Het Nederduitsch Zuid-Afrikaansch tydschrift, 1838, Deel: NOVEMBER-DECEMBER, no. VI, 1838 
Reis van Lamartine naar het Oosten. Wanneer men dit voorportaal betreedt, dat naar den kant van het ruim open is, ziet men links het divan der Turken, in een diepe en ruime nis, waarin voorheen beelden stonden, opgeslagen; zij zijn de wachters bij het Heilige Graf, hetwelk zij alleen het recht hebben van te sluiten ofte ontsluiten. Toen ik er voorbijging, zaten er zes achtbare Turksche gestalten met lange witte baarden, nedergehurkt op kostbare tapten van Aleppo, tot dat einde op het divan uitgespreid; rondom hen lager, koffykopjes en pypen. Zij groetten ons met waardigheid en zwier, en gelastten een’ der oppassers ons in de kerk rond te brengen. Aan het einde van het voorportaal gekomen, bevonden wij ons onder den ruimen koepel. Het middenpunt deze koepels, hetwelk de plaatselijke overleveringen als het middenpunt der aarde opgeven, beslaat een klein gedenkteken in het grootere besloten, gelijk een edelgesteente kunstig ineenander als in een kas gezet. Het binnenste gedenkteken is een langwerpig vierkant, versierd met eenme pilasters, een karnies, en een marmeren koepel, alles tezamen in een slechten smaak, en van onbevallige en gedwongen teekening. Het is in 1817 hersteld door een’ Europischen bouwmeester, ten koste der Grieksche Kerk, die het thans bezit. Rondom dit binnenvertrek dat de grafstede omsluit, heerscht de lege ruimte van den grooten koepel. Men wandelt er onbelemmerd rond, en vindt in de tusschenruimten der pilaren, ruime en diepe kapellen, welke elk in het bijzonder in verband staan met een of andere der bedrijven van het lijden van Christus; zij bevatten allen eenige waarzegere of onderstelde getuigenissen van de tooneelen der verlossing. Het gedeelte der kerk, dat niet onder den koepel ligt, is voor de Grieksche sekte afgezonderd; een beschot van geschilderd hout, met schilderingen van de Grieksche school bedekt, maakt de scheiding tussen de twee hoofddeelen van het gebouw. Niettegenstaande de vreemdsoortige overdaad van slechte schilderingen en optooizels van allerlei aard, waarmee de wanden en het altaar overladen zijn, maakt het geheel een’ plegtig ernstigen indruk; men voelt dat het gebed onder allerlei gedaanten dit heiligdom heeft ingenomen, en er opeen gestapeld heeft al wat bijgeloovige, maar door godsdienstig gevoel ontgloeide, voorgeslachtene aardig keurden aan de Godheid ten offer gebracht te worden. Een in de rots uitgehouwen trap voert van daar naar de kruin van Golgotha, waar de drie kruisen geplant stonden. Golgotha, het graf en verscheidene andere plekken, door bedryven van het Verlossingswerk vereeuwigd, zyn hier onder het dak van één gebouw van middelmatige uitgestrektheid bijeen gedrongen. Dit strookt niet wel met de verhalen der evangeliën, en men is kwalijk voorbereid om het graf van Jozef van Arimathea, buiten de muren van Sion, in een rots uitgehouwen, aan te treffen op vijftig treden afstand van de hoofdseelplaats, de plaats der strafoefeningen, binnen de omheining der nieuwere muren besloten; maar de overleveringen willen het zoo hebben. Het verstand twist niet, waar het zulk een tooneel geldt, overeen verschil van weinige schreden tusschen de historische waarschynlijkheid en de overlevering: of het nu hier geweest is of daar, dit gaat vast, dat het niet ver was van de plaatsen welke men ons aanwyst. Na eenige oogenblikken van diep en stil gepeins, in elke van die heilige plaatsen, aan de herinnering welke zij opwekken toegewijd, klommen wij weder af in de tempelzaal, en traden het binnenste gedenkteeken in, dat als een steenen gordijn de eigenlijke grafstede aan het oog onttrekt. Het is in twee kleine heiligdommen verdeeld. In het eerste ziet men den steen waarop de engelen zaten, toen zij de heilige vrouwen ten antwoord gaven: "Hij is niet meer hier, maar hij is opgestaan." Het tweede en laatste heiligdom bevat het graf, overstroomd met een soort van sarcofaag van wit marmer, welke de levende rots, waarin het graf was uitgehouwen, te eenenmaal aan het oog onttrekt. Zilveren en gouden lampen, altijd brandend gehouden, verlichten deze kapel, en reukwerk brandt er dag en nacht. De lucht, die men daar ademt, is laag en vol van balsemgeuren. Wij gingen er een voor een binnen, zonder toe te laten dat een van de tempeldienaars ons vergeefde, en waren van het eerste heiligdom afgescheiden door een karmijnroode, zijden gordijn. Wij wilden niet dat een enkel blik de plichtigheid der plaats of de innigheid dier indrukken zou storen, welke zij aan een ieder ons zou kunnen inboezemen, naar gelang van de mate en den aard van zijn geloof aan de grote gebeurtenis, waaraan deze grafstede herinnert. Ieder van ons bleef er bijna een kwartier uur, en niemand kwam er met drooge oogen uit. hart en geest, het godsdienstig gevoel in 's menselijke ziel mag geweld hebben; het ziet dat bij zich houden aan de letter des Christendoms en de leerstukken zijner moeder, het ziet dat hij alleen een wijzegeerig Christendom heeft, naar zijn verstand; Christus ziet voor hem een gekruisigde Godheid, of hij aanschouwt in hem slechts de heiligste der mensen, door de deugd vergood, bezield met de waarheid die van boven is, en stervende om getuigenis te geven van zijn Vader; dat Jezus hem ziet de Zoon Gods of de Zoon des mensen, de Godheid mensch geworden, of de menschheid vergood, zoodanig is zeker, dat het Christendom hem een Godsdienst is van herinneringen, een Godsdienst van zijn hart en zijn verbeeldingskracht; dat het niet zóó door de winden der eeuw en van het leven verwaaid is, of de ziel waarin het wel eens gestort werd heeft die eerste geur gewaard, en het aanschouwen van de plaatsen en gedenkteken van deszelfs instelling verlevendigen zijn indrukken en jagen hem een heilige huivering aan. Voor de Christen, voor de wijzegeer, voor de zedenleeraar, voor de geschiedschrijver is dit graf de grenspaal tussen twee werelden, de oude en de nieuwe; het punt van waaruitgegaan zijn een denkbeeld dat de gedaante der wereld vernieuwd heeft, een beschaving, die alles heeft hervormd, een woord, waarvan de weerklank de aardbol rond gehoord wordt. Deze tombe is het graf der oude wereld en de wieg der nieuwe. Geen steen op aarde werd de grondslag van een zoo vervaarlijk gebouw; geen graf was er ooit zo vruchtbaar; geen leer, drie dagen of drie eeuwen begraven, brak zo zegevierend door de door de mensch daarop verzegelde rotssteen, en maakte de dood zo luistig te schande door een eeuwigdurend herleven. Ik trad ook op mijn beurt, en wel de laatste, in het heilige graf, terwijl mijn geest door die reusachtige denkbeelden bestormd en mijn hart door die innige aandoeningen bewogen werd, welke een geheim blijven tussen de mens en zijn ziel, tussen de denkende worm en zijn Schepper. Zulke aandoeningen worden niet te boek gesteld; zij stijgen opwaarts met de walm der gewijdde lampen, met de balsemgeuren van het wierookvat, met het onduidelijk en verward murmelen der zuchten; zij vallen neder met de tranen, die opwellen bij het herdenken aan die eerste namen, die wij als kinderen stamelden, aan de ouders die ze ons voorzeiden, nam de broeders, zusters en vrienden, die ze met ons uitspraken. Al de godsdienstige indrukken die onze ziel in de verschillende levensperiodes aondededen, al de gebeden welke ooit uit ons hart opwelden of van onze lippen vloeiden, al de blijdschap en droefheid des gemoeds, waarvan die gebeden de taal uitmaakten,— dat alles herleeft in het diepste der ziel, en veroorzaakt door zynen verwarden weergalm die verbijstering des verstands en vermurwing des harten, welke geen woorden behoeven, maar die zich oplossen in een betraand oog, een geprangde borst, een gebukt voorhoofd, en een sprakeloze mond op het grafgesteente gekleefd. Lang bleef ik in deze houding, de Hemel, de Vader aanbiddende, daar van waar eens schoonste van alle gebeden voor het eerst werd opgezonden. Ik bad voor mijn vader op aarde, voor mijn moeder in gindsche wereld, voor allen die nog leven of niet meer zijn, maar met welke de onzichtbare band nimmer verbroken wordt. De gemeenschap der liefde is eeuwig. De namen van alle wezens die ik gekend en bemind heb, en die mij weder beminden, stroomden van mijn lippen op den steen van het Heilige Graf. Eerst daarna bad ik voor mijzelf, mijn gebed was vurig en krachtig. Ik bad om waarheid en moed bij de tombe van Hem, die de meeste waarheid op de aarde had uitgestrooid, en die gestorven was als een willig slachtoffer van die waarheid, waarvan God hem het Woord gemaakt had. Altyd zullen mij de woorden blijven, die ik stamelde in die, voor mijn zedelijk bestaan, beslissende uren. Misschien werd ik verhoord : een heldere glans van rede en overtuiging stortte zich uit in mijn geest, en scheidde duidelijker dan voorheen het licht van de duisternis, waarachtern van dwalingen. Er zijn oogenblikken in het leven waarop de gedachten van de mensch, na langen tijd, gelijk wateren door geen boorders begrensd, zonder bepaalde richting heen en weer gedreven te zijn, eindelijk tegen eenen oever stuiten, van waar ze als gebroken op zichzelf terugkeeren, in een andere gedaante, en met eenen stroom tegen hun vroegere richting inloopende. Dit was voor mij een van die oogenblikken : Hij die gedachten en harten peilt, weet wat beter is, en misschien zal ik het eens ook begrijpen. Het was een verborgenheid in mijn leven, waarvan de ontsluitering nog aanstaande is. WINDNEGOTfE * Fragment uit eenen ouden Fabeldichter. Op een eiland niet ver van de Orcades kwam een kind in het leven, wiens vader Eolus, de god der winden, was, en die een nimf van Caledonie tot moeder had. Men zei van hem dat hij uit zichzelf op zijn vingers leerde tellen, en dat hij, voor hij vijf jaar oud was, zoo volkomen de metalen wist te onderscheiden, dat toen zijn moeder hem een koperen ring gaf in plaats van een gouden, hij het bedriegsel dadelijk merkte, en de ring ter aarde wierp. Zodra hij groot geworden was, leerde zijn vader hem de winden in lederen knapzakken te besluiten, welke hij vervolgens aan alle zeereizigers verkocht; maar daar men in zijn land niet veel prijs op zijn wares stelde, vertrok hij uit hetzelfde om zijn fortuin in de wijde wereld te beproeven, begeleid door de blinde godin van het gevoel. Op zijn reizen vernam hij, dat in Betica laten goud overal blonk, en om deze reden haastte hij zich derwaarts. Hij werd zeer slecht ontvangen door Saturnus, die daar toenmaals nog regeerde; maar toen die oude god de aarde verlaten had, waagde hij het alle achterstraten door te kruisen, waar hij met een heesche stem riep: “Volkeren van Betica, gij gelooft dat gij rijk zijt, omdat gij goud en zilver bezit. Ik heb medelijden met u, geloof mij; verlaat het rijk der ellendige metalen, en vergezelt mij in de gewesten der verbeelding; en ik beloof u schatten waarover gij zelf verbaasd zult staan.” Dadelijk opende hij een partij van de knapzakken, welke hij had meegenomen, en deelde hij zijn waar uit aan allen die er van genieten wilden zijn. De volgende dag kwam hij wederom in dezelfde achterstraten, en riep hij uit: “Volkeren van Betica, wilt gij zeer rijk zijn; verbeeldt u dan dat ik machtig rijk ben, en dat gij nog rijkere zijt dan ik. Windnegotie. talen met hetgene gy gedroomd hebt, en zegt hen op hun beurt te droomen.” Eenige dagen daarna kwam hy terug en sprak hy als volgt: “Volkeren van Betica, ik zie wel dat uwe verbeeldingskracht niet meer zoo levendig is als inde eerste dagen ; laat u leiden door de mijne: ik zal u iederen morgen een geschrift voor oogen stellen, dat voor u de bron van schatten zal zijn. Gy zult er maar weinig woorden in vinden, maar dezelve zullen zeer veelbeduidend zijn. Dezelve zullen den maatstaf zijn van den bruidschat van uwe vrouw, het uitzet van uwe kinderen, en het aantal van uwe dienstboden. En wat u betreft, riep hy tot degenen die het dichtste bij hem waren, wat u aangaat, mijn lieve kinderen, (ik mag u zoo noemen, want gy hebt van mij als het ware een tweede geboorte ontvangen,) mijn geschrift zal de pracht bepalen van uwe rytuigen, de heerlijkheid van uwe feesten en het aantal van uwe vrienden.” Eenige dagen daarna kwam hy weer inde achterstraat; geheel opgeblazen en vol van drift riep hy uit: “Volkeren van Betica, ik had u bevolen u in te beelden, en ik zie dat gy het niet doet: wel dan, nu beveel ik het u.”—Daarop ging hy haastig weg, maar een weinig tot bedaren zijnde gekomen keerde hy terug. “Ik verneem,” schreeuwde hy, ‘‘dat sommigen van u zoo vermetel zijn dat zij hun gouden en zilver bewaren. Het zilver, dat laat ik nog staan,—maar het goud het goud. Och, dat vervult mij met de grootste verontwaardiging. Ik zweer bij mijn heilige knapzakken, dat indien zij het met dele aan mij brengen, ik hen wel strengelijker zal straffen.5’ Vervolgens voegde hy er op een zeer vernederenden toon bij—“Denkt gy misschien, dat het is om die ellendige metalen voor mij te houden, dat ik ze u afvraag ? Een blik op mijn belangloosheid is, dat toen gy mij dezelve voor eenige dagen bracht, ik er lijdelijk de helft van teruggaf.” De volgende dag zag men hem alreeds van verre aankomen, Hy trachtte zich met een zachte en vleierige stem in te dringen. maakte. Maar een weinig moed scheppende, begon hij weer en deed hij nog een klein verzoekje. “Ik hoor,” zeide hij, *dat gy edele gesten zijn hebt. Inden naam van Jupiter, ontdoet er u van, niets verarmt meer dan die soort van dingen. Indien gy beter zelf niet doen kunt, zal ik u uitmuntende agenten zenden om het voor u te verrichten. Welke schatten zullen op u stroomen, indien gy doet wat ik u zeg, ja, ik beloof u al het zuiverste dat in mijnne knapzakken is.” Eindelijk klom hij op een ton, en een stouter taal aannemende, riep hij: “Gy volkeren van Betica, ik heb den gelukkigen staat, waarin gy u nu bevindt, vergeleken met die, waarin ik u gevonden heb toen ik het eerst hier aankwam. Ik zie u het rijkste volk der aarde; maar om uwe fortuin te vergrooten, zodanig vergeef ik u de helft uwer goederen te ontnemen.” Bij deze woorden verdween de zoon van Eolus op lichte vleugelen, en liet hij zijn toehoorders in een onbeschrijflijke consternatie; waarom hij de volgende dag weer kwam en aldus sprak: “Ik heb gisteren gezien, dat mijn woorden u uitermate mishaakten; wel dan, verbeeldt u dat ik niets gezegd heb. Het is waar, de helft is te veel. Er zit niets anders op, dan andere middelen bij de hand te nemen, om het doel te bereiken dat ik mij heb voorgesteld. Verzamelen wij al onze rijkdommen op een plaats, wij kunnen het gemakkelijk doen, want dezelfde maken geen grote hoop.” Daarop verdween hij met drie vierden. Met dit Nummer is weer een jaargang van ons Z.A. Tijdschrift ten einde, en de Redactie, die thans staat vervangen te worden, smaakt daarbij laat genoegen om de voor die tijd op zich genomen taak volbracht te zien. Zij vertrouwt tevens gedurende de loop van haar werkzaamheden het een en ander te hebben bijgedragen, om de hier te lande al tijd bekrompen voorraad, zoowel van aangenaam als nuttig Hollandsch voedsel voor het verstandelijke hart des lezers, te verryken, en dat door de gedurende de laatste jaarlijkse aan het Tijdschrift toegevoegde nummers, weer eens een, hoe gering dan ook, echter blijvend, nut is gestichtt geworden. De Redactie heeft steeds in het oog gehouden, dat het Tydschrift ook berekend zou moeten, om in de bijzondere gesteldheid van onze volkplanting een algemene leeslust, waaraan het hier in vroegere dagen toch zeer ontbrak, en onze tijden, misschien wel niet geheel en al zonder medewerking van dit Maandwerk, reeds voldoende beginnen af te steken, meer op te wekken, daarbij ter bevordering van smaak en goede zeden strekken moest, en heeft hetzelve tot deze einden ook zoo veel mogelijk dienstbaar gemaakt, door zoowel in vorm als inhoud hetzelve naar de bestaande behoeften in te rigten. Naar mate zulks de omstandigheden medebracht, zijn in het Tydschrift, behalve gelegenheids onderwerpen, van tijd tot tijd andere nuttige verhandelingen raketende de Godsdienst, zeden-, letter-, landbouw-, geschied-, staatshuishoudkunde, en dergelijke meer opgenomen. Bij de keuze der eersten, heeft de Redactie echter zorgvuldig vermeden aan eenige bijzondere kerkleer aanstoot te geven, zelfs hetgeen bij een al te ver getrokken ijver in het stuk van Godsdienst voor verkeerde uitlegging vatbaar was, of ook in uitdrukking den minsten zweem naar ligtzinnigheid toonde, gemeend haar lezers te moeten onthouden; en daar waar zy zich tot bloot vermakelijke lectuur bepaalde, alleen zulke stukken opgenomen, waarvan onderwerp noch taal den kieschen denkenden vader of echtgenoot behoefte afschrikken dit werkje aan dochter of vrouw in handen te stellen. Alle de verhandelingen en andere stukken die de lezer voorgelegd, zijn, zoo als men gezien heeft, geen vruchten uitsluitend op Afrikaanse bodem geteeld; zeer vele, zo niet de meeste, vindt men, welke ontleend zijn, en reeds elders door de druk waren gemeen gemaakt; doch daar deze in onze afgelegen gewesten minder verkrijbaar zijn gesteld, bleven zij aan het grootste deel der lezers alhier meestal onbekend, en begreep de Redactie, dat met het opnemen daarvan in dit Maandwerk, hen geen ondienst werd gedaan. Zeker zou de Redactie minder genoodzaakt zijn geweest uit den voorraad van het beschaafde Nederland zich te voorzien, hadden diegenen onder ons landgenoten, van wie men vertrouwen mag dat zij daartoe allemaal met de vereiste bekwaamheden zijn toegerust, zich opgewekt gevoeld, om ter bevordering der goede zaak het hunne bite dragen; dan de lettervruchten van die kant, aan dezelve ter hand gekomen, werden haar zeer karig toebedeeld, en laat dus voor het vervolg veel te wensen over. Naschrift. Onder de verschillende onderwerpen in het Tydschrift voorkomende, moeten zeker voor onze inwoners berichten aangaande het land van hun geboorte en deszelfs geschiedenis, bijzonder belangwekkend zijn en blij ven; de lezer treft er daarom een aantal van aan, welke, waren ze niet nog zo indruk gegeven, door het verloren gaan van bestaande aantekeningen, men zou binnen weinige jaren geheel en al moeten verliezen, en welke toch in de tijd de hoofdbronnen moeten uitmaken waaruit de Kaapsche geschiedschrijver veilig zal kunnen putten. Mocht het gebeuren dat dit Tydschrift in handen van een Nederlandsche lezer valt, en wilde die de waarde of onwaarde daarvan afmeten volgens een maatstaf onder zijn middagslijn geset, zou hij daarop gewis veel, ja zeer veel met grond kunnen aanmerken. Dat het Z.A. Tydschrift zeker op verre na ook die vlugt niet neemt, noch in gehalte te vergelijken is met voortbrengsels van gelijksoortige van den letterlievenden voorouderlijke grond, zal zeker niemand wagen te betwisten. Dan om den arbeid der Redactie met blijkbaarheid te beoordelen, dient men zich vooraf op het koloniaal standpunt te plaatsen, en tevens indachtig te zijn, dat vermits dit Tydschrift gedeeltelijk ook het gebrek aan boekwerken vervullen moet, hetzelfde uit den aard der zaak een zeer verschillend karakter verkrijgen moest, van dat hetwelk andere tijdschriften gewoonlijk hebben. Welke oordeelvormingen er om hetzelfde ondertussen mogen plaats vinden, de Redactie koestert het vertrouwen, dat zowel zij als hun voorgangers niet geheel zonder vrucht voor hunne landslieden zijn werkzaam geweest, en zeker zal het meer en meer, hoewel dan ook met langzame tred, toenemen der leden en inschrijvers voor dit Maandwerk, aan hunne opvolgers ten spoorslag en aanmoediging kunnen strekken om met het nu reeds 15 jaar bestaande Maandschrift verder voort te varen. En hoeveel belangrijk belooft het aanstaande jaar niet, ter ontleening, dan wel opzettelijke beschouwing, en waar aan onze publieke schrijvers de pen zouden kunnen scherpen, wilden zij in de tegenwoordige tijden, waarin ons vaderland, men zou schier kunnen zeggen een maatschappelijke en staatkundige wedergeboorte ondergaat, en de een groote en gewichtige gebeurtenis of onderneming de andere op de hielen volgt en als het ware verdringt, zich alleen tot onze koloniale gebeurtenissen bepalen;—daarvan de Oorzaken en gevolgen op te sporen alsmede de invloed, welke dezelfde, rechtstreeks en zijdelings, op de verlichting, beschaving, zeden, gewoonten en welvaart der ingezetenen uitoefenen moeten, nagaan. Om van enkele slechts met een enkel woord te gewagen: Nog maar weinige weken geleden is de laatste doodsteek aan de staat van slavernij gegeven, en ruim 35,000 zielen, tot die tijd aan banden gehouden, hebben die stand met die van vrije burgers verwisseld.—Aan onze grenzen hebben duizenden der oude en welvarende ingezetenen het land hunner geboorte verlaten, en lijden in Afrika's woeste afgelegen streken, onder de steeds opgeheven moorddolk van bloeddorstige wilden, een kommervol en hachelijk leven; Duitsland en het Eiland St. Helena hierheen meer en meer toe, en wordt daardoor aan de dringende algemene behoeften van handwerkslieden, veld-arbeiders en huisbedienden tegemoet gekomen.—Een aantal geschenken is er onlangs opgericht, en in aanraking met landbouw en handel gebracht, —eene voor ons volkplanting verbazingende hoeveelheid baar geld, ter schadeloosstelling der voormalige slaven-eigenaren, uit Engeland hierheen gevoerd —over welkers voor- of nadeelige werkinhoud voor onze volkplanting zeer uiteenlopende begrippen gewogen gekoesterd.—Eindelijk, terwijl men een begin gaat maken om zelfs de ingewanden der aarde in onze afgelegen zuidhoek te doorwroeten, ten einde zich met de schatten welke daarin verholen liggen te verryken, heeft een Herschel, de roemvollere naam zijn onsterfelijke vaders waardig, het prachtig uitspansel van het nog te weinig bekende zuiderhalfrond met een onvermoeid voorzichtigend oog gedurende vier jaren wijsgeerig gadegeslagen, van daar een zeer rijken voorraad van kennis opgezameld, en alzoo de wetenschappen ten duurste aan zich verplicht. Met de hartenwensche, dat het Tydschrift ieder jaar meer en meer tot nut des lezers gedijen mag en zo doende de letterarbeid dergenen, die zich daarmede in het vervolg zullen bezig houden, den ruimsten zegen mochten inoogsten, neemt de tegenwoordige Redactie van haar Be Contributors thans afscheid, en wenscht dezelve een bestendig vaarwel toe. J. D. W. ZUID-AFRIKAANSCHE KRIONYK. SEPTEMBER—OCTOBER, 1838. Droevig Ongeval.—Op den 1sten Sept. ontving men te Grahamstad de droevige tijding, dat de Heer P. McCrosty, Vredereger van dit District, te zijn huis, ongeveer drie mijlen van de stad, te bed liggend, gevaarlijk gewond door het afgaan van een geweer. De Districts Chirurgijn begaf zich terstond derwaarts, en vond den ongelukkige man jammerlijk lydend aan een verschrikkelijke wond, doordat een geweerschot veroorzaakt. De kogel had het hoofd, boven het oor ingegaan, en had een gedeelte van de hersenpan als van de hersenen weggenomen; de lucht ademde echter nog en scheen zelfs besef te hebben van de pogingen door Dr. Atherstone aangewend, om zijn lijden te verzachten. Dokters Campbell en Atherstone bezochten hem des namiddags, doch de zaak was hopeloos en hij kwam tot den volgenden morgen, wanneer hij den geest gaf. Daar de ongelukkige na het ongeval niet heeft gesproken, is de geheele zaak in grote duisterheid gehuld. Al hetgeen te dien opzichte is bekend geworden, komt hierop neer, dat de knecht van de overledene 's morgens vroeg een geweerschot had gehoord, doch waarop hij niet bijzondere acht had geslagen. Kort daarop was hij volgens gewoonte opgestaan, en koffie gereed gemaakt hebbende, met een kopje naar zijn heren kamer gegaan, doch hem niet ziend, zocht hij naar hem, en vond hem bij een bosje nabij het huis liggend. Het geweer lag naast hem. Hieruit moet worden afgeleid, dat hij is doodgeschoten door het toevallig afgaan van het geweer.—Zuid-Afrikaan, 14 September. Zuid-Afrikaansch Zendelgast, Genootschap.— De negen en dertigste jaarlijkse Vergadering van dat Genootschap werd op Woensdag den 5 September in 's Genootschaps Gesticht in de Langestraat gehouden. Een zeer talrijke vergadering was bij die gelegenheid aanwezig. Het voorzitterschap werd bekleed door de Heer S. Stronck, en het verslag gelezen door de Eerw. Mr. J. H. Beek. Wij vernamen daarin met genoegen, van de vernieuwde pogingen ter onderwijzing der Heidenen te Zoar, waartoe de Eerw. Mr. Gregorowski was aangesteld, die aldaar ijverig werkzaam was. De Eerw. Heer P. E. Faure, Predikant van den Wynberg, hield de redevoering, hebbende ten grondslag het gezegde van de Zaligmaker, Joh, 18 v. 36, waaruit zijn Eerw. met nadruk betoogde de verplichting op elk een rustend, die bad: "Uw rijk komt,"—in zijn kring, de belangen van het Godsrijk voor te staan en te helpen bevorderen. Misdaad op zee gepleegd Op den 10 Sept. een eersten Stuurman van gement schip, wegens moord, waarmee op Maandag den 1 Oct. een aanvang werd gemaakt, eindigde op den volgenden Zaterdag nacht, omstreeks 12 uur, wanneer door de Jury een uitspraak van “Manslag” tegen de beschuldigde werd uitgebracht. Op Maandag den volgende werd door het Hof in deze zaak vonnis geveld, en beiden werden veroordeeld tot 14 jaren transportatie naar N. Z. Wales. De tweede Stuurman, beschuldigd wegens aanranding en mishandeling van de jonge Wilde, en op den 7 ter terechtstelling voor het Hof gebracht, beleden schuld aan de hem ten laste gelegde aantijgingen, en werd direct veroordeeld tot 2 jaren continent op Robben Eiland met hard labor. - Zuid-Afrikaan, 12 Oct. Het Instituut “Tot Nut van het Algemeen.” - Het jaarlijkse Examem der studenten van dit Instituut nam op Maandag den 17 Sept. een aanvang en werd de hele week voortgezet: de prijzenuitdeling geschiedde op Zaterdag daaropvolgende aan een groot aantal leerlingen, wier namen men vermeldt vindt in de Zuid-Afrikaan van den 28 Sept. De Heer J.J. De Sueur deed bij het uitdeling der prijzen, als President, een zeer gepaste aanpraak ten aanhoor van een groot aantal toehoorders, welke alle zeer voldaan schenen over de vorderingen der leerlingen en den onvermoeide ijver der onderwijzers. Kaffers. - Brieven uit Kafferrland ontvangen, melden, dat Kreili tegen een Opperhoofd, aan de Bashee wonende, was uitgetrokken, doch met groot verlies terug gedreven is. Het schijnt, dat hij in het eerst geslaagd was, om het vee van deze kraal te bemachtigen, doch dat de buit en de stroopers naderhand in een open veld zijn onderschept geworden. Al het vee werd hernomen, en vele Kaffers gedood, waaronder een broeder van Wylen Hintza. De vluchtelingen, die te Butterworth zijn teruggekeerd, waren in een zeer beklagenswaardigen toestand - naakt, hongerig en hun voeten doorgegaan. - Grahamstown Journal, 20 Sept. Zelfmoord - Op Donderdag den 27 Sept., heeft een huurstalhouder, met name Payne, een eind aan zijn leven gemaakt, door zich den hals af te snijden. Het lichaam, hetwelk verscheidene uren ter schouwing lag, werd vervolgens naar het Hospitaal gebracht, om van daar begraven te worden. - Meditor, 2 Oct. Bank te Grahamstad. - Uit de Eastern Province Government Gazette blijkt, dat een Oostelijke Provincie Bank van uitgifte en inname te Grahamstad is opgericht, bestaande uit een kapitaal van £40,000 in 1600 aandelen van £25 elk. 200 aandelen zijn opengehouden voor personen in de Kaapstad en 150 voor individuen in Engeland. Stellenbosch Zendeling. Voor den 17de Oct, werd te Tulbagh voor het eerst een Rondgaand Gerechtshof gehouden, hetwelk op die dag geopend is geworden door den Rechter Menzies. Vervolgens criminele zaken hebben gediend, waarvan de belangrijkste was, die van den beruchten Piet July, wegens het vermoorden van zijn byzinte Eva. Nadat het Hof zich ongeveer zes uren lang met deze zaak had bezig gehouden, werd hij door de Jury schuldig verklaard en ontving het vonnis van den dood. Kort daarop erkende hij niet alleen de moord aan Eva gepleegd, maar ook dat hij Carel van der Merwe had bygestaan in het vermoorden van deszelfs huisvrouw. Het weer.—Een brief van Clanwilliam van den 23 Oct. meldt het volgende: Dat het hier sedert drie weken ondragelijk warm is; en er ten 1 uur ’s namiddags doorgaans een oostewind opkomt, als of men voor een heete oven staat; voorts dat er vorige week in de morgen tusschen 8 en 9 uur een vuurbal uit de lucht gevallen en geborsten is, welks neervallende brokken de gedaante van duiven-eieren hadden; en dat het alle dagen dreigt te donderen. Op zaterdag den 13 Oct. omstreeks 9 uur ’s morgens, is te Stellenbosch een zwaar gedruisch gehoord, gelijkend aan het lossen van een zwaar stuk geschut: hetzelfde heeft men op denzelfden tijd te Worcester, achter Kogmans Kloof, op andere plaatsen en vooral in het Roggeveld vernomen.—In het Koude Bokkeveld, nabij de plaats van Barend Joosten, is op het horen van een geweldig gedruisch gezien geworden een zwavelkleurige bal, de grootte hebbende van een wagenwiel, zwevend boven de aarde, trekking door het Koude Bokkeveld over het Roggeveldse gebergte, rookdampen van zich gevend even als een uitgebrande kooloven, dien men bezig is te smoren. In de nabijheid van de plaats van du Toit waren eenige brokken neergevallen aan verbrand ijzer gelijkend, waarvan twee stokken door de Heer Gysbert Keet, van Tulbagh, zijn medegenomen. Parker, gedagtekend Port Natal, 19 Juni :— De aanhoudende opgaven, welke men in de Kolonie hoort, met betrekking tot twisten over grote schaarsheid van leeftoon en verlies van vee door ziekte en honger, onder de emigranten, zijn ongegrond. De sprookjes over de mishandeling in hunner slaven en Hottentotten zijn eveneens onwaar. Eerstgenoemden zeggen, dat zij de grenzen uit vrije wil zijn overgetrokken, en hunne meesters nu niet willen verlaten. Zij zullen op denzelfden tijd in vrijheid worden gesteld, als diegenen welke in de Kolonie zijn. De kwade gezindheid der Emigranten jegens de Engelsen, waarover zo veel in de Kolonie wordt gesproken, is niet waar. Zij zijn verheugd eenen Engelsman te ontmoeten en schijnen met elkanderen te wedijveren, om hem aandacht te bewijzen. Velen zijn sedert mijn aankomst alhier geweest en allen hebben mij verzocht hun kamp te komen bezoeken. Zij zijn voornemens in de aanstaande maand tegen Dingaan uit te trekken, en hunne wagens mee te nemen, ten einde in de nabije van Dingaans kraal te kamperen, en daarmede een soort van fort op te rigten, naar welke zij, ingeval van nood, hun toevlucht nemen kunnen. Zij hebben verscheidene stukken geschut, welke zij nu gereed maken. Hun verlies bij den aanval van Dingaan op hun kamp was zeer zwaar. In één kamp alleen zijn meer dan 100 weduwen. In het gevecht, waarin Uys viel, hebben de Boeren twee legers geheel verslagen, zijnde de witte schilden (oude soldaten) geheel vernield—bij welke gelegenheid de partij van Potgieter zo lafhartig devocht nam, hetgeen door de Zoolas bespeurd, hen tot een geweldigen aanval noopte, en de partij van Uys, door overmacht overrompeld, was genoodzaakt, zich vechtend een weg te banen, waarin zij met moeite slaagde. Kranyk. Ik ben beducht, dat de emigranten, indien zij niet voorzichtigere zijn, weer zullen lyden. Zij trekken nu in de richting van Natal voorwaarts, en, in plaats van in menigte bij elkaar te blijven, trekken zij in kleine partijen van 25 of 30 man: de tegenstand, door hen aan de Zoolas geboden, heeft hen zoo verstand, dat het nutteloos is hen daarover te spreken. De Boeren hebben geen gebrek aan gelden, betalen alles contant. Voorleden nacht zijn drie hunner aangekomen uit het kamp van oude Uys, die zeggen, dat hij gevaarlijk ziek is, -zijn kamp is slechts een dag reizen van Port Natal, aan de Um-Jas rivier, waar zij bezig zijn met ploegen en zaaien, en zullen wellicht in die nabuurschap een stad stichten. Uys heeft aan de Zoolas 75 wagens bij zich, en hetzelfde getal nader bij Natal gezonden, alwaar zij met de landbouw mee een aanvoortanden hebben gemaakt. Ik ben gisteren naar Kapt. Gardener’s plaats, "Berea" gereden. Het was akelig, om de verwoesting van eigendom te zien, aldaar door de Zoolas aangericht. Zout, suiker, koffie, rijst, thee en meel waren allen uit de zaken gehaald en onder elkaar gemengd. Eene prachtige piano, door Brodtwood, geheel in stukken geslagen, -Chinasche en porceleinen waren van alle soorten verbroken. Zijn verlies, zoo als ik vermoed, kan niet minder zijn gewest, dan £5,000. Zijn huis was fraai gelegen, een schoon gezicht hebbende over de Baai. Het land rondom de Baai is werkelijk schoon en komt inderdaad voor, even zo geschikt te zijn voor schapen, als in de Kolonie. In een naschrift tot bovengenoemde wordt gezegd: "Een twintig wagens zijn juist aangekomen binnen drie uren van dezelfde plaats."—Zuid-Afrikaan, 14 sept. Graaff-Reinet, 24 Aug.—Er zijn alhier brieven ontvangen van de Emigranten te Natal, tot de genoemde door een van hun eigen volk aangebracht. Zij genieten nog een vreemde rust, -zij hebben sinds het geval onder Uys, noch met Dingaan, noch met enige andere stammen enige ontmoeting gehad, doch dikwijls sterke patrouilles uitgezonden in Dingaans grondgebied, de laatste van welke is doorgedrongen tot binnen eenen dag reizen van het verblijf des Opperhoofds. Het gehele land werd verlaten gevonden, ofschoon men zegt, dat Dingaan zijn kraal nog bewoont. De Boeren hebben zich in kleine afdeelingen verspreid, om meer ruimte voor hun vee te krijgen. heeft op den 14 Aug. het kamp van J. Potgieter en H. Lange aangevallen, maar is teruggeslagen, met verlies van een groot aantal gesneuvelden uit zijn voornaamste striers. Wij zijn onderrigt, dat hij uit zijn kiaal gevlucht is, en vrede verlangt te maken; doch dit is alles bedriegery. Wij vernemen dat hij zich gereed maakt, om ons weer aan te vallen, en wij zullen in November aanst. met 1,600 man gereed zijn om, hem te ontmoeten. Wij zijn in bezit van 7 stukken geschut; twee 3-poters, twee 4-poters, en drie 2-ponders, en onze manschappen zijn zoo wel geoefend, om mee deze om te gaan, dat zij met een kogel op 2500 schreden het wit even goed treffen, als of zij met een geweer op 50 of 100 schreden schoten. — Wij hebben Retief, P. Uys, den oude Uys, en thans ook Maritz verloren: zodat nu alle hoofden dood zijn. Wij hebben een raad van 24 personen aangesteld en twee Magistraten als Regter, en volgen de wetten der Kolonie op. De Drukpers.—Op Donderdag den 4 Oct. is in het licht verschenen Mo. 1 van een nieuw weekblad, geheel in de Hollandsche taal, getiteld de “Ware Afrikaan’ tegen 5 shill. per kwartaal; en tegen den 1 Nov. is ter uitgave bekend genaakt, “De HonigbAA' een Maandschrift voor Godsdienstminnende lezers, tegen 6 shill. per jaar of 12 nummers. Er zijn thans in de Kaapstad zeven Drukpersen in werking, bij de volgende benamingen bekend: 1. Gouvernements Drukkerij; 2. Commercial Press; 3. Zuid-Afrikaan; 4. Abion Press; 5. Meditator; 6. Victoria Press; 7. The New or Literary and Commercial Press. 