None
IMMC.SWD%282020%29308%20final.NLD.xhtml.44_NL_autre_document_travail_service_part1_v2.docx







EUROPESE COMMISSIE
Brussel, 30.9.2020
SWD(2020) 308 final
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE
Verslag over de rechtsstaat 2020Landenhoofdstuk over Spanje
bij
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO’S
Verslag over de rechtsstaat 2020
Situatie op het gebied van de rechtsstaat in de Europese Unie
{COM(2020) 580 final} - {SWD(2020) 300 final} - {SWD(2020) 301 final} - {SWD(2020) 302 final} - {SWD(2020) 303 final} - {SWD(2020) 304 final} - {SWD(2020) 305 final} - {SWD(2020) 306 final} - {SWD(2020) 307 final} - {SWD(2020) 309 final} - {SWD(2020) 310 final} - {SWD(2020) 311 final} - {SWD(2020) 312 final} - {SWD(2020) 313 final} - {SWD(2020) 314 final} - {SWD(2020) 315 final} - {SWD(2020) 316 final} - {SWD(2020) 317 final} - {SWD(2020) 318 final} - {SWD(2020) 319 final} - {SWD(2020) 320 final} - {SWD(2020) 321 final} - {SWD(2020) 322 final} - {SWD(2020) 323 final} - {SWD(2020) 324 final} - {SWD(2020) 325 final} - {SWD(2020) 326 final}







Samenvatting


Het Spaanse justitiële stelsel kampt met efficiëntieproblemen, waardoor de gerechtelijke procedures steeds langer duren. Om deze kwestie aan te pakken, wordt een nieuw wetboek van strafvordering voorbereid, dat tot doel heeft de strafprocedure te versnellen, alsook een wetsontwerp inzake procedurele en technologische maatregelen. Het gebruik van elektronische middelen is goed ingeburgerd in het justitiële stelsel en er worden verdere verbeteringen doorgevoerd. Niettemin blijven er bepaalde problemen bestaan, met name wat betreft de interoperabiliteit van de systemen die in de verschillende regio's van het land worden gebruikt. Ook de situatie van de algemene raad voor de rechtspraak (Consejo General del Poder Judicial) vormt een lastige kwestie, met name omdat de nieuwe leden nog niet zijn benoemd. De relatie tussen de procureur-generaal en de uitvoerende macht is onderwerp van discussie, in het bijzonder de regeling voor de benoeming en de ambtstermijn van de procureur-generaal, evenals de registratie van de communicatie met de minister van Justitie.
 Spanje heeft de afgelopen jaren zijn corruptiebestrijdingskader versterkt, wat betreft zowel de preventieve als de repressieve dimensie. Hoewel Spanje geen overkoepelende corruptiebestrijdingsstrategie heeft, heeft de nationale strategie ter bestrijding van zware en georganiseerde misdaad, die in februari 2019 is goedgekeurd, tot doel de onderzoekscapaciteit en de toegang tot financiële databanken te verbeteren en de samenwerking tussen de instanties te versterken. Hoewel het strafwetboek en het wetboek van strafvordering in februari 2019 zijn herzien, wordt er gewerkt aan nieuwe ontwerpwetgeving tot wijziging van het wetboek van strafvordering. Aldus heeft Spanje een verbeterd rechtskader voor integriteit in de overheidssector tot stand gebracht, waarbij de integriteitsmechanismen in het parlement zijn versterkt en de regeling inzake openbaarmaking van vermogen, belangenconflicten en onverenigbare functies van hooggeplaatste ambtenaren bij de centrale overheid is aangescherpt. Er bestaat nu een verlengde verjaringstermijn voor ernstige misdrijven en met corruptie verband houdende misdrijven kunnen zwaarder worden bestraft, onder meer met een langere periode van ontzetting uit het openbaar ambt. Er zijn zowel wetswijzigingen betreffende lobbywerk en een betere bescherming voor klokkenluiders voorgesteld, als een omnibuscorruptiebestrijdingswet , maar deze zijn nog niet aangenomen. In april 2019 is een nieuwe gedragscode voor parlementsleden aangenomen, waarbij een parlementair bureau voor belangenconflicten is opgericht om toezicht te houden op de uitvoering ervan.
 De grondwet voorziet in de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van de media, alsook in het recht op informatie. Hoewel voor de televisie- en radiosector aangescherpte voorschriften inzake eigendomstransparantie gelden, is dit niet het geval voor de sector van de gedrukte media. De informatie in het handelsregister (“registro mercantil”) is dezelfde als voor alle andere soorten bedrijven in Spanje en is niet erg duidelijk voor het grote publiek. Er is bezorgdheid geuit over nieuwe wetgeving inzake de openbare veiligheid, die naar verluidt de vrijheid van informatie en de vrijheid van meningsuiting zou beperken.
Het wetgevingsproces voorziet in garanties voor transparantie en de betrokkenheid van belanghebbenden, met name door middel van openbare raadplegingen. Het transparantiekader wordt nog steeds ten uitvoer gelegd en alle Spaanse regio's hebben nu hun eigen rechtskader op dit gebied. Het wetgevend initiatief van de regering en haar recht om wetsdecreten uit te vaardigen zijn onderworpen aan de controle van het parlement en het grondwettelijk hof. De ombudsdienst (“Defensor del Pueblo”) heeft een uitgebreid mandaat, dat hij kan uitoefenen ter verdediging van de rechten van de burgers. De regering werkt aan een open overheidsbeleid om de burgers nauwer te betrekken bij de ontwikkeling van het overheidsbeleid.
 I.Justitieel stelsel 


Het Spaanse justitieel stelsel bestaat uit rechtbanken met algemene bevoegdheid
1
 en gespecialiseerde rechtbanken
2
, en is gestructureerd in overeenstemming met de territoriale organisatie van het land. Het Hooggerechtshof is het hoogste gerechtelijke orgaan op alle rechtsgebieden. Het Grondwettelijk Hof is bevoegd voor alle grondwettelijke kwesties en voor individuele vorderingen met betrekking tot de eerbiediging van de grondrechten. De Consejo General del Poder Judicial (algemene raad voor de rechtspraak), die bij de Spaanse grondwet is ingesteld, is het orgaan voor gerechtelijk zelfbestuur en waarborgt de onafhankelijkheid van de rechtbanken en rechters
3
. Als zodanig maakt hij geen deel uit van de rechterlijke macht zelf. Hij oefent disciplinaire maatregelen uit en is bevoegd om rechters te benoemen, over te plaatsen en te bevorderen. Daarnaast is hij verantwoordelijk voor de opleiding en aanwerving van rechters. Het Openbaar Ministerie is geïntegreerd in het gerechtelijk apparaat met functionele autonomie en heeft als taak de gerechtigheid te bevorderen door het recht, de rechten van de burgers en het algemeen belang te verdedigen. De procureur-generaal wordt benoemd door het staatshoofd, op voorstel van de regering, na raadpleging van de algemene raad voor de rechtspraak
4
. De lokale ordes van advocaten zijn publiekrechtelijke organisaties van beroepsbeoefenaars, onafhankelijk van het openbaar bestuur en zijn niet afhankelijk van de budgetten van de overheid, noch worden hun vermogens openbaar gemaakt. Zij zijn bevoegd voor de organisatie van het beroep en de professionele deontologie en keuren hun eigen ethische code goed.
 Onafhankelijkheid


De algemene raad voor de rechtspraak oefent zijn taken sinds december 2018 ad interim uit. Volgens de grondwet bestaat de raad uit de voorzitter van het Hooggerechtshof (die voorzit) en uit 20 personen – 12 rechters of magistraten, en 8 advocaten of andere juristen met een erkende competentie van meer dan vijftien jaar beroepservaring
5
. Het parlement is verantwoordelijk voor de benoeming van de justitiële leden van de raad
6
, na ontvangst van een lijst van kandidaten die de steun van een vereniging van rechters hebben ontvangen of van 25 rechters
7
. Voor de benoeming van nieuwe leden van de raad is een gekwalificeerde drievijfde meerderheid vereist. In het kader van de twee algemene verkiezingen die in 2019 zijn gehouden, is een dergelijke meerderheid niet bereikt en zijn de leden van de raad voorlopig in functie gebleven totdat een nieuwe raad wordt verkozen. Beroepsverenigingen hebben opgeroepen tot een vernieuwing van de raad
8
, en hebben de bevoegdheid van de waarnemende raad om door te gaan met benoemingen voor justitiële topposities juridisch aangevochten
9
. Hoewel de wet bepaalt dat de raad volledig functioneel blijft totdat er een nieuwe is
10
, heeft de raad in januari 2020 besloten om de benoemingen voor justitiële functies op te schorten
11
. In mei 2020 is de raad echter opnieuw begonnen met de benoemingen
12
. De waarnemend voorzitter van de raad heeft het parlement herhaaldelijk gewezen op de noodzaak om over te gaan tot de benoeming van de leden van de raad
13
. De waarnemend voorzitter heeft de huidige omstandigheden ook aangeduid als een “institutionele anomalie” en gewaarschuwd dat de verlenging van deze situatie de raad in diskrediet zou kunnen brengen
14
. De Raad van Europa heeft opgemerkt dat deze ontwikkelingen bevestigen dat het van belang is ervoor te zorgen dat de raad niet wordt gezien als kwetsbaar voor politisering
15.
 Het niveau van de perceptie van onafhankelijkheid van de rechterlijke macht ligt rond het gemiddelde. Sinds 2016 is de perceptie van de onafhankelijkheid van rechtbanken en rechters door burgers en bedrijven sterk aan het schommelen. In 2020 was er een lichte verbetering ten opzichte van het voorgaande jaar, zowel bij het grote publiek (44 % vindt ze “zeer goed” of “redelijk goed”) als bij de bedrijven (42 % vindt ze “zeer goed” of “redelijk goed”)
16.
 De relatie tussen de procureur-generaal en de uitvoerende macht wordt besproken. De procureur-generaal wordt benoemd door het staatshoofd, op voorstel van de regering, uit eminente Spaanse juristen met meer dan vijftien jaar effectieve ervaring. Alvorens een kandidaat voor te dragen, moet de regering de algemene raad voor de rechtspraak hebben gehoord en moet de geschiktheid van de kandidaat zijn beoordeeld door de overeenkomstige commissie in het congres van afgevaardigden
17. Het Hooggerechtshof kan achteraf een toetsing uitvoeren van de rechtmatigheid van de benoeming. De regering heeft geen bevoegdheid om de procureur-generaal te ontslaan. Het mandaat van de procureur-generaal eindigt echter op hetzelfde moment als het mandaat van de regering
18. Op dit systeem is kritiek geuit, met name omdat het samenvallen van de ambtstermijn van invloed kan zijn op de perceptie van onafhankelijkheid
19. De Raad van Europa heeft benadrukt dat het voor het vertrouwen van het publiek niet alleen van cruciaal belang is dat het Openbaar Ministerie onpartijdig, objectief en vrij van enige beïnvloeding is, met name van politieke aard, maar dat dit zo ook duidelijk naar buiten komt
20. De Raad van Europa erkende dat deze kwestie naar behoren in overweging was genomen, maar drong er bij de autoriteiten op aan meer onderbouwde verbeteringen aan te brengen om het Openbaar Ministerie een grotere autonomie te geven, met name wat betreft de transparantie van de communicatie met de regering
21
. De procureur-generaal handelt op onafhankelijke en onpartijdige wijze en mag geen instructies of bevelen van de regering of een ander bestuurlijk of gerechtelijk orgaan ontvangen. De regering kan echter de aandacht van de procureur-generaal vestigen op relevante acties ter verdediging van het openbaar belang
22. Hoewel de wet bepaalt dat alle communicatie tussen de uitvoerende macht en het Openbaar Ministerie moet plaatsvinden tussen de minister van Justitie en de procureur-generaal
23
, vereist zij niet dat deze communicatie openbaar wordt gemaakt, noch dat deze communicatie schriftelijk wordt geregistreerd. De Groep van Staten tegen Corruptie (Greco) heeft dit ook aan de orde gesteld als een punt van zorg
24. Het blijkt echter dat er een praktijk is om een aantal van deze mededelingen bekend te maken via persberichten op de webpagina van het ministerie van Justitie
25.  Kwaliteit


Er wordt gewerkt aan ontwerpwetgeving tot wijziging van het wetboek van strafvordering. In april 2020 heeft het ministerie van Justitie de procedure voor de herziening van het wetboek van strafvordering in gang gezet. Met name wordt een belangrijke wijziging van de onderzoeksfase overwogen, waardoor het gerechtelijk onderzoek door de openbare aanklagers kan worden geleid. Op dit moment geeft het systeem de onderzoeksrechter de bevoegdheid om het onderzoek te leiden, terwijl de aanklagers alleen kunnen eisen dat er voorzorgs- of onderzoeksmaatregelen worden genomen door de rechter
27
. De belanghebbenden bekritiseren de huidige regeling en koppelen deze aan het gebrek aan efficiëntie van de strafrechtelijke procedures
28
. In juli 2020 werd artikel 324 van het wetboek van strafvordering al herzien om de termijnen voor de onderzoeken te verlengen. De belanghebbenden hadden om deze herziening verzocht, aangezien de strikte termijnen voor het onderzoek onverenigbaar zouden zijn met de zorgvuldigheid die nodig is bij het onderzoek van complexe zaken
29.
 Het gebruik van ICT-instrumenten is goed ingeburgerd in het justitieel stelsel en er wordt nog steeds geïnvesteerd in digitalisering. Met name het project “Justicia Digital”, met een sterke focus op administratieve modernisering en het gebruik van digitale oplossingen in de rechtspraak, is volledig uitgevoerd. De interoperabiliteit tussen de beheersystemen die in de verschillende autonome regio's worden gebruikt, blijft echter een probleem. Het project “Justicia 2030” wil de ICT-diensten op het gebied van justitie efficiënter integreren
30
. Het doel van dit project is om een nieuw model voor de communicatie met de burgers op te zetten, waarbij automatisch en proactief diensten worden verleend. Het project omvat ook de ontwikkeling van alternatieve middelen voor geschillenbeslechting. Hoewel de digitale transformatie van justitie in Spanje verder moet worden verbeterd, toont het land een hoog niveau van ICT-beschikbaarheid voor het beheer van zaken
31
. Spanje behoort ook tot de lidstaten die de meeste regelingen hebben getroffen voor de productie van machineleesbare rechterlijke beslissingen
32
. Spanje kreeg steun van de Europese Commissie om de toegankelijkheid en de kwaliteit van de rechtspraak te verbeteren door de tenuitvoerlegging van cyberjustitie te bevorderen via een strategische en kennisgerichte aanpak en via een algemene wijziging van het beheer en de eenmaking of volledige interoperabiliteit van de respectieve ICT-systemen die door het ministerie van Justitie en de autonome regio's worden ingezet. Spanje heeft ook steun gekregen van de Europese Unie en de Raad van Europa voor het verbeteren van de verzameling van justitiële statistieken en het vergroten van de capaciteit van het bureau dat belast is met de ondersteuning van de slachtoffers (ICT en institutionele ondersteuning)
33
. In de tweede en lopende fase van het project zal de Raad van Europa enkele projecten van Justicia 2030 steunen, zoals de haalbaarheid van elektronische procedurenormen en een handboek over de uitvoering van digitale projecten.
 De COVID-19-pandemie heeft gevolgen gehad voor de werking van het gerechtelijk apparaat. Spanje heeft op 14 maart de staat van alarm afgekondigd
34
. Bijgevolg werd de activiteit van de rechtbanken beperkt gedurende de drie maanden waarin de staat van alarm van kracht was, waarbij de procedurele handelingen alleen in spoedprocedures werden gehandhaafd en de procedurele termijnen werden opgeschort. De belanghebbenden hebben hun bezorgdheid geuit over het feit dat deze maatregelen gevolgen kunnen hebben voor het vermogen van het gerechtelijk apparaat om de opgelopen achterstand weg te werken en voor de te verwachten toename van het aantal rechtszaken, met name in het licht van de uitdagingen met betrekking tot de efficiëntie waarmee het justitieel stelsel al te maken heeft gehad
35
. Er worden inspanningen geleverd om de gevolgen van de COVID-19-pandemie voor het justitieel stelsel tot een minimum te beperken. Er is met name nieuwe wetgeving uitgevaardigd die voorziet in speciale procedurele en organisatorische maatregelen
36
, maar ook in specifieke normen voor faillissementsprocedures
37
. De beoogde maatregelen omvatten ook een ruimer gebruik van digitale technologieën voor procedurele handelingen.
 Efficiëntie


De duur van de gerechtelijke procedure in Spanje neemt toe. Sinds 2016 is de tijd die nodig is voor de afhandeling van civiele, commerciële en administratieve zaken toegenomen
38
. Deze is bijzonder lang voor civiele en commerciële zaken in het Hooggerechtshof, waar het meer dan 600 dagen duurt
39
. Bovendien neemt ook het percentage opgeloste zaken af. In civiele en commerciële zaken is het afwikkelingspercentage gedaald tot 86,7 % in 2018
40
. Het afwikkelingspercentage voor de administratieve rechtbanken van eerste aanleg is ook gedaald en ligt onder de 100 %. Naarmate er meer zaken in het systeem komen dan dat er opgelost worden, ontstaat er een achterstand in het aantal zaken, die toeneemt
41
. Spanje heeft een goed niveau van efficiëntie op een aantal specifieke gebieden van het EU-recht. Met name wat betreft de inbreukprocedures voor EU-merken is de duur van de procedure in 2018 gehalveerd
42
. Wat de consumentenbescherming betreft, is de gemiddelde duur van de rechterlijke toetsing kort en blijft deze stabiel
43.
Spanje neemt maatregelen om de efficiëntie van de rechtbanken te verhogen. Er lopen met name procedures om een nieuw wetboek van strafvordering op te stellen, dat tot doel heeft de strafvervolging te bespoedigen. Het ministerie van Justitie werkt ook aan een wetsontwerp inzake procedurele en technologische maatregelen en de uitvoering van alternatieve geschillenbeslechtingsprocedures. Deze maatregelen zijn bedoeld om de gerechtelijke procedures te versnellen, de doeltreffendheid ervan te verbeteren en maatregelen ten uitvoer te leggen die het huidige stelsel van rechtsbedeling in staat stellen om op een redelijke en nuttige manier te reageren op de door de burgers gevraagde rechtsbescherming
44.
 II. Corruptiebestrijding


De bevoegdheden en verantwoordelijkheden voor de ontwikkeling en uitvoering van het corruptiebestrijdingsbeleid en voor het voorkomen, opsporen, onderzoeken en vervolgen van corruptie worden gedeeld door verschillende rechtshandhavingsinstanties. Het bureau voor belangenconflicten, dat in 2015 is opgericht, is verantwoordelijk voor de controle op de vermogensaangiften, terwijl de raad voor transparantie en goed bestuur, die in 2014 is opgericht, toezicht houdt op de toegang tot informatie en de naleving van de verplichtingen inzake transparantie en goed bestuur.
Spanje scoort 62/100 in de corruptieperceptie-index van Transparency International 2019 en staat op de 10e plaats in de EU en op de 30e plaats wereldwijd
45
. Volgens 94 % van de respondenten die deelnamen aan de speciale Eurobarometer-enquête over corruptie in 2020 is corruptie in hun land wijdverspreid (EU-gemiddelde 71 %)
46
 en 58 % voelt zich in het dagelijks leven persoonlijk door corruptie getroffen (EU-gemiddelde 26 %). 34 % van de respondenten vindt dat er genoeg succesvolle vervolgingen zijn om mensen ervan te weerhouden zich met corrupte praktijken in te laten (EU-gemiddelde 36 %). Bijna negen op de tien Spaanse bedrijven (88 %) zijn van mening dat corruptie zeer of redelijk wijdverbreid is (EU-gemiddelde 63 %)
47
. Meer dan de helft van de bedrijven die op de enquête hebben gereageerd (52 %) is van mening dat corruptie een probleem is bij het zakendoen (EU-gemiddelde 37 %), terwijl 21 % van de bedrijven van mening is dat mensen en bedrijven die worden betrapt op het omkopen van een hoge ambtenaar, naar behoren worden gestraft (EU-gemiddelde 31 %).
 Spanje heeft zijn rechtskader versterkt om de strafbaarstelling en vervolging van met corruptie verband houdende misdrijven en de strafrechtelijke aansprakelijkheid van rechtspersonen voor omkoping en corruptie bij internationale handelstransacties ruimschoots te bestrijken. In de afgelopen vijf jaar hebben er twee belangrijke hervormingen plaatsgevonden met betrekking tot de wijzigingen van het strafwetboek. De definitie van ongeoorloofde beïnvloeding met betrekking tot buitenlandse ambtenaren werd gewijzigd en de reikwijdte van het delict van particuliere commerciële omkoping werd uitgebreid tot personen die de belofte van een gunst of een voordeel aanvaarden
48
. Bovendien werd de strafrechtelijke aansprakelijkheid van ondernemingen uitgebreid tot het misdrijf van verduistering van openbare middelen
49
, en dus tot de rechtspersonen die openbare middelen beheren of die verantwoordelijk zijn voor dergelijke openbare middelen. Er bestaat nu een verlengde verjaringstermijn voor ernstige misdrijven en met corruptie verband houdende misdrijven kunnen zwaarder worden bestraft, onder meer met een langere periode van ontzetting uit het openbaar ambt.
Er bestaat echter geen specifieke algemene nationale strategie voor corruptiebestrijding. In de in februari 2019 goedgekeurde strategie ter bestrijding van de georganiseerde misdaad en de zware criminaliteit wordt de bestrijding van corruptie echter als een prioriteit aangemerkt. In de strategie wordt onder meer bepaald dat de toegang tot financiële gegevens, de samenwerking en de coördinatie tussen de verschillende actoren die bij de bestrijding van deze vorm van criminaliteit betrokken zijn, moeten worden versterkt en dat de maatregelen waarin het Verdrag inzake de strafrechtelijke bestrijding van corruptie voorziet, ten uitvoer moeten worden gelegd. Deze kwestie is ook benadrukt door de Greco, die opmerkte dat de rechtshandhavingsinstanties, met name de politie en de Guardia Civil, hun coördinatie zouden kunnen verbeteren en gezamenlijk een corruptiebestrijdingsstrategie zouden kunnen ontwikkelen om de interne nalevingsmechanismen te versterken
50.
 Het onderzoek naar en de vervolging van corruptiedelicten is verdeeld over verschillende rechtshandhavingsinstanties. Het bijzonder bureau van het Openbaar Ministerie tegen corruptie en georganiseerde misdaad (ACPO) binnen het Openbaar Ministerie heeft als belangrijkste bevoegdheid om alle belangrijke zaken te onderzoeken die verband houden met economische delicten of strafbare feiten in verband met corruptie die door overheidsfunctionarissen worden gepleegd bij de uitoefening van hun officiële taken
51
. Naast het uitvoeren van strafrechtelijke onderzoeken kan het ACPO rechtstreeks ingrijpen in strafrechtelijke procedures in specifieke corruptiezaken, zoals verduistering van overheidsgelden, ongeoorloofde beïnvloeding, buitenlandse omkoping, die onder zijn bevoegdheid vallen
52
. Het onderzoekswerk wordt goed ondersteund door de analytische capaciteiten van vier eenheden, waaronder belastinginspecteurs, controleurs, wetshandhavers en gespecialiseerde politieagenten. De overige zaken worden behandeld door andere diensten van het Openbaar Ministerie en territoriale eenheden
53
. Wat de middelen betreft, heeft het ACPO 29 openbare aanklagers, waaronder de hoofdaanklager. Gezien het gebrek aan middelen dat in het jaarverslag van 2018
54
werd vastgesteld, heeft de regering in april 2019 de capaciteit van het ACPO versterkt met negen extra personeelsleden
55
. Wat de personeelstoewijzing betreft, heeft de Greco zijn bezorgdheid geuit over de autonomie van het Openbaar Ministerie en het ACPO, aangezien het ministerie van Justitie beslist over de personeelstoewijzing
56
. Volgens de gegevens die de algemene raad voor de rechtspraak heeft gepubliceerd, leidden 91 (71 %) van de zaken in 2019 voor corruptiedelicten tot een veroordeling en 26 (29 %) tot vrijspraak.
 De regels inzake openbaarmaking van vermogens, belangenconflicten en onverenigbaarheden zijn niet consistent voor de verschillende niveaus van de overheid en categorieën van ambtenaren. Wat de preventie van corruptie betreft, ontbreekt het op regionaal en lokaal niveau aan op maat gesneden voorkomingsstrategieën. De regeling voor vermogensaangiften is van kracht en de eisen met betrekking tot de openbaarmaking van vermogens, belangen en onverenigbaarheden voor overheidsambtenaren, leden van de regering en parlementsleden zijn vastgelegd in Wet 3/2015 van 30 maart 2015. Het bureau voor belangenconflicten (“Oficina de Conflictos de Intereses” — OCI) werd opgericht in 2006 en versterkt in 2015. Het is verantwoordelijk voor het controleren van de vermogensaangiften, de onverenigbaarheden en belangenconflicten van politieke aangestelden, alsook voor het beheren van de onverenigbaarheidsregeling van staatsambtenaren. Het OCI is verbonden aan het ministerie van Territoriaal Beleid en Ambtenarenzaken, en volgens de wetgeving handelt het volledig autonoom
57
. De bevoegdheden van het bureau voor belangenconflicten zijn in de loop der jaren verruimd. Er is geen permanent mechanisme voor regelmatige samenwerking met soortgelijke structuren op regionaal niveau. Het OCI assisteert de regionale kantoren echter op verzoek
58.
De raad voor transparantie en goed bestuur ziet toe op de toegang tot informatie, de naleving van de transparantieverplichtingen en goed bestuur. De raad staat voor uitdagingen op het gebied van financiële en personele middelen, zoals opgemerkt door de Greco
59
. Sommige regionale wetshandelingen eisen dat hoge ambtenaren hun agenda's publiceren.
 Er zijn bepalingen inzake ethiek en belangenconflicten vastgesteld met betrekking tot de regering en hoge ambtenaren. Afgezien van deze bepalingen
60
 is er echter geen afzonderlijke code voor alle verkozenen. De Greco heeft in dit verband gewezen op de noodzaak van één enkele gedragscode die toegankelijk is voor het publiek en die onder meer praktische maatregelen bevat voor de uitvoering ervan
61
. Op 28 februari 2019 keurde het congres van afgevaardigden zijn eerste gedragscode goed
62
. De gedragscode stelt de beginselen vast voor het gedrag van de afgevaardigden en bepaalt dat de afgevaardigden alle nodige maatregelen moeten nemen om te voorkomen dat zij in belangenconflictsituaties terechtkomen. Een parlementair bureau voor belangenconflicten heeft de verantwoordelijkheid om de inhoud van de verklaringen die in het belangenregister zijn opgenomen, te controleren. Onder de wijzigingen die in deze gedragscode zijn opgenomen, moet elke afgevaardigde zijn of haar institutionele agenda publiceren op het transparantieportaal van het congres. Dit omvat vergaderingen met de vertegenwoordigers van elke entiteit die de status van belangengroep heeft. De code bevat ook een procedure voor het opleggen van sancties aan afgevaardigden in geval van overtredingen.
 De bescherming van klokkenluiders en de regulering van lobbywerk vereisen aandacht. Terwijl de bescherming van getuigen en deskundigen waarborgen biedt voor degenen die zich fysiek bedreigd voelen
63
, ontbreekt het in Spanje aan passende wetgeving inzake de bescherming van klokkenluiders. In 2019 werd een nieuw wetsvoorstel overwogen om enkele van de tekortkomingen van het stelsel aan te pakken door middel van de wet betreffende de bescherming van klokkenluiders, die nog niet in werking is getreden. In juni 2020 is de regering begonnen met het opstellen van nieuwe ontwerpwetgeving ter bescherming van klokkenluiders. Wat lobbywerk betreft, heeft Spanje ook op dit gebied geen specifieke wetgeving. Sommige autonome regio’s en gemeenten hebben echter specifieke wetgeving aangenomen inzake lobbypraktijken
64
. Deze kwestie is ook aan de orde gesteld door de Greco
65.
III.Mediapluriformiteit


De grondwet voorziet in vrijheid van meningsuiting en vrijheid van media. Daarnaast heeft Spanje progressieve wetgeving aangenomen en een uitgebreid wettelijk kader ontwikkeld om de mediapluriformiteit te waarborgen. Een onafhankelijke multi-regulerende instantie neemt de rol van audiovisuele toezichthouder op zich. Spanje heeft een nationaal register van aanbieders van audiovisuele communicatiediensten, dat vrij toegankelijk is voor het publiek en informatie bevat over eigenaren met een aanzienlijke deelneming in het kapitaal van die aanbieders
66.
 De regelgevende bevoegdheden voor audiovisuele mediadiensten zijn toevertrouwd aan de CNMC (nationale commissie voor markten en mededinging). De CNMC is een “multi-regulerende instantie” die in 2013 bij wet is opgericht
67
, met als doel een aantal bestaande regulerende instanties te consolideren in één entiteit die verantwoordelijk is voor het toezicht op verschillende gebieden (concurrentie, energie, telecom, postdiensten, audiovisuele media, alsook spoorwegen en luchthavens). Het doel van deze eenmaking was de onafhankelijkheid van de respectieve organen te vergroten en rechtszekerheid en institutioneel vertrouwen te scheppen door vanuit regelgevings- en mededingingsoogpunt een inclusieve visie te hanteren, met als doel de modernisering van de economie ten gunste van de consument te bevorderen. De CNMC heeft vier onderzoeksdirectoraten (mededinging, energie, telecommunicatie en de audiovisuele sector, alsmede vervoer en de postsector) die verslag uitbrengen aan de voorzitter. Het betrokken onderzoeksdirectoraat voert de praktische behandeling van audiovisuele media-aangelegenheden uit. De CNMC bestaat uit twee bestuursorganen: de raad en de voorzitter, die de raad voorzit. De raad is het collectieve besluitvormingsorgaan van de CNMC. Hij bestaat uit tien leden die door de regering worden benoemd onder personen met een gerenommeerd prestige en beroepsbekwaamheid op de werkterreinen van de commissie. Hun benoeming moet door het parlement worden goedgekeurd na beoordeling van hun geschiktheid en eventuele belangenconflicten. Hun mandaat duurt zes jaar, kan niet worden verlengd en is onderworpen aan strikte voorwaarden om in aanmerking te komen. De redenen voor de beëindiging van het mandaat staan vermeld in artikel 23 van de wet van 2013
68
. In overeenstemming met de wet van 2013 is de regulerende instantie autonoom en volledig onafhankelijk van de regering, de overheid en alle zakelijke en commerciële belangen
69
. De CNMC heeft een solide reputatie opgebouwd en wordt geacht volledig effectief en onafhankelijk te zijn in haar werk. In het rapport van de Media Pluralism Monitor (MPM 2020) voor Spanje
70
 wordt dan ook gesteld dat er een laag risico is voor de onafhankelijkheid en de effectiviteit van de media-autoriteit.
 Bepalingen betreffende de transparantie van de eigendom van de media zijn vastgelegd in de algemene wet betreffende de audiovisuele communicatie
71
. Deze wet creëert een nationaal register van aanbieders van audiovisuele communicatiediensten
72
, dat vrij toegankelijk is voor het publiek
73
. Wat het aandeelhouderschap betreft, schrijft artikel 33, lid 2, van deze wet voor dat eigenaars van een aanzienlijke deelneming
74
 in de dienstaanbieders ook in het register moeten worden vermeld met opgave van het percentage van het kapitaal dat zij in handen hebben. Er is ook informatie beschikbaar in het handelsregister (“registro mercantil”), maar die is niet uitputtend. De MPM 2020 is van mening dat het zelfs voor deskundigen moeilijk is om een duidelijk idee te hebben van wie er precies achter elk bedrijf zit en identificeert een middelgroot risico voor de mediapluriformiteit volgens deze indicator
75.
Wettelijke bepalingen regelen het sluiten van contracten voor staatsreclame en institutionele campagnes
76
. De staatssecretaris van Communicatie controleert of de mediaplannen objectieve criteria volgen in de verdeling en het gewicht van de verschillende media. Het directoraat-generaal voor rationalisatie en centralisatie van overheidsopdrachten van het ministerie van Financiën (DGRCC) centraliseert de contracten van de mediaplannen en -campagnes die door de verschillende bestuursorganen en -agentschappen van de centrale overheidsadministratie worden voorgesteld. Af en toe, afhankelijk van specifieke kenmerken in verband met het doelpubliek of de doelstellingen van de campagne, kunnen verschillende criteria worden vastgesteld zolang deze geen ongelijkheden veroorzaken, overeenkomstig de rechtsleer die is vastgelegd in de arresten 104 en 130/2014 van het Grondwettelijk Hof.
 De vrijheid van de media wordt door de wet beschermd. Wat het kader voor de bescherming van journalisten betreft, biedt de grondwet de basis, aangezien daarin de persvrijheid, het recht op vrijheid van meningsuiting en het recht op toegang tot documenten in het bezit van de overheid verankerd zijn. Daarnaast heeft Spanje progressieve wetgeving aangenomen en een uitgebreid wettelijk kader ontwikkeld om de mediapluriformiteit te waarborgen. Gevangenisstraf behoort tot de beoogde sancties voor ernstige smaad tegen sommige leden van de koninklijke familie bij de uitoefening van hun functies
77
. Bovendien zijn de afgelopen jaren gevallen van vijandigheid jegens journalisten geregistreerd, waaronder situaties waarin journalisten het doelwit waren van bedreigingen of geweld
78.
Het maatschappelijk middenveld heeft zijn bezorgdheid geuit over de bescherming van de vrijheid van informatie. Aspecten van de hervorming van het strafwetboek in 2015
79
, Organieke wet 2/2015 en de organieke wet betreffende de bescherming van de openbare veiligheid
80
 worden door ngo's aangevochten als beperkingen van de vrijheid van informatie
81
. Bovendien wijst Verslaggevers zonder grenzen erop dat de gerechtelijke autoriteiten en de politie steeds vaker de neiging hebben om de bescherming van de bronnen van journalisten terzijde te schuiven en de onderzoeksjournalistiek te dwarsbomen
82
. Belemmeringen voor een effectieve toegang tot informatie, zoals het gericht weigeren van accreditatie van de media door een politieke partij, en gevallen waarin de veiligheid van journalisten is aangetast, zoals fysiek geweld, komen ook tot uiting in de waarschuwingen over Spanje op het platform van de Raad van Europa ter bevordering van de bescherming van de journalistiek en de veiligheid van journalisten
83
. In 2019 werden zes waarschuwingen gepost, en drie in 2020
84.
 IV.Andere institutionele kwesties in verband met controles en waarborgen


Spanje is een parlementaire monarchie, met een tweekamerparlement (“Cortes Generales”)
85
. Spanje is een gedecentraliseerde eenheidsstaat waar de staat en de autonome regio’s (“Comunidades Autónomas”) zowel exclusieve als gedeelde bevoegdheden hebben
86
. Het Grondwettelijk Hof is bevoegd om de grondwettigheid van wetten te toetsen. Beide kamers van het parlement — het congres en de senaat — hebben wetgevende bevoegdheid, die ze kunnen delegeren aan de regering, onder voorbehoud van bepaalde beperkingen
87
. De regering, de twee kamers van het parlement, de assemblees van de autonome regio's en een groep van ten minste 500 000 burgers hebben het initiatiefrecht op het gebied van wetgeving.
 Spanje heeft een gemengd stelsel voor de grondwettelijke toetsing van wetten. Het Grondwettelijk Hof is exclusief bevoegd om de grondwettigheid van wetgeving te toetsen. Doorgaans leidt een verklaring van ongrondwettigheid door het hof tot de nietigheid van de wet erga omnes en heeft deze terugwerkende kracht. De gewone rechtbanken kunnen ook de controle op de grondwettigheid van afgeleide wetgeving, zoals overheidsreglementering, uitoefenen. In het laatste geval is het effect van de toetsing beperkt tot de verklaring van de ontoepasbaarheid van de norm in het concrete geval. Er is echter ook een specifieke gerechtelijke procedure die het mogelijk maakt de norm onder bepaalde omstandigheden nietig te verklaren. De mogelijkheid om een toetsing door het Grondwettelijk Hof te vragen, staat open voor de regeringsleider, de ombudsman, vijftig afgevaardigden, vijftig senatoren , het Openbaar Ministerie, de autonome regio's en de rechtbanken. Individuele personen kunnen een zaak aanhangig maken bij het Grondwettelijk Hof, maar zij kunnen geen beroep aantekenen tegen wetgeving
88
. Van de mogelijkheid om de grondwet te herzien werd in mei 2020 gebruik gemaakt door een groep van meer dan vijftig afgevaardigden, die bij het Grondwettelijk Hof de grondwettigheid aanvochten van verschillende wettelijke bepalingen die waren aangenomen in het kader van de staat van alarm die was afgekondigd om de gezondheidscrisis als gevolg van de COVID-19-pandemie te beheersen
89.
 De belanghebbenden worden bij de wetgevingsprocedure betrokken en er zijn waarborgen voor transparantie. De wet voorziet met name in de verplichting om openbare raadplegingen te houden, waarvoor in een minimumtermijn van 15 dagen is voorzien
90
. Bovendien moet de ontwerpwetgeving vergezeld gaan van een effectbeoordeling van de regelgeving, die een samenvatting moet bevatten van de in het kader van de openbare raadpleging ontvangen bijdragen. De wet bepaalt ook de concrete gevallen waarin de algemene raad voor de rechtspraak en de raad voor het Openbaar Ministerie tijdens het wetgevingsproces moeten worden geraadpleegd. Het congres en de senaat publiceren alle informatie over de wetgevende initiatieven en voorstellen op de respectieve portaalsites. Alle Spaanse regio's hebben hun eigen wettelijk kader op het gebied van transparantie
91.
In het kader van de COVID-19-pandemie werden noodbevoegdheden gebruikt. De staat van alarm werd door de regering
92
afgekondigd en vervolgens aan het congres van afgevaardigden meegedeeld
93
. Het congres van afgevaardigden heeft zes verlengingen van de staat van alarm toegestaan
94
. De grondwet geeft de regering ook het recht om via wetsdecreten wetgeving aan te nemen in gevallen van buitengewone en dringende noodzaak, en binnen een afgebakend materieel toepassingsgebied
95
. De regering is verplicht een dergelijk wetsdecreet voor te leggen aan het congres, dat het recht heeft om hiervan af te wijken. Het Grondwettelijk Hof kan ook nagaan of de regering haar discretionaire bevoegdheid bij de vaststelling van de aangevoerde dringende noodzaak heeft overschreden, en het verband tussen de machtigingsvoorwaarden en de genomen maatregelen beoordelen.
 De bescherming van de grondrechten wordt gewaarborgd door onafhankelijke autoriteiten. De ombudsdienst (“Defensor del Pueblo”) is de nationale mensenrechteninstelling in Spanje. In 2018 werd de ombudsdienst opnieuw geaccrediteerd met de “A”-status door de Global Alliance of National Human Rights Institutions (GANHRI) voor wat betreft de naleving van de VN-beginselen van Parijs
96
. Het hoofd van de ombudsdienst wordt benoemd door het parlement en zorgt ervoor dat de grondrechten van alle burgers in de betrekkingen met het bestuur worden gerespecteerd
97
. De ombudsdienst is een onafhankelijke instelling; hij ontvangt geen instructies van enige autoriteit en voert zijn taken autonoom uit. Elk jaar brengt hij verslag uit aan het parlement over zijn activiteiten
98
 en kan hij ook verslagen indienen over elk onderwerp dat hij bijzonder ernstig of dringend acht. De ombudsdienst is ook bevoegd om de grondwettelijke toetsing en de habeas corpus-procedure in gang te zetten
99
. Met het oog op de transparantie worden alle relevante onderzoeken en klachten in real time openbaar gemaakt op de website van de ombudsdienst.
 Spanje heeft zogenaamde “open regeringsplannen” ontwikkeld. Sinds 2013 heeft de regering open regeringsnormen ingevoerd
100
 met als doel de banden tussen de burgers en de overheid te versterken en een permanente dialoog te ontwikkelen om de burgers meer te betrekken bij de ontwikkeling van het overheidsbeleid. In dit verband heeft Spanje “open regeringsplannen” ontwikkeld
101
. Deze plannen waren gericht op het vereenvoudigen van de procedures, het verbeteren van de transparantie van de informatie en de toegankelijkheid van informatie van betere kwaliteit voor de burgers, op een groot aantal beleidsdomeinen, waaronder justitie. Een bijzonder initiatief in dit verband was de oprichting van het “open regeringsforum”. Dit forum, dat bestaat uit vertegenwoordigers van de overheid en het maatschappelijk middenveld, heeft tot doel een dialoog met het maatschappelijk middenveld te voeren en informatie toegankelijk te maken voor de burgers. Alle overeenkomsten, notulen en andere documenten van de vergaderingen van dit forum worden gepubliceerd op het transparantieportaal
102
. Het vierde actieplan van de open regering, dat in het derde kwartaal van 2020 moet worden goedgekeurd, heeft tot doel het publiek bewust te maken van de waarden van de open regering en zo bij te dragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling van de Agenda 2030
103
. Dit initiatief is ook relevant gezien het feit dat de ruimte voor het maatschappelijk middenveld in Spanje als gekrompen wordt beschouwd
104.
Bijlage I: lijst van bronnen in alfabetische volgorde* * 


* De lijst van de bijdragen die zijn ontvangen in het kader van de raadpleging voor het verslag over de rechtsstaat 2020 is te vinden op (COM-website).
Asociación de Fiscales (13 januari 2020), persbericht.
 http://asociaciondefiscales.es/index.php/general/actividades-a-f/comunicados?start=14



Asociación de Fiscales (2020), Contestación de la Asociación de Fiscales a la consulta realizada por la Comisión Europea para el “Annual Rule of Law Report - stakeholder consultation” (Informe Anual sobre el Estado de Derecho).
http://asociaciondefiscales.es/images/Pdf/200521%20-%20Cuestionario%20Unión%20Europea.pdf

 


Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten (2020), bijdrage ingediend bij de Europese Commissie in het kader van de opstelling van het eerste jaarverslag over de rechtsstaat.
Centre for Media Pluralism and Media Freedom (2020), 2020 Media pluralism monitor.
https://cmpf.eui.eu/media-pluralism-monitor/mpm-2020



CEPEJ (2018), European judicial systems: efficiency and quality of justice.
CIVICUS (2020), Spain country profile.
https://monitor.civicus.org/country/spain/



Congres van afgevaardigden (2 april 2019), persbericht.
http://www.congreso.es/portal/page/portal/Congreso/Congreso/SalaPrensa/NotPre?_piref73_7706063_73_1337373_1337373.next_page=/wc/detalleNotaSalaPrensa?idNotaSalaPrensa=32975&mostrarvolver=N

 


Consejo General de la Abogacía Española (2020), bijdrage aan de online raadpleging van belanghebbenden voor het verslag over de rechtsstaat 2020.
Consejo General del Poder Judicial (15 juli 2020), persbericht.
http://www.poderjudicial.es/cgpj/es/Poder-Judicial/Consejo-General-del-Poder-Judicial/En-Portada/El-presidente-del-TS-y-del-CGPJ-recuerda-por-cuarta-vez-al-Congreso-y-al-Senado-la-necesidad-de-renovar-el-organo-de-gobierno-de-los-jueces-



Consejo General del Poder Judicial (16 januari 2020), persbericht.
http://www.poderjudicial.es/cgpj/es/Poder-Judicial/Consejo-General-del-Poder-Judicial/Oficina-de-Comunicacion/Archivo-de-notas-de-prensa/El-CGPJ-decide-paralizar-temporalmente-el-nombramiento-de-cargos-judiciales-en-la-confianza-de-una-pronta-renovacion-de-la-institucion



Consejo General del Poder Judicial (23 december 2019), persbericht. 

http://www.poderjudicial.es/cgpj/es/Poder-Judicial/Consejo-General-del-Poder-Judicial/Oficina-de-Comunicacion/Archivo-de-notas-de-prensa/El-presidente-del-TS-y-del-CGPJ-recuerda-de-nuevo-al-Congreso-y-al-Senado-la-necesidad-de-renovar-el-organo-de-gobierno-de-los-jueces

 


Directoraat-generaal Communicatie (2016-2020), Eurobarometer: perceived independence of the national justice system in the EU among the general public.
Directoraat-generaal Communicatie (2020), Flash Eurobarometer 482: Businesses' attitudes towards corruption in the EU.
Directoraat-generaal Communicatie (2020), Special Eurobarometer 502: Corruption.
El País, Los jueces exigen al ministro la renovación cuanto antes del Poder Judicial, 20 februari 2020.
https://elpais.com/politica/2020/02/19/actualidad/1582142956_826283.html

 


Europapress, Vox mantendrá el veto a medios en sus sedes y, si le obligan a rectificar, suspenderá las ruedas de prensa, 13 november 2019.
https://www.europapress.es/nacional/noticia-vox-mantendra-veto-medios-sedes-si-le-obligan-rectificar-suspendera-ruedas-prensa-20191113140316.html

 


European Network on National Human Rights Institutions (2020), The rule of law in the European Union — Reports from National Human Rights Institutions.
European Networks of Councils for the Judiciary (2020), Contribution from the European Network of Councils for the Judiciary for the stakeholder consultation for the 2020 Rule of Law Report.
Europese Commissie (2013-2020), EU-scorebord voor justitie.
 Europese Commissie (2020), Country report Spain, SWD/2020/508 final.
Europese Commissie (2020), EU Justice Scoreboard — Quantitative Factsheet.
Financial Action Task Force (2014), Anti-money laundering and counter-terrorist financing measures, Mutual Evaluation Report on Spain, 2014.
http://www.fatf-gafi.org/media/fatf/documents/reports/mer4/Mutual-Evaluation-Report-Spain-2014.pdf



GRECO (2013), Fourth Evaluation Round — evaluation report on Spain on preventing corruption in respect of members of Parliament, judges and prosecutors.
GRECO (2019), Fifth Evaluation Round – evaluation report on Spain on preventing corruption and promoting integrity in central Governments (top executive functions) and law enforcement agencies.
GRECO (2019), Fourth Evaluation Round — second interim compliance report on Spain on preventing corruption in respect of members of Parliament, judges and prosecutors.
Grondwettelijk Hof van Spanje (8 mei 2020), Beschikking inzake de ontvankelijkheid van de vordering tot ongrondwettigheid nr. 2054-2020, tegen de artikelen 7, 9, 10 en 11 van het Koninklijk besluit 463/2020 van 14 maart 2020, waarin de staat van alarm wordt afgekondigd voor het beheer van de crisissituatie veroorzaakt door COVID-19; Koninklijk besluit 465/2020 van 17 maart 2020; Koninklijk besluit 476/2020 van 27 maart 2020; Koninklijk besluit 487/2020 van 10 april 2020; Koninklijk besluit 492/2020 van 24 april 2020; en Besluit SND/298/2020 van 29 maart 2020, tot vaststelling van uitzonderlijke maatregelen met betrekking tot uitvaartwaken en plechtigheden om de verspreiding en besmetting van COVID-19 te beperken.
https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2020-4875

 


Hooggerechtshof van Spanje, civiele afdeling (5 juni 2019), beschikking.
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ES/TXT/PDF/?uri=CELEX:82019ES0605(53)&from=EN

 


Juezas y Jueces para la Democracia (18 mei 2020), persbericht.
http://www.juecesdemocracia.es/2020/05/18/comunicado-jjpd-reclama-la-inmediata-reanudacion-la-actividad-judicial/

 


OESO (2008), Specialised Anti-Corruption Institutions — Review of Models, Anti-Corruption Network for Eastern Europe and Central Asia.
Openbaar Ministerie voor corruptiebestrijding (2018), jaarverslag 2018 — 

https://www.fiscal.es/documents/20142/183863/memoria2018_fiscalia_anticorrupcion.pdf/f6fb3789-9dde-d9cf-eb39-c7223e13794f




Raad van Europa (1999), Criminal Law Convention on Corruption.
Raad van Europa, Committee of Ministers (2000), Recommendation Rec(2000)19 of the Committee of Ministers to Member States on the Role of Public Prosecution in the Criminal Justice System.
 Raad van Europa, Platform to promote the protection of journalism and safety of journalists — Spain.
https://www.coe.int/en/web/media-freedom/spain





Raad van Europa: Committee of Ministers (2010), Recommendation CM/Rec(2010)12 of the Committee of Ministers to member states on judges: independence, efficiency and responsibilities.
Raad van Europa: Committee of Ministers (2016), Recommendation CM/Rec(2016)4 of the Committee of Ministers to member States on the protection of journalism and safety of journalists and other media actors.
Reporters without Borders (2019), Alarm about growing violence against reporters in Catalonia.
https://rsf.org/en/reports/alarm-about-growing-violence-against-reporters-catalonia

 


Reporters without Borders (2020), 2020 RSF Index: Europe’s journalists face growing dangers.
https://rsf.org/en/2020-rsf-index-europes-journalists-face-growing-dangers

 


Spaanse regering (2020), bijdrage van Spanje aan het verslag over de rechtsstaat 2020.
Transparency International, Corruption Perceptions Index 2019.
https://www.transparency.org/en/cpi/2019/results/esp

 


Unión Progresista de Fiscales (2020), bijdrage aan de onlineraadpleging van belanghebbenden voor het verslag over de rechtsstaat 2020.
Virtueel landbezoek aan Spanje in het kader van het verslag over de rechtsstaat in 2020.
 Bijlage II: landbezoek aan Spanje


De diensten van de Commissie hebben in juni 2020 virtuele vergaderingen gehouden met:




·Academische deskundigen


·Vereniging “Abogados del Estado”


·Vereniging van openbaar aanklagers


·College van griffiers


·Nationale commissie voor markten en mededinging


·Rekenkamer


·European Journalists Association


·FEPA


·Algemene raad van notarissen


·Algemene raad van Spaanse advocaten


·Algemene raad voor de rechtspraak


·Onafhankelijk forum voor de rechterlijke macht


·Vereniging van rechters en magistraten “Francisco de Vitoria”


·Rechters voor democratie


·Persbureau van Madrid


·Ministerie van Buitenlandse Zaken


·Ministerie van Justitie


·Bureau van de procureur-generaal


·Platform voor de verdediging van de vrijheid van informatie


·Onafhankelijke beroepsvereniging van openbaar aanklagers




·Beroepsvereniging van de magistratuur


·Progressieve unie van aanklagers


·Raad voor de rechtsvervolging


·Hooggerechtshof


·Technisch kabinet van het bureau van de procureur-generaal


·Raad voor transparantie


·Transparency International Spain



* De Commissie heeft ook met de volgende organisaties gesproken tijdens een reeks horizontale vergaderingen:


·Amnesty International


·Civil Liberties Union for Europe


·Civil Society Europe


·Conference of European Churches


·EuroCommerce


·European Center for Not-for-Profit Law


·European Centre for Press and Media Freedom


·European Civic Forum


·Free Press Unlimited


·Front Line Defenders


·ILGA-Europe




·International Commission of Jurists


·International Federation for Human Rights


·International Press Institute


·Lifelong learning Platform


·Open Society Justice Initiative/Open Society European Policy Institute


·Reporters without Borders


·Transparency International EU







(1)


 
   Voor het civiel, strafrechtelijk, administratief en sociaal recht. In totaal zijn er 2 269 rechtbanken van eerste aanleg met algemene bevoegdheid.
(2)


 
   Handelsrechtbanken, EU-merkenrechtbanken, rechtbanken met speciale taken op het gebied van strafrechtelijke veroordelingen, jeugdrechtbanken, rechtbanken die zich bezighouden met geweld tegen vrouwen en andere gespecialiseerde rechtbanken die bij besluit van de algemene raad voor de rechtspraak kunnen worden opgericht. In totaal zijn er 1 465 rechtbanken van eerste aanleg met gespecialiseerde bevoegdheid.
(3)


 
   In artikel 117 van de Spaanse grondwet is de onafhankelijkheid van magistraten en rechters verankerd.
 (4)


 
   Artikel 124, lid 4 van de Spaanse grondwet.
(5)


 
   Hoewel de grondwet voorschrijft dat de acht advocaten en andere juristen met een drievijfde meerderheid in elke kamer van het parlement worden benoemd (vier door het congres en vier door de senaat), wordt niet gespecificeerd hoe de leden die de rechters vertegenwoordigen, moeten worden benoemd (artikel 122, lid 3, van de Spaanse grondwet).
(6)


 
   Van de 12 leden die rechter of magistraat moeten zijn, worden er 6 gekozen door het congres en 6 door de senaat, uit een lijst van 36 kandidaten die worden voorgedragen door verenigingen van rechters of door ongebonden rechters (art. 567 van Organieke wet 6/1985).
(7)


 
   Grafieken 51 en 52, EU-scorebord voor justitie 2020. Opgemerkt moet worden dat volgens de aanbevelingen van de Raad van Europa niet minder dan de helft van de leden van dergelijke raden door hun collega's moet worden gekozen (Aanbeveling CM/Rec(2010)12 van het Comité van Ministers van de Raad van Europa, punt 27).
(8)


 
   El País, Los jueces exigen al ministro la renovación cuanto antes del Poder Judicial, 20 februari 2020.
(9)


 
   Beschikking van de civiele afdeling van het Hooggerechtshof van 5 juni 2019.
(10)


   Artikel 570, Organieke wet nr. 6/1985 van 1 juli 1985. De bevoegdheden van de interimraad zijn niet beperkt, behalve wat betreft de mogelijkheid om een nieuwe voorzitter te kiezen.
(11)


 
   Persbericht van de algemene raad voor de rechtspraak, 16 januari 2020.
(12)


 
   De benoemingen werden vervolgens stopgezet in juli. De raad kondigde aan dat ze in september zouden worden hervat.
(13)


 
   Persbericht van de algemene raad voor de rechtspraak, 15 juli 2020.
(14)


 
   Persbericht van de algemene raad voor de rechtspraak, maandag 23 december 2019.
