Weekblad van het regt; verzameling van regtszaken, bouwstoffen voor wetgeving, mengelwerk, jrg 23, 1861, no. 2233, 10-01-1861 
51 Donderdag, 10 Jan narij 1861 WEEKBLAD VAN HET REGT. N°- 2255, REGÏSKFNDIG NIEUWS- EN A DV ERTENTIE-BLAI). URIE- EN- TWiN Tl GS TE JAAR (JAN G. jus h mmi verschijnt g&igeld ****** ^ ^ »*"«' haf ïPnoivonf 90 ..W — Biulraaen, brieven, enz., behalve van ae na. gcuw i ,VK"- -"".y<•» " •' ^ WETGE VIT EERSTE KAMER DER STATEN-GBNERAAL. Sraatsbegrooting voor 1861. Hoofdstuk IV. — Departement van Justitie. ïn de zitting van de Eerste Kamer der Staten-Generaai van 2 7 |^c. jl. zijn "over dit ontwerp de volgende beraadslagingen geiden : ' De heer van Andringa de Kempenaar; Mijnheer de voorzitter, bij behandeling van dit hoofdstuk heeft mijne aandacht getrokken ■fitgeen in de Vilde afdeeling bepaald is voorden aanbouw vaneen ^onderlijk nachtverblijf voor de gevangenen te Leiden. Ik hebdit ?tet groot genoegen gezien, omdat bij mij 'le overtuiging gevestigd |s- dat de pligt der Regering medebrengt bij de verbetering, die de °kalen der gevangenissen behoeven, hare aandacht bijzonder daarop vestigen, dat de gevangenen 's nachts afgezonderd worden. Na al hetgeen deswege reeds in de Tweede Kamer is gezegd, zal ^ over dit punt zeer kort zijn, en alleen zeggen, dat ik verschil van leden, die gemeend hebben daarvan eene grief tegen den minis'ei' van Justitie te moeten maken. Bij de behandeling der egrootmg Dyer hetzelfde onderwerp ten vorigeu jare bragt ik toch reeds ter 8Prake, dat, bij eene aanzienlijke verbouwing van de groote strafgevangenis te Leeuwarden, dat punt te zeer uit et oog was \ Ik'meende dat de minister van Justitie, die toen in het Kabinet %Lhadmijdehoop had gegeven, dat het nog ,b tijds was om s«n Ie billijke opmerkingen tegemoet te komen. lot mijn leedwezen echter ontwaarde ik, dat waarschijnlijk de zaak te ver gevorderd wa daarop terug te komen. Daar nu bij de indiening der begroo"ng van het voorgaande jaar een ander munster aan hjrt hoofd van 'lat departement stond, zal ik misschien van dezen minister eenige '"lichtingen kunnen bekomen, in hoeverre gevolg is gegeven aan ^ijne opmerkingen , destijds door den minister gedeeld en zelfs ten V°U« toegestemd door de deskundigen, die over de zaak gei na Pteegd zijn. Ik zou bij deze gelegenheid nog andere punten ter sprake hebben Sebragt, met dezen tak van beheer in verband; doch bij de discussie <ler -wet over den arbeid der gevangenen heb ik reeds zoodanige 'nlichting.n van den minister van Justitie genoten, dat mijne taak 'Ws eenvoudig is geworden; terwijl ik niet ont ennen an, ca i'Wet genoegen, ten gevolge van de bespreking, ie 1 e eer ia ■»et den minister van Justitie te hebben het bewustzijn heb verkregen, dat indien al vroeger het geacht hoofd van het departement eene Zienswijze had omhelsd, minder juist .e achten, nu naar my voordat het verschil zoodanig is geschikt, dat de bevoegdheid, waarover 8"mmige commissiën zich met regt hebben beklaagd, op eeneloj.le ,v'jze door den mlnls'®' j^mei" betreffende het onderwijs in de gev Hetgeen in <le and® ba„«st de welverdiende belangstelling in ^e ïaTeDe6onde?rinding zal ook daaromtrent welligt spoedig doen i zaaic. ne onuervinuuib , vervolg op gedane toe- je„. dat de minster van Ju.t.Wi» ^et er J PJ*^ zoodat ^ggingen m het belang der zaak z»1 stBndpunt zai worden ?le ta^Tan beheer m. de hehoort te staan. Deze weinige 'eruggebragt, waarop het eigenaardig beno ^'oorden meende ik thans niet achterwege te m „ De heer Fransen van de Putte: Ik zal mij ho°fJzakeiyk bepale i^'j het niten van den wensch, dat spoedig eene wet to nfeuwe ^et hypotheekstelsel worde voorgedragen. Wanneer 0D Minister optreedt, schijnt doorgaans het werk van zijn v j, g 'ijde gelegd te worden. Xntusschen had reeds eene nieuwe hunnen aangeboden zijn. Indien de toen gemaakte bepa ingen ?en verkoop vau vaste goederen alleen door notarissen me '1 het systeem van den minister, dan had hij kunnen volstaan me eene opname alleen van het eerste en voorname gedeelte, wat ae hypotheek-verbetering betreft. Men zal vragen: heeft eene dergelijke fegeling zulk een haast ? Ik geloof ja. Ware er hier in het°Pe nba" liet over gesproken, dan zou het zulk een haast niet hebben, ae ^denen hiervoor zal de minister wel bevroeden. Ik hoop, dat de Minister ons spoedig eene wet zal voordragen. Bij deze gelegenheid wil ik er nog bij den minister op aandringen ofschoon ik niet juist weet, of het eene zaak is, die bij dit depar'etnent, of bij het departement van Buitenlandsche Zaken te huis hehoort - dat hij de werking naga van de nieuwe wet omtrent de 'fcht op de koopvaardijschepen. Ik gelooi, dat het aan velen zeer ?angenaam zal zijn, indien de minister ons van tijd tot tijd eenige 'Hichtingen omtrent de werking van die wet veiseia te. De heer Tonckem: Ik meen de vrijheid te mogen nemen eenige opmerkingen aan het oordeel van den ministei van '1lV ie e on erJerpen betrekkelijk een besluit, in I10' kegla vaD ■" {*ij dat besluit is bepaald, of, om de woorden van e ~s ". h^zigen, zoo ik meen gelast aan de ambtenaren van| ie ' 'J' '' %, wanneer beambten van politie, die hunne woonp aa s:i ' ^e zetel van het geregt is gevestigd, als getuigen in s ia -i» _ dienen, die beambten niet te laten dagvaarden, maar °P _ ^oudige aanzegging te doen verschijnen. Ik prijs en maa 1 B , » hetreft het punt van de bezuiniging, ofschoon die nie zoo gi zijn. Maar ik heb tegen dit besluit tweeërlei bedenkingen; voor e st de achtbaarheid der justitie daarbij verliezen , in e P f '8 daarin gelegen zekere onregtmattgheid. Watdeaci aai ïei . ■> gewaarschuwde persoon compareert niet: hetgevog za zj , > !a sommige gevallen zaken moeten worden uitgeste , om ni hende redenen van afwezigheid des eensgezegden getuige; terwijl^er Se onregtmatigheid bestaat hierin, dat deze met kan worden veroordeeld in de straf, bij de wet op met-verschijning van getuige )öetgeen in de Vilde afdeeling bepaald is voorden aanbouw vaneen ^onderlijk nachtverblijf voor de gevangenen te Leiden. Ik heb dit ?6t groot genoeiren gezien, omdat bij mij de overtuiging gevestigd js- dat de pligt der Regering medebrengt bij de verbetering, die de °kalen der gevangenissen behoeven, hare aandacht bijzonder daarop ^ vestigen, dat de gevangenen 's nachts afgezonderd worden. ïïa al hetfeen desweere reeds in de Tweede Kamer is gezegd, zal j ^6 leden, die gemeend hebben daarvan eene grief te^en den ininis- ' bedreigd, omdat hij niet is gedagvaard; verschijnt daarentegen een | getuige niet, welke als geen poiitie-beambte1» gedagvaatd deie zal I w0rrien veroordeeld in de bepaalde straf, die hij met kan ontgaan dan ! wanne jr de regter zijne beweerde verhindering als vet schooning heeft ! ajuigekomen, en van welke verhindering de eerste bedoelde getuige i niet behoeft te doen blijken. ; L ik toch aan het woord ben, wil ik nog eens terugkomen op de i rijksveldwacht met betrekking tot het beteekenen van dagvaardingen ; do .r de tot liaar behoorende beambten, hetgeen, naar hut ooidee. dei Regering allezins aanbeveling verdient. Ik geloof niet, dat che aanbeveling zoo <rroot is. Ik zal niet herhalen het in mijn oog onbillijke, daarin "*eie<*eS voor de deurwaarders, dat ik als zoodanig blijf >eschouwen al is er dan ook eenige bezuiniging van geregtskosten het gevoio- van. Ik heb mijn gevoelen daarover meermalen gezegd; maar buitendien beschouw ik dezen maatregel ook als uadeelig voo do politie-dienst zelve. Het is tocli altijd niet mogelijk, om zoo als de Regering zegt, de gangen, die de rijksveldwachters voor de beteekej zefe , dienstbaar te maken aan het toezlgt der pótóie"llier'konit 'bij, dat tiet gezag en vrees, die het publiek waarpolitie riiei .J . .. Jer rooet waken, voor haar had als voor eVenc goedbewapende en behoorlijk gekleede militaire rnagt, als van ze"f moeten" verL.de-, wanneer^^ dere^l.eb ik gemeeld met bescheidenheid aan het oordeel van den minister van Justitie te moeten onderwerpen. De heer Godefroi, minister van Justitie: Ik heb van den geachten afgevaardigde uit Friesland met genoegen vernomen, dat hl) het beginsel van de nachtelijke afzondering der gevangenen toejuicht, en dus ook den maatregel goedkeurt, dien ik mij voorstel voor de gevangenis te Leiden in te voeren. Ik heb met te meer genoegen dat goedkeurend oordeel vernomen, omdat ik den geachten spreker in zaken van het gevangeniswezen eene autorite, mag noemen , wiens oordeel dus aan mijne zijde staat.tegenover het ongnnst.g oordeel van eene andere autoriteit in de Iweede Kamer. ïk beschouw de nachtelijke afzondering als eene noodzakelijke aanvulling van het stelsel van gemeenschappelijke opsluiting. Bleef dat stelsel als éénige grondslag voor het het niet te verwachten, dat integendeel het cellulaire stelsel uitbreidt zal erlangen. - de maatregel, voor Leiden ontworpen zou algemeen moeten worden ingevoerd. Inde gegeven omstandigheden echter Tou het onraadzaam zijn, te groote uitgaven te doen voor de toepassin- der nachtelijke afzondering, daar hierdoor de beslissing omtrent een toekomstig gevangenisstelsel zou worden gepraejudicteerd. Ik meen evenwel, dat ook bij den aanbouw van den nieuwen vleugel te Leeuwarden gelet is op de mogelijkheid, om ddar al is het op ' kleine schaal, nachtelijke afzondering toe te passen. Ik zou gaarne, even als de <*eachte afgevaardigde uit Friesland, gezien hebben, dat daartoe ruimere gelegenheid in dien vleugel bestond; maar de bouw was reeds ver gevorderd, toen ik als minister optrad. Het blijkt intusschen ook uit art. 40 dezer begrooting, waarbij gelden zijn uitgetrokken voor de koste» van ijzeren alcoves in de gevangenis te Leeuwarden, dat de toepassing der nachtelijke afzondering daar gedeeltelijk althans zal worden in werking gebragt. De geachte afgevaardigde uit Friesland heeft ook een woord gezegd over het onderwijs in de gevangenissen. loen dat onderwerp in de Tweede Kamer behandeld werd, stond het mij niet duidelijk voor den geest, dat de circulaire, waarvan bij die gelegenheid werd gesproken, en die onder anderen ten doel heeft het onderwijs in de gevangenissen te onderwerpen aan het toezigt van de provinciale inspecteurs, de schoolopzieners en de plaatselijke school-commissiën, was uitgevaardigd niet door mij, maar doormijn voorganger. Ik heb mij toen ook niet dadelijk herinnerd, dat het antwoord, gegeven door den minister van Binnenlandsche Zaken, dat het onderwijs in de gevangenissen geheel was gebrast onder de heerschappij van de wet op het lager onderwijs — een antwoord , waarop in de Tweede Kamer werd gewezen , — afko'msti» was van den voorganger van het tegenwoordige hoofd van dat departement. Ik ben vreemd gebleven aan de regeling van het onderwijs in de gevangenissen , en evenzoo mijn ambtgenoot voorde Binnenlandsche Zaken. Ik heb intusschen, na de beraadslaging bij den anderen tak der Vertegenwoordiging, aan die zaak een naauwo-ezet' onderzoek gewijd, en ik geloof, dat op de bestaande regeling tl\ moeten worden teruggekomen. Ik stel mij dan ook voor, daarover in overleg te treden met mijn ambtgenoot, Het schijnt mij nu reeds toe dat het onderwijs in de gevangenissen te veel van aard verschilt van het gewone school-en huis-onderwijs, om het te onderweruen aan de bepalingen van de onderwijswet d.e daarop bezwaarlijk tnpnasseliik kan worden gemaakt. Bepaaldelijk zie ik bezwaar m het zoogenaamd schoolbezoek, dat in de gevangenissen zou worden gehouden door de autoriteiten en personen, bij de wet op het lager onderwijs met het toezigt over dat onderwijs belast. De geaehte afgevaardigde uit Zeeland, de werking der wet betreffende de tucht op koopvaardijschepen besprekende, heeft gevraagd, tot de bemoeij ingen vau welk departement die wet behoort.Het onderwerp dier wet behoort tot mijn departement en hare werking wordt zooveel mogelijk nagegaan. De ondervinding heeft geleerd, dat er eenige funten zl)n > die herziening vorderen. De wet is echter nog niet lang in werking, en ik wensch die werking liever nog eenigen tijd na te gaan, alvorens eene herziening te omk-::emen.'Zoo dikwerf overigens zich daartoe eene geschikte gelegenheid aanbiedt, ben ik zeer eieid de bijzonderheden mede te deelen, die mij omtrent de werking der wet bekend worden. De geachte afgevaardigde uit Drenthe heeft herinnerd aan het bestaan van een besluit, genomen in het begin van dit jaar, waarbij is voorgeschreven, dat de beambten van politie, die als getuigen moeten gehoord worden in strafzak'en, in plaats van gedagvaard te worden, ten gevolge van een eenvoudigen last, gehouden°zijn voor den regter te verschijnen. Dat besluit is door mijn voorganger genomen, even als de andere maatregel, door denzelfden afgevaardigde besproken , betreffende de opdragt van het doen van dagvaardingen aan rijks-veldwachters. Met die beide besluiten, ofschoon niet van mij afkomstig, heb ik mij zeer goed kunnen vereenigen; want zij hebben beide ten doel, de vroegere onophoudelijke stijging der geregtskosten in strafzaken zooveel mogelijk tegen te gaan. Terwijl die kosten eenige jaren geleden nog/ 170.000 bedroegen, zijn zij op de begrooting van het vorige jaar tot / 220.000 gestegen. Kr waren maatregelen tegen die toenemende uitgaaf noodig. Ik erken, dat het aannemen van de bedoelde maatregelen met beleid moet gepaard gaan ; maar in beginsel kunnen zij, dunkt mij, niet anders dan goedgekeurd worden. De bezwaren, door den geachten spreker uit Drenthe geopperd tegen het achterwege laten van de dagvaarding van politie-beambten, berusten op mogelijke nalatigheid dier beambien om te verschijnen. Mij dunkt, ik mag die nalatigheid noemen een casus non dabilis. De geaehte spreker heeft dan ook geene gevallen opgenoemd, waarin een politie-ambteuaar zich aan dergelijke nalatigheid zou hebben schuldig gemaakt. Zulk een ambtenaar, doorzijn superieur gelast voor den regter getuigenis te gaan afleggen, zal, als er geene geldige redenen van verhindering bestaan, niet ligt afwezig blijven. Mij althans is geen voorbeeld van nalatigheid in dit opzigt bekend. Het is eene onregtmatigheid, zegt de geachte spreker, dat een beambte van politie, niet verschijnende, vrij is van de boete, die op iederen anderen gedagvaarden getuige wordt toegepast. Maar de geachte spreker vergeet, dat, mogt zich dit geval voordoen, er middelen van bedwang tegen den beambte kunnen aangeweud worden , van een vrij wat ernstigeren aard dan eene veroordeeling tot geldboete. Die ambtenaar staat onder de tucht zijner superieuren , en hij zou door schorsing of ontslag zelfs de gevolgen ondervinden eener willekeurige nalatigheid. Ik stem den geachten spreker volkomen toe, dat, door het dagvaarden van getuigen en beklaagden door rijksveldwachters, de politiedienst niet moet lijden, en in den laatsten tijd heb ik meermalen de procureurs-generaal in die provinciën, waarin de maatregel misschien met wat overdrijving is toegepast, daartegen gewaarschuwd. Ik stel er prijs op, dat de politie-dienst niet lijdt door een maatregel, die overigens in het belang der schatkist zeer nuttig werkt; want hetis daaraan voornamelijk te wijten, dat ik nu reeds f 10,000 minder heb kunnen ramen voor de algemeene justitie-kosten. Dat belang intusschen moet hier zooveel mogelijk vereenigd worden met het belang der politie-dienst; en ik kan den geachten spreker uit Drenthe en de Kamer de verzekering geven, dat ik dit doel van miju kant zal trachten te bevorderen. Ik hoop, mijnheer de voorzitter, door de gegeven ophelderingen aan het verlangen der verschillende sprekers te hebben voldaan. De beraadslaging wordt gesloten. Het wets-ontwerp, in stemming gebragt, wordt met algemeene (-34) stemmen aangenomen. Aan de Kamer is ingediend het volgende adres: Aan de Eerste Kamer der Staten-Generaal. Het zij mij ondergeteekende, raadsheer in het Prov. Geregtshof te Groningen, vergund de vrijheid te nemen, vau het volgende tegen de bij de Tweede Kamer aangenomen wet op de nieuwe regterlijke inrigting, welke aan uwe goed- of afkeuring wordt onderworpen, voor te dragen. Deze conceptwet, door den heer minister en alzoo, welk eeu uitstekend rsgtsgeleerde hij ook zij , door een éénig man ontworpen, onder zoovele andere beslommeringen en denkelijk in korten tijd, zal eene wet vervangen, die door eene commissie van uitstekende regts"-eleerden is bearbeid, met ouderlingen bijstand en wisseling van gevoelens in alle hare deelen is overwogen , en met genoegzamen tijd en zeer rijp beraad don- hen als concept is vastgesteld geworden en daarna is aangenomen. Het is niet op deze manier, dat men kan verwachten, dat zij beter zal aijn dan de wet, die zij bestemd is te vervangen. Zij is dam ook, naar het gevoelen van vele regtsgeleerden , van allen , die de ondergeteekende daarover heeft gehoord, zoowel als naar zijn eigen gevoelen, een sleehteren toestand daarstellende dan de wet, die wij hadden of nog hebben , die eenige gebreken mag bezitten, door de ervaring aan het licht gebragt, doch die zonder zooveel nieuws waren te verhelpen. In een kort geschrift kan ik slechts eenige hoofdbezwaren aanvoeren tegen de voorgedragene wet en niet in bijzonderheden treden. Vier hoofdbezwaren zal ik behandelen: 1 °. ten opzigte van de hoven , 2o. der kantongeregten ; 3°. ten aanzien van da onbillijkheid en onregtvaardigheid jegens de tegenwoordige leden der regterlijke magt, die, wat de vergoeding betreft, die deze wet hun nog toekent, afhankelijk gemaakt worden van willekeur des ministers, waarbij ik geschikte gelegenheid zal vinden om 4°. over de onzekerheid of onvolledigheid der wet te spreken. I. De hoven. — Er is, hetzij dan uit oppositiezucht, die onder den vorigen stand van zaken geheerscht heeft tegen het gouvernement, zijne daden en gewrochten , hetzij uit eigen belang van hen, die zich een éénig Hof voor het Rijk wenschten te 's Gravenhage, en aldaar den zetel van alle praktijk in appel, hetzij uit werkelijke bezuinigingslust en overtuiging, langzamerhand en zoo het gaat de een den andereu nabaauwende, al meer en meer een geschreeuw of kreet opgegaan tegen het aantal hoven. De kostbaarheid van die inrigting was de voornaamste grond, dien men daartegen aanvoerde. Wel is soms daar ook bijgevoegd de kostbaarheid van procederen voor de burgers; doch dat de oorzaak daarvan niet bij de hoven , maar bij de registratie-, zegel- en andere •wetten te zoeken is, is te tastbaar, om hierbij stil te staan. Bezuiniging is het woord geweest, dat ons een tijdlang regeerde; en het laat zich gevoelen, dat, om te bezuinigen, men de vermindering van het aantal hoven kon voorstaan. Al de voordragten van eene nieuwe organisatie door vroegere ministers hebben dau ook de bezuiniging op het oog gehad; maar dat een minister met eene nieuwe organisatie voor den dag zoude komen, die duizenden en duizenden meer zal kosten dan de bestaande en daarbij te gelijk een aantal provinciën van hunne hoven zoude berooven, die eeuwen in het bezit dier hoven geweest zijn en dit hun bezitregt tegen iederen aanval weleer met hand en tand zouden verdedigd hebben, dat, zeg ik, had niemand kunnen droomen. Het is ondertusschen, niemand dunkt mij zal het ontkennen, vau het uiterst belang voor de justicabelen, hunnen regter, zoowel in appel als in eersten aanleg, niet te ver van zich te zien zetelen , en in persoon met hun advokaat of verdediger te kunnen spieken, ilunne kosten in civiele appellen worden ook grooter. Voor eene menigte van andere burgers, die als getuigen of deskundigen worden opgeroepen, is het ook van groot belang niet zoover te moeten reizen, en hunne huishoudingen en neringen niet 4a lang te moeten verlaten. De afschaffing veler hoven doet aanzienlijk meerdere uitgaven geboren worden voor het land aan getuigen-gelden en andere kosten , veel meer dan de oningewijde kan denken, en ook dit moet weder de duizenden van meerdere kosten der nieuwe organisatie vermeerderen. Eindelijk zullen de beroofde provinciën hunne locale, elders niet gebruikelijke contracten, en hunne locale gewoonteregten door regters zien beslissen, daarmede onbekend: voorwaar een allergrootst bezwaar tegen de afschaffing der hoven , en een ongeluk voor die provinciën; en dit klemt te meer, aangezien het gebeuren kan, dat de beroofde provinciën niet iu het nieuwe hof, waaronder zij zullen behooren, vertegenwoordigd worden, daar hiertegen niet voorzien is bij de voorgedragen wet. Wel is waar, meet da heer minister de justitiabelen van de nu bestaande hoven met eene andere maat dan de justitiabelen van zijne nieuwe kantonregters, voor deze de nabijheid bij hunnen kantonregter en hun overwegend belang hierin tot een grond vau veel gewigt voor de uitbreiding der competentie dezer regters aanhalende in zijne redevoering, over het geheel der wet, en bij de justitiabelen der hoven diezelfde belang als van geen groot gewigt voorstellende, doch, zoo mij toeschijnt, op zwakke gronden. Wel is waar, zegt Z. Exc. verder ten opzigte van het bezwaar, uit de locale gewoonter«gten en contracten ontstaande , dat wij niet meer provinciale regten, maar een voor het geheele liijk geldend stelsel van wetten hebben; doch ik meen, ter wederlegging vau deze redenering , te kunnen volstaan met te verwijzen naar art. 1654 B. W., waar gezegd wordt, dat het regt van beklemming door aan hetzelve eigene bepalingen en bedongene voorwaarden , en bij gebreke van deze door de plaatselijke gewoonten wordt geregeerd, en met te verwijzen naar een niet klein getal van artikelen, waar de locale gewoonten tot rigtsnoer gesteld worden. Buitendien zijn er nog zoovele oude contracten bestaande , die nog naar de oude wetten en gewoonten vau de provinciën hunner geboorte moeten beoordeeld worden en niet naar onze latere wetten. II. De kantonregter en zijne competentie. — Vóór den Franschen tijd hadden wy , voornamelijk op het land, onder verscheidene benamingen , regters, die alleen op zich zelve regt spraken. Men heeft dit later, en teregt, afgekeurd; eene liberale gedachte of beginsel was het geworden , niet aan een persoon de beslissing over het goed en de vrijheid der burgers toe te vertrouwen. Zoo heeft dat liberale beginsel bij de zamenstelling van onze tegenwoordige wetten gewerkt, dat, tot groot nadeel van de maatschappij in het bestraffen der misdaden , men de magt van den regter van instructie bij ons heelt beperkt, en in den regel geene vervolging of regtsingang heeft willen toestaan, dan op toestemming der Regtbank, en geene huiszoeking zonder haar verlof; eene beperking en eene bepaling, die menig misdadiger de gelegenheid geeft, zich aan het geregt en de welverdiende straf te onttrekken. Desniettegenstaande heeft men na 1848 allengs de competentie van den alleen-regter vermeerderd, en thans komt een liberaal minister voordragen , die competentie nog zeer sterk te vermeerderen , en ijciu zen» uc regsspraaK op te orageu uver een , in He toepassing allermoeijelijkst au voor de fortuinen der burgers z< o dikwijs allerbelangrijkst punt van regten ; ik bedoel de possessoire actiën, en verder iu zijn betoog zijn stelcel te verdedigen , als zoo gewenscht voor den burger, niet alleen om hunne nabijheid bij dien alleenregter, maar ook om de weinige vormen van procederen; dat is met andere woorden , omdat die alleen-regter aan mindere banden zal gebonden zijn in zijne regtspleging, dan die men tot zekerheid van goecl regt spieken noodig oordeelt voor collegiën , zamengesteld uit meerdere regters Het moge waar zijn, zoo als Z. Exe. zegt, dat men te laag neder ziet op de kan toni egter s en dat uit een enkel vonnis geen algemeene regel te trekken is; waar is het altijd, dat men in keuze der kantonregters de geschiktheid tot den werkkring niet op het o< g heeft gehad, diende heer minister hun nu wil hebben geopend. Zeker zijn er verstandige, regtschapene en tevens kundige mannen onder hen ; doch hoe velen men ook onder hen moge vooronderstellen of kennen, zeker zal het ook blijven, dat er, vooral ten platten lande, ook menig ander gevonden wordt. Ook in de regtbanken zal men hier of daar vel dezen of genen i^fcj«kunneu denken of kennen, die niet op zijne plaats is. Maar men £r °P > dat bij de regtspraak van de kantpiigeregten het aan.:>y'koiV op een geheel op zich zelf staanden regter, die alleen met zich 'e*ó",^v|P k"n raadplegen, die bij geene beraadslaging wisseling vau . (Wnl^peelden hoort, en door geen mede-regter kan weersproken of ingelicht worden, en wee dau de justitiabelen van hem, onder die alleen-regters , — al moge er dan ook niet vele zijn , — die niet kundig is, en wiens regtspraak zij weten niet te kunnen vertrouwen, en die toch regt moet doen in de meest voorkomende zaken , zelfs iu de gewigtigste soms, waaraan het geheele fortuin van den burger kan verbonden zijn. In de meest voorkomende zaken, zeg ik: want alles bij elkander genomen , wat men hun nu wil opdragen, zullen de kantonregters meer civiele zaken beregten dan de regtbanken, en zullen zij, die thans exceptionnele regters zijn, inderdaad de gewone regters, en regtbanken de exceptionnele geregten worden. Maar de minister meent, dat de kantongeregten op deu duur met kundige en bekwame ledea zullen bezet worden; dat, hoopt hij, zal het gevolg worden van de bezoldiging, die hij voorstelt. Die meening zal hem kunnen bedriegen ; die toekomst is al vast onzeker en geen grond om eea regtswezen op te bouwen. Ook zal het nog de vraag zijn, of deze nieuwe tractementeu grooter en zooveel grooter zullen zijn, dan de tegenwoordige en de emolumenten te zamen ; althans men heeft gemeend, bij een amendement te moeten zorgen voor het verlies, dat de tegenwoordige kantonregters bij de afschaffing der emolumenten, niettegenstaande verhooging der bezoldiging, in hun inkomen zouden kunnen lijden. Ook meende de heer minister, in zijn wets-ontwerp eenen meerderen waarborg dan vroeger voor onpartijdige en onafhankelijke regtspraak te hebben gevonden in de levenslange bediening en in het voorschrift, bij alle andere regters ook geldende en geldig gebleven, dat zij zich niet mogen inlaten met partijen in gesprekken over bij hen aanhangige en vermoedelijk toekomstige geschillen; beide waarborgen echter heeft de heer minister uit zijn stelsel door amendementen verloren, waardoor helaas! de wet niet beter geworden is. Maar, al worden in het toekomstige alle kantonregters kundige en' bekwame lieden, dau blijft er nog altijd iets, dat verhindert en zal blijven verhinderen, dat men van hen die onbevangene en onpartijdige regtspraak zal kunnen verwachten, die men van de regtbanken met regt verwachten kan , en dit is hunne voluntaire jurisdictie, of, zoo de voorgedragen wet het noemt, hunne buiten-regterlijke verrigtingen. Zoolang zij die behouden , komen zij in te vele aanraking en gesprekken met degenen , wier regters zij in andere oogenblikkeu zullen zijn; zij worden ook, en te veel, om raad gevraagd door hunne justitiabelen, waarover zij naderhand zullen rigten. Hebben zij raad gegeven , of ook zonder eigenlijke raadgeving zich te ver uitgelaten, dan kunnen zij naderhand niet zoo onbevangen zijn in hunne regtspraak als behoort; en het is hun moeijelijk , dit moet ineu erkennen, zoodanige gesprekken en raadgevingen te outwijken, of te keer te gaan. De kantonregter zit bij ver- of ontzegelingen of andere gelegenheden in het sterf- of ander huis met een aantal erfgenamen of belanghebbenden, eu is ten platten lande in den regel hun gast. Deze voeren gesprekken over dezen en genen, over deze en gene zaak, die hij niet alle , zoo hij al wil, kan tegengaan , en die ligt geschikt zijn, hem voorin te nemen. In één woord, zijne buitengeregtelijke bemoeijingeu dringeu zoozeer in het huishoudelijke en het leven der burgers, dat hij, vertrouwt men hem als kundig, voor velen alligt wordt hun patroon en raadgever; en is het, dat hij naar populariteit streeft, dan beslaat hii de onvriendelijkheid niet. «nf.wnnrH op hunne vrageu te weigeren , en hen te herinneren, dat hij niet, als particulier, maar als kantonregter in hun midden zit. Men heelt het in den loop der discussiën gezien bij het amendement, waarbij men den kantonregter bij uitzondering heeft vrijgemaakt van den regel, waaraan anders ieder regter is verbonden , om niet met partijen of toekomstige partijen te spreken over aanhangige en toekomstige geschillen. Noemde de voorsteller van bet amendement den kantonregter niet den populairen regter , die onder het volk verkeert? Zeide hij niet, dat hij het voor een vereischte hield, dat zij, die zaken hebben of verwachten, met den kantonregter kunnen spreken? dat het wel kan zijn, dat hij zijne opinie dan tegen zijn wil meer of min over de zaak zelve doet kennen en/..; overvloeide een ander spreker, verdediger van het amendement, niet iu denzelfden geest? Zoo als bij de discussiën daarover, en als grond tot aanneming, onze kantenregter voorgesteld werd, dan is hij nog a'tijd bij ons de vrederegter , Chumme de bien, de vredestichter vau de eerste instelling der Franschen, de populaire man, die daardoor groot nut sticht, en dien men, om dat nut, niet aan de banden mag leggen van eenen regter. En wat zeide nu de heer minister in zijne eerste redevoering over den kantonregter, dien zijne wet wilde? nien moet kiezen of deelen. Als de kantonregter coneiiiateur moet zijn , dan moet hij zelfs niet oonleelen over zaken van de geringste waarde. Moet bij regt spreken , dan is hij regter en aan regtsvormen verbonden. ■En toeh trok hij, na die openlijke verklaring van den voorsteller des amendements, die kantonregter geweest is, na gelijke verklaring van een ander kantonregter, en na aanneming van dit amendement, zijne wet niet in, of tenminste de overgroot e competentie, in die wet geschreven! terwijl hij nu toch zag, dat hij die opgedragen had niet aan dien kantonregter, dien hij zich dacht, maar aan een geheel «uiueren , aan uen coneiiiateur bij uitnemendheid , dien men ten koste daarvan niet tot het karakter of tot het leven en wandel van den regter wilde zien verheffen. Eu nu! aan den kantonregter, zoo als hij bij ons teregt of ten onregte is, en zoo als hij om de opgegevene redenen blijven zal, wordt eene regtspraak opgedragen van de meest voorkomende zaken, en daarbij gewigtige zaken, ja zelfs eene van het allergewigiigste belang , de regtspraak over bezitregt of de possessoire actiën. Met de allergrootste bevreemding heb ik met zoovele andere regtsgeleerden dit gelezen. liet is een terugkeer tot het Fransche stelsel vau de vredesrereer- ten , en het heugt mij nog, hoe bij de invoering van de Fransche wetten alle practiserende advokaten en regtsge eerdea, ten minste alhier, met mij tegen dit stelsel met verwondering eu afkeuring opzagen , en het zich maar niet konden begrijpen, dat zulk een, in zijne gevolgen zoo gewigtig en iu de practijk en de beslissing zoo moeijelijk regtsputit aan den vrederegter was opgedragen. De ervaring, die wij dan ook opgedaan hebben in het lange tijdperk , dat wij onder de regering van de Fransche wetten leefden , heeft die afkeuring niet verminderd; en, zoodra wij onze eigene Nederlandsche wetgeving bekwamen, is dit regtspunt aan den lageren exceptionnelen regter ontnomen , en aan den gewonen regter teruggegeven, zoo ik mij niet bediieg met algemeene stemmen der commissie. Volgens de eerste redevoering des ministers zoude de kantonregter eene competentie hebben tot aan en met J'300, maar hier is de voorgedragene wet met dien regel in strijd. Door een vonnis over eene possessoire actie kan iemand van vermogen tot den bedelstaf gebragt worden. Naar aanbelang van de waarde van het goed, waarover die actie loopt, kan hij 10, 25, 50 of 100 duizend gulden en meer verliezen of blijven behouden; men is toch dikwijls in het geval, dat men zijn eigendomsregt niet, of aiet duchtig genoeg kan bewijzen, doch wel het bezit; en dan kan het verlies der possessoire actie het verlios van het £< ed onherstelbaar ten gevolge hebben. Geen regtsgeleerde zal het gewigt der possessoire actiën en dit gevolg ontkennen. Is het gewigt van het geldelijk belang dier actiën de competentie des kantonregters verbiedende, evenzeer dringt daartoe, naar mijne ondervinding van eene halve eeuw, eerst in de regtspractijk, later in regterlijke betrekkingen doorgebragt, de moeijelijkheid van de beoordeeling dier actiën. Ik zie uit een gezegde van een der leden van de Tweede Kamer» dat de minister en twee andere regtsgeleerden in die kamer dit ni0' beamen. Het kan zijn , dat voor enkele uitgelezene verstanden iet8 gemakkelijk schijnt, dat voorde meerderheid moeijelijk is, zoo als het onderhavige punt altijd was; maar ik durf de reden tegen3preken, die de minister geeft, dat namelijk bij de possessoire actiën het meer op de beoordeeling van feiten, dan van het regt aankomtWaarom? Dit heeft de minister, dat ik weet, niet gezegd. Overal, waar men een regt zal toepassen, moet een feit zij0' waarop het toepasselijk is, onverschillig of dit eene gepleegde daad of eene overeenkomst is: alzoo overal in de eerste plaats een feit» zoo ook hier. Maar waarom komt het hier in de beslissing meer op het feitelijke, minder op de kunde van het regt aan, dan elders! begrijp het niet; maar ik meen , dat het ook onverschillig is , waar de moeijelijkheid zit, als de moeijelijkheid daar is, en al de regt** geleerden, enkelen dan nu uitgezonderd, dit ondervinden en erkennen- Men lette ten slotte hier wel op, dat, ten opzigte der possessoir0 actiën, de competentie der kantonregters onbegrensd is. Overal elders wordt de waarde, waarover het geschil loopt, tot beperking of maatstaf van die competentie genomen. Hier alleen niet; het laatste gedeelte toch van art. 47 is alleen op n°. 1 van dat artikel, of op de ontruiming etc. toepasselijk. Zulk een geschil nu, onbegrensd (en ik beken, dat het hier moeijelijk zoude zijn, grenzen te stellen) alzoo, tot welke hoogte ook van geldelijk belang, aan den kantonregter onder toejuiching van den regtsgeleerden stand ontnomen , weer op te dragen aan dien alleen-regter, den populairen man, die met partijen vooraf spreken mag over de in te stellen actie, schijn5 mij een beklagenswaardige teruggang tot het afgeschafte oude, en eene op zich zelve alleen meer dan voldicgende reden, om de wet» welke men niet meer kan veranderen, te verwerpen. Ook buiten het gewigtig behandelde punt, schijnt mij de minister de competentie veel te ver te hebben uitgebreid; ook zelfs voorden kantonregter, zoo als hij dien dacht en wilde, doch dien hij door amendementen verloren heeft. Hij verdedigt de competentie van zijn kantonregter, door de nabijheid der justiciabelen, door den spoed en de goedkoopte van het regt» en door het appel, dat zijne wet in sommige zaken geeft. Wat die nabijheid betreft, ik zie niet in, dat die van zooveel belang kan zijn; en zijn dan de justiciabelen zoover van de regtbanken verwijderd? Wat den spoed belangt, voor zoodanige zaken die zonder spoed schade zouden lijden, is gezorgd door dagvaarding op korten termijn, en vooral door het kort geding voor den voorzitter- en 19 de spoed dan werkelijk zoo zeker voor den kantonregter? zoo verzekerd ook in de toekomst, in welke ieder dezer regters, die reed* zooveel met de voluntaire jurisdictie te doen heeft, en dan hier dan daar heen reizen moet, bij ver- en ontzegelingen etc., belast wordt met de meeste regtszaken, die in de geregten van eersten aanleg zullen voorkomen ? Of zullen bij de te vele werkzaamheden zijne niet regtskundige plaatsvervangers (zij behoeven toch geen regtsgraad t0 bezitten) de vele regtszaken, soms van overwigtig belang ,° moeten beslissen ? Goedkoopte! Moet deze gezocht worden ten nadeele van het «"Oöd regt; gevonden worden door eene regterlijke organisatie' Mpn zoek0 : die in andere wetten, op het voorbeeld van andere volken , van d0 urausuueu o. v. jart. o/ van nun tarier; ot van de rruissen, door een maximum van kosten in de tarieven te stellen, voor zaken van mindere waarde. Het appel! — Ja, in de zaken, waar het hier gegeven wordt» kan in den regel eene verkeerde beslissing door het appel in een0 betere veranderd worden; maar, mij dunkt, men moet de zaak niet eerst laten bederven , om haar naderhand te verbeteren; en ook de voorbeelden zijn aanwezig, dat in eersten aanleg door onkunde vaö partijen of nalatigheid, door het niet-appelleren, b. v. van een terlocutoir , door het verzuim van de termijnen van appel, of iets anders , de zaak bedorven is, en niet meer vatbaar voor verbetering in appel. III. Het artikel der wet over het wachtgeld; en IV. De onzekerheid en onvolledigheid der wet. Dat men de leden der regterlijke ma^t, die hun ambt aanvaardden onder de wettelijke toezegging, dat zij voor hun leven aangesteld wierden , bij deze conceptwet hun ambt ontneemt en hun dit niet vergoedt geheel, maar slechts ten deele, —-daarvan mag de regt vaardigheid betwijfeld worden; dit is het evenwel niet, dat ik hier ^ bestrijden ; doch art. 88 dier wet is zoo gesteld , op het voorbeeld van vroegere voordragen , dat die vergoeding gegeven wordt allee0 aan hem, die niet herbenoemd wordt; herbenoeming dus alleen e'1 niet-herbenoemiug en aanneming te zamen , sluit de vergoeding het wachtgeld buiten , en hierdoor zijn de leden en ambtenaren van de opgeheven provinciale hoven, van welke dit artikel gewaagt» geheel aan de willekeur des ministers overgegeven. Een lid toch va11 zulk een Hof of een ander in dat artikel opgenoemd ambtenaar, di0 zich niet wil verplaatsen , of ook, die geen lager ambt wil aanvaarden (tweede gedeelte van art. 88), behoeft maar door den minister voor* gedragen te worden met gevolg en te bedanken , om alle aanspraak op het wachtgeld re verliezen. Het is waar , de Koning benoemt, niet de minister; doch men weet» ■ wat zijne voordragt uitwerkt. hij nenoett dus maar voor iu uragen f zonder vooraf zich te ver* gêwissen, of men de benoeming zal aannemen ; en de zoo benoemd0 zal, bij weigering van aanvaarding, van alle vergoeding naar de wet verstoken zijn. Ja ! hij zoude kunnen voordragen hem , van wien b'j weet, dat hij bedanken zal, eu hem zoo van het wachtgeld kunnen berooven. Verre van mij. van dit laatste van een minister, laat staan van den tegenwoordigen minister van Justitie te kunnen denken, of vooronderstellen ; maar het blijft desniettemin waar, wat hierboven gezegd is' Eindelijk voor de leden en ambtenaren van de hoven is bij art88 gezorgd voor vergoeding. Van da overige leden der regterlijk0 magt, die voor hun leven aangesteld zijn, zwijgt het ontwerp. H°e met deze? Zullen al de leden van de regtbanken aanblijven? Ma»r onzeker is door het amendement op art. 54 en door art. 94 hun toekomstig getal, onzeker hunne toekomstige bezoldiging, onzeker h0t getal der toekomstige regtbanken, en waar dezen haren zetel zulle0 hebben. Het lot der andere leden der regterlijke magt , dan die der hoven» wordt alzoo aan de onzekerheid der toekomst overgelaten. Mogt het hierbij blijven! Maar de geheele harmonie der wet, of de overeenkomst, die tusschen het geheel en deszelf's deelen dient te heerschen» zoo als die door den ontwerper dier wet begrepen werd is door onderscheidene opgeworpen amendementen verbroken, en aan d0 toekomst, en eene onzekere toekomst, overgegeven. De minister toch, de competentie Ier kantongeregten ^eregeld heb' bende, moest dien ten gevolge schatten, wat er voor de regtbanken overbleef, en daarnaar het getal dier regtbanken en harer leden bepalen. Men werpt die bepaling uit de wet. Die wet doet de regtbanken met drie en vier leden regt doen ; en onzeker is het geheel, uit hoeveel leden eene regtbank bestaan zal' De minster ziet voor de hooge competentie der kantonregters reden en waarborg, onder anderen, in hunne toekomstige bekwaamheid» en voor die bekwaamheid weder een waarborg in de hoogte de1' bezoldiging, die hij in de wet voorstelt; een amendement werpt die11 waarboig weer in duigen en laat die bezoldiging onbeslist en draagt de beslissing aan eene onbekende toekomst over. Ea wat ook is & '1 deZe vf'-et ^00r8eoaan d°or beloften, alzoo door onzekerheid ? dat oc\ is sedert den nieuwen stand van zaken de zekerheid, beej ] n ministerie of een minister zal aanblijven, bij de vele voortan 6Q Van veraD(^erde ministeriën en korten duur van allen ? En HiQ.Ilü^ Wa^r is de waarborg voor voortdurende gezondheid van den SQr en onuitgeputte krachten? Eindelijk hangt wel de voordragt *a»r" °0rgesPieSelde verbetering in de burgerlijke regtsvordering, of j#ar!" 1161 zÜn mag- van den minister af, maar niet de aanneming an door de wetgevende magt. •nek de invoerin£ der wet schijnt mij wederom aan de onzekere ^ j0lIlst overgelaten, niettegenstaande de dag bepaald wordt, waarop l0 " werking zal treden. Als toch vóór dien dag de wetgeving het H0 n'et eens is geworden bij de herziening , die volgens art. 94 hei geschieden vóór het in werking treden der wet, wat beduidt en of " het dan, dat dezelfde wet den dag van den 1 Jan. 1862 noemde jJ^orschreef als den dag, waarop zij in werking zal treden ? W Zö D*euwe %ret °P rï® regterlijke inrigting beantwoordt niet aan ^ oorspronkelijk doel en opschrift. Het is geene inrigting van iets Oh®!"8» maar van veel onzekers. Het is geene volledige, maar eene 2n|, *edige inrigting ; het is eene inrigting, uit eene onzekere toekomst vaQGri^e °P(laoen , gedeeltelijk ten minste; het is eene inrigting , niet i een geheel, maar van deelen; het is geene geheele, het is eene 'Ve wet. . Qlk eene halve wet met zoovele andere gewigtige bezwaren , en . er dan hier opgenoemd, die aan eene goede regtsbedeeling in don schijuen te staan , mag men in het belang van de maatschappij jj®cben , dat verworpen worde. i U belang en dit alleen doet mij dit wenschen. Ofschoon raads0 ®r in een der opgeheven hoven, is het mij in mijne hooge jaren l^rschillig, of ik aanblijve of aftrede; en, ofschoon nog zonder ^'"eken des ouderdoms en nog tot .werkzaamheid geneigd, lacht mij u föst toch ook toe van een ambteloos leven zonder banden; en ji.ee" genoegzaam vermogen is het mij geoorloofd, hierin onverdj j ig te zijn ! Al vast zoude ik , bij eene nieuwe organisatie , ook "leven de hoven , willeu en begeeren af te treden. . ^ blijf echter levendig belang stellen in het welzijn der maatschappij : den bloei der justitie , aan de dienst van welke laatste ik van mijne jjpM af mijn leven heb toegewijd; en het is dau ook in het belang yan dat welzijn en dien bloei, dat ik gezegden wensch heb gebragt en uitbreng. (w. g.) g. w. Eekhoüt. hooge raad der nederlanden. W- # SSaijpg-tiirlijManier. Zitting van den 14 December 1860. Voorzitter, Mr. f. de Greve. ^oegdhetd van dljkoraaf en hoogheemraden. — geldleening. Kracht van gewijsde zaak. Volgt uit de bepaling van het reglement van het Hoogheemraadschap van Delfland, dat Dijkgraaf en Hoogheemraden dit in en buiten regten vertegenwoordigen, dat bij iedere veroordeeling van Dijkgraaf en Hoogheemraden het Hoogheemraadschap moet geacht worden te zijn veroordeeld ? — Neen, Ronde door de ten deze zonder medewerking of toestemming van hoofd- iriije landen aangegane geldleening het Hoogheemraadschap worden verbonden? — Neen. 