De kinderdoop, beschouwd met betrekking tot de kerk, de praedestinatie en de wedergeboorte
81 K 150 DE KINDERDOOP BESCHOUWD MET BETREKKING TOT DE KERK, DE PRAEDESTINATIE EN DE WEDERGEBOORTE, EEN GESCHRIFT TER VERDEDIGING VAN DES KINDERDOOP EN TER BESTRIJDING VAN DEN BEJAARDEN DOOI1, KAAR AANLEIDING VAN DE TEGENWOORDIGE WOELINGEN DER BAPTISTEN IN DENEMARKEN, DEITSCDLAND EN ELDERS. DOOR £3t\ €). ittartensm, Hoogleeraar aanzie Universiteit te Kopenhagen. UIT HET HOOGDUITSCH VERTAALD. UTRECHT, W. F. DANNENFELSER. . 18 5 2. GEDRUKT BIJ VAN DER MONDE EN COMP. TE UTRECHT.^ DE KINDERDOOP RESCHOUWD MET BETREKKING TOT DE KERK, DE PRAEDESTINATIE EN DE WEDERGEBOORTE. Gedrukt bij vak der monde & comp. te Utrecht. DE KINDERDOOP MET BETREKKING TOT DE KERK, DE PRAEDESTINATIE EN DE WEDERGEBOORTE. EEN GESCHRIFT TER VERDEDIGING VAN DEN KINDERDOOP EN TER BESTRIJDING VAN DEN BEJAARDEN DOOI , SUR U5LHMM US BE TEGENWOORDIGE 10BJIGI» DER BiPTlSTBS 15 D1JHUUI», DBITSCILilB ES ELDERS. dr. h. martensen, Hooglccrnar »an .Ie Univer.lteit Ie Kopcnl.«B<.... UIT HET HOOGDUITSCH VERTAALD. -1 °& cëSüp-*3° I UTRECHT, W. F. DANNENFELSEK. 1 8 5 2. Ar.Öqu»'»*' BESCHOUWD DOOR VOORREDE m DEN VERTALER. Na hetgeen er, in den laatsten tijd, over Doop, kinder- en bejaarden-Doop geschreven en in het licht gegeven is, scheen de onpartijdigheid te vorderen, dat het Nederlandsche Godsdienstige publiek niet onbekend bleef met het werkje van den Hoogleeraar Martensen, dat hiermede, vertaald, aan de ernstige overweging van alle belangstellenden wordt aanbevolen. Dr. J. J. van Oosterzee zegt er, in een Verslag, door hem gegeven, van een ander hoogst belangrijk werk van Martensen : die Christliche Dogmatik, in zwei Abtheilungen, en voorkomende in de Jaarboeken voor Wetenschappelijke Theologie, Dl. IX. St. 2, pag. 361, het volgende van : »De schrijver dezer Dogmatiek, die geheel de "Evangelische Kerk van Denemarken in beweging gebragt heeft, maakte zich reeds vroeger door meer dan één belangrijk geschrift in de Godgeleerde wereld bekend. Toen in 1843 de woelingen der Baptisten zich in zijne naaste omgeving verhieven, schreef hij ter handhaving van den Kinderdoop eene belangrijke Monographie : die Christliche Taufe und die Baptistische Frage, die wij, bij vernieuwde discussie over dit punt, ook in ons vaderland, niet wenschen vergeten te zien." Eet is dit zelfde, door Dr. van Oosterzee zoo zeer aangeprezene, werkje, dat hier in eene, zoo veel mogelijk, getrouwe vertaling aan het belangstellend publiek ter lezing wordt aangeboden, ofschoon onder een eenigzins anderen titel, opdat de lezer dadelijk een meer volledig overzigt mogt hebben van al het belangrijke en zeer bijzondere, dat hier wordt aangetroffen. VOORWOORD. De geenzins onbeduidende Baptistische beweging in de Deensche Kerk — eene beweging, die nog niet ten einde is — is de naaste aanleiding tot dit kerkelijk gelegenheidsgeschrift. Daar de verschijning van het Baptismus ook in onderscheidene gedeelten van de Evangelische Kerk in Duitschland is waargenomen en de opmerkzaamheid tot zich heeft getrokken : koesterde de Schrijver de hoop dat dit kleine geschrift ook bij Duitsche lezers belangstelling zou vinden. Het wenscht gerangschikt te worden onder de Bijdragen, die in de Duitsche letterkunde reeds verschenen zijn, met oogmerk, om de Kerk tot een duidelijker inzien van het leerstellig gewigt dezer zaak te brengen. De Schrijver. INLEIDING. Het onderzoek naar de leerstellige waarde en beteekenis van den Kinderdoop heeft door de Baptistische beweging de aandacht in eene liooge mate tot zich getrokken, te meer, omdat in de Kerk zelve eene beschouwing of denkwijze gevonden wordt, die, hoezeer ook, met opzigt tot het burgerlijke en zedelijke, regtstreeks tegen het Baptismus overstaande, evenwel ten aanzien van het leerstellige, in beginsel met hetzelve overeenkomt. Het verwerpen van den Kinderdoop door de Baptisten steunt op de beschouwing, dat de Doop slechts waarde heeft als eene vrijwillige, met bewustheid volbragte, plegtigheid, als Doop van volwassenen, die reeds wedergeboren zijn en gelooven en voor welke de Doop niets anders is, dan eene uitwendige zinnelijke afbeelding van de inwendige genadegaven, die onafhankelijk van denzelven hun zijn ten deel gevallen. In het zichzelven volkomen bewuste persoonlijke geloof, onmiddelijk door de werkingen van den H. Geest in de ziele gewrocht, bestaat, volgens den Baptist, de kern en het wezen des Christendoms, terwijl de Sacramenten voor hem niet meer zijn, dan zinnebeeldige teekenen en afschaduwingen. Ofschoon dit gevoelen oorspronkelijk een steunpunt vindt in de denkwijze der Gereformeerde kerk aangaande de verhouding van het geloof tot het Sacrament, heeft echter het eenzijdige verheffen van het subjective louter persoonlijke Christendom reeds sedert langen tijd ook in de Luthersclie kerk ingang gevonden. De denkwijze, door het Pietismus zoowel als door het Rationa- lismus verbreid, is oorzaak geworden van eene beschouwing der 1 Kerk en der genademiddelen, welke niet zoo zeer voor het Bap tisme den weg heeft gebaand, als wel de kiem van hetBaptisme in den schoot der Kerk zelve heeft nedergelegd. Beschouwt men de Protestansche leerredenen van het laatst verloopene tijdperk in welke de heerschende dogmatische beschouwing zich noodwendig moest afspiegelen, dan is het geschiedkundig bewezen, dat de beteekenis van den Doop bovenal van hare subjective zijde is beschouwd, terwijl de objective zijde, het eigenlijk Sacramentele naar den achtergrond is verschoven. De Kinderdoop werd, over het geheel met eene zekere terughouding en schroom behandeld, slechts als in het voorbijgaan uit een of ander ondergeschikt oogpunt beschouwd, maar niet beleden als een volstrekt onmis baar geloofsartikel. Nademaal. O O liet punt, waardoor deze sekte met de ware Kerk zamenhanjrt, O ' is. hare overtuiging van zonde en genade, haar geloof aan de wedergeboorte uit den geest Gods, haar streven naar heiligmaking : maar in dwaze eigenwijsheid heeft de dochter zich van de moederkerk afgescheiden, meenende, dat zij, onafhankelijk van de voorwaarden van en noodzakelijke vereischten tot een Christelijk leven, wel door zich zelve heilig en zalig kan worden. En in haren dweepachtigen hoogmoed gaat zij zoo ver, dat zij, den Kindei doop verwerpt en daarmede de moeder openlijk verloochent. Derhalve bepaalt zich de geheele merkwaardige strijd tusschen de Kerk en het Baptisme indedaad tot dit punt. Het is een strijd tusschen moeder en dochter over de geboorte en het regte begin van het Christelijke leven; met andere woorden : of het Christelijke leven door middel eener generatio aequivoca tot stand en als het ware als kind ter wereld komt, dan of het, gelijk ieder ander kind, eene wezenlijke moeder heeft. De vraag is, met andere woorden, deze : of het geloof het eerste, het oorspronkelijke is, de Doop het tweede, het afgeleide, dan of niet veeleer het tegendeel plaats heeft, dat namelijk het geloof de vrucht van den Doop is en alzoo den Doop reeds vooronderstelt? of men zeggen moet ; de Doop der volwassenen is de regte ordenlijke Doop en de Kinderdoop leerstellig niet te verdedigen, dan of men veeleer omgekeerd moet zeggen : de Kinderdoop is de regte ordenlijke Doop en de Doop der volwassenen is, met betrekking tot den vorm, slechts eene uitzondering op den regel, terwijl hij, leerstellig beschouwd, en dus in zijn wezen, een Kinderdoop is? Ter beantwoording nu van deze vraag zijn deze bladen geschreven. Het doel van ons onderzoek, nader verklaard, is; een reo-t 1* denkbeeld te geven van de hoofdvereischten tot een waar, zichzelven bewust geloof, van die vereischten, zonder welke geene wedergeboorte met bewustheid plaats hebben kan en tevens om den Kinderdoop te doen kennen als het punt, waarin alle die vereischten te zamen loopen. I. DE DOOP EEN KERK-STICIITEND SACRAMENT. ^S>5>SS£g3i3<3<i^- Het geloof alleen maakt zalig, niet het doode, maar het levende, niet het vreemde, maar het eigene, persoonlijke geloof. Het geloof te bezitten is hetzelfde als zeker te zijn van de zaligheid, van het eeuwige leven, zoo wel van het tegenwoordige, als van het toekomende. Maar juist omdat het geloof eene eeuwigheid omvat, kan het geen tijdelijken, geen toevalligen oorsprong hebben, maar moet zijnen grond hebben in God. Derhalve moet het Christelijk geloof zich zeiven als een werk der goddelijke genade beschouwen. Niet daarin alleen blijkt de goddelijke genade, dat de Heiland in de wereld gekomen is; neen! maar ook evenzeer daarin, dat het geloof in den Heiland den menscli geschonken wordt. Want, om hier een woord van Luther te bezigen . ween Christen weet, dat hij niet door eigene kracht en verstand tot zijnen Heer en Heiland komen kan; zal hij tot zijnen Heer komen, dan moet die Heer hem eerst te gemoet zijn gekomen, zal hij Christus grijpen, dan moet hij eerst van Christus gegrepen zijn." Ofschoon alzoo het geloof, in zeker opzigt, de meest vrije en persoonlijke daad is, een eigenlijk werk van den mensch, heeft het echter zijn diepsten grond niet in de menschelijke vrijheid en zelfstandigheid zelve. Daarom wordt ook de geloovige in de H. Schrift als een nieuw schepsel voorgesteld, hetwelk beteekent, dat de Christen het leven zijns geloofs niet door eigene kracht leeft, maar dat dit iets gegevens, iets afgeleids is, iets, wat medegedeeld wordt. Vraagt men nu, hoe dan het geloof ontstaat, zoo schijnt men daarop niet beter te kunnen antwoorden, dan door te zeggen, dat het ontstaat door de werking des H. G. in 's menschen hart door middel van de verkondiging van het Evangelie. Het geloof is uit het gehoor of de prediking, zegt Apostel Paulus, en op deze uitspraak bouwt het Baptisme zijne bewering, dat de Doop slechts als iets uitwendigs aan het geloof wordt toegevoegd. Opdat in den mensch het geloof ontsta is er niets meer noodig, dan een verkondiger van het Evangelie, die zelf van Christus gegrepen is, in wiens binnenste het geloof leeft en die in staat is, het, door zijne persoonlijke getuigenis, in de hoorders te verwekken. Al het gewigt eener Apostolische uitspraak erkennende , willen wij hier slechts doen zien, dat deze uitspraak door het Baptisme tot eene onwaarheid wordt gemaakt, nademaal zij slechts geldt in de vooronderstelling van andere waarheden, die door het Baptisme niet erkend worden. Wij vragen hier, indien het geloof uit de prediking is, van waar is dan de prediking zelve? Is deze eene louter private mededeeling van het eene individu aan liet andere van zijne Christelijke stemming en toestand, van zijne innerlijke gemoedsbewegingen en geestelijke bevindingen? Is het eene louter private onderneming, wanneer iemand uitgaat, om het Evangelie te verkondigen? Alle secten beweren toch, dat zij niet in hunnen eigenen naam, maar in dien van Christus komen, dat elk prediker zich van eene zending, van eene roeping, bewust moet zijn. De Christelijke prediker moet dus zich zeiven kennen als een orgaan van Christus, als iemand, die eene roeping te vervullen heeft in den naam van Christus. Maar hoe zal hij een orgaan van Christus kunnen zijn, indien hij niet vooraf ingelijfd is in het organisme van Christus of in de Kerk ? Slechts door het geheel stelt Christus zich tot den afzonderlijken mensch in betrekking en elke gemeenschap met Christus is slechts eene gemeenschap met Hem, als het Hoofd des ligchaams, d. i. der Kerk. De ware prediking kan dus slechts die zijn, die van Christus uitgaat door de Kerk: de Christelijke prediker kan geene andere zijn, dan hij, in wien de Kerk gesticht is en zijne prediking, in zoo verre zij zich rigt tot diegene, die Christus niet toebehooren, kan geen ander doel hebben, dan de Kerk in hen te stichten. Wanneer wij nu zeggen, dat niemand een prediker van Christus kan zijn, dan die tevens een orgaan der Kerk is, dan denken wij daarbij, niet aan een bepaalden geestelijken stand, die bij uitsluiting geregtigd zou zijn tot verkondiging van het Evangelie, neen! wij erkennen het protestantsche idee van een algemeen priesterschap der Christenen, wij staan aan ieder Christen het regttoe, om getuigenis van zijn geloof te geven, maar men mag vorderen, dat iemand niet optrede als privaat-orgaan van Christus, maar dat hij spreke uit of als lid van de door Christus gestichte, in de geschiedenis zich ontwikkelende, gemeente. Doch juist hierin bestaat de dwaling der sekten, dat zij zich met Christus willen vereenigen met voorbijgang van de Kerk, dat groot historisch tussclienlid. De inviduën staan bij haar slechts in eene private betrekking tot Christus, hetzij dan dat deze ontstaat door zuiver inwendige mystische opwekkingen van den geest of door het eigene lezen en verstaan van den Bijbel. Zal derhalve het geloof niet door eene generatio aequivoca, maar op eene organische wijze ontstaan, dan moet het beweren, dat het geloof uit het gehoor of de prediking ontstaat, nader bepaald worden en wel aldus : dat het voorkomt uit die prediking, die van de Kerk uitgaat en de menschen tot de Kerk noodigt. Wanneer nu de Christelijke prediking Joden en Heidenen tot de Kerk roept, dan geschiedt dit alleen, opdat deze daar tot den waren aanvang van het geloof mogen komen, tot dien aanvang die tevens beginsel is, inwendige levensvolle mogelijkheid tot voortgaande ontwikkeling en wasdom in Christus. Dit geloofsbegin, dat bij den afzonderlijken mensch kan plaats hebben, voor dat hij in de Kerk opgenomen is, is slechts het voorloopige, voorbereidende, begin, het begin van het begin, dat op zich zelve een onvruchtbaar begin is, zonder kracht en geen waarborg bevattende voor de werkelijke voortzetting, voor den waren vooruitgang. Het buiten de Kerk zich bevindende individu kan, om zoo te spreken, slechts een godsdienstigen aanloop nemen, kan alleen, bij wijze van oneindige toenadering, zich naar de Kerk heen bewegen, zonder op deze wijze ooit in dezelve te komen. Het ware begin komt alleen daardoor tot stand dat de beweging niet van het individu uitgaat, maar dat de Kerk zelve als het ware zich een aanvang geeft in het individu,- dat het groote gemeente-leven zich in het leven van den enkele overplant. Wanneer wij echter zeggen, dat het geloof in het individu aanvangt daardoor, dat de Kerk in het individu gevestigd wordt, dan moet dit aldus verstaan worden, dat die aanvang slechts in zoo verre de ware aanvang des geloofs is, als de Kerk zelve door Christus aangenomen, het ware ligchaam van Christus, is. Dan alleen, wanneer de stelling : de Kerk geeft zelve zich een aanvang in het individu, zich laat oplossen in deze : Christus zelf geeft zicli een aanvang in het individu, maakt het tot zijn orgaan door de stichting van zijne Kerk in hetzelve, dan alleen geeft liet op de regte wijze den waren aanvang van het ware geloof te kennen. Het is het begrip van de stichting der Kerk, naar hetwelk wij hier met onze beschouwing worden teruggeleid. Dat Christus de Kerk gesticht heeft, wil niet alleen zeggen, dat Hij haar historisch in den tijd heeft doen aanvangen, maar dat Hij haar eenen eeuwigen aanvang gegeven heeft, dien aanvang, door welken Hij aan de Kerk een eeuwig leven en eene eeuwige jeugd heeft verzekerd, eene zeeghaftige ontwikkeling ter zaligheid. Dat Christus der Kerk eenen eeuwigen aanvang gegeven heeft, wil, meer bepaald, zeggen, dat Hij zichzelven tot het beginsel van den Geest heeft gemaakt, dat Hij, de Godmensch, de Eeniggeborene, in wien de volheid der Godheid ligchamelijk woont, zichzelven in een organisch verband gesteld heeft met Zijne gemeente, zoowel tot het geheel als tot elk afzonderlijk lid. Als Stichter van Zijne Kerk is Christus niet alleen het voorwerp van het geloof, maar zelfde grondvester, de schenker van het geloof. Zijne Kerk heeft zich niet toevallig en als bij verstrooijing gevormd; zij is geen, half oproerig zamengeloopen, ongeregelde hoop van oefeninghouders, die zich rondom Christus verzamelt en Hem tot Heer en Meester verkozen heeft; maar die Heer en Meester heeft zelf zich Zijne gemeente uitverkoren en toebereid. Had het geloof slechts daarin zijnen grond, dat de eerste discipelen zich om Christus verzamelden, dat zij hun geloof op hunne eigene gemoedsgesteldheid en onderlinge overeenstemming grondden en daarna, op eigen gezag, Zijne leer verbreidden, dan zou er wel eene godsdienstige sekte of school, maar geene Kerk ontstaan zijn. Maar evenmin als Christus als een privaat-persoon is te voorschijn getreden, evenmin is het geloof in Christus eene private zaak of de zaak van een privaat persoon. En even gelijk de verschijning van Christus haren grond heeft in een eeuwig raadsbesluit, dat vóór de grondlegging der wereld genomen werd, zoo is ook het geloof in Jezus Christus geenszins eene menschelijke zaak, maar het geloof der menschen in Christus is in datzelfde eeuwige raadsbesluit begrepen. Christus is alleen de vol- komene vervulling van dit raadsbesluit, in zooverre Hij niet alleen als het voorwerp, maar tevens als de stichter van het geloof geopenbaard wordt. Het geloof der Kerk is dus niet maar geloof in Christus, maar geloof in Christus door of door tusschenkomst van Hem. Zien wij terug naar den tijd, toen de Heer zelf op aarde omwandelde, dan zien wij, dat het geloof der Jongeren in Hem niet ontstond door eene verstandelijke overweging van Zijne leer, die, gelijk men weet, door hen niet begrepen werd, maar door de godmenschelijke magt van Christus persoonlijkheid, waardoor Hij hen tot de zijnen maakte en hen tot zijne organen vormde. Het was de werking van de persoonlijke liefde des Eeniggeborenen, die hun de waarheid Zijner leer waarborgde, en hun vertrouwen op Christus, hunne vaste overtuiging, dat niets hen uit Zijne hand zou rukken, ontsprong niet uit de betrekking, waarin zij, zwakken en onmondigen, zich tot Christus hadden geplaatst, maar uit de betrekking, in welke Hij, de genade en waarheid in eigen persoon, zich tot hen had geplaatst. Het was de Heer zelf, die hen tot het geloof opleide. Daarom spreekt ook hun Heer en Meester, in de overtuiging van zijne goddelijke magt over alle zielen : niet gij hebt mij uitverkoren, maar ik heb ul. uitverkoren. Het geloof der Jongeren was dus, in den volsten zin des woords, een autoriteitsgeloof, omdat Christus zelf de grondvester van hun geloof was. Het eigene, met bewustheid gekoesterde en vrije geloof ontwikkelde zich eerst in hen na de uitstorting des Geestes. De Geest echter liet niet na hen op Christus terug te wijzen, de vrijheid wees steeds terug naar het gezag van Christus, het idee naar de feiten. Deze wording van het geloof, deszeifs gronding door Christus, deszelfs ontwikkeling van autoriteitsgeloof tot vrij en eigen geloof, dat toch altijd op het feit der Goddelijke stichting berust, moet, wat het wezen der zaak betreft, zich bij alle volgende geslachten herhalen, omdat toch de orde des heils voor deze geene andere zijn kan, dan zij was voorde eerste discipelen. En het is deze bestendige eenerleiheid in de orde des heils, welke door middel van den H. Doop bewerkt wordt. Hetgeen de persoonlijke verkiezing door Christus voor den kring zijner eerste Jongeren was, dat is de Doop voor de latere gemeente, de Goddelijke daadzaak, door welke Christus Zijne Kerk den waren, eeuwigen aanvang geeft in het individu. Daarom hadden de Apostelen, in welke de Heer zelf in eigen persoon Zijne Kerk stichtte, geene behoefte aan den Doop; en daarom moest Paulus gedoopt worden, omdat hij de eenige was, die niet met den Heer was geweest in de dagen Zijnes vleesches. De stelling; het geloove is uit de prediking of het gehoor, moet, overeenkomstig het tot dusver gezegde, aldus bepaald worden, dat het komt uit die prediking, die met den Doop aanvangt en tot den Doop roept. De prediking nu roept tot den Doop, opdat Christus zelf zijne Kerk in ieder afzonderlijk mensch stichtte, zijne Kerk eeuwig doe aanvangen in het individu. Dat het geloof uit de prediking ontstaat is dus geenzins onvereenigbaar met de stelling, dat het geloof uit den Doop ontstaat. Het is slechts de uitwendige opvatting der zaak, die alsdan in de inwendige wordt opgenomen. Want in zoo ver het geloof in eenen Heiden of Jood door middel van de prediking aanvangt, is dit geloofsbegin toch niets meer dan een tijdelijk, eindig begin, dat slechts een hulpmiddel is tot het doen plaats hebben van hetregte, centrale begin, van dat begin, waarin de beloftenrijke toekomst ligt opgesloten. Allerwege, waar in het rijk des geestes van geestelijke voortbrengingskracht sprake is, laat zich dit dubbele begin onderscheiden, het betrekkelijke, dat slechts van een voorbereidenden aard is, en het centrale, krachtige en scheppende. In de taal der wereld heet het centrale begin het geniale begin, omdat het niet de mensch zelf is, die zich, bij wijze van nadering, naar het ide'e beweegt, maar het idee, de zaak zelve, die in hare onverdeelde volheid met kracht aanvangt in den persoon en de bron der geestdrift, het geheim der voortbrengende kracht, in hem ontsluit. Het geniale bestaat niet daarin, dat het individu zich zijn idee uitkiest, maar daarin, dat het idee zich het individu tot orgaan kiest. Een individu, dat zelf zijn idee wil kiezen, zonder door het idee verkozen te zijn, is of dweepachtig fanatiek of rationalistisch. Hetgene nu het geniale begin, dat zeer wel daar kan zijn, zonder dat het individu zich van zijn geestelijk bezit duidelijk bewust is, op het gebied der wereld is voor dat individu, dat eene bijzondere levenstaak te vervullen heeft : -dat is de Doop op het Godsdienstig-Christelijk gebied met betrekking tot de hoofdtaak van het menschelijke leven, want het is de kerkstichtende Christus zelf, het beginsel, dat de geheele volheid van het kerkelijke leven omvat, dat zich hier maakt tot de genius, de leidsman, van het individu. Het geheim des geloofs echter, deszelfs oneindige grond, komt uit de verkiezing door Christus in den Doop, terwijl Hij, als het Hoofd der Kerk, zich zei ven in eene organische betrekking plaatst tot het individu en daarmede aan hetzelve de bron schenkt van alle geloofsontwikkeling, van alle Christelijke geestduft en krachtsuitoefening. Dat er derhalve eene Christelijke prediking bestaat, dit heeft in waarheid zijn grond daarin, dat er een Christelijke Doop bestaat, dat de Kerk gesticht is en steeds op op nieuw gesticht wordt in de elkander opvolgende onwedergeboren geslachten. Zonder den Doop zou de prediking slechts eene subjective handeling, eene oefeningszaak zijn, die zich niet uit de daad van Christus ontwikkelde. Hij ware hoogstens alleen een werk van toevalligen genialen aanleg, van schriftgeleerdheid of van onbestemde geestdrift, maar geen werk van den geest, die van den stichter der Kerk uitgaat. Dat wij nog heden ten dage eene Evangelische en Apostolische prediking hebben, dit rust niet zoo zeer op de Apostolische schriften, als wel daarop, dat wij even zoo oorspronkelijk door Christus tot de -zijnen zijn aangenomen, als de Apostelen, dat Christus ons denzelfden aanvang des geloofs, dezelfde bron, al is het dan ook niet dezelfde mate des Geestes, geschonken heeft, als aan hen en ons daardoor bekwaam gemaakt heeft, de gemeenschap met de Apostelen door middel van de H. Schrift voort te zetten. Het begrip der Apostolische prediking laat zich, naar luid der Schrift, alleen bepalen door dat van den Doop, gelijk wij dan ook bevinden, dat het predikambt te gelijk met den Doop ingesteld is. Zal de prediking in Apostolischen geest geschieden, dan kan hare taak geene andere zijn dan deze : eensdeels hen, in welke het geloof nog niet bestaat, tot den Doop heen te leiden, anderdeels de verborgenheid des geloofs in diegene te ontwikkelen in welke het door middel van den Doop reeds geplant is. De dwaling van het Baptisme bestaat in het verloochenen van de verborgenheid des geloofs en in den Doop slechts als oen toe- voegsel tot de prediking te beschouwen, in plaats van de prediking op den Doop te vestigen. Maar daarom hebben de Baptisten ook geen heilig predikambt, dat alleen in de stichting deiKerk gegrond kan worden. Hunne prediking kan slechts beschouwd worden als eene afzonderlijke mededeeling van het eene individu aan het andere. Het eene individu wekt het geloof in het andere op en uit deze wederkeerige opwekking zal de Kerk \ ooitkomen. De opwekking wordt met de Wedergeboorte verward en de Doop komt er slechts bij als eene verklaring, eene uitwendige verzegeling van de wedergeboorte, die reeds plaats heeft gehad. Niets begint met den Doop, geen nieuw ontwikkelingstijdperk vangt aan : hij is slechts de uitwendige voltooijing van hetgeen reeds inwendig tot stand is gekomen. Hij is slechts eene daad des geloofs, niet eene daad van Christus. Hij is de daad, door welke het individu verklaart, dat het Christus heeft aangenomen, en de gemeente, dat zij het individu heeft aanee- O nomen, maar hij is niet de scheppende, vrijmagtige verkiezing des Heeren zeiven, niet de stichting van het geloof door Christus zeiven. Deze dwaling, van een algemeener standpunt beschouwd, wijst ons op een eenzijdig begrip van Godsdienstoefening of Eeredienst. Het Baptisme vooronderstelt, dat de Leredienst eene betrekking is, in welke de mensch zich plaatst tot God, maar ziet voorbij, dat de eeredienst niet minder eene betrekking is, in welke God zich plaatst tot den mensch en dat dit laatste de meer innige betrekking is, in welke de eerste is gegrond. Deze eenzijdige beschouw ing is overigens in de Kerk zelve tamelijk verbreid en juist daaruit blijkt, dat het Baptisme geen op zich zelf staand verschijnsel is. Vele medeleden der Kerk koesteren zulk een begrip van de openbare Eeredienst, dat hun kerkgaan voor hen zeiven geene andere beteekenis kan hebben, dan die van deelneming aan eene, door den Staat verordende, oefening. De Kerk is hun niets anders, dan eene godsdienstige vereeniging tot onderlinge stichting; zij verzamelen zich rondom eenen prediker, wiens Godsdienstige eigenaardigheid hun behaagt, maar het idee van een heilig predikambt en van sacra- meuten heeft zijne beteekenis voor hen verloren. Zal Christus echter meer zijn, dan de, in de geschiedenis eenmaal opgetredene, verkondiger van een beginsel, dat, na Zijn heengaan, in staat was, zich uit zichzelve te ontwikkelen; moet men Hem zich veeleer denken als het onzigtbare Hoofd, dat tot de gemeente, als Zijn geheimzinnig ligchaam, in betrekking staat, als de persoonlijke middelaar tusschen God en de menschen, van Wien de gemeente den geest steeds op nieuw moet ontvangen : dan moet men Hem zich ook niet enkel denken als voorwerp van de Eeredienst Zijner gemeente, maar ook als den eeuwigen grondvester van deze Eeredienst, die niet ophoudt zelf in Zijne gemeente werkzaam te zijn (zu fungiren). Er moet van Christus gesproken worden niet alleen als van een voorwerp, maar ook als van een levend, eeuwig tegenwoordig persoonlijk wezen. Het ware begrip toch van het koningschap van Christus, van het oorspronkelijke mysterie of de verborgenheid, waarop de Kerk rust, is dit, dat de zinnelijke of zigtbare scheiding van deze en de toekomende wereld reeds opgeheven is in de gemeenschap met Hem, die het persoonlijke Middelpunt van alle met bewustheid begaafde wezens is en die niet ver is van Zijne Jongeren, die alleen in Hem een kunnen zijn. Als hoofd des ligchaams neemt Hij, op eeuwige wijze, deel aan de lotgevallen en den toestand Zijner gemeente; en in het scheppend werken is Hij de alles bepalende, alles bezielende centraal wil in geheel het organisme, het beginsel van den Geest in de gemeente. Even zeker als het begrip van culte of eeredienst dat van werkelijke handelingen van Christus in zich sluit, zoo zeker volgt hieruit ook het begrip van bepaalde handelingen van Christus, die van het geloof onafhankelijk zijn niet alleen, maar door welke het geloof eerst gegrond en ontwikkeld wordt. Het is het begrip van Sacrament, dat zich hier aan ons voordoet. De Sacramenten, naar het uiterlijk aanzien, slechts zinnebeeldige handelingen der Kerk, zijn, naar hun onzigtbaar wezen, scheppende en verlossende handelingen van den uit de dooden opgestanen Christus. Het is niet maar eene heilige gedachte, een Goddelijk ide'e, dat het Sacrament als een kleed heeft aangedaan, neen! het is een persoonlijke Wil, niet een zich voorgestelde, maar een werkende wil. Het is de alles regelende wil van Christus, die zich hier, als in zijn middelpunt, openbaart. De heilige overlevering door het Woord geeft ons niet meer dan Zijne geschiedkundige tegenwoordigheid, Zijne herinnering, Zijn beeld; de godsdienstige stemming der gemeente, haar gewaarworden en denken omvat slechts Zijne verborgene tegen- woordigheid ia het binnenste der ziele door de werkingen des H. Geestes, maar deze vormen vinden haar werkelijk middenpunt en hoogere Eenheid in de Sacramentele tegenwoordigheid, in welke Christus zelf, door Zijne instellingen, Zijne historische of vroegere tegenwoordigheid op aarde wezenlijk vernieuwt. Verdwenen eenmaal de Sacramenten, in derzei ver onoplosbaar verband met het Woord, uit de Kerk, dan zou ook het subjective geloofsleven der Kerk verdwijnen : want het is door deze genademiddelen, dat Christus zich telkens op nieuw tot het beginsel maakt van het geestelijke leven in de gemeente. Het is door deze, dat de Geest niet maar eenmaal van Christus is uitgegaan — in welk geval Christus niet meer dan het historisch werktuig van den Geest geweest zou zijn — maar dat Hij telkens op nieuw van Hem, als zijn levende bron en oorsprong, uitgaat. Bijaldien het wezen van den Geest beweging, ontwikkeling, voortgang is, dan moeten de sacrementen en het woord gezegd worden het vaste en blijvende te bevatten, namelijk de volheid van Christus, uit welke de Geest het zijne put. Terwijl de Geest in zijne goddelijke tegenwoordigheid steeds aan eenen betrekkei ijken trap der geschiedkundige ontwikkeling van de kennis en het geloof der gemeente gebonden is, maken de sacramenten en het woord de eeuwige bron uit, de onvoorwaardelijke aanvang van alle ontwikkeling zoo wel in de tegenwoordige als in de toekomende wereld. Overeenkomstig de heerschende beschouwingswijze bestaat er in de protestantsche kerk slechts een beeld van Christus, maar geen werkelijke Christus. Het Rationalisme, dat nog vele aanhangers telt, meent, dat Christus zijne werkzaamheden met zijn heengaan van de aarde geëindigd heeft; misschien is Hij thans op een ander liemelligchaam werkzaam, maar voor zijne gemeente leeft Hij niet meer. De sacramenten worden beschouwd als zinnelijke middelen, door welke voor de gemeente zijn beeld verlevendigd wordt, dat daardoor bij voortduring eenen zedelijken invloed uitoefent. De jongste speculative beschouwingswijze, die zich met eene historische reliqui niet laat paaijen, leert, dat 2 Christus in zijne gemeente is als alomtegenwoordig Idee van Christus, als algemeen inwonend beginsel in het gelooven en weten der gemeente; en het koninklijk ambt bestaat, volgens haar, daarin, dat Christus, terwijl Hij, als afzonderlijk persoon, verdwenen is, in zijne gemeente als Geest tegenwoordig is. Zal echter bij deze Eeredienst niet maar eene algemeene betrekking tot den Geest, maar ook eene persoonlijke betrekking tot den persoonlijken Christus plaats hebben, dan kan deze echter weder geene andere zijn dan eene betrekking tot zijn beeld, niet tot Hem zeiven : want als bepaald persoon is hij verdwenen en is slechts tegenwoordig als de algemeene Geest. Maar de hoogere beschouwing van het koninklijk ambt van Christus, door welke vereenigd wordt wat daar gescheiden is, is de oorspronkelijk Christelijke, volgens welke Christus, als het hoofd des ligchaams, als persoonlijk toonbeeld der menschheid, niet van zijn organisch ligchaam kan gescheiden worden, maar zelf zich tegenwoordig maakt door middel van zijn beeld, zelf in, met en onder zijne instellingen werkzaam is. Dat de Heer is opgestaan, wil niet zeggen, dat zijn afzonderlijk wezen of persoon opgelost is in de algemeenheid van den Geest, maar dat Hij, die in zijn persoon de geheele volheid der Godheid en der menschheid omvat, de perken van tijd en ruimte voor zijn werken heeft opgeheven. Hij is verhoogd, opdat Hij allen tot zich zou trekken, Hij is opgevaren ten hemel, opdat Hij alles vervulle, Efes. IV. De opgestane uit den dood maakt zich in zijne, door de geheele wereld verspreide, gemeente, tegenwoordig, zoodat Hij niet minder wezenlijk tegenwoordig is, als toen Hij zigtbaar op aarde omwandelde, ofschoon Hij op eene verborgene geheimzinnige wijze tegenwoordig is. De Sacramenten zijn het allerheiligste in de Christelijke Eeredienst. De persoon van den geestelijke, die bij de verkondiging van het woord zelfstandig optreedt, verdwijnt hier op den achtergrond, terwijl de Heer zelf, als de eeuwige Hoogepriester, de functies waarneemt. Met den Doop, als het Sacrament der verkiezing, vangt de Christelijke Eeredienst aan, omdat het nu, eens voor al, Christus zelf is die de menschen voor de ware godsdienst geschikt maakt. Het algemeene Priesterschap der Christenen heeft zijnen oorsprong uit den Doop en slechts als de zoodanigen, die deze wijding ontvangen hebben, kunnen zij de offeranden des Geestes aan God opdragen. Als kerkstichtend Sacrament mag de Doop niet herhaald worden, terwijl het Avondmaal, als het Sacrament der vernieuwing en der bevestiging, steeds herhaald behoort te worden. Door den Doop in den naam des Vaders, des Zoons en des Geestes wordt de natuurlijke mensch opgenomen in de gemeenschap met den drieëenigen God. Het is de eeuwige verkiezing van den Vader, die hier geschiedkundig werkelijk wordt door bemiddeling van den Zoon, die, als de verzoener, den Geest mededeelt. De Zoon verschijnt hier, als overal, als het levende Midden tusschen den Vader en den Geest. Zijn Doop wijst terug op het eeuwig Eaadsbesluit des Vaders, en wijst beloovend op de toekomst, als wanneer de vrucht des Geestes komen zal, terwijl Hij zelf echter de overvloedige bron is, uit welke de wasdom en de ontwikkeling voortkomt. De plaats, welke de Doop in de Christelijke Eeredienst bekleedt en met name de betrekking, die tusschen Doop en Geloof bestaat, is door onzen Luther met groote klaarheid en juistheid ingezien. Dat Luther het levende persoonlijke geloof, dat hij de vrijheid eens Christens, het inwendige getuigenis des Geestes, wist op prijs te stellen, zal wel door niemand worden in twijfel getrokken. Maar niet minder wist hij in de Kerk datgene op prijs te stellen, wat van het geloof onafhankelijk is, en zijneKeformatie heeft niet alleen het vrije persoonlijke Christendom weder in het leven geroepen, maar heeft tevens aan de Kerk in het Woord en het Sacrament Christus, als de oorspronkelijke voorwaarde van alle geestelijk geloof en leven, wedergegeven, eene voorwaarde, die niet van het geloof afhangt evenmin als Christus 2* persoonlijke verschijning op aarde te beschouwen is als een produkt van de geloovige gemeente. Gelijk hij tegenover het Pausdom moest inscherpen, dat het Sacrament den mensch geen nut aanbrengt, zonderde regte toeëigening door het geloof, zoomoest hij tegen de dweeperij der Mystiken en het eenzijdige verstand, dat bij de Zwitsersche Reformatoren de bovenhand had, strijden voor de waarheid, dat niet het geloof het Sacrament schept evenmin als het geloof zelf zich zijnen Zaligmaker kan scheppen. Daarom kan Luther's beschouwingswijze van de betrekking van het geloof tot het Sacrament niet volledig gekend worden uit zijne polemische geschriften tegen het R. Katholicisme, aan welke men zich in den laatsten tijd al te uitsluitend gehouden heeft. In deze, in welke het hem, tegenover de leer van het opus operatum, bovenal daarom te doen is, het regt gebruik en de ware toeëigening van het Sacrament aan te dringen, moet de nadrnk hoofdzakelijk vallen op het geloof, en het Sacrament wordt bovenal voorgesteld als op het naauwst verbonden met het geloof, ja daarmede als één. Maar even zoo zeer laat hij er zich aan gelegen zijn, om het onderscheid tusschen Sacrament en geloof vast te houden, het goddelijke wezen van het Sacrament als onafhankelijk van het gebruik voor te stellen en te verdedigen, hetwelk bepaaldelijk in die zijner strijdschriften geschiedt, die tegen het Protestantsche subjective Christendom zijn gerigt. Zoo bestrijdt hij met name in de predikatiën, die hij in het jaar 1535, ter eere van den H. Doop uitgaf, de dwaling, dat de Doop slechts in zooverre een Sacrament is, als zij, die dien ontvangen, gelooven. (1) Walch X, 2582. II. DE KINDERDOOP. In de wederkeerige betrekking tusschen Doop en geloof, zoo als deze in het voorgaande door ons ontwikkeld is, ligt het begrip van Kinderdoop mede opgesloten. Is het geloof de vrucht van den Doop, dan is elke Doop, hetzij die aan kinderen of aan volwassenen bediend wordt, volgens het begrip, dat wij ons van Doop moeten vormen, een Kinderdoop. Kan het nu bewezen worden, dat deze onze beschouwing van de betrekking tusschen Doop en geloof werkelijk in de Schrift gegrond is, dan is daarmede ook de gegrondheid van den Kinderdoop uit de Schrift bewezen. En een ander bewijs uit de Schrift, dan dit, te vorderen, is in strijd met de geschiedenis. Want het spreekt van zelf, dat, in het tijdperk van de eerste stichting der kerk, vele zaken zich anders moesten voordoen, dan in de latere tijden, toen de Kerk reeds gevestigd was en het Godsrijk natuur was geworden. Zoo moet met name de Doop, ofschoon deszelfs wezen als Sacrament, en natuurlijke betrekking tot het geloof steeds dezelfde is, op eene andere wijze zich voordoen daar, waar het Rijk Gods bij wijze van Missie of zending uitgebreid moet worden — waar het dus van buiten tot de volken gebragt wordt — dan daar, waar het reeds sedert lang gevestigd is, waar het bij de volken als het ware inheemsch is geworden en van binnen uit den boezem der reeds lang gevestigde gemeente zijne wereldher vormende krachten ontwikkelt. Overal waar het Godsrijk door zending wordt voortgeplant , daar moet de Doop voornamelijk als Doop van volwassenen beschouwd en bediend worden, omdat het aanwezig zijn van eene Moederkerk de hoofdvoorwaarde is van eene zegenrijke bediening van den Kinderdoop. Daar nu de heilige Schrift hoofdzakelijk op het standpunt der Missie staat en den Apostelen het allereerst ten taak gesteld was, om Moedergemeenten te vestigen, zonder welke de Doop der kinderen, die van de Christelijke opvoeding niet mag gescheiden worden, een doelloos ondernemen zou zijn : zoo kan men ook redelijker wijze niet vorderen, dat er regtstreeksche bewijzen voor den Kinderdoop uit de H. Schrift worden bijgebragt en dat te minder, naarmate het niet zoo zeer de letter, als wel de Geest is, die ons tot het regte verstand en tot het regte gebruik der goddelijke instellingen moet opleiden. Beschouwen wij derhalve de eigene uitspraken des Heeren aangaande den Doop, zoo biedt zich in de eerste plaats aan : Matth. XXVIII : 19, 20. Hier wordt ons namelijk berigt, dat de Heer den jongeren, in wie Hij zelf het geloof geplant had en die door Hem zeiven uitverkoren waren om het geloof in de wereld voort te planten, het bevel gaf: Gaat heen, onderwijst alle volken, dezelve doopende in den naam des Vaders, des Zoons en des H. Geestes en leerende hen alles onderhouden, wat ik u geboden heb. Ter verklaring van deze plaats moeten wij hier her- halen, wat reeds meermalen is opgemerkt, dat de gewone vertaling : Gaat heen en onderwijst alle volken, niet naauwkeurig is. Dat woord heeft in het oorspronkelijke eene veel omvattender beteekenis, t. w. deze : tot discipelen maken (/xccdriTevaaze)Ken discipel van Christus worden beteekent nu niet alleen zijne leei aannemen, maar persoonlijk met Hem vereenigd worden. Daarentegen volgt weder volmaakt overeenkomstig met het oorspronkelijke : Leerende hen alles onderhouden, wat ik u geboden heb (th(?a<j>£0!/TÊ;). Beschouwen wij nu deze woorden der Schrift, dan is het vooreerst duidelijk, dat alle volken tot discipelen moeten gemaakt worden. Daar dus niet alleen kleine vereeniyingen van oefe- O O ninghouders (conventikels) maar de groote nationale massa's tot discipelen gemaakt moeten worden, is het duidelijk, dat hier de algemeenheid der verkiezing uit genade bepaaldelijk geleerd en alle particularisme uitgesloten wordt. Ten tweeden blijkt het, dat het algemeene bevel van discipelen te maken beide doopen en leeren of onderwijzen in zich sluit, zoodat dus de Kerk, bijaldien zij in den loop der eeuwen het bevel van den Heer getrouw wil blijven, met dien Heer zeiven den Doop als het eerste, het onderwijs en het op overtuiging gegronde geloof als het tweede moet beschouwen. Dit heeft de Kerk ook van het begin af gedaan, ofschoon de volkomene volvoering van het bevel des Ileeren, ook met betrekking tot den uitwendigen vorm van den Doop, eerst daar plaats kan hebben, waar kinderdoop bestaat. Naarmate de kinderdoop algemeener wordt in de wereld, des te volkomer worden de woorden des Heeren vervuld, dat de volken tot discipelen gemaakt worden door Doop en onderwijs. Verder lezen wij Mare. XV 1:15, 16 Gaat henen in de geheele wereld en predikt het Evangelie allen creaturen. Die jeloofd zal hebben en gedoopt zal zijn zal zalig worden, maar die niet geloofd zal hebben, zal verdoemd worden. Deze plaats, die klaarblijkelijk op het geloofden meesten nadruk legt, kan, bij eene oppervlakkige beschouwing, schijnen het gevoelen der Baptisten te begunstigen. Maar wanneer men na al met grond uit deze plaats de stelling afleidt, dat de Doop op zich zeiven niet zalig maakt, ja! wanneer, in overeenstemming met de overige uitspraken der schrift, met regt geleerd wordt, dat alleen het geloof zalig maakt, heeft men dan daarmede nog wederlegd, wat zoo wel in deze als in de voorgaande plaats duidelijk voorondersteld wordt, dat de Doop het genademiddel is, door hetwelk het geloof eerst in waarheid gevestigd wordt? Integendeel, naarmate men het duidelijker inziet, dat zaligheid en ramp, zaligheid uit het wezen der vrijheid, uit het geloof en het ongeloof ontspringen, van des te grooter gewigt wordt de vraag, hoe dan de zwakke en zondige mensch tot het zaligmakend geloof komen kan? Yan des te meer beteekenis wordt de goddelijke genade, door welke Christus den mensch tot het geloove brengt. In de aangehaalde plaats zegt derhalve Christus : alleen het geloof, de vrijwillige, geheele overgave maakt zalig; niemand echter kan gelooven, dan wien ik zelf het geloove schenk." Daarom zegt hij niet alleen : die gelooft, maar, die gelooft en gedoopt wordt, die wordt zalig. Voorzeker moet in hem, die tot den Christelijken Zendelings-Doop toegelaten wordt, eene voorafgaande geschiktheid of ontvangbaarheid, eene neiging des harten tot Christus, voorhanden zijn : maar dit geloofsbegin staat tot dat geloof, dat met de instelling des Heeren een aanvang neemt, en tot de volheid des levens der Gemeente, als de schaduw tot de werkelijkheid , als het verlangen tot de vervulling. Moge het al uit de geschiedenis der Apostelen bewezen kunnen worden, dat de Apostolische zending in zekeren zin het geloof bij den Doop vooronderstelt en daaraan heeft laten voorafgaan, zoo komt echter alles toch eigenlijk daar op aan, hoe de Apostelen dit geloof beschouwd hebben. De Apostolische Doop was geen dwangmiddel, en eene missie, als b. v. de bekende Saksische van keizer Karei de Groote, mist allen Apostolischen grond. Maar evenmin is de Apostolische Doop een Baptisten-Doop, die in de kerkgeschiedenis voorkomt als het tegenovergestelde uiterste van den Doop als dwangmiddel. Een blik op de handelwijze der Apostelen toont genoegzaam, dat de Apostelen niemand vóór den Doop als wedergeboren beschonwd hebben, maar dat zij van den doopeling slechts de algemeene geschiktheid tot, niet het daadwerkelijke geloof aan het Godsrijk gevorderd hebben. De uitdrukking, geloof, wanneer zij in de Schrift in dezen zamenhang voorkomt, beteekent dus meer den wensch en het verlangen naar het geloof, dan het geloof zelve. Waren namelijk de Apostelen Baptisten geweest en hadden zij gemeend, dat niemand gedoopt moest worden, dan die waarlijk geloofde en wedergeboren was, dan moesten zij geheel anders zijn te werk gegaan. Hoe geheel anders, dan wij het thans uit hunne geschiedenis zien, dat zij gedaan hebben, hadden zij alsdan zich ten doel moeten stellen, om de inwendige hartsgesteldheid der doopelingen tot in de geringste bijzonderheden na te vorschen! Was het waar, wat de Baptisten beweren, dat de Doop alleen aan wedergeborenen bediend mag worden, dan zou men de Apostelen van eene onverantwoordelijke ligtzinnigheid moeten beschuldigen, omdat zij, zonder bedenken, tegelijker tijd geheele scharen tot den Doop toelieten, terwijl het hun pligt ware geweest, met de grootste voorzigtigheid, ieder afzonderlijk te onderrigten, voor te bereiden en te beproeven, om zich alzoo volkomen te overtuigen, dat ieder, dien zij tot den Doop toelieten, waarlijk geloofde. Want de Apostelen tot harte-kenners te verheffen en hun eenen meer dan menschelijken blik in de harten der menschen, met wie zij in aanraking kwamen, toe te schrijven, daartoe zijn wij op geenerlei wijze geregtigd, ofschoon de Baptisten nu en dan tot deze vooronderstelling hunne toevlugt nemen. Zeer gemakkelijk daarentegen laat de handelwijze der Apostelen zich verklaren bij de vooronderstelling, dat het persoonlijke geloofsleven eerst bij en door den doop in waarheid begint en dat alzoo voorloopig alleen eene algemeene geschiktheid voor het Godsrijk gevorderd werd, om tot den Doop te worden toegelaten. Bij deze vooronderstelling alleen laat het zich verklaren, dat de Apostolische Missie den doop der enkelen, zoo wel als van geheele massa's, zoo goed als onmiddellyk met de eerste godsdienstige opwekking deed plaats hebben, terwijl daarentegen de Baptistische zending den Doop consequent tot zoo lang moet uitstellen, tot dat de wedergeboorte, naar men meent althans, ongetwijfeld daar is. Wanneer het Baptismus eindelijk zich door plaatsen, als Handel, der Apost. X : 44 zoekt te verdedigen, waar verhaald wordt, dat de H. Geest vóór den Doop op die gene kwam, die het woord hoorden; dan kan men uit deze woorden alleen tot eene algemeene opwekking, niet tot eene ware wedergeboorte besluiten. De werking des Geestes, welke zich hier vertoonde, bestond namelijk daarin, dat Heidenen, die door de Apostolische prediking getroffen werden, in eenen toestand van ekstase of buitengewone zielsverrukking kwamen en met talen spraken, eene uiting van geestelijke opwekking en aandoening, die in den Apostolisclien tijd zeer gewoon was en waarvan iets gelijksoortigs in latere zoogenoemde tijdperken van geestelijke opgewektheid wordt aangetroffen. Dit spreken was het gevolg der krachtige opwekking van geestelijke krachten in het binnenste der harten , de uitstrooming der eerste, nog onordelijk naar buiten uitbarstende, geestvervoering, welke meer het kenmerk droeg van eenen geestelijken natuurstaat, dan van duidelijke bewustheid en alzoohare regte beteekenis eerst daardoor kon verkrijgen, dat zij in de, van Gods wege gestichte, geestelijke orde der Kerk opgenomen en in den geschiedkundigen ontwikkelingsgang van het Godsrijk overgebragt werd. Bleef deze toestand van Ekstase op zich zelve , afgescheiden van het groot verband der Kerk, alsdan bragt zij niets dan verwarring en dweeperij voort, zoo als dit gebleken is in ieder tijdperk van buitengewone geestelijke opgewektheid, in welke de godsdienstige natuurkrachten niet kerkelijk geregeld waren. Elke bijzondere geestesgave verkreeg dus eerst hare ware beteekenis door den Doop, die aan de algemeene genadegaven moet voorafgaan, aan die genadegaven, die voortdurend in de Kerk moeten blijven en tot het meer gewone geschiedkundige leven behooren, namelijk die des geloofs, der hoop en der liefde. Wanneer het Baptismus zich verder op Kom. X : 17 beroept, en beweert, dat het geloof is door het gehoor of de prediking; zoo herinneren wij, dat deze plaats reeds vroeger door ons in het algemeen is behandeld. lSijaklien du, de Apostolische zending zoo wel de» bejaarden Doop als den Doop als dwangmiddel mtslait, aoo moet het eigenaardi ' wezen van den Apostolische» Doop r„ste» „p eenc eigenaardige betrekking tosschen den Doop en die geschiktheid of ® welk« & dwingende zending in het geheel „iet z'Z'nTf *** * * nood! zakehjkhe.ddaarvan aandringt. Wanneer wij „n zeggen dat de ontvangbaarheid, welke de Apostolische Doop in'de volwassenen vooronderstel,, volgens haar begrip, geene and» is, dan tvangbaarheid of geschiktheid voor het Godsrijk, die reeds inzien daa *" stil te , 2 " """ k°men tl<">r b5 he' feit ™ Doop alleen daardoor, dat men zich in het we- zen van den Doop verdiept. Hoe meer de Kerk zich in het dogma van den Doop en daarmede in de bijbelsche en Christelijke hoofdwaarheden van de wereld en het Godsrijk, van natuur en genade, van erfzonde en verlossing, van den val van ons geslacht in Adam en deszelfs herstelling in den tweeden Adam, verdiept, des te duidelijker wordt het, dat de Doop der volwassenen, in zijn wezen, niets anders is dan kindersdoop. Het ligt in de Christelijke beschouwing van de zonde en de verlossing, zoo als deze hare klassike ontwikkeling in Paulus, Augustinus en Luther heeft erlangd, dat de tegenstelling van ouden en nieuwen mensch, die bij den Doop te voorschijn treedt, niet maar eene zedelijke tegenstelling, niet de tegenstelling ook van twee bepaalde trappen van ontwikkeling der zedelijke vrijheid, maar de tegenstelling van twee Naturen, van de beide beteekenenisvolle hoofdvoorwaarden van alle ontwikkeling, van alle Godsdienstig en zedelijk leven en handelen, is. Niet enkele, op zich zelve staande, handelingen van den mensch moeten door den Doop worden uitgedelgd : maar de mogelijkheid van alle zondige handelingen, de zondigheid van het geslacht, de verdorvene Natuur moet door den Doop gebroken worden, opdat die zondige natuur den mensch niet hinderlijk zij ten aanzien van zijne zaligheid. En het nieuwe, dat door den Doop gewrocht moet worden, is niet een bepaalde trap van heiligheid en van zedelijke volkomenheid, maar het is de mogelijkheid, het sine qua non, van alle bepaalde heiligheid en volkomenheid, de inenting of physieke overbrenging in het ligchaam van het nieuwgeschapene menschelijke geslacht. Bij den Doop is dus niet zoo zeer sprake van den persoon, maar van de natuur, niet van een reeds bestaand Ik, maar van het worden, van de geboorte eens Iks, niet van de vrijheid, maar van de geestelijke, uit eene nieuwe natuur ontspringende, voorwaarden der ware vrijheid. Aan den anderen kant moet de vrijheid vóór den Doop voorondersteld worden, als inwendige mogelijkheid, als ontvangbaarheid voor de gaven der genade. De ontvangbaarheid echter, die aan den Doop voorafgaat, is geenzins de ontvangbaarheid voor deze of gene afzonderlijke genadegave bLetrekkl.nS herft tot -n bepaalden trap der ontwikkeling van iet bewustzijn, met ook de ontvangbaarheid voor eene der menigvuld.ge bijzondere genadegaven, die aan eene bepaalde werkzaamheid in het Christelijk gemeenteleven verbonden is : maar zij is mets anders dan de algemeene ontvangbaarheid voor de meuwe schepping, en is dus, volgens het begrip, dat wij ons daarvan vormen moeten, nog geene werkelijk persoonlijke ontvangbaarheid, omdat zij zich nog niet vertoont als ontvangbaarheid voor deze of gene bijzondere genadegave. De ontvangbaarheid waarvan hier sprake is, is niet de uitdrukking van den eigenaardigen natuurlijken aanleg van het Individu, die de grondman eene bijzondere genadegave worden kan. Zij kan alleen gedacht worden als de algemeene ontvangbaarheid der menschelijke^ator voor Christus, als de mogelijkheid, om verlost en tot hare bestemming opgevoerd te kunnen worden. Plet Heilig Avondmaal is een geloovig genieten van de persoonlijke gemeenschap des Heeren; het stelt daar eene werkelijke wederkeerige betrekkin otusschen den Heer en de geloovigen : de Doop daarentegen is geen genieten, maar goddelijke wijding tot het geloof. Daarom is de ontvangbaarheid, die door het Avondmaal voorondersteld wordt, reeds eene bepaalde, gespecificeerde, omdat zij slechts bij diegenen gevonden wordt, die reeds op *en bepaalden trap van het gemeentelijke leven staan en in het genot van het Sacrament eene versterking zoeken van hun persoonlijk geloofsleven, opdat ieders bijzondere geaardheid in de liefde des Heereu en der gemeente verheerlijkt worde. De ontvangbaarheid echter, die vodden Doop gevorderd wordt, moet men zich alleen voorstellen als eene zuiver algemeene, bij welke de persoonlijke eigenaardigheid nog sluimert, en in deze onbepaalde, schemerende algemeenheid laat zij zich alleen negatief denken als iets, wat niet een bepaald persoon is. Die ontvangbaarheid nu, die zich aldus uit het begrip van den Doop laat ontwikkelen, is juist die, welke bij het kind gevonden wordt. Want even als de trek naar deze wereld, reeds van den aanvang af, zich in het kind vertoont, zoo vertoont zich ook de trek of drang naar het Godsrijk in de diepste natuur van het kinderlijke leven; en even als de menschelijke natuur in het kind van God af- en naar de wereld heen gewend is, zoo heeft zij ook in zich het donkere verlangen van het schepsel naar Christus. In de daad is het dus ook deze en geene andere ontvangbaarheid, die bij den volwassene vereischt wordt, omdat deze en geene andere met het begrip van Doop overeenkomt. Deze ontvangbaarheid echter, die in het kind oorspronkelijk is, moet in den volwassene eerst daardoor worden opgewekt, dat in hem de oude wereld ondergaat, dat hij zoo ver gebragt wordt, dat hij aan zich zeiven wanhoopt en een grondslag voor een nieuw leven zoekt. De volwassene doopeling kan, met betrekking tot de verlossing en het Godsrijk, niet als eene zelfstandig persoonlijk wezen optreden; de trap van zedelijke levensontwikkeling, dien hij met moeite bereikt heeft, zijne handelingen en daden, door hem in het dagelijksche burgerlijke leven volbragt, zijn, tegenover den Doop, eene verdwijnende grootheid, juist omdat de denkbeelden van pligt .en deugd, van gemeente-leven en zedelijk handelen eerst hunne ware beteekenis verkrijgen dooiden Doop, eerst werkelijk worden in Christus en de gemeente, in het rijk der genadegaven. Daar hij dus zijne eigene persoonlijkheid moet opgeven en, vergetende hetgene dat achter is, alleen daarop bedacht moet zijn, om een nieuw leven te beginnen, plaatst hij zich, met betrekking tot de verlossing en het rijk Gods, op gelijke hoogte met het kind, dat door wedergeboorte de nieuwe wereld des Christendoms binnentreedt. Ofschoon hij, wat zijn kerkelijk bestaan en leven betreft, van het kind onderscheiden is, zoo is toch de wezenlijke betrekking van beiden tot den doop dezelfde. Dit zal nog duidelijker worden, wanneer wij den volwassenen doopeling beschouwen niet alleen met betrekking tot de verlossing, maar ook met betrekking tot de zonde. Want even als men hem zich, met opzigt tot de genade, of het Idee van het goede, niet moet denken als werkelijk persoonlijk wezen, maalais zich in de mogelijkheid bevindende, om een nieuw persoon te worden : zoo moet hij ook, met betrekking tot de zonde, zich niet beschouwen, in zoo verre hij werkelijk gezondigd heeft hetgeen slechts eene oppervlakkige kennis der zonde zou zijn maar hij moet teruggaan tot den oorsprong van zijn zondige zelfbewuste toestand, tot zijne Adams-natuur, zijne geboorte. De voorname taak voor de Christelijke zendingsprediking moet derhalve zijn, den heidenschen of den Joodschen doopeling tot zulk een bewustzijn van zonde te brengen, dat het hem mogelijk woidt, zich met het kind gelijk te stellen — eene vordering, die naar luid der Schrift, reeds aan Nikodemus zoo zonderling voorkwam (Joh. III : 4), omdat hij van zijn persoonlijk Ik, van zijnen schriftgeleerden, wettischen zin geen afstand kon doen, omdat de zonde van het Geslacht en daarmede de zondigheid van zijne eigene natuur hem nog niet duidelijk was geworden. Deze bewustheid van behoefte aan verlossing geeft, volgens de grondstellingen der Apostolische zending, den toegang tot den Doop, eene bewustheid, welke niet klaar en duidelijk behoeft gedacht te worden, noch zelfs gedacht worden kan, maar slechts praktisch als gevoel behoeft aanwezig te zijn en zich te uiten. Waar nu het woord of de prediking van de algemeene zonde en van de algemeene verlossing in Christus gaarne wordt aangenomen, zoodat de hoorders zich gewillig laten doopen en wij het, op zoo vele plaatsen in de Hand. der Apost., beschreven vinden, daar is de trek tot het Godsrijk doorgebroken en het oude Ik en de oude wereld kunnen niet verhinderen, dat de Doop is, wat hij volgens zijn begrip zijn moet, een Kinderdoop. Dewijl nu op deze wijze het Idee van Kinderdoop aan de Christelijke zending steeds eigen is, zoo is het duidelijk, dat zij zich uitdrukkelijk zoo wel tegen den Bejaarden-Doop als tegen den Doop, als dwangmiddel, moet verzetten, omdat namelijk beide de identiteit van Bejaarden-Doop en Kinderdoop met de daad loochenen. Beide uitersten namelijk komen daarin overeen, dat zij in den Doopeling een zelfstandig, zich zeiven bewust, ik of persoon willen zien — alleen met dit onderscheid, dat de Baptisten dit persoonlijk zelfstandig ik als een nieuw mensch beschouwen, die reeds een bepaalden trap van zedelijke volmaaktheid heeft bereikt; de dwingende zending, daarentegen, het zich zei ven bewuste ik als eenen ouden mensch beschouwt, die nog met hart en ziel kleeft aan de wereld, in welke hij groot geworden is en die nu, zeer natuurlijk, tegenstand biedt aan alles, wat het voornemen openbaart, om hem daaruit te drijven. Beide miskennen alzoo, dat geen, werkelijk zich zeiven bewust, maar alleen een beginnend, een kiemend, Ik moet gedoopt worden, met andere woorden, dat de Bejaarden-Doop een Kinderdoop is : de Baptisten, omdat zij onbehoorlijkerwijze den Doop uitstellen en niet dan een volkomen geborenen, nieuwen, mensch doopen willen; de dwingende zending, omdat zij zich ten aanzien van den Doop overhaast en iemand, die nog in het Heiden- of Jodendom als vastgeworteld en een oude mensch is, doopen wil, zonder zich den tijd te gunnen, om in hem die ontvangbaarheid op te wekken, die den natuurlijken tegenstand wegneemt en het hem mogelijk maakt, het Godsrijk als een kind te ontvangen. Daar beide deze uitersten het wezen van den Doop miskennen, zijn zij beide ook gebrekkige volvoeringen van het Goddelijk Raadsbesluit; 3 want, terwijl het Baptisme aan de menschelijke subjectiviteit in den Doop zulk een overwigt geeft, dat het in waarheid den Doop tot eene daad van de vrijheid van het individu maakt, in plaats van tot eene daad van Christus, neemt de dwingende zending doorgaans geene notitie van de menschelijke vrijheid. Zij beschouwt de doopelingen niet als voorwerpen, maar als middelen tot den Doop en terwijl zij, met het zwaard in de hand, de plegtigheid van den Doop volvoert, heeft deze Doop zoo weinig het kenmerk van de volvoering eener Goddelijke verkiezing uit genade te zijn, dat hij veeleer het aanzien heeft van, als een onheilspellend noodlot, ter straf over de wereld te komen. Het Goddelijk Raadsbesluit wordt dus niet waarlijk volvoerd, zoo min daar, waar de Doop zich als eene Baptistische willekeur vertoont, als daar, waar hij het aanzien heeft van een werk des noodlots; maar alleen daar, waar de scheppende genade de grondslag wordt van de menschelijke vrijheid. 