Weekblad voor Israe\u0308lieten, jrg 7, 1862, no. 37, 04-04-1862 
ZEVENDE JAARGANG. A°. 1862. Weekblad voor Joodsch Nieuws. Verschijnt elk Vrijdag.—Prijs per jaargang ƒ6. Buitensteden binnen het rijk franco. Afzonderlijke nummers 15 ct. Toezendingen uitgaand Maandag en Advertenties Woensdag aan het bureau van dit blad, St. Antonius Breestraat, C 25, te Amsterdam. N°. 37, Vrijdag 4 April Uitgevers: S. M. COUTINHO Jr. & Co. Advertenties van 1—5 regels 60 ct., iedere regel meer 10 ct., behalve de zegelgelden. Kapitalen of buitengewoon grote letters worden dubbel berekend. Ongefrankeerde brieven, enz. worden niet aangenomen. CORRESPONDENTEN: Geer. BELINFANTE, te 's Gravenhage. A. B. HOOFDSTEIN, te Rotterdam. Barbaarse handelingen in Tunis. Tolgens de getuigenis van geloofwaardige personen dus leest men in de Férité ler aélite bevinden zich thans meer dan 40 geloofsgenoten in de gevangenissen van Tunis, en tot 's werelds nietigste voorwendsels. De reden voor hun uitsluiting worden beschuldigd van beleediging der Islamitische godsdienst. De getuigenis van een enkelvouden Mahoumèdàan tegen een Israëliet is voldoende, om onmiddelijk van z'n vrijheid te doen berooven, ongeacht in den kerker zijnde, is de behandeling allerhandigst. Met zes tegelijk worden zij in een vuil en vochtig hok geworpen, waarin nauwelijks lucht voor is. Geen bloedverwant of vriend wordt tot den gevangene toegelaten, zelfs niet, wanneer deze ten gevolge van ziekte in het hospitaal is. Het toppunt van barbaarsheid bestaat echter daar, dat de gevangenen, ook terwijl zij zich in het hospitaal bevinden, met ketens beladen blijven. Niets inderdaad is hartverscheurender dan het verhaal van den dood van een der gevangenen, die na 17 jaren oud was. Hij werd in een dergelijke afgrijselijke hoge gekolkt, omdat hij, naar beweerde werd, de godsdienst had gelooid. Na 17 jaren was hij in boeien geklonken, of zijn gezondheid begon te wijken en zijn ziekte werd zoo ernstig, dat hij naar het hospitaal moest worden overgebracht; doch ook daar werd het de moeder niet vergund haar zoon te zien, zodat deze, die nog bloosde van gezondheid toen hij uit haar armen werd gerukt, onder zijn ziekte bezweek, zonder dat zijn einde werd verzacht door de tegenwoordigheid van een enkel hem bekend gezicht. Eerst na zijn dood werden hem de ketenen afgenomen en zijn lichaam overgegeven aan hen, die het moesten ter aarde bestellen. Deze, ofschoon gewend aan allerlei akelige gezichten, werden door een huivering bevangen op het gezicht van de verschrikkelijke sporen, die de ketens op het lichaam van de overledene hadden achtergelaten. In het jongste nummer van de Jewish Chronicle zien wij, dat in de vergadering van het Hoofdbestuur der Britse Israëlieten op 23 maart 11 een schrijven van de Israëlieten te Tunis werd voorgelezen, waarin een ijzingwekkend beeld werd opgehangen van de wrede daden, waaraan hunne gevangen geloofsgenoten ter prooi zijn, in de hoofdzaak met het bovenstaande overeenkomende. Dit schrijven ging vergezeld van een aantal staven documenten, benevens een brief van den opperrabbijn van Marseille aan dien van Engeland, waarin de zaak der Tunesche Israëlieten in de aandacht van genoemd Hoofdbestuur wordt aanbevolen. Ook de Alliantie Israëlische Universele te Parijs heeft een schrijven, in den geest als bovenbedoeld, van de Tunesche Israëlieten ontvangen. Enclose Mortara-geschiedenis in Rusland. Vij ontlenecht het volgende aan de Férité Israélite: Hirsch Meierowitz, een Jood te Neustadt, een klein stadje in het gouvernement Kovinoh, nabij de Pruisische grenzen, bewoont een huis in het dorp Bulke, waarvan zekere Joseph Muntrum eigenaar is. Ofschoon niet bemiddeld, nam hij evenwel zijn broeder Lazarus, een knaap van elf jaren, bij zich in huis op. In het laatst van de maand September verdween het kind plotseling, en in weerwil van alle nasporingen was er geruimen tijd geen spoor van hetzelve te ontdekken. De ongelukkige familie begon zich reeds in haar lot te schikken, denkende, dat het een of ander ongeluk was overkomen, toen men, nu omstreeks zes weken geleden, vernam dat hij nog in leven was. Hij werd door Joseph Muntrum gestolen, die, in overleg met Bukkowitz, een priester van het kerspel Swing, hem had willen doen dooden. Doch daar de knaap wederstand bood, werden beloften, bedreigingen en folteringen beurtelings op gebruikt. Hij werd tot dit einde naar Kupkoye, een dorp in Pruissen, gebracht. Van daar geleidde hem zekere Justin naar den priester te Hillsit, om er gedoopt, te worden; doch de waardige priester weigerde zijn medewerking en raadde Justin het kind aan zijn familie terug te geven. Daarop werd de knaap niet naar zijn broeder, maar naar zekeren Meschewitz in het dorp Murdenleh gezonden. Bij die man aangekomen, werd de knaap aan zekeren Petrowsky, assessor van het district Georgeburg, in Engeland, overgegeven. Deze verkocht het kind aan den priester van Tsuragen. Doch daar deze geestelijke angstig was het kind in zijn huis te houden, naardien zich verscheidene Israëlieten op die plaats bevonden, gaf hij het over aan den priester Darguwitz, van Pagremaruten, waar de knaap zich thans nog bevindt. Hij is, wel is waar, nog niet gedoopt, doch hij is omringd door priesters, die alles in het werk stellen, om zijn toestemming tot den dood te erlangen. Mijnheer de redacteur, daar men bij een zaak, in zekeren zin van algemeen godsdienstig belang, met billijkheid mag verwachten, dat, wanneer er van zekeren kant pogingen worden aangewend om op den weg van godsdienstige beschaving voorwaarts te streven, zulke feiten niet geïgnoreerd blijven, verwondert mij zeer, dat niet reeds in een vroeger nummer van dit blad melding is gemaakt van een, ik mag met recht zeggen, gelukkig geslaagde proef, waarvan ik al vroeg heb geluk gehad aan te schouwen, en, overtuigd als ik ben van uwe bereidwilligheid om door middel van uw geacht blad de spirituele belangen onzer godsdienst te helpen bevorderen en te verbreiden, koester ik het vertrouwen, dat gij, wanneer ik dit verzuim, door mannen begaan, die daarbij tegenwoordig waren en die wel in staat zijn zulks te rechtvaardigen, tracht goed te maken, aan onderstaande regelen wel een plaatsje in uwe kolommen zult willen inruimen, ten einde het tot aansporing moge strekken dat aan het goede, waarin onze lijdende zoon rijk is, regtkmatige hulde worde gegeven. Op Zaterdag 15 Maart had ik het waarlijk zielverheffend genot getuige te zijn van een plegtigheid, die de Jood, wiens hart voor de geestelijke beschaving, gepaard aan echte godsdienstzin, klopt, niet onverschillig mag zijn. De heer M. S. Oppenheim, alhier, krocht het geluk te beurt vallen om die dag een van zijn zonen of twee van zijn dochters in de gemeenschap van onze kerk te zien opnemen. Hoewel dit leuk, vooral wat de zogenaamde plegtigheid betreft, op zichzelf beschouwd, een zeer alledaagsch verschijnsel mag heeten, voor deze keer maakte het echter een lofwaardige uitzondering op de helaas! maar al te stijve vastgehouden regel, dat het openlijke voordragen van een machinaal geïntereleerd deel van de naar een genoegzame waarborg oplevert voor de voltooiing van de godsdienstige fundamenten, waarop de jongeling bij zijn nu ingetreden loopbaan zijn gebouwd van zijn toekomstige zedelijke en in het bijzonder godsdienstige bestemming verder moet optrekken. De heer N. J. van Konkel, godsdienstoefenier alhier, heeft sinds lang getoond de geest en de eisen des tijds te begrijpen. Hij toont door de weg, dien hij ter gelegenheid van de bevestiging van zijn leerlingen inslaat, volkomen op de hoogte te zijn en het standpunt, waarop de Jood, godsdienstoefenier in onzen tijd, zich moet plaatsen, in zijn vollen omvang te waarderen. Hiervan heeft hij nu weer een schitterend bewijs gegeven. – Na de afloop toch der gewone plegtigheid in de synagoge, werd aan een groot aantal gegodigden de aangename verrassing bereid, een jongeling van 13 jaar, de cardinale punten beheerste onze godsdienst op de tot in het Nederduits gerichte vragen met een bewonderingswekkende juistheid en helderheid en in de Hebreeuws taal te zien beantwoorden, waaruit duidelijk bleek, dat hij begreep, ja innig gevoelde wat zijn onderwijzer hem ter beantwoording voorlegde. Velegen de toeschouwers echter nog meer verraste en nog aangenamer maakte, was, dat ook twee dochters op een plegtige en alziend gepaste wijze het heiligdom onzer goddelijke leer binnenlieten. Ook hierin dus toonden 'n ouders en onderwijzers dat het tijd, meer dan tijd is den oude strijd af te leggen en dat het pligt, de duurste pligt is wat meer zorg aan de godsdienstige ontwikkeling der dochteren in Israël te wijden; dat haar, het sieraad van het menschelijke geslacht, hogere eisen gesteld zijn dan als automaten de volvoering van haar godsdienstpligten, lot huishoudelijke gebruiken te zien bepalen; dat ook haar een werkdadige deel toekomt in de geestelijke opvoeding, wanneer het eens haar bestemming wordt moeder te zijn. Nadat ook zij op de haar gedane vragen zeer voldoende antwoorden hadden gegeven, werd de plegtigheid besloten, door een zeer gepaste aanspraak van den vader aan zijn kinderen, waarin tevens de onderwijzer de hartelijkste dank werd gebracht voor de zorgen aan zijn kinderen geavild, en waarbij de regelmatige hulde werd gevoegd wegens zijn onvermoeide ijver voor de belangen der godsdienst. Beschaving zijner leerlingen. Hulde derhalve aan de heer Oppenheim, die zulk een schoon voorbeeld heeft gegeven, en dank de onderwijzer, die zich zóó inspant om zijn heilige roeping zóó te vervullen. Moge beider voorbeeld veel navolging vinden. - Gromngen, X. Den 23sten derde hield de vereeniging Nut en Vermaak haar laatste openbare vergadering voor dit seizoen. Alle leden met hunne dames bezetteden de ruime en schoon verlichte vergaderzaal. Bij deze gelegenheid werd een uitgewerkt verslag uitgebracht van het ontstaan, de reeds verrichte werkzaamheden en de uitzichten in de toekomst van de vereeniging; dit verslag werd gevolgd door eenige redenaars, die zich allen zeer goed van hun pligt gekweten hebben en een algemene toejuiching mogten inoogsten. Die openbare vergadering werd besloten met een bal, waarbij de dans afgewisseld werd door muziek en zang en waarbij zich een zoonje van den geneesheer van Buren te Opperdoes, slechts acht jaar oud, op de piano deed hooren tot genoegen van alle aanwezigen. Bij het verslag werd bijzonder melding gemaakt van de tot stand gebrachte Weldadigheids-Lotering tot stijgende van de kas der vereeniging, welke dienen zal tot een Leenfonds, tot het doen aanleeren van nuttige arbeid aan arme jongelingen en tot het bevorderen van werkzaamheid bij arme families. Die loting, waartoe alleen de goede ingezetenen van Hoorn, die een andere godsdienst belijden, bijna zeshonderd voorwerpen hebben geschonken, die er meestal keurig uitzien en gedeeltelijk reeds bij de dames, die zich hiermee belast hebben, bezorgd zijn en voor het kleinste gedeelte nog ingewacht worden, bevelen wij ook u aan, goede geloofsgenoten in ons vaderland en bijzonder de zuster-gemeente Amsterdam, om die te ondersteunen zoowel met geschenken als met het afnemen van loten in dezelfde, van welker verkrijging later in dit blad aankondiging gedaan zal worden. Helpt ons, bidden wij u, de goede zaak, die wij ondernomen hebben, bevorderen; stelt ons mede in staat, om de nijveren kleinhandelaar, door renteloos voorschot, in zijn handel te ondersteunen; om de arme jongeling door een eerlijk ambacht zijn brood te doen winnen en eindelijk, om werk te verschaffen aan verarmde huisgezinnen. Elk geschenk voor die loterij zal als een offer op het altaar der liefde aangemerkt en in dank aangenomen worden door het bestuur der vereeniging. Nut en Vermaak en namens hetzelfde door zijnen voorzitter Hoorn, M.M. MIEBS, 30 Maart. Hoofd-Onderwijzer, NB. Mevrouw van Praag op de Heeregracht over het Park, zal zich gaarne belasten met de ontvangst van geschenken. BUITEHN LITERATIE BERIGTEN. Polen. Een nieuwe schrede op den weg der gelijkstelling van de Israëlieten wordt door het officiële blad van de 24 voor algemene kennis gebracht. De raad van administratie des koninkrijk heeft namelijk bepaald, dat voortaan in die steden, waar tot nog toe geen gemeenteraden bestaan, bij eventuele noodzakelijkheid tot aanstelling van een extra schepen van den magistraat, ook een Israëliet daartoe kan gekozen worden. Deze bijzitters of extra schepenen nemen deel aan de beraadslagingen over onderwerpen betreffende de algemene stedelijke belangen. Fruisisen. De heer H. Weintraub, voorzanger bij de Israël, gemeente in Koningsbergen, heeft aan den koning een exemplaar van zijn Israël. Tefilat gesang doen toekomen en naar aanleiding daarvan de gouden medaille van verdienste ontvangen. Engeland. In Londen zal eerstdaags een vergadering plaatsvinden met het doel om een meeting ter gunste van de Israëlieten in Polen voor te bereiden, een levendige sympathie voor hun lijden uit te drukken en maatregelen te beramen, die hun lot kunnen verbeteren. Frankrijk, Het bestuur der Alliance Israël Universelle heeft aan sir Culling Eardley, de voorzitter van het Evangelisch Verbond te Londen, den volgende brief gericht: Parijs, 9 Maart 1862. Mijnheeren! Uit de dagbladen vernomen hebbende het vonnis, dat tegen verschillende uit uw geloofsgenoten in Spanje werd gevoeld, zoo is het de begeerte van het comité van de Alliance Israël, u te betuigen, dat het met u deelt in de droefheid en de smart, welke dit vonnis in het hart van iedere rechtgeaarde mensch verwekken moet. Ons genootschap, opgericht tot verdediging der Israël, belangen, vereenigt zich met de algemene beginselen van vrijheid van geweten. Daarom voelt het zich diep gewond door elke poging tegen deze vrijheid, en wij zouden een plicht veronachtzamen, zoolijk onverschillig bleven, nu dit recht ten bloede toe aangetast is. De geest der verdraagzaamheid is nog zoo jong en de tegenwoordige aanval is zoo hatelijk, dat alle vrijzinnige mannen hunne krachten en kennis vereenigen moeten tegen een aanranding hunner voorregten door handelingen, die in een vroeger tijdperk behooren. Wij vereenigen ons daarom van gehele harte met elke poging, die jij in de tegenwoordige omstandigheden noodig acht, en indien onze zwakke stem iets bijdragen kan om handelingen te voorkomen, die wij betreuren, stellen wij ons met groot genoegen, tot uwe dienst. Ontvangt in lof. Mijnheer, de verzekering van onze hoogachting en warme deelneming. Namens het Bestuur: Louis J. Koning, Voorzitter. BINNENLANDSCHE BERIGTEN. Amsterdam, 3 April. 11 's M. de Koningin heeft aan het Diamantwerkers Weesfonds, welks beschermvrouw Zj. M. is, een som van 1000 doen toe; komen, i 1 ; Z 's M. de Koning heeft Vrijdag 11 's m. ook de Diamantfabriek van den heer Coster in de Zwaardenburgerstraat met een bezoek vereerd en zich circa 1½ uur met de bezichtiging der verschillende werkzaamheden aldaar bezig gehouden. Het vereerend bezoek van Z. M. in de Luthersche kerk op Dingsdag 1 April, ten einde het verslag te hooren van de staat der openbare armenscholen en het examen der scholieren bij te wonen, heeft ons grootelijk verheugd. Bij zovele pogingen van duisterlingen, om de gemeente- of volksscholen als schadelijk(!) te verwerpen en door altijd te betreuren sectescholen te doen vervangen, bij zulk onverantwoordelijke taal, als zeker ontslagen schoolopziener te Groningen in der tijd gevoerd heeft, is dewijcing, door Z. M. bewezen aan de openbare armenscholen alhier, waar de bevolking voor een negende deel ook uit Israëlieten bestaat, dubbel welkom. De verbroedrige tusschen zoonen van hetzelfde vaderland, tusschen burgers en burgers onderling, tot dusverre feitelijk legen gehouden, even als dit helaas nog in de hoogere standen dikwijfel wordt waargenomen, krijgt daardoor een nieuw leven en verhoogde waarde. De toekomst van Nederland ligt in het onderwijs aan het jeugdige geslacht en het wordt meer dan tijd, dat de verkeerde handelingen van hen, die scheiden willen wat vereenigd moet blijven, krachtdadig worden tegengegaan. Wij beschouwen dan ook de komst van Z. M. als een vernieuwd blijk, dat Oranje steeds voorgaat, waar vrijheid en verdraagzaamheid moeten worden gepredikt. Het verslag zelf bevat ons voor het overige, evenals het examen, zeer voldaan. Met genoegen leggen wij ook de verklaring af, dat de meest orthodoxe Jood niets zou gevonden hebben, dat hem aanstoot kon geven, maar veeleer den geest van liefde en het godsdienstig gevoel, die overal en in alles merkbaar waren, zou moeten prijzen. Het enkele feit, dat de scholier, die zoo flink een dankbetuiging uitsprak, en alle Christelijke en maatschappelijke deugden, doet daartegen niets af, want deze wellijke woorden hebben voor ons en voor alle Joden, wij durven beweren voor iedere verstandig man geen bijzondere betekenis. Ook al zou, hetgeen wij ontkennen, het Christendom meer tot deugd opwekken dan het Jodendom, dan nog zou de deugd nooit de slavin van eenige kerkgenootschap kunnen worden. Tot ons leedwezen zien wij ons genoodzoodaan te constateren, dat tot nog toe bij de Ned. Israël, gemeente alhier over het algemeen weinig belangstelling in het voorbereidend verkiezingswerk wordt aan den dag gelegd. Sedert Zondag toch liggen de lijsten der kiezers en der verkiesbaren ter vergaderkamer van het kerkbestuur ter visie en tot en met gisteren is van de ongeveer 650 kiezers en 256 verkiesbaren schier niemand van de lijsten come inzage nemen. Terwijl wij het kerkbestuur in overweging geven, of het niet wenschelijk ware, dat het tegelijk met de oproepings-billets ook gedrukte lijsten der verkiesbaren aan de kiezers deed toekomen, achten wij het niet overbodig deze laatsten nadrukkelijk te waarschuwen, om niet voorbarig te zijn met het doen van toezeggingen om kunnen stemmen op deze of gene persoon uit te brengen. Dat zij zich vooral herinneren, dat, welke betrekking zij ook in de maatschappij bekleeden en hoe afhankelijk zij ook in hun beroep, handel of anderzins zijn mogen, zij als kiezers geheel onafhankelijk zijn en zich aan bedreiging noch intimidatie behoeven te storen, naardien de stemming met gesloten briefjes plaats heeft, die zijzelf in de stembus komen werpen, zoodat hun stemming altijd geheim blijft en niemand ooit zal kunnen controleren of men voor deze dan wel voor die kandidaat gestemd heeft. Wij voor ons hopen in een volgend nummer aan den door verschillende kiezers kenbaar gemaakten wensch, om hen een kandidaten-lijst tot voorstellen in ons blad aan te bieden, gevolg te geven. Men verzoekt ons aan het volgende een plaatsje in te mimen; ten aanzien van de op handen zijnde keuze van leden voor de kerkeraad alhier verneemt men met leedwezen, dat het kerkbestuur, hetwelk met de uitvoering van het kies-reglement is belast, alles zóó schijnt in te rigten, dat die verkiezing de meeste kans heeft van te mislukken. Zoo is de dag van de verkiezing bij uitnemendheid slecht gekozen, namelijk op een Donderdag, als wanneer ieder zijn gewone bezigheden heeft, terwijl voor Israëlische verkiezingen de Zondag het meest geschikt en als door de natuur aangewezen is. Zoo heeft men verder voor het inleveren der stembillets twee lokalen aangewezen, beide in dezelfde buurt, en als ware het naast elkaar, uitnemend geschikt voor een blijkbaar gewenstenden kring van kiezers, in plaats van een der bureaus te vestigen in de nabijheid van deze kiezers, welke niet in het centrum van deze kring wonen. Het is te betreuren, dat de kerkeraad deze zaak aan het kerkbestuur geheel heeft overgelaten, vooral deze eerste maal, want nu vooral had behoorden gewaakt te worden tegen de oude tactiek om beginselen, die men niet langer kan veren, in de uitvoering te doen schipbreuk lijden. Vrijwel hoopen dat of de te dezer zaken bekend geworden bijzonderheden zich niet mogen bevestigen, dat het kerkbestuur, bij tijds gewaarschuwd, nog op zijn beschikking mag terugkomen. Het kerkbestuur van de Nederlands-Israëlische Hoofdsynagoge alhier heeft aan de Nederlands-Israëlische godsdienst. schoolcommissie op haar verzoek tijdelijk het gebruik afgestaan van de vertrekken onder de Uilenburger kerk en zulks, ten einde, gedurende de verbouwing van de meisjesschool in de Capelenterstraat, de meisjes aldaar kunnen worden onderwezen. Zijn wij wel onderricht, dan zal het tegenwoordige gebouw der meisjesschool eerstdaags gesloopt en er een fraai schoollokaal met onderwijzerswoning enz. opgericht worden. Naar wij vernemen, heeft het Nederlands Israël, armbestuur alhier van de erfgenamen van wijlen den ridder I. C. de Brunet, in leven consul-generaal van Rusland alhier, een gift ontvangen van zes honderd guldens. Ook heeft de heer Martin Coster, uit Parijs, voor zijn vertrek van hier aan gemelde bestuur, alsoals aan het Nederlands Israël, jongensweeshuis en aan het meisjes-weescollege eenhonderd guldens doen toekomen. Bij de Vereeniging tot beheer der Bischoffsheim-Stichting zal eerstdaags een vacature ontstaan door het vertrek naar het buitenland van de heer H. B. Goldschmidt, president zowel van het hoofdbestuur als van het Amsterdamse comité. Aan de nog zoo jeugdige vereniging is de aftreding zeer te betreuren en zulks te meer, daar de heer H. B. Goldschmidt, die in zoo vele betrekkingen nuttig werkzaam was, met hart en ziel de belangen der Bischoffsheim-Stichting behartigde. Wij hopen, dat de vacature op waardige wijze zal worden aangevuld. Men zal zich herinneren, dat de leden van het Amsterdamse comité van de Vereeniging tot beheer der Bischoffsheim-Stichting van de stichters in der tijd de opdracht hebben ontvangen, de vereniging in het leven te roepen en aan haar een duurzaam bestaan te verzekeren door het doen erkennen van de vereniging als rechtspersoon enz. Naar wij vernemen, hebben de eerste oprigters der vereniging deze dagen aan de stichters, de heer Bodewijk Raphael Bischoffsheim en mevrouw Amalia Bischoffsheim geb. Goldschmidt, te Parijs, een blijk van hulde doen toonen door een dankbetuiging, op keurige wijze door onzen geloofsgenoot de heer v. d. Stempel geschreven en met fraaie versieringen, waaronder de wapens van Amsterdam, Parijs en Mainz, voorzien. Dit stuk luidt als volgt: Den Heere Bodewijk Raphael Bischoffsheim en Mevr. Amalia Bischoffsheim, geb. Goldschmidt, te Parijs. De ondergetekenden, ten hoogste vereerd met de hun opgedragen taak van het beheer van de Bischoffsheim-Stichting, die aan uw weledigheid te danken is, voldoen aan een aangemanen pligt, door u hunne hulde en erkenning te betuigen voor uw aanzienlijke schenking, die tot in het late nageslacht een bron van kennis, welvaart en geluk zal zijn – en het schoonste gedenkteken vormt, dat ooit voor uw naam kon worden gesticht. Met uw welnemen zij voorts de wensche, dat “eenmaal de dag mag aanbreken, waarop de “weldadigheid van uw stichting ook buiten Israël zal “kunnen genoten worden. Wij herinneren, dat het 25ste concert van het Diamantwerkers-Wezenfonds zal plaats hebben op Maandag 28 April aanvankelijk in de zaal van het Parktheater, waarop zal worden uitgevoerd: Fragment uit die weisse Dame van der Freischutz; kinderliederen: Zufriedenheit, naar melodieën van Auber, volgens liederen naar aanleiding van Mozarts Zauberflöte, en Feinlied, van A.P. Beßijn uit te voeren door het mannenkoor. De heer Schachat, bariton aan de Koninklijke opera te 's Hage, daartoe welwillend voor de directie van genoemden schouwburg afgestaan, als ook de heer J.G. Giese, 1ste vcelo van denzelfden schouwburg, zullen geheel onbelangrijk door solosolo's doorbrengen dit concert op. De instrumentale werken zullen door het voortreffelijke Frascati-orkest worden aangebracht. De heer J.Wijnkoop, student aan het Nederlands Israël, seminarium, zal aanstaande zaterdag te 12 uur een dictaat houden in de Nieuwe synagoge op de Deventer Houtmarkt. Wij hebben weer een opstel ontwikkeld van een volbloed Nederlands-Israëliet contra J. P. te G—n,, waardoor wij aanleiding vinden ook een paar woorden van onze zijde over het onderwerp in het midden te brengen. Aanvankelijk deed het ons genoegen te ontwaren, dat ook anderen zich opgewekt gevoelden de zaak van het rabbinaat in dit blad ter sprake te brengen, eensdeels omdat wij daarin een blijk van belangstelling meenden te zien, en ten andere, omdat wij geloofden, dat de zaak van het Amsterdamsche Hoog-rabbinaat daardoor wellicht eene schrede zou vorderen. Tot ons leedwezen zijn de strijders van lieverlei van het eigenlijke terrein afgedwaald en achter het schild der anonimiteit in persoonlijkheden vervallen, waarvoor wij onze kolommen moeten sluiten. Van daar, dat wij ook die vrij uitvoerige opstellen van drie nieuwe strijders, die mede niet vrij zijn van persoonlijkheden en bijgevolg soortgelijke antwoorden zouden uitlokken, ter zijde leggen. Wij gelooven, dat noch de volbloed, noch J. P. reden hebben over partijdigheid onzerzijde te klagen. Want de aard der moet in zoodanigen pennenstrijd noodwendig eene der partijen het laatste woord hebben, vermits de polemiek anders eindeloos zou blijven. In de hoofdstad voelt de Nederlandse Israëliënte het gemis van een voor haar geschikten opperrabbijn steeds meer en meer. Dat geen verder betoog behoeft; even zeer staat het bij ons vast en hij, die meer dan een oppervlakkige blik in de toestand van de Israëlische gemeente alhier heeft geworpen en weet waar de schoen haar wringt, zal, als hij onbevooroordeeld is, het met ons moeten erkennen dat die gemeente, wil ze een voor haar geschikten rabbijn hebben, haar oog op het buitenland moet vestigen! Wij zullen hier niet poging de dwaze beschuldigingen te wederleggen, die men de Duitse rabbijnen heeft naar het hoofd geworpen, op grond dat de harmonie tussen een enkele hunnen en diens gemeente werd verbroken; wij zouden zodanige pogingen onzerzijds schier als een beleediging voor de Duitse rabbijnen in ons land beschouwen. Wij kunnen ons echter niet onthouden hier een fragment te laten volgen van een ons toegezonden opstel, dat wij om gegronde redenen niet in zijn geheel konden opnemen. De daarin vervatte argumenten zijn onzes erelijkerlijk onwederlegbaar. Men oordeelt: Samuel ben David van Levi, schilder van nijve, geboren in 1630 te Mezeritz in het groothertogdom Posen, werd eerst rabbijn te Halberstadt, en later in een niet door hem opgegeven plaats (Steinach of Seckendorf), in welke laatste hij gedwongen werd zijn ambt neer te leggen. Zou men daarom in Ben tijd hebben geoordeeld dat niet alleen de geleerde Samuel, maar ook elk andere rabbijn uit Polen ongeschikt is? Chajim Bacharach, schrijver van Chidach, geboren in 1628 te Moravië-Brod, heeft in 1660, wegens een geschil met zijn gemeente te Coblentz, dezelfde moeten verlaten; dus van die rabbijnen uit Moravië niet goed. Hirschi Ashkenasi, geboren te Wilna in 1660, moest in 1714 wegens een storm met de Parnassijns te Amsterdam, heimelijk vluchten. Zo ook zijn alle rabbijnen uit Rusland trots de godsdienstige inwijding der nieuwe woning aan den bewaarder der begraafplaats Zeeburg, welke aanvankelijk op 6 April was vastgesteld, is ten gevolge van enige onvoorziene omstandigheden eenigen tijd verschoven. In de Nut en Beschaving werd op Donderdag den 27sten Maart jl. het woord gevoerd door den Heer Mr. "Op 24 Maart. Gelijk gemeenlijk op te grote achteruitgang volgend, en te snelle vooruitgang reactie ten gevolge heeft, in grote gelijk in kleine zaken, zo is het ook met een hier ter stad bestaande liefhebbers-tooneelvereniging, waarover wij meermaals spraken, en die thans haar vijfde levensjaar intreedt. Wij bedoelen: Kunst en Oefening zij ons Doel, en de jongste soiree, gisteren gegeven de afscheidsvoorstelling voor dit jaar legt ons bovenstaande regels in de pen. Wij vragen ons intussen: gaf die soiree zo veel bewijs van achteruitgang, dan antwoorden wij ja, en wij antwoorden tevens ontkennend. Want de voorstelling, bestaande uit twee lieve blijspjes en aangenaam afgewisseld door een groot intermezzo muzikaal, getuigde van den snellen vooruitgang onder deze liefhebbers en deed den kunstzin uitkomen en den ijver tevens, waarbij de directeur, bestuur en de overgeblevene werkende leden nog bezield zijn. Wij zeggen: de overgeblevene, en dat is de reden, waarom wij zeggen: ja, er is achteruitgang te zien van de -werkende kring is reactie merkbaar, en de oorzaak? Zij is gelegen: vooreerst in twee omstandigheden, die een groote rol onder het personeel spelen, een verblijdende en een treurige, en zij is voorts gelegen in de weinige aanmoediging, die bestuur en de werkende kring van de gewone leden ondervinden. En toch, bet aangename, dat ook weer de gisteren gegeven soiree opleverde, zij bet, dan ook met de grootste moeite zoo verkregen; de amicaliteit, die deze bijeenkomsten van een in zijn aard uitgelezen en gezaaid kring beheerst, zij zouden zeker een ieder doen betreuren, - wanneer meerdere opgewektheid niet plaats maakte voor de thans opmerkelijke laagwierp, en hopen dat daarom dat het vraagteken achter dit jaar geplaatst, moge blijken daar misplaatst te zijn, en dat het vijfde jaar een schoon verschiet voor deze nuttige en hoogst genoegzame vereniging moge openen, dat geleide, samenwerking de instandhouding moge bevorderen en den bloei van Kunst en Oefening zij ons Doel! Het door Manbijim der Nederlands Israëlische Ring-Synagoge alhier aan de Hoofd-Commissie ter bekrachtiging aangeboden kerk-reglement werd in de loop der vorige maand, met bare goedkeuring voorzien, terug ontvangen, en middelweg daarna werd overgegaan tot de verkiezing van 9 [// er slechts 8. Red.] kerkeraads-leden en zijn als zoodanig benoemd de HH. B. H.V os, S. de Leeuw, L. van Raalte, Prof. I. E. Aimmwas, 31 Maart. De Israël, vereniging Huis en Genoegen hield den 22 van deze, onder voorzitting van den heer P. Prenkel, hare eerste grote vergadering. Na de openingsrede, door de voorzitter extemporé uitgesproken, werden door de heren L. A. en L. Cohen en de jonge juffrouw Erenkei eenige ernstige en komische voordragten gehouden, gevolgd door het toneelstuk: Een grap van een, waarbij ook de heren P. Erenkei, S. Langedijk, E. Koopman en H. Fortuin medewerkten. Later werd door den heer H. Fortuin en de jonge juffrouw Coben een toneelmatige voordragt ten beste gegeven, waarin de nadelige gevolgen van het spel werden besproken, terwijl de werkzaamheden werden besloten met een zeer uitgebreide declamatie: de Visschersknaap, door de jonge juffrouw Erenkei, ere-lid van de Rederijkerskamer Tollens alhier. Het geheel werd door muziek en dans afgewisseld. Allen, die aan de werkzaamheden deel namen, hebben zich lofelijk van hun taak gekweten en werd herhaaldelijk daverend toegejuigd, terwijl de jonge juffrouw Erenkei haar reeds gewoonte geworden gunstige reputatie op het gebied der uitgelezen welsprekendheid op schitterende wijze heeft gehandhaald. Op 28 Maart, ingevolge de circulaire van den Minister der Hervormde Geeredienst enz., d.d. 30 September 1861 No. 1, is door het kerkbestuur der Israëlietische gemeente te Tiel het nieuwe reglement met bijgevoegd vrijwillig kies-reglement goedkeuring aan de Hoofd-Commissie tot de zaken der Israëlieten opgezonden, met een begeleidende missive, waarin het verschil van gevoelen is kenbaar gemaakt tussen den Mainbig-opzichter den beer I. Hijmans Gz., die het kies-reglement eerst met primo Januari 1863 in werking wil hebben, en de beide overige bestuurders, die vier weken na de goedkeuring tot het verkiezen van nieuwe kerkbestuurders willen overgaan. Met algemene belangstelling ziet men in deze de beslissing van de Hoofd-Commissie voor deze welbevolkte en welvarende gemeente te gemoed, te meer daar de reglementen van deze gemeente reeds eenigen tijd voor de circulaire waren herzien, en zodanig naar de behoeften des tijds en der volksbeschaving gewijzigd, dat men hier algemeen de resultaten bevredigend mag noemen. Op 28 Maart, op de Maandag den 24 dezer heeft hier een ressortale vergadering plaats, waarin een ressortaal reglement werd vastgesteld, dat reeds aan den Minister ter bekrachtiging is opgezonden. Als beginsel is aangenomen, dat er zal zijn een ressortaal bestuur, zaraansteld uit drie leden dezer Hoofdsynagoge en een lid uit iedere andere gemeente in dit ressort, te kiezen door de respectieve kerkbesturen uit of leuten hun midden. Voorts zullen uit dit ressortaal bestuur gecommitteerden worden gekozen, belast met de dagelijkse bea aangelegenheden, betreffend dit ressort. Zijn wij wel onderricht, dan zal dit reglement de goedkeuring erlangend in werking treden op 1e. Jan. 1863. Grenzen, 31 Maart. Bij dispositie van Zijne Excellentie den Minister voor de Zaken der Hervormde Gereedienst enz., dd. 25 Maart jl., n° 9, is aan de door deze gemeente ingezonden reglement en kies-reglement de noodige sanctie verleend. Zodra de kerkeraad den termijn van invoering zal hebben vastgesteld, zal het kunnen in werking treden. Wij menen het volgende feit, dat hier onlangs heeft plaats gehad, niet onvermeld te mogen laten, maar de aandacht van alle besefte Israëlieten en inzonderheid van de geestelijkheid erop te moeten vestigen. Onlangs moest bij de rechtbank alhier een Israëliet getuigenis van de waarheid afleggen en werd vooraf door de voorzitter de gebruikelijke eed van hem gevorderd. De getuige zei, dat zijn godsdienst hem niet veroorloofde, de twee voorste vingers van zijn rechterhand op te heffen, waarom hij verzocht de eed te laten doen onder het opsteken van de voorste vinger van zijn rechter- en die van de linkerhand. De rechtbank was toegevold, dit verzoek in te willigen; of evenwel dit feit in staat was bij het aanwezige publiek eerbied voor onze godsdienst op te wekken, betwijfelen wij zeer. "De Koerier", 30 Maart. Gepasseerd is Maandag werd alhier gehouden de tweede ressortale vergadering van de Israëlietische kerkbesturen in deze provincie, om over een nieuw ressortaal reglement, ingevolge de bekende ministeriële circulaire te beraadslagen. Van de 20 gemeenten waren er slechts 11 vertegenwoordigd. Na voorlezing van het concept-reglement werd door de commissie deswege verslag uitgebracht. Na vele deliberaties werd het concept-reglement eenigszinds gewijzigd aangenomen en zal het aan de minister ter goedkeuring opgezonden worden. ADVERTENTIE. Na een kortstondig, doch hevig lijden, trof mij heden de gevoeligste slag mijns levens, door het afsterven mijner trouwe en geliefde gade ROZA DE MEZA, geboren Goldbach, in den ouderdom van 39 jaren, mij nalatende twee kinderen, die te jong zijn om hun verlies te beseffen. Zij, die haar in haren omgang en dagelijks leven gekend hebben, zullen gevoelen wat wij in haar verliezen. God geve mij kalmte en sterkte in het dragen van mijn lot. D. DE MEZA. 27 Adar Sjenio .5522, Amsterdam, Het Joodse Kerkbestuur te Chilemborg, vraagt tegen 1 Mei aanstaande een geëxamineerd GODSDIENST-ONDERWIJZER, tevens kunnende fungeren als ASSISTENT BEESTENSNIJDER, en op de Hooge feestdagen als ASSISTENT-ZANGER, tegen een salaris van 300 (810) Tegen Po. of half Mei wordt te Amersfoort een Joodse WINKELBEDIENDE gevraagd bekwaam in den manuracteur-landen, en VERKOOP. Reflecterenden adresseren zich met opgave van waar in betrekking zijnde of geweest, ouderdom opgave, franco, let. A. bureau van dit Weekblad. (809) Pensionnat des jennes juifs Israëlites. 174 Rue de Brabant à BRUXELLES. Tot de informatie vervogen men zich tot den heer Dr. LOEB, Grand Rabbi de Belgique te Brussel. (8 dl) UAFiMii, TE OSS, vraagt tegen Po. Mei een k. ecu PERSOON, liefst van de Joodse, godsdienst, de vereiste bekwaamheden bezittende om als Buis-Onderwijzer een tal kinderen grondig onderwijs te geven in de Hollandsche, Franse en Engelse talen, tegen genot van kost en inwoning en salaris naar bekwaamheid. Brievens, franco. (303) ONDERWIJS, Op een Joodseburgerschool vraagt men een Nederlands Joodse Godsdienst-Onderwijzer, tot het geven van Onderwijs dagelijks van 8 tot 5 uur. Zij, die daarbij in aanmerking willen komen, gelieven zich per franco brieven, met opgave van prijs, aan te melden aan het bureau van dit Blad, onder de letters G. O. (305) Een JONGELING, die sedaagse een reeks van 15 jaren op verschillende Magazijnen werkzaam is geweest en de beste getuigenissen kan produceren, zag zich gauw of met primo Mei geplaatst als HEIZIGER of BEDIENDE op een Magazijn. Reflecterenden adresseren zich met franco brieven onder letter O. bij den Heer N. van Buuren, te Gouda. (306) Door den Boekhandelaar J. L. Joachimsthal, te Amsterdam, is algemeen verkrijgbaar gesteld het jaarboek 1862-63. Wij vermaakten onze geëerde begunstigers opmerkzaam, dat bij voorzien is van een ruim assortiment SUPPLIMENT, dat bij in staat is door voordeelige inkoop tot zeer lage prijzen af te leveren. CORRESPONDENTIE, 10. Ook wij hebben vernomen dat door de bewuste persoon dispensatie wordt gevraagd voor de waarneming van de betrekking van leeraar aan A’.l. en legioen Bet-Hamekhitz. Bladzij I. Ha'ini, eigentlijk niet om de zaak, want de man fungeert als zoodanig reeds sinds een tal van jaren, maar alleen om het toekendelen van de drieeenheid te mogen dragen! Ook wij zouden het diep betreuren, dat om aan een vreemdeling enige guldens gewin in de week toe te kennen, onderschot leden bevoegd werden voorbij gegaan, zoo als de heer Pohl - naar, Muller en anderen, en een ongegradueerde vreemdeling werd geautoriseerd, geestelijke functie binnen de gemeente te vervullen. Ook wij hebben volstrekt niets tegen de persoon, waar wij bestrijden het beginsel en het onrecht, aan Kedemlaudsche geloofsgenoten gedaan. Een provocatie. Ontvangen. 11. Idem. liet opstel uit L. te laat voor dit nummer.—C. 28.5. Ja. ALMANAK, Van 4 tot 10 Kisvn 5022, 4 April t/m 10 April 1802. Begin van de Sabbath te 9 uur Zaterdag 3. Einde van den Sabbath te Amsterdam: voor de Nederlands, Israëlieten te 7 u. 23 min. r. Porteg. Israëlieten // 7 // 32 r. Druk van S. M. Cohiem in, & Co. 