De ziekten der mannelijke geslachtswerktuigen en der pisblaas
1849. 145. — Sou le, Uithaling van eenen haarnaald uit de pisbuis. Gaz. de Paris. 1849. 37 — Leopold, Versteinerte Bolme in der Harnröhre, entfernt durch den Sehnitt. Casper's Woehensehr. 1850. Dupuy, Uithaling van vreemde ligchamen uit de pisbuis bij eenen man en uit de blaas bij eene vrouw. Journ. de Bordeaux. Oet. 1850. — De Montozon, Zeer eenvoudig middel, om afgebroken stukken eener^ bougie van gutta percha uit de pisbuis te verwijderen. Bullet. de therap. Janv. 1852. — Barbier, Vreemd ligchaam in de pisbuis. Gaz. des höp. 1853, 10. — D. Pulido, Mededeeling uit het 1'cbruarij - stuk ^ van 1839 van liet Lissabonsche Journaal: Pissteen van 235 oneen , die binnen in den pisvreg zich gevormd had, ën door de incisie verwijderd werd. Revue méd. franp. et étrang. Fevr. 1840. — Prof P. Iiauser, Bemerkungen iiber Harnröhrensteinkuren. Oesterr. Jahrbb. Bd. XXIII. St. 2. — J acques , Een pissteen uit de pisbuis van een tweejarig kind verwijderd April 1S50. — M. D. Thompson, Een blaassteen in de pisbuis van eenen kntap van 18 maanden The Lancet. \ , I. N. 21. 1840. — Hanekroth, Anwendung der Drahtschlinge zur Entfernung von Blasensteinen aus der Harnröhre Med. Zeitg. v. Ver. f. Heilk. in Preussen 1841. N. 38. — Gislain, Een steen, die in het sponsachtige gedeelte der pisbuis was blijven zitten. Journ. des comi; iss. méd. chirurg. Aoüt 1841. — Wei n er, Spontaner Austritt eines Harnsteines durch die Wandungen der Harnröhre wahrend dera "Verlaufe prim. Syphilis. Ncue Beitrage zur Med- u. Chirurg, von W. K Weitenweber. Sept. en Oet. 1S42. — D. Pee re boom Voller, Ischuria ealculosa urethralis met infiltratio urinae van hot scrotum opgevolgd door gangraeua. Boerhaavc.l843.Nieuwe Serie III. p. 156.— Peere boom Voller, Steen der urethra. The Dubl. med. press. N. 353. 1845. — Hauser, Urethroblenriorrhoea ealculosa. Oesterr. Jahrbb. Oclob. 1847. — Payan, Zeer groote steen der pisbuis en voorstanderklier ; uithaling en genezing. Journ. de Toulouse. Oct. en Nov. 1847.— Childs, Steenen door dc pisbuis ontlast. The Lancet. Febr. 1848. — Hayn, Ein Stcin in der Eossa navicularis Urethrae. Nordd. Chir. Ver. Zeitschr. 1848. II. 6. — Cooper, Opmerkingen betrekkelijk de pathologie der-urine-c-oncrementen. Guy's Hosp. reports. VI. 2. 1849. Howard, Uithaling van eenen zeer grooten steen door de pisbuis. The Lancet. Sept. 1850. — B. Bark es, Steen in de urethra en in de prostata. The Lancet. Juli 1851. —■ Pamard, Verwijding der pisbuis bij den man tot bevordering der uithaling van kleinere steenen. Ilevue med. chir. Dec. 1851. — Seydl, Ueber das Ausziehen von Steinen aus der Harnröhre und Empfehlung einer besondern Zange zu diesem Zwecke. Deutsch. Klin. 1852. 28. — Deraarquay, I^ieuwe wijze van opereren voor de uithaling van steenen uit de pars mcmbranacea, en prostatica der pisbuis. Rev. méd. chir. Aoüt 1852. — Bonnafont, Uithaling van eenen steen uit de regio bulbo-membran. prostat. der pisbuis , die 27 grammes woog. L'Union 1852. 126. § 135. Kinderen en zelfs volwassenen, en in het bijzonder krankzinnigen, brengen niet zelden steentjes, vruchtpitten, glaskoralen, naalden, priemen, korenaren, enz., in de pisbuis. Meer nog gebeurt het, dat afgebroken stukken van sondes, veerkrachtige katheters , bougies, enz. in de pisbuis blijven steken, en vooral heeft men dit in den laatsten tijd ondervonden van catheters uit gutta percha, voor wier gebruik men daarom niet genoeg kan waarschuwen. De pisbuis oefent eene soort van zuigende, aspirerende, kracht uit 6p de van buiten ingebragte vreemde ligchamen., zoodat ze zich met spoed voortbewegen, door de urethra als het ware oesophagus Lond. 1807- - Kleemann. D. de curandis urethrae strieturis chronicis. Erlangen 1811. — J. Arnott, Treatise on strictures of the urethra etc. Lond. 1810. — Ducamp, Traité des retentions d urine, causées par les rétréeissements ete. Paris 1822. — J Lisfranc, Des rétréeissements de 1'urèthre. Paris 1824 — Macilwam, On stricture of the urethra. Lond. 1824. — L alle mand Observat. sur les malad. des organes génito-urinaires. Paris 1825. - oegalas, Traite des retentions d'uiine, et des effets, qui se lient aux rétréeissements de 1'urèthre. Paris 1828. — Winzheimer, Ueber die orgamschen Harmöhrenverengerungen etc. Erlangen 1832. — Amussat ' Vortrage iiber die Verengerungcn der Harnröhre etc. Mainz. 1833. Stafford, A serie of observat. on strictures of the urethra. Lond med. Gaz. 1834. XTV. — Tsicod, Traité sur les polvpes du canal de 1 urethre. Paris 1835. — Tanchou, Traité des rétréci^sements de 1 urethre. Paris 1835. Deuiseh von Brechraann. Leipzig. 1836. Major, Le Cat héterisme et le traitement des rétréeissements de 1 urethre. Paris 1836. — Laugier, Des rétréeissements. etc. These de concours. Paris 1836. — Desrouelles, Nouvel instrument (PorieRape) pour dét-uire les rétrécissem. de 1'urèthre ete. Paris. 1836. — Eu gene Bermond, Considér. pratiq. sur les rétréeissements de 1 urethre. Paris. 1837. — Mainwaring, Strictuur der pisbuis door insnijding der vernaauwde plaats genezen. The Lancet 1838. — Halm Beobachtungen iiber Strictur der Urethra. Med. Annal. des Grossherz' Baden. 1S39. Bd. V. Heft. 4. — Reybard, behandeling der piswesvernaauwingen Gaz. méd. de Paris 1839. — Payan , Over de behandeling der pisbuis vernaauwmgen. Revue. méd. franc, et étrang. Septb. 18^9. Guillon, Over de verschillende behandelingswijzen der pisbuisvernaauwingen, Rev. méd. franc, et étrang. Oct. 1839. — Dr. Barré d e Rouen, Le la nécessité de la cautérisation antéropostérieure dans certams rétréeissements du canal de 1'urèthre. Rouen. Paris 1839. 8. p. 60. Dr. Er. Pauli, Urethrostenotom. Repert. f. d. ges. Med. Bd. II. Heft 5. 1841. — Crusel, Ueber den Galvanism. als cliemisches Heilmittel gfgen örtl. Krkhten , Petersbg. 1841. — R o b e r t Wade, Practical observations on the pathology and treatment of stricture of the urethra with cases. gr. 8. IV. and 149. p. London 1841. — Buchanan, Zamengestelde catheter tot genezing van pis— buisvernaauwingeny Lond. med. Gazette March. 1841. Vol.°XXVI1.— / Arnott, Verwijding der vernaauwde pisbuis door vochtdrukking. — U u ir esse-Ch a ss a ign e , Over de doorsnijding van den musc. bulbocavernosus als geneesmiddel van vele pisbuisvernaauwingen. Ga/., des hop. 1S41. No. 25 en 27. — Jobert, aanwending van den aluin bij pisbuisvernaauwingen. Journ. des Connaiss méd pratiq. et de pharmacie. ovmb. ' Cruveilhier, Over de vernaauwing der pisbuis en !iviK'rtrophie der blaas-, Annal. de la eliir. franc, et étrang. Eevr. 1S42. — Hubert, Valleroux, Hypochondrie, aphonie en zaadvloeijing tengevolge van vernaauwing der pisbuis, en genezen door de verwijding van (leze. Annal. méd. psyoholog. Paris. Septemb. 1843. — Paul de Mignot , Waarneming van organische verwijding der pisbuis door allengsche verwijding overwonnen. Bullet. méd. de Bordeaux. Janv. 1843. — Rodri ques, Nouveau traité des rétrécissem. de 1'urèthre. Montpellier 1843. ''Vï (1 u * n, Over incisie bii vernaauwingen der pisbuis. Joufn. des Conn. med -Vlai. 1843. — S e lade, Over de behandeling der pisbuisvernaauwingen. Aicbiv.de la mectic. belg. et Buil. méd. belg. Juin 1848. •— Courtenay , .cranc. B. On ihe pathology and cure of stricture in the urethra; illustrating the origin , progress and history of this disease in all its phases, and the mode of the treatment successfuily adopted in numerous cases; embrasing every variety of morbid contraction to which the urethra is liable, and lorining a complete practical manual and guide to the appropnate treatment and cure of every species of urethra! stricture- 'llie whole followed by some observations on the ehronic enlargement of the prostate gland in old men, and its treatment. ifdit. sec. London 1843. 8. 286 pag. ^— Suzeau, Twee gevallen van catanlius der biaas door vernaauwing der urethra. Journ. de la sociéte de med. prat. de Montpell. Octob. 1843. — Iluds.on, Over warme inspuitingen bij Stricturen. Lond. méd. gazette. Sept. 1843.— Kugler, Praktische Abhandlung über die Verengerung der Harnröhre und ïhre Heilung ohne Aezmittel, nebst einem Anhang über die Unzulassigkeit und Gefahr der Anwendung des Aezmittels. Wien 1843. -Uit. 2 lith. Tafeln. —■ Franc e, Over de behandeling der vernaauwing van de pisbuis. Lond. med. Gazette. Eebr. 1844. — Couls on Waarnemingen van stricturen der urethra. Lond. med. Gaz. Mai 1814 alk er, Waarneming van verouderde strictuur in de pisbuis. Lond. med. gaz. Juni 1844. — Civiale, Over vernaauwing der urethra, Bullet genér. de thérap.méd. et chirurg. Aoüt et Sept. 1844.— 1 atron, Algemeene ooizaken der vernaauwingen van de pisbuis. La clinique de Montpell. Sept. 1844. — li iberi , Len geval van gelukkige totale ïecisie der urethra. Giorn. d. scienz. med. di Torino. üctob. 1844.— Aosciakiewicz, Waarneming van pisbuisvernaauwing. Journ. des connaiss. med. prat. Octob. 1844. — Aug. Merci er, Over de bezwaren iu de urmelozmg, die bekend staan onder den naam van krampachtige vernaauwingen en krampen der stricturen. Journ. de Chirurg. Mars 1844. Aug. Mercier, Over de vernaauwingen der pisbuis. Gaz. méd. de Paris 1845. N. 6, 10, 14, 18, 30.— Gosselin, Over de vernaauwingen der pisbuis. Archiv. génér. de médec. Eevr. 1845. — Baker Stricturen. Lond. med. gazette. March 1845. — Leroi d'Eti olies' Urologie. Des angusties on rétrécissements de 1'urèthre et de leur traitement rationel. Paris. — Ch evers, De vernaauwingen der urethra. Annal. de Thér. méd. et chirurg, publ. p. Dr. Rognetta. 1845. Nr 1. \ idal de Gas., Urethraalstrictuur, veelvoudige Urinefistel, Catheterismus, enz. Annal. de de la Chir. franp. et étrang. Juillet 1825. L. Gosselin, Beschouwing van eenige nieuwe geschriften^ over de krampachtige vernaauwingen der pisbuis. Archiv. sgénér. leyr. 1845. — J. Beniqué, Retiexions et observations sur le traitement des rétrécissements de 1'urèthre. Paris 1845 pag. 67 — Jam. Briggs, On the Treatment of strietures of the urethra by Mechanical Dilatation, and ^otlier Diseases attendant on Gaz. méd. de Paris 1851. 7. 8.12.13. — E. Combes, Vernaauwing der pisbuis, hypospadie, steen in de pisbuis, urmefistels, meningitis, jodium, lijkopening. Journ. de Toulouse Mai 1851. ■— Courtenay, Treatise on the oure of stricture of the urethra; with practical observations on the treatment of sperma torrhoea bv cauterisation. London 1S51. — Geens, Over vernaauwingen der pisbuis. Med. press. 1851. 20. — Maekenzie, Vernaauwing der pisbuis; uitwendige insnijding met doodelijken afloop. Monthly Journal. March. 1851. — J. Syme, Pisbuisvernaauwingen door uitwendige insnijding genezen. The Lancet. Monthly Journal. Febr. April. Aug. Seplemb. 1S51. — Waklev, Over de behandeling de. pisbuisvernaauwingen. The Lancet. March. 1851. — G. H. Butcher, Opmerkingen over de behandeling van de vernaauwingen der pisbuis aoor middel van catheters van gummi elasticum. Dubl. press. April 1851. 641. — Mille r, Bestrijding der verhandeling van Syme over de behandeling der pisbuisvernaauwingen door uitwendige insnijdingen. Monthly Journ. Mai. 1851. — Syme, Aus dem Engliscben übersetzt von Schröder. Ueber Harnröhrenverengerung und Dammfistel. Leipzig 1851. — K. 'Rade, Practische opmerkingen over de behandeling der stricturen van de pisbuis. Times. Mai. June. 1851. — A. Cheveau, Over uitwendige insnijdingen bij de behandeling der vernaauwirfgen van de pisbu's. L'Union 1851. 106. — W. Leafresson, Vernaauwing der pisbuis. Prov. Journ. Aug. 1851. — Wilmot, Over vernaauwing der pisbuis. Dubl. Journ. XX111. Aug 1851. — Leroy d'Etiolles, Over het nut der fijne gebogen en gedraaide bougies bij pisbuisvernaauwingen. L'Union 1851. 86. — Thibault, Hardnekkige vernaauwing der pisbuis, ttev. méd. chir. Novemb. 1851. — Sigmund, Ergebnisse der mikioskop- chemi- schen Untersuchung des Harns von lvranken mit Harnröhrenverengerungen. Hellers Archiv. N. S. I. 1 en 2. Jahrbb. LXX1V. 281-1852. —■ Civiale, Over urethrotomie van voren naar achter. Gaz. des hop, civ. et milit. 1852. 21. 27. — Hancock, Over stricturen der urethra. The Lancet. Eebr. 1852. — Holt, Iets over de behandeling- der stricturen van de pisbuis. The Lancet. Eebr. 1852. — Seydel, Bemerkungen über das Verfahren Syme's bei Harnröhrenstricturen. Deutsche Klinik 1852. 12. — E. Wakfey, Over de behandeling van de vernaauwingen der' pisbuis. The Lancet. Eebr. 1852. — W. Eergusson, Klinische voorlezingen over de vernaauwingen der pisbuis en de bilnaadsnede. Med. Times. March. 1852. — J. Ilarrisson, On the pathology and treatment of stricture of the urethra. London 1852. — Leroy d'Etiolles, Over het branden van voren naar achter bij vernaauwingen der pisbuis. L'Union 1852. 55. — E. Thomson, Waarnemingen van stricturen der urethra. Monthly Journal. April 1852. — E. S. Cooper, Nieuw werktuig voor de cauterisatie der urethra. Smith-Biddie Med. Exam. Julij 1852. — E. Eollin, Urethrotomia perinaealis van buiten naar binnen volgens Syme. Archiv- général. Aout 1852. — Jobert, Over stricturen" der 'pisbuis en hare behandeling met aluinho.udende bougies. L'Union 1852. 94. —Leroy d'Etiolles, De la cauterisation d'avant en arrière, dc 1'électricité et" du cautère électrique dans le rétrécissement de 1'urèthre. Paris 1852. — Ancelon, Over de plotselinge verwijding der vernaauwingen van de pisbuis. Gaz. des hop. 1852. 120. — W. Coulson, Over de strictuur van de pisbuis en de bilnaadsnede. The Lancet. June 1852. 5 146. De spierrok der blaas ondergaat nog meer ziekelijke veranderingen dan het slijmvlies. Al dé spiervezelen, en vooral de detrusor urinae, worden hvpertropisch door de krachtdadige inspanningen tot het overwinnen van de mechanische verhindering der urinelozing, zoodat de door elkander kruisende spierbundels op de wijze der vleeschbalken van het hart in de holte der blaas uitpuilen, en de wanden der laatste een dikmazig net - da'arstellen, welks balksgewijze uitpuilingen zeer goed bij het onderzoek met de sonde kunnen worden waargenomen. Te gelijker tijd wordt ook het slijmvlies verdikt, benevens het onderslijmvlies- en onderwei vlies-birdweefsel, ten gevolge van slepende, weiachtige infiltratie, zoodat door dit een en ander de wand der blaas niet zelden de buitengewone dikte van 2—6 lijnen en meer verkrijgt. Eene overeenkomstige verandering ondergaat ook de hals van de blaas en zijn spierweefsel, de sphincter vesicae, die niet minder wordt ingespannen, om evenwigt te kunnen houden met den steeds krachtiger wordenden detrusor urinae. Dewijl de genoemde spieren zich vasthechten aan de prostata, kan het niet missen, of deze kiier moet deelnemen aan de prikkeling en mede vergroot en hypertrophisch worden. De ondervinding echter leert (Mercier), dat deze hvpertrophie der voorstanderklier slechts zelden eenen aanmerkelijken graad bereikt. Door al de boven vermelde veranderingen neemt de zelfstandigheid der blaas toe, ten koste van hare capaciteit, en dan ontstaat de zoogenaamde hypertrophie met vernaauwing, die des te zekerder en des te vroeger intreedt, hoe meer de lijder toegeeft aan den onwillekeurigen, steeds menigvuldiger terugkeerenden aandrang tot urinelozing, en deze bevordert door krachtdadige inspanning van de buikpers. Met de verergering van het gebrek neemt ook de prikkelbaarheid van de blaas toe, zoodat reed^ eene kleine hoeveelheid urine de genoemde inspanning opwekt, en de lijder niet langer dan 1—2 uur de urine kan ophouden. Door het langer rekken van dezen termijn ontstaan de hevigste pijnen, en wordt dg volgende ontlasting van urine des te moeijelijker en pijnlijker. Met zweet bedekt, in vreesselijken angst, als in hevige baringsweeën perst dan de lijder droppelsgewijs of met eenen dunnen, vaak afgebrokenen straal, 2—'6 oneen urine uit, waarbij hij het gevoel heeft, als of de blaas zou bersten. Het bevredigende gevoel der ontlasting wordt niet ontwaard, maar integendeel strekt een pijnlijk onaangenaam gevoel maar al te duidelijk ti :i bewijze voor de onvolkomene ontlasting, en kondigt den lijder den spottli; n terugkeer van de pas geleden hevige persingen aan. § 147- Dit zijn de gewone verschijnselen der stricturen met consecutieve co.icentrische hvpertrophie der blaas. Gelukkiglijk zij zijn niet altijd zoo hevig, en ontwikkelt zich het gebrek slechts zelden spoedig tot de vermelde hoogte , maar gaat het sluipend , bijna onopgemerkt, voort, zoodat er tusschen liet begin van het gebrek en zijne volkomene ontwikkeling jaren verloopen. De lijder heeft zich dan in zekere mate gewend aan de habituele bezwaren., en wordt eerst door toevallige plotselinge verergeringen , zooals b. v. het onverwacht intreden van ischurie, geleid tot 'het inroepen van ernstige hulp. Hoe aamnerkelijker intusschen de organische verandering der blaas en der prostata geworden is , des te erger worden nu de stoornissen in de verrigting, en des te mindèr kans heeft de lijder op eene duurzame en volkomene genezing. De capaciteit der blaas wordt van dag tot dag kleiner, en tevens vermindert de werkdadigheid van hare spiervezelen, die langzamerhand eeltachtig ontaarden. De aandrang tot urinelozing wordt nu minder menigvuldig en minder herig, daar de detrusor en sphiucter vesicae tegelijkertijd verlammen , en "de lijder wordt steeds minder in staat om de urine op te houden , totdat hij ten laatste dit vermogen geheel en al verliest, en de urine bestendig onwillekeurig afvloeit. Op deze wijze eindigt de concentrische hypertrophie en prikkelbaarheid der blaas ten laatste met verlamming en onwillekeurig afvloeijen der urine. § 148. Men'gvuldiger "dan de concentrische verdikking der blaas , komt de excentrische hypertrophie van dit orgaan voor (hypertrophie met verwijding of ook kortweg verwijding genoemd), zonder zeer aanmerkelijke verdikking van de wanden der blaas. Zij ontstaat bij stricturen , die langzaam tot ontwikkeling komen , bij lijders, die niet toegeven aan den aandrang tot urinelozing, en op die wijze aanleiding geven tot abnormali ophooping van urine. De blaas is vatbaar voor eene zeer aanmerkelijke uitzetting, zoodat haar top tot ver boven den navel kan rijzen, en het uitgezette ligchaam der blaas al de ingewanden uit de bekkenholte kan verdringen. Hoe menigvuldiger deze uitzetting plaats heeft, des te meer verlammeii hare zamentrekbaarheid en gevoeligheid: de behoefte tot ontlasting der urine doet zich eerst gevoelen 'bij eene overmatige vulling van het orgaan, en de ontlasting der urine bepaalt zich tot de lozing van dit surplus, hetwelk meer of minder moeijelijk wordt geloosd, naar gelang van u;n graad der mechanische belemmering. De lijder wordt daardoor gedwongen, om vaak, vooral op den dag, tijdens den maaltijd, en telkens nadat hij gedronken heeft, de urine te lozen; de ontlaste hoeveelheid wordt echter telkens kleiner, en de blaas blijft even gevuld. Zoo er dvsurie of ischurie ontstaan zijn , en om die reden de catheter wordt ingebragt, dan is de lijder verbaasd over de hoeveelheid nog achtergebleven urine. Dikwijls kan men bij deze lijders, onmiddellijk na het urineren, 2 6 ponden urine ontlasten. Langzamerhand gaat het vermogen , om de urine willekeurig te lozen, geheel en al verloren, en steeds menigvuldiger treedt er volkomene terughouding der urine (ischuria) in , hetwelk de aanwending van den eatheter vordert. Eindelijk gaat mot hst verlies van werkdadigheid van den detrusor ook verlamming van den sphinctcr gepaard , en dan wordt de ischurie gecompliceerd met enuresis, oen toestand namelijk, waarin de overvulde vergaderplaats der urine onbewust, zuiver mechanisch , overloopt. § 149. De sterke drukking, welke de aanhoudend opgehoopte urine op de wanden der blaas uitoefent, dringt liare spierbundels uit elkander, zoodat de mazige ruimten tusschen de hypertrophische balken van den spierrok steeds wijder worden, en meer of minder groote ruimten daarstellen, in welke het slijmvlies op de wijze eener breuk wordt ingestulpt. Deze breuksgewijze uitzettingen — diverticula — der blaas geven aanleiding tot het ontstaan van belangrijke veranderingen in hare structuur. Zoo lang zij nog slechts kleine , vlakke verdiepingen, ter grootte van eene envt tot hazelnoot — blaascellen, C'iviale — daarstellen , zijn zij, al komsn ze ook in groot aantal voor, zonder beteekenis; doch bij langeren duur worden eenige dezer divertikels uitgezet tot groote , zakvormige buidels, in welke de urine blijft staan en bezinksels afzet. De vorming van steenconerementen in deze divertikels is daarom een zeer gewoon verschijnsel, hetwelk des te zekerder wordt waargenomen, zoo er nierenzand of graveel of grootere niersteenen , of wel eenig vreemd ligchaam in de blaas geraakt. Hoe meer overigens zoodanig divertikel in het verloop der ziekte, door de in steeds grootsr hoeveelheid indringende urine, wordt uitgezet, des te naauwer wordt de openi.ig, waardoor hij met de blaas gemeenschap oefent, zoodat de zakvormige uitzetting ten laatste eene fleschvormige gedaante verkrijgt, met eenen naauwen , zeer korten , als het ware afgesnoerden hals. Op deze wijze ontstaan de in eenen zak besloten blaassteenen. Do divertikels der blaas kunnen eene verbazende grootte bereiken, zoodanig zelfs, dat hunne holte'veel grooter is dan die der blaas. Infiltratie van urine. Pisfistels. (A. G. van Onsenoort, Zeefsgewijze pispijpzweren aan den bilnaad en liet scrotum, vernaauwing van den pisweg, herhaalde aanwending van liet brandmiddel, genezing. Ined. Lancet. 1840. III. p. 42'J , — Richet, Waarnemingen van urine-infiltratie. Annal. de la cliir. franp. Novemb. 1842. — Lo rins er, lluptur des Blasenhalses mit Urininfiltration. Hei lung. Oesterr. med. Jalirbb. Au?. 1843. — J aeksoh, Ueber Blutver giftuug durch Harnresorption. Irag. Vierteljahrs. 1844. 1. 2. —• Marti ni, Inflltration des Urins in das Scrotum in Ti'olge ciner Strictur der Urethra. Wurtemb. med. CovrLsp.-Blatt. Bd. XIV. N. 20. 1844. — Co 11 es , Over pis&stels. Diibl. Journ. Aug. 1S47. — Buek, Over de ontleedkundige verhoudingen der geslaclits- en piswerktuigen met betn:!iking 1ot het ontstaan van urine-abscessen. Gaz des hop. 1849. 116. — Velpeau, Diagnose der urine- en drekabscessen. L'Union 1850. 8. — A s h t o n, Waarneming van urine-extravasatie. The Lancet. Oct. 1851. — Stem, CJeber diffuse Urininfiltration. Hosp. Meddelser. Bd. IV. p. 497. 1853. — Hal mint on, Behandeling der urinefistels door middel der compressie. Dubl. Journ. Aug. 1853. — Pitha, Zeer groote balzaksbreuk, gangraeneuze verzwering der blaas, urine-infiltratie in het subperitonaeale celweefsel. Mém. de la société de cliir. III. 3. 1853). § 150. De onwillekeurige urinelozing (§ 147 , 148) veronderstelt toch nog eenen zekeren graad van doorgankelijkheid der stricturen ; — doch zoo deze laatsten te aanmerkelijk zijn , dan kan de opgehoopte urine of in het geheel niet óf slechts in eene zoo geringe hoeveelheid worden geloosd, dat de geringe ontlasting in het geheel niet meer evenwigt kan maken met de aanhoudend toenemende hoeveelheid der urine. Al de ruimten van den geheelen toestel der piswerktuigen aan gene zijde der strictuur, de pars prostatica, urethra, de blaas, hare diverfikels , zoo deze bestaan, de pisleiders, de nierbekkens — worden zooveel mogelijk uitgezet, totdat eindelijk deze uitzetting haren uitersten graad bereikt. Nu volgt er op de eene of andere plaats van de als een darm uitgezette pisleiders , of in het uitgezette gedeelte der pisbuis eene ruptuur en opvolgende uitstorting van urine. Zij ontstaat door uiteenwijking der vezelen van de uiterst gespannen en verdunde weefsels, waardoor aan de urine gelegenheid gegeven wordt, om zich te verspreiden in de naburige weefsels en in hare tussclienruimten. Naar gelang der losheid en der capaciteit van deze laatste geschiedt de urine-infiltratie meer of minder snel, in meer of minder aanmerkelijke uitgebreidheid , doch het snelst en met de hevigste verschijnselen in het losse bindweefsel achter het buikvlies, inden omtrek der nieren en der pisleiders , langs de wervelkolom , in de bekkenholte , in den omtrek der blaas , in den bilnaad , — met snelverloopende ichor-vorming van het bindweefsel, consecutieve peritonaeitis , enz. In zeldzame gevallen treedt er dadelijk doorboring van het peritonaeum in , of wel van een darmstuk, dat alvorens met de uitzetting der blaas is vergroeid. Slechts uiterst zelden blijft het in deze gevallen bij eene omschrevene ontsteking, vorming van in zakken besloten pisabscessen en naar buiten openbrekende pisfistels, maar doorgaans wordt de urine-infiltratie cpgevolgd door eenen spoedigen dood, onder hevige verschijnselen van pyaemie of uraemie. Met uitzondering van hevige, mechanisch werkende invloeden (val, drukking, een stoot op de tot berstens gevulde blaas, enz.) die eene aanmerkelijke scheur te weeg kunnen brengen , doen de bedoelde rupturen der piswerktuigen zich altijd voor als zeer fijne, vaak ter naauwernood op te sporen openingen, ontstaan door onmiddellijke vaneenwijking der uiteengedrongen weefsels, of door voorafgegane verzwering. In die gevallen is overigens de mogelijkheid, om het leven te redden, niet afhankelijk van de kleinheid der fistelopening, maar enkel van de plaats, waar zij voorkomt, van den weerstand der weefsels in den omtrek, en hoofdzakelijk van de begrenzing der infiltratie en het spoedig daarstellen van eenen vrijen afvoer naar buiten. De mogelijkheid van genezing echter wordt in de meeste gevallen door twee omstandigheden bel vnmerd, namelijk: de vernietigende scheikundige inwerking der urine op de organische weefsels, en het voortduren der drukking, welke de ruptuur heeft doen ontstaan. De septische inwerking der urine op de geïnfiltreerde weefsels is des te sterker, hoe meer zij te voren door reagentien, ontsteking der blaas, verettering, enz. geconcentreerd, ontleed of alealisch geworden is. De drukking op de uitgezette blaas en op de urethra wordt van den eenen kant onderhouden door de van hunne plaats verdrongen bekken- en buiksingewanden, en het mechanisme der ademhaling, van den anderen kant door de aanhoudende afscheiding en voortdrijvingskracht der nieren en der pisleiders, en is diensvolgens de uiting van een uiterst krachtig mechanismus, whns gecombineerde drukking op de wijze van eenen pomptoestel op de ruptuur werkt, en de uittredende urine in de naburige weefsels psrst, totdat door den weêrstand dezer laatsten en door de hoeveelheid van het extravasaat het evenwigt wordt hersteld. De duur en de hoeveelheid der infiltratie wordt daarom enkel beperkt door de eohaesie der weefsels in den omtrek der ruptuur , doch daarentegen weder bevorderd door de snelle etterige verwoesting dier weefsels; en deze omstandigheden te zamen dienen zoowel ter verklaring van den snellen voortgang, als ook van de deletaire werking der urineinfiltratien. De doorboring is overigens natuurlijk des te gevaarlijker , hoe grooter zij is en hoe hooger zij gelegen is. Rupturen der nieren, der pisleiders en der blaas worden daarom doorgaans snel door den dood gevolgd. Gelukkigerwijze komen deze echter, gelijk gezegd is, zeldzaam voor, daar zij toch, althans in de meeste gevallen, door kunsthulp kunnen worden verhoed. § 151. Menigvuldiger komen daarentegen rupturen der urethra voor, ten gevolge van vernaauwingen in hoogen graad. Zij verhouden zich ook geheel anders, en zijn in het bijzonder zelden onmiddellijk doodelijk. Zij ontstaan, gelijk te begrijpen is, enkel achter de strictuur, in het te voren verwijde en door ontsteking verweekte gedeelte der parsprostatica en membranacea urethrae, en slechts zelden, in overeenstemming' met de zitplaats der vernaauwing, in het sponsachtige gedeelte van de pisbuis. Dewijl op deze plaatsen de weefsels in den omtrek der urethra, en de wanden der pisbuis zelve digter zijn en aanmerkelijker weerstand bieden, en daar deze weerstand door het langdurige slepende ontstekingsproces nog vergroot wordt, ontstaat de doorboring slechts langzaam, en worden er slechts weinig droppels urine uitgestort, waarbij te gelijk eene reaetieve exsudatie intreedt, die eenen harden omtrek dnarstelt en de verdere infiltratie verhindert. Deze doorboringen openbaren zich door harde, pijnlijke zwellingen in het rectum (ontsteking der voorstanderklier), in den * bilnaad , en aan den wortel van den balzak; welke zwellingen slechts langzaam vergroot en verweekt worden, en langzamerhand door het slijmvlies van den endeldarm of door de huid van het perinaeum naar buiten openbreken , zoo niet de kunst dezen uitgang vervroegt. In de meeste gevallen ziet men uit deze spontane of door de kunst te weeg gebragte openingen eerst slechts zuiveren etter uitvloeijen , en later, op denzelfden dag, of zelfs eerst na verloop van eenige dagen, ziet men urine met den etter te voorschijn komen. Het pisabsces is dan veranderd in eene pisfistel, wier beteekeuis voornamelijk af hankelijk is van de plaats, waar zij zich inwendig opent. Zoo de fistel gemeenschap oefent met de blaas, dan druppelt de urine aanhoudend naar buiten , en zij is dan des te moeijelijker te genezen , hoe meer gewonden , hoe langer en onregelmatiger de fistelgang is. Dikwijls genezen deze fistels in het geheel' niet , of zij vorderen eene zeer lange, vaak jaren lang voortgezette behandeling. Zoo daarentegen de fistel slechts gemeenschap oefent met de pisbui^ aan deze zijde van den hals der blaas, dan is zij niet alleen veel minder lastig, dewijl dan de urine enkel bij de willekeurige urinelozing door den fistel afvloeit, maar ook in zooverre van weinig beteekenis , dewijl de opvolgende sluiting (likteekenvorming, genezing) doorgaans niet moeijelijk is. Hoe eenvoudiger de fistel , en hoe korter en onmiddelijker de gemeenschap van hare beide openingen is, des te gemakkelijker en des te eerder zal de genezing volgen. Het gunstigst is een trechtervormige fistel met de basis naar buiten gekeerd , zooals dit b. v. liet geval is na de bilnaadsnede ; hrt ongunstigst is de tegenovergestelde trechtervorm, met eene groote opening in den wand der pisbuis en eene naauwe opening in de liuid, en vooral bij e, n gew onden verloop van den listelgang en aanmerkelijke ondermijning der huid en van de tusselien de beide openingen gelegen weefsels. In het laatste geval ontstaan bijkans altijd onderscheidene uitwendige fistelopeningen , dewijl zich dan het eene absces na het andere in den bilnaad , aan de binnenvlakte der dijen en aan de billen voordoet en openbreekt, zoodat dan niet zelden de bilnaad en zijn omtrek zeefvormig doorboord wordt. Deze zamengestelde piswegfistels genezen dau altijd zeer langzaam , er ontstaan eeltachtige bruggen tusschen de afzonderlijke gangen en openingen, welke laatste zich herhaalde malen sluiten en weder openbreken, en, door het bestendig onderhouden ontstekings- en verzweringsproces, op de wijze van buizen met elkander in gemeenschap staan , waardoor de toestand gedurig verergert, en de kansen op genezing verminderen. Door dit alles wordt het kanaal van de pisbuis aan gene en aan deze zijde der strictuur steeds meer en meer verwoest, van rigting veranderd, ontaa. d, en ten laatste kan eene volkomene eeltachtige of kraakbeenachtige sluiting daarvan het gevolg zijn, zoodat de urine enkel door de fistels kan ontL-st worden. De geneeslijkheid der piswegfistels is diensvolgens vooral afhankelijk van den graad van doorgankelijkheid der pisbuis, welke op hare beurt weder bepaald wordt door de gesteldheid, lengte , uitrekbaarheid en het aantal der stricturen aan deze zijde van de fistel. § 152. De tot hiertoe vermelde gevolgen der vernaauwingen hebben allen slechts betrekking tot de menigvuldige stoornissen in de urineafscheiding,.die voor den lijder zoo gewigtig en zoo kwellend zijn, wegens het gewigt dezer physiologische functie voor h'et organisme. Zoodra het gebrek geklommen is tot volkomene terughouding der urine, dan is de lijder blootgesteld aan de gevaren der uraemie, terwijl bovendien de langdurige verzwering, aan het ontstaan der fistels verbonden, hem, behalve aan de daarmede gepaarde kwellingen — onvermijdelijke, walgelijke bevochtiging der kleederen, ontvellingen van het perinaeum en der dijen, verpesting van zijnen eigen atmospheer, enz. — ook met acute of chronische pyaemie bedreigt. Sterke koortsaanvallen met ijlhoofdigheid, coma, heete, drooge, met Idoven voorziene tong, icterus, braking en dergelijke beangstigende verschijnselen van bloedvergiftiging komen daarom vaak tusschenloopend bij deze ongelukkigen voor, terwijl in den tusschentijd eene bestendige walgende afkeer, vooral van vleesehspijzen, kwellende dorst, hoofdpijnen eene bijkans uitputtende koorts het zware plaatselijke lijden aanhoudend compliceren. § 153. De eerstvolgende nadeclige werking der stricturen openbaart zich in de voorstanderklier en in de met haar in ontleedkundig verband staande zaadblaasjes. Ten gevolge van ontsteking, zwelling, verstopping, verzwering, atropliie, ontaarding door likteekenweefsel der prostata, van den zaadheuvel, zijner uitlozingsopeningen, van den ductus ejaculatorius, enz. wordt de uitstorting van zaad vroegtijdig belemmerd, pijnlijk en onvolkomen ; bij stricturen aan deze zijde der pars prostatica wordt de uitstorting van het zaad door de urethra naar buiten onmogelijk, zoodat het in de blaas terugvloeit, en later in de urine wordt aangetroffen. Hiermede is natuurlijk het vermogen tot bevruchting opgeheven, hoewel de bijslaap nog kan worden uitgeoefend. Het is echter gemakkelijk te begrijpen, dat ook hiertoe de lust en geschiktheid ophouden in dezelfde mate, als de boven vermelde afwijkingen vermeerderen en toenemen. Vernaauwingen in hoogen graad voeren ten laatste altijd tot mannelijk onvermogen. Dit laatste heeft bovendien nog eene andere , dieper gelegene oorzaak. Even als de prostata en de zaadblaasjes, zoo ondergaan namelijk ook de ballen de nadeelige werking der vernaauwingen van den pisweg. De prikkeling van den colliculus seminalis plant zich voort tot op den bijbal en den bal; en epididymitis , orchitis , hydrocele en cirsocele komen daarom vaak opvolgend voor bij lijders aan stricturen. Het gevolg der bestendige herhalingen der sympathische aandoening van den bal is eindelijk atrophie of ontaarding van dit orgaan, zoodat hierdoor ten laatste zijne verrigting geheel ophoudt. § 154. Ook de endeldarm deelt, ten gevolge van zijn innig ontleedkundig verband met de blaas , de voorstanderklier en de pisbuis , noodwendig mede in de aandoeningen van deze laatste. De aanhoudende pijnlijke aandrang tot urinelozing , de gewelddadige, voortgezette inspanningen der buikpers , waartoe de lijder, vooral bij het begin der urinelozing , tot het uitdrijven der eerste droppels gedwongen is, geven zeer spoedig aanleiding tot sympathische irritatie en mechanische stoornissen van dit orgaan, tot krampachtige zamentrekkingen van den sphincter, liyperaemie , varices, bloedingen, zwelling, verslapping, uitzakking van het slijmvlies, enz. , eene geheele reeks der zoogenaamde haemorrlioidaalaandoeningen , wier secundair karakter ongelukkigerwijs maar al te vaak miskend wordt, zoodat de geneesheeren en de lijder de werking voor de oorzaak houden , en de stoornissen in de urinelozing zelve, de bron van de geheele ziekte, als een verschijnsel der alles omvattende «blinde aambeijen" beschouwen en behandelen. In geen geval heeft eene dwaling in de diagnosis zulke heillooze gevolgen als hier. De ongelukkige lijder aan haemorrhoiden der blaas wordt mijlen ver naar //oplossende baden" gezonden, die alles bij hem oplossen, behalve de strictuur ; de //haemorrhoiden der blaas" worden daarbij natuurlijk steeds des te erger, hoe meer de diuretische wateren inwerken op de enkel werktuigelijk lijdende piswerktuigen. Eerst de uiterste nood, een aanval van complete isehurie , verschaft aan het ongelukkige slagtoffer der verkeerde diagnose zijn eenige ware geneesmiddel — zoo het daarvoor niet reeds te laat is — den catheter. Tot de valsche haemorrhoidaaltoevallcn bij lijders aan strictuur behooren ook de breuken, en vooral de liesbreuken , die, even als de voorvalling van het rectum , door den hevigen tenusmus ad matulam langzamerhand worden te weeg gebragt, of, bij bestaanden aanleg , spoedig ontstaan. De hierdoor te weeg gebragte stoornissen kunnen zeer ligtelijk de opmerkzaamheid van den lijder en zijnen geneesheer te zeer boeijen, en van de eigenlijke zitplaats der ziekte afleiden. § 155. Het is gemakkelijk te begrijpen, hoe de keten der elkander te weeg brengende opvolgende gebreken langzamerhand het geheele organisme moet aandoen, en het ellendigste lijden te weeg moet brengen. Een schijnbaar zoo gering, naauwelijks opgemerkt gebrek, als de strictuur der pisbuis bij haar ontstaan is, vaak het gevolg van een enkelen verwaarloosden of mishandelden druiper , kan op deze wijze, terwijl het zich sluipend en juist daarom niet opgemerkt, steeds meer en meer ontwikkelt, langzamer- hand het sterkste organisme, de bloeijendste gezondheid ondermijnen , en al de moreele kracht des lijders en zijn geheele levensgeluk storen en verwoesten. Elk levensgenot verbitterende, maakt zij den jeugdigen man tot eenen vroegtijdigen grijsaard , voor wien alle aanspraken op de wereld en het gezellige leven zijn verloren, en drijft hem tot zelfmoord, terwijl zij voor den grijsaard het leven in eenen langen, martelenden, door duizenae pijnen verbitterden doodstrijd verandert. Het meestal vroegtijdige vermoeden van hst dreigende lijden is van den eenen kant de reden van de diep ingewortelde en onoverwinnelijke overhelling der lijders tot levenszatheid, menschenvrees en vertwijfeling, tot zelfmoord toe ; en kan van den anderen kant tot verklaring strekken van de luidruchtige , als aan dronkenschap grenzende vreugde over het verkrijgen van genezing. Voorspelling der vernaauwingen van den pisweg. § 156. De voorzegging der stricturen is afhankelijk van hare qualilatieve en quantitatieve gesteldheid, van haren duur , complicatie en vooral van de reeds door haar te weeg gebragte consecutieve stoornissen in den toestel der piswerktuigen. Eene hoofdvoorwaarde voor hare geneeslijkheid is eene tijdig in het werk gestelde en doelmatige behandeling. Eenvoudige, onbelangrijke , ontstekingachtige stricturen brengen weinig belangrijke stoornissen te weeg, en kunnen gemakkelijk en volkomen worden genezen; krampachtige stricturen zijn vaak slechts voorbijgaande, en verdwijnen zonder kunsthulp of onder de eenvoudige aanwending van zachte, bedarende middelen; onder de organische stricturen zijn de traumatische ontegenzeggelijk de ergsten, en deze geven des te minder hoop op eene volkomene genezing, hoe grooter zij zijn, hoe meer uitgebreidheid zij hebben , en hoe meer zij gepaard gaan met verlies van zelfstandigheid en met misvorming van den pisweg. De in § 145 seq. vermelde opvolgende ziekten der voorstanderklier, der blaas , der pisleiders <en der nieren, slepen altijd belangrijke, aan-haren graad en duur beantwoordende, gevaren na zich, en verhinderen in de meeste gevallen zelfs de mogelijkheid eener volkomene genezing. Behandeling der stricturen. § 157. Eene rationele behandeling der vernaauwingen van den pisweg vordert vóór alles eene zoo naaüwkeurig mogelijke diagnosis. De verwisseling b. v. van eene eenvoudig krampachtige strictuur der pisbuis en van den hals der blaas met eene organische strictuur, zou de gevaarlijkste gevolgen kunnen hebben, Gelukkigerwijs is het, zoo men de anamnesis slechts niet veronachtzaamt, naauwelijks mogelijk, om eené krampachtige strictuur te miskennen: haar meestal plotseling, stormachtig optreden, met ischurie of hevige strangurie, en haar periodisch, meestal intermitterend karakter draagt, om zoo te spreken, de diagnose reeds in zich; terwijl in twijfelachtige gevallen bovendien het gevolg der bedarende behandeling opheldering zal geven. De bedarende behandeling wordt bij deze stricturen trouwens reeds dringend gevorderd door de hevigheid der toevallen, den pijnlijken, vergeefschen aandrang tot urinelozing of de plotselinge pisopstopping met kwellenden angst, onrust, enz. Een langdurig laauwwarm bad, warme pappen op de blaasstreek of den bilnaad, inwrijvingen van verzachtende of narcotische oliën cn zalven in deze streek, lavementen van olie, een aftreksel van kamillen , enz. en bij algemeene zenuwachtige opwekking eene dosis morphium, pulvis Doveri, extractuin liyoscyami en dergelijke bedarende middelen, overwinnen meestal spoedig de kramp, en openen, zonder eenige mechanische inwerking, de schijnbaar gesloten pisbuis. Somwijlen kan men zelfs reeds dit doel bereiken door eenvoudig het lid in warm of koud water te dompelen, door zachte wrijving van -de blaasstreek , enz. Eerst wanneer de herhaalde en lang voortgezette bedarende behandelingzonder gevolg blijft, maar integendeel de toevallen in hevigheid toenemen, mag men overgaan tot de werktuigelijke, verwijding, tot de aanwending van den catheter of der bougie. Met de laatste, en vooral met de aanaauwending van eene weeke was-bougie, moet men liefst altijd bij zeer gevoelige voorwerpen en als de aandoening niet te lang heelt geduurd, beginnen. Vaak is het voldoende, om de bougie enkel tot aan de plaats van vernaauwing in te voeren, om onmiddelijk door de eenvoudige mechanische aanraking de kramp te overwinnen. In hardnekkige gevallen is het noodig, dat men geheel, of althans ten deele, met de punt van het werktuig, door de vernaauwde plaats heen dringt. H oe zachter, langzamer en voorzigtiger men hierbij te werk gaat, des te zekerder bereikt men het doel, terwijl daarentegen eene ruwe, overijlde behandeling de vernaauwing doet toenemen en den toestand verergert. Als men de bougie heeft ingevoerd, dan ontstaat er meestal dadelijk, of althans in korten tijd, een hevige aandrang tot urinelozing, waarom men spoedig den catheter moet verwijderen, of wel wordt deze met kracht uitgedreven door de urine, die nu plotseling met euu kraelitigen straal uitstroomt. In andere gevallen wordt daarentegen de bougie door de bij aanvallen toenemende kramp vast beklemd, zoodat het eerst na verloop van eenen langen tijd mogelijk is, om haar te verwijderen. Dooi ontijdige pogingen tot verwijdering zou de aandoening worden verergerd, en men moet integeüdeel geduldig wachten op het nalaten der krampachtige zamentrekking, hetwelk nooit Uitblijft , en onmiddelijk door eenen vrijen urinestraal gevolgd wordt. Zoo het inbrengen der bougie zonder uitwerking blijft, en niet door urinelozing wordt gevolgd. dan bestaat er reeds atonie of verlamming der blaas , welke de onmiddellijke aanwending van den catheter vordert. De aanwending van dit werktuig vereischt des temeer voorzigtig'heid en handigheid, hoe meer de blaas is uitgezet,uoe hooger zij staat, ên hoe meer de toestand gecompliceerd is met gelijktijdige zwelling en ontsteking van het slijmvlies of der voorstaaderklier. Met veerkrachtige catheters slaagt men niet gemakkelijk , behalve wanneer nien eenen zeer weeken, dunnen, buigzamen catheter van caoutchouc, zonder stilet bezigt, en deze uiterst langzaam voortschuift; —meestal is een metalen catheter van behoorlijke kromming en matige dikte te verkiezen. betrekkelijk korten tijd, onpijnlijk tot het doel heeft geleid, nadat zij met bijtmiddelen, geforceerde verwijding, scarificatie, enz. jaren lang zonder gevolg gekweld, en daardoor ontmoedigd waren. Hiermede willen wij echter geenszins beweren, dat de laatstgenoemde middelen volstrekt overtollig en de wasbougies overal zonder uitzondering voldoende zouden zijn; maar integendeel strekke dit slechts, om het belang te doen uitkomen van het eerste diagnostische onderzoek der stricturen, van welks naauwkeurigheid en zekerheid de geheele verdere behandeling afhangt. § 162. Zeer harde, eeltachtige, door likteekens te weeg gebragte stricturen , vooral die na verwondingen zijn ontstaan, en voorts al die vernaauwingen, die door hare lengte, aantal, naauwheid, complicatie, enz. eenen te grooten weerstand bieden, zijn natuurlijk voor de weeke, buigzame wasbougies geheel of grootendeels ontoegankelijk. Hier zijn, naar omstandigheden, vaste metalen sondes en catheters, dilatatoren, bijtmiddeldragers, scarificators, perforators en in het ergste geval de klieving der urethra uit de vrije hand (boutonnière) op hunne plaats en onontbeerlijk. § 163. Vaste, gladde, fijn gepolijste catheters van zilver of van pa.ckfong, volgens dezelfde schaal als de bougies genummerd (van , |"'t 1"' tot op 3"' opklimmende) zijn in de eerste plaats de doelmatigste werktuigen tot langzame verwijding der stricturen. Door hunne vastheid en onbuigzaamheid zijn zij geschikt, om den weerstand der eeltachtige vernaauwingen te overwinnen, om het verharde weefsel met kracht zamen te drukken, en langs dien weg de opslorping van het nog niet georganiseerde exsudaat, en verdunning en atrophie der verdikte lagen te weeg te brengen. Met handigheid, voorzigtig en langzaam aangewend, zijn dit zekere en onschatbare werktuigen, die zelfs nog in schijnbaar vertwijfelde gevallen, waar men reeds gemeend had, nog enkel van den blaassteek redding te mogen verwachten, tot het doel hebben geleid. Vóór alles overijle men zich niet bij hunne aanwending, maar men stelle zich tevreden met eene aanvankelijk naauw merkbare vordering, men late elke zitting niet langer dan 10 minuten duren, en men ga niet over tot eene herhaling daarvan, dan nadat de reactie, die op de vorige aanwending van den catheter is gevolgd, bedaard is. Naar gelang van den graad en den aard der reactie, herhaalt men de korte zitting op den tweeden, derden tot achtsten dag, en laat in den tusschentijd laauwe baden, geheele of halve baden, doch in het geheel geene zitbaden nemen. De laatste heb ik eerder schadelijk dan nuttig bevonden. Te gelijker tijd kan, naar omstandigheden, gerustelijk de soms aangewezen inwendige behandeling met joodkali, sublimaat, enz. worden ingesteld. Deze middelen,— wel te verstaan in zoodanige dosis toegediend, dat zij geene vergiftigende werking uitoefenen, — begunstigen de smelting en opslorping der exsudaten, welke men op mechaniscben weg tracht te bewerken. In het vervolg der behandeling bemerkt men, dat het aanvankelijk kraakbeenharde weefsel der stricturen langzamerhand steeds zachter en rekbaarder wordt, totdat de metalen sonde er gemakkelijk door heen gaat. De catheter glijdt in die gevallen dikwijls plotseling voort, totdat hij op eene nieuwe 'harde eeltachtige plaats stoot, die nu op dezelfde wijze als de eerste moet worden behandeld. Men tracht het caliber der tweede en volgende strictuur na te vorschen, en bepaalt daarnaar de keuze van de sonde. Alvorens men echter verder gaat, verwijde men de eerste, pas overwonnen strictuur door langzamerhand dikkere sonden zoo verre, dat de doorgang 8* tot aan de naastvolgende strictuur volkomen vrij wordt, en de catheter gemakkelijk verder kan gaan. § 164. Echter komen ook eeltachtige of likteekenachtige stfueturen voor, die zulk eene aanmerkelijke hardheid en weerstand aanbieden, dat de boven beschrevene zachte , verwijding geheel zonder gevolg blijft. Hier is de krachtdadige aanwending van den catheter, het catliétcrisme forcé (May or en Kicord) onontbeerlijk. Men drukt den stevigen metalen catheter, met langzamerhand toenemende kracht, doch nooit met ruw geweld, tegen de strictuur, totdat deze toegeeft. Zoodra men dit bespeurt, moet de drukking een weinig worden verminderd, en in dezen graad zoo lang worden voortgezet, als het werktuig voortgaat, waarbij men natuurlijk zorg draagt, om naauwkeurig in de middellijn te blijven, en den bogt der pisbuis te volgen. Het is hier vooral noodzakelijk en aanbevelenswaardig, om de punt van den catheter van uit het rectum met den wijsvinger te controleren, ten einde het maken van eenen valsehen weg te voorkomen. Zoo de catheter, na op die wijze een klein eind weegs te zijn gevorderd, op nieuw wordt opgehouden, dan wordt hij verwisseld met eenen anderen van sterker caliber (1/4—1/2"' dikker), en met dezen wordt dan de drukking op de strictuur met meer kracht voortgezet, totdat zij ten laatste wordt overwonnen. In verhouding tot het caliber van het werktuig, neemt ook zijn drukkingsvermogen toe, en vermindert het gevaar van het ontstaan van valsche wegen, waaraan men blootgesteld zou zijn bij het bezigen van dunne, puntige werktuigen. Tot het gemakkelijk hanteren van den catheter, zijn de ronde of platte houten handvatsels, zoo als die in Engeland (Bell, Cooper) in gebruik zijn, zeer doelmatig. De zoogenaamde geforceerde dilatatie sluit elk ruw, onstuimig geweld uit; en is eene rationele, in de bovengenoemde omstandigheden zeer gegronde en aangewezen behandeling, die, met behoorlijke omzigtigheid en handigheid uitgevoerd , veilig tot het doel leidt. De vernaauwing wordt hierbij natuurlijk niet overwonnm, zonder dat er eeuige bloeding mede gepaard gaat, welke geëvenredigd is aan den graad der daarbij noodwendige verscheuring van het eeltachtige of likteekenvormig zarnengekrompen weefsel. Deze verscheuring bemerkt men aan een ligt knarsend geruisch, en dan is het volstrekt noodig, om oogenblikkelijk met de drukking op te houden en het werktuig stevig vast te houden, om het niet plotselings vooruit te doen schieten. De verdere verruiming van de vernaauwing bewerkt men dan het veiligste door middel van een dikker werktuig. De bloeding is overigens nooit aanmerkelijk of gevaarlijk, en houdt, na het wegnemen van den catheter, altijd van zelve weder op. Dit geldt mede voor de verscheuring der boven behandelde eeltachtige vernaauwingen der urethra: hier brengt de bloeding eene weldadige ontstekingachtige reactie en verettering te weeg, onder welke het eeltachtige, kraakbeenharde weefsel ver- weekt, rekbaarder, vatbaar voor opslorping, en voor de verdere behandeling geschikt wordt. De tijd , waarop de dilatatie moet worden herhaald en hoe lang zij moet worden voortgezet, is natuurlijk afhankelijk van den graad en de uitbreiding der opvolgende reactie. Bij koorts, hevige pijnen en eene hevige plaatselijke ontsteking is, gelijk van zelf spreekt, de herhaling der behandeling niet aangewezen. Gelukkig verdwijnen deze verschijnselen in de meeste gevallen onder eene zachte , bedarende behandeling, door rust, plaatselijke en algemeene baden, opiumbereidingen, enz., in korten tijd, binnen 2-4-8 dagen, waarna de verdere verwijding zonder zwarigheid k-in worden voortgezet, Bij gevoelige voorwerpen kunnen zich na de geringste bloedige verwijding koortsaanvallen met verschijnselen van uraemie (braking, coma, deliria, stuipen, enz.) voordoen, die intusschen gelukkigerwijze doorgaans door spontane rijkelijke zweetafscheiding weder ophouden. Deze crisis door de zweetafscheiding bevordert men door verblijf in bed, inwikkelen in wollen dekens, door diaphoretische dranken, pulvis Doveri, ammon. acet., enz., terwijl men op het heete hoofd koude omslagen van wijnazijn aanwendt. Bij die valnerabele voorwerpen moet men uiterst voorzigtig zijn met de herhaling der geforceerde dilatatie en daartoe niet eerder overgaan , dan wanneer alle sporen der vorige reactie zijn verdwenen. De etterige uitvloeijing uit de pisbuis, die het gevolg ia van de beleediging der stricturen (blennorrhoea traumatica), blijft in die gevallen het langst na. De gewelddadige verwijding. Cathétérisme forcé. Cittadini, Over het cathétérisme foreé, en twee gevaarlijke gevallen, waarbij het is aangewend. Giornale per servire ai progressi della pathol, e della therapeut. Giugno 1842. — Merci er, Over het cathétérisme en in het bijzonder over eene nieuwe soort van cathétérisme forcé bij de hypertrophie der voorstanderklier. L'Examinateur médical 1842. Tom. II. N. 11. — Cittadini, Over het cathétérisme forcé bij pisopstopping. Journ. des connaiss. méd. ïevr. 1843 —.Civiale, Óver valsehe wegen in de pisbuis. Gaz. des hop. 1847. N. 35 en 40. — Mereier, Over bezwaren in de aanwending van den catheter bij vernaauwingen der pisbuis. Rev. méd. chir. Janv. 1852. — Oscar Heyf el der, Ueber falsche Wege, ein Beitrag zur Pathologie der Harnwerkzeuge. Breslau 1854. § 165. In bepaalde gevallen kan het dringend noodig zijn, om de strictuur, al biedt zij ook nog zooveel weerstand, hoe zamengesteld zij zijn moge en onder hoe ongunstige omstandigheden het zij, ten spoedigste te overwinnen. Dit is b. v. het geval, wanneer een lijder aan strictuur onverwachts is aangetast door ischurie, die reeds lang geduurd heeft, aan alle middelen weerstand heeft geboden, en er nu ruptuur van de blaas dreigt in te treden (§ 149); of wanneer er reeds rup- tuur van de piswerktuigen en urine-infiltratie bestaat. Vertoef brengt hier het grootste gevaar aan , en het is eene dringende indicatio vitalis , om met spoed de vernaauwing op te heffen en voor de opgehoopte urine eenen natuurlijken of kunstmatigen uitweg daar te stellen. 