Maandelijksche leerredenen, over verschillende Onderwerpen
Wiat betuig ik , als ik tot ulieden z^ : *^om des hui* Digitized by Google 18 £0S des Heereu onsses Geds wille znl ik het goede voor n zoeken ?^ Wat beduiden de woorden tot u gesprokcn : *Qn% de» huizes des Heeren onzes Gods mlf^ ik zal trachten het u duidelijk te maken , door u te doen hoorea , wat mij voornamelijk , nu 25 jaren geleden, bewogen heefty de beroeping op mij uitgebragt, aan te nemen, en wat mij tot op dezen dag inet genoegen onder u doet ar- beiden. Wat mij voornamelijk bewogen heeft de Gemeente ta« Kortenhoef Yaarwel te zeggen , en uwe roeping op te vol* gen , was de overtuiging , die ik inwendig had , dat de Heere 6od sedert lang eene niet gemeene betrekking op de Gemeente van Nijkerk had gelieven te nemen. Ik wist, schoon nog niet in brjzonderbeden, dat er, nu 105 jaren geleden, een groot bekeeringswerk had stand ge- grepen, onder de dienst van den ijverigen en waardigen predikant kuipers, waarmeö alle opregt Godvruchtigen i» den lande hoogelijk waren ingenomen. Ik wist, dat er in 1821, nu 32 jaar geleden, insgelijks zeer velen wareir gerukt geworden uit de magt der zonde om Code te teven. »6od heeft die Gemeente lief,*' dacht ik. Voegt hier nu bij eene sterke zucht, die mij bezielde, dat mijne oogen iets dergelijks mogten aanschouwen , — en gij weet de reden , die mij meest bewogen heeft om mij- ne beminde Körtenhocvers het ^vaarwel'* toe te roepen , en tot u over te komen, — En dit doet mij mijn werk met genoegen onder u voortzetten , de overtuiging , dat onze arbeid niet geheel ijdel is geweest in den Heere,, en dat God er hier nog heeft, die Hij voor de zijnen. erkent, een overblijfsel naar de verkiezing der genade. Thans, hoop ik, weet gij wat de woorden: »om des huizes des Heeren onzes Gods wil/' door mij overgeno- men en tot u gerigt, beteekeneri. Ik bedöel er me& »het Volk, dat hier den Heere jezüs cbristüs lief heeft en op Hem alleen vertrouwt.'^ Dat Volk is »het geesielijk huis des Heeren onzes Gods ,'* en — om dezes volks , om dezes huizes des Hee- ren onzes Gods wille, zal ik het goede voer u zoeken.. »Ik zal het goede voor u zoeken" Aan tijdelijke wel- vaart valt hier in de eerste plaats niet te denken. Hoe zou ik ze kunnen zoeken? Maar toch mag niet tut het oog worden verloren, dat de godzaligheid de Digitized by Google 4V belüften niel alleeii lieeft des toekonienden , niaar ook des tegenwoordigen levens. Ook mag niet op den aclN tefgrond geplaatst het Woord des Heilands: »zoekt eerst Ifel Koningrijk Gods en zijne geregtigheid , en — al dese dingen zullcn u tocgeworpen worden,''* Laat ons bij het woord goed in den tekst denken aan geestelijke welvaart, waärvan de tijdelijke een gevolg is, krachlens Gods beiofte. En wat is de geestelijke welvaart anders dan die toestand onzer ziel, dien de Bijbel noemt »we- dergeboorte/' en die mij bekwaam maakt voor de er- fenis des hemels, of »de erve der heiligen in het licht." Geestelijke welvaart geniet hij , die »wedergeboren is tot eene levende hoop/' waaryan petrüs schrijft: »door de opstanding van jezüs christus uit de dooden." Gees- telijke welvaart geniet hij , die bij het licht des IL Geestes zieh zelven beeil leeren kennen als een doeni- waardig feondaar, die den Heere jezus leerde erkcn-, nen voor den Ecnige, die hem behouden kan , en die in dien weg hoopt op de beiofte des eeuwigen levens. Gees- telijke welvaart geniet hij, wiens hart vereenigd is.met de Hervormde leer, gegrond in Gods Woord, waarbij den zondaar geen regtvaardiging overblijft, dan die uit het geloove is, gelijk Abraham God geloofde, en het hem gerekend is tot regtvaardighcid. Geestelijke welvaart ge- niet hij , die geregtvaardigd uit den geloove , dankbaar wandelt in de regten en inzettingen des Heeren, en wenscht te toonen tot dat volk te behooren , dat God zelf zieh geheiligd heeft ijverig in goede werken. Gees- telijke welvaart geniet hij , die Ireurt om zijne zonde, die lacht als hij van genade hoort en van vergeving in het bloed des Middelaars. Geestelijke welvaart kan ook de aangevochtene genieten, en die in duisternis wandelt en geen licht heeft; ja, hij geniet ze, wanneer hij ver- trouwen leerde op den naam des Heeren en steunen op zljnen God. Geestelijke welvaart geniet de slervende Christen, die aan jezus vasthoudt, en zegt: »bezwijkt mijn vleesch en hart, zoo is God de rotssteen mijns har- ten en raijn deel in eeuwigheid.*' Ziet M. HI dat goede wensch ik voor u te zoeken, ioolang ik bij li ben , voor u en voor uwe kinderen. Digitized by Google Ik ga u thans doen zien ^ hoe ik denk dit woorcE ns te komen. Weet Yoorafy dät het mijn voornemco is, een voorne- men mijns harten ^ uw geeslelijk belang te zoeken. IL weet het Ü^n mijner duurste pligten te zijn^ waaFtoe ik mij^ bij het aanvaarden mijner bediening, voor 6od en de gemeente verbonden heb, DU niet alleen, maar het is mijne zaligheid u nuttig te zijn^ en een middel in 's Heeren band te verstrekken tot uwe behoudenis. Maar hoe? is de gewigtige vraag,. Het antwoord kam ik u niet geven, tenzy ik u mijn gansche hart bloot legge. Ik wensch mijn woord na te komen — door u te overtuigen,. dat ik er voop mij zelven het hoogsi belang in stel; — voorts in gevoel mijner diepste afhan- kelijkheid van den zegen va» boven ^ — en in. vertrou- wen op aanmoediging van uwe zijde. Ik hoop het goede voor a te zoeken, door u te over- tuigen , dat ik er voor mij zelven het hoogst belang in, stel. Doch aangezien hier geene bloote redeneringen ba- ten^ ZOO zal mijn gedrag voor den onpartljdige het bewijs moeten verstrekken. Neen, ik denk u geen lasten op te leggen , die ik zelf met mijn' vinger niet aanroer ,. maar ik wensch , terwijl ik u tot boetvaardigheid ver- maan, zelf een arm en boetvaardig zondaar te zijn; — terwijl ik u op ghristus wijze, zelf. met al mijne zondeii tot Hem te vlugten ; — terwijl ik u de godzaligheid aanprijze, zelf godzalig te wandelen; — terwijl ik u tot strijden,. bidden en waken dringe^ zelf trage banden e» slappe knieän op te rigten , »opdat ik niet eenigzins ,. daar ik anderen gepredikt heb, zeu verwerpelijk worde.'' * ) Ik hoop het goede voor u te zoeken, ten andere, in gevoel mijner diepste afliankelljkheid van den zegen vaa* boven. Zoo ergens, hier zijn eigen, krachten veel te klein. Zoo ergens, hier geldt het woord: »niet door kracht of door geweld, maar door mijn' Geest zal het geschie- den." En toch ZOO ligt Staat de Evangelie-bedienaar bloot voor eene soms diep verborgene meening, alsof het van hem afhing menschen te hekeeren. Maar, het hangt Biet van hem af , want, noch hij, die plant is iets, noeb hij , die nat maakt, maar God, die den wasdom geeft/'^ Möge dit woord dieper dan ooit geschreven staan in mij- 1) 1 Koc. iX : 27;. Digitized by Google st fie ziel, opdal ik zonder ophouden, wijsheid, moed, lusf ^ kracht van boven begeere, en in die kracht arbeide^ eit met die wijsheid toegerust voor u sta, u verkondigende de woorden des levens. Ik hoop eindelijk het goede veor u te zoeken^ in ver-- trouwen op aanmoediging van uwe zijde. Aanmoediging van uwe zijde mag ik verlangen. De aard der zaak ver* oorlooft mij dit. Zal ik in opregtheid het goede voor u zoeken, glj moogt dat werk, zoo ni^in in 't geheim als i» 't openbaar, tegenwerken, — dat zou een gedrag zijn als van de Samaritanen in Judöa, toen mehemia gekamen was om het goede voor Israel te zoeken. Maar ik mag eck aanmoedrigifig verwa^hten van uwe zijde, uit kracht eener Apostolische vermaning, sterk aangedrongen : »zijt uwen voorgangeren gehoorzaam en zijt hun onderdanig. Want zij waken voor uwe zielen , als die rekenschap ge- ye» zuUen ,. opdat* zij dat doen mögen met vreugde , en met al züchtende; want dat is u niet nuttig/' ^) De^ Apostel wil eenvoudig, dat gij u zoo gedraagt en zoo- gezind betoont, dat uwe Leeraars met lust hun werk onder u kunnen volbrengen. Met de woorden: »zij waken voor uwe zielen , als die rekenschap geven zullen /' doet hij u het gewigt van hun werk gevoelen. Met de woor- den: »opdat zij dat mögen doen met vreugde, en niet al züchtende,'' wil hij hun niet eene kwade bejegening, maar eene goede gewaarborgd hebben. Met de slotwoor- den: »dat is u niet nuttig," geeft hij u te zien, dal uw eigen waar belang u raoet dringen ^ uwen voorgangeren niet lastig te zijn en kwellkig: te veroorzaken en ver- driet. — De leden der gemeente das,, die hun waar belang: begrepen hebben , beschämen het vertrouwen der Leeraars r op aanmoediging van hunne zijde,- niet. Zij zuUen zieh niet verzetten tegen eene krachtige verkondiging der zui- vere Evangelieleer, maar bewljs geven, dat hun diewel- gevallig is. Zij zulkn geene getrouwe waarschuwinge» tegen doorbrekende zonden in den wind slaan^ maarze- ter harte nemen. Zij zullen geene nuttige onderwijzingei» en noodige bestraiBngen verachten, maar ze nret dank- zegging aannemen,. en alzoo een ander woord des Apos- tels betrachten: »erkent degenen, die onder u arbeiden^ en uwe voorstanders zijn in den Heere,, en u vermanen> 1> Hebr. XIII : 17. Digitized by Google 1>2 en acht ze zeer veel in lieMe om huiis werk» wil/* *)• Op deze wijze ongeveer wensch ik raijn woord na te komen. Hooii; het nog eenmaal. Ik hoop het goede vöor u te zoeken als een, die er tot diep in de ziel van overtaigd is , dat het goed is , die er zelf bij wenscht te leven en te sterven. Ik hoop het goede voor u te zoeken , over- tttigd dat mijfl voorbeeld en woorden op zieh zelven niets vermögen, maar dat het de H. Geest is, die de harten opent en ontvangbaar maakt voor het geloof der waarheid. Ik hoop het goede voor u te zoeken in vertrouwen, dat geen Mrelgezinde ons zal tegctower- ken , of voorbedachtelijk den arbeid nioegelljk maken,' maar integendeel door aanmoediging op allerlei wijze helpen veraangenamen en verligten. Gell wat ik, op deze wijze uw belang zockende , meen te mögen verwachteö, is het Itatste punt onzer over- weging. Ik meen wat goeds te mögen verwachten; maar niet goed alleen, ook kwnad. Wilde ik goed alleen verwachten, ik zou mij de Vraag waardig mäfcen, of ik van eene 25 jarige ondervinding in de Evangelie-bediening onder u niets geleerd häd ? Ik zou mij de vraag waardig maken, of ik aan zinsver-» bij Sterin g leed , en of ik uit de geschiedenis der Kerk het kleinste tijdvak kon aanwijzen, waarin de verkotidi- gers der waarheid ook geen tegenstand hadd^n ontmoet ? Ik moet dus ook kwaad verwachten , in weerwil van de getrouwste pogingen. Ik möet miskenning verwacli- ten, ik moet Verbittering verwachten, ik moet alleiHei scheeve oordeelvellingen verwachten , ik moet ook eene toenemende verblinding en verharding verwachten' van die geweigerd hebben en blljven weigeren hun hart te be^ geven om te zoeken den Heere ; ik kan niet anders en mag niet anders dan ook vijandschap verwachten, die God wel kan beteugelen, maar die Hij ook loslaten kan en menigmaal losgelaten heeft, om zijne knechten door dit vuur te louteren. Ik behoor derhalve, als ik van mijne verwachtingen spreek, wel zeer in het oog te houden, dat de wäre Kerk altijd betrekkeiyk »cea t] 1 TIMM. V : 12, IS. Digitized by Google 55 klein kuddeke" was tegenover eene groole schaar van ge- doopte belijders, die noch doop, noch belljdenis eenigzins waarderen, en toch zouden willen gerust gesteld zijn en de verzekering telkens ontvangen , dat hunne zaken voor de eeuwigheid goed staan, en wien tegenoverge- stelde betuigingen verbitteren. Ik meen derhalve kwaad te moeten verwachten, ik houd mij des overtuigd. Maar ook iets goeds. Ja, ook icts goeds. Ik heb het nooit ontveinsd onder die ploegers te behooren, die ploegen op hope, en onder die zoekers, die wat ze zoeken gaarne vinden. Immers God van den he- mel zelf heeft hope gegeven voor den arbeider in het Woord; die hope heeft Hij gegeven ook in den tekst, waarmede ik onder u mijn Evangelie-arbeid heb begon- nen, nu 25 jaren geleden. De Heere spreekt: »gelijk de regen en de sneeuw van den hemel nederdaalt, en der- waarts niet wederkeert, maar doorvochtigt de aarde, en maakt dat zij voortbrenge en uitspruite, en zaad geve den zaaijer en brood den eter ; alzoo zal raljn woord , dat uit mijnen mond uitgaat, ook zijn, het zal niet ledig tot Mij wederkeeren ; maar het zal doen hetgeen Mij he- haagt en het zal voorspoedig zijn in Hgeen waartoe Ik het zende." Op grond van deze eh andere beloften , mag de dienaar des Woords vertrouwen, dat hij het goede voor de Genieente niet te vergeefs zoeken zal. Immers de Heere christtjs is niet alleen ten val gezet,^ maar ook ter opstanding, en het woord des Evangelies is niet alleen eene renke des doods ten doode, maar ook een levensgeur ten eeuwigen leven. Ik meen dus te mö- gen verwachteft , dat er nu en dan een kind der wereld van harte tot den Heere bekeerd zal worden, aan het woord gedachtig van johanjvbs den dooper, »dat God zelfs uit deze steenen Abraham kinderen kan verwekken.*** Wat? zou er nooit meer een uit de slagordenen van den vorst der helle ingelijfd worden in het leger va» den Zone Gods? Wat? zou de Almagtige niet magtig genoeg zijn , hier of daar een stokbewaarder verlegen en bekommerd te doen vragen: »wat moet ik doen, opdat ik zalig werde ?*' Zou zijne sterke regterhand de Lydia V harten niet meer kunnen openen ? Ik meen het bewi]> te mögen verwachten, dat Hij kan. Ja, maar ook dat Hij goddelijke vertroosting heeft voor bedroefden, en licht voor die in duistetnis gezeten zijn en doodsschaduw. Digitized by Google Maar ook bewariug in de kracht Gods door het geloof , te midden eener wereld vol verleiding en verzoeking, Maar ook eindelijk, »dat de regtvaardige zal groeijea als een palmboom en wassen als een ceder op den Li- banon.'^ Want zoo luidt het woord onzes Konings: »die in het huis des Heeren geplant zijn^ dien zal gegeven worden te groeijea in de voorhoven onzes Gods. In den grijzen ouderdom zullen zij nog vruchten dragen, zij zuUen vet en groen zyn, ora te verkondigen, dat de Heere regt is. Hij is mijn rotssteen , en in Hern i& geen onregtP' Ziedaar, M. A! wat de dienaar des Woords, zoo ik acht, verwachten mag, die alzoo als voorzegd is , wenscht na te komen het woord van den tekst:^ »om des huizes des Heeren onzes Gods wil zal ik het goede voor u zoe- ken'' Ik moet na al het gezegde nog een paar woor- den tot uw hart rigten. Vooreerst : heb ik mij op nieuw verbonden , het goede voor u te zoeken, niemand heeft regt om, 't zij mijne bevoegdheid in twijfel te trekken, 't zij raijne opregtheid> Gij hebt geen regt, mijne bevoegdheid in twijfel te. trekken. Gij zoudt dit regt wel hebben, zoo ge bewij- zen kondt, dat ik het wäre goed niet ken, dat ik er nog naar raden moest als een blinde naar de kleuren. Maar dat kunt ge niet. Dat ik mij nimmer geschikt heb naar de modeleer , en dat ik er mij nu niet naar scbik, 3s geen bewijs. De modeleer is leugen. De modeleer kan bet goede nooit geven , wel het kwade. De modeleer is nergens meer dan in Groningen in zwang, maar ook nergens is de zedeloosheid en de ligtzinnigheid grooter. De Groningers hebben het zelven erkend , dat hunne pro- vincie anderen in ligtzinnigheid overtrof. Eene siechte aianbeveling voorwaar hunner leer! Maar wat is ookei- genlljk modeleer? Eene leer, die even veranderlijk en %visselbaar is als de mode. Hoe kan ik mij schikken naar Digitized by Google 56 «rfk eene leer ? Ik kcn het wäre goed , en dat wäre goed heeft löij Gods Geest en Gods Woord doen kennen, en de belijdenis onzer Kerk, die met het getuigenis van den Geest en het Woord overeenkomt. Het wäre goed is niet eerst in de 19 eeuw het wäre geworden , maar het is het geweest van de eerste af. Wat het was in de eer- ste, dat is het in de 19, dat zal het zijn ten laatsten dage. Ik behoef dus niet meer naar het wäre goede te raden, ik ken het, en gij — moogt raijne bevoegdheid om het voor u te zoeken, in geenen deele in twijfel trekken. Maar ook moogt ge mijne opregtheid niet in twijfel trekken. Dat doet ge niet; toch doen somraigen het. Ge doet het niet. Ge - houdt mijne opregtheid in *t gemeen niet verdacht. Ik geloof waarlijk niet, dat er iemand is in de gansche gemeente, die mij onder de Protestant- sche Jezuiten naam en plaats wil geven. De Heer zij er voor gedankt I Deze zal zeggen: »hij is niet phlegmatiek genoeg, om een Jezuit te zijn;" gene zegt: »hij is niet omzigtig genoeg , hij denkt te veel hardop.'* — Toch be- twijfeien sommtgen mijne opregtheid. Hoe dan? Zij twij- feien er aan, of ik hun het goede wel waarlijk gun. Wat zal ik te mijner verantwoording in het midden brengen F Ik kan mijn hart niet open snijden , om u te toonen al wat er in is. Nu, dat is goed ook, God al* leen weet het volmaakt. Maar ook ik weet, dat er zon- de in is, dat het van nature enkel zonde is, bronwel van alle ongeregtigheid. Maar ik weet nog iets, — dat mijne hardste woorden, en wanneer ik het sterkst van hei en verdoemenis gesproken heb, gesproken zijn, niet opdat iemand verdoemd zou worden , maar de verdoe- menis zou ontvlieden. Koept de wachter in de stad dat er brand is, opdat gij in den brand zoudt omkomen? neen, maar opdat ge zoudt opstaan en heengaan en blus- schen. M. AI Ik denk hier aan de woorden van den Apostel: Rom. IX: 1 — 3. Hij betuigt daar zijne uitne- mende droefheid over de hardnekkigheid der Joden tegen CHRISTUS ; hij kan geene woorden vinden , en breekt ein- delijk aldus uit: »ik zou zelf wel wenschen verbannen te zijn van chrktüs voor mijne broederen , die mijne maag- schap zijn naar het vleesch.*' Dit durf ik den Apostel niet nazeggen, uit vrees van niet opregt te zijn; maar dit durf ik zeggen van mijn* grootsten tegenstander: »kon Digitized by Google 56 ik hem winnen voor chai^tus met mijn bloed, ik liet het stroomen." — 6e hebt dan geen regt, ook mijne opregtheid in het zoeken van het goede voor ü te ver- denken. Hoort nu nog ein woord, M, AI: heb ik raij ver- bonden het goede voor u te zoeken om des huizes des Heeren onzes Gods wüj ook dit beginsel moet uwe goed- keuring wegdragen. De uwe, myn nog onbekeerde hoorderl 6lj weet immers zeer wel, dat petrus na zijnen val niet mögt heengaan, om jezus schapen en lammeren te hoe- den, alvorens hlj eenmaal en anderraaal en ten der* den male betuigd had, jezüs lief te hebben. De liefdc van CHRISTUS moet den dienaar dringen , de licfde en Ijver voor 's Heeren huis, Zijn eigen belang mag hier niet in het spei komen, Dus alleen het belang van 's Heeren huis, de liefde voor de Kerk, het volk en de erve des Heeren. En waarom dit ? Omdat de Heer op zijn volk eene zeer bijzondere betrekking heeft. Het is het volk zijner keus. Is het dan zoo hoog van geboorte, zoo edel, ZOO rljk? In den regel noch edel, noch rijk, noch hoog van geboorte. Daarora schrijft de Apostel: »gij ziet uwe roeping, broeders! dat gij niet vele wyzen zijt naar den vleescbe, niet vele magtigen, niet vele edelen." Maar wat dan? Ik mag er u niet anders van zeggen, dan het Woord er van zegt: God heeft zijn volk vrij willig lief gehad. En dat volk, miskend van de wereld, niet zelden bespot en veracht , besehouwt Hlj als het zout der aarde. Gij kent de heerlijke eigenschap van het zout: het maakt de spljzen niet alleen smakelljk, maar het is een bederf-werend raiddel. Daarom zouden die steden van Palestina, die verwoest zijn geworden, verschoond zijn gebleven, indien er maar tien regtvaardigen in ge^ weest waren, Daarona roept jesaja uit: »zoo de Heere ons niet een weinig overblijfsels had gelaten , als Sodom zouden wij geworden zijn, wij zouden Gomorra gelijk zijn geworden." Dat overblijfsel moet den Profeet onbe- ^Ghrljfelljk dierbaar geweest zijn. Ik nu meen ook met de Moabitische ruth te mögen zeggen; »uw volk is mija volk," en daarom moogt ge ook mijne drijfveör in het xoeken van het goede voor u niet wraken : ik doe het , ^n des Jiuizes des Heeren onzes Gods wiU' Digitized by Google 57 Möge mijne drijfveßr ook iiwe goedkeuring wegdragen, gij allen, die den Heere vreest. Ik verlang geen ander bewijs uvver goedkeuring, dan uwe voorbede, uwgeduld, iivve medewerking. Uwe voorbede. Daarop stel ik bijzonderen prijs, daar- aaa gevoel ik groote behoefte. Wat wonder? De H. Apostelen des Heeren, met, bijzondere male der gaven des H. Geestes toegerust , bevalen zieh bij elke bekwa- me gelegenlieid , bij monde en in geschrift, der voor- bede van de Gemeente dringend aan. We lezen het nog in jbunne brieven: »broedersi bidt voor Qns." Bidt voor ans/* zeiden zij wederom, »opdat het woord zijnen loop hebbe." »Bidt voor mij /' schrijft paulus aan de Efeziersj »opdat mij het woord gegeven werde in de opening mljns raonds raet vrijmoedigheid, om de verbor- genheid des Evangelies bekend te maken." Nu, die voor- bede begeer ik zeer van u, wetende, dat het gebed des regtvaardigen veel vermag, en het mij zeker in Staat zal stellen om te ijveriger het goede voor de Gemeente le zoeken. Maar ik verlang ook, dat gij geduld met mij oefent. Wie ben ik? een zwak, gebrekkig dienstknecht van CHRISTUS. Heiaas! nu ontbreekt mij ootraoed, dan zacht- moedigheid, nu Ijver, dan weder wijsheid in voorkomen- de zaken, dan bedachtzaamheid. Ik weet het, ende Heer möge het mij verder leeren, dat ik den schatdes Evange- lies draag noch in een gouden, noch koperen, zelfs niet beuten , maar in een aarden vat. Toont gij dit ook te we-^ len, en hebt geduld met mij. Ach I wie was hier volmaakt ? En gij weet zelven ook zeerwel, datge het niet verkregen hebt, schoon ge er naar jaagt. Hebt geduld met mij en draagt mijn gebrek ; ik hoop het uwe te dragen. Menigmaal nog zal ik u reden tot misnoegdheid geven; ach, bedekt ze met den mantel der liefde, gedachtig dat ik, in spijt van al mijn gebrek , niet wensch op te houden het goe- de te zoeken voor de kudde des Heeren. Eindelijk nog iiue begeerte: uwe medewerking. Daar is geen waar Christen , of God heeft hem een' kring aan- gewezen , waarin hij werken moet. In den kleinsten kring kan eene ziel voor christüs gewonnen worden. En is die kring grooler, er kunnen twee, drie en meer ge- wonnen worden. Eene liefderijke bestraffing, eene ern- Digitized by Google ^8 «tige vermaning , eene welgemeende raadgeving , bovenai een heilig voorbeeld, kan zeer gezegend zijn. Och! werkt dan raede. 't Zij u niet genoeg, zelve voor €hristüs te zijn gewonnen , maar laat het uw biddende todeg zijn anderen te winnen. 6e hebt knechten in uwe omgeving, of dienstmaagden , of beer of vrouw, of zoon of dochter, of bekende of vriend, zoekt ze te winnen. De ergste tegenstander kan, met 6ods zegen, de grootste voorstan- der worden, en uw ijver möge mij verwekken, om zon- der ophmden het goede voor de gemeente te zoeken. Zoo zQ het! De Heer geve het! Om z\jns naams wil. Ambn. Digitized by Google fiEftEERTEN ME »OD LAAT KOMEN. VoöRZ. Ps. CXLVn : 3 , 6. VOORAFSPRAAK. Op des Heeren goedertierenheid te hopen, dat is de goede ankergrond voor de levende hoop van elken waren Christen. Die kan niet uitscheuren, want het anker heeft vas^ tigheid in het Yaderharte Gods. Voor dat anker ligthet ranke scheepke des waren geloofs altljd veilig. Altijd veilig, ook waar de doode hoop^ die geen grond heeft, de lieden der wereld begeeft, en door de stormen der wereldzee alle schijngeloof vergaat. AlHjd veilig y ook in den duistersten nacht van tegen- loop, of schudding, of strljd. Altijd välig^ want zoodra straalt de zon der geregtig- tigheid niet door de wölken van kommer ^ of de schoone Godsstad is in H gezigt. En zoodra breekt de eeuwige morgen zonder wölken niet aan , of de geloovige ziel mag veilig binnenvaren , door diezelfde goedheid, waarop vroeger, ook in alleleed^ is gehoopt. Immers het is de goedertierenheid Gods , die tot be- keering leidt, niet alleen bij aanvang, maar ook bij voortgang. 9« Jmr No. 4. S Digitized by Google 60 Die goederlierenheid is over ons, gelijk als wij op Hern hopen. Van hoeveel waardij dit geloafsstuk is, wensch ik in deze geheiligde ure , door een schriftuurlijk yoorbeeld , u aanschouwdljk v^r te steUen. TEKST: 1 Krön. IV : 10^ »En GoD LIET KOMEN 0AT HU BEGEERDE.'^ Laat uwe begeerten in alles door bidding en smeeking met dankzegging bekend worden bij God, zoo luidt de Apo^stoU&ehe verinaDing. Oaarvan ondervindt d^ Gem^^te van •cHiastm^ die op aarde strijdt legen bei helscbe verbond, reeds luier de gezegende uitwerking. Baartoe geveelt dk Christen ook steeds 4e toeiftemea- de behoefte, in vreii^de en ieed> dat )i€9n wordt toege- wogen van den Heere. Dat bescbomvf zeker dk geloovige , sds bei hoogste voorregt, dat hier beneden God verteent. Zoo was het ook met den mnn , van wien zulke beer- lijke uitkomsten beschreven staan, als <Mizetekst vermeldt. Laat ons eerst, M. Hl, onze aandacht vestigen cp 4en gelukkige, van wien dit woorÄ beschreven irtaat — «fm hierna onze overdenking te bepalen bij de beste begeer- ten , die God beloofd heeft ook nu te wiflen lalen komeift — en dit christelijk te beBlniten. De man, van Wien ona tek^woord spreekt, was jamsss, de rijkelijk gezegende man, onder het oude veft vati «fod.' ^ ^ ■ • ■ Wij vifiden zijneti naaim opgeteekend in de ^ewijie geslachtiijsten onder de nakomdingen van Juda. Digitized by Google 61 Hei is voor ohkuudige Schriftlezers vaak inoeijelijk Ic bcgrijpen gevreest, waarom wij in dit eerste Kronyk- boek, oegen hoofdstukken enkel met namen vinden gevuld. Elk, die God vrecst, heeft echter altijd zooveel eerbied vöor de wijsheid Gods, dat hij overtuigd is, in alles groote nuttigheid te zuUen vinden , wat de Heilige Geest in Schrift heeft gesteld , 200 wij het raaar regt ver- staan. Wij behoöven dan 00k M. Hl, slechts weinig ervaren te zijn in het christelijk geloove, om te weten, dat ons die geslachtlijsten onmisbaar zijn. Ja I alle Schrift is van God ingegeven , 00k van deze Damen is het bezit ons dierbaar, want zlj staan in zoö öaÄüwe betrekking met het wäre Christendora. Deze geslachtlijsten, vereenigd met die van mozes, en die door de Evangelisten zljn opgeteekend, wijzen ons aan de afkomst naar den vleesche van den gezegenden Heiland. Hoe die bron des eeuwigen levens uit david, uit ABRAHAM, uit ADAM is gcsproten. Zij wijzen ons aan de oorsprongen van al de volken der aarde. 2ij wijzen ons aan de uitbreidingen van Gods eigen Volk Isra€l, en zijn' eigen Priester- koninklijke dienst. Zff wijzeti ons ook aan de grondslagen van de geschie- denis def wereld, die onloochenbaar zijn. Die kapittels met namen behooren dus ook tot de god- delijke schatten der Heilige Schriften. God zelf, die onnoemelijke dingen bij narae roept — de Heere zelf, die zijne schapen bij name kent — de Hdlige <3eest zelf, die levend maakt en levend houdt, heeft deze namenlijsten willen bewaren tot den tijd van het einde. Vöor den wijze deze^ wereld, of ook voor onwetenden i& goddelijke dingen , schijnen dan deze namenlijsten ook wel dorre doodsbeenderen te zijn. m^stt voor elk geloovlff Christen zijn het de eerste be- gißseäen tan dien leveti^n tempel, waafvan jezus cHßis- Tüs de uiterste hoeksteen is. Voö^ elk eeii, die den Heere verwacht tot zaligheid, 9c Jaar No. 4 iS* Digitized by Google u hiäken zij het gebeente mede uit, waarvan de Man väü smarte, de Geest en het leven is, en van wien zij ook het vleesch^ijn. Want alle die geslachtlijsten noemen ons de maag^^ schap op, waaruit de Heere is, zooveel het vleesch aan- gaat. Wie kan dan de verschijning des Heeren jbzus lief- hebben, zonder ook zijne maagschap lief te hebben? Wie kan in ghristus zijn ingeplant, zonder ook tot dezen in betrekking te staan? Zoo leeft er dan geen Christen, of hij heeft verbindte^ nis aan de personen hier genoemd , en hij moet alzoo hoo- gen prijs stellen op deze geslachtlijsten. Zekerl want het is die vaste voormuur, waarop onge- loof en bijgeloof te barsten moeten stooten, Het zijn die welgeordende voortroepen, waarop des sa- tans benden niet vermögen. Ook zijn die geslachtlijsten, bij lange na» niet zonder regt verkwikkelijke rustpunten, waar het liefelijk is. In de eerste, bij voorbeeld, van mozes, daar lezen wij onder al die doodberigten , eene levensgeschiedenis , die wel der moeite waardig is, ons regt bekend te worden. Die van henoch bedoel ik. Van hem Staat in de geslachtlijst: henoch dan wandel- de met God, en hij. was niet (meer), want God nam hem weg. Zoo ook vinden wij in ons tekst^kapittel, onder de na^ komelingen van Juda, van 6in man, dat groote woord opgeteekend: »en God liet komen dat hij begeerde/^ Dat woord Staat daar, even als eene frissche spring-^ bron aan den weg, voor den dorstenden reiziger — hij drinkt daar graag eens uit. Dat woord Staat daar, even als een schaduwrijke boom voor den vermoeide op den weg — hij zit daar gaarne eens onder neder. Dat woord Staat daar, even als de handwijzer bij een* kruisweg voor den naar huis begeerige — hij ziet zoo scherp daarop wat hij wel aanwijst. Laat ons dan ook putten » welk rein levenswater hier Digitized by Google 65 opwelt, — en möge de Heere ons te smaken geven, dat Hij goed is. Laat ons voorts ook goed toezien, wat ons hier wordt aangewezen op de reis naar de eeuwigheid , — en möge de Heilige Geest onze harten bereiden om die goddelijke aanwijzingen heilbegeerig op te volgen. En God lief kamen dat hij begeerde. Dat heilrijk woord Staat beschreven van jabez. Jabez was de gelukkige man onder Juda's nageslacht, die dat mögt ondervinden. Zljne moeder had hem aldus genaamd, omdat zij hem met smarte had gebaard. De vloek der zonde over eva's dochteren , had de moeder van jabez inzonderheid moeten ondervinden. De smartemaker was haar daarom geen ongezegende zoon. • Wij lezen van jabez, dat hij heerlijker was dan zijne broeders. Was hij in beginsel tot smarte, het einde werd tot heerlijkheid. Door Hjden tot heerlijkheid , zoo is immers Gods weg. Hoe gelukkig zouden vele moeders onder ons worden , wanneer zij dat van hunne zonen raogten verwachten, Nu, Gell de God van jabez is niet veranderd. Daarom zal het zeker veel liggen aan de eerste begin- selen des wegs, welke den jongelingen zijn geleerd. Of zij den duivelen worden geofferd , of den Heere toe- gebragt. Dat wil zeggen , of onze moeders hunne zoonen in de eerste jeugd wat dwaasheid leeren, en daarna in de vlam hans hoogmoeds blazen, en daarna op rijksdaalders , of wat nog erger is , leeren gieren en begeeren • — of dat zij hen opvoeden in de vermaning des Heeren, en naast zieh op hunne knieen , dien God leeren aanbidden , die een belooner is dergenen , die Hem zoeken. Dat laatste heeft jabez moeder zeker hären smartema- ker vroeg geleerd , — wij mögen uit het tekstverband dat vrijelijk opmaken. Want wij lezen, dat jabez hierdoor voortrefielijk werd Digitized by Google 64 ftpYßn zijne broeders^ omdat hij den 6od Israels aanrtep. Den Verbonds-God, op wien hij was geworpen, ook reeds in barens smarte. En hoe zullen wij H^m aanroepen, in wien wij niet geloofd hebben; en hoe zullen wij in Hem gelooven, vao wien wij niet gehoord hebben; en hoe zullen wij boo^ ren , zonder die ons verkündigen ? ö Gelukkige moedersl die ook ghr^stüs verkondigt aan uw zaad. Nu I JAREZ had genade en geloof ontvangen. Hij had den 6od Israels leeren kennen en vertrouwen. Jabez had den eenigen weg gevonden, längs welken de zegeuingen van den Heere afdalen. Jabez had den eenigen Middelaar gevonden, waardoor vloek in zegen, smarten in vreugde^ eilenden inheerlijk- heid veranderd worden. Het aanroepen van den God Israels ^ die beproefde sleu- lel tot het vaderharte Gods. Hetgeen iabez van den Heere heeft begeerd Staat ook in Schrift* Want JABEZ riep den God Israels aan zeggende: ^In- dien Gij mij rijkelijk zegenen, en mijne landpale vermeer- deren zuli, en uwe hand met mij zijn zal, en met het kwade alzoo maakf-, dat het mij niet smarte.** Dat was de godvreezende aanroeping van den Naam. Dat was de geloovige bekendmaking » van de begeerten in alles, hij God. Dat was wäre bidding en smeeking van groote dingen. Dat was volgens de verbondshandeling van den God Israels met zijne gunstgenooten. Tot zulke aanbidding behoorde kennis en vertrouweo des harten. In die smeeking ligt opgesloten, wat in geen woorden is gebragt y alsof ook jabez nog gezegd had: daarbij zai ik weten , in uwe gunst te deelen , en aan uwe liefde- dienst toe te behooren. Groote dingen had jabez van den Heere begeerd, en God liet komen dat hij begeerde. Groote dingen, ja! maar niet te groot^ en hoe zoude Digitized by Google 68» djit ook fcuBqien zij« yo^r Hßm,^ die gQzegd beeft lok al zija Volk: «^doet mw6A mond w\jd opea, en Ifc zal bem vervuUea.** i}ijA6 zegeningen begeerde jabüz,. maar aadi^Jt« geeft Qok Israels God oiet aaa degenea, die Heiu vr^eji^n — &^ hei blijki doaruit : dat J4BEZ gmade begeerde. Uiibreiding van Ukudpale bß^eerde jarsz » maar anders kooden ook Gods vijanden^ de Kanas^nielen , niel uitge^ roeid wordeu« en hk blijkt daaruit: dat J4BEZ den ge- kofssiirijd wüde itrijden^ bat 's Meeren hmd met hem zeude zijin^ beg<)erde ja- BEz, maar anders kondQ» zijoe goed^ voornemeos im- mers niet wel g^lukken^ «i» het blickt doßjmty dat 44MEZ zijne onvoQrwaardelijke afhoßkelijkk^d gevoelde, Dat de Heere ket kwaad hem, z<mde ten beste keeren ^ begeerde mbbz, maar geenszms dat bem geen kwaad zoude overkomen , en het blijkt daaruit : dat jabbz in evergegeuenheid aan den Heere, menschte te leven in onder^ ^i&rp^^fmd aaii kruis en leed, det is>: in gßbovig volgen vm 's Meeren w^zen raad* En God liet ko»ea dat hy begeerde, Qoe: gelukkig dat bij goede dingea had begeerd, en geen kwade -^ hoe gelukkig dat hij om. de vele^ dingea.« bei ö^ae noodige nißi bad v^rzuimd. Want God li^ß jabbz rijkelyk gez^gend, en beeft bem £rfolijk doen wmen in de poorten ^yner baters, ook is des Qeeren fnind met jjiBRZ gevveest , en beeft bet met het kwade alzeo gemaakt « dat het J4BEz niet svM/rUey jal wlj weten bet; Gel! waar jabez nu leett, daar dankt hij den Heere, ook voor ai 't geleden kwaad. ZjLjn d^t smakelijke teqgen » uit die voUe broa te put- ten , laat ons nu ook wüten zien , waarvan. wij aanwij*- zing bekomen , in^ dat. beerUjk Godswoord : en God liet kome^a, dat bij begeerde. Dat God laat komen , dat boudt toch wezen ; dat God laat komen , wordt met goed regt beteten.; d:at God laat komen 13 onvervreemdbaar^ Hierin 9ioet de onderviuding van alle vromen getuigen. fia^r God liebt laat komen , blaast bet niemand we^r Digitized by Google 66 Uli; daar God overtuiging laat komen, houdt ans de we- reld niet meer ; daar God nieuw leven laat komen , bre- ken de kluisters der hei; daar God zljne vrede laat kö- rnen, daar maakt Hij die ook groot. Diezelfde God laat nu ook nog begeerten komen, maar dat kan niet eeuwig zoo blijven, blijkens de wijze waar- op LAZARUS in de vertroosting , maar een rijke man iu de smartenlljding is gekomen. Diezelfde God Israels zendt nog zijne boodschappers uit over den ganschen bodem der aarde — met die blijde boodschappen — dat Hij ook na laat komen, wat Yan Hem in geest en waarheid wordt begeerd. Laten het daarom goede dingen zijn en geene kwade^ M. HI die wij begeeren van den Heere onzen God. Want zoovelen reeds verwierpen het goede en verko- ren het kwade om dat weg te dragen in zwarte duis- ternis. Zoo ontallijk velea verwerpen nog het goede en ver- kiezen het kwade , of worden verlokt tot het kwade door verleidende geesten in goddelooze mischen of booze dm- velen, omdat zij het goede niet kennen. Laat ons daarom uit jabbz gebed de aanwijzing ont- vangen der noodige dingen , die God nog laat komen , en tot verlossing en zaligheid der ziele onmisbaar zijn. Dingen — zonder welke zeker niemand kan ontkomen aan de smarten, die God zal maken in de plaatsen, die den duivel en zijnen engelen worden bereid. Het allerbegeerlijksle toch dat God nog laat komen, in onze zware tijden, is zeker: de behoudenis voor de eeuwigheidy dat onvergankelijke leven. Het is de allerrljkste zegen , want elk , die daarmede gezegend is, wordt der goddelijke natuur zelf deelachtig. Het is boven alles te begeeren, wat begeerlijk mag zijn in deze , of in de toekomende eeuwe — want wat baat het iemand van ons, zoo hij de geheele wereldwon, en moest de schade lljden van het verlies zijner ziel. Hoevelen nu verderven die edele ziele, voor den nieti- gen prijs van een weinig tijdelijke lusten of lasten. Dat onvergankelijke leven echter moet van God, van Digitized by Google 67 den eenigen waarachtigen zelven worden begeerd , want nie- mand anders heeft het te geven. Het is geoorloofd, die eeuwige behoudenis van 6od te begeeren , want HiJ heeft met eede gezworen , dat het zijn hartelust is, die te doen komen aan elk, die dat begeert. Het kan van den Heere niet vergeefs worden begeerd, ook door den onwetendste, ook door den zondigste mensch niet, want de ure is nu, en nog niet volgeslagen, dat, al wie den naam des Heeren zal aanroepen, behouden zal worden. Is het dan niet hartverscheurend om te moeten aan- zien, dat zoovelen die eeuwige behoudenis nioedwillig versmadeii, en den kostbaren genadetijd in ijdelheid ver- beuzelen — ja, ook hun, die den Heere zoeken, zulks trachten moeijelijk te maken? Terwijl God die eeuwige behoudenis nog laat komen aan elk, die ze van Hem begeert. Maar wat bäte om te leven tot in eeuwigheid, zonder de yergeving der zonden te erlangen bij God f Wat geluk zou in dat leven zijn, waar het geweten met een' Schuldenlast moest biijven bezwaardP om het even of die last iin grein of duizend ponden weegt. Zoo wil het dan ook God niet, M. HI Elk, die behouden zal worden, moet daarora hier op aarde de vergeving van alle zenden ontvangen van den Heere zelven. Die zonde heeft immers God aan zijn harte reeds zoo- veel smarte gemaakt. Hlj gaf daarvoor zijne ingewanden over, het liefste wat Hij heeft, het beste, zijn eenige, het is jezus, die ge- kruist werd, om als het wäre offerlam te worden geslagt. Dat heeft Hem geperst , den persetreder ; dat heeft Hem smarten gemaakt, den man van smarte, eer dat het al- les was volbragt. In dezen jezus nu doet God zelf verkondigen, ook nu door mijnen mond, de vergeving der zonden aan eenie- gelijk die gelooft, zonder aanzien des persoons. Die gelooft, dat is, elk boetvaardige , die tot jszus wonden, met al zijne zonden ,^ de toevlugt neemt. Digitized by Google 68 l)m gdooft., dat is , eljk zondaar, die d«ft zoenborg 4«r Kus als zijnen Middelaar aaiMieeifit hy God» Aanneeo»! op> zijn Woord af> dat xiog kjrachjt koeft, €m ^^ dorn komen , dat van Hmi wordt begeerd.. Toi die meei^t, begeerlyke* diag^a behoort isam zeker , ijle bek^mng va» heit kort. Wa(t bäte loch Yan die vergeving^ wanneer het bart, dat, diepe barle , die voor »aenschen onpeilbare bren. van 2€Qde Biet wordt vernieuwd. Daarover vinden wij na in onze zware tijden de jam** merlljkste en vecwardste begripp^. I)e een tracht in zKOidetweekende onwetendhetd deord^ de& heits om te keere» — en in plaats van de vergees- telj^ing vaa den iiatuurii|keo menseh zijiiie verbeesteUj* king in te voeren. De andere wil ia dwa^e imiifiohvergodi^g het zondige verbeteren, en het kwade alzoo, op zlja scboonst g»r naamd^Jels minder kwaad makea. Met het eofste zoude de H^ige jszirs een dienaar der asonde moeten worden; Ofeet hei laatste< zoude de Heilige 6eest, de w^meester o£ de helpet van bet kwade moe- ten :^ija. Gelukkig is het zoo nict, DL W. 1 NeeHy ^n voor eeuwig neen, en neen in Godes. naam. Bekeering is verandering v«n zin , vernieuwing vaa het hart, het verkeeren in den weg der verzoening. Het is de vervulling van die trouwbelofte Gods: Ik zal het steenen harte uit uw vleesch ivegnemen — I:k zal ee» nieuw harte u makea, i^reekt de Heere. Het is een nieuw werk des Drieenigen God^, iian be* gin tot voortgang en einde. Een werk, waarin het oude verteert, en het alles Dieuw wordt — in den Tempel des Heiligen Geestes, dat is, ons ligchaam, Daartoe is de Heere verhoogd als Vorst des onvergan- kelijken levens , om te ^even de bekeering ten leven. Daartoe is de Geest der genade en der gebeden noodig, clien God nog laat komen over elk, die deze gaven b^eerl ^an Hem zelven. Digitized by Google 69 En bei bewijs vau de goede ontvangst is zoo klaar ab onderscheiden — daar het eenvoudig besiaat in hartelijke zondenrouw , in eyaügelische boetvaardigheid , in zeer wezenlijk misbagen aan alle ikvergoding of zeUverheerllj« kiog, in zielsinnige blijdscbap in 6od doorcHRisTUSJE^us. Da gekruistc ghristus als bei geslagte oiferlam beeft daar eene gestalte in bet binnenste, die onuitroeibaar is, Docb even gelijk wij rouwe bedrijven over onze afge-f storvene betrekkingen ^ een' rouw, dien niemand kau ge- Yoelen, die de verwantschap niet kent — zoo is in den waren geloovige nog altljd droefbeid bij vrengde^ want hij sterft der wet, voor zooveel bij Code Iceft, Haar ghristus is gestorven met zijne zonde beladen, en tot dien duren prijs leeft Hif, alleen genade totroeni. Dat leven is met ghristus verborgen in God — dat lO" ven is met ghristus geborffen bij God -^ dat h das hei- lig en veilig. Dat leven bedenkt de dingen , die bov^n zijn , waar CHRISTUS is, en leeft dus bier beneden in strijd. Dat leven zal met ghristus geopenbaard worden in beer* lijkheid, en is van de overwinning dus zeker, Haar dat leven is bier aan velerlei wisselingen onder- worpen , aan velerlei gevaren blootgestdd , door magtige vijanden bestreden« Het beeft daarom noodig groeikraebt, versterking en verkwikking. Hiertoe dan is den gunstgenoot Gods zijne heiligmaking onmisbaar. Dat is eene gedm*ige oefening in den inwendigen menscb, die, door de werking van bet geestelijk leven, zieh ook naar buiten openhaart. Dat is wat anders nog dan heilig zijn. Dat is bier in bet strijdperk heilig gemaakt worden van onbeilig — van binnen nit, zeker ook naar buiten ^ doch niet omgekeerd. Dat is om bierna in bet ParadijsGods, na voleindigdeif strijd, volzalig en beilig te zijn, met den Heere en zij- ne heiligen. De goede band des Heeren is echter in dezen vaak Digitized by Google 70 zeer zwaren kampstrijd met zijn volk toi eene gewisse overwinning. Hierin is zoo ontallijk veel te begeeren , zooveel af te bidden van God, dat geen menschenooren ooithoorden — want hierin besiaat de toebereiding tot bei hemelleven. Dat gaat door smarten tot vreugde, door duisternis tot licht, door schuddingen tot bevestiging, door sterven tot leven. Daarin wordt de geestelijke christus zoo längs zoo meer behoefte , onniisbare behoefte voor den geestelljken mensch, want zonder Hem kan Hij niets doen — maar ook juist hierdoor wordt hij zoo langer zoo beter gekend , betrouwd , bevriend. Daartoe raoet zeker dienen beproeving en loutering; versterking en kastijding; beschaving en versiering, om den beeide Gods gelijkvormig le worden. 