Achttal leerredenen over verschillende onderwerpen
Nazang Ps. LXXXIX: 8. WUVTV.W-VV^WvVVWJVJWjVbW-W^.A^'WVW^WbWl.'a^'vvvan.'vv1./ Luk. XVII: 32. voorzang Ps. LXVI: 1, 2. Onze tekst bevat eene korte, maar hoogst gewigtige uitspraak van den toekomstigen Regter over levenden en dooden. Het is echter ditmaal nog een woord der liefde en niet der geregtigheid, eene waarschuwing en niet een vonnis. En toch —■ laat ons dit reeds terstond in het oog houden — het is op een vonnis, dat Zijn waarschuwende vinger terugwijst. Hij spreekt van eene vrouw, die in het aangezigt van het verterende vuur des hemels, onder het geweld van den toorn Gods bezweken is. Laat ons dit niet vergeten — het is Jezus, de liefderijke, zachtmoedige, teedere Jezus, die van deze vreeselijke dingen spreekt. De genade wijst op de geregtigheid, want zonder dat zoude zij ophouden, genade te zijn. Heeft de genade dan een lust in deze ontzettende dingen des toorns ? Spreekt zij er over, omdat zij er zich in vermaakt? Geenszins, maar zij spreekt er over, omdat zij de waarheid spreekt. Gelijk geschreven is: »de genade en de waarheid zijn door Jezus Christus geworden." De toorn van God is menigmaal geopenbaard van den hemel. Dit is een feit, en de genade is niet gekomen, om dit te ontkennen, maar om dit te bevestigen. De toorn van God zal eenmaal in al zijne geregtigheid en verschrikking van den hemel geopenbaard worden. Dit is wederom een feit in de toekomst, en wederom is de genade niet gekomen om dit te ontveinzen, maar om er van te getuigen. De liefde verkondigt ook de verschrikkelijke waarheid, niet opdat zij verschrikke, maar opdat zij behoude. Zij weet den schrik des Heeren, en daarom beweegt, bidt, smeekt zij de menschen tot het geloof. Toen de Heere Jezus onzen tekst uitsprak, stond Hij in den kring Zijner discipelen, met het aangezigt naar Jeruzalem gekeerd; naar dat Jeruzalem, dat weldra onder het gewigt van Gods toorn, in een bloedbad zou herschapen en tot een puinhoop gesteld worden. Yreeselijke dingen deden zich daar voor Zijn Profetisch oog op. Hij zag den naineloozen jammer der goddelooze dochter Zions, die Profetendoodster, wie de roofgierige adelaar het rookend hart uit den boezem rijten zou. Hij zag, dat het gewis en onherroepelijk geschieden zou, erf in die bewustheid riep Hij de Zijnen toe: Gedenkt aan het wijf Lots Maar Hij zag noa verder dan Jeruzalem. Zijn profetisch oog staarde over alle tijden heen tot in de palen der eeuwigheid. Hij zag in Jeruzalems aanstaande verwoesting nog slechts een voorspel van het toekomstig oordeel dezer wereld. Gelijk de zeevarenden bij het rigten van hunnen koers, twee ver van elkander verwijderde bakens in ééne en dezelfde gezigtslijn brengen, zoodat die twee punten voor hun oog te zamen vallen, en als tot één punt worden — evenzoo plaatste deze Profeet aller profeten Jeruzalems verwoesting en het toekomstig oordeel dezer wereld in ééne en dezelfde profetische gezigtslijn, en over de tusschen inliggende eeuwen heenziende, welke die beide gebeurtenissen van elkander scheiden, sprak Hij over beide als over ééne enkele gebeurtenis. Zoo zag Hij dus ook op die ontzettende oordeelen Gods, welke thans nog aanstaande zijn. Hij zag op dien grooten dag, waarop Hij zelf komen zal op de wolken des Hemels, om met vlaramenden vure wrake te doen over degenen, die God niet kennen. Maar Hij zag ook, dat de menschen zorgeloos die toekomst zouden te gemoet leven, en dat velen door ongeloof en traagheid zouden verloren gaan. Daarom riep Hij waarschuwend uit : gedenkt aan het tcijf Lots! Den blik beurtelinss rug- en voorwaarts rigtende, wijst Hij op de schrikkelijke overeenkomst, die er bestaat tusschen de oordeelen van vroegeren tijd en die, welke nog aanstaande zijn. Het zal zijn op den dag, waarop de Zoon des menschen geopenbaard zal worden, gelijk in de dagen tan iN oach gelijk het geschiedde in de dagen Lots. De \erderfenis zal onherroepelijk besloten zijn — en zoo traag zal het roeke— looze, menschelijke hart zijn om te gelooven, dat er zijn zullen, die zelfs nog op den weg der ontvlugtingomkomen, ge'ijk met het wijf Lots geschied is. Zoo is dan de vermaning in onzen tekst ook tot ons gerigt. Wij staren met het aangezigt naar het toekomend oordeel gekeerd, voorwaarts en de stem des Heeren roept ook ons toe: gedenkt aan het icijf Lots! Laat ons die vermaning niet te vergeefs ontvangen, maar haar ernstig overwegen, opdat wij haar verstaan en ter harte nemen. De dood van Lots huisvrouw wordt ons door den Heer voorgesteld, als een gedenkteeken ter waarschuwing ook voor onzen tijd. Laat ons, bij het gezigt op die vreeselijke gedenkzuil, drie dingen opmerken, en wel dat Loths huisvrouw gedood is, I. ten gevolge en tot straffe barer eigene dwaasheid; II. in weerwil van het bezit van groote voorregten ; III. tot eenen spiegel der waarheid voor onze tijden. De God van alle genade rigte onze oogen zoodanig op dat ontzettend gedenkteeken Zijner geregtigheid, dat wij daaruit leeren een wijs hart te bekomen. Amen. I. Gij kent de vreeselijke geschiedenis van Sodom. In die stad was het bederf van ons menschelijk hart zoo ontzettend in het licht getreden, dat Hemel en Aarde hunne vuurkolken openden, om haar te verteren en te verslinden, 't Was reeds lang heinde en ver bekend, hoe boos en welke groote zondaars de mannen van Sodom waren. De vrome Abraham althans had zulk eenen afschuw van hen, dat hij niet het geringste geschenk, zelfs niet van eenen draad tot eenen schoenriem toe, van hunne hand nemen wilde. Zoo teeder van gevoel was echter zijn neef Lot niet. Om des voordeels wille had hij er geene zwarigheid ingezien, zijne tent onder die goddeloozen op te slaan, en zijn huisgezin bloot te stellen aan den verpestenden invloed van hun voorbeeld. De treurige gevolgen daarvan bleven dan ook niet uit, en hij leerde het spoedig berouwen, dat hij om het vette der aarde te kunnen genieten, verkozen had »te wonen in de tente der goddeloosheid." Hij beleefde ellende en schande binnen de muren dier twistzieke en wulpsche stad. Meerdere straf dan dit wilde zijn genadige en langmoedige God hem echter niet opleggen. Hij bewaarde de zie! van Lot, dat zij althans niet mede van het zedebederf aangestoken werd. Te midden van dat kromme geslacht der boosdoeners bleef hij een regtvaardige, in de kracht des geloofs, en toen het oordeel over de stad besloten was, zond de Heere zijne engelen in zijne woning, om hem en zijn gezin uit te leiden, eer de hemel zijnen vuurstroom nederregende. Toen de dageraad van dien oordeelsdag aanbrak, drongen de Engelen Lot aan, zeggende: Maak u op, neem uwe huisvrouw en uwe twee dochleren, opdat gij in de ongeregligheid dezer stad niet omkomt, want wij gaan deze plaats verderven! Welk eene boodschap ! Hoe moest dit woord niet genoeg zijn, om hen allen met baaste te doen vlieden ! Maar neen — zoo traag, zoo vadsig was zelfs het hart van Lot, dat hij nog vertoefde, en hadden de Engelen hem en zijn gezin niet aangegrepen en als met geweld naar buiten gedreven, zoo zouden zij nog allen omgekomen zijn. Wel te regt zegt de schrift. »zij deden dit, om de verschooning des Heeren over hem." Niet door zijné geregtigheid is hij behouden, maar door de genade van dien bod, die zelfs zulk eene diep verscholene vonk niet wilde uitblusschen. Zoo bragten de engelen, bij de hand hen voorttrekkende, het roekeloos gezin buiten de stad des verderfs." »En nu" zoo vervolgde de Engel, »behoudt u om uws levens wil en ziet niet achter u om, en blijft niet stil staan op deze gansche vlakte. Met deze woorden wees hij hen voorwaarts en stond hun toe, naar de kleine stad Zoar te vlugten, die niet verre van daar gelegen was. Zoar was dus voor hen de stad des behouds, en met haastige schreden, zonder om te zien, spoedden Lot en zijne dochters zich daarheen. Ook zijne vrouw toog een eind wegs mede, en misschien was ook zij naauwelijks meer eenige schreden van Zoar verwijderd, toen de heillooze gedachte in haar post vatte, van achterom te zien naar de stad, die zij ontvlood. Zoo staakte zij dan hare schreden en stond stil en keerde zich om. Maar op hetzelfde oogenblik breidde de gloeijende hemel zijne vlammen over haar uit; een kokende regen van lava en zout, uit den opgespleten bodem opwaarts spattend, overstelpte haar, en in eene zoutpilaar herschapen, bleef zij roerloos staan, als een toonbeeld van de heillooze gevolgen der ligtzinnigheid. Gedenkt aan het wijf Lots! Gedenkt, hoe zij omkwam ten gevolge en tot straffe har er eigene dwaasheid! Wat mag haar bewogen hebben, tegen het uitdrukkelijk gebod des Heeren in> haar aangezigt om te keeren naar de plaats, die zij voor altijd vergeten moest? Nieuwsgierigheid? 't ls mogelijk, maar hieruit alleen laat zich zulk een roekeloos bestaan' bezwaarlijk verklaren. Er moet in de ziel van eene vrouw sterker prikkel, dan louter nieuwsgierigheid werkzaam zijn, om haar onder het gekraak des donders en het vlammen der bliksemen te doen stdstaan en omzien. Merkt het verband op, waarin de Heere Jezus in onzen tekst Zijne vermaning uitspreekt. In denzelfden dag, zoo zegt Hij, icie op het dak zal zijn en zijn huisraad in huis, die kome niet af, om denzelven weg te nemen. En wie op den akker zijn zal, die keere desgelijks niet naar hetgeen dat achter is. Hier verleent Jezus ons eenen diepen blik in het hart dezer rampzalige vrouw. Hare ziel hing nog over haar huis en haar huisraad, over wat haar in Sodom nog lief en waard was. Zij had daar nog twee goddelooze schoonzonen, die hare dochters zouden genomen hebben ; zij had daar nog hare vrienden en bekenden, van wie zij haar hart niet aftrekken kon. Zij hoopte heimelijk dat dezen, dat althans haar huis en hof gespaard zouden worden. Die gehechtheid aan het verderfelijke wereldsche goed verlamde haren ijver, vertraagde hare schreden, en zoo is zij omgekomen als een offer harer dwaze verkleefdheid aan het stof. Gedenkt aan het wijf Lots! Dat roept onze tekst tot allen, die nog hinken op twee gedachten. Ook wij bevinden ons in eene plaats, die ten verderve, ten vure bereid is. Heden of morgen kan de Zoon des menschen komen, met den ijzeren schepter Zijner geregtigheid in de hand. Ja het verderf is reeds in aantogt, en wie zal het zeggen, wanneer het over de stad dezer wereld nedervallen zal! De Heere Jezus is in Zijne genade tot u gekomen, en heeft u bij de hand gevat en roept: «Wordt behouden van dit verkeerd geslacht, en gaat uit het midden van de goddeloozen en afgodendienaars." In den schrik uws harten zijt gij Hem gevolgd, en hebt reeds eenige schreden gezet op den weg der ontvlugting, dien Hij u opleidt. Het is een weg des kruises en een pad door eene woestijn. Maar daar valt u loodzwaar de gedachte, aan al wat gij achterlaat, op het hart. Gij ontwaart, dat gij arm en veracht naar de wereld staat te worden. Gij begint te bespeuren, dat gij voortaan niets van al die begeerlijkheden behouden kunt, waarin tot dusverre uwe ziel zich baadde. Uwe gewenschte dingen, uwe genoegens en genietingen, uwe vrienden en gezellige kringen — alles, alles ligt achter u. Daaraan hebt gij niet gedacht, toen gij in het eerste oogenblik van den haast uwe plaats verliet. Er zijn althans nog eenige geliefkoosde dingen, waarvan uw hart nog niet los is; nog eenige afgoden van goud of zilver; nog eenige genietingen, nog eenige eere, nng eenige zonden. Gij staat stil, gij ziet er naar om, gij overlegt bij u zeiven, of gij deze dingen toch nog niet kunt aanhouden en mede nernen. Gij wilt naar den Hemel der behoudenis, en toch hangt uw hart nog aan dit vergankelijke slijk. Dat vertraagt uwen gang. Gij zijt een Christen ; maar een laauw Christen, die noch heet noch koud is. Gij zijt een naam-christen, die met uwe voeten op den weg naar den Hemel, maar met uw aangezigt naar de wereld gekeerd staat. Uw ijver is flaauw; uwe liefde is koel, uwe werken zijn half; uw wandel is ongeregeld en traag. Wie beslist met de eere Christi te voorschijn treedt, is in uwe oogen een overdrijver; wie om Christus wille den smaad der menschen trotseert, heet bij u een dweeper. Gedenkt aan het wijf Lots ! Zij kwam om door gebrek aan ware geregtigheid en heiligheid. Zij kon nog naar Sodom omzien en hiermede bewees zij, dat hare ziel niet walgde van Sodoms zonde. Had de afschuw voor die goddeloosheid baar hart vervuld, zij zou God nacht en dag om verlossing uit die omgeving der boosdoeners gebeden hebben ; zij zou met gejuich ontvlugt zijn, zoodra de Engel haar de poort opende. Maar alzoo was het in haar hart niet gesteld. Zij keurde de goddeloosheid welligt niet goed, maar zij verfoeide ze ook niet. De eere, die zij in Sodom genoten had, stond bij haar hooger dan de hoon en smaad, die haar God er dag en nacht ontvangen had. Rat dit adderengebroedsel verdelgd werd, ging haar nog aan het hart, want zij oordeelde hun kwaad zoo gruwelijk niet. Daarom zag zij met een hart, dat half medepligtig was aan hunne zonden, naar hen om, en daarom is zij ook met hen verdelgd geworden. Ziedaar den toestand des harten, waarin ook dit tegenwoordige geslacht verkeert. Er is geen afschuw van de wereld als eene zondige wereld. Gij kent en ziet hare zonden — maar gij kent en ziet ook hare bekoorlijkheden voor uw vleesch. Gij hoort, hoe zij God dagelijks ont— eert — maar ook hoe zij u vleit. Gij aanschouwt de werkers der ongeregtigheid — gij aanschouwt ze dagelijks en — gij hebt er uwe vrienden onder. Gij wilt hunne zonden niet goedkeuren, maar gij ziet ze toch oogluikend aan, omdat zij uwe vrienden, uwe begunstigers zijn. Den Heere zijn zij lot een gruwel, maar u zijn zij nog tot eene vertroosting. Gij kunt het denkbeeld niet plaatsen, dat zij zouden verloren gaan, want zij hebben toch noch zooveel goeds in uwe oogen ! Wel is waar, zij smaden de geregtigheid van Christus, maar zij hebben toch in uwe schatting nog eene eigene geregtigheid, die niet geheel en al te versmaden is. En door die geregtigheid hoopt gij in stilte, dat zij nog zullen behouden worden. Opent de oogen, gij verdwaasden! Ziet gij niet, dat gij nog goedkeurt, wat de Heere als een walgelijk kleed van zich werpt? Ziet gij niet, dat in uw eigen hart nog een welgevallen in, eene gemeenschap met de zonde bestaat, die Gods geregtigheid schande aandoet? Voorwaar, indien gij uw hart van deze onreine liefde niet in tijds aftrekt, gij zult gewisselijk met hen ten verderve gaan. Er was nog eene derde oorzaak, die Lots huisvrouw tot hare noodlottige daad bewoog. Het ontbrak haar aan den ernst des geloofs, en daardoor ontbeerde zij de ware geloofsgehoorzaamheid, die beide door de liefde en den schrik des Heeren gedreven wordt. Het geloof is niets anders dan de volkomene aanneming van Gods Woord, met buitensluiting van allen twijfel. Ook Lols huisvrouw had een woord van den Heer ontvangen, hetwelk haar uitdrukkelijk verklaard had, dat de stad zoude verdorven worden ea wel met zulk een haastig verderf, dat er zelfs voor haar geen tijd tot omzien overblijven zou. Had zij dit woord aangenomen, gelijk een kind het woord zijns vaders aanneemt, dan zouden beiden, de schrik des Heeren en de zucht tot zelfbehoud vleugels aan hare voeten gegeven hebben. Maar met dien ernst, met die diepte der overtuiging nam zij dat woord niet aan. Zij geloofde wel is waar, dat er eenig onheil over Sodom komen zou en zij verwierp het Woord des Heeren niet met die verachting, waarmede hare schoonzonen het in den wind geslagen hadden, maar dat dit onheil zóó groot zou zijn, en zoo spoedig komen zou, als de Heere gezegd had, dat geloofde zij niet. Heimelijk beschuldigde zij de woorden des Heeren van eenige overdrevenheid en de haastige schrik, waarmede haar man en hare dochters voortvlugtten, kwam haar zelfs dwaas en belagchelijk voor. Zij ten minste liet zich zoo spoedig niet vervaren, en wilde er althans het hare nog van nemen, door zich om te wenden, en eens te zien of zij niet gelijk had in hare meening, dat de zaak bij lange na zoo erg niet was, als de Heer het wel had doen voorkomen. Zoo bleef zij dan achter en stond eens stil, en hief hare oogen op naar de stad — maar om met ontzetting te ondervinden, dat de Heer haar voor geen tittel of jota had voorgelogen. Ziedaar het ware beeld van het ongeloof, dat in onze dagen het naam-christendom beheerscht. De Schrift vloeit over van de sterkste uitdrukkingen, waarmede zij het aanstaande verderf van de stad dezer wereld beschrijft. Zij spreekt van het vlammende vuur der wrake Gods, van een vuur, dat niet uitgebluscht wordt, van een worm die niet sterft, van pijnigingen wier rook dag en nacht opgaat, van weening der oogen en knersing der tanden en van eene smart, die zoo hevig zijn zal, dat de goddeloozen, die haar ondervinden, de tong zullen kaauwen van pijn. Met één woord, al de uitdrukkingen, die de menschelijke taal slechts aan de hand geeft, worden in het Woord des Heeren gevonden, om de verschrikkelijkheid, eindeloosheid en onherroepelijkheid van dat aanstaande verderf te beschrijven. En wat doet nu het naam-christendom tegenover die onbedrieglijke verzekeringen Gods? Niets anders, dan wat ook Lots huisvrouw deed. Gij verklaart die uitdrukkingen voor overdreven. De oordeelen Gods zullen naar uwe meening zoo erg niet zijn. Gij redeneert en filosofeert over de toekomende straffen, naar uw eigen begrip. Zij zullen zoo zwaar, zij zullen althans niet eeuwig zijn. Dat zulk eene groote menigte, ja deze gansche wereldstad, met al wat u daarin lief en dierbaar is, zoude verloren gaan, dat kunt gij niet gelooven. Het moge dan in het Woord des Heerea geschreven staan, maar gij houdt het er voor, dat God veel te liefdrijk en te regtvaardig is, om dit te kunnen doen. Daarom ziet gij er ook geene zwarigheid in, met de werkers der ongeregtigheid in gemeenschap te blijven. Gij trekt althans uw hart van hunne zondige liefde niet af; gij eet en drinkt nog met hen, niet twijfelende of wanneer er eenig onheil komen rnogt, dan zijt gij reeds ver genoeg op den weg, oin u nog in tijds te kunnen redden. Maar ziet toe, waar gij staat en bedriegt u niet in de arglistigheid van uw hart, want indien gij u niet verandert en zonder omzien de tent der goddeloozen ontvlugt, gelijk men de pest en de overstrooming ontvliedt, zoo zult gij gewisselijk omkomen en daar zal voor u geen helper zijn. TUSSCHE.NZANG Ps. XCY: 4, 5". n. Er is eene tweede bijzonderheid, waarop ik uwe aandacht vestig, nu ik als 't ware met u bij de zoutpilaar in de vlakte van Sodom sta. De vrouw, die in deze ontzettende gedenkzuil veranderd is, kwam om, in tceencil van het bezit van groote voorregten. Zij stond onder de begunstiging der Goddelijke genade. Zij ontving veel boven al de inwoners van Sodom. Zij behoorde tot een huisgezin, 't welk in eene onmiddelijke gemeeenschap met den waarachtigen God, den Koning van hemel en aarde stond. Wel was haar echtgenoot niet in dien bijzonderen zin een vriend, een bondgenoot van God, gelijk Abraham het was, maar hij werd toch mede als een huisgenoot in de tente des Heeren aangemerkt en gezegend. In hare woning vloeide de genade Gods in rijke stroomen neder, terwijl gansch Sodom rondom haar, daarvan verstoken bleef. Zij was mede deelgenoot van openbaringen Gods, gelijk niemand in het gansche dal Siddien die ontving. Engelen des Heeren traden hare woning binnen, overnachtten daar als vreedzame gasten en spraken tot haar van aangezigt tot aangezigt. De hand, die in den Hemel de harp voor Gods troon sloeg, greep de hare aan, om haar uit den vuurpoel van Sodom te trekken. Welke uitstekende voorregten ! En echter, hoe weinig hebben haar die gebaat, nu baar hart afweek van de geboden des Heeren! Zij, de begenadigde, de gastvrouw van Hemelsche gasten, de beschermeling van Engelen Gods, is met de verwoesting Sodoms verwoest geworden, omdat zij niet geloofde in het WoordjGods, en met haar hart de gierigheid achterna wandelde. Welk eene treffende waarschuwing .voor het Christendom onzer dagen ! Gij geniet voorregten, die zelfs nog uitstekender zijn, dan die van Lots huisvrouw. Gij zijt geboren en opgevoed onder het licht der Evangelie-zon; het Woord Gods is u van den hemel aangebragt en op uwe handen, ja in uwe ooren gelegd; Christus is u niet van verre ter omhelzing gegeven; maar van nabij voor de oogen geschilderd ; het bloed der verzoening is voor u gestort; het licht der opstanding is voor u opgegaan; in uwe straten heeft Hij, die meer dan een engel is, gepredikt; gij hebt met Hem Avondmaal gehouden aan Zijnen disch. Met één woord, de schatten des Hemels zijn voor u ontsloten en u als het ware in den schoot geworpen. Gij ontkent dit ook niet ten eenen male. integendeel, gij stelt er zelfs eenen roem in, dat gij den naam van Christus draagt en mede uitgenoodigd zijt tot de bruiloft des Lams; en daarom twijfelt gij ook niet, of gij zult, indien eenig verderf deze wereld treffen mogt, gewisselijk ontkomen. Ja, steunende op deze voorregten, ziet gij er geene zwarigheid in, zelfs met de zonde en de wereld nog eenige gemeenschap aan te houden. Voor zulk een begenadigde als gij zijt, acht gij een weinig van de dronkenschappen, en brasserijen, en afgoderijen, en gierigheden dezes levens niet gevaarlijk. Maar ik bid het u, gedenkt aan het wijf Lots! Indien gij uw hart niet haastiglijk van al deze dingen aftrekt, zult gij gewisselijk als Sodom en Gomorra vergaan. Ja gij, de Christen, de gedoopte, de aangenomene bij de kerk, de Avondmaalsvierder, de trouwe kerkganger; gij, misschien zelfs een diaken, een ouderling, een leeraar, een hoogleeraar in den tempel Christi, gij zult, indien gij niet meer hebt, dan dit alles, in de vlammen der hel uwe oogen opslaan, om daar, onder de pijnen nog te meer gepijnigd te worden, door de herinnering, hoe gij al deze voorregten te vergeefs bezeten hebt en in weerwil derzelve voor eeuwig zijt verloren gegaan. Merkt een ander voorregt op, waarin Lots huisvrouw zich verheugen kon, en 't welk toch niet beeft kunnen verhinderen, dat zij verdorven werd. Zij bezat eene aanzienlijke mate van geregtiyheid boven Sodom. Uit alles, wat wij van haar weten, mogen wij opmaken, dat zij zich met der daad door eenen reineren wandel van hare stadgenooten onderscheidde. Het laat zich niet denken dat zij, de huisvrouw eens regtvaardigen en de beschermeling van Gods engelen mede gedaan zoude hebben in de gruwelen van Sodom. Integendeel, het laat zich veel meer vermoeden, dat zij in hare woning zich voegde naar de zeden en gewoonten van het godvruchtig gezin, waartoe zij behoorde, ofschoon het zeker niet te ontkennen valt, dat haar echtgenoot zich in dezen aan eene zwakheid van karakter schuldig maakte, die hem met schaamte vervullen moest. Evenwel, wij stellen ons voor, dat deze vrouw over het geheel, waar het slechts geen strijd en opoffering kostte, het goede verkoos boven het kwade en door een zedig en ingetogen leven boven hare stadgenooten uitmuntte. Zelfs houden wij het er voor, dat zij dagelijks met haren echtgenoot en hare dochters voor dien God van Abraham mede de knieën boog, en dat zij een zeker welgevallen had in deze godsdienst, boven de afgoderijen van Sodom. En echter, deze vrouw die gewis voor het oog der menschen op verre na niet op ééne lijn te stellen was met de Belials-mannen harer nabuurschap, is onder denzelfden toorn, waaronder zij verdelgd werden, verdorven geworden. Al deze geregtigheid heeft haar niet gebaat, want haar hart ontbeerde de ware geregtigheid, welke alleen voor God in het gcrigte bestaan kan. Welaan, gij leermeesters der onwijzen en gij raadslieden der onvernuftiger, ziet hier in deze vrouw uw beeld, in deze zoutpilaar eene gedenkzuil te uwer waarschuwing opgerigt. Gij hebt uwe geregtigheid, waarop gij veel prijs stelt, maar indien zij niet overvloediger wordt dan zij nu is, zult gij gewisselijk met Lots huisvrouw en de Farizeën vergaan. Wij eeren uwe deugden, uwe beminnelijke hoedanigheden; wij stellen u geenszins gelijk met de dronkaards en hoereerders; wij merken wel degelijk op, dat gij een zedig, ingetogen, ordelijk leven liefhebt; wij gelooven zelfs, dat gij uwe gemoedelijke gebeden, uwe aalmoezen en offeranden kent, ja er zijn er onder u zelfs, die oogenblikken hebben, waarin zij een groot welgevallen gevoelen in God en Zijne nabijheid, waarin zij kunnen weenen over hunne zonden en verlangen naar den hemel. Als men in die uren u ontmoet, wordt men aangenaam gestreeld door de liefelijke stemming uws gemoeds, geslicht door uwe gesprekken, verblijd door de openbaring uwer christelijke gezindheden, zei s in menige daad der geregtigheid. En toch, zoo gij niet meer hebt dan dit, zult gij eenmaal onder weening en knersing der tanden uwe oogen opslaan. Al deze geregtigheid zal u niet baten, zoo lang uw hart niet los gesneden is van den afgod, waarnaar gij nog omziet. Er is één ding, dat u nog ontbreekt, maar dit ééne is ook juist het eene noodige. Gij zijt dezer wereld niet gestorven, gij zijt niet wedergeboren tot een nieuw leven. Uwe eigentlijke vreugde, uw eigentliike, innigste zielsrijkdom ligt nog in het Sodom dezer wereld. Die afgod maakt onder al dien toestel uwer geregtigheden het eigentlijke leven uwer ziel uit, en zoo die u ontnomen werd, zoo zoudt gij door al het overige ontroostbaar zijn. Helaas, hoe denkt gij, dat het u zal kunnen behouden ? Uwe geregtigheid moge voor de menschen voldoen, voor God die uw hart kent, is zij een wegwerpelijk kleed. Zij is eene vrucht van uw eigen, in deze wereld wortelend leven ; en niet van het leven Gods, uitgestort in uw hart. Uwe geregtigheid is uw eigen werk, gewrocht om uw zelfs— wille, en niet het werk Gods, in u gewrocht om Christus wille. Ik vestig uwe aandacht op een derde voorregt, waarin Lots huisvrouw, maar te vergeefs, zich verheugen mogt. Zij was reeds op weg naar, ja misschien zelfs niet verre meer van de stad der behoudenis, en desniettemin heeftj zij het behoud niet gevonden. Reeds onder de muren van Zoar! — en echter nog even ver van de behoudenis af als Sodom ! Welk eene verschrikkelijke waarheid ! Het is niet genoeg, op weg te zijn naar de stad des heils; men moet binnen hare poorten staan, zoo men zal behouden worden. De poort nu, waardoor men ingaat in de stad der Behoudenis ; de deur, die in de stalling der schapen leidt, is Christus. Het is niet genoeg naar Hem te verlangen; Hem te bewonderen. Hem te erkennen. Wie behouden wil worden , moet Hem bezitten, moet Hem ten eigendom hebben en Hem ten eigendom zijn. Geene tranen des berouws, geene zuchten over de zonden, geene gemoedsberoeringen, hoe verbrijzelend ook, geene ondervindingen van godsdienstige vreugde of smart kunnen behouden, zoo lang er niet één ding geschied is, namelijk het ingaan door de deur des behouds. Al het overige zal u voor den toorn niet kunnen beveiligen, zoolang gij niet door het geloof u zeiven hebt overgegeven in de handen van Jezus en Hem hebt aangenomen, als het eenige fondament uws levens, als den eenigen schat uws harten, als den eenigen verlosser uit al uwe nooden, als het eenige voorwerp van al uwe toegene- genheden. Gij moet overgegaan zijn uit den dood in het leven, anders zult gij onvermijdelijk sterven. Gij moet de hand van Christus gegrepen hebben, anders zult gij gewisselijk omkomen, al ware het ook, dat nog slechts een lover tusschen uwe vingertoppenen den zoom van Zijn kleed kon gebragt worden. Zoo uwe ziel niet in opregtheid voor God betuigen kan, dat zij Christi is, dat zij Hem alleen toebehoort, dat zij alleen met Zijn bloed hare schuld betaalt, dat zij alleen in Zijne geregtigheid haar kleed vindt, alleen uit Hem haar leven trekt — zoo zal zij gewisselijk als Sodom en Gomorra vergaan. Dat is de eeuwige en onherroepelijke wet en inzetting Gods. Waar dit geschied is, daar is behoud. Maar waar dit nog geschieden moei, daar mag groote ongerustheid zijn ; want als het verderf komt, zal er te vergeefs om een helper geroepen worden. Dan zullen vele zoeken in te gaan, maar zullen niet kunnen. Er blijft mij nog over, u in de derde plaats te doen opmerken, waartoe Lots huisvrouw tot eene gedenkzuil, ook voor onzen tijd, van God is opgerigt geworden. Zij is eene gedenkzuil ter waarschuwing, ter vermaning en ook ter bemoediging. De zoutpilaar in Sodoms vlakte waarschuwt ons ernstig. Laat u niet misleiden door bedriegelijke redeneringen. Uw hart luistert zoo ligt naar de filosofie dezer eeuw, die u de liefde Gods zoo voorschildert, alsof zij te weekhartig zijn zou, om u te kunnen verdelgen. Lots huisvrouw predikt u eene andere waarheid. Zij roept het u toe, dat de Heere een God is, die toornen kan, en in Wiens handen het vreeselijk is te valleD. Zij roept u dat toe, niet met kracht van redenering, maar met de kracht van ontzettende feiten. De verdelging van Sodom is een feit. Hare eigene verderfenis is een feit. Redeneert zoo veel gij wilt, maar de verschrikkingen van den zondvloed, de verwoesting van twee steden en deze zoutpilaar zijn feiten, die zich door geene redeneringen uit den weg laten ruimen. En zij zijn de laatste feiten niet, waardoor God toont, dat Hij een verschrikkelijk God is voor degenen, die Hem niet kennen. De verdelging dezer wereld, het toekomende oordeel, de smarten der hel en het gejammer der verdoemden zijn feiten, die even zoo waarachtig plaats vinden zullen als de vorige. Ziet dan toe, dat gij niet spot met den levenden God ! Wij weten den schrik des Ueeren en verkondigen u dieD, opdat gij behouden wordt. Laat het onder u niet zijn als ten tijde van Noach, als in de dagen Lots, dat wij in uwe oogen zouden zijn als jokkende. Hebt uwe zielen te lief, dan dat gij baar voor een handvol slijk, voor eenen verdeifelijken algod, voor eenen glimlach der oogen, voor eene wolk van wierook in de handen des duivels" verkoopen zoudt. Haast u en z;et niet om, en zegt niet, ziet hier mijne gewenschte dingen, mijn jok ossen, en de vrouw die ik getrouwd heb, en den vader, dien ik begraven zal, want zoo de dood straks uwe sponde beklimt, zullen alle deze dingen als een nevel verdwijnen voor uwe oogen, en gij zult naakt en bloot voor een verterend vuur staan. De huisvrouw van Lot vermaant ons ernstiglijk: stelt uwe bekeering niet uit. Gij zijt misschien reeds op den weg ; maar nu de eerste schrik bekoeld is, vangt gij aan langzaam te gaan, en gunt den slaap aan uwe lodderige oogen. Uw geweten klaagt het u, dat er nog dingen bij u plaats vinden, die niet behooren en wier afdoening gij verschuift, bij u zeiven denkende, morgen zal het dag zijn. Ziet toe, dat gij op den weg niet vergaat. Rukt los die snoeren der zonde en kust den Zoon, opdat Hij niet toorne! Wordt arm, wordt gesmaad, wordt gekruist met Christus, al zoudt gij ook tot een snarenspel worden voor uwe vrienden en bekenden, en vooral wat in de wereld geeerd en gezien is. Er is nu eenmaal geene andere plaats gegeven ter behoudenis, dan op de bank der hoeren en tollenaren, aan den voet des kruises. Nog eenige weinige schreden en gij zijt er gezeten — maar ook in'die kleine tusschenruimte kan de verderfengel u treffen. Daarom «ij die heden niet weet, of gij morgen leeft, zoo gij heden Zijne stemme hoort, verhardt uw hart niet ! Laat ons toezien, dat niemand van ons doorvloeije, dat niet iemand van ons blijke achtergebleven te zijn. Indien gij tot den Herder en Opziener uwer zielen bekeerd zijt, egt u niet ter ruste op hetgeen met u geschied is; maar houdt de oogen waakzaam gerrgt, op hetgeen nog geschieden zal. Die in Christus zijn, zullen niet verloren gaan • maar de Heere kent degenen, die de Zijnen zijn. Het Boek,' waarin de namen der uitverkorenen geschreven staan, is verzegeld, en er is buiten het Lam niemand, die het openen kan. Beijvert u, uwe roeping en verkiezing vast te maken. Zegt niet, ik behoor tot de vergadering der godyruchtigen, ik ben een huisgenoot des regtvaardigen. Gedenkt aan het Wijf Lots en weest niet hooggevoelig, maar vreest! Zoo gij insluimert, is het te duchten, dat gij'u zeiven en anderen bedrogen hebt aangaande uwen staat. Wij zijn nog niet in Kanaan; wij zijn nog in de woestijn. Wij hebben veel, ja wij hebben alles, indien wij in Christus"* zijn ; maar laat ous toezien, dat wij houden, wat wij hebben. Het is na nog de tijd van den strijd; in het verschiet ligt het land der overwinning. Laat ons met haaste de loopbaan loopen, opdat niemand onze kroon roove. Maar er is ook wat ons bemoedigt. Wij kunnen op de gedenkzuil in Sodoms vlakte niet zien, zonder ook te denken aan hen, die behouden zijn geworden. Groot zijn de verschrikkingen van Gods toorn, maar niet minder groot is ook de getrouwheid Zijner liefde. De opregten, die niet omzien naar Sodom, maar met verlangen voorwaarts blikken naar Zoar, zullen niet verlaten worden. De Heere legt hun geen struikelblok in den weg. De Heere, die hen bij de hand heeft uitgeleid, maakt hunnen weg voorspoedig. Indien wij slechts in Christus zijn, zoo zal de Geest onze voeten bevleugelen. Haastig zal het verderf komen, maar nog haastiger drijft die trouwe Herder Zijne kudde \oor— waarts. Ja," Hij drijft ze vóór het onweder uit naar de stal , der veiligheid. Er is eene plaats, vanwaar de dammen Sodoms wel gezien, maar niet gevoeld zullen worden. Daar zullen de vromen, in de armen van hunnen Verlosser uitrusten van hunne vermoeijende togt, en zich het zweet van het aangezigt wisschen en ruim adem halen. Er. is voor God een onderscheid tusschen degenen ,die Hem dienen en degenen die Hem niet dienen ; dat onderscheid zal daar gezien worden. Er is éénerlei gevaar voor allen, maar er zijn er, die daarin zullen omkomen; er zijn er ook, die daaruit voor eeuwig zullen verlost worden. Deze zijn degenen, die in allen nood, ellende, smart, smaad en dood, dezes verderfelijken levens de handen tot Christus hebben opgeheven, omdat zij eeniglijk hoopten op Hem. Hij zal ze bijeen vergaderen onder Zijne vleugelen ; Hij zil ze uittrekken uit" alle modderige kuilen, ja uit den afgrond des doods ; en Hij zal ze veilig naast Zich nederplaatsen aan Zijne zijde tot roem en prijs Zijner genade, die trouwe houdt tot in eeuwigheid, Amen ! NAZANG Ps. LXXIII : 14. DE EERSTE ONTMOETING TUSSCHEN GOD EN DEN MENSCH NA DEN VAL. Gen. III: 9, 10. Voorzang, Ps. 65 vs. 1, 2, 3. De Heer is gisteren en heden dezelfde tot in eeuwigheid. Bij Hem is geene verandering, noch schaduw van omkeering. Deze waarheid der Schrift kwam mij het allereeist aooi* den geest, M. H. toen ik in de lezing van ons teksthoofdstuk bij de u voorgelezene woorden bepaald werd. Het is de eerste bladzijde van de geschiedenis onzes geslaclits, die wij hier opslaan. Zij verhaalt ons een onderhoud dat er, nu bijna zes duizend jaren geleden, tusschen God en de menschen heeft plaats gevonden. En wat vinden wij hier? Denzelfden God, die vier duizend jaren later in het vleesch zich openbaarde; denzelfden God, die ook nog heden in de conscientiën der menschen van Zich zeiven getuigt. Het is die God, die de zonde niet gering acht, en den schuldige geenzins onschuldig houdt. Het is die God tevens, die geenen lust heeft in den dood des zondaars, maar daarin dat hij zich bekeere en leve. Ja, het is die God, die zoekt wat verloren is, opdat Hij het vinde en zalig make, eer het ten verderve gaat. Zoo kennen wij Hem heden; zoo leerden wij Hem kennen, toen Hij voor achttien eeuwen in de gestaltenisse eens menschen onder ons woonde; zoo treffen wij Hem reeds terstond op de eerste bladzijde onzer geschiedenis aan, als Hij daar de stemme door den hof klinken laat: Adam waar zijt gij? Maar ook de mensch is dezelfde gebleven, die hij reeds voor zestig eeuwen was. Geen ander schepsel, dan wij hier op deze bladzijde geteekend zien, vinden wij terug, als wij nog heden onze oogen in ons zeiven en op onze 1® medezondaren slaan. Het is datzelfde vreesachtige, voor God verschrikte en zich verbergende wezen, dat toot achter het geboomte verschool, en thans nog evenzeer voor elk gerucht der komste Gods terughuivert. Wij zien eenen vreeselijken afgrond geopend tusschen God en den mensch, als wij opmerken, dat de Heer met zoekende blikken den hof binnentreedt, en Zijn schepsel niet vindt, en op eenen smartelijken, klagenden toon hem tot Zich roept: Adam ivaar zijt gij? Het is de afgrond der zonde en des doods, dien de mensch op 's duivels raad en met 's duivels hulp gedolven heeft. Maar die afgrond — bestaat nog heden. Zes duizend jaren zijn er overheen gevlogen en nog altijd gaapt diezelfde poel der vijandschap en der verschrikking tusschen God en Zijn schepsel. Indien de menschen die treffende overeenkomst tusschen heden en toen wilden inzien en erkennen, zoo zouden zij daarmede terstond eene schrede zetten op den weg der verlossing. Maar helaas! dat wil de mensch niet. Hij gelooft niet dat hij nog heden met dienzelfden God te doen heeft, die toen riep: Adam icaar zijt gij? en hij ontkent dat hij ook heden nog dezelfde ellendige en jammerlijke zondaar is, die toen bevende en sidderende van achter de struiken te voorschijn sloop. Alleen, waar de Geest des Heeren de oogen opent dat zij zien, en het hart, dat het verstaat, alleen daar ontwaart de mensch met schrik over zich zeiven, maar ook met verwondering over zijnen God, dat alle deze dingen nog heden zijn gelijk zij voor zestig eeuwen waren — een zoekende en roepende en klagende God, en een benaauwd voortvlugtig en toch achterhaald zondaar. Maar hoe weinigen zijn er helaas, die zich door den Geest Gods laten bewegen om de waarheid van dezen stand van zaken toe te stemmen! ja Gode is het bekend, hoevelen er welligt heden in ons midden zijn , die meenen dat de stand dér beide partijen thans omgekeerd is: dat het thans de mensch is, die zoekt en roept, en dat het de Heere is die zich verbergt. Ik ben in uw midden opgetreden om de waarheid te spreken en te verkondigen. Ik wil in dit uur u de waarheid prediken (I) dat wij nog heden met denzelfden God te doen hebben, die in liet paradijs den gevallen inensch tot zich riep, en (II) dat wij nog heden dezelfde gevallene menschen zijn, als die toen voor God verschenen. Het zijn hoogst gewigtige lessen en voordeelen, die deze waarheid ons aanbiedt. Ik hoop u die aan het slot mijner rede aan te wijzen. De Geest die in al de waarheid leidt, onderwijze ons genadiglijk in deze dingen, tot onzer zielen heil en tot Zijns Naams eere. Amen! I. De God met wien wij nog heden te doen hebben, is dezelfde, die in het paradijs riep: Adam waar zijt gijl Ziedaar de eene zijde der waarheid, die onze tekst ons aanbiedt. En wie is die God dan, die toen in den hof, die onzaggelijke stemme hooren liet? wat dunkt u M. H. ? Wat ligt er in dien vragenden uitroep uitgedrukt? Is het niet allereerst de ernstige plegtige roepstem eens regters, die den schuldige voor Zijnen regterstoel daagt en ter verantwoording roept? Ja voorzeker; maar er klinkt in die vraag: Adam waar zijt gij? toch ook nog een andere toon dan die der geregtigheid alleen. Mij dunkt, ik hoor daarin ook den kreet der smart, gelijk eene moeder, die van zich geven zou, als zij haar kind in eene verschrikkelijke diepte vallen ziet; of de toonen eener droeve klagt, gelijk een goede herder die uitstoot, als hij een schaap verloren heeft, en in de bergen ronddwaalt om liet te zoeken. Ja, ik hoor daarin zelfs eenen blijden juichtoon meeklinken, die thans nog stil en zacht onder de overige toonen wegsmelt, maar straks van eeuw tot eeuw in kracht aanzwelt, totdat hij veertig eeuwen later in een duizendstemmig Halleluja van de lippen der hemelsche heirscharen stroomt, die Ephrataas velden weergalmen doen. -A Ik sprak van eenen toon der geregtigheid, klinkende in de vraag Adam waar zijt gij? Het is de regtvaardige en heilige God, die hier den overtreder zijn vonnis brengt. Hij weet wat er gebeurd is; Zijn oor heeft het gesprek tusschen de slang en de vrouw beluisterd; Zijn oog heeft de hand gezien, die zich naar het verbodene heeft uitgestrekt. Zijn gebod is overtreden; een handvol stof heeft het gewaagd Zijne Majesteit roekeloos te kwetsen. Wat zal Hij doen? Zal Hij deze zaak door de vingeren zien, en zich houden alsof Hij ze niet bemerkt had? Zal Hij, met eenen goedhartigen glimlach, gelijk men het noemt, het zwakke schepsel aanzien, en ten hoogste alleen, als in scherts, eenen dreigenden vinger tegen hem opheffen? Neen, zulk een God — hoe gaarne de wereld het ook zien zou — zulk een God is Hij niet. Het vlekkeloos kleed Zijner heerlijkheid en geregtigheid gaat Hem te na, dan dat Hij de geringste smet er op dulden zou, om het even of de hoogste Seraf dan wel een nietige aardworm die er opwerpt. En met dienzelfden God hebben wij ook nog heden te doen. Te allen tijde heeft Hij zich als zulk eenen God doen kennen, die tegen de zonde toornt, en de ongeregtigheid niet ongestraft laat. Eene reeks van vuurvlammen der goddelijke wraak breidt zich van de poorten van het paradijs af tot op onze dagen voort, zij splijt de aarde op, dat zij hare kolken opent, om een gansch geslacht door eenen zondvloed te verzwelgen; zij bliksemt van den hemel om Sodom en Gomorra te vernielen, om Tyrus en Sidon om te keeren, om Ninevé en Babel in eenen puinhoop te herscheppen. Die goddelijke toorn ontvolkte het afgodische Kanaan door de hand van Jozua en strooide gansch Israël als stof onder de voeten der Heidenen in de dagen van Jeremia. Duizenden torens, gelijk die van Siloam, zijn er gevallen, en vallen er nog eiken dag voor onze oogen, om de overtreders te verpletteren. Nog dagelijks wordt er hier of daar, in de paleizen der koningen of ook in de hut der daglooners een engel des verderfs uitgezonden, om eenen zondaar te slaan, die, even als Herodes weleer, God de eer niet geeft (Hand. XII vs. 28). Daar klinkt onmiskenbaar door de gansclie geschiedenis eene ontzaggelijke en vreeselijke stemme des toorns, die door al de stemmen der genade en der blijde boodschap, welke haar vergezellen, niet verdoofd wordt. En zoo ergens, het allerduidelijkst wordt die wraakstemme vernomen op Golgotha, waar de Zone Gods, om onzentwil tot zonde gemaakt, aan den bloedigen paal der smarte, aan het hout der vervloeking, aan het kruis des doods hangt. Voorwaar, ook daar is geene heimelijke oogluiking, geen goedhartige glimlach te bespeuren. Daar is eene betooning der regtvaardigheid in stroomen bloeds, in kreten van angst en smart, in stuiptrekkingen des doods. Daar hangt die Menscke, die den moed en de kracht had, om voor allen op te treden, toen de heilige geregtigheid tot het gansche geslacht riep: Adam, waar zijt gij ? En wat het is, met zulk eenen Orod te doen te hebben, dat verkondigen u de striemen die Zijnen rug doorploegd, de wonden die Zijne handen en voeten doorboord hebben. Adam, waar zijt gij? Eene stemme der geregtigheid — maar toch ook eene stemme der droeve, teedere bezorgdheid. Het is niet slechts de toorn, die tegen de zonde dondert, maar ook de liefde, die over den zondaar eene klagt slaakt, en klagende roept om den verlorene te vinden. Ware dit niet zoo, waarom dan daalt Hij, de in Zich zeiven genoegzame, tot den gevallene neder? Waarom dan niet liever alle tegenspreking en redekaveling voorkomen, en met eenen oogwenk het gansche paradijs met zijne bewoners in den poel der hel geworpen.' Maar neen — Hij komt niet om te verdelgen; Hij komt om te zoeken wat verloren is. Hij wil met den zondaar spreken. Hij wil met hem spreken over zijnen nood. Hij wil hem toeroepen: Ik weet wat er gebeurd is, Ik heb het gezien. Maar nu, Ik ben er nog, kom tot Mij! Stort uw hart voor Mij uit, en laat ons zamen raad houden, of er nog een weg is tot behoud. ^ ant Ik ben toch uw «Maker, en wien hebt gij nader dan Mij? Met zulke gedachte voorzeker in het hart, daalt Hij tot den afgrond neder, waarin Zijn schepsel gevallen is, en Hij roept: Waar zijt gij? Ach, welk eene aandoenlijke vraag, op de lippen Desgenen, die had kunnen roepen: «Gij zult Mijn «aangezigt in eeuwigheid niet meer zien. 1Vaar zijt gij? Dat roept de liefde, die weet dat er buiten haar geene hoop en geen troost is. T\ aar zijt gijl want Ik zie u niet meer, u die gewoon waart Mij blijde tegen te huppelen als Ik in den hof kwam. Waar zijt gij'i want zoo gij niet bij Mij zijt, heb Ik geen rust over u; want Ik weet dat gij dan als een verloren schaap omdwaalt tusschen brieschende leeuwen en gapende afgronden. " aar zijt 'tij? want £rii verbergt u voor Mij alsof Ik uwen dood zocht, en Ik heb geenen lust in uwen dood, maar daarom dat gij u bekeert en leeft." Zoo staat Hij daar, die goede, trouwe, teedere Herder. Daar is een dief, een moordenaar, een wolf gekomen, en is in de stalling binnengeslopen, en heeft Hem Zijn schaap listiglijk ontroofd. Dat smart Hem aan Zijn hart, en Hij treedt naar buiten en roept het schaap bij name; want Hij weet wat het te wachten staat in de klaauwen van het roofdier. Zoo is de God der ontferming; en als zulk een God heeft Hij zich te allen tijde jegens den zondaar betoond; en zulk een God is Hij nog heden voor ons. Verschijnt Hij reeds op de eerste bladzijde onzer geschiedenis als een God, die den zondaar opzoekt — de volgende bladzijden vertoonen Hem ons in diezelfde houding, terwijl steeds helderder en helderder genadelicht Hem omstraalt. Het is deze God, die straks den broederhatenden Kaïn welmeenend waarschuwend op zijde treedt, en als 't ware bidt, de zonde die voor de deur ligt, te ontvlieden. Het is deze God, die later Abraham opzoekt in Ur der Chaldeën, in het midden zijner afgodische ouderen. Het is deze God, die het Israëlitische volk leven laat en niet verdelgt, ofschoon het nog vermoeid is van het dansen om het gouden kalf. Het is deze God, die Nathan den Profeet tot David zendt en hem eenen raad ten goede geeft, schoon hij een overspeler en moordenaar is. Het is deze God, die eeuwen lang Zijne dienstknechten tot het volk uitzendt, en hen smeeken en bezweren laat, dat zij zich afkeeren van hunne boosheden en zich wenden tot hunnen God. En toen het volk die dienstknechten geslagen en gedood heeft, toen is het deze God geweest, die Zijnen eigenen Zoon uit den hemel op de aarde gezonden heeft, opdat Hij zocht en zalig maakte wat verloren was. En wie heeft Zijn geluid niet gehoord, en wien is Zijne sprake niet openbaar geworden? Al wat zondaar was zoekende, en Zijne handen naar de overtreders uitstrekkende, heeft Deze onder ons gewandeld en geroepen: Waar zijt gij? Komt tot Mij, gij allen die vermoeid en beladen zijt! Dat heeft Hij geroepen als Hij in het zweet Zijns aangezigts het land rondging goeddoende; als Hij nederzat bij Jeruzalem en tranen stortte over de hardigheid hunner harten; als Hij Zijne handen en voeten uitstrekte op het kruis, om in onzen angst benaauwd, en met onze slagen geslagen te worden. «Waar zijt gij! «Waar zijt gij!" Zoo klinkt het van Zijne lippen door gansch Kanaan van Dan tot Berseba, en eiken tollenaar en zondaar, die op dit geroep tot Hem vlugtte, nam Hij met vreugde aan en troostte hen met eeuwigen troost. Adam, icaar zijt gij? Is het niet alsof er op volgen zal: «Want Ik zal u uithelpen?" En waarlijk dat is er ook op gevolgd. Die roepstem, hoe ernstig en plegtig zij ook door het paradijs klonk, was toch de stem eener troostbrengende liefde. Adam kon dit er welligt niet in hooren, toen hij sidderend van achter het geboomte te voorschijn trad, maar wij hooren het er in, die nu weten welk voornemen der genade en verlossing er in het hart van dien God woonde, van Wiens lippen deze vraag klonk. Ja, Adam zelf vernam reeds iets daarvan, toen straks de Heer tot de slang zeide: Ik zal vijandschap zetten tusschen u en deze vrouw, tusschen uw zaad en liaar zaad; datzelve zal u den hop vermorselen en gij zult het de verse- nen vermorselen. Ach! dat was tocli reeds terstond een groote onnitsprekelijke troost in dezen diepen nood! En waartoe riep de Heer dan thans Adam, waar zijt gij? anders dan om hem ook dezen troost toe te reiken? Een vonnis, voorzeker, had Hij in de eene hand, maar in de andere toch ook eene vertroosting; en zoo Hij den zondaar tot Zich riep, zoo was het gewis niet minder om hem de veitioosting, dan om hem liet vonnis te brengen. En welke andere vertroosting kon dit zijn, dan eene zoodanige, die hope gaf op een leven, dat magtig zijn zou, om den tegenwoordigen dood te niet te doen? Adam althans heeft dien troost verstaan en gevoeld aan zijn hart; en in weerwil van het vonnis des doods, dat nog verscli over hen uitgesproken was, noemde hij toch voortaan zijne vrouw Heva, omdat hij in haar thans eene moeder aller levenden zag (Gren. IH vs. 20). 