Het leeskabinet; mengelwerk tot gezellig onderhoud voor beschaafde kringen, 1868, 01-01-1868 
De boer echter sprong op den keizer los. pakte hem bij den kraag, en riep: //Ah, mannetje, nu heb ik u eindelijk! Nu zult ge niet zoo makkelijk uit mijne handen komen!" De hovelingen, die een aanval op het leven des keizers vermoedden, kwamen natuurlijk tusschen beide. Joseph II wenkte echter met zijne hand en zeide : //Wanneer de keizer zich eene grap met een zijner onderdanen veroorlooft , moet hij het zich ook laten welgevallen, dat deze het op zijne manier beantwoordt." Daarop reikte hij den verbluften boer de hand, terwijl hij hem voor het paard bedankte, dat hij alleruitstekendst gevonden had. De boer schudde echter het hoofd, en antwoordde met neergeslagen blik: //Ik wilde liever dat mijn paard door den minsten kamerdienaar gestolen was, dan dat de keizer een leugen had gesproken. Gij hebt verzekerd, dat gij de barbier van den keizer waart." — //Dat ben ik ook, mijn beste vriend!" antwoordde de monarch: //want ik scheer mij zelf." Dit antwoord stelde den boer tevreden, die welbeloond naar zijn dorp terugkeerde. HECTOR'S AFSCHEID. Naar Schiller. andromache. Wil mijn Hector eeuwig van mij scheiden, Nu de onkwetsbre Achilles hem verbeiden En Patroclus vreeslijk wreken zal P Wie zal dan uw lieve kleinen leeren Speren werpen en de goden eeren, Als ik troostloos weene om uwen val? hector. Dierbre vrouw, bedwing uw droeve tranen! Dure pligt roept me onder Troje's vanen; Pergamus steunt op mijn zwakke hand. Zij, bij 't strijden voor het regt der goden, Mijne schim straks in den Stvx gevloden, Redder ben ik van mijn vaderland. andeomache. Zwaard en lans, dan roestend in dees hallen, Zullen fluistren: //Hector is gevallen!" //Priamus betreurt zijn heldenkind!" Ach, SÜ zul': 't rijk der schimmen dalen, Waar geen zon, geen daglicht ooit mag stralen, Waar uw liefde in Lethe's stroom verzwindt. hector. Al mijn denken, hopen — al mijn gaven Moog' de Lethe in zijnen stroom begraven, Mijne liefde sta ik nimmer af. Hoor! de rij and nadert reeds de wallen; Gord mij 't zwaard om — ween niet! Mogt ik vallen , Hector's liefde sterft niet in het graf! KEESJE'S AFSCHEID. (eene parodie op het voorgaande.) dobus. Keesje! zou je nu reeds scheiden willen? Denk toch, hoe de nachtlucht je doen trillen, Hoe de kou je roes ontnuchtren zal! Wie zal nu nog met mij rooken, drinken, Zingen, zwetsen, of op Mina klinken, 't Engeltje van 't laatst studentenbal? KEESJE. Beste vriend, schei uit met al dat klagen! Kijk! mijn beenen kunnen naauw mij dragen; Zoo ik bleef — mi,)n vader merkte 't ligt. 'k Mogt mijn deel op Bacchus altaar plengen; 'k Wil god Morpheus nu mijn offer brengen: 'k Ga naar bed — mijne oogen vallen digt. DORUS. Leêge flesschen. eindjes van cigaren, Asch en stikdamp zullen mij verklaren: Kees is weg — nu is de pret gedaan! Morgen zit je deftig weêr te hooren In 't collegie bij drie professoren , En je lust tot drinken is vergaan. KEESJE. Alles wil ik — zelfs mijn hersens dwingen Met Latijnsche oraties en die dingen, Maar niet drinken, kerel? dat 's te kras! Niet meer . . . stil, ik hoor de hanen kraaijen; Doe de deur op .. . alles lijkt te draaijen . . . Keesje's Hemel blijven flesch en glas!... Bolsward. M. G. Bontjema. MENGELINGEN. Een voor den ouden slender van het Turksche staatsbestuur zeer belangrijk incident heeft zich korteling in den staatsraad toegedragen. Onder de nieuw benoemde leden uit de provinciën bevond zich zekere Israeliet Abram uit Salonichi, die reeds sedert eenige jaren te Monastier woonde, en daar eene invloedrijke betrekking bekleedde. Daar in Turkije nog zeer weinig geslachtsnamen gebruikelijk zijn, dient de woonplaats of de provincie tot aanduiding der personen. Zoo was in dit geval het nieuwe lid van den staatsraad slechts als //Senalkilu Abram Effendi'' bekend, en dienovereenkomstig de benoeming verkeerdelijk naar Salonichi getelegrapheerd. De autoriteiten dezer plaats, waar ieder Jood Abram heet, in de meening dat de eene Abram zoo goed is als de ander, pakten een oud-kleerenkoop op, en zonden hem naar Stamboel. Bij zijne komst aldaar stond de arme Jood, die onder veeg niets dan van politiegevangenis had gedroomd, niet weinig te kijken, toen hij zich plotseling tot den rang van staatsraad met 7000 piasters maandelijksch inkomen verheven zag. Sedert Mordechai's verheffing was zulk wonder in Israël niet geschied. Hoewel overtuigd dat hier eene dwaling plaats had, liet Abram echter niets merken, en nam bedaard zitting in den staatsraad. Zijne geheele verschijning en zijn gedrag baarden natuurlijk opzien en deden een nader onderzoek instellen; doch te laat, daar Abram reeds den eed had afgelegd en derhalve officieel erkend was. De man, die slechts met moeite lezen kan, is zelfs lid der afdeeling voor het openbaar onderwijs geworden. Tot karakteristiek der nieuwbakken volksvertegenwoordigers in Egypte, verhaalt een correspondent van de Allgemeine Zeitung de volgende anecdote. //De gekozene afgevaardigden van Egypte hadden gehoord, dat in Europa de aanhangers der regering aan de regterzijde der zaal plagten pluats te nemen. Bij de poging om hunne onderdanigheid aan de regering zooveel mogelijk aan den dag te leggen, ontstond bij het binnentreden der zaal zulk een gedrang naar de regterzijde, dat de linkerhelft bijna geheel onbezet bleef. Of van dat oogenblik af de regering hare afgevaardigden, onder erkenning van hunne loyaliteit, bewogen heeft op eene eenigzins gemakkelijker wijze plaats te nemen, is ons niet bekend." Een ka valerist viel op straat van zijn paard. Een Jood, die daar digt bij stond, riep hem toe: //Dat zou mij niet gebeurd wezen." — // Wat, Mozesp Zoudt gij beter ruiter wezen dan ik? ' — //Dat niet," was het antwoord; //maar ik zou niet op het paard zijn geklommen." t H E T LEESKABINET. MENGELWERK TOT VOOR BESCHAAFDE KRING-EN. VOOR 1863. — N». 12. MET PLATEN. AMSTERDAM, HENDRIK FR IJ LINK. 1868. Bij den Uitgever dezes ziet heden het licht: UIT drie bloemhoven. liederen en liedjes van bür^er' Schuier en Groethe. NAGEVOLGD es in derde, veel vermeerderde uitgave het Nederlandsch publielc aangeboden door II. FRIJLIXH Levensschets. het lied van den edelen man. de vrouwen van weinsberg. inhoud: Bürger. lenoke. de keizer en de abt. robert. Levensschets. aan de vreugde. het meisje uit den vreemde. de goden van griekenland. de jongeling aan de beek. de klagt van *t meisje. de alpenjager. zielzucht. de verdeeling der aarde. de beroemde vrouw. pegasus in het juk. de duiker de handschoen. de boodschap naar de ijzersmelterij damon en phintias. Schiller. het lied van de klok. de draak verwonnen, de ring van polycrates. de graaf van habsburg. het bezoek. de antieken te parijs. de wijsbegeerte. de hoop. de woorden des geloofs. de woorden des waans. het geluk en de wijsheid. licht en warmte. breedte en diepte. aphorismen. Groetlie. gevonden! de gelukkige echtelingen. voorheen en thans. open tafel. lied van den harpspeler. lied van mignon. het viooltje. de vis8cher. de koning in thule. de jonker en het molenaarsmeisje een gast. tweederlei auteurs. rare kerels. de legende van het hoefijzer. om ter harte te nemen. de loop der wereld. met gelithogbaphieerd titel-vignet en muziek. _ J Prijs ƒ L80. Van deze Dichtstukken is HET LIED VAN r>F m r\v DE 'JZERSMELTERIJ b 10 C.s.*™ se>s5j» ,itsto™ "e b°°dsch,p kK; sjfrt Ssrr S m dei aviuritz ketzsch. Fr ijs 75 Cents 1 ,iaar ocne^tee/eeningen van EENE BERGPREDIKATIE EST FRANKENLAND. Hoe bekoorlijker een landschap is, des te meer treft het den beminnaar der natuur. Wij geven den lezer hier de afbeelding van eene bergpredikatie, zoo als die nog heden ten dage in de Frankische Jura plaats heeft. Het ontbreekt daar niet aan allerlei bergfeesten, kerkwijdingsfeesten of kermissen, zoo als wij gewoon zijn te zeggen. Wij weten toch, dat ons leermis — eene verbastering van kerkmis — eene herinnering is aan de inwijding der hoofdkerk eener plaats, gelijk de Amsterdamsche kermis vroeger jaarlijks plaats had in het einde van September, en een aanvang nam op den dag dat de Oude of Sint-Nicolaas-kerk was ingewijd. Dergelijke feesten namen voorheen, en nemen hier en daar nog, een aanvang met eene mis in Katholieke landen en in Duitschland ook nog met eene predikatie in Protestantsche gemeenten. Dat zooilanig feest ook vreemdelingen trekt, is bekend; dat die vreemdelingen niet van den wind kunnen leven, begrijpt men even zeer, en dat dit allerlei kramers op het denkbeeld gebragt heeft om zich met hunne waar daar ter plaatse te begeven, om die zoo voordeelig mogelijk aan den man brengen, is weder eene bekende zaak, gelijk mede dat zoodanig feest, hoe stichtelijk dikwijls begonnen, niet altijd stichtelijk eindigt. Wij zelve hebben dergelijke pret jaarlijks voor onze oogen, en zullen er derhalve niet langer bij stilstaan. Bij deze leveren wij eene afbeelding van de zoogenaamde Keilbevger kircliweih of Jcermis, op eene hoogte tusschen Altorf en Hersbruck, welke het schoone dal van Henfenfeld tot aan Offenhausen afsluit. Daar is — ofschoon van de kapel zelve, waarvan de herinnering der inwijding plaats heeft en die reeds in de zestiende eeuw afbrandde, nog slechts een toren is overgebleven — sedert het midden der vorige eeuw regelmatig op zondag na Kiliaan godsdienst gehouden. Daar nu echter bij iedere kapel noodzakelijk eene herberg moet staan, en naar loffelijke gewoonte, zoowel in Duitschland als bij ons , geen zaak van eenig belang kan plaats hebben zonder dat er een glaasje bij geleegd wordt, 1868. IV. 11 vliet naast de bron van geestelijke verkwikking die van bruin gerstensap. Rusten wij ons thans eens uit tot een togt naar dat bekoorlijke bergland, om. van Neurenberg vertrekkende, aan dat feest deel te nemen. De onbewolkte hemel belooft een heerlijken dag, en wij snellen derhalve met den eersten trein van den oosterspoorweg naar het bekoorlijke Offenhausen, dat zich in den glans der morgenzon aan de helling van het gebergte vertoont. Schilderachtig.strekt zich daartusschen het Lngelthal uit, dat vóór de kerkhervorming een rijk nonnenklooster bevatte. Laten wij nu eens rondzien ! Hebben reeds van tijd tot tijd landlieden, met een gelijk doel als het onze, zich bij ons gevoegd, hun getal neemt thans hoe langer hoe meer toe. Yan de bergen af en over de weilanden blinken de hemdsmouwen van mannen en vrouwen, welke gemakshalve rok of kiel aan stokken en over de arm dragen. Menig voertuig komt onder het opjagen van stof aanrollen met den trotschen boer of den burger van het stadje; want van daag is alles op de been. Terwijl wij aldus het dorp Offenhausen naderen, luidt de klok van het plaatsje, en een man, die zich bij ons voegt, meldt ons, dat dit het eerste teeken van de berggodsdienst is, die een aanvang zal nemen. Met alle mogelijke welsprekendheid schetst hij de genoegens van de Keilbergsche kermis, en sluit zijne lofrede met zijne verrukking te kennen te geven, dat alles er zoo ordelijk toegaat. Zoo wandelen wij op ons gemak den berg op, van welks top de kerktoren ons vriendelijk begroet. Boven aangekomen, slaan wij een vlugtig oog op eene rij kramen, en vervolgens op onder schaduwrijke lindeboomen opgeslagene tafels en banken; wij wenden ons echter terstond naar de linkerzijde, waar hooge denneboomen een klein bergweiland of bergprieel omsluiten. Daar staat het torentje, aan welks buitenzijde men een kansel geplaatst heeft, welke, anders tegen weêr en wind door een planken omkleedsel beschut, op dezen dag in het jaar van zijn omhulsel ontdaan wordt. Door middel van houten schragen en daar over heen gelegde planken heeft men een aantal zitplaatsen ingerigt, waarop digt ineengedrongen het schoone geslacht reeds plaats genomen hpeft. Zij zitten hier hoofd aan hoofd, en zien er in haren zondags- c.-c.iw. Steenü ,v P. Blamiriers '&Ha^e. 1DU ïEmTRMU® WIE KISSSSSÏE®. tooi wel statig, maar toch ook wel wat log uit. Eene beschrijving van hare kleeding zal verder wel onnoodig zijn, daar nevensgaande afbeelding die toelicht. Naast den toren heeft de voorzanger van Offenhausen met de mannelijke schooljeugd aldaar post gevat tot aanheffing van het koraalgezang; de grootste menigte der aanwezigen echter groepeert zich op het heuvelachtige grasveld, en biedt aldus aan het oog van den vreemdeling een ten hoogste schilderachtig tafereel aan. Nu hoort men op eens het knallen van eene zweep, en weldra vertoont zich, door twee paarden getrokken, de koets, welke den pastoor van Offenhausen brengt. Hij is een eerwaardige grijsaard, met zilverwit haar. Laten wij nu ook ginder plaats nemen bij die groep stedelingen, dan kunnen wij tamelijk wel hooren en goed zien. Ziedaar! De godsdienst is afgeloopen en de preek was kort en goed. De diakenen zijn met het zakje rond geweest en hebben vrij wat kopergeld opgedaan. Nu gaat alles uiteen, verstrooit zich in de herbergen en doet zich te goed aan spijs en drank. Wat wij hier schetsten, bevat op zichzelf weinig bijzonders ; wij leveren het alleen om te laten zien, dat men ook wel kermissen heeft, waar het in alle eer en deugd en naar behooren toegaat. Mogen wij er een voorbeeld aan nemen, indien wij onze kermissen nog in stand willen houden ! HANS YAN LANGEBHUIZEN. HISTORISCHE KOVELLE. ( * ) Door Anastasiïïs, I. IN HET TORENKAMERTJE. IMunster was in de magt der Wederdoopers, die, met (*) Dit verhaal is, hoewel op ziclizelve een geheel vormende, tevens een vervolg van De, dochter van den Wederdooper, opgenomen in No. 5 van dezen jaargang van het Leeskabinet. 11* Jan Beukelsz. van Leiden als koning aan het hoofd, hunne droombeelden in werkelijkheid hadden gebragt. Vele Friezen en Hollanders hadden zich in de stad nedergezet , die thans door de troepen van den bisschop fel werd bestookt. Onder de Hollanders, die derwaarts waren getrokken en het nieuwe Sionsrijk hadden helpen stichten, behoorde ook een Amsterdammer, met name Dirk Kuiper, zoo genoemd naar het handwerk dat hij uitoefende , welke vrouw en dochter— hoewel beide, ofschoon de hervorming toegedaan, het drijven der nieuwe secte verfoeiden — had gedwongen hem naar het nieuw Jerusalem te vergezellen, waar zij van vele ergelijke tooneelen getuigen geweest waren, zonder dat het in hare inagt stond de stad te verlaten. De verloofde van Kuiper's dochter, een moedige Amsterdamsche bierbrouwer, Hans genaamd, was, nadat haar vader bij een uitval was gesneuveld, naar Munster gegaan, om beide vrouwen bij te staan en te beschermen. Hij was daar ter regter tijde gekomen, daar zijne verloofde dringend vervolgd werd door liefdesaanzoeken van den ligtzinnigen Jan Beukelsz., die haar onder het getal zijner vele vrouwen wilde opnemen. Om haar hieraan te onttrekken, had hij haar met hare moeder eene schuilplaats bezorgd in een torenkamertje van het ledigstaande Karmeliter-klooster, waaruit de nonnen waren verdreven. Daarop was hij in schijn als strijder in de rijen der Wederdoopers getreden, en terwijl hij zoo dikwijls mogelijk des avonds of des nachts de vrouwen bezocht en van de noodige levensmiddelen voorzag, beraamde hij plannen, om de bisschoppelijken behulpzaam te zijn tot herovering der stad , ten einde aan den ongelukkigen toestand van Munster een einde te maken en de beide vrouwen te bevrijden. Eeeds eenige weken hadden Bertha — zoo heette de verloofde van Hans — en hare moeder Catharina in het torenkamertje doorgebragt. Op een laten avond zaten zij bij het flaauwe licht van een ontstoken lampje nog bij elkander te lezen in de Bijbelvertaling van Luther, en luisterden naar het kanonvuur uit het bisschoppelijk leger, dat zelfs nu nog aanhield en welks somber gedreun de stilte van het holle gebouw telkens verstoorde, zoodat de vrouwen waren opgebleven, daar het haar onmogelijk was te slapen. Zij werden in hare bezigheid gestoord door voetstappen, die den ouden trap deden kraken. Een oogenblik daarna werd op de deur geklopt, en trad een jongman binnen, die een gevulden zak op den schouder droeg. Met de blijdschap op het gelaat stonden beide vrouwen op. //Gegroet, vrouw Catharina! gegroet, Bertha!" sprak de jongman en zette den zak neder, waarop hij Bertha omhelsde en hare moeder de hand drukte. //Gegroet, Hans!" antwoordde de vrouw. //Wat zijn wij blijde dat gij komt!" liet zij onmiddelijk volgen. //Wat is het akelig, zoo alleen in den nacht te zijn onder dat vreeselijk schieten!" — //Houdt maar goeden moed, Catharina!" zeide Hans. //Ik hoop dat gij den langsten tijd hier geweest zijt." — // En het is toch beter hier te zijn, dan in de magt te vallen van dien snooden Jan Beukelsz.," merkte Bertha aan. — //Dat is waar," hernam Catharina; //en wij kunnen u niet dankbaar genoeg zijn, Hans, dat gij zoo voor ons zorg draagt." — //Ik heb bierbrood," sprak Hans, u en wat meel en een kruikje met olie. God geve, dat, als dit verbruikt is, de stad is overgegeven; want het zal bezwaarlijk gaan nieuwen voorraad te bekomen." — //Is de nood al zoo groot geworden F" — //Ja," was het antwoord. // Voor de strijdbare mannen wordt nog wat gegeven, maar de overigen lijden reeds grooten honger. Yele zwakken zijn al van gebrek bezweken; al wat eenigzins eetbaar is, alle huisdieren, zijn reeds verslonden; zelfs wordt het leder en perkament en het gras uit de hoven tot voedsel gekookt. Alleen Jan Beukelsz. en de andere hoofden leven met hunne vrouwen nog in overvloed en weelde." //En hoe hebt gij dan dezen voorraad kunnen bekomen?" vroeg het meisje snel. // Gij zijt bleek en vermagerd. Ik vrees dat gij uit uwen mond spaart om ons te onderhouden ; maar wij zijn niet onedel genoeg om zoo ons te voeden. Gij moet wat brood terugnemen, beste Hans!" «Bekommer u niet," sprak Hans. // Ik zeide u immers, dat de strijdbare mannen meer bekomen dan anderen. Neemt gerust wat ik u breng ; het ontbreekt mij nog aan het noodige niet. Hoe treurig de toestand der stad is, moeten we ons toch verheugen dat de tijd der redding nadert. Als er geen ontzet komt, moet Munster zich spoedig overgeven, en ik geloof niet dat van buiten af bevrijding voor de Wederdoopera te wachten is; er zijn wel duizenden, die ben zouden willen te hulp snellen , maar de vorsten en magistraten der omliggende landen en steden zijn op hunne hoede , en beletten bet vertrek hunner onderdanen voor zulk een oogmerk." — //God geve dat gij gelijk hebt, Hans!" antwoordde Catharina. // Maar als het nog langer moet duren , kunnen wij zoo goed als anderen gebrek lijden, en gij moet wat brood terugnemen voor uzelven.'' — //Hoor eens, vrouw Catharina!" hernam hij. //Het is mij met groote moeite en gevaar nogmaals gelukt onbemerkt hier binnen te sluipen ; God weet hoeveel dagen verloopen zullen eer mij dit weêr gelukt, en in dien tusschentijd zoudt gijlieden zonder dezen voorraad kunnen bezwijken; want als gij deze schuilplaats verliet, zou spoedig de wraak van Jan Beukelsz., die woedend is over Bertha's verdwijnen, u treffen. Gij zijt dus hier opgesloten, terwijl ik mij vrij kan bewegen, en zoolang er nog eenig voedsel voorhanden is, mijn deel bekomen kan. Ik zweer u dan ook dat ik niets terug-neem." — // Hans, gij zijt een braaf en grootmoedig man," zeide Catharina, terwijl Bertha hem weenend de hand drukte. //"Wij zullen het behouden, als gij mij belooft het met ons te komen deelen , zoodra gij gebrek hebt." — // Dat beloof ik u ," sprak Hans; //maar ik hoop dat het niet noodig is, Ik heb een plan gevormd om in de stad eene beweging te doen ontstaan, die haren val verhaast.'' — //Ik bid u, Hans, smeekte Bertha, //stel u voor ons niet roekeloos bloot! Als men uwe ware gezindheid ontdekt, zullen zij u dooden." „ Dit gevaar is minder dan vroeger; want er komt reeds groote ontevredenheid over de dwingelandij, het weelderige leven en de veelwijverij van Jan Beukelsz. en de andere drijvers. Ik geloof dat eene moedige poging een opstand zou verwekken, die het lot der stad kon beslissen. Ik gevoel mij verpligt iets te wagen, om uwentwil niet alleen, maar ook voor de zaak van orde, regt en deugd. Er zou, als een opstand verwekt werd, eenig bloed stroomen; maar, als het zoo lang duurt, wordt het getal slagtoffers oneindig grooter. Ik moet dus doen wat mijn geweten mij zegt, en de Heer zal mij helpen." — u Als het dan niet anders kan , of gij moet gevaar trotseren, dan zullen wij voor u bidden. — //Doe dat, Bertha! en ook gij, vrouw Catharina! Het gebed der regtvaardigen vermag veel. En nu moet ik heengaan , opdat men mij niet mist; want ik moet straks de wacht betrekken. Tracht gijlieden wat te slapen. Het schieten verflaauwt. Er zal dezen nacht niets beslissends gebeuren." — i/Wij zullen het beproeven. De beide vrouwen deden haar avondgebed, en legden zich op het leger, dat zij in een hoek van het vertrekje gespreid hadden , ter ruste. Daar het schieten spoedig geheel ophield, gelukte het haar weldra den slaap te vatten. II. DE OPSTAND. Den volgenden dag kwam Hans over het marktplein, en vond dit gevuld met eene schaar mannen en vrouwen, die met onrustig gebaar en geschreeuw naar het middelpunt der markt drongen. Door al het rumoer kon hij niet \ hooren hoe groot het getal der ontevredenen was. Er bleef hem niets anders over dau den stroom te volgen en mede naar het middelpunt der markt te dringen.-- Daar stond de menigte hoofd aan hoofd opeen gedrongen , en nu trachtte hij de oorzaak der ontevredenheid te vernemen. Jan Beukelsz.' liefdesavonturen en de weelde zijner hofhouding bij den algemeenen nood hadden aanstoot gegeven. // Hij is een profeet," riep de een , ,, en heeft zestien vrouwen. Dat kan niet naar Gods wil zijn. Als de echt niet meer geëerbiedigd wordt, is het met alle goede zeden gedaan." — //Terwijl onze vrouwen en kinderen uitteren van honger," riep een ander, leven zij lustig en weelderig; al zijne vrouwen zien er welgedaan uit. Ons vermaant hij geduld te hebben en op den Heer te vertrouwen, terwijl hij en zijne bijzitten geduld putten uit volle bekers en fijne schotels." Beukelsz. was woedend geworden. Hij had zulke gevoelens strafwaardige ketterijen genoemd, en de meening uitgesproken, dat het een geloovige vrij stond zoovele vrouwen te nemen als hij wilde. Sommige hunner apostelen, en zelfs de beruchte Rothman, hadden hiertegen bedenkingen ingebragt. Jan Beukelsz. echter h'ad toornig het Oude Testament, waaruit hij zijne meening wilde bewijzen , ter aarde geworpen, en verklaard dat zijne leer omtrent het huwelijk hem door God was geopenbaard. Wie daartegen was, moest sterven. Daarop hadden de apostelen zich onderworpen; maar het volk had zich vereenigd, en de burgemeester Mollen hecke, een der achtenswaardigdste en gematigdste Wederdoopers, was tegen Jan Beukelsz' zedelooze leer opgetreden. Eindelijk was Hans tot het midden der markt doorgedrongen. Daar zag hij Jan Beukelsz. met Knipperdolling en eenige andere zijner vrienden ongewapend staan. Möllenhecke stond met eenige gewapenden tegenover hem. Zij schenen hevig met elkander te twisten. Jan Beukelsz. scheen niet op zijn gemak te zijn; maar zijne vrienden hieven hem op hunne schouders, en nu sprak hij tot het volk met welluidende stem en op een toon, dien hij door ervaring wist dat indruk maakte. In dit oogenblik toonde hij, hoe de gave der welsprekendheid hem eigen was, en zocht met schoone woorden te betoogen, dat ieder zooveel vrouwen nemen mogt als hij wilde, en dat de profeten en apostelen boven het volk waren verheven. Hans kookte het bloed van verontwaardiging. Hij begreep een beslissenden stap te moeten doen. //Gij liegt en lastert, Jan Beukelszoon!" riep hij met forsche en luide stem. //Gij weet wel dat het Christendom, dat geheel het Nieuwe Testament uwe goddelooze stellingen weerspreekt; gij weet wel dat gij slechts uwe booze driften zoekt te bevredigen. Hoe zoudt gij, als gij een deugdzaam man waart, het zedelooze volk, dat u aanhangt, kunnen laten verhongeren en zelf met uwe ontuchtige wijven in brooddronkenheid leven? — Burgers van Munster, het uur der vergelding is geslagen; laat u niet langer door een verloopen snijder en ligtzinnigen tooneelspeler om den tuin leiden! Hij is een bedrieger. Grijpt hem en slaat hem in boeijen!" Beeds dadelijk hadden aller blikken zich op Hans gevestigd. Zijne woorden, krachtvol uitgesproken, terwijl hij moedig en onverschrokken tegenover den profeet stond, hadden een diepen indruk gemaakt en dien van Jan Beukelsz' rede zeer verzwakt. De profeet was bleek geworden. Hij kon aanvankelijk van verrassing en schrik over dien ongewonen, vermetelen tegenstand niet spreken. Eindelijk vermande hij zich en riep met heesche stem: //Hij is een spion! Hij heult met onze vijanden! Luistert niet naar hem, geloovigen!" Maar door het rumoer , dat zich verhief, werden zijne woorden niet verstaan. De menigte begon te dringen, en nu moest bij zijn standpunt op de schouders zijner vrienden verlaten. Hans was tot bij Möllenhecke doorgedrongen, die met zijne volgelingen zijnen luiden bijval over de woorden van Hans betuigde. // Möllenhecke!" riep hij hem toe : // gij zijt een waardig Munstersch burger en ik ben een eerlijk poorter uit Amsterdam, Zullen wij ons nog langer door dezen snijder laten bedotten ? Het ellendige komediespel heeft lang genoeg geduurd. Het is eene schande voor zulk een brave stad, dat zij zich door zulk een knaap laat beheerschen en in het verderf storten. Ziet hoe hij beeft! Ziet iemand, die een goed geweten heeft, er zoo uit?" —//Hij heeft gelijk! Vooruit, mannen!" riep Möllenhecke. Deze toeroep had eene verwonderlijke uitwerking. Sommigen trokken het zwaard en voegden zich bij Hans en Möllenhecke. Eenigen waren verbijsterd; anderen schenen partij voor den profeet te willen trekken. Hans begreep dat het oogenblik tot eene snelle daad, die voor de geheele toekomst beslissen kon, was gekomen. Hij bedacht zich dus niet, maar drong met uitgetogen zwaard op Jan Beukelsz. toe. Deze riep zijne vrienden en wilde ontvlugten; maar de menigte was te digt ineengedrongen. Ook Knipperdolling verkeerde in grooten angst. Hij bad en vloekte en riep om zijne vier trawanten; maar ongelukkig voor hem waren deze niet tegenwoordig, en zijne vrienden waren slechts met gordelmessen gewapend, die zij in hunne ontroering niet waagden te trekken. Zoo als doorgaans bij zulke gelegenheden, werd ook nu de menigte door den eens gegeven stoot mede voortgestuwd. De vrienden van Möllenhecke drongen van alle zijden nader, terwijl de vrienden van den profeet zich schuchter terugtrokken. Eene minuut later waven Beukelsz. en L_nipperdolling omsingeld en van blinkende zwaarden en messen omringd. //De Heer zal u straffen, gij roekeloozen!" riep Jan Beukelsz. doodsbleek. //"VVaagt het niet de hand aan een profeet te slaan! Hemelsch vuur zou u verteren!" — //Meent gij?" vroeg Hans verachtelijk. //Wij willen het vragen! Weg met hen, naar het raadhuis! Laat al uwe vrienden zamenroepen , Möllenhecke, en laat de poorten bezetten. Wij moeten de stad op alle punten bemagtigen." Jan Beukelsz. werd door eene hevige siddering aangegrepen, terwijl hij zijn tegenstander aanstaarde. Hans en Möllenhecke omringden nu met hunne gewapenden den profeet en Knipperdolling, die gegrepen en geboeid werden. //Voert hen naar het stadhuis!" riep Möllenhecke, en terwijl de menigte in stomme verbazing dit aanzag, zette de groep zich met de gevangenen in beweging Bijna hadden zij het stadhuis bereikt, toen plotseling achter hen een groot geschreeuw ontstond, en zij zich zagen aangegrepen door eene schaar van eenige honderden Wederdoopers. In een oogenblik waren zij door de overmagt overmand en de gevangenen uit hunne handen bevrijd. Een der listigste hoofden, Dirk Boekbinder, had het gevaar zien aankomen, in stilte zich verwijderd, en een gewapenden troep Wederdoopers te hulp geroepen, om den profeet te redden, en zij kwamen nog te regten tijde om dit doel te bereiken. Nu begon al het volk over de bevrijding van hun koning te jubelen, en schold Hans voor een spion en Möllenhecke voor verrader. Hans zag nu wel dat hij zich bedrogen had in het volk; echter streed hij met Möllenhecke en zijne schaar, ongeveer een paar honderd dappere sterke mannen, moedig tegen de aandringende Wederdoopers. Zij weken rugwaarts naar het raadhuis, al vechtende en de Wederdoopers met zwaarden en musketten afwerende. Het getal Wederdoopers vermeerderde met elk oogenblik; steeds stroomden nieuwe gewapende groepen naar de plaats van het gevecht, en Jan Beukelsz., nu volkomen weêr tot zijne verwaandheid en overmoed teruggekeerd, riep: //Sla de ketters , de verraders dood!" De vrouwen raasden als dolzinnig; zij kwamen zelfs met wapenen in de band het getal aanvallers vergrooten, en rfienige vrouw, nu ook niet meer door Möllenhecke's schaar ontzien, viel door een kogel getroffen op de straat neder. Het kleine getal dapperen, ziende dat zij voor de overmagt zouden bezwijken, drong bet raadhuis binnen. Hans was de laatste, die den toegang tegen de aandringende Wederdoopers verdedigde, en toen bij binnen de deur was gekomen , wierp hij deze met inspanning van zijne krachten digt. Yoor het oogenblik waren de moedige strijders voor orde en zedelijkheid wel veilig; maar hoe lang zou dit duren? Men beraadslaagde wat te doen, maar wist niet welk besluit te nemen , en begreep eindelijk dat er niets overbleef dan te trachten zich door eene dappere verdediging misschien een vrijen aftogt te bedingen. Een half uur werden zij met rast gelaten; toen werden drie scherpe toonen uit de trompet gehoord, die de belegerden naar een der vensters lokten. Een heraut verscheen voor de deur van het raadhuis, waarvan de Wederdoopers zich op een musketschot afstands hadden teruggetrokken. Hij verkondigde met luide stem, dat de ketters en verraders, die zich tegen het gebod van 's Heeren profeet verzet hadden, volgens regt allen tot den dood waren vervallen. maar dat de profeet genade wilde bewijzen, als zij den grootsten booswicht, die het meest Gods gezant gelasterd en de andere afvalligen opgeruid had, overleverden, namelijk Hans van Langerhuizen uit Amsterdam, de ergste verrader, die ooit geleefd had, slechter en strafwaardiger dan Judas, die den Heer had verraden." Deze oproeping werd door Möllenhecke's schaar met somber zwijgen aangehoord. Alle blikken vestigden zich op Hans, die kalm en bedaard bij hen stond. //Mijne vrienden," zeide hij, //gij hebt gehoord, wat de zoogenaamde profeet begeert. Hij heeft gelijk. Ik ben het geweest, die den strijd door woord en voorbeeld heb aangemoedigd en verwekt. Ik, die den toestand der stad niet genoeg kende, heb u medegesleept in het gevaar. Ik ben bereid ais offer te vallen, opdat een honderd vijftigtal brave mannen behouden worden. Het is niet meer dan billijk dat ik de gevolgen mijner schuld draag. Laat mij dus henen gaan, en verzeker mij, dat gij mij vergeeft dat mijne roekeloosheid u in dezen toestand heeft gebragt." Eene diepe stilte volgde hierop. // Hans van Langerhuizen!" sprak toen een bejaard burger, die dapper gestreden en meer dan ééne wonde ontvangen had: gij handelt als een eerlijk en braaf man. Ik heb u echter een paar woorden te zeggen. Toen Jan Beukelsz. met zijne goddelooze leer van onbeperkte veelwijverij te voorschijn trad, vereenigden wij ons om den leugenprofeet tegen te staan. "Wij waren dus reeds besloten tot tegenstand , toen gij aan onze zijde tradt en ons aanmoedigdët om het zwaard te trekken, zoodat wij even schuldig zijn aan het gebeurde als gij, en nu gij dapper en trouw met ons gestreden hebt, zou ik het eene lafhartige daad achten, als ik u verliet. Ziedaar mijne meening. Ik blijf aan uwe zijde." — //Ja, zoo is het! Waar gij blijft, blijven wij!" riepen allen. Hans trad geroerd op den bejaarden burger toe, drukte hem de hand en zeide: « Broeder, ik dank u. Maar ik bid u, bedenk dat het zoovele menschenlevens geldt..— // Geen woord meer daarover!" viel de burger hem in de rede. //Uw lot is het onze." Daarop trad hij naar het venster en riep dat de voorslag werd afgewezen. Nu volgde eene lange pauze, waarin de belegerden hunne wapens gereed maakten tot den laatsten strijd. Maar nog steeds liet de aanval zich wachten. Hans zag uit het venster. De markt was digt met gewapenden bezaaid; maar zij hielden zich rustig. "Weder werd het trompetgeschal driemaal gehoord. Andermaal trad de heraut te voorschijn. Hij eischte dat de afvallige ketters zich op genade zouden overgeven. Men antwoordde dat de belegerden niet eer het raadhuis zouden verlaten voor men hun vrijen aftogt verzekerde en toestond met vrouwen, kinderen en have de stad te verlaten. Onmiddelijk daarop openden zich de rijen der "Wederdoopers op de markt, en vijf groote stukken geschut werden zigtbaar. Dreunende schoten vielen een oogenblik daarna, en de kogels sloegen in de dikke muren van het raadhuis, zonder echter groote schade aan te rigten. De belegerden wisten nu welk lot hun wachtte. Zij traden voor de vensters en rigtten hunne wel gemikte schoten naar de markt. Spoedig was op schots-afstand geen Wederdooper meer te zien. Allen drongen zich om de kanonnen, die onophoudelijk hunne zware kogels naar het schoone gebouw slingerden. In het algemeen deed die aanval het raadhuis weinig schade. Eenige der bekwaamste vuurwerkers bevonden zich onder Möllenhecke's schaar; een andere lag ziek te bed. Zoo kwam het dat vele kogels hun doel misten en in de naburige huizen sloegen. Op den duur echter moest het raadhuis ineen storten en de moedige schaar onder zijne puinhoopen begraven. Eene sombere neêrslagtigheid greep alle gemoederen aan; ook Hans deed zich bittere verwijten, dat hij zijn leven bij zulk een onzekeren strijd op het spel had gezet. Niet om zichzelven beklaagde hij echter zijn lot; hij dacht aan Bertha en hare moeder, die alleen op hem konden hopen; aan zijne ouders, die hem zoo smartelijk zouden betreuren. Iiadden de belegerden zich kunnen verdedigen, dan zouden zij hun lot met grooter kalmte gedragen en, in de opgewondenheid van den strijd, den dood, die hun wachtte, vergeten hebben. Nu echter waren zij tot werkeloosheid veroordeeld. Zij hoorden het dreunen der schoten, hoorden de kogels in de muren slaan , de steenen nedervallen, en konden niets voor hunne veiligheid of hunne redding doen. Daar het gevaarlijk was in de voorzaal te blijven, begaven de belegerden zich naar de achterste ruimte. Hier beraadslaagden zij, of zij niet liever een uitval zouden wagen en beproeven, de rijen der Wederdoopers door te breken. De onderneming was vermetel en gevaarlijk; maar moest het hun niet wenschelijker voorkomen in een openlijken strijd te vallen, dan in werkeloosheid het instorten van het gebouw af te wachten ? Hans, die deze beraadslaging zwijgend en vol gedachten had aangehoord, wildé juist spreken, toen andermaal drie trompetstooten voor de deur van het raadhuis gehoord werden. Allen snelden naar de voorzaal, om de woorden van den heraut te vernemen. //De profeet," riep hij, //laat u nog eens vragen, ol'gij den spion en verrader Hans van Langerhuizen wilt uitleveren. Hij zou het betreuren, als hij geen genade kon bewijzen. Als gil aan zijn voorslag gehoor geeft en de wapenen nederlegt, zal u vrije aftogt uit de stad worden toegestaan. Zooniet, dan zal het raadhuis in een kwartier een puinhoop zijn; want alle kanonnen zullen er tegen werken. Gij hebt nog tien minuten tijd om te kiezen {usscben leven en dood!" Weder volgde eene drukkende stilte. Allen staarden somber en zwijgend naar den grond. De moed scheen van velen geweken; menig gelaat was bleek geworden; menigeen schrikte op, als een zware uitvallende steen op den zolder der zaal stortte en het gebouw in zijne grondvesten schokte. Hans trad moedig en vastbesloten in het midden der anderen. nBroeders, strijdgenooten !" riep hij met luide stem: u gij hebt als brave mannen gehandeld, toen gij den eersten voorslag van den profeet hebt afgewezen; maar belet mij nu ook niet als een braaf man te handelen. Gij zijt velen in getal; velen van u hebben vrouw en kinderen; en nu eischt mijn pligt en mijne eer, dat ik mij opoffer om zoovele menschenlevens te behouden. Ik zou geen rust meer hebben, als ik uwen dood op mijn geweten had; ik sterf nu gelaten !" Zijne stem beefde een weinig bij de laatste woorden; maar zijn gelaat was kalm. De moedige houding zijner medgezellen zeide hem, dat zij ditmaal voornemens waren zijnen voorslag aan te nemen. Niemand sprak hem tegen; allen zagen zwijgend voor zich neder. //Gij stemt met mij in," ging Hans voort, //en ik dank u voor uwe bereidwilligheid. Gij verligt mij het hart. Maar ik heb nog eene bede aan u. Als gij in vrijheid zijt, denk dan aan nüj, aan de zaak, waarvoor ik sterf, en als gij kunt, bevrijdt Munster van de dwingelandij van een ellendigen bedrieger." — //Ja, dat willen wij!" antwoordden allen, diep geroerd. Toen fluisterde hij JVIöllenhecke in: // In het torenkamertje, op den zolder van het Karmeliter-klooster, zijn twee vrouwen verscholen. AV ilt gij deze om mijnentwil redden, als gij kunt?" Verwonderd zag Möllenhecke hem aan; toen reikte hij hem de hand en zeide: elk beloof het u." Met sidderende schreden naderden de mannen de ven- sters, en gaven aan de Wederdoopers te kennen, dat zij den voorlag wilden aannemen. De heraut verkondigde, dat hij, die de wapens niet uitleverde, sterven zou. Zij moesten de zwaarden, haakbussen en hellebaarden uit de vensters werpen, het raadhuis verlaten, en zich dan op het daarvoor gelegen plein bij elkander plaatsen, u Wie," zeide hij, //inde stad wil blijven, dien is dit toegestaan; wie ze verlaten wil, kan aftrekken en eene som reisgeld met zich nemen." Geen woord werd gesproken, terwijl de wapens kletterend op de stoep voor het raadhuis nedervielen. Slechts halfluide verwenschingen werden gehoord Hans stond kalm en vastberaden aan de deur. Hij wilde de smart zijner medgezellen niet vermeerderen, en verborg zijne droefheid in zijn boezem. Eindelijk waren de wapens afgeleverd , en de mannen traden bijeen. Een bang, onheilspellend gevoel scheen allen aan te grijpen , toen zij zich weerloos bevonden. Daarop verlieten zij de zaal en klommen paarsgewijze de trappen af. Hans was de laatste, die het raadhuis verliet. Bij zijn aanblik wierpen de Wederdoopers hem allerlei beschimpingen naar het hoofd. Hij beschouwde de digtopeengedrongen menigte met een trotschen blik; toen nam hij zijn zwaard en wierp het van zich. Nu eerst trad Jan Beukelsz. te voorschijn. //Goede vriend," zeide hij, //gij hebt u toch vergist; niet mijn, maar uw tijd is voorbij." Daarop verhief de profeet de hand. Dit was het teeken, waarop zijn gevolg wachtte. Als een troep honden vielen zij huilende op Möllenhecke's schaar. Een algemeene kreet van woede werd uit den mond der bedrogenen gehoord. In een oogenblik waren allen geboeid, en die zich verdedigd hadden, lagen bloedend ter aarde. n Ik had het vermoed," fluisterde Hans op dofien toon; h maar het was mijn pligt te haudelen zoo als ik gedaan heb." Nu trad Jan Beukelsz. met spottend gelaat voor de schaar der bedrogenen. //Men behoeft geen woord te houden jegens ketters en verraders," sprak hij. „ Zulk onkruid moet van de aarde worden uitgeroeid." Een nieuwe uitroep van woede antwoordde den leugen- achtigen profeet. De misleiden rukten aan hunne banden. //Voert Möllenhecke en Hans Langerhuizen naar liet Karmelieter-klooster!" gebood de profeet; //want de gevangenissen zijn al vol weerspannigen, en sluit hen daar in een kelder. Zij mogen niet zoo spoedig sterven; dat zou te gemakkelijk zijn. Breng de anderen naar de Domplaats, en voert ook het geschut daarheen." De optogt zette zich in beweging. De gevangenen werden gestooten en geslagen door de menigte. Op de Domplaats , nabij de Jacobikerk, hield men stil. Daar werden de ongelukkigen aan de boomen gebonden; het geschut werd geladen. Een oogenblik daarna dreunden eenige schoten over het plein en hingen een groot getal lijken aan de boomstammen. //Wij kunnen ons kruid en kogels beter besteden," riep Jan Beukelsz toen , en Knipperdolling wenkende, gebood hij : //Doe uw pligt, wreker des Heeren!" Nu trad de vreeselijke Knipperdolling in zijn rooden mantel met zijne vier trawanten vooruit, en met de breede slagzwaarden werden de overgebleven gevangenen meêdoogenloos neêrgehouwen. Hans en Möllenhecke werden naar het Karmelieter-klooster geleid. III. WAT HANS DEED. De vrouw van Dirk Kuiper en hare dochter Bertha wachtten in hare schuilplaats met vurig verlangen op de terugkomst van haren beschermer. Zij hoopten dat hij goede tijding mogt brengen. Eens op een avond wilden zij hun dagelijkschen karigen avondmaaltijd gaan nuttigen, die uit een stuk brood en een dronk water bestond, toen de stilte, die in het kloostergebouw heersc-hte, werd afgebroken door luide en ruwe stemmen , die zich beneden op het voorplein lieten hooren. //Wat zou dat zijn? Men schijnt het klooster te willen binnengaan," zeide Bertha. //Ik hoor toornige woorden en bedreigingen." En haar gelaat toonde hare ontsteltenis Tot hiertoe waren zij in haar verborgen verblijf ook nog niet verontrust geworden. — // Ik begrijp het nietantwoordde de moeder, even verschrikt //Als men onze schuilplaats maar niet heeft ontdekt!" — //Daarvoor behoede ons de Heer!" hernam Bertha. Onmiddelijk daarop bleef zij roerloos staan en luisterde met ingehouden adem. Onder de stemmen der sprekenden hoorde zij er eene, die vol en krachtig klonk, en haar hevig deed ontroeren. //Mijn God!" sprak zij half luid, //kan dat zijn?" — //Wat overkomt u? Wat hoort gij?" vroeg hare moeder. — u Stil!" hernam zij , met de hand eene afwerende beweging makende, en luisterde op nieuw. Nu klonk de stem luid en verstaanbaar, en duidelijk hoorden zij de woorden: //Ik ben liever in dit klooster opgesloten, dan in uw midden te vertoeven, ellendige en snoode dweepers! Ik vrees den dood niet, omdat mijn geweten rein is." — //Dat is de stem van Hans!" riep Catharina verbaasd en ontsteld uit. //Zij hebben hem zeker gevangen genomen." — //Helaas, zoo is het, moeder! ik had zijne stem al herkend. Hij had het voornemen een aanslag te bewerken, en deze is zeker mislukt. Wat zal er nu van hem worden? Ach, mijn God, zij zullen hem dooden!" — //Heer, welk een ongeluk!" hernam Catharina. //De eene ramp volgt de andere." — //Als God ons niet bijzonder te hulp komt, is er geene redding. Wat zal er van Hans worden? God weet, wat zij met hem doen zullen, moeder! Ach, en om onzentwil heeft hij zich in gevaar begeven!" — //Ja, kind!" antwoordde Catharina schreijende: //nu is zijn leven in groot gevaar, en ach! voor ons zie ik nu geen uitkomst; onze leeftogt is bijna ten einde." Moedeloos vielen beide op het zitbankje neder, riepen weenende God om hulpe aan, en luisterden dan weder of zij ook iets meer konden vernemen; maar het gerucht der sprekende stemmen had opgehouden; zij hoorden de groote deur krakend opengaan, en daarna wapengedruisch en luidklinkende voetstappen beneden in het klooster weergalmen. Een oogenblik later werd het stiller, hoewel zij nu en dan weder hoorden spreken, doch nu op bedaarden toon. 