Eenige beschouwingen over het kweeken van vruchtboomen en het aanleggen van boomgaarden op klei en zavelgronden.
(1) Hoewel 
het opstel van den tIeer u 
nict uitsluite~d over 
phytopathologische onderwerpen handelt, komt er toch zooveel wetens- 
waardigs in voor omtrent her voorkomen en bestrijden van verschillende 
ziekten cn plagen, dat ik den Heer Vis mecnde te moeten verzoeken, het 
m~j voor plaatsi[~g in het - Tijdschrift over plantenziekten ,, af te staan, 
aan welk verzoek genoemde Hecr bereidwillig voldeed. De beschouwin- 
gen van een ontwikkcld praktisch man met reel ervaring zullcn zeker 
met belangstelling worden gelczen, en menigeen zal er zijn nut mee 
kunnen doen; ook al zal allicht niet iedere ervaring door den Hecr 
u 
in zijae streek opgedaan, overal elders hare geld-igheid hebben. -- 
71 
-- -- 
71 
-- EEHIGE BESCHOUWIHGEH OVER HET KWEEKEH VAH VRUCHTBOOHEH
EH HET AAHLEGGEH VAH BOOHGAARDi[H OP KLEI EH ZAVELGROHDEH. (]), In de laatste 10 h 20 jaren heefl de kweek van allerlei 
ooft, o ok in o nze S-tl'eken een lamelijk uitgebreiden omvang 
ge,ilOlllen. Tah'ijke, boomg'al,r(]<m zij:,, e.n w.m4en hog .stee.(ls aan- 
gel.e.g(1, om(lat m.('n ilt bet kwv,eken van oo.ft, lloof(lzakelijk 
app.ele,n en pere:n, e.e=n winstgevend bedrijf zi.et. Of dit b.edrijf w(,rke.lijk a ltijd zo,o winsi,geve.nd is ? Ja., 
als van meet af met kmmis en zorg wordt gewer:kt. Neen, 
al.s ]t(.'t de.n b.el, allgeblJ(md(', aa,n (leze. twe.e zoo no.o(lzake]ijke 
fa.eh)re,n ,mtl)r.e.ek(. Ken.his, grondige, vakkennis is voo.r den o(~ftkwee.k(!r 
ono,nibee.rli.ik. --- Wie steunt ()p bet spre.(~kwoord : (( Kennis 
kmnt~ me.t h,e{ yak, )) is hier zeker bet kind wm de reke:uing, 
omdat die kennis, helaas, mees{al reel te ]aat. komt; z66 
laaf, dat g.e.ma.akt.e missh~gen onhe.rste]baa.r zijn, e,n tele.ur- 
ste]linge~n ze.er zeker lliet zullen ui(blijven. Wm~dt derhalve bi.i den aanleg van den boomgaard J. R. B. 72 
-- nie,t met kennis ea zorg geweTkt, bijv. war bet reft de grond- 
be~erking, soort en betrouwbaarheid der boomen, dan krij- 
ge.n we geen goeden bo,omgaard. En om e.en win,stgevenden 
boo,mga~Td t.e hebben, mo.et men wel terd:ege, ee~n goeden 
boomgaard hebben: -- een boomga.ard met flinke, krachtige, 
gezonde vruehtbe,omen; goed onderhouden en met sleehts 
die enk.ele, so~ort.en, welke steeds ga.arne wo.rden ge:kocht. Zulke boomgaarden treft men bier te lande niet zoo heel 
dikwij~s a.an. Daarenteg.en hoort men nog al e.ens klagea :, he.t zaakje 
, valt me t,ege,rL; -- ik heb w.el e.en boomgaard me.t reeds 
, tamelijk groove boomen, maar ze he.bben mij tot hog toe 
9 zeer weinig .opgeleverd. Toen de. grond hog wa~ o.pbraeht., 
9 ging her nog al, doeh nu ik he4 van de boomen allee~t 
, hebb.en mo.et, kom ik steeds te kort ...... Zoo'n klager heeft dus blijkbaar geen goeden boomgaard, 
en waaraa.rL dat te wijte.n is ? Zeker wet in verre.weg de, mee.ste 
gevallen ann een onoordeelkundige behandeling vd6r d 
tijdens den aanleg, of war even e.rg, ja, wellieht, nog erger 
is, ann her opvolgen van on0ordeelknndige adviezen, door 
z. g. n. deskundigen verstrek% ann hem, die zorrd.er de. zoo
hoo.gnsodige vakkennis, e.en boomgaard heeft aangelegd. Die. z. g. n. de.skundigen t,reft men bij de vleet ann 
o,nder de boomkweeke.rs, waarvan d~, m,eeste~ niet d.e minste 
kennishebben van her ooftkweekersvak. Komt. EEHIGE BESCHOUWIHGEH OVER HET KWEEKEH VAH VRUCHTBOOHEH
EH HET AAHLEGGEH VAH BOOHGAARDi[H OP KLEI EH ZAVELGROHDEH. (]), d e,rha,lve, ~emand, die eea boomgaard aan]e.ggen 
zal, in aa.nraking met zoo'n boomkweeker, die vddr alles 
meestal zijn e,igenbelang op her o,og hee.ft, -- gewo,onl;jk 
ka.n. hij een mooi.e partij boomeu leve.ren, 't do,et er ni.et foe 
of de onme.oglijkste soorten er bij zijn,-- dan kan zoo iemand 
verzekerd zijn, een boomgaard ~:e krijgen met zeer vele 
gebreken, gebreken die seres heel gauw, doeh meestal na 
jaren eerst voor den dag komen, en daardoor v~ak onherstel- 
baar zijn. -- 
73 
-- Er is in de laat.ste, jare.n o~k in het boomkw~kersvak 
reel coneurrenti.e ge,l~omen. De e,en meet al go,edkooper bo.o.- 
men le.ve,ren daal d,e. ander; de strijd om he,t be,staa:n, dwing'e 
hem er toe; doeh hij <lie boomen ke.open meet, is vaak de 
dupe van alien strij<l. ~Jelukkig zijn hier t,e. la~lde hog ve.~,l vertrouwde, boom- 
kweekers, waarvan men zeker is, goede boomen te zullen 
krijg~,,n, d,o.eh er zijn cr hela.as, ook vee,1, die minder goede 
de wereld inzenden. Boomen re.or ten prijsje. Boomen, 
waarvan eens een ervaren praetieus zei: a~ kreeg ik ze 
eade,au, en bij elken boom hog tien g'ulde,n toe,, dar~ z,ou ik 
ze nog niet in mijn boomgaard willen hebben. En waarom 
ni,et. ? I)a.t. za.l.' uit he.t volg'end,e blijken, a.ls ik h.eb aaa,get,oond, 
hoe. ten g,oede be,ran beho.o.rt gekweet~g re, worde.n, e,en bo.o~n, 
<lie een goed figuur maakt in den boomgaard, en waarop 
in g,ewone omstandighed, e,n te reke,n.e,n valt. Wij be.ginln,e~ met den (1) Her eenjarig gewasvan peren en appelen groeit alfijd zcer onge- 
lijk en onregelmatig, tier is heel mooi als de helft van her g~was den 
den naam van 1~ soort dragen kan. Een gedeelte zou 2. soort kunnen 
heeten, omdat her hOg al gaaf is ; doch de rest is het uitschot, de rom- 
reel, De lengte daarvan loopt zeer uiteen, zoowat ~an 5 tot 15 c M. Die 
kleine struikjes kunnen klein zijn 6f door ziekelijkheid (vooral knobbel- 
ziekte), of omdat zij te laat in 't seizoen boven den grond zijn gekomen. 
-- Deze kleine struikjes au worden gewoonlijk opgeplant, en dan direct 
na die planting ! 2 a 3 c M (een ouden duim) boven den grond afsgesne- 
den. Men noemt dit . duimen .. Van daar de benaming - duimstek .. 
Soms groeit denzelfden zomer nog ui~ dat kleine afgesneden stompje 
een zware tak, waarop dan de vcredeling wordt geplaatst. A Fl)db oom. In den rege] neemt men zaad va.n den gewonen appeI- 
wihlling, , Malus eomnmnis ~. Reeds een jaar na her zaaien ziet men dat her jonge 
ge.w.a.s uit e,t~t,e.lijk.e soort.en b.estaat. Die so,o.rten hou<l.<> men ~oove.e,l mo~+e,lijk in her oog, 
want wij nemen enkel de allerbeste. Ik zaai bij voorkeur in goed toebereiden grond, op ten 
plaat.s waar zieh in de nabijheid b]oedluis ophoudt. Men 
kan er verzekerd van zijn, dan spoedig op x, ele struikjes 
bl.oedluis te zullen aantreffen. Die aangetaste, waarsehijn- 
lijk zure struikjes,worden verwijderd en vernietigd ;- 
daar 
mogen nooit bowmen van worden gekweekt, want de w'ortels i 
74 van zoo'n toekomstigen tmom blijven een ~mntrekkingsplaats 
voor de ze, o gevree,s(le bloedluis. Struil@.s, (Lie te midd,e.n de.r be.sine,ire omgeving vrij 
bl,evell van blo.e',llu is, zu]dc~n (~ok i.n. de t~(~ko.mst we] van hot 
gevreesde in.sect verschoon.d blijveal. Yervo]gens tre.ft men onder de. zaailingen vaak kromme 
struikj6s a,an met een glanze.nd hehtvrbruine sehil. Dez~,. zijn niet de slechtste groeiers, doeh moeten ook overboord; 
zij nm.ke.n zehlen ee,n mooi wortclgestd, en daarom is her 
to('h juist te doe.n. Ik geef de voorkeur aan de kaarsreoht groeiende wilS- 
lingen, met, een helder, lichtgro.ene ~hil. Zijn d,e slamikjes zwaar gmmeg, om na ingesne(h'n !e 
zijn, op rijen te wor(len uitgeplant, dan behouden we enkel 
de a.llerbest6, -- al war afwijkt, gaat op zij. Nauwkeurig moeten de jonge wortds worden nag, ezien, 
of er sores knobbelzieke onder zijn ; die moge,n in geen g~val 
worden opgeplant. 0radar men de knobbelziekte vaak aantreft in duim- 
stek (1), werp ik mijn duimstek mecstal ook weg. De jongc 
struiken zijn te goedkoo.p om meg inferieure spullCn te 
tobben. 75 
-- Wat her veredelen der wil.dlingen betreft, de een lloudt 
van o,c'ule.eren of eoi)uleeren , en de a,~(ler'e, we.or van enten. Ik veer mij houd meet van enten, al nloet daarvoor ook een 
jaar langer worden gewaeht; want men kan toeh nlinstens 
ee!n jaar vr(~e~er ocul,eeren, da.n enten. Wat her veredelen der wil.dlingen betreft, de een lloudt 
van o,c'ule.eren of eoi)uleeren , en de a,~(ler'e, we.or van enten. Ik veer mij houd meet van enten, al nloet daarvoor ook een 
jaar langer worden gewaeht; want men kan toeh nlinstens 
ee!n jaar vr(~e~er ocul,eeren, da.n enten. Ik houd me,er va~n e.nte.n, vooreerst omdat her gemak- 
kv.lijker gaat; de ka,ns van niet .slag.en is ze.er ~ering. A Fl)db oom. Her 
oculeeren van appelen laat dikwijls reel te wensehen over, 
en kan me,n vast o l) ten a,anial misM&ingen r,ekenen, ter- 
wijl bovendien de greet van de oculatie zelf her eerste jaar 
ook dikwijl.s z.e+r re,el te we.nschen overla.at. Ten tweede 
houd ik meer van enten, omdat een ent (lit vddr heeft op 
een ocu]alie, dat hi j, zooals vanzelf spreekt, op een steviger 
o.nd.e.rl'mg komt testa, an; -- e.e,n ell ander mo,e~ aan den 
toekolnstigen stare te goede komen. En nu de vraag, welken siam zullen wij op onzen 
wildling enten ? Dat is er naar, zal menigeen zeggen, welken 
boom ge denkt te kweeken. Er zijn een aantal soorten, (lie 
mc~,n direct op wild c~,,l~on kan, en d,a,arom ge.en tussehenstam 
noodig he,1)ben. De Goud-Reine.tte bijv. groeit ko~ossaal 
o t) wihl, vaak bereild zij in 66n jaar de lengte wm hoogstam. Geen wonder dat vele boomkweekers deze gevraagde 
b~)omsooi't zd6, d.i. dire(.t op wild, aankweeken. In een jaar 
of war tovh is d.e boom lev.erbaar. D,e, (mkundige ko,op,er is 
bijna altij,l tevreden, want hij koopt een mo oien, forschen 
b() onl. Her 1)]ijkt (~venwe,l na e(~n jaar o.f war,, dat die mo.oie 
b.().om ee.n ziekte end('.,' d.e le.den he.e,ft, n.1. de. z(:o gevr~.esde 
kankerziekle (, Ne,'tria ditissima ~)). Nooit blijft Gou3 
ReJnette van deze ziekte geheel verschoond. Is de lmon~ gekweekt zooals hierb(~ven i,s b.ed().eld, dus 
onde.rge,6nt, dan z.al ze.er wa:~rsehijnlijk de ,slam wel her 
eerste worden a,angelast, e,n sores wel zdd erg, dat de betrek- 76 76 'kelijk kerr te voren nog zoo schijnbaar gezonde stare door 
en door ziek is ; en wa~ ka,n men nu van een boom verwachten 
m,e~ een ziek,en stare ? Goud Reinette moet dt~s ge~weekt worde,n op ee.n a.nde- 
ren s~.a.m, die nie,t ~6o vatba.a.r is voor katnkev. Er mag in 
de kroo.n d, an een,s kanker komen, met gepaste, nddd~e]e.n kan 
men de, ziekte ga,n to,ch h.eel la.ng bedwingen; -- een enkele 
maal za.1 men we.1 e,ens e.e~ tak mo.ete~ wegn,emen, do,ch dit 
is v~n geen ove.rwe,ge~d bezwsar. Ik maak hier gew~g van Gond Reinette,omdat deze soort 
zoo Vaak gebruikt wordt voor stamvorming. Dikwijls 
genoeg wordt op een Goud Reinette een ~ndere so.ort ge~nt, 
en daardoor loo.pen nog vel!en, die met mij run bovengeente 
boomen houden, in den wl, wa~t zooals vanzelf spreekt, 
zoo'n stam zal zeker ziek wo.rden, -- daaraan behoeft niet te 
worden getwijfeld. A Fl)db oom. Niet lang geleden kwam ik in een boomgaard, die 
16 ja,re.n geleden w~s aa~getegd, en wa~a,r gelg noch mo.eite 
was gespaard. De boomen, die goed waren, gaven verleden 
jaar 3 ~ 4 IlL appel.e~. Droevig was her daarbij te moeten zien, welk een aantal 
boomen me t~ kanke,ssi~ammen m,o,e,sten word.en weggekapt, 
alleen omda~ de kwee,ker s]echte boomen had geleve.rd. De 
eigenaar had wel eerder moeten beginnen met die zieke 
stammen op te ruime~, doch de man hoopte meg al~,er[ei 
midd:eltjes zijn boomen te kunnen redden; -- al/1,es evenvcel 
te verge~fs. Zie, de ze boomen heb ik op 't oog. De boomen waa!~van 
de hie,rboven aa.ngehaa]de pra.ctieus zei : re;or ! 10 toe, zou 
ik ze nog niet in mijn boomgaard willen hebben. Ik schreef dat he t gelukkig is, da.t wij nog ve]e boom- 
kweekers hebben, die niet zulke be.omen kweeke~. Dezulken 
hebben hun vak telief; zij kunnen geen rommel 'kweeken. 77 Zij m,>e%.n we,1 ee.n paar jare,n laasge.r kweeke~l ov.er een 
waarlijk goeden boom, doeh <lit is voor hen geen reden her 
te laten. Terwijl ik dit sehrijf, herinner ik mij een beriehtje in 
een o.nzer tuin.bouwbla.den, van een paar mamlden geleden, 
wa.a,rin g.eldaagd werd dat men in zekere streek va~l ons hind 
groote pa.rtije~ vm.ehtboomen uit~ he.t buitenland betrok, ter- 
wijl in diezelide streek boomen bij de vleet verkrijgbaar 
wa~rea. -- Gee.it dat beriehtje niet te d,enken '9 Wij keeren terug tot onze wihllingen, waarvan wij 
9oede boomen wen.sehte~ ~,e kw.eeken. Her is one onver- 
sehillig, hoeveel go.erie. ~n sleeht.e soortea er b.e,staaa~, waar- 
van wij stammen kunnen kweeken; waat het behoeft nu 
juist gee.n G.oud t~e.inette te zijn om eea sleehien stare t.e 
leveren. Wij zijn te,vredeaa met. slee,ht,s 66n goede so.oft, 
n.]. de Zoete Pippeling (aagt). In mijn verbe.elding hoor ik her heirleg.er van boom- 
kweekers roepen : goe.de vriend, wij kweeke.n uitsluitend ep 
(lien Zoeten Pippeling ! Onze vo.orouders deden dat reeds ! -- 
Mijn ant.woord is k.ort. Ik geloof heel graag, dat vade,r e.n 
grootvade.r zulks deden, doeh ;s dat bewijs, dat her geheele 
huidige gesla.eht het ook doet,9 Eil, ieve, verklaar mij, waar komen al die. sleehte boome.n 
thans va,ndaan ? 9 Wij zullen dus op onzen wildling, zoeten Pippeling 
enten, en passen daarbij de. gewone, ,spleetgriffel{ng toe,;--- 
nit e,~n grif~e,1 van t.wee ooge.n, be.ho.uden we de. beste selmut, 
om di.e tot st,am op le lei.d.e.n. A Fl)db oom. Is ons stammetje d'rie jarea oud, dan wo.rdt her o.pge.- 
nomen, om hog eens den w.o,~et te kunnen nazien. Zijn er 
hog knobbelziek.e wr 
hi j, dan wordt de j~nge boom hog 
ten vure gedoemd. Overige.ns snoeie men d.en worte], zoo- 
noodig, nog eens ko,'~ in, om een flink uitgebreid wortelgestel -- 
78 
-- t~ verkrijgen. Ontmoet men een b,o,ompje, wa.a.rvan de wor- 
tel overvd fijne veze,ltj~s zit, dan b.ehouden we, ook dat niet, 
o~ wil men her voorloopig behouden, dan moet al dat rag- 
fijne haar zoo kort mogelijk wooden weggesneden. Boomen met zulke fijne wortelts worden niet groo,t; wel 
dra~e,n ze vroeger, dan gewoonlijk her ge~al is. Wij heb- 
ben evenwel om een go,eden bo,omga.ard re, krijge~, ste,rke 
groeim~s noodig, en die treft men nimme,r aan o~der de,zul- 
ken, welker wortels zoo overvol met dat fijne hqar zitten. Is onze. stare zwa.a.r geno,c~g, da.n kunrmn we. hem a~e,nten 
me~ d,e verlangde soort. De griffe,1 mug niet meer dan vijf o oge,n hebben. Zoo- 
dra d,e jonge twijgjes aa~ de ent 4 ~ 5 c.M. lang zijn, wo,r it 
trot onderste twijgje weggenome,n. Wij krijg~ dus aan 
onze toe komstige kroon vier ge.s~e~ltakken. De.ze, takken 
worden de volgende lente niet te kerr ingesneden; de boom 
heef~ dan in den herfst een t~weejarige kroon, en is dan 
geschikt om naar de.n boomgaard te verhuizen, waa,r her 
e igenlijke vormen der kro,on eerst be gint. ttoe zullen wij die kroon vonnen? tIol zegt de een. Vol zegt de a~der. Ik heb beide manieren %egepast, doch zie geen hell in 
dat consequent uithollen der kronen. Om veel vruchten 
te plukken, zijn immers veel takken noodig, en waarom 
zullen we nu zoo'n massa takken wegnemen, geheel tegen 
de natuur in? He.t is .ook ontegenzegge.lijk waar, da.t holle kro~en 
nooit zo.oveel vruchte.n geven a]s vo]le. Ik kweek de 'kr'one.n 
zoo vol mog~Fjk, d.w.z, z66 vol, d~t licht en lueht t.o,ch 
voldo,ende kunnen inwe.rken. Bov:endie..n i,s h~t ook ee:n f.eif, dut in d.em Ivgel o,ver 
't hoofd ~e.zien wor(~t, dat her streng~ uithol]ea aa,n jong~ 
boomen zeer verzwakkend werkt. Een bewijs daarvoor is 
wel he.t vroege.re drago.n van zoo'n uitgeholde kroon. -- 
79 Eene methode veer her afvo.rmen en snoeien is moeielijk 
aa~n t,e, geve+n. De opwaar% gro.eie~Me G~ud Re,ine,tte, met 
ha.ar lange ijl'e takken, vereischt eene geheel andere behan- 
deling dan de kruipende verwarde kroon van Seigneur Gnl- 
deling, enz., e,nz. A Fl)db oom. Alles berust immers op <'le, wmrdigheid vaal den snoe,ier, 
die met ddn enkelen blik op zijn work zien meet hoe hij 
de zaak a:a,npakken zal. ]'In nu i,et~s over den PeT~booTJb. Bij her kweeken van pereboomen wordt bijna deze]fde 
weg g~,volgd a]is blj den a ppelboom. De stare spee]t ook 
hi.er e.ein groote rol. Wij zu]le~l om duidelijk te zijn, weer 
va.n meet af beginnen. Wij zaaicn den gcwonen pcerwildling : , Pirus corn- 
taunts ,. De d~njarigc sfruikjes kunnen reeds worden opge- 
nomen, gesnoeid en op rijen uitgeplant; -- a]leen de a]]er- 
bostc behouden we, - 
de rest gaat naar den brands~ape]. Goed uitkijke~n naar knobb,e!zieke, wortet~ is ook h~er 
zl, ak, hoewe,1 men die bij pe,ren gewoonlijl: mind~,r a.antr~ft 
da.n bij appe.len. Den zomer daa.rop kunnen we reeds aan hot ocnleeren 
g'mn. Men kan peren beter o,euleeren dan appelen, de 
operatie ~|aagt bijna altijd. Ik hmM bij p~,ren mecr van oculeeren dan van e:nten. De or 
die altijd zoo hmg mog dijk meet worden 
gcpla.atst, komt vanzelf vecl ]ng,e.r te st.aaa dan e,ea~ ea:t. Wordt de boom m~derhand go,ed ~eplant, da!n zal de aan- 
hechtingsplaats van de o.eulati.e, even onder de,n be,gaa:en 
grond komen. Uit die aanheehtingsplaats sehieten meest.a[ 
nieuwe wo.rt~ls, die niet zoo direct naar omla,ag groeien als 
de oovspronke.lijk.e wild(,-pc,~u'wortel.s. Die nie.uwe, wortels 80 
m kiezen den bovengrond, waarin vanzelf meer voe~l, sel is te 
vinden voor dean boom, dan {n de. (tiepere lage.n wn den 
bod6m. M,an, be,wee~ ~,el eens, dat deee nieu~we wortel,s (le 
function van de oorspronkelijken geheel overnemen. Wat 
daarvan ann is, kan ik niet constateeren; w•l zag ik meer- 
malen bij he.t rooien van pereboomen, dal. die nit~uwe wort(fls 
een kolo~Men omvang ka.dden genomen, en i,a aantal cn 
kra.chg de oude verre overtroffen. Om die nieuwe wortelvormhlg, in de hand te werke,n, 
wordt aanbevolen in de aanhechtingsplaats van de oculatie 
een paar ondiepe, overlangsche in.snijdingen te maken. Daardoor worden ni.euwe cellen gevormd, waaruit des to 
spoediger de verlangde wortelvorming zal plants vinden. De eerste jaren na de planting d.ell boonl x.~-~.~t, aanaardelt, is 
zeer ann te bevelen. De boom gaat nu in kweekersterm ~ op 
z'n eigen beenen staaa ~. Wanneer wij den wildling enten, is de kans voor deze 
nieuwe wortelverming zeer klein, ,omdat. zo~als reeds is 
gezeg(}, de ent meestal te hoog boven den grcmd komt te 
staan. Bij wildlingen, waarop de oculatie is mislukt, komt d'e 
ent in elk geval te hoog, amdat de griffel daar bovea de 
oude oculeerwond moet worden geplaas Blijft. PeT~booTJb. die nieuwe wortelvorming achterwege., dan ziet 
men naderhaad onder ann den siam gewoonlijk een verdik- 
king te voorschijn komen, waarschijnlijk op de pla,q.~a van 
de ent. Gebeurt he~ nu, dat de boom om een of andere bekendo 
of onbekeade reden storing ondervindt, dan komen ta]rijke 
w(~r~lsch~uten te. voorsehijn, die niet ~q:nders dan zee.r vev- 
zwakkend op den boom werken, hoe men ze ook wegneemf. De stare schijnt, nu niet genoeg te hebben ku.nnen -- 
81 
-- zwell.e,n, of a]thaals nie~ bet voo.dsd le hebbe.n kunno.n ve.r- 
ZeIt4HI, dat 11t, WOl.'t4~l-; ilillt|)o(](,n. [Dezo vers(.hijnse]en, die 
men zelden ililD.{r('|'l l)i,j geo(:'uleerde b(mme.n, ziet men in 
den laatsien t ijd d ikwijls bij 1)oomen, die dora' Fusiciadium 
zijn aangetast. zwell.e,n, of a]thaals nie~ bet voo.dsd le hebbe.n kunno.n ve.r- 
ZeIt4HI, dat 11t, WOl.'t4~l-; ilillt|)o(](,n. [Dezo vers(.hijnse]en, die 
men zelden ililD.{r('|'l l)i,j geo(:'uleerde b(mme.n, ziet men in 
den laatsien t ijd d ikwijls bij 1)oomen, die dora' Fusiciadium 
zijn aangetast. E.~I nu hog i.ets over ,It, stlarnmen ze.lf. Bij pete,1 behoeft 
men niet z(u) lmng to zi.jn voor sleehto stamme,n als bij 
appelen. V~.e.lal wovdt a'm Ollderverede.lingen 'l,e VOol'keur ~,go- 
yen, en daarom de verlangde soort direct op den wihlling 
geoeu.l'eerd. Bij grove t3eersoortc,n kan did ge.e,n liwaa.d, ja, he|. is 
dikwijls aan 
le lwvc,.len. Gieser Wihleman, XoordlIoil. ,suikerpeer e.a. maken hot hve.ede jam" na de enting e.t,n 
leelijk g'ezwel onder de vnt. ])it. gezweI kan weggenom~m 
worden, doeh hot duurt, sores een heelen tijd, eer dat de za.ak 
is vergroeid. Fijne tafelperen, 1,'un~en sores hun eigen siam leveren, 
doeh in den reg'e] d,.en ze dat niet. Beter is het die fijne 
soorten op ee.n h~ssdtenstam te plaatsen ; - - daarvoor hebbe:i 
wij v+,rseheidene, .soorten disponibe.1, waarwni de e Sinte.c- 
klaasstam )) zeker wel (,en der beste is. l)(,ze siam, on 
waarsehijn]i,[k o.k wel ander(,, hceft een nM g3q'ingen 
invloed op de kwaliteit der w'ueht. ].{on.ne L(mise d'Avran- 
ches, np Sinterkhm,staan ge{qll, is veel fijner wm smaak, 
~,n mcmier van VOlllt, dan wa.nne.er zij direct, op wihl w:/s 
gekweekt. I(leipem' of Winh, r .fan op ~ Sinterldaas )) geilnt, 
g('et't alt.ijd flinke heerlijl;e vruehten. Direct op wild g(,l;weekt, laat de kwalit,eit dikwij]s re4,1 
t.i, wensehen over. - daarmn i~ de staal niet gmnoeg aan le 
beve.lmL F, vena]s bij den appelboom, begint bij den pereboont 
her volmlen din' liroon hot tweedo jaar 
na hot, enten. PeT~booTJb. I)eze 6 6 8
2
~ vorm verse]flit eenigzins met dien van den appelboom. Grc~dt de kroon va, n een appelboom over 't algemeen hori- 
zontaal, ten perekr(~on neemt (~n moer verticalen vorm aan, 
- 
z~tak is het, bij dezen vorm de natuurlijke groeiwijze in 
de hand te werken. 5[en geve dus aan een perekr(mn een' 
piramidalen vorm met een t weetal dtages. -- Overigens 
snoeie men zoo weinig mogelijk. Wij ver, onderstellen nu, da.t wij beschikken over 
gezonde, itinke b(~ome,n, en zullen nu ov~rgaan to~ her aan- 
legge.n wm een' bo()mgaard. V66r alles he.bben we een goeden, vruchtba~n en open 
bodem noodig, die zoo hoog gelegen is, da.t wij geen greppels 
noodig hebben, of ten minste door drainage her overtollige 
water kunnen a~loo~n. Greppels behooren in een' boom- 
g~mrd niet 't huis, omdat zij broeinesten zijn van a]levlei 
onkruid c~n angedierto. Is her ferrein hog al uif.gestrekt, dan zullen misschien 
een paar kavels]ootjes goede diensfe.n ktmn~n bewijzen. Eer wij tot planten overgaan, andorzoeketn wij of de 
grond goed open is. Yinden we bijv. op _+ 40 cM diepte een 
kniklaag, dan moe,t die wordon uitg~broken, war heel goe,,1 
geschJeden kan met een ~ Arend- ~ of ~ ondergrondsploeg ~. Wij laten her. land zoo diep mogdijk ploegen; de ond~r- 
grondsploeg komt dan achier den ploeg, die de voren trekt. Kosicn ongeveer [ 50 per HA. I)eze grondbewerking ver- 
dient alJe aanbcveling, ook a.]' zit er geen kniklaag in den 
grond. Op her. geploegde land planten wij onz~ boomen. Do 
grond behoeft dus na her planfen niet te worden bewerkt : 
een belangrijke geldbesparing dus. -- 
83 
~ Is de grond, waarop wij werken, in goede eondiiie, dan 
bob(raven we do l)OOlllell niet ,lndelijk te ca,an benlesfell, ilion 
killl di,~ ve.ilig een h twve jaran uitstellen. iIet eersle jaar z-d emi bemesting den 1300111011 sores moor 
kwaad doen dim good, wijl de most om'zaall kiln zijn, da{ de 
,]onge boron gr.ot gebroli hoe~t't ann vovht., terwi,jl hij a.n 
den lllOS] zeif ni~t de minsto b.bocd'te heofi. Ee,r wij gamt phutten, denkon we ann mize te makvn 
bes(hutting 
Met die h~,suhnitiug wor& in den regel vv,q 
to w(,hlig rekvning g'eh,,mlon. ~qmns zi~'t nlen e.en sehutting 
planion oenige .j'lron 1111 I]{ql i/illl]('g' vi/n (Jell |)omrlgili,rd. War we veer die besuhuiling gebruiken, komt x-t.ijwd 
op 't zdfdo ne6r, mils ,.l(,(.l,ls ann hot d,~el he,;mlw.m'd win'dr. PeT~booTJb. Ligt hel, ttq'rvin open c,n bhmf, dan is bet m.i..n.~dir 
van Zuid-Wt,sl tot Noord-West te plant~n : ~'rst een r U 
Italiaansuhe lmpulieren op 2 Meier afstand. ])aar ;u.hler 
komt,-~ Meier verder, een rij Iepen (gewone zaehie Olmen) 
op 7 ~t 8 Meter afstand. Ligg her terreitt venigszhls b~sehut, dan knit men ze(,r 
goed vdstaan, lnet (~c,n uakelc.~ rij wilg~m, op 2 Meier at'stand 
nitgx, poot. Van de vruehlboomen brengan we ook do sterksto 
groei~rs op iI~.~ windzijde, de zwaklieren krijgen dan ste.llig 
do beste plants in den boomgaard. I[e.bben we dus good rekening g, eltouden met, onze 
basehud;ting, dan kunnen wij her land afbakenen veer de 
linemen, 
lk geet' de voorkeur ann hoogstammen, die op 
minstens !) Meier afstaml moeten win'den uitgeplant : 
9 Melx,~r w)oruit gemel(,n, en (ink 9 M(4e.r tuss(then de rijen. ()ver de wijze van planten, is reeds z(~)v(,el gesehreven, 
dat ik gevoeglijk ov(-r (tit I)unt zou kuanmn he(mstappe.n. Alle.en di~ : Is de grond, waarq~ we werken, waarlijk goed, dan 
planto men niet al It- lieht. m 
84 Men lmhoeft heusch niet zoo bang te zijn om ee,n boom 
lets dieper to planten, dan over 't a]gemeon wordt aange- 
geven ; men plante gerust zoo diep als de boom in de kwee- 
kerij heeft gestaan, en dat is nog al aardig diep. Sores kan 
men ~og lets dieper planten. -- Mall waehte zieh echtor wel 
veer overdrijving, want dit is mijn bedoeling namurlijk 
heelemaal niet; de boom meet eenvoudig goed geplant 
worden. Een boom, die goed gepla,nt, flink in de aarda zit 
-- evenwel in gt~en geva.1 te diep, -- heeft ook niat zooveel 
kans wm seheef te waaien; vanzelf is de risieo ook niet zoo 
gToot, dat de wortels door da.f. scheefwaa.ien besahadign] 
zullen worden. Een boom, die te ]icht geplant is, gaaf, na lien jaren 
aa.n pa.len ge.st~ml ~ habben, nog scheef, an aJ~ men met 
scheefwaaiende boomen aan her tobben raakt, kan men b]ij- 
yen tobben eal sukkelen. -- Nooit kunnen zulke boomen her 
zonder paltm meer stdlen. Op hog een kleinigheid meet ik hierbij even wijzen. In den regel heeft her wortelgestel vaa ee~ jongen bo~m~ 
neiging om zich naar 56n kan~ her sterkste to ontwikkelen. Vooral is dit bij appelboomen her geval; bijna Mtijd ziet 
men een of meet hooMwortels, die om den voorrang sehijnen 
te strijden. PeT~booTJb. We.lau, men pl,~nt~ d~a jongen boom zd6, ctat die 
sterkste worte]s gericht zijn naar den kant., vanw.aar de 
meeste wind kan worden verwacht; hij kan daa ste.llig een 
stootja, m~r velen. Bij hat planten maak ik er hog aens op attent, dat men 
de ragfijne haa.rwortcls, zoov~] mogdijk weg moot nemen; 
zij hinderen dea boom slechts in den hergroei, omdat zij 
bijna altijd afsterven. Nieuw leven komt als 't wa.re nooit 
uit die fijne veze]s -- wij snijden z~ dus eenvottdig weg. Zijn onze bo~mmn nu gekweekt, verzorgd en geplant - -  
85 
- - zooals in deze bladzijd.en is bedoe.ld, dan behoe.ven we als 
't ware geen teleurstellingen t,e vree,ze.n, e.n gaan daarom 
gerus~, d~ toekomst te.gemoet. En nu die, to.ekomst ze,lf. War verwaehte.n wij va,n haar, ea wa.t zal zij .oal,s bren- 
gen ? Latea wij be.ginnen me+ v~n die to,eko,mst nie,t al te 
vee,lt te verwa,chten, althan,s niet van die na.a~ste toeko~nst. tier oude, overbe,kende spreekwo.ord : , boo.mpje groot, 
pla.nte.rtje dood )), kunnen wij heaseh nie.t n.ege,eren; wij 
moet.e~n er t.erde,ge rckening m.c.5 houden. En nu moge dat. spreekwoord in figuurlijken zin gebe.- 
zigd, overdreven zijn, her is en blijft, eea wa,arheid, dat we 
lang, zeer ]ang zullen moeten waehten, eer onze boomgaard 
voldoendle re.rite zat afwerpe.n. Yei]ig kunnen wij r'e.ken.e~n 
dat onze boomen de eerste vijftien jaren niet reel zul:len 
opl.eveeen. Gedm~ende d.e,zen tijd, e.n mi:ssehien hog ve,e~]! langer, 
zulle,n wij he.t de,rhalve moe4e,n hebbe,n van den gr, oad~ onder, 
of ]iever tussehen de. boomen. t{oe we dJen grond zullen benuttigen, zullen we straks 
zie.n; -- eerst hog .e,e,n e.n a.nder over de. toeko~l,st van onzen 
boemgaard. De vraag is, met welk doel zijn wij van wal gestoken ? Wilden wij soorten kweeken, direct voor de groote markt., 
of wilden we one teeleggen op her kweeken van fijne soorten, 
die we bij particnlieren zul]en zien te plaatsen? Kweeken wij appelen, dan wel perch, of wel beide 
soorten tege]ijk ? En welke soorten ? He,t komt mij vo,o.r da~. her kweeke.n van markt.vruehte~, 
her incest ]oonend is. Zeker, her is zeer aanlokke]ijk en he.t klinkt, heel moo;, 
al, s men hoort spreke.n over her verkoot~l van vruehteal per 86 st uk, of per postpa'kket! Wee echter dengene, die eene 
vruchtenkwcekerij aanlegt, enkel m~ her doel om fijn tafel- 
ooft direct aa,n particulieren te leveren; hij zal 7~l~er bedro- 
gan uitlcomen. PeT~booTJb. Ons klimaat is v~l te koud om ee,n gerege.lden ovgst van 
fijn ooft te waarborgen. Hee.ft men echter een pe~'ceel grond 
van niet te grooten omvang, goed besclmt, warm ge]egen ell 
niet tever van een groote stad, wa.ar men ze]f zijn vruchten, 
zonder tusschenpcrsonen, direct, bij particulieren, hStc- 
liel~ enz. p]aatsen kay, dan is er eenige kans om op succes 
te rekenen. Ik zeg ee~ige kans, wa~t bet buite.nlan.d v~rt bier t~ 
lande her grootste ged,eelte van her jaar, fegen matige prij- 
zen zulke prachtige vruchten aan, dat concurrentie va.n onzen 
kant bijn~t onmogelijk wordt., Men de nke dus nooit : als 
ik om cte twe,e of drie jarcn een goede~n oogst heb, be,n ik 
tovreden. Wij hebben er dus niet aan gedacht, om een boomgaard 
aan te leggcn met enkel fijne tafelsoorten ; her is bovendien 
ook een fei~, dat die fijne boomsoorten zcer vatbaar zijn your 
a]~erlei ziekten, terwijl zij meestal door al]erha~de onge- 
dierte worden bezocht. Wij wilden daarom voor de markt kweeken, en braeh- 
ten alleen die soorten in onzen boomgaard, waarmeg wij de 
mceste kans op succes konden hebben. Her zijn die soorten, welke niet alleen gaarne worden 
gekocht, d.och teve,ns ook boven ande,r~ wox~len gevraagd. Veel soort,en hebbcn we niet noodig 'in aazen boom- 
gaard ; -- voer appelem komem in de eerste p.]a.ats in a~nme.r- 
king: Drab. Bellefleur, Goud Ileinette en Rift on pippe- 
ling. Aan deze drie zure soorten hebbe.n wij genoeg. In de laatste, jaren kwam nog al vraag naar z~oet, e win- 
tcra.ppelc~, -- een dl"ietal der be,ste soort~n zijn: Zoe,te -- 
87 Ermga,ard, Zoete Belleileur en Beugelzoet. Meer dan deze 
z(~s s<)orien raad ik niet aan te pla.nten, al ware her daf men 
50 IIA. of meer voor hoomgaard bestemde. Wil men t)eren kwceken voor de gr~mte markt, dan is 
men eveneens aan e,en klein geIal gebond.on, t.w. I~_h,ipeer 
of Winter Jan, Winiorlouwtje, Maagdenpeer, N(~ordt[oll. Suikerpeer e.n ()omskh)(l(,rl)eer. 5let; (leze vijf so()rten, 
kan men zeer goed volsimm. A1 (h'zt, h()omen zijn st(,.rke 
groeiers, en blijven g(,x(md, e:t (lat wil heel war. zeg~zen. -Men dient te.genwoordig wel voorzielffig (e zi.in in zijn keus 
als men l)erebo-omen planh'n wil. In de laaisle .iaren het,fI de seh'tu'ftzi(q;Ie.- 
, I;'usiela- 
dirtnl pirinum ~ - 
,nrusihare.nde afme(ingen aaugenomen. PeT~booTJb. I)ra.chiigo l~erehomnen, ge:~ond, vruehtb'mr .r 
~terk, 
worden niet zel.(len a:m~'ei~st, ore, wannet, r geen ingvijl'en(h' 
maal,x, ge]en tog, on doze xret,selijk(, zi(,lde worden ~'(,ll(~.nlOll, 
bhmen een jaar of wa( naar (1,"~) 1)randstapel (e ve,'huizen. ])(,ze zielde, die men :mnnem(,n ma~z, vohh)end(, bekend 
te zijn, zal ik niet i,t (l(;(ails hest.hrijven. Pra['(ir 
no(,men 
haar gow()onlijk, t()l)l~,,,,k('r ,)mn(la( de zielde behalve (I l) 
de vruehh,n on (le l)la.de,'en, in en o 1) de .ionge taklr 
ca 
twijgon w(~ker(. Nu ka,, dezo zielde v,'ij wel worden 1)edwong(,n door (le 
l)elien(l(, l)(,Sl),fiiing'(m met Bouillie ])or.tMaise, e,t b(,,'eikt. men (laarme8 pra('hiig(, ve.sulh~t.en. ()ok ik hel) IZoe(l(' r(,sultaien liunnen (.onsiuteer('n ; do('h 
ik voo)' mij zcm nooil aanl)]ani.illg'on van l)erelmomen makt'n, 
waune<,r ik v()oraf wis(, (la( ;k m(,( (lie l)esl)uiling~'n inijn 
boom('n in h(,I lev(,n, of wad l)reci('s h(dzelf(h, is, mijn zaak 
boven waI(,)' hou(len m()('.-f ! '. Ik hel) voov m(' ligo'en ('en lceurig stukje over Fusiela- 
(lium van wijl('n IY Cat(i('. - 
(Zic N(,derd. Tuinb. alnmnal~ 
run 1!)0'2., 1)l. 90). -- 88 De geleerde sehrijver opperde aan het slot van zijn 
stuk de vraag of sommige vari~teiten meer daa andere zijn 
blo~lgesteld aan sehurft. Onmiddelijk volgt daarop: Op die vraag, durven wij geen antwoord geven, want 
wij missen alle gegevens om ze naar eiseh te beantwoorden ; 
de eene kweeker noemt besmet war. de andere goed noemt. Ik bcm zoo vrij hie,top de vo]gende aanteekening ie 
ina.kcm. Bij mij staat re. midden van con ga'oot aantal 
piramiden in versehillende, soorten, di+> sinds eenige jare,n 
hevig door Fusicladium zijn aangetast, de Clapp's Favorite 
allerpraehtigst te groeien, zonder eenigen zweem vaal be- 
smeltil~g te veriomlen. Ik houd het; er dus veer dat Clapp's )~avorite vrij is 
van sdmrft. ]_[etzelfde is het geval met Dueh. Williams, 
Ben Chr4tien Williams, Beurr6 llardy, Be.urrd de Mdrode, 
Ananas de Courtrai, Durondeau de Tongres, Beurr6 Girard 
e.a. En al mag erop een heel enkelen tak van sommige 
dezer soorten eens een vlekje door Fusieladium veroorzaakt, 
worden aangetroffen, dan behoeft men in 't minst niet bang 
te zijrt met deze soorten te verongelukken -- a~thans niet 
wat groei enz. betreft. In hevige mate kunnen wordeal aangetast, de so~rten : 
Bonne Louise d'Avranches, Beurr6 d'Amanlis, Be.urrg .Nap()- 
le(m, Seigneur d'Esperen, Bergamotte d'Espere~l, Doroihey 
Royal, Kamper Venus Foppenpeer, Ronde en Laalge Gra- 
tide (pondsperen), Cur6, Conseiller ~t ]a Cour en I}oyenn4 
du Cornice. PeT~booTJb. -- Ook op appdboomen kan een sehurfts(mrt vooa']mmen, 
zeer nauw verwant aan peresehurft, t.w. Fusieladium den- 
tritieum. Appelsehurf~ treed• in den regal niet 7.o0 hevig op als 
peresehurft, maar toch hebbe.n sommige soorten er reel van 
te lijden, 
lk noem s]eehts de Zoete Candij, Zijdenhemdje, 
~Vestlandsche Bellefleur, Courtpendu en Cellini. 89 
m Opmerkiatg verdient nog, dat a,ppe,lsehurft mee,sta] eerst 
de vmtchte,n a.a~ta.st. Yaak ale1, men vruchte.n die overdekt z;jn me.t sehurft- 
vlekken, terwijl aan den boom zelf bijna hog niels te 
bes.pvure,n is. Per'esehurft last alles te gelijk aan. -- Wij keeren thans terug tot de vr:mg : is het beter appe- 
len, dan wel peren kweekem of wel beide tegelijk ? Aante- 
raden is, om de aankweek van appelen als hoofdzaak te 
blijven besehouwen. Ste,eds blijft de. vraag naar goede, appel,en stijgen; -- 
nooit, b,e,bo.eft me,n b.evre.esd t.e. zijn dat men voor zijn waar 
geen koopman vinden zal, reminder hog, sinds de Jam- 
fabrikage zoo.'n groote vlucht he,eft g.e,nomen. Itadden wij her geluk, dat onze Regeering de accijns op 
de suiker zoo ni,et afsehaffen, dan to,eh we.1 heel war ve,rlagen 
kon, dan zou onze fruith,andel er allerstelligst zeer reel mede 
zijn g~*baat. Her gebruik van Jam, vruehtensap, eider enz. zou sterk {,o.enemen, omdat de fabrikant zijn waar d,a.n z65 
go.edkoop levere:n k(m, dat zij in her b,er.eik kwa.m va.u 
ie,de,re,en. Ik zei zooeven, dat men nooit vrees zal behoeven te 
hebb,e:n, van op ee.n koopman t.e. moet.e,n wa.cht~en. Toeh kunnen de prijzen door grooten aanvoer, wel eens 
erg laag zijn. IIebb,e.n wij nu appelen in de b.e,ke,nd:e, soo> 
ben, d.a.n behoeven wij (lie niet dad,e, lijk op te ruime,n. Intege,ndee.1, me.t war extra zo.rg, kunn.en ze heel lang wor- 
den b.owaard. Mei p,eren is dit niet q.ltijd he.l geval. -- 
Xleiperen en Winterlouwtjes, kunnen ongeveer met appe]en 
op 66n,e ]ijn word.e,n gestehl. De a.nd.ere, soor't,e:n zijn zome.r- 
pe.r~n, die. niet e.ens rijp moae:n worde.n geplukt. E,e~maal 
gep]ukt, mo.e,t~en ze, dad.di~k w.or.d.en verkoeht en verzonden, 
want ze, word.e,n spoedig za.eht. -- 
90 To<;h kun, ne, n deze peren 6norm ve,e] opbrengen, en zou 
ik a'anraden er stellig een partij boomen van te plante]), 
bifiv, een vijfde van den geheeIen aanleg. Onzen boomgaard kunnen wij ons nu voorstellen :,~s 
voltooid : ongeveer vier vijfden met appelb~ome,n, en de rest 
met. pereboomen ; -- alle boomen zijn met zorg gekweekt en 
geplant, terwijl een doeJma,tige b~sehutting het geheel om- 
geeft. PeT~booTJb. - - Laten we nu zien hoe we den grand tltssehen de. boomen 
zullen benulten, want we weten her, aan de. beamen hebbcn 
we in d~n eers~n tijd niet v6el. Ik begin met de ernst:ige waarsehuwing : breng nimmer 
z.g.n, tussehenplantingen, zooals pirami<len of struiken, in 
den boomgaar<t~ Dat. rendeert zelden of nooit. De eerste 
jaren geven die dingen zeer we.inig, d.oeh kosten enonn reel 
aa.n ~n<lerhoud en ruimt;e.; juist als zij flink zullen gaan 
d,r~a:gen, moe,te,a zij wo.rd'ea verwijderd. Hoogstens r 
ik in .overw6ging, am t.u.ssehen de b~- 
men, ul166n op tie rijen in de lengte Codlin Keswiek appelen 
te planten. Mede be.reel ik roar <lit doel met warmt,e aan 
de Eeklingville-Seedling, 
een te weinig bekende appel- 
vari6teit. De boom groeit matig, doch draagt z66r vroeg. De vrueht+n zijn zaeht-zuur, praehtig gevonnd, e.n bijna 
van de 1 ~ groot.te. tier spreekt wel van zelf, dat aan dez6 boemen, d;e ~!s 
tussehenpkaat dienst doen, zoo weinig nmg'elijk moet wordeu 
gesnoeid. Immers, zij moeten weg, als zij den anderen in 
den weg gaan staan. ...... Wij teelen ge~,one vehlruehten in onzen boom- 
gaard, preeies zooa]s in de stl~ek waar w;j werken : aard- 
appelen, a.juin, kool, biete, n enz. In, of nabij t uinbouwstreke:n, kaa men na+uurlijk met 
meet fijne eulture~ werkon ; -- de opb.re.ngst van den gron,l -- 
91 
-- staat bijna gelljk met land waarop geen boomen siaan. staat bijna gelljk met land waarop geen boomen siaan. ()pdat wij he( land met l>aarden kmmen bewerken, 
hebben wij hoogslamme.n, en ook daarmn, all~&l op d(: rij('n 
ill de lengt.e, (usschent)hmtingen aa.ngel)rach~:. Zoo kan men gcrust zeven of aeht jaren den grond 
rend al}el nlaken, do{-h men verg'eie daarbij {'en jationeele 
1)emesting ni(,(. ()m de twee of drie jaar za] eenm~lige hemesting met 
slalm{,st goede diensien t)ewijzen, ter,,-i.i! (,,,n jaarlijks{.he 
bemesting met kunstme,t ook uit.,.iekend werkt. Met warmte 
kan ik daarvo()r ;mM)<'velen, de Peruguano van Ohl(,ndort[. ])ez{, guano ht~,fI {)i ) nile ande.re, kullSim(,sl.sh)ffen (lit root, 
&I zii ho~(,n alle and{,r(, in staat is. een geregeld voedsel- 
toevoer aan te bieden. Guano @{:hie guano) is wel duur, 
do(.h voor ons .nict le duur. ]Iebl)en we zoo e{,nige jaren gewerl~t, {la.lt 1)laalien w{: 
l>cssesh'uik(m ill den 1)oomga.ard op 1,75 ~t 2 Meix, rs af~tand. ]Iebl)en we zoo e{,nige jaren gewerl~t, {la.lt 1)laalien w{: 
l>cssesh'uik(m ill den 1)oomga.ard op 1,75 ~t 2 Meix, rs af~tand. PeT~booTJb. Ik ~Z{'ef ill overwegin.g it, plant.en : e.on vierde kruis- 
l)esse.n, de helft zwarte, (,n de rest ro{)(l~ h<~ssen;-- w)m' 
]<ruM)essen ll('lll(' l/l('lt (l{.' g('WOllP Fng{ds('he will{,. 1'2'n 
.iaar, twee., dl'iC% ],:ll]lllQII we tu~s('he,n doze I){~sso~slruilr.(,,ll 
llo; 
wat (oeh,n, l}ijv. ;mr{lal}peh,n , a.iuin {'n bruine 1)o(}n<,n. ])aarm~ h.,ver(,n d(' l){~s(,n in (fen r(,g(,l v()hh}en(le reule 
()p, en wel z()ol;mg (oI(la( (I(, hoom(,n genoeg opbrengen 
](UII)IP]I. ()n(lertussohc~l~ ]l(,1)l)en de ]){)olnBll, ()0']'2 al am~lig War 
.l)g'{'l)r;u'h(,. Zijn {,(,nmaal ook (l{, I}(,sse~t ,)pg(,ruim(l, dan 
]<unn{,n w{, on{l(,r d{, ho<)men g]'a,s lalen gr()(:ien, waaro I) wi. i 
]ialvor('n of s{'hal){'n llunn(yn w{:i(l{,n. Dit is n(>g een (,xtra- 
tie van ()nzt.,n b()()nlgaar(l, (lie lhans ('{,n zeer hooge, waar(lc 
vertegenwoor(lig(. Wij geraken nu met OllZe bes{.houwingen ten einile. Over het onderh(>ud van ,,]{,n boomgaard is r{'t~(ls zoo (~ilOl'ili 92 re,el ge,schreve,n, en warden door o,nze Tuinbo,u.wleerareu 
bij voortduring zooveel aa,nbevelingswaardige adviezen ver- 
strekt -- men sla. b.v. s].eeht~ een blik in den re(~ls genoem- 
den tuinbouwalmana.k -- dat ik er bier niet over uitweideu 
zal. Alleen vraag ik nog even de aandacht voor de wijze, 
waa.rop ik, up de aller(~nvoudigst.e ca zeke.r de. mee.st af- 
doende manier, kanker bestrijd; hoe we ook oppassen, van 
kanl~er zal onze boomga.ard wel niet geheel versehoond 
blijven. Nooit snijd ik aan een kankerwond ; al dat snijden b'mt 
in den regel niet. veel; want meestal ziet men de gevreesde 
ziekte versehijnen naast een half genezen wond. Vaak 
verergert do wond door hot uitsnijden. Ik la,at de kankerF, lekken, of beter gezegd , plekjos ~, 
-- want ik ben er vroeg bij, -- te.rdege sehoonmaken; met 
e.c,n dra'~dborstd va.n Blass e.n Gro~enewe.gen, gaa.t dat uit- 
stekend. Atleen wa.ar de borstel niet bij kan, mag he4 snoot- 
rues even helpen. 0nmiddelijk nadat de bewuste plek zoo 
zuiver mo~zelijk is gemaakt, laat ik lmar flink insnmren met 
earbolineum. Men behoeft in 't minst niet bang te zijn 
voor hot middel, hot sehaadt den tmomen in 't rata,st niet. Intege,ndee], de besmeerde pl.aats, en o~k rite plaat~n, waar 
de earbolineum is langs ge]oopen, zien er spoedig als ver- 
jongd uit;-- ldeine kankerwonden genezen zeker. Ik maak 
reeds meer dan zeven jaar gebruik van earbolineum, merk 
, AvelLarius ~, verkrijgbaar bij de firma Thijs Ple,t & C ~ 
te Nijmegen. Men zij uiterst voorziehtig met de soot|, die we 
gebruiken, want lang niet alle merken zijn voor ons doel 
gesehild. PeT~booTJb. Be.halvo ka.nker, kummn allerl.ei boomwonde,n met 
Carb. Avena.rius behandeld w.orden; nimmer zal een snij- 
wond, hoe groot ook, kankerziek worden, wanneeT hij met -- 
93 -- Cm'b(,lin(,um Avrna,rius }s I)('haaldehl. - 
Bij (le l)estrijding 
van 1)loedluis, (loet h(,1 ook uif,st,ekende diensfen. Cm'b(,lin(,um Avrna,rius }s I)('haaldehl. - 
Bij (le l)estrijding 
van 1)loedluis, (loet h(,1 ook uif,st,ekende diensfen. Juni 1905. C. "VIS, opzie,hter, 
Dirksland. C. "VIS, opzie,hter, 
Dirksland. OVER HET VOORI(MEN VAN TYLENCHOS DEVASTATRIX IN LUPINEN 
EN 
DE DAARUIT VOOR DE LANDBOUWPRAI(TIJK TE TREKI(EN CONCLUSIES !I'~n ik i]~ ]Let vroege voorjau. 1906 aen l~,z~el( bnwht 
aan ~m landbouwl)roefve,ld in Nunspeet, viel mij op, dat 
c~n pereee], wa,aro t) e~n mengsel wm zandwikken on rogge 
was uit.g~zaai(1, buitengowoon sierk lx~smet, svheen met, her 
roggeaaltje, hetg'e(,n door onderzoek aan bet phytopatho]o- 
gis~'h inst.ituui t(~, Wag'eningwl werd beve~tig(l. ])it feit. trek da:m)m mijn(~ aamla.ht, in 't 1)ijz(mde.r, omdal o I) (lit 
stuk in 19():I lul)im,n als ]m.tdg('was ~,n in 1904 als stopt)el- 
gewas waren v(q'l)(mwd. In 1)e, ide, ~e.va,llen waren lw,t, gele 
iupinen, die v.or gr.ene b(mwst.ing dienden. Daa,r van gele 
lUpilL,(,n ni(,t bekend was, dal zij d,ez(~n t)ara~iet kunnen 
hevbergen, en ik aannam, dat (lit niel hel. geval zou zijn, 
s('h(,t,n (1(, akker (mgetwijfi,hl in l)eter condilie dan omlig- 
gende al;l;(.rs, 
l)eze dienen ook in ho.fdzaak vo~)r den 
roggebouw, maar er wordt ook nu en dan boekweit op 
verbouwd, (,en g,,,~a,s, Waal'V'(n b(dCeml is, dat. (le. aa,ltjes er in 
kunnen h,ven. I)esnh, ttegcnstaandc slond alle ragge in de 
omg'eving (..r ve('l g.unstig(~r voor da,n di(~ op her t)roefveld. Ik 1)('go.n (lus t(' verm(~,d('n, dat mijne vm.ond(~,rste]ling 
ien opzi(.hte, van (te lul)inen on.juist g~wt~ost, was rn beshx)t. d(, 7~/ak exp(:rime~lleel te onderz~'keaL ik zanid(, in (,en bloempot, waarin ik van t(' voren, be-