten Kerstdag bestemd voor die personen, die tot de gemeente Oeta Rimbaroe behooren. In de moedergemeente zou dit plaats vinden. Drie jongelingen van Si Matorkis, en evenzoo veel jongelingen en een meisje van Oeta Rimbaroe werden na den dienst onderzocht en bestond er geen reden iemand terug te wijzen ; daarna had de bevestiging plaats. Acht personen werden dus hier als lidmaten aangenomen, die als kinderen gedoopt waren. Vijftien personen namen deel aan het Heilig Avondmaal. Op den 2den Kerstdag begaf ik mij naar Si Mapil apil, waar ook acht personen aangenomen werden, vijf jongelingen en drie jonge dochters; daarna bediende ik den Doop aan een dochtertje van Dja Gading, en reikte ik daar aan vijf-en-veertig personen het Avondmaal uit. In het geheel is de gemeente in het vorige jaar met acht-en-twintig personen, meestal kinderen, toegenomen; slechts twee volwassenen traden tot de gemeente toe, zoodat de staat luidt als volgt: Oeta Rimbaroe, 31 Dec. 1883. Gij ziet hieruit, Broeders, dat de gemeente nog niet zóo groot is, of zij kan nog wel door éen zendeling bediend worden met de hulp der inlandsche helpers, waarom ik zelf dan ook niet om hulp voor Sumatra gevraagd heb. Hoe had ik dit ook kunnen doen, daar er omtrent Broeder Van Dalen nog geen decisie genomen was, of hij zou blijven in Nederland, of andermaal zou uitgezonden worden 1). DISTRICT. Mannen. Vrouwen. Jongelingen. Jonge dochters. Jongens. Meisjes. Totaal. Oeta Rimbaroe Si Mapil apil 20 38 21 42 13 8 2 8 29 55 27 53 112 204 58 63 21 10 84 80 316 ') Het door het Java-Comité genomen besluit is indertijd aan Br. D. medegedeeld. De Redactie. Maar er is nog eene andere reden, waarom ik dit heb nagelaten, en wel de finantiëele toestand van uw Comité. In nevensgaanden brief van Alexander wordt door hem gevraagd een vervanger voor Broeder Van Dalen te zenden, en als ik eene adviseerende stem mag uitbrengen, zou dit mijn advies zijn; Hebt gij geld genoeg en het vooruitzicht, dat door vaste bijdragen een zendeling kan worden uitgezonden en op zijn post onderhouden worden, zend, dan een ontwikkeld geloovig jong mensch, liefst een Nederlander. Zoolang God mij ge- zondheid verleent, kan ik het werk best aleen af; maar wat zal het zijn, indien ik ziek of zwak word, of eenmaal den weg van alle vleesch zal gaan ? De gemeente is toch te groot, om deze op het Heidendom en Mohamedanisme veroverde zielen aan hun lot over te laten, of ze aan een ander Genootschap over te doen. Daarom bid ik u, laat deze Hollandsche planting, die onder Gods zegen gedijt, ook voortdurend door Hollandsche landslieden nat gemaakt, groeien en bloeien tot eene liefelyke planting des Heeren. Wat de gemeenschap der heiligen betreft, zonder nog te spreken van de inlandsche helpers, mag ik buitendien die gemeenschap smaken met een landgenoot, waarvoor ik den Heer met alle ootmoedigheid dankzeg, en dat mij eene aangename verkwikking is in mijne eenzaamheid als zendbode in Angkola. De Heer helpt in alles heerlijk door. Welgelukzalig allen, die den God Jakobs tot hunne hulpe hebben. Eindelijk is het afdak der kerk, dat lang geleden wegens bouwvalligheid is afgebroken, wederom opgebouwd, waartoe Jonathan mij twee stijlen schonk van zeer sterk hout, dat jaren in den grond kan staan, zonder dat men bevreesd behoeft te wezen, dat zij door de witte mieren, die groote plaag in Indië, zullen worden opgegeten. Zij zijn al dertig jaren oud, hebben al dien tijd dienst bewezen, en nog hadden wij moeite bij het afzagen, om er door heen te komen, zoo hard was het. Men noemt dit hout: „toras ni hapinis", en beteekent vhet hart van ijzerhout". Dakribben en daklatten werden door de overige leden der gemeente gratis geleverd; zoodat ik alleen nog maar twee stijlen en eene muurplaat had te koopen, benevens driehonderd kanapa idjoek en twee pond spijkers. Ik heb alzoo de onkosten van dit karrewei met de geringe uitgaaf van ƒ20.54 kunnen bestrijden. Indien alles betaald had moeten worden, had ik minstens ƒ 50. moeten besteden. Dus nagenoeg 3/6 is door de leden vrijwillig gedragen, en het is goed, dat de vrienden der zending dit eens hooren. Ik maak dit feit met dankbare blijdschap bekend. De ochtendbeurten waren in het vorige jaar vrij wel bezet en gaven geen reden tot klagen. De middagbeurten werden daarentegen minder goed bezocht; toch zijn er altijd meer dan twintig personen, die hieraan deelnemen. De weekdiensten op woensdagavond van 5—6 uren zijn minder bezet dan de middagbeurten; hiervan wordt door de/manspersonen nog het beste gebruik gemaakt. Twee, hoogstens vier vrouwen laten zich in de weekbeurten vinden. De vrijdagsche catechisatie had geregeld plaats, maar kon tweemaal geen voortgang hebben bij gebrek aan leerlingen. Voor de lidmaten, die wenschten aangenomen te worden, werd eene catechisatie des zondagmiddags i a kerktijd ingesteld. De catechisatie met Europeeschr kinderen ondervond n eer stoornis en zal wel spoedig eene afgedane zaak zijn, daar de heer Harmsen met verlof naar Nederland gaat en verdere liefhebbers zich niet opdoen. Het kan evenwel nog komen, en gaarne ben ik bereid, om ieder kind uit Gods Woord te leeren. De school bleef hier stationair. In Moppang waren er zestien leerlingen, waaronder vier meisjes; van die te Si Masom krijgt gij de gegevens in bijgaanden brief van Alexander. Op den 12den dezer ontvingen wij tot onze groote blijdschap de kisten met kramerijen, lectuur, enz., enz., waarvoor wij den vriendelijken. gevers of geefsters onzen harteljjken dank betuigen. Een woord van innigen dank aan den Bestuurder Höveker voor zijn brief en present-exemplaren. De gaven, die aan enkelen bestemd waren, hebben wij reeds uitgedeeld, het andere zullen wij voorloopig bewaren en op het aanstaande Kerstfeest uitdeelen. Onze gezondheid bleef het vorige jaar, uitgenomen eenige lichte ongesteldheden, door Gods ontfermingen, vrij gunstig. Ontvangt allen te zamen Gods zegen. Blijft Hem bevolen en zijt hartelijk gegroet van Uw Dw. Dienaar en Br. in Ghr. J. Dammerboer Brief van den Helper Alexander Harahap. Si Masom, 10 Januari 1884. Gegroet mijne H. H. Bestuurders! Met eerbied en beleefdheid doe ik u, Heeren Bestuurders van het Java-Gomité, gevestigd in de stad Amsterdam, dezen brief toekomen, wegens de genade en liefde onzes Heeren Jezus Christus, ja, door Hem zelf, door wien ons werk gedijt. Amen. De reden, dat ik dezen brief schrijf aan u, Heeren Bestuurders, is omdat gij van ons elk iedere maand een brief verlangt, om u in wetenschap te stellen hoe en wat er alzoo in de gemeente omgaat Dit verblijdt ons, inderdaad. Gij kent onze aan" gezichten niet, en toch hebben wij in Jezus Christus onzen Heer ons vereenigingspunt, en zie ik ulieden als mijne vaders aan en zijn wij uwe zonen en dochteren. Ik denk, dat gijlieden van mijn leermeester Dammerboer reeds zult gehoord hebben, dat ik van standplaats verwisseld heb, en wel van Si Mapil apil naar Si Masom, omdat ik sedert het vertrek van mijn leermeester, den heer Van Dalen, steeds ziek ben geweest ; bovendien waren daar geen schoolkinderen, zoodat ik mij dagelijks bedroefde, totdat ik in Si Masom kwam. Daar gekomen zijnde, bevond ik mij door ’s Heeren barmhartigheid beter, want in Si Masom zijn negen Christenhuisgezinnen; schoolkinderen, zoowel jongens als meisjes, zijn er twaalf in getal. Wat de regeling in de school aanbelangt, is als volgt: om 8 ure des morgens wordt de school geopend en om 12 ure gesloten. Ik onderwijs de kinderen in Battaksche en Bomeinsche karakters, Bijbelsche geschiedenis, zingen, schrijven, rekenen en aardrijkskunde. De school wordt geopend en gesloten met gebed. Des zondags wordt er twee malen kerk gehouden, des morgens om 9 ure en des middags om half vier. Op de feestdagen dezelfe diensten als des zondags. Ik zie, dat de geest van de lidmaten alhiei-j.niet lui is; maar dit is mijn verzoek aan ,het Comité, als het met Gods wil overeenkomt, dat er toch een zendeling kome als plaatsvervanger van den heer Van Dalen. Hier bij ons in Si Masom zijn veel zieken; maar door Gods hulp (van de klanken) is er nog maar éen gestorven. Omdat dit de eerste maand var. het nieuwe jaar 1884 is, wensch ik u een gezegend nieuw jaar toe, heeren Bestuurders en heer en mevrouw Van Dalen, dat wij het jaar beginnen en voleindigen in den Naam van onzen Heer Jezus Christus. Amen. Dit is vooreerst mijne tijding, aan u, heeren Bestuurders. Ontvangt duizend-, ja, duizendmaal onze groeten en die van onze kinderen. Van mij Alexamer Harahap. Aanmerking. Het schoolgebouw is in Si Mascm de niet ruime woning van den meester en er heerscht volslagen gebrek aan schoolmeubilair; evenwel is er, zoolang ik geen besluit van u ontvangen heb op mijn schrijven van 16 Sept., a. p., hierin geen verandering te brengen. Alleen de woning van Alexander zou over te brengen zijn van Si Mapil apil naar Si Masom, waarin meerdere ruimte is dan in zijn tegenwoordig verblijf. Als ieder een weinig medehelpt, zal hierin spoedig verandering ten goede kunnen komen. Onze hulp is van den Heer, die hemel en aarde 'gemaakt heeft, en die trouwe houdt tot in eeuwigheid. Deze aanmerking is van mijne hand en had wel in den brief mogen staan. J, D. Giften en Kontritautiën voor het Java-Comité ontvangen in Maart 1884. Alkmaar. J. J. Schrieke ƒ5, Zendingkrans f 5; P. van der Waal ƒ0.50. Amersfoort, d. W. ƒ 2.50. Amsterdam. W. G. S ƒ2.50; M. J. van Lennep f 25; H. D. A. Martin ƒ25; Mej. A. E. B. ƒ300; G. P. F. Jr. van het Amsterdamsche Kinder-Genootschap /45 ;J. B. Puttelaar, namens de Vereeniging tot bevordering der Zendingzaak onder alle Heidenen /20; Mej. J. E. Nachenius ƒ10; door den heer 11. Höveker „op hoop van zegen" ƒ1000; W. Bruijn Jz. ƒ 10; F. W. A. Korff, van den heer W. ƒ5; J. J. Bredius ƒ2O; Joh. Schagen ƒ1; door T. M. L. ƒ1; verpleegden DIA. Oude Vrouwenhuis f 4.69 ; verpleegden DIA. Bestedelingenhuis ƒB.Ol. Anjum. H. van Binnendijk f 3; Christelijke Jongelingsvereeniging ƒ5. Si. Anna Parochie. R. J. van der Leij ƒ 2.50. Apeldoorn. W. B. Bergsma ƒ5. Arnhem. Jonkvr. W. van Balveren ƒ5. Baarn. 11, Peschar ƒ 6. Bennekom. Jonkvrouw van Wassenaar ƒ5. Blokzijl. G. Noback ƒ 2. Bolsward. C. L. van der Molen: Mevr. Benkes /5, R. de Boer Dz. ƒ 2, B. Falkema/2, IJ.de Boer ƒ 1, Hilebrand Wesselius ƒ 3, M. J. Kramer ƒl, Mej. Noorda ƒI.J. D. Hiemstra ƒ2, G. v. d. Molen ƒl, uit het busje van G Nawijn /1, 2 giften in de kollekte van het Evangelisatielokaal, te zamen ƒ2.25. Broek op Langendijk. Ds. J. G Klomp, catechisatiebus /4.77e. Bruinisse. Ds. G. van Kempen, catechisatiebus ƒ5. Buitenpost. S. Feenstra ƒ!, Jongelieden-Vereeniging / 2. Cappelle ajd. IJssel. L. Doedes Dz. ƒ 1 Cortgene J. W. Vader ƒ 10. Deutichem. Ds. L. J. van Rhijn en vrouw ƒ10; Ds. J. van Dijk Mz. ƒ 10. Deventer. N. N. ƒ2. Doesburg. M. Uiterwijï ƒ!. Doorn. Mevr. Wed. J. van Eeghen ƒ25. Driebergen. A. A. Kleijn, van de christelijke school ƒ5.50, Mevr. Kleijn te Zutphen ƒ2.50. Gelselaar. W. Gerritsen ƒ 5. Goes. Ds. P. Huet ƒ 2.50; Mevr. S. C. van den Bosch, van de Dames Zendingvereeniging ƒ 10. Gorinchem. Andries Stofkens ƒ2.50. Gouda. P. S. van der Staal : Kinder-Zendingavondschool ƒlO, O. K. ƒ2.25, kontributie id. ƒ!, gift, uit het busje van den jeugdigen Zendingsvriend Marinus van Tok ƒl.ll, Mej. A. Lens, namens eenige kinderen der Herv. Zondagschool ƒ0.50, Mevr. v. d. K. geb. B. ƒl, wed. Michaelus, uit haar Javaantje ƒ 0.40, Mej. K. geb. S. en Mej. B. Z. elk ƒ0.50 = ƒl. Haarlem. J. P. v. W. C. ƒ 25; Quarles van Ufford ƒ 25. ’s Rage. P. Sillevis, verhoogde kontributie /3 ; J. Esser q.q., naaischool te Wilp, van Mej. C. ƒ4.50; Ds. F. van Gheel Gildemeester ƒ 95; Donair. Klerck geb. Hogendorp ƒ5; M. P. Ketelaar ƒ 25; door den heer J. H. den Ouden Jr. van Mr. H. A. van Dijk f 2.50; Jhr. J. R. T. Ortt ƒ5 ; Dr. Beijnen f 1.23'. Halte bij Deutichem. G. Smits ƒ 1.33. Harlingen. Mej. A. Hoekstra ƒ 2. Beerde. Ds. van Stein Callenfels ƒ 2.50. Heerenveen. K. de Vries f 1. Heilo. Ds. G. Wildeboer ƒ 2. Giften en kontributiën voor het Java Comité ontvangen in April 1884. Amsterdam. Kontributiën / 781.50; S. H. C Guli ’. pennmë<n. van de Kinder-Zendingvereenigmg „de Jonge arbeiders", / 20 ■ M N Mijnarends ƒ 15; Mei C r p n •• ’ een Zondagschoolbusje 'voor de TndTng/R H U'fi 7750; Verpleegden r) 1A- Oude Vi ou wenuis / 3.77; verpleegden D I A. Bestedelingen/161m ’ kWitamiën door de (?eïnd Arnhem. H. B. Breijer van het Hulp-Comitè/148.20 aandeel kollekte Inwendige Zending ƒ 10 en van eenige Zendingvrienden voor overgebleven programma’s Zendingfeest f 5. Baarn. G. H. Fraser f 2.50. Bameveld. L. L. Calkoen / 2. Bese bij Dalfsen. E. G. Meinders/2. Bolsward. C. van der Molen, kollekte in het f 4.80. Br enkelen. Mej. Willink van Collen / 30. Bussum. G. H. J. van der Meulen ƒ 5. Dordrecht. N. van Dooren / 1. Enschedé. H. J, Volkers, kollektê gehouden op het jaarfeest der Christelijke Jongel.-vereen, f 4. Gouda. V. s. van der Staal: H. A. Toen /0.50,' E. Winters te Waddingsveen f 0.50 Groningen. H. C. W. de Savornin Lobman f 3. sHage. Jhr. J. R T. Ortt f 5. Harderwijk. Dr. Stekhoven f 6. Harhneen. Mej. C. IJsenbeek, van de Vereeniging tot uitrusting van Zendelingen: 6 lakens, 6 handdoeken, 12 zakdoeken en voor de Zending onder de Madoereezen f 4. Rollandsche Veld. H. Th. Barbas / 2.50. Kamerikbij Woerden. J. P. van Eeuwen / 1.25. Kotten bij Winterswijk. J. H. Kos H.Jz. f 5 , A- van Amerom ƒ2;A. A. Rensink kontrib ./ 30.50; J. van Welzen, secretaris der C|lnst- Jongelings-vereen. Pred.l2: U f 3.28 Leiderdorp. Martha-vereeniging, M. Karens penningmeesteres /5; door Mej W. J. van Rhiju, van den heer v. d. Z. ƒ4; M. H. Moraal.’ Hulp-zendinggenootschap / 50. de Lier. L. v. d. A. ƒ 1, Maasland. J. H. Dijkman ƒ 2. Makkum. J. Salverda, namens den kerkeraad ƒ 10. Marken. J. Voogt, van T. B. ƒ 2. Gasterend P. B, Ornée, uit het Javaantie « / 2-50, W. Spijkerboer fz. ƒ6, bijeenverzaop eene Zondagmorgen-bijeenkomst en van de kinderen der Zondagschool. OosMd, Oldambt. Ds J. Hulsebos, uit de catechisatiebus f 3. PUlipsland en St. Annaland. Ds. C. J Montijn catechisatiebus ƒ5. J ’ Prlnsenkage. Ds. J. J. Eigeman, kollekte voor hot Java-Comité in de kerk, bij de inzegening der nieuwe leden ƒ6. I Ds. G. ,1. Hulsman, catechisatiebus/4.35. I edm' D°rcas-vereeniging, door Mej. C. L. Ad| miraal geb. Schroot Bettink /2. ( RVssen- Ds. W. J. van Elden ƒ3. Scheveningen. F. Pronk, secretaris der Chr. Jongelings-vereeniging ƒ 4. Spf' Ds. L. Okker, van de Christelijke Jongehngsvereeniging ƒ 5. Tju,nsu,eer. Ds. G. H. Bleeker, kollekte (catechisatiebus), ƒ 25. Twe/10. Ds. G. .1. B. Gelderman, uit de k 011. ƒ 4,37. Voorburg. Wed. Hilhorst-Thi rry ƒ 1. Waardenburg. Mevr. S. Glinge Doorenbos-Eilerts de Haan, van de Meisjes-vereeniging ƒ 4. Wagenborgen. Z. J. Koning, uit het busje der kinderen van de christ. school ƒ1.50, van de Jongejuffr. G. Takens, uit haar huisbusje ƒl. Wezep. Ds. v. d. Bijtel, uit de Zendingkas/5.31. rorkurn. G. S. van de Wal, penningmeester van de Zending-vereeniging, gedeelten der kontributiën en kollekten ƒ 35. Wijk hij Duurstede. Mej. B. Sonneveld /2. Zeist. C. Macrander f 3. Zwolle. F. L. van Dijk ƒ 21.28; door Mevr. wed. 0. M.: uit het busje eener Zondagschool van Fr. S. ƒ5. Java-Cent. Amsterdam en Sloten. Kontributiën, December-Februari ƒ 57.605. Gouda. P. S. van der Staal ƒ 1. Leiderdorp. Mej. W. .1. van Rhijn ƒ3.36. Vtip. Mej. M. E. Plaat f 2. Zeist. Jacob van Zanten f 6.05. Amsterdam, 1 Mei 1884. Namens het Bestuur, T. M. LOOMAN, Voorzitter. J. C. GROENEWEGEN, Secret.-Penningm. MONSTER-AFGODEN OP HET OOSTER-EII.AND. Monster-afgoden op het Ooster-eiland Op tweeduizend Engelsche mijlen afstands van Chili en op vijftienhonderd mijlen van het naastgelegen bewoond land (het eiland Pitcairn uitgezonderd) ligt in de Groote Stille Zuidzee het woeste Oosster-eiland. Het wordt ook Waihoe gegenoemd. Men schat de bevolking op 1500 zielen. Reizigers, die het bezocht hebben, werden getroffen door het vreemde, dat zij daar zij daar zagen. Eenige eilandeis gaan geheel naakt; anderen zijn dermate getatouêerd, dat men zou denken, dat zij broeken dragen; enkelen dragen een rond kleedingstuk, of een bedeksel van wilde peterselie of van zeegras gemaakt. Maar waf hun het meeste trof, waren reusachtige steenen busten, op en aan de rotsen en in de grotten, die uit de vaste rots zijn gehouwen, zooals uit nevensgaande afbeelding, naar een fotografie gemaakt, te zien is. Deze buitengemeen groote beelden en eenige kleine houten afgoden worden door de inlanders aangebeden. Zij spreken eene taal, gelijk aan die, welke door sommige andere Zuidzee-eilanders gebezigd wordt, zoodat zij voor Christen-zendelingen bereikbaar zijn, die hen echter tot. hiertoe nog niet hebben bezocht. CENTRAAL-COMITÉ VOOR DE OPRICHTING EN DE INSTANDHOUDING VAN EEN SEMINARIE NABIJ BATAVIA. Derde lijst van Giften en Bijdragen A°. 1884. Uit Amsterdam, het le trimester van 1 jaarl. contrib. over 1884 afW f 2.50 Uit Amsterd.,l2B  Transporteere... / 3827.70 Per transp... f 3827.70 UitWanswérd 1 Jaarl. cont. over 1884. „ 2.50 „ Dokkum. 1 „ „ . „ „ „ 2. „ Voorschot. 1 „ „  „ Gouda 1 „ „ „ „■ n 2.50 „ Spijk 1 „ „ , » » 5. „ Maarssen 1 „ ~ „ » » 5. Transporteere.. . f 4072.75 Per transport. .. ƒ 4072.75 Uit Schettens 2 jaarl. contr. over 1884. „ 2. | Warnsveld 1 „ » » « " " a _ „ Sneek 1 „ « » « " »" . _ „ Amerongen 1 * « n « ". Door den heer G. J. C. Cavaljé te Ede 20 jaarl. contrib. over 1884. f 32. Van den heer W. M. aldaar. „ 1* „ 33 Door den heer Jacob van der Kolk te Zwolle: 7 jaarl contrib. over 1884 » 36. Door den heer T. M. Looman; Uit Haarlem 1 jaarl. contr. over 1884. „ 25 Door den heer 11. B. Breijerte Arnhem: 2 jaarl. contrib. over 1884 » 00. Van Ds. J. H. Cordes te Vorden ƒs— douaire Q. v. U. geb. E.... „5. „ 10- Door Ds. B. J. Adriani; Van N. v. » 250 Door den heer H. J. Staverman Collecte bij eene samenkomst met de Zondagschoolkinderen van Mej. A. G. Willink, villa Hoffwerk te Hilversum Aand. in diverse collecten bij kindersamenkornsten » 7.36 „ 27.50 Van F. en G. " 15 25 ƒ4257.00 Amsterdam, 31 Maart 1884. J. G. SILLEM, G. WENDELAAR, | Penningmeesters. Vierde Lijst van Giften en Bijdragen. A°. 1884. Door den heer H. Schuurman J.Azn. te’sHage. Div. jaarl. contributien / 406.15 Door Ds. P. W. Stutterheim te Austerlitz hij Zeist » 250 Door Mevr. Adriani te Wichmond: Van hare Zondagschool „ 2-50 Door den heer H. B.Breijerte Arnhem: Aand. collecte Inwendige Zending... „ 10— Transporteere... f 421.15 Per transp... ƒ421.15 Uit Amsterdam, 1 jaarl. contrib. over 1884 „ 50. Door Ds. A. Couvé te Zeist: Van de Vereen, voor Uit- en Inwendige O 5 Zending aldaar » Van F. en G. W " 15'25 ƒ511.40 Amsterdam, 30 April 1884. J. G. SILLEM, G. WENDELAAR, I penningmeesiers * Yereeniging ter bevordering van Maleisch-Christelijke Lectuur te Batavia, (erkend bij Gouv. besluit van 15 October 1857, No. 45). Uit het 28ste Verslag dezer Vereeniging, loopcnde over het jaar 1883, nemen wij het volgende over: Gering waren de middelen, die ons ten dienste stonden, zwak onze krachten en vele onze tekortkomingen, doch door den genadigen bijstand en zegen des Heeren is onze arbeid in het afgeloopen jaar niet onvruchtbaar geweest. Bemoedigend is daarbij de ervaring, dat door enkele predikanten der gemeenten, vele zendelingen in Nederlandsch-Indië en andere belangstellende broeders en zusters blijkbaar hoe langer hoe meer het nut wordt ingezien van onze Vereeniging, waardoor de Maleische gemeenten voorzien worden van Christelijke geschriften tot opbouwing van het gemeenschappelijk allerheiligst geloof. Vermelding verdient inzonderheid de omstandigheid, dat een inlander, dienende aan boord van een der oorlogsschepen in de wateren van Atjeh, per brief, en zekei e Chineesche boekhouder te dezer stede, dooi tusschenkomst van een onzer bestuui ders, aanzoek deden om Maleische werkjes, waaraan natuurlijk volgaarne werd voldaan. Bovendien werden door de Vereeniging, op daartoe van den Directeur van het Seminarium te Depok ontvangen aanvraag, aan deze inrichting boekjes geleverd, waaronder het onlangs uitgegeven werkje; Sawatoe penghantar bagi orang jang membatja elkitab. De heer Mr. W. B. Bergsma te Leiden, die, blijkens hel vorig verslag, onze Vereeniging reeds aan zich verplicht had, toonde opnieuw zijne belangstelling, door het Nederlandsche Bijbelgenootschap te hewegen, ons een 50-tal Maleische Oude en Nieuwe Testamenten te zenden, tegen betaling van den halven prijs; terwijl ons namens den Engelschen zendeling W. Young te Singapoera 27 exemplaren Maleische Nieuwe Testamenten met Arabische karakters tegen verminderde prijzen zijn geworden door den agent van het Britsch en Buitenlandsch Bijbelgenootschap aldaar,den heer John Haffenden. Ofschoon het niet in den werkkring ligt van deze Vereeniging om Bijbels uit te geven waartoe zij reeds van den anderen kant werd aangezocht, heeft zij zich echter met den verkoop er van belast, om in ae bestaande dringende behoefte te kunnen voorzien. Verder mocht de Vereeniging zich verheugen in toenemenle blijken uit ver afgelegen oorden van Nederlandsch-Indië, niet alleen door toetreding tot het lidmaatschap, maar ook door aanbiedingen, als die van Mevr. de Wed. J. M. Roskott op Amboina, Mejuffr. G. C. Krook, Directrice van de inlandsche Meisjesschool te Amoerang (Menado), en van den heer J. L. Hendriksz te Banda, laatstgenoemde om als kolporteur onzer boekjes werkzaam te zijn. Met erkentelijkheid werden dieaanbiedingen van zooveel belang voor onze Vereeniging, wijl daardoor ook haar bestaan en doel meer algemeene bekendheid zouden verkrijgen aangenomen. Om die reden werden ook met genoegen, op aanvraag van de Commissie voor den Bijbeltent óp de In t ern at i o na le Koloniale Tentoonstelling te Amsterdam, gratis verstrekt 10 exemplaren van elk der door de Vereeniging uitgegeven boekjes. Voor menigen in de zendingzaak be~ langstellenden landgenoot en vreemdeling, die het bescheiden plaatsje van onze Vereeniging mocht hebben opgemerkt, zal het zeker het harte goed hebben gedaan te weten, dat in het door Nederland gedurende meer dan twee en een halve eeuw bezeten Indië, ook iets gedaan wordt, om, door het uitgeven van Maleisch-Christelijke Lectuur, in populairen stijl, bevorderlijk te zijn aan de verbreiding van het Christendom in den Indischen Archipel. Gedurende het afgeloopen jaar 1883 zijn van de peré gekomen : 11,200 exemplaren van 9 onderscheidene geschriften, en 3000 exemplaren van 3 herdrukte. Als leden van het bestuur zijn afgetreden Br. E. Haan, wegens vertrek naar Nederland, en P. Rosendahl, door verschillende omstandigheden; terwijl als bestuurslid is opgetreden Br. D. Huijsing. Met blijdschap kunnen wij bekend maken, dat de nieuwe bundel „Maleische Psalmen en Gezangen" voor de pers gereed is. Daaraan is groote behoefte, en vermits deze bundel vollediger is dan de vroeger uitgegevene, die als verouderd bijna niet meer te gebruiken is, veroorloven wij ons de aandacht te vestigen op de zeer belangrijke geldelijke uitgave, waartoe de Vereeniging bij den druk van minstens een 10,000-tal exemplaren verplicht zal zijn. Heeft men herhaaldelijk in dagbladen en geschriften de zendelingen genoemd; pioniers der beschaving en baanbrekers voor den handel, men geve hun dan ook wat zij noodig hebben voor den openbaren eeredienst, waar naast het ge- meenschappelijkgebed,het statig,eenvoudig, gemeenschappelijk gezang, dat voor allen bevattelijk is, daar eenparigheid van maat, geluid en gedachte zich bijzonder leent tot eene godsdienstige harmonie der zielen. De Vereeniging heeft ook groote behoefte aan een gebouw voor hare bibliotheek. Sedert vele jaren heeft die kosteloos mogen staan in de woning van den Bibliothecaris van haar bestuur, die, toen hij van Kebon-Sirih naar Meester-Cornelis (2 uren gaans) moest verhuizen, zich alle zorg en moeite getroostte aan het overbrengen van die bibliotheek naar zijne andere woning verbonden. Nu deze woning zware reparatiën moet ondergaan en geen der besluursleden plaats heeft in zijne woning, om de massa boekjes en geschriften der Vereeniging te bergen in boekenkasten en rakken, is het bepaald noodig, dat wij spoedig en onafhankelijk beschikken kunnen over eene geschikte bergplaats, die een permanente moet zijn, daar onze boekerij anders blootgesteld zal blijven aan wat bij de vele mutatiën in Indië altoos tot de mogelijkhedeu behoort veelvuldige verplaatsingen, die niet alleen de boekjes beschadigen, maar ook niet onbeduidende embalage en transportkosten na zich slepen, en al het ongerief veroorzaken, hetwelk eene ambulante boekerij tegenover het koopend publiek moet ondervinden. Ook om andere reden heeft de Vereeniging een eigen gebouw noodig, namelijk, om de maandelijksche vergaderingen van baar Bestuur geregeld en ongestoord te kunnen houden. Sedert jaren hebben die nu plaats ten huize van den Voorzitter van het Bestuur, doch daarop kan uit den aard der zaak niet altijd gerekend worden; zoodat het Bestuur wel eens zou kunnen staan voor het geval, dat het, bij gemis van een geschikt en voor alle leden gemakkelijk te bereiken plaats van bijeenkomst, 6f zijne vergaderingen zou moeten uitstellen, of telkens te verschuiven, öf die op onvrije wijze hier en ginds zou moeten houden, waf natuurlijk mm of meer ontstemmen moet. Dat zulk een toestand tot de gebeurlijkheden behoort, is zeker treurig voor eene Vereeniging, die reeds langer dan een kwart eeuw bestaat en doordat langdurig bestaan getoond heeft levenskracht te bezitten. Geen weelde, maar eene behoefte is daarom voor de Vereeniging een gebouw, dat niet groot of sierlijk, maar slechts goed en eenvoudig behoeft te zijn. Wij bidden u, vrienden in Indië en in Nederland, om meer liefdegiften aan ons toe te werpen, of uwe handen bereidwillig uit te steken tot inzameling dier giften, voor het gebouw benoodigd. Wij vragen u dit met alle vrijmoedigheid, omdat wij weten, dat voor alle Christenen, die in Christus gelooven, niets te veel is voor den dienst des Heeren. Wij wenden ons in de eerste plaats nogmaals tot Indië en Nederland, en alleen, wanneer het tot ons leedwezen blijken mocht, dat beiden te zamen ons niet genoeg geven kunnen of willen, of ons liever zien worstelen met gebrekkige en armoedige hulpmiddeltjes, hopen wij te vragen van Engeland en Duitschland, enz., alwaar gewis zeer velen hunne handen zullen openen om ons te helpen, daar zij weten, dat ook hunne zendelingen gebruik maken van de boekwerkjes onzer Vereeniging voor het Rijk des Heeren in Britsch-Indië en op Sumatra onder de Heidenen en Mohamedanen. Indien de Christenen in Indië, Nederland, Engeland en Duitschland onlangs bij tien- en honderdduizenden guldens konden missen ter voorziening in den lichamelijken of tijdelijken nood door de vulkanische werking van het eiland Kra- hemmen. Baron van Lijnden van Hemmen ƒ5. Hoogeveen. H. Steenhuis f !• Holwerd. Ds. D. Plantinus ƒ 2.50. Joure. Jan H. van der Meulen ƒ 1 Klmdert. L. K. Eland f 2.50. Kalium. F. Veltman ƒ 1. Leeuwarden. K. M. Bakker ƒ 1.50. Leiden. Ds. J. D. B. Brouwer ƒ5; G. Eender ƒ5; N. P. ƒ5; door den heer A. A. Rensink. J. Baart, deel der gekollekteerde gelden voor de heidenzending, van het personeel der fabriek van de H.H. J. M. van Kempen & Zoon te Voorschoten ƒ 10 ; A. van Borselen Jr., van de jongste leerlingen derZondagschool van de chris telijke Wijkvereeniging ƒ4.50; H. v.d. Meer ƒl. Lemmer. Ds. J. A. Ruijs ƒ5. Lisse. A. Mesman ƒ 3. Marken. K. Kes Gzn. f 2.50. Nederhemert. H. J. Kastein, uit de kas der Hulp-Zendingvereeniging ƒ 2. Oegstgeest. Ds. L. ten Bosch, van de Vereeniging In- en Uitwendige Zending ƒ 20. Oosterbeek. Ds. H. C. van Lindonk, gift van de Zendingvereeniging ƒ 5. Oude Wetering. A. Jansz ƒ 2.50. Fesse bij Uoogeveen. Ds. J. R. van Kooij ƒ2.50. Reitzum. Ds. J. J. Ploos van Amstel, uit de Zendingkas ƒ 10. # _ Ridderkerk. C. Bulsing, door den heer Stoové ƒ 10. Rotterdam. B. J. Gerretson ƒ 2.50; Mevr. wed. W. G. Herklots—Suermondt, namens het comité van het Rotterdamsch-Engelsch Vrouwen Hulp- Genootschap voor In- en Uitwendige Zending ƒ 50; L. J. LuijKS ƒ2; Paul v. d. Grijp ƒ10; Mej. E. en M. van Dam f 25. Schalkwijk. E. G Wentink ƒ 10; Ds. N. M. de Ligt ’/i van een gehouden kollekte bij een bidstond voor de Zending ƒ 4. Scherpenzeel. A. J. Ruijs, bijdrage der Hulp-Zen dingvereeniging ƒ 30. Serooskerke. P. J. Visser ƒ 2. Sexbierum. J. G. de Puij f 1. Sluis. Gez. Jansen ƒ 5. Sueek. K. H. Wallien, van de kinderen der Christelijke school ƒ 3. Utrecht. F. W. Merens ƒ 5; Zendingkrans „Phoebe" ƒ 25. Varseveld. Ds. M. Koops, voor het lezen van het Geïllustreerd Zendingblad, door de Zendingvrienden ƒ 20. Vianen. Mevr. wed. B. Moorrees de Pinéda ƒ 1. Vlissingen. Mej. A. C. de Koster, opgespaarde stuivertjes van Nobels ƒ 4.35; f > F. Guillaume Pz. ƒ 1-50. Voorschoten. Mevr. wed. J. M. van Kempen, geb. Gobius du Sart ƒ 5. Vordert. Douair. H. Engelberts ƒ 2.50. Vreeland. Ds. A. Piper, vanwege de Gemeente f 6.70. Vreeswijk. H. Vink ƒ 5.40. Vriezenveen. W. C. Lodder, secretaris derVereeniging voor In- en Uitwendige Zending ƒlO. Wagenborgen. H. Bult ƒ2; H. Klatter, eenige kontributiën ƒ 4.10; f. J. Bosscher f 1. Wageningen. Wilh. van Blak f 1. Wons. Mevr. Wagenaar, van de Meisjesvereeniging f 5. Ijlst. L. Huisman, uit de busjes der Zendmgmeisjes ƒ 10. IJsselmonde. Jonkvr. Bichon van IJsselmonde f 25. Zaandam. J. Fris Lz. f 2.50. Zeist. Jacob van Zanten; uit het busje der christelijke school ƒ 2.50. Zelhem. H. H. J- van R. ƒ 1. Zetten. Ds. H. Pierson f 5. Zutphen. Mevr. A. Hartens van Sevenhoven, geb. Collot d’Escury f 2. . . • Hn n. Zwolle. A. B. Reimerink, penningm. der Hu p-Zendingvereeniging ƒ 7.50 ; Notaris Royer ƒ 5. J ava-Cent. Leiden. Door den heer A. A. Rensink, H. van der Werft / 10.50. Reiizum. Ds. J. J- Ploos van Amstel f 5. Voor het Seminarie te Depok. Reiizum. Ds. J. J. Ploos van Amstel, uit de Zendingkas f 10. Amsterdam, 1 April 1884. Namens het Bestuur, T. M. LOOMAN, Voorzitter. J. C. GROENEWEGEN, Secretaris-Penningm katau veroorzaakt, dan zullen die Christenen zeer zeker wel het honderdste deel overhebben voor zaken, die slechts enkele duizenden guldens behoeven, om ten bate te strekken van millioenen Heidenen en Mohamedanen in Nederlandsch-Indië en elders, in zedelijk en geestelijk opzicht nog zoo in de duisternis rondtastende, dat het bewustzijn alleen van er toe te hebben bijgedragen, om het licht des Evangelies over hen te verspreiden, reeds eene voldoening wezen moet. Ten slotte betuigen wij oprechten dank aan de Nederlandsch-Indische Stoomvaart- Maatschappij, voor haren betoonden liefdedienst, om ook gedurende 1883 vrachtvrij te doen o vervoeren de kistjes en pakken van de Vereeniging naar verschillende kustplaatsen sn eilanden in Nederlandsch-Indië, en evenzeer aan allen, die door hunne gebeden en giften de Vereeniging hebben gesteund. Het bestuur der Vereeniging is thans samengesteld uit: J. L. Martens, Voorzitter; Th. Anderson, P. Jonathans, H. G. Kal, D. Huysing, Leden; L. W. Brummer, Thesaurier; W. H. Brouwer, Bibliothecaris; D. Brouwer, Secretaris. De agenten zijn: J. Esser, te ’s Gravenhage, D. J. Van der Linden, te Buitenzorg, J. Beukhof, te Depok, F. H.Cordesuis, te Indramajoe, A. Delfos, te Soerabaja, P. Abm. Jansz, te Semarang, R. E. Martens, te Tegal, J. G. Ten Boom, J. W. Dornsaft, beiden te Padang, B. G. Kornfeldt, te Hoetoemoeri (Amboina). C. De Graaf, te Ternate, J. F. Kellingen C. J. M. L. Schröder, op de Sangi-eilanden. Batavia, 2 Jan. 1884. Het Bestuur der Vereeniging voornoemd, Namens het Bestuur: J. L. Martens, President. D. Brouwer, Secretaris. Eas-rekening van de Vereeniging ter bevordering van Maleisch-Christelijke Lectuur te Batavia over 1883. Ontvangsten: Aan Saldo op pr. Jan. 1883.. f 3223.25 „ Gontributiën over 1881, 1882 en 1883 306.50 Aan Donatiên u 53. Aan verkochte boeken „1427.26 n rente v/d Spaarb. ƒ 103.87 n id. n Esc. Mij „ 24.13 „ 128. Totaal /5138.01 Uitgaven s Voor salaris aap den looper.. f 44.— u vracht en koelieloon .... r/ 93.63 6 „ port u 24.41 B n papier en drukloon van 1000 Ex. Persombahanlbrahim u 20. 4000 „ Soera! hoeroef no. 1. „ 400. 250 „ Verslag 1882 „ 27. Aan de boekh. Höveker & Zn. te Amsterdam r/ 947.45 Voor het werk perdj alananorang mentjahari slamat door J. Bunyan 14.43 1000 Ex. tjerita akon pentjahrian dan hoekoeman dosa.. n 100.— 1000 Ex. perdjalanan Indjiel Elkhoedoes 40. 1000 Ex. Akau hal nikah .... „ 10.— 1000 Ex. Allah soeka kalou segala manoesia mendapat slamat 120. 1000 Ex. Hikajet Sjech Tsaleh. ;/ 79.04 3000 Ex.Kitabpeladjaranmembatja no. 2 150. 27 Ex. N. T. Arab. karakter „ 17.39 1000 Ex. Permandian Toehan Transp. ƒ2087.36 Transp. f 2087.36 in Jesoes 1000 Ex. Pengadjaran akan memboedjoek orang masoek KA gredja ff 4000 Ex.Hikajat sa-oranganak Lohor masok mesehi „ s°. 4000 Ex. Sawa toe penghantar bagi orang jang membatja Elkitab 375- 1200 Ex. Almanak 1884 „ 216. Een riem papier , // Zegels voor advertentiën // -60 Aan saldo ultimo December . . „ 2345.55 f 5138.01 Batavia, 31 Jan. 1884. Voor accoord Th. Anderson. De Thesaurier H. G. Kal. L. W. Brummer. Verslag van het Liefdadigheids-Gesticht te Depot over het jaar 1881. Aan dit Verslag ontkenen wij het volgende ; VERPLEEGDE KINDEREN. Op 4 Jannari 4881 bevonden zich 17 jongens en 8 meisjes in het Gesticht. Wegens den zeer ongunstigen staat der geldmiddelen werden in hel afgeloopen •aar geene kinderen opgenomen. In de maand October overleed de zesjarige Alexander Eduard Rosenthal aan eene slepende buikziekte. Tegen het einde des jaars werd voor Franciscus Carolus Meijer eene plaatsing gevonden op het Hoofdbureau der Staatsspoorwegen te Buitenzorg. Op ultimo December werden in het Gesticht verpleegd 15 jongens en 8 meisjes. Met uitzondering van den hiervoren A. B. Rosenthal genoten de kinderen eene goede gezondheid; slechts nu en dan kwamen bij kinderen ongesteldheden voor en behoefde dan ook geen gebruik gemaakt te worden van de hulpvaardigheid der heeren Dr. Gutteling en Dr. Westhoffom geneeskundige hulp te verleenen. Geneesmiddelen werden voor zooverre noodig weder gratis verstrekt door de heeren Rathkamp & Co., dien daarvoor de dank der Directie wordt toegebracht, evenals der Directie der Nederlandsch-Indische Spoorweg-Maatschappij voor de vrije passage aan de kweekelingen der Inrichting. HUISHOUDING EN ONDERWIJS. Het beheer der Inrichting bleef op den ouden voet aan mevrouw de wed. Biet geb. Tergouw toevertrouwd. De vier oudste meisjes zijn haar in de huishouding behulpzaam. Door 49 kinderen werd aan het onderwijs op de Depoksche school deelgenomen. Twee knapen, Franciscus Carolus Meijer en Jan Kaptein, hebben in Maart te Buitenzorg met goed gevolg het zoogenaamd klein ambtenaars-examen afgelegd. Otto Fürst Bruininga is na gunstig afgeloopen eind-exame i aan de Landbouwschool te Buitenzorg als opziener bij de Gouvernements Kina-kultuur geplaatst op een traktement van f 755. ’s maands. Door den hulpprediker Beuk hof wordt wekelijks catechetisch onderwijs aan de kinderen gegeven. De godsdienstoefeningen in de Nederlandsche taal, des zondagsmorgens gehouden, worden dooi' de kinderen bezocht. GEBOUWEN EN INVENTARIS. Door de langdurige droogte kwamen scheuren in de muren der slaapzalen, die dientengevolge dringend voorziening noodig hadden. In de keuken werd een oven gebouwd om, ter bezuiniging, in het Gesticht brood voor de kinderen te bakken. Overigens bepaalden de uitgaven zich tot het hoog noodig onderhoud. Een en ander maakte dat gedurende den loop des jaars ƒ 388.24 voor reparatiën en onderhoud moest uitgegeven worden. Op de waarde der gebouwen is ditmaal weder ƒ 500. en op het meubilair f\ 35.80 afgeschreven. Van een der oud-leerlingen van de Christelijke ambachtschool werd een hangklokje, waaraan juist behoefte behoefte was, ten geschenke ontvangen. Aan de zoo zeer gewenschte bevloering der slaapzalen en pendoppo’s met roode vloertegels kon, uit gebrek aan middelen, nog geen gevolg worden gegeven; om dezelfde reden moest ook het schilderen van deuren en vensters uiigesteld worden. GELDMIDDELEN. Evenals ten vorigen jare bedroegen de inkomsten minder dan de uitgaven. In dit tekort kon gelukkig nog worden voorzien, door het in ontvangst nemen va i ƒlBOO.—- van de bij de Nederlandsch-Indische Escompto-Maatschappij gedeponeerde som van ƒ 2050 en door het leenen van gelden telkens wanneer de kas uitgeput was. De uitgaven bereikten nagenoeg hetzelfde cijfer als in het vorige jaar. Het nadeelig saldo beloopt blijkens de Winst- en Verliesrekening ƒ 2049.15. Slot volgt. Sandwich-eilanden. De zending op de Sandwich-eilanden is een der belangrijkste en bestgeslaagde, die ooit is ondernomen. Zij is uitgegaan van de kongregrationalisten van Amerika en heeft geleid tot de algeheele Christianizeering van deze eilanden. De Hawaïaansche Evangelische Vereeniging bestaat uit 56 gemeenten, die 8000 leden tellen. Zij brengen jaarlijks voor godsdienstige doeleinden ruim ƒ 80,000 op. De staat der beschaving, waartoe zij door de invoering van het Christendom gebracht zijn, kan eenigermate opgemaakt worden uit de vlucht, die hun handel genomen heeft. Vóór een zestigtal jaren waren zij voor den handel van geen beteekenis; thans betalen zij jaarlijks in eene enkele Amerikaansche haven (San Francisco) / 700,000 meer dan het geheele bedrag, dat dc Amerikanen betaald hebben gedurende al de zestig jaren van dien Evangelie-arbeid op die eilanden. De uitvoer gedurende de laatste drie jaren zijn tot omtrent 111/2 millioen gulden gestegen. Merkwaardig is desnelle immigratie van Ghineezen. Reeds een vijfde gedeelte der bewoners zijn Ghineezen, en eenigen van deze zijn Christen-bekeerlingen, door de Bazeler zending toegebracht, die vooral van Hongkong komen en hunne vrouwen medebrengen. Deze Chineesche Christenen doen het Evangelie eer aan en hebben eene Chineesche kerk in Honoloeloe gebouwd. De Ghineezen schijnen voor de toekomst eene belangrijke plaats in te nemen en een grooten invloed te zullen uitoefenen, niet alleen op de Sandwich-eilanden, maar op geheel Polynesië en de westkust van Amerika. Als een bewijs hoe zeer de Sandwicheilanden op hunne Christelijke voorrechten prijs stellen, deelen wij het volgende mede De zendeling Lyons, die vele jaren onder hen gearbeid heeft, veel belang stelt in hunne Zondagscholen, en voor deze de Internationale lessen, liederen, enz., vertaald heeft, ontving daarvoor van vijfenveertig een schoon getuigschrift en een beurs met f 3000. 