Het leeskabinet; mengelwerk tot gezellig onderhoud voor beschaafde kringen, 1882, 01-01-1882 
„ Dat was de hoofdzaak, nu echter nog iets. De eerste plaats, die wij zullen veroveren zal -waarschijnlijk Amersfoort zijn, daar deze vesting door de Ged. Staten van niets is voorzien en haar toestand zeer slecht is. Ben ik wel onderricht, dan zijt zeer goed bekend met den toestand van het Huis ter Eem en zijne bezetting. Wat kunt ge ons hieromtrent mededeelen?" v Ten eerste, dat er geen zorg aan die sterkte is besteed; de gracht is op vele plaatsen vol gegroeid en de wallen zijn slecht. Het gebouw zelf is zonder geschutvuur echter niet te nemen. De bezetting was vijf en vijftig man sterk, doch daarvan zijn er dertig met den officier terug geroepen, zoodat er thans slechts vijf en twintig man en een sergeant, voor de verdediging zijn achter gebleven." „ Dat is te veel, die kunnen ons nog geruimen tijd ophouden. Ik verlang dus ten tweede, dat ge dien sergeant tracht over te halen, het slot te verlaten, zoodra wij Amersfoort hebben genomen; niet vroeger, want dan zendt men nog tijdig andere troepen, voor wij gelegenheid hebben gehad de schans te bezetten. Noem thans uwe voorwaarden." Toen de vreemdeling uitgesproken had, heerschte er eenige oogenblikken een doodsche stilte in de hut; de verrader wijfelde. Wanneer men zijn gelaat had kunnen zien, zou men daarop vrees en hebzucht hebben gelezen, die met elkander in strijd schenen, doch waarvan de laatste weldra de overhand bekwam. v Ik eisch,' sprak hij met een heesche stem, „ vijftig duizend gulden voor iederen polder, die door mijn toedoen niet geïnundeerd wordt. Wat het omkoopen der bezetting van het Huis ter Eem betreft, daarop komen wij aanstonds terug, laat ons eerst de hoofdzaak afdoen." „Zoo als je wilt; 't is veel, maar ik neem uwe voorwaarde aan, omdat het zulk een belangrijke zaak geld. Zie hier eene kaart van het noordelijk deel der linie, wijs mij de polders aan, die gij voor uw doel geschikt acht." Met deze woorden haalde de spreker eene kaart en een kleine lantaarn onder den wijden mantel uit en liet de lichtstralen op het papier vallen. De andere voldeed aan het verzoek en wees een drietal polders aan, gelegen tusschen Muiden en Hinderdam. „ Een is voldoende, doch ik laat het aan U over er meer te nemen. Gij geeft mij echter dagelijks bericht omtrent den toestand." „Dat beloof ik U." „ Goed, thans uw eisch omtrent de schans aan de Eem.' „ Alvorens daartoe over te gaan, moet ik u eerst eene vraag doen. Naar ik vernam, is door den prins van Barbancon een officier van het Staten-leger gevangen genomen. Wat is er met hem geschied?" „Gij bedoelt den luitenant van Weesp?" „ Juist." „ Deze wordt gevangen gehouden, om hem met een ander krijgsgevane te verwisselen, zoodra 's Bosch mocht worden overgegeven, wat eerlang moet geschieden, indien ons tegenwoordig plan niet gelukt." „Waarom heeft men hem niet als spion gehangen, ik dacht dat dit gewoonte was in uw leger?" „Wat de spionnen betreft hebt gij gelijk, doch er bestaat nog eenig onderscheid tusschen een officier, die gevangen wordt genomen zonder eenig bewijs dat hij spioneert, en iemand, die er zijn beroep van maakt, en er voor betaald wordt, om de handelingen van lieden waarmede hij omgaat en waartusschen hij zich beweegt, aan den vijand te verraden, alleen deze noemen wij spionnen, bovendien moeten wij in aanmerking nemen, dat de prins bij gelegenheid weerwraak nemen kan." „Hij zal aldus niet ter dood gebracht worden?" „ Ik geloof het niet." „En wanneer ik die dood nu eens als voorwaarde eischte, om de bezetting van het Huis ter Eem te doen aftrekken ? „ Dan geloof ik niet, dat wij het op dat punt eens zouden worden ?" „Ei, ei! sedert wanneer hecht gijlieden zooveel gewicht aan een menschenleven ? Stel eens, dat ik thans even consciëntieus wilde zijn als gij, en u zeide, dat er van onze geheele overeenkomst niets kan komen... „Dan zou het een moeielijk geval voor mij worden. Voor alles zou dan toch het bewijs moeten worden geleverd, dat hij ons eenig nadeel heeft berokkend." „ Dat is gemakkelijk te leveren. Hij heeft een ruiter naar het leger van den prins gezonden met het bericht van den overtocht der troepen over de Maas." „Ei zoo! Dat zou de zaak kunnen veranderen." „ Alzoo zijn dood — en wel binnen drie dagen." „Als hetgeen gij mij zoo even hebt gezegd, waarheid is, zal hij binnen dien tijd sterven." Nauwelijks waren deze woorden door den Spanjaard geuit of de achterwand der hut kraakte en schudde, terwijl de groote zwarte slang welke daartegen hing in trillende beweging geraakte alsof zij leven had bekomen. Allen sprongen verschrikt van hunne zitplaats op, doch Sorra stelde hen spoedig weder gerust met de verklaring, dat het de kat geweest was, die tegen den wand had gesprongen. „Wij kunnen onze zaak dus voor afgedaan houden," vervolgde de vreemdeling; „zoodra gij verkiest, kunt ge, op de gewone wijze, over de achterstallige gelden beschikken. Gelukt ons plan, dan rekenen wij verder onmiddellijk af." Daarop schudde hij eenige goudstukken uit zijne beurs op de tafel, wees die de oude vrouw aan, terwijl hij een paar woorden in een vreemde taal tot haar sprak, die zij in dezelfde taal beantwoordde, en verliet vervolgens, door den verrader gevolgd, het vertrek. Nauwelijks was de deur achter hen gegrendeld of het tapijt, dat de opening afsloot, waardoor men toegang tot het slaapvertrek had, werd op zijde geschoven en de gestalte van een meisje vertoonde zich in den doorgang, sprong dan op Sorra toe en klemde krampachtig haar kleine hand om den gespierden arm der vrouw, terwijl zij haar hijgend in het gelaat zag. De oogen van de oude, aan de duisternis gewoon, hadden al de bewegingen van het meisje gevolgd en met belangstelling staarde zij thans in dat, als door koorts verhitte gelaat. „ Zeg mij wat dat geweest is vrouw, wat kwamen die lieden hier zoeken, wat hebben zij hier beraadslaagd, antwoord," sprak zij gejaagd. „ Mijn lieve duif, wat heeft u zoo opgewonden, gij zijt ziek mijn kind; waarom hebt ge u niet te slapen gelegd, gelijk ik u verzocht heb, wat deert u, hebben die lieden u zoo doen schrikken?'» „ Zeg mij wat dat geweest is Sorra, ik verlang het te weten, wat voerde hen hierheen?" „Niets mijn kind, dat u zou kunnen verontrusten; dat zijn zaken buiten de vrouwen om; wat deert het de roos of de vlinders elkander bestrijden?" „Signora, ik heb alles gehoord, het is overbodig mij langer uw geheim te verbergen. Gij leent uwe hut aan lieden, die hier plannen smeden, om het land, waarin gij gastvrij opgenomen zijt, en zijn bewoners, die u niets dan weldaden bewezen, te verraden. Zie, daar ligt uw loon! Zeg dat het niet waar is?" „ Gastvrijheid! ? noemt gij dat gastvrijheid mijn kind, wanneer men genoodzaakt is te midden van een donker dennenbosch, in een armoedige hut zijn leven te slijten ? Oh! gij hebt nog niets van de wereld gezien, anders zoudt ge niet aldus tot mij spreken. Doch wat gaat het u aan, wat die lieden in het schild voeren!" „ Luister Sorra, thans is het oogenblik gekomen u alles te zeggen; ik moet nu toch van hier, en gij — moet mij helpen: „Toen ik hier kwam was ik uit het ouderlijke huis gevlucht, omdat men mij onrecht had gedaan. Gij hebt mij gastvrijheid verleend, tot dezen dag en zoudt dat ongetwijfeld verder doen, daarvan ben ik zeker. Gij hebt mij met geen lastige nieuwsgierigheid vervolgd, om te weten vanwaar ik kwam en wat de oorzaak van mijne vlucht mocht wezen. Ik ben u daar dankbaar voor... „Behoeft niet, behoeft niet, mijn lieve, ik heb er zoo velen gekend, die handelden als gij." „Toch niet om dezelfde reden Sorra!? Maar daarover willen wij thans niet spreken, er zijn gewichtiger dingen te doen. Allen, die mij dierbaar zijn, verkeeren in gevaar, en hij, wiens geluk mij het meest ter harte gaat, moet binnen drie dagen sterven." „Hoe, de officier, waarvan men sprak, is u bekend!" „Hij was eenmaal de beminde mijner zuster en nog heeft hij haar lief, hoewel zij hem verloochende, uit vrees voor onze moeder." „En gij, mijn roos, gij bemint hem, niet waar!?" „ Stil Sorra, dat mag hij nimmer weten. Dievera zal lijden, maar men zal op haar gelaat den glimlach der gelukkigen zien; zij is fier en sterk, mijn oude vriendin." Het meisje wierp bij deze woorden het schoone hoofd trotsch achterover, zoodat het lichte nacht- gewaad zich aan hare hals ontknoopte en haar vollen, blanken boezem zichtbaar werd. Kastanjebruine haren golfden sierlijk ongedwongen langs hals en schouders en verborgen gedeeltelijk haar prachtig gevormde armen, voor het oog der oude vrouw. Hare oogen schitterden met een verzengenden gloed; zooals zij daar stond, was zij onbeschrijfelijk schoon. »Sorra>" hernam zij, „ wij moeten hem redden. Gij kent de wereld Sorra, gij moet mij vergezellen. Wij zullen naar den prins gaan en hem om hulp smeeken; zie mij aan Sorra, ben ik schoon genoeg? zal hij mijne bede onverhoord laten?" „ Kind,' riep de oude verbaasd, „ gij weet niet wat ge zegt, gij zijt opgewonden door den schrik; bedaar toch en spreek niet meer dergelijke woorden." „Hoe, Sorra! kan een offer mij te groot zijn voor het behoud van zijn leven? — Hij heeft mij immers toch niet lief?" liet zij er weemoedig op volgen, terwijl haar hoofd op den schouder der oude vrouw nederzeeg, die nader was gekomen, met het voornemen een mantel om hare leden te slaan. „Luister mijn lieve: Sorra zal u raad geven, vertel haar eerst eens alles, wat ge van dien jongen man weet." Dievera voldeed aan dit verzoek. „Het zal een moeilijke en gevaarvolle taak zijn mijn kind, doch ik wil alles doen, wat in mijne macht staat, om den officier te redden, echter op éene voorwaarde." „ En die is ?" „Dat ge nimmer, aan wien ook, een woord zult vertellen van hetgeen dezen avond hier voorgevallen is." „ En dus dien schurk, dien verrader de vruchten laten plukken van zijn ellendig gedrag. Mijn vaders huis en geheel het land aan den vijand prijs gegeven zien, zonder iets daartegen te doen; neen, tot zulken prijs zal Johan's leven niet gekocht worden, dat zou erger zijn, dan hem te dooden." „ Mijn beste, gij begrijpt mijne bedoeling niet. Het staat u vrijden prins te waarschuwen, doch zonder namen te noemen. Gij zoudt mij en uzelve slechts in ongelegenheid brengen en den dood van uw vriend bespoedigen; bedenk dit wel; het wemelt van verraders m het land, ik weet dat beter dan iemand." „ In 's hemels naam dan, laat ons thans spoedig beslissen hoe A QsiO T tT te handelen, dit beloof ik u echter, dat, mag ik aen laagnarugeu Nevel dan al niet aanklagen, hij toch zijne straf niet zal ont- loopen." , Het zij zoo; dat is dan van later zorg, laat ons thans het noodige in gereedheid brengen voor de reis; met het aanbreken van den dag vertrekken wij naar 's Bosch, ik zal wel een voertuig weten te krijgen; onder weg vinden wij voldoende gelegenhei , om verder ons plan te beramen, keurt ge dit goed.- „Heb dank Sorra voor uwe bereidwilligheid, gij zijt toch een recht goed oud vrouwtje, al noemt men u een tooveres." VIL 4 Het begon te dagen, toen Sorra door het meisje vergezeld de hut verliet en hare schreden naar een boerenwoning richtte, waar zij vermoedde een voertuig te zullen vinden, dat voor haar doel geschikt was en tevens hoopte, dat de eigenaar of een van zijne knechten, genegen zou wezen de reis mee te maken Boven verwachting slaagde zij hierin; weldra verlieten thans de reiziger*, in een stevigen wagen, door een paar flinke paarden getrokken, het oord en reden in de richting van Utrecht, waar zij reeds voor den middag aankwamen. Na de paarden aldaar eenige oogenblikken rust te hebben gegund, werd de reis verder in zuidelijke richting voortgezet. ° De tocht van Utrecht naar Yreeswijk ging met groote moeite gepaard, daar de weg, door den aanleg van de linie langs dan Vaartschen Rijn, bijna onbruikbaar mocht heeten. Men kon echter geen anderen weg nemen, daar de overtocht over de Lek slechts bij Yreeswijk mogelijk was, waar voor de instandhouding der gemeenschap met de Betuwe, tijdelijk een schipbrug was gelegd. Na vele wederwaardigheden kwam men eindelijk in den avond van dien dag in de nabijheid van de Maas, waar de reizigers gedurende den nacht wenschten te blijven, om den volgenden morgen tijdig naar de legerplaats van den prins op weg te kunnen gaan. Nogmaals werd de reis aanvaard, tot eindelijk de tenten en hutten der legerplaats, aan alle zijden door wallen omgeven, voor hen lagen. Toen de veldwacht, door wien zij aangehouden werden, van Sorra een korte en bondige verklaring ontving van het doel hunner reis, werden de vrouwen naar Turenne geleid. Deze liet onmiddelijk Lorenzo ontbieden, die weldra, met een militairen groet voor zijn bevelhebber en een hoffelijke buiging aan het adres van Dievera, die hij herkende, in het verblijf van den hertog trad. De ruiter moest thans alle inlichtingen geven, die de vrouwen verlangden en Turenne beloofde haar verder de zaak bij den prins te bepleiten, hoewel hij reeds vooraf verzekerde, dat hare bede onverhoord blijven zou, daar Z. H. buiten staat was in deze aangelegenheid iets te doen; dat hij anders niet in gebreke zou zijn' gebleven, reeds vroeger pogingen aan te wenden tot bevrijding van zijn officier. Na dit onderhoud moesten de smeekelingen een paar uur geduld oefenen: intusschen konden zij door de zorg van Lorenzo eenige verversching gebruiken en van de vermoeienis uitrusten. Daar Dievera den bevelhebber haar wensch te kennen had gegeven om, kon het zijn, een persoonlijk onderhoud met den Prins te mogen hebben, ontving zij weldra eene uitnoodiging om, door Sorra vergezeld, in de tent van Z. H. te komen. De Prins sprak juist met eenige Gedeputeerden te velde over den slechten voortgang der werkzaamheden aan de linie langs den Vaartschen Rijn, veroorzaakt door den onwil der boeren om daaraan te komen arbeiden '), toen beiden binnen traden. Frederik Hendrik richtte zijn vorschenden blik op de oude vrouw en het meisje: het scheen dat zij geen ongunstigen indruk op hem maakten want hij zeide met een vriendelijke stem: „ Gij komt alzoo in het belang van onzen luitenant, het doet mij leed 1) Toen de nood drong, zette men de sluizen vierkant open, waardoor het water weldra zoo krachtig kwam opzetten, dat de boeren, met een bewonderenswaardigen ijver I dag en nacht doorwerkten uit vrees dat het dijkje, 't welk het water moest keeren en waaraan zij zoo slecht gearbeid hadden, doorbreken zou en hunne hoeven en landerijen onder water zouden loopen, Het egoïsme deed wonderen, waar alle mogelijke wetten en verordeningen machteloos waren gebleken. u niet veel hoop te kunnen geven op zijne redding, wij zijn niet in de gelegenheid iets voor zijne bevrijding te doen." „ Dan verzoek ik Uwe Hoogheid ons ten minste hare goedkeuring niet te willen onthouden, op hetgeen wij ter zijner bevrijding zullen beproeven," antwoordde Sorra met eene stem, die bewees, dat het niet de eerste maal was, dat zij een veldheer antwoordde. De Prins staarde haar verbaasd aan en zeide vervolgens: „ Gij wilt alzoo in het vijandeljjk kamp dringen om hem door list te bevrijden?" „ Ja, Hoogheid, wij zullen alle middelen beproeven, die tot bereiking van ons doel kunnen leiden." „Gij verbaast mij, dat had ik waarlijk niet van u verwacht." „'t Is niet de eerste maal Hoogheid, dat ik een dergelijke onderneming waag; vele jaren heb ik te midden der soldaten doorgebracht, en bij menige ontmoeting was ik tegenwoordig." Terwijl Sorra dit. zeide, had de Prins haar opmerkzaam gadegeslagen; thans liet hij zijn oog op Dievera rusten: „En gij jonge dochter, wat geeft u den moed, zoo'n waagstuk te ondernemen?" Dievera twijfelde wat te antwoorden; zij was niet gewoon onwaarheid te spreken; eindelijk zeide zij: „ Johan van Weesp is mijn broeder, Hoogheid" — te zeggen: „de verloofde van mijne zuster", stuitte haar tegen de borst — „ ik wil alles wagen om zijn leven te redden." „Komaan, ik zie, dat gijlieden vast besloten zijt uw leven voor hem te wagen; voor wij het echter zoover laten komen, zouden we mogelijk nog een ander middel kunnen beproeven: gij moet daartoe evenwel eenige dagen geduld hebben, dan zal ik laten onderzoeken of men aan den IJsel mogelijk een Spaansch officier gevangen heeft genomen, die tegen hem uitgewisseld zou kunnen worden." „Dat is onmogelijk Hoogheid," antwoordde Dievera, „binnen twee dagen wordt hij ter dood gebracht." „Hoe weet ge dat?" vroeg de Prins verbaasd. „Uwe Hoogheid vergeve het mij, dat ik daarvan een geheim maken moet, ik heb beloofd te zullen zwijgen." „ Dat wordt raadselachtig mijne heeren," vervolgde de veldheer, zich lachende tot de Gedeputeerden wendende. „Indien Uwe Hoogheid het mij vergunt, heb ik haar nog een gewichtige mededeeling te doen, waarvan ik echter evenmin de wijze waarop zij tot mijne kennis is gekomen, mag verhalen; ik wil echter met mijn leven borg blijven voor de waarheid van hetgeen ik mededeelen zal." „ Laat hooren meisje, wat ge te zeggen hebt," antwoordde de Prins onmiddelijk ernstig. „ Aan de Yecht woont een man Hoogheid, die met de Spanjaarden in verbinding staat. Hij is met hen overeengekomen de onderwaterzetting van eenige polders, welke ik niet nader kan aanduiden, door list en geweld, te beletten." Een kreet van verbazing ontsnapte er bij deze mededeeling aan de lippen van den Prins. „ Gij hoort het, mijne Heeren," zeide hij, zich tot de Gedeputeerden wendende. Deze bogen. „ Ook daaromtrent kunt ge ons alzoo geen verdere aanduiding geven ?" „Ik kan er niets meer bijvoegen Hoogheid!" " "an zÜn W1J u dankbaar voor de mededeeling; indien zij waarheid bevat, hebt ge daarmede een grooten dienst aan het vaderland bewezen, die niet onbeloond blijven zal; voor het overige kunnen wij gemakkelijk onderzoeken wat er van de zaak is, mijne heeren," vervolgde hij, het woord tot de Gedeputeerden richtende. „ Hebt ge thans nog iets te vragen jonge dochter, bij voorbaat zij het u reeds toegestaan." „ Indien het Uwe Hoogheid behaagt," antwoordde Sorra voor het meisje, „ wenschte ik, dat zij ons den ruiter medegaf, die den luitenant op zijn tocht vergezelde, benevens een rijpaard, opdat hij, indien mijn plan gelukt, daarmede zijne vlucht voortzetten kan." „ Dat verzoek zij u toegestaan; de ruiter kan onmiddelijk met u vertrekken, ik zal hem mijne orders daaromtrent doen toekomen, en verder veel geluk op uwe onderneming." De Prins wuifde tot afscheid met de hand, waarop Sorra het meisje naar buiten geleidde. Daar vervoegde Lorenzo zich weldra bij hen, verzocht haar een korte poos geduld te willen hebben, opd«t hij zich gereed maken kon en kwam een oogenblik later behoorlijk gewapend en bereden met een handpaard aan zijne zijde, bij de wachtenden terug. Daar de paarden van het voertuig, waarmede de vrouwen gekomen waren, intusschen behoorlijk waren uitgerust, werd de reis thans met grooten spoed voortgezet, zoodat men nog voor het vallen van den avond in de streek kwam, waar het vijandelijk korps was gelegerd. Zonder hulp van de oude vrouw, ware het thans onmogelijk geweest verder te handelen, doch Sorra, met de taal en gebruiken der vreemde soldaten bekend, was met de anderen overeengekomen, dat zij zich alleen op weg zou begeven, om het verblijf van den gevangene op te sporen, terwijl zij zich in het dichte bosch zouden verschuilen. Teneinde men wederzijds elkander in de duisterni» herkennen zou, stelde Lorenzo voor, het geschreeuw van den sperwer na te bootsen; hij zou verder de beide rijpaarden gereed houden, opdat deze, indien overhaaste vlucht noodzakelijk was, onmiddelijk konden worden bestegen. Het voertuig met zijne trekdieren moest alsdan worden prijsgegeven en de overbl ij venden zich in het kreupelhout trachten te redden. Na deze voorzorgsmaatregelen verwijderde zich Sorra en was spoedig door de duisternis aan hunne oogen onttrokken. Het zal ongeveer middernacht geweest zijn, toen de wachtenden plotseling door het afgesproken sein, uit hunne rust werden opgeschrikt. Lorenzo gaf onmiddelijk antwoord en trad, behoedzaam in de duisternis rondturende, buiten den boschrand. „Zijt gij het Lorenzo?" klonk de stem van de oude. „ Ja, ik ben het." Sorra kwam nader. „Hebt gij hem kunnen vinden Sorra?" vroeg Dievera gejaagd. „ Luistert allen," gaf de oude kalm ten antwoord. „ De vlucht kan niet zonder gevaar geschieden. Zie, daar ligt het huis waarin hij opgesloten is; ongeveer duizend schreden naar die zijde is de Maas, aan dezen kant het bosch, en de beide andere richtingen benevens de heirweg zijn door den vijand bezet; indien wij binnen een uur daar zijn, hebben wij van de wacht niets te vreezen, daarvoor is door mij gezorgd." n Goed, vertrekken wij dan onmiddelijk,' zeide het meisje. „ Kalm melieve, eerst dient alles wèl overwogen te worden, daar van hangt het gelukken van ons plan af. Gij, Steven," vervolgde zij tot den boer, „blijft met het voertuig hier aan den rand van het bosch gereed staan; Lorenzo volgt mij op den voet met de beide paarden en gij melieve kunt naar verkiezing met ons gaan of hier blijven, bedenk echter, dat gij u daar ginds noodeloos aan groot gevaar blootstelt!" „ Dat is mij onverschillig, ik wil het gevaar met u deelen; als ik u niet bepaald hinderlijk ben, ga ik mee." „ Dan voorwaarts. Steven, let wel op, als ik het afgesproken signaal geef, wordt ge verwacht, zoo niet, blijf dan, wat er ook gebeurd op deze .plek; mocht men u ondervragen, dan weet ge natuurlijk van niets en noemt maar de eene of andere reden, die uwe tegenwoordigheid alhier verklaart." Na deze aanbeveling verliet het drietal het bosch en kwam ongeveer een kwartier later in de nabijheid van het kampement aan. Omzichtig rondziende trok men thans voorwaarts, Sorra met hare jeugdige gezelin aan het hoofd, op eenige passen afstand door Lorenzo met de paarden gevolgd. Toen zij tot het huis genaderd waren, gaf de oude den ruiter een wenk stil te houden en trad vervolgens op een met stevige ijzeren traliën voorzien keldergat toe; daar aangekomen bukte zij het hoofd tot voor de opening en fluisterde den naam van den gevangene. „Wie roept mij F" klonk het uit de diepte. „ Houd u gereed luitenant, wij zullen u redden. Op eenigen afstand van dit huis staan twee paarden onder de hoede van Lorenzo gereed, mocht men ons ontdekken, bestijg dan onmiddellijk een van beiden en neem de vlucht." „ Maar wie zijt gij, die mij de vrijheid en het leven hergeven wilt F" „Wie ik ben, doet niets tot de zaak, gij kent mij niet. Gij kunt mij echter uw volle vertrouwen schenken; er is iemand in mijne nabijheid die u liefheeft en gekomen is om u te redden." Daar heb ik eens bij uitzondering de waarheid gezegd, dacht Sorra, het is goed dat z ij mij niet kon verstaan. Daar de gevangene niet antwoordde, vervolgde de oude: „Gij behoeft u thans niet langer te bedenken, ge hebt niets te verliezen en alles te winnen; ik zal de deur uwer gevangenis openen, verlaat deze dan zonder geruisch, opdat ge de slapenden niet wekt, en volg mij slechts." Dievera stond intusschen tegen den muur in de schaduw zoodat men strijkelings langs haar voorbij kon gaan, zonder haar te zien. Sorra kroop langs den grond tot onder een raam, ging dan overeind staan en keek door de doffe glasruiten naar binnen. In de nabijheid van een lompe vierkante tafel, waarop een bierkan en eenige kroezen stonden, lagen in een half zittende houding een viertal soldaten als beschonkenen te ronken. „ Groed gewerkt," mompelde de oude tevreden en trad vervolgens op de deur toe, die zij voorzichtig opende, sloop dan langs de soldaten naar eene andere deur, die toegang tot een donkeren gang verleende, waarin zij weldra een luik ontdekte, dat met stevige grendels was gesloten. Toen deze door haar teruggeschoven waren, lichtte zij het houten gevaarte met moeite omhoog. Johan had haren arbeid reeds bespeurd en zette juist zijn voet op de eerste trede van den trap, die onder het luik was bevestigd, toen dit door Sorra werd geopend. Yoorzichtig klom hij thans naar boven, kroop door de nauwe opening in den gang en volgde zijne redster naar buiten, waar hij tot zijne groote verbazing Dievera ontmoette, die in zenuwachtige spanning zijne komst had verbeid. Dankbaar sloot hij het meisje aan het hart en spoedde zich dan, door haar en de oude vrouw vergezeld, naar de plaats, waar Lorenzo met de paarden wachtte. Nauwelijks daar aangekomen, hoorden zij gerucht in het door hen verlaten huis, de deur werd opengeworpen en een der soldaten verscheen op den drempel, legde zijn musket op de vork en bracht de lont aan de pan. Het schot knalde, aan alle kanten ontstond er beweging. Bliksemsnel nam Johan Dievera in zijne armen, tilde haar op het paard, plaatste zich in den zadel en reed in galop met haar heen. Lorenzo had hetzelfde met de oude vrouw gedaan, doch sloeg een andere richting in. Binnen weinige minuten werden beiden achtervolgd. Johan had eerst in zuidelijke richting den rand van het bosch gevolgd, doch wendde, toen hij den hoefslag van verscheidene paarden achter zich hoorde, naar het oosten, kwam weldra aan den oever der Maas en stortte zich met het paard in de rivier. Gelukkig was deze, door den lagen waterstand in het midden van den zomer, niet zeer diep, zoodat hij spoedig aan de overzijde was, voor zijne vervolgers nog recht goed wisten, welke richting hij genomen had. Aanvankelijk hield Johan zijn paard in den galop, daar deze gang voor het meisje, dat hij met zijn arm ondersteunde, minder afmattend was, dan een andere. Toen men zich eindelijk in veiligheid bevond, gunde hij het paard eenige rust, sprong uit den zadel en tilde Dievera op den grond. Welke aandoeningen het meisje in dien korten tijd hadden beheerscht is moeilijk te beschrijven. Schrik en ontsteltenis, bij het doorwaden van de rivier met de zekerheid door een onverbiddelijken vijand te worden vervolgd, een gevoel van duizeligheid bij het teugeloos voortrennen van het moedige paard in dien pikdonkeren nacht, doch tegelijk een zoete streelende gewaarwording door den arm van den heimelijk geliefde te worden gesteund, aan zijne borst te rusten, dit alles had zij in die weinige minuten ondervonden en thans stond ze hijgend en met een gloeiend gelaat aan zijne zijde. Ware zij niet het fiere, krachtige meisje geweest, zij zou weenend van geluk aan Johans borst gevallen zijn, thans op hare beurt dankbaar voor die redding, doch Dievera wist zich te bedwingen. Johan had een oogenblik hare tegenwoordigheid en het zorgvolle van hunnen toestand vergeten. Zijne eerste gedachten, toen hij zich vrij gevoelde, waren aan de blonde geliefde gewijd — die hem ontrouw was geworden; weemoedige gewaarwording in zulk een oogenblik. Hij had er geen vermoeden van, welk een schat van reine liefde het fiere kind, dat aan zijne zijde stond, voor hem in haren boezem kweekte, hij zou die helaas niet beantwoord kunnen hebben, beter ware het dus, zooals het thans was. Wel bestond er overeenstemming tusschen deze beide edele wezens, doch slechts in karakter, niet in gevoelen. Plotseling herinnerde van Weesp zich de beide getrouwen, die hem in zijne vlucht behulpzaam waren geweest: wat mocht er van hen geworden zijn en wie was deze vrouw ? Dievera verhaalde hem kort, op welke wijze zij met haar in kennis was gekomen, verzweeg echter zorgvuldig, wat aanleiding had gegeven tot hare vlucht uit het ouderlijke huis; dan vertelde zij Johan van de ontdekking in de hut, hare reis naar 's Bosch, het gehoor bij den prins en wat verder was gevolgd. v Maar melieve," antwoordde Johan onrustig, „ hoe hebt ge in de eerste plaats aan m ij kunnen denken, terwijl het huis uwer ouders in zoo groot gevaar verkeerde, en waarom hebt ge Zijne Hoogheid daarvan niet onderricht?" Gelukkig voor Dievera, dat de duisternis van den nacht hen omgaf, anders had de hevige gemoedsaandoening, die zich bij deze vraag verried, onmogelijk aan zijn blik kunnen ontsnappen. Zij herstelde zich echter onmiddellijk en antwoordde kalm: „ Ik heb gemeend Johan, dat het gevaar voor het Huis ter Eem niet zoo onmiddellijk was als voor u; ik verlang bovendien den verrader zelf te ontmaskeren: dat zal mijne wraak zijn, die ik mij zelfs door den prins niet wilde laten ontnemen; zoodra gij in veiligheid zijt, laat ge mij naar huis terugkeeren, ongetwijfeld kom ik dan nog tijdig genoeg om het gevaar af te wenden." „ Dat geve God Dievera, doch gij kunt die reis onmogelijk alleen maken; ik moet u trachten te vergezellen; op eigen gezag mag ik dat echter niet doen, laat ons thans de reis voortzetten, wij zullen naar Emmerik rijden, waar ik bij den kommandant om raad kan vragen in deze moeilijke zaak." „ Het zij zoo Johan." Na dit gesprek werd de reis weder aanvaard. Met eenige moeite kwam men over den Rijn en verder behouden in Emmerik. YHI. Zoo als wij bereids hebben gehoord, was de bezetting van het Huis ter Eem tot vijf en twintig man verminderd en dit tot groot verdriet van den slotvoogd, die begreep, dat de gebrekkige toestand waarin de schans verkeerde, in aanmerking genomen, eene goede verdediging thans onmogelijk was; bovendien had men tot heden verzuimd het terrein om het slot onder water te zetten. Zoo was de toestand toen men ten laatste zekere tijding omtrent de nadering des vijands kreeg, die, tot geluk voor ons land, eenen voor hem kostbaren tijd, had doen verloren gaan met het vormen van allerlei plannen, waarover de verschillende bevelhebbers het onderling niet eens konden worden. Ten einde den aanvaller zooveel mogelijk de middelen te ontnemen tot onderhoud van zijn leger, was door de regeering bevolen, dat op de Yeluwe uit alle korenmolens de wieken moesten worden verwijderd; verder had men, waar dit mogelijk was, den graanvoorraad opgekocht en weggevoerd. De regeering wenschte, dat dit ook zou geschieden met den voorraad, die in Amersfoort voorhanden was, welke maatregel echter op heftigen tegenstand stuitte, zoodat de daartoe afgezonden ambtenaren onverrichter zake moesten terugkeeren en de schepen, die voor het vervoer waren bestemd, bij het Huis ter Eem geankerd bleven, wat weder eenige levendigheid in den omtrek verwekte. Nevel had intussehen eenige malen zijn bezoek op het slot herhaald, doch daar Anna voortdurend ongesteld was, viel er geene vermeldenswaardige gebeurtenis in de familie voor. 't Was in den avond van den dertienden Augustus, dat men plotseling een hevig geschutvuur vernam, hetwelk uit de richting van Amersfoort scheen te komen. Yol bekommering luisterden allen toe. Den ganschen nacht werd er door de bezetting gewaakt. Anna had hare kamer verlaten en het gezelschap van hare moeder gezocht, die als alle eigenzinnige en hardvochtige wezens, bij de nadering van gevaar in grooten angst verkeerde. Een oogenblik trachtte zij moed en vertrouwen uit haren bijbel te putten, doch bij het eerste kanonschot dat weergalmde, staakte zij de lezing van het aangevangen hoofdstuk, sloot het boek dicht en ging in heftige gemoedsbeweging het vertrek op en neer. Anna was kalm en onderworpen als altijd. Er kon weinig verschrikkelijks gebeuren, dat haar hart meer kon treffen, dan hetgeen zij reeds had ondervonden. De beide volgende dagen bracht men in groote spanning door. In den avond van den vijftienden Augustus werd men eindelijk door een bezoek van Nevel verrast. B Amersfoort heeft zich bij verdrag overgegeven," waren zijne eerste woorden. De slotvoogd sprong op van verbazing. v En dat binnen drie dagen!" stamelde hij. „ De stad was toch niet te houden, men heeft een eervolle capitulatie verkozen boven het gevaar, den volgenden dag te worden uitgeplunderd en verwoest." v Dat is lafhartig," antwoordde de slotvoogd heftig; zoovele honderde lieden, die zich, zonder noemenswaardigen tegenstand aan den ouden vijand overgeven." „ Het verdrag is met den Duitschen bevelhebber Montecuculli gesloten." „ Het doet er niets toe, 't is en 't blijft een ellendige lafheid. Zonder twijfel kunnen wij thans spoedig een aanval verwachten; zoo God wil, hoop ik die lieden een voorbeeld te geven, hoe men, met eene bezetting van vijf en twintig man, nog eene sterkte kan verdedigen. Jongen!" vervolgde de krijgsman tot zijn zoon, „ ga eens even den sergeant Cloeck verzoeken bij mij te komen." De aangesprokene verwijderde zich, doch kwam eenigen tijd later terug met de tijding, dat de sergeant nergens was te vinden. „Voor den duivel," antwoordde zijn vader, „hij kan toch niet in den grond kruipen! Ik zal mij zelf van de zaak gaan overtuigen en de bezetting in de wapenen doen komen!" Met deze woorden verwijderde hij zich. Nevel nam de gelegenheid waar, om belangstellend naar Anna's gezondheidstoestand te vragen en hare moeder, die niet in staat was hare vrees te verbergen, eenige troostredenen toe te spreken. Plotseling weergalmde de stem van den slotvoogd in den aangrenzenden gang; men hoorde hem alle duivels tot getuigen van zijne verontwaardiging oproepen. „ Er is niemand van de bezetting meer te vinden, zij hebben ons lafhartig verlaten die schurken," zeide hij de kamer binnentredende, terwijl zijn gelaat gloeide van toorn. Een kreet van ontzetting ontsnapte aan de lippen van zijne vrouw, doch hare dochter trad vol vertrouwen en moed op haar toe: „Lieve moeder!" troostte zij, „vader is immers nog daar en wij allen, wij zullen alles doen wat in onze macht is, om het gevaar af te wenden en het slot te behouden." „ Neen, neen, dat niet, dat volstrekt niet! laat ons vluchten, spoedig kinderen, voor het te laat is; luister!... ik hoor reeds gerucht, zij komen al, God helpe ons." „Wees toch bedaard vrouw," zeide de slotvoogd een weinig barsch, „ denkt gij dat ik mijn post zou verlaten zonder vooraf op middelen te zinnen, om haar te behouden! zonder dat ik daartoe iets heb beproefd! ? Hier, onze vriend Nevel zal ons ongetwijfeld wel willen helpen de schans te verdedigen; niet waar ? kunt ge niet spoedig eenige van uwe lieden verzamelen, die ons daarbij behulpzaam zouden kunnen wezen ?" „Ik heb daar ook reeds aan gedacht," antwoordde Nevel aarzelend, doch het zal moeilijk gaan; de meeste mijner lieden werken aan de linie, er zullen er weinig in de nabijheid zijn én voorzeker zullen er vele handen noodig wezen om de schans tegen de overmacht te verdedigen." „Overmacht is een onding," antwoordde de slotvoogd driftig. „ Het zal niet gemakkelijk zijn de lieden over te halen herwaarts te komen, indien zij vermoeden, dat het om de verdediging van het kasteel te doen is." „ Dat geloof ik niet meneer, gij miskent hunne vaderlandsliefde." „ Toch zou ik niet. .. „ Mijnheer Nevel!" viel Anna hem in de rede, „ik verzoek u er om." „ Het zal niet gemakkelijk gaan Anna." „ Beproef het, bid ik u, de eer van mijn ouden vader staat op het spel." „ Ik durf u niet te beloven Anna dat het...." „En als ik u dan de verzekering geef, dat al uwe wenschen zullen bevredigd worden, als ge mijn vader in staat stelt het slot te kunnen verdedigen," viel Anna hem nogmaals in de rede, terwijl een hoog rood haar gelaat kleurde." Nauwelijks had zij echter deze woorden gesproken of de deur van het vertrek werd geopend en een kreet van verbazing ontsnapte aan aller mond. „ Dievera! Mijn lieve, beste Dievera," riep Anna uit, terwijl zij op hare zuster toesnelde en haar ontstuimig aan het hart sloot. De moeder staarde iet meisje met groote oogen aan, als ware het een bovennatuurlijke verschijning voor haar, zij scheen hare zinnen te verliezen, terwijl des slotvoogds gelaat voor een oogenblik ophelderde, toen zijn kind zoo plotseling weder voor hem stond. Nevel was instinctmatig eenige passen naar de deur geweken. „Ja!... Dievera!!!" zeide het fiere meisje met nadruk, toen zij zich uit de omarming harer zuster losgeworsteld had; „vrijwillig ging ik heen, omdat ik geen onrecht kon dulden; ik keerde terug, omdat het oogenblik daar is, waarop dat onrecht zal worden hersteld! ik keerde terug, om U te waarschuwen voor verraad! voor den verrader! in uw huis," bij deze woorden richtte zij haar blik op Nevel, „ik zie, dat het nog tijd is Goddank!" „^at bedoelt ge mijn kind?" vroeg de slotvoogd, ten hoogste verbaasd, terwijl zijn vragende blik op zijne dochter rustte, die dreigend voor den bespieder stond. Nevel, met een vaal bleek gelaat, en schuwen blik, week steeds meer terug. „Zie hem aan vader, zie zijn gelaat en vraag hem, wie de bezetting van dit slot heeft omgekocht, om het, in het laatste oogenblik, als er gevaar dreigde, te verlaten.... Grijp hem!" 't "Was te laat. Met een satanisclien lach had Nevel zich omgewend, de deurknop gegrepen, en was in een oogwenk in den donkeren gang verdwenen. Nog voor men tot bezinning was gekomen, klonk het spottend van buiten: „Verwacht mij morgen terug heer slotvoogd! ik beloof u eene goede bezetting!" Ontzet hoorde men deze helsche bedreiging van den nietswaardige aan. Dievera was de eenige, die in dat oogenblik hare tegenwoordigheid van geest behield. „Om van een en ander verklaring te geven, ontbreekt thans de tijd vader, laten wij alles voor de ontvangst der Spanjaarden gereed maken, morgen zullen zij ongetwijfeld het kasteel van u opeischen." „ Daar twijfel ik inderdaad geen oogenblik aan kind; de schans is echter niet te behouden, de gracht is op enkele plaatsen doorwaadbaar, dat weet ik en zie het zelfs aan uwe kleederen," (het meisje had slechts langs dien weg binnen de omwalling kunnen komen, daar de brug, door den slotvoogd opgehaald was, toen hij het vertrek der bezetting had ontdekt). „ Maar het gebouw, het huis dan, vader?!" „Het kan geen nut hebben dit te verdedigen; zij zullen eenvoudig bezit nemen van de sterkte om ons heen, en verder zich niet om ons bemoeien. Indien zij buiten dè richting der schietgaten blijven, hebben zij niets te duchten en wij zullen eindelijk, uit gebrek aan levensmiddelen, ons moeten overgeven; het heeft geen nut, ik herhaal het." „ Maar zullen wij dan zóo van hier gaan, zonder iets te doen voor het behoud van het slot?" „In geenen deele, wij zullen blijven tot de vijand voor de poorten is en dan de sterkte volgens verdrag overgeven, zoo als het behoort; 't is niet mijne schuld, dat de Staten niet voor een behoorlijke bezetting zorgden; hadde ik die vijf en twintig man behouden, dan ... ja dan," en de oogen van den grijzen krijgsman flikkerden, „ met u mijne kinderen kan ik echter geen nutteloozen strijd beginnen, die nauwelijks enkele uren ware vol te houden. In ieder geval, wij gaan niet van hier, voor het noodig is, tijd gewonnen is reeds veel." De nacht werd in angstige spanning doorgebracht; bij ieder verdacht geluid, sprong men verschrikt op; de slotvoogd had zorggedragen dat de lichten waren uitgedoofd, zoodat alle voorwerpen een spookachtig aanzien hadden. De zenuwen waren zoodanig gespannen, dat men elkander, door de minste beweging, schrik aanjoeg. Eindelijk begon het te dagen. De morgenschemering drong in het vertrek en met haar keerde moed en geestkracht in hunne gemoederen weer. Tot hun groote vreugde ontwaarden zij, buiten gekomen, een schip, dat de driekleur in top had en blijkbaar met krijgsvolk bezet was, daar verscheidene pieken en borstharnassen over het dek lagen verspreid. Weldra bleek het, dat hunne meening juist was geweest. Het vaartuig ankerde voor het slot, en een dertiental soldaten verzochten aan den slotvoogd, in de sterkte te worden gelaten. Na zich behoorlijk overtuigd te hebben of hij hier ook met een krijgslist der Spanjaarden had te doen, liet hij de brug neer en ontving de kleine troep, benevens een voorraad oorlogsbehoeften, die tot versterking van de bezetting, welke intusschen gevlucht was, door de regeering van Amsterdam derwaarts was gezonden. De schipper vertrok weder onmiddeljjk met het verzoek aan de regeering, met den meesten spoed nog een aantal soldaten te willen doen volgen. Deze hulp, die ook werkelijk gezonden werd, zou echter te laat komen. Voor dat de kleine bezetting eenigszins op de hoogte van de zaak der verdediging was gebracht, verscheen reeds dien zelfden morgen de Spaanscho bevelhebber Don Cairo met een legerafdeeling van niet minder dan vijftien honderd man en vier stukken geschut voor de sterkte en eischte haar op. Tegen een dergelijke macht, waren de dertien soldaten onwillig de schans te verdedigen, zij werd dus op voorwaarde, dat de bezetting met krijgseer zou mogen aftrekken, aan den vijand overgegeven ]). 1) Volgens sommige schrijvers, zou de slotvoogd met zijne familie, de schans een drietal dagen tegen deze macht verdedigd hebben; dit is zeer onwaarschijnlijk, daar de burgemeester van Amsterdam Oetgens, de dertien soldaten, die de schans hadden overgegeven, dienzelfden dag te Naarden heeft zien binnenkomen. De sergeant Cloeck werd voor het verlaten van zijn post door den Raad van State uit den dienst ontslagen. Tot groote verwondering van allen, had men bij deze onderhandeling niets van Nevel vernomen. Den slotvoogd deed de overgave van het Huis ter Eem, waar hij zoo vele jaren gesleten had, pijnlijk aan. Toen zijn gezin voor het vertrek gereed was, verliet hij de sterkte, trok met hen over de Eem en verder in de richting van Utrecht. IX. Onmiddellijk na aankomst te Emmerik, had Johan naar een vaartuig omgezien, waarmede Dievera naar Holland terugkeeren kon, daar zij beiden begrepen, dan alleen spoedig handelen, het Huis ter Eem nog kon redden. Het toeval diende hem. Een vrachtschipper, die zijne lading gelost had, zou den volgenden dag weder naar Rotterdam terugkeeren. Die gelegenheid was te schoon, om ongebruikt voorbij te laten gaan: het moedige meisje besloot tot Gorinchem mee te varen, van waar zij verder de reis over land kon voortzetten. Het mocht wel een geluk heeten, dat zij, in de beroering waarin het gansche land verkeerde, door de inneming van Amersfoort, de reis voorspoedig volbracht. Doch, Dievera bezat meer geestkracht, dan menig man, in die dagen van strijd, aan den dag legde. Johan gevoelde zich, na haar vertrek, onaangenaam gestemd. Het was hem te moede, alsof zij een groot gevaar te gemoet ging; 't is waar, hij beminde het fiere meisje niet, maar toch had hij liever duizend maal zijn eigen leven willen geven, dan dat zij na hem gered te hebben, in een ongeval mocht komen. Gewichtige gebeurtenissen trokken echter spoedig zijne aandacht van dat onderwerp af. Wat er eigenlijk gaande was, kon niemand zeggen, doch allen gevoelden, dat er een grooten onderneming op handen moest zijn. 