Het jaar 2015 verslagen: onderzoek jaarverslagen
Het jaar 2015 verslagen:  
onderzoek jaarverslagen Ruud G.A. Vergoossen en Nees de Vos heeft als thema het kasstroomoverzicht. Bij de Europese ondernemingen die in het onderzoek 
zijn betrokken, zien zij  een grote diversiteit voor wat 
betreft de classificatie van bepaalde kasstromen en de 
bij het kasstroomoverzicht verstrekte toelichtingsin-
formatie. Backhuijs, ondergetekende en De Vos vinden 
dat de kasstroomoverzichten van ondernemingen nog 
kunnen worden verbeterd waardoor zij onderling be-
ter met elkaar kunnen worden vergeleken. Opvallend 
blijft overigens dat maar liefst 98% van de ondernemin-
gen kiest voor de indirecte methode bij het opstellen 
van de kasstroom uit operationele activiteiten, terwijl 
in de regelgeving expliciet een voorkeur voor de direc-
te methode wordt uitgesproken. Voor u ligt Het jaar 2015 verslagen: onderzoek jaarversla-
gen, waarin verslag wordt gedaan van empirisch onder-
zoek naar de praktijk van de jaarverslaggeving. Het is 
inmiddels de eenentwintigste uitgave van de reeks Het 
jaar xxxx verslagen. De onderwerpen in Het jaar 2015 verslagen zijn weder-
om gekozen op grond van hun actualiteit. De auteurs 
zijn echter vrij geweest om aan de uitwerking een eigen 
invulling te geven, waardoor zij hun stempel op de ar-
tikelen hebben gedrukt. In het eerste artikel gaan Auke de Bos en Kees Camf-
ferman in op de wijze waarop Nederlandse en Britse 
beursgenoteerde ondernemingen informatie geven 
over de toegepaste waarderings- en resultaatbepalings-
grondslagen. Zij focussen daarbij op de volgende vier 
onderwerpen: omzetverantwoording, materiële vaste 
activa, bedrijfscombinaties en hedge accounting. De 
Bos en Camfferman vinden dat vaak teveel standaard-
teksten worden gebruikt en dat de informatie vaak te 
weinig specifiek is, waardoor de informatiewaarde van 
de toelichting beperkt is. Zij laten echter aan de hand 
van voorbeelden zien dat sommige ondernemingen er 
wel degelijk in slagen de grondslagentoelichting toe-
gankelijker te maken en meer ondernemingsspecifie-
ke teksten met een hogere informatiewaarde te schrij-
ven. Dennis Jullens en Erik Roelofsen schrijven in het 
vierde artikel over het nut van informatie over be-
drijfscombinaties voor beleggers. Fusies en overna-
mes zijn vaak complexe en risicovolle transacties die 
ingrijpen op de toekomst van een onderneming. De 
informatie in de jaarrekening moet beleggers in staat 
stellen de economische en strategische rationale van 
die transacties te begrijpen. Dit is ook van belang in 
het kader van de verantwoording die het bestuur 
moet afleggen over het gevoerde beleid. THEMA THEMA Het jaar 2015 verslagen:  
onderzoek jaarverslagen De regels 
voor de verwerking van bedrijfscombinaties en de 
daarbij behorende toelichting zijn ingewikkeld en de 
kosten die ondernemingen moeten maken om aan 
die regels te voldoen zijn vaak aanzienlijk. Jullens en 
Roelofsen geven aanknopingspunten om de infor-
matieverschaffing in de jaarrekening over fusies en 
overnames te verbeteren. Het onderwerp voorzieningen in de jaarrekening wordt 
in het tweede artikel behandeld door Martin Hoogen-
doorn, Frans van der Wel en Haris Kadriþ. Zij hebben 
de jaarrekeningen van de grootste Europese onderne-
mingen onderzocht. Het blijkt dat naast de in het ver-
leden ook veelvuldig voorkomende reorganisatievoor-
zieningen ‘nieuwe’ voorzieningen verschijnen, die 
vooral te maken hebben met aansprakelijkheid, ont-
manteling en herstel, en milieu. Hoogendoorn, Van der 
Wel en Kadriþ constateren dat mutaties in voorzienin-
gen het resultaat soms belangrijk beïnvloeden en dat 
de informatieverschaffing over voorzieningen niet al-
tijd voldoet aan de eisen die daaraan worden gesteld. Ook lijken de gehanteerde disconteringsvoeten in 
voorkomende gevallen te hoog, hetgeen tot een te lage 
waardering van voorzieningen kan leiden. Het vijfde artikel dat is geschreven door Job Hutten-
huis en Ralph ter Hoeven heeft als onderwerp de kwa-
liteit van risico-informatie in de jaarverslaggeving van 
Europese banken. Zowel vanuit IFRS als vanuit het 
prudentiële bankentoezicht moeten banken informa-
tie verstrekken over risico’s die zij lopen. Huttenhuis 
en Ter Hoeven concluderen dat banken onder toezicht 
van de Europese Centrale Bank over het algemeen meer 
informatie publiceren ten aanzien van de geselecteer-
de risicogebieden dan lokaal onder toezicht staande 
banken. Daarnaast constateren zij dat Nederlandse 
banken gemiddeld genomen in lijn presteren met hun 
Europese collega’s voor wat betreft de kwaliteit van de Het derde artikel van Jan Backhuijs, ondergetekende 506     MAB 90 (12)  DECEMBER 2016 toelichting. Wat daarbij evenwel opvalt, is dat Neder-
landse banken de risico-informatie vaker laten contro-
leren dan andere Europese banken. schattingen in de toelichting, maar dat een risico op-
genomen in het bestuursverslag slechts sporadisch te-
rugkomt als kernpunt in de controleverklaring. De ac-
countant focust bij de kernpunten kennelijk op 
balansposten. Zaken als betrouwbaarheid en continu-
iteit van IT en het voldoen aan wet- en regelgeving, 
door veel ondernemingen aangeduid als risico’s, ko-
men nauwelijks terug als kernpunt. In het zesde artikel gaan Kees Roozen en Bart Kamp 
in op de verwerking van derivaten in de jaarrekening 
van Nederlandse (niet-beursgenoteerde) organisaties. Het jaar 2015 verslagen:  
onderzoek jaarverslagen Zij geven aan dat het gebruik van derivaten vaak wordt 
geassocieerd met het lopen van grote financiële risico’s, 
omdat door de gedaalde marktrente veel rentederiva-
ten een grote negatieve waarde hebben. Inzage in de re-
ele waarde van derivaten kan dan van belang zijn. Als 
derivaten voor risico-afdekking (hedging) worden ge-
bruikt, constateren Roozen en Kamp echter dat de in 
het onderzoek betrokken organisaties op basis van Ne-
derlandse verslaggevingsregels derivaten voornamelijk 
tegen kostprijs waarderen, onder toepassing van kost-
prijshedge-accounting. Ook derivaten waarbij geen 
hedge accounting wordt toegepast, worden meestal ge-
waardeerd tegen kostprijs. Ik sluit af met een woord van dank aan de auteurs voor 
hun inspanningen, mede namens de andere leden van 
de redactie Kees Camfferman, Chris Knoops, Andries 
Smeding en Henk Verhoek. Ik hoop dat Het jaar 2015 
verslagen een bijdrage levert aan de voortgaande verbe-
tering van de jaarverslaggeving in Nederland en aan de 
kennis over de theorie, de regelgeving en de praktijk 
omtrent de in het onderzoek betrokken verslaggevings-
onderwerpen. De auteurs hebben hun artikel op persoonlijke titel ge-
schreven. De redactie houdt zich uiteraard aanbevolen 
voor suggesties en opmerkingen naar aanleiding van 
dit bijzondere nummer van het MAB. Het zevende en laatste artikel is geschreven door Arjan 
Brouwer, Peter Eimers en Henk Langendijk en gaat 
over de kernpunten in de nieuwe uitgebreide contro-
leverklaring die is opgenomen in de jaarverslaggeving 
van Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen. Zij 
hebben onderzocht in welke mate de kernpunten in de 
controleverklaring overeenkomen met de kritische 
grondslagen en schattingen in de toelichting en met 
de risico’s genoemd in het bestuursverslag. Brouwer, 
Eimers en Langendijk stellen vast dat de kernpunten 
vaak overeenkomen met kritische grondslagen en Ruud G.A. Vergoossen, voorzitter redactie Het jaar 
2015 verslagen MAB 90 (12)  DECEMBER 2016      507 Ruud G.A. Vergoossen, voorzitter redactie Het jaar 
2015 verslagen Ruud G.A. Vergoossen, voorzitter redactie Het jaar 
2015 verslagen  
Prof. dr. R.G.A. Vergoossen RA is partner-aandeelhouder 
BDO Accountants & Adviseurs en hoogleraar op het ge-
bied van de externe financiële verslaggeving Nyenrode 
Business Universiteit en Maastricht University. Prof. dr. R.G.A. Vergoossen RA is partner-aandeelhouder 
BDO Accountants & Adviseurs en hoogleraar op het ge-
bied van de externe financiële verslaggeving Nyenrode 
Business Universiteit en Maastricht University. MAB 90 (12)  DECEMBER 2016      507