s Heeren bestendige zorg over zijn volk in onbekende duistere en moeijelijke wegen
S IfEEREN BESTENDIGE ZORG OVER ZIJN VOLK IN ONBEREISDE DUISTERE EN MOEMELIJKE WEGEN. VAN G. F. GEZELLE MEERBURG, Bedienaar des Goddelijken Woords te Almkerk. (Uitgegeom ttfit vmMi turn Ijci {Jarijsflje £fnklitt8.<fiifnoDtscljn|.} AMSTERDAM, H. HÖVEKER. 1848. Gedrukt bij T. E. JANSEN, le Nijmegen. Are gemeente een woord ter waarschuwing 1 een woord ter bemoediging in deze zwangere dagen toé te spreken, was het doel dat ik mij met deze leerrede , toen ik haar uitsprak, stelde. Balzelfde Ie doen aan hun, die niet behooren tot den kring dergenen voor wien ik gewoon ben te spreken, het doel harer uitgaaf. Niemand wane dan, wanneer hij, óf gelijktijdig met, óf eenigen lijd na de uitgave dezer rede een bundel preken van mij aangekondigd ziet, dat ik hiér een monster heb willen geven van de waar die ik daar lever. Want vooreerst hecht ik die waarde aan deze hoogst eenvoudige leerrede niet, en ten anderen, zoude zulk een doel slechts hoogmoed en zelfzucht, niet het nut van anderen zijn. Alleen dit laatste slechts eenigzins met dit gering middel te mogen bereiken, is mijn wensch en bede tot God. Almkerk, 13 Julij 1848. G. F. GEZEIXE MEERBURG. NB. Mijne vrienden zullen het mij niet ten kwade duiden dat zij van deze leerrede niet even zoo, als van die weinige welke ik vroeger heb uitgegeven, een present exemplaar ontvangen. Ik heb ze noch voor hun, noch voor mij zeiven gevorderd, omdat ik eene kleine bijdrage wensclite te verzamelen tot de groote behoefte van het der ondersteuning zoo u-aardige Parijsclie Zendeling - Genootschap. Menigeen zoude misschien daarvoor nog wel een penningske willen en kunnen afzonderen, indien de geringheid hunner gift hen van de opzending "niet terug hield. Ziedaar dan eene gelegenheid daartoe geopend. Koopt deze leerrede, en al bevalt dezelve u ook niet, dan hebt gij nog uw geld niet geheel nutteloos uitgegeven. Gelooft gij echter dat dezelve onder Gods zegen nuttig zoude kunnen zijn, koopt dan meer als eene en geef ze aan den armen, zoo zoudt gij een dubbeld nut kunnen stichten. 'S HE El! EN BESTENDIGE ZORG OVER ZIJN VOLK IN ONBEKENDE DUISTERE EN M OEIJEIJJKE WEGEN. VOORZANG. Psalm CXLVI: 3 , 6. Jacob, de vrome jongeling, maar die al te onbedacht den raad zijner God vooruitloopeude moeder had opgevolgd, moest van wege den haat zijns broeders Esau, de sponde van zijnen ouden vader, de tent zijner geliefde moeder verlaten. Eenzaam begeeft hij zich op weg naar een hem vreemd land. Het is avond — het wordt nacht. • Hoe alleen moet hij zich toen niet gevoeld, hoe verlaten zich beschouwd hebben. Welke bezorgdheid voor de toekomst moet zijn hart niet wel hebben vervuld?— Maar neen, hij was niet verlaten, God was met hem, God openbaarde zich aan hem in % dienzelfden nacht, en terwijl Ilij aan Jacob den vaderlijken zegen bevestigde, zegt Hij tot hem: „ ik ben met u; en ik zal u behoeden overal waar gij heen trekken zult: ik zal u niet verlaten." (#) Heerlijke belofte, sterke troost voor Jacob op zijne reize naar een land, waar God zoo veel over hem voorzien had. Sterke (*) Gen, XXVIII • 13. troost onder alle moeijelijkheden des levens van een man , die aan het einde zijner dagen tot den Egyptischen Koning zeggen moest: „weinig en kwaad, vol arbeid, moeite en verdriet, zijn de dagen mijns levens geweest." (_#) Hoe getroost zal bij, gesterkt door deze belofte, zijnen weg vervolgd hebben. En was deze toezegging alleen maar voor Jacob tot troost en bemoediging? Neen, M. H.! de God Jacobs is aller geloovigen God. Ook lot hen zegt hij: „ ik ben met u; ik zal u behoeden overal waar gij heen trekken zult — ik zal u niet verlaten." Deze zoo bemoedigende waarheid, vooral in onze zoo ontmoedigende tijden, wenschen wij u ter onderwijzing en vertroosting van des Heeren volk voor te stellen. Smeeken wij over dit onderwijs des Heeren vruchtbaarmakenden zegen a£ in het ootmoedig GEBED. TUSSCHENZANG. Psalm XXV: 2 , 4. Tekst. Jes. XLII: 16. En Ik zal de blinden leiden door den weg , dien zij niet geweten hebben, Ik zal ze doen treden door de paden , die zij niet geweten hebben; Ik zal de duisternis voor hun aangezigt ten licht maken, en het kromme tot rent: deze dingen zal Ik hun doen, en Ik zal hen niet verlaten. Een gepaste tekst zal misschien deze of gene bij het aflezen van denzelven gedacht hebben. Een gepaste tekst, in deze zoo donkere dagen, waarin alles voor (») Gen. XLVII : 9. de oogen schemert, en de dag van morgen zelfs met een digten nevel omhuld is! Eene bemoedigende waarheid voor des Heeren volk ! Gij oordeelt te voorbarig die zoo oordeelt, want dat is de zin onzer tekstwoorden, het doel des sprekers in dezelve niet. Alleen bij gevolgtrekking, bij toepassing, door hare overbrenging van haren eigenlijken grond op eeneu anderen, kunnen wij er deze waarheid uit afleiden. Gelijk wij ook thans wenschen te doen door: na vooraf den eigenlijken zin onzer tekstwoorden u verklaard te hebben, uit dezelve aanleiding te nemen om tot u te spreken over 's Heer en bestendige zorg over zijn volk in onbekende duistere en moeijelijke wegen. Slechts bij eene vlugtige lezing van ons tekst-hoofdstuk zien wij, dat hetzelve eene zeer duidelijke profetie bevat van den tijd des N. Testainents. Immers vinden wij in de 9 eerste verzen eene beschrijving van den Messias en het gewiglig werk, dat Hij, op wieri bij zijnen doop de H. Geest zigtbaar nederdaalde, en van wien God uit den hemel getuigde: „ deze is mijn Zoon, mijn geliefde, in welke ik mijn welbehagen heb (/*)>" verrigten zoude. Van vers 10—17 volgt eene opwekking aan de Heidenen om de weldaden, hun door den Messias bewezen, dankbaar te erkennen. Terwijl in het overige gedeelte van dit hoofdstuk de Joden ernstig bestraft worden, daar zij deze weldaden zoo (*) Matth. III : 17. onoplettend, onboetvaardig, ja smadelijk veronachtzaamden , waarover hun Gods oordeelen worden aangekondigd. In ons tekst-vers wordt dus ook van de bekeering der Heidenen gesproken, en niet van Israëls verlossing uit Babel zoo als sommigen willen ; want toen gingen zij een welbekenden weg. Van hunne wederkeering uit Babel naar Jeruzalem kan dus niet gezegd worden, dat zij geleid zijn door een weg dien zij niet geweien, langs een pad, hetwelk zij niet gekend hadden. Maar wel kan dit gezegd worden van der Heidenen bekeering van de duisternis tot het licht. Ik, zegt de Heere, zal de blinden leiden door den weg dien zij niet geweten hebben. Er wordt dan in onzen tekst van blinden gesproken, het zijn de bekeerde Heidenen die eertijds (_*) blind waren, verduisterd door onwetendheid en bijgeloof. Zij worden blinden genoemd in het 7 vers van ons tekst-hoofdstuk. Want Jehova had „zijn knecht, zijn uitverkoren, in wien zijne ziel een welbehagen had, gegeven tot een verbond des volks, tot een licht der Heidenen, om te openen der blinden oogen." Daarom zegt Paulus in zijnen brief aan de Efesiürs. „Ik zeg dan dit, en betuig het in den Heere, dat gij niet meer wandelt gelijk als de andere Heidenen wandelen in de ijdelheid huns gemoeds, verduisterd in het fersland, vervreemd zijnde van het leven Gods, door de onwetendheid die in hen is, door de verharding huns harten." (4; 17, 18.) Dezen, zegt God, zal ik leiden door den weg dien zij niet geweten hebben, namelijk door den weg der (*) Iloofdst. XXIX : 18. waarheid en godzaligheid, voor hun verborgen, tol dat mijn woord en mijn geest hun dien openbaart. Maar ook zal ik hen leiden door alle moeijelijke wegen welke aan de belijdenis van mijnen naam verbonden zijn; en hen door zoodanige middelen beschermen als aan welken zij in het geheel niet gedacht hadden, nog konden denken; zoo zal ik den blinden leiden door den weg dien zij niet geweten hebben, ik zal ze doen treden door de paden dien zij niet geweten hebben: ik zal de duisternis voor hun aangezigt ten licht maken. De duisternis der onkunde zal ik van hun wegnemen en hen verlichten door Hem die, „ het licht der wereld, die de weg, de waarheid en het leven is." Eertijds, zegt de Apostel tot deEfesiörs, eertijds waart gij duis ternis, „maar nu zijl gij licht in den Heere; wandelt als kinderen des lichts." (5 : 8) En daarom bezong S im eon Hem, „als een licht tot verlichting der Heidenen." Luc. II: 32. En Paulus verhaalde aan A grip pa dat de Heere Christus op den weg naar Dainascus tot hem gezegd had : ik zend u tot de Heidenen, om hunne oogen te openen, en hen te bekeeren van de duisternis tot hel licht, en van de magt des saians tot God: opdat zij vergeving der zonden ontvangen, en een erfdeel onder de geheiligden door het geloof in mij. Hand.XXVI: 17,18. Ik, s*gl de Heere, zal het kromme tol regtmaken. Ik zal alle hinderpalen voor hun uil den weg ruimen, alles, hoe ook genaamd, dat schijnen mag verkeerd te zullen uilloopen , zal ik regt maken. Of wilt gij het in eene naauwere vereeniging met het onmiddelijk voorgaande, dan is het: ik zal hun verduisterd verstand verlichten; en hun verkeerden wil en hartstogten veranderen en regt maken. Deze dingen zal ik hun doen, en ik zal hen niet verlaten. Ik zal ze niet verlaten. Ziedaar eene belofte des Heeren aan zijn volk. Eene belofte ook voor hun, die „naar zijnen naam niet genoemd waren, maar tot wien Hij zeggen zoude, ziet hier ben ik." (65: 1.) Eene belofte zoo dikwijls tot bemoediging in des Ileeren woord te lezen, „De Heere zal zijn gunstgenooten niet verlaten, in eeuwigheid worden zij bewaard." Want de Heere zal zijn volk niet begeven: „ noch Hij zal zijne erve niet verlaten," lezen wij zoo dikwijls inliet boek der Psalmen. Ziedaar M. H.I den letterlijken zin van onze tekstwoorden u omschreven. Zij bevatten eene profetie van de bekeering der Heidenen: zoo letterlijk vervuld bij de openbaring en prediking van Christus, maar ruimer en meer volkomen toen Israël zich des eeuwigen levens onwaardig oordeelde, en de Apostelen zich tot de Heidenen wenden. Hand. XIII: 46. Eertijds toch, onder het O. T., was de zaligheid der Joden met uitsluiting van de Heidenen. Maar dan iu dien tijd waarop onze tekst doelt, zoude God niet alleen een God der Joden maar ook der Heidenen zijn: Christus niet slechts een zaligmaker van de kinderen uit het huis Israëls, maar ook der Heidenen. Laat ons deze roeping der Heidenen ook ten aanzien van onze voorvaderen tot verheerlijking van God dankbaar opmerken. Daar Hij ons, die van nature Heidenen zijn, die verre waren, heeft gemaakt tot medeburgers der heiligen en huisgenooten Gods. (Efes. II: 13, 19) Laat ons onszelven wachten van te meenen , dat, daar er nog zoo vele Heidenen zitten in de duisternis en schaduwen dos doods, wij die zoo vroeg bevoorregt zijn met de prediking des kruises, beter geweest zijn dan zij. Laten wij voor hunne bekeering bidden, den gezondenen met het woord des kruises op hunne verre togten, in hunne duizend gevaren, met onze gebeden ondersteunen, de verkondiging des Evangelie's onder de Heidenen met onze middelen bevorderen. Maar laten wij ook den Heere bidden, iTat wij «leze genade nog lang mogen behouden, toeziende dat wij niet te eeniger tijd van dezelve beroofd worden. Gelijk den Joden geschied is , die 0111 hun ongeloof afgehouwen zijn, en daarin ons ter waarschuwing worden voorgesteld. (P»om. XI: 20, 21.j) Doch wij hadden het voornemen 0111 de woorden van onzen tekst uit een eenigzins ander oogpunt met u te beschouwen, eene waarheid met dezelve voor te stellen, meer toepasselijk op de dagelijksche ervaring van den Christen. Waartoe wij thans wenschen over te gaan, en u te wijzen op 's Heer en bestendige zorg over zijn volk in onbekende duistere en rnoeijelijke wegen. En mogen wij deze waarheid niet met onzen tekst bevestigen, M. II! — Is niet op des Heeren kinderen toepasselijk wat de Heere in onzen tekst zegt. En wel van het eerste oogenblik af, dat Hij hen getrokken heeft uit de magt der duisternis, en overgezet in het koningrijk des Zoons zijner liefde. Zal het niet tot aan hun laatsten levensstond waar blijven, dat zij als blinden geleid worden, door den weg dien zij niet geweten hadden, dat zij treden zullen op paden dien zij niet gekend hadden. Maar ook dat de Heere voor hun de duisternis tot licht, het kromme regt maken zal, en hen niet zal verlaten? Wel dus niet ten opzigte van hunne wedergeboorte, van hun geestelijk leven; van hunne kennis aan den Heere Christus en den weg des heils kunnen de geloovigen blinden genoemd worden, daar Gods woord hen noemt „ licht in den Heere." Maar toch ook van dien tijd kan zoo dikwijls gezegd worden, dat zij geleid zijn op wegen van bijzondere verzoekingen, bestrijding en aanvallen, zonde en duisternis, wegen welken zij niet geweten of vroeger gekend hadden; welken zij zelfs niet kenden uit de geschiedenis van anderen van Gods kinderen, ja twijfelden of wel ooit iemand hunner daaraan kennis gehad heeft, of op zulk een weg geleid was. Dit bragt, om mij dus uit te drukken, vaak een groote hinderpaal, eene kromte in hunnen weg : een hinderpaal die hun het verder voortgaan moeijelijk en bang maakte. Maar zij ondervonden ook, dat de Heere hun in dien weg noch aan zich zeiven noch aan de verkeerde leiders overgaf, dat Hij hen niet had verlaten, maar het kromme tot regt, het duistere voor hun aangezigt ten licht maakte. Maar het is inzonderheid op de duistere wegen der goddelijke voorzienigheid in hel leven van den Christen waarop ik onze woorden toepasselijk maak, en daarin is ieder kind des Heeren blind, met het oog daarop moet hij zeggen. „Wij zijn van gisteren en weten niet." Daarvan is het waar wat God zegt: „ ik zal de blinden leiden door den weg dien zij niet geweten hebben," wilden wij u dit met bijzondere en in het oog loopende bewijzen slaven , wij zouden n wijzen op diegenen van Gods kinderen, die, zoovelen er met God zijn vertrokken, thans in een ander werelddeel leven, en u met eene vingerwijzing op hen kunnen zeggen: ziedaar bevestiging der waarheid, dat God den blinden leid door den weg dien zij niet geweten hebben, dat Hij ze doet treden op paden dien zij niet gekend hebben. Doch wij behoeven onze bewijzen niet van zoo verre te halen. De levensgeschiedenis van ieder Christen is bevestiging van deze waarheid. En zoolang hij nog leven zal op deze wereld, zal de Heere vervullen wat Ilij in onzen tekst zegt. Eu dit willen wij als eene waarheid ter onderwijzing, als eene waarheid tot bemoediging van des Heeren volk u nog voorstellen. Roept slechts uwe levensgeschiedenis in uwe aandacht terug. Hebt gij u niet in menigen weg bevonden waarin gij nooit gedacht had te zullen komen ? Hebt gij niet menig pad bewandeld waarop gij nooit gedacht had uwen voet te zullen zeilen? Hebt gij niet menigen beker moeten ledigen welks bitter vocht gij nog nimmer geproefd hadt, nooit gedacht hadl te zullen smaken? Verkeerdet gij niet in menigerlei omstandigheden, welke u schier op het punt bragten „ om met uwen maker te twisten, en uwen God wat ongerijmds toe te schrijven." (Jes. XLV: 9. Job 1: 22) Omstandigheden in welke gij wel het betamende maar ook het moeijelijke gevoeldet om aan Elihu's woorden eene hartelijke toestemming te geven toen hij zeide : „ gewisseiijk hij legt den mensch niet te veel op; dat hij tegen God in het gerigt zoude mogen treden!" (Job XXXIV: 23) Was er niet me- nigen berg of struikelblok in uwen weg, waarvoor gij zuchtend bleeft staan, waarvoor gij moedeloos nederzonkt ? Waren er niet zoo vele kromten in uweii weg dat zij u in vertwijfeling wel eens deden vragen : is dezen weg overeen te brengen met dien van welken geschreven staat: „aldaar zal eene verheven baan en een weg zijn, welke de heilige weg zal genoemd worden, hij zal voor dezen zijn: die dezen weg wandelt, zelfs de dwazen zullen niet dwalen?" (Jes. XXXV: 8). Stondt gij niet dikwijls aan den ingang" van een pad waar u de oogen begonnen te schemeren, waar het nacht werd, waar gij geen voetstap voor u uit kondetzien; en waar gij zeggen moest, „neen, hier kom ik nooit door!" Maar herinnert u dan ook tevens wal God voor u deed, wat Hij voor u was, en uwe levensgeschiedenis zal u ook deze waarheid bevestigen, dat God door alles uw leidsman was, dat Hij het duistere voor uw aangezigt ten licht, het kromme lol regt maakte; dat Hij zijne belofte, „ik zal u niet verlaten," getrouw aan u vervuld heeft. Hoe dikwijls deed zijne alinagt dan, wanneer het het donkerst voor u was geheel onverwacht en ongedacht het licht uit de duisternis opgaan. Hoe dikwijls maakte Hij voor u het kromme tot regt, de vallei je tot een vlak veld. Hoe dikwijls reikte Hij u de hand en hielp u, en leide u zoo gemakkelijk over eenen berg aan welks voet gij magteloos, maar zuchtend lot Hem, waart nedergezelen. Hoe dikwijls riep Hij u niet tot uwe bemoediging toe: „Vreest niet, want ik ben met u, en zijt niet verbaast, want ik ben uw God: ik sterke u, ook helpe ik u, ook ondersteun ik u met de regterhand mijner geregtigheid: en uw verlosser is de heilige Israëls? (Jes. XL1: 10, 140 Necn de Heere heeft u nieL be" geven, Ilij heeft u niet verlaten. Gij zoudt tot hiertoe niet gekomen zijn, gij zoudt bezweken zijn indien zijne hand u sleclils één oogenblik had losgelaten. Neen, zelfs op dit oogenblik moogt gij op uwen weg, zoo ver gij reeds gekomen zijt, een gedenksteen opriglen, niet dit opschrift: ^Eben-Haëzer* (_*) Tot hiertoe heeft ons de Heere geholpen." (1 Sam. Vfl: 1"2.) Maar ook is de inhoud van onzen tekst onderwijzende zoo wel als bemoedigende waarheid voor een ieder van des Ileeren kinderen, zoo lang zij nog leven zullen op deze wereld. Toehoorders! wij zijn blind in de toekomst. Wij weten niet of rijkdom of armoede ons deel zijn of blijven zal in deze wereld. Hoeveel droefheid en smarle, en van welken aard, ons nog overkomen zal. Hoe vele zieke en hoe vele gezonde dagen wij nog hebben zullen. Hoe lang of hoe kort wij nog zullen leven en waar wij zullen sterven. Doch dit zal welzeker zijn, dat de Heere de meesten onzer leiden zal door wegen en langs paden dien wij niet geweten hebben. Dat de blijden bedroeft, de genisten verontrust, de zekere als verdrevene zullen worden, dat degeen, die spoedig dacht te sterven, misschien het langst weduwenaar of weduwe zitten zal, dal de effenste weg misschien de allerkromste, het in ons oog incest gebaand pad het alleroneffendst worden zal. Eu wanneer wij den toestand der wereld en der kerk nagaan, dan mogen wij aan de algemeene, en op alle lijden toepasselijke voor- (') Steeu der hulpe. spelling van den Heer Christus: „in de wereld zult gij verdrukking hebben ," nog toevoegen , bange dagen , donkere dagen, rouwe en weedom des harten, wegen die wij niet geweten, paden die wij niet gekeud hebben. Ziedaar! wat wij tot onderwijzing, wal wij tot waarschuwing aan des Heeren kinderen moesten voorstellen. Maar is er dan niets tot hunne bemoediging, niets tot hunne vertroosting? O ja, M. H.! veel — zeer veel alles. Een God die gezegd heeft: „ik zal u leidenwat nood dan voor den Christen, met zulk een leidsman, dien het noch aan magt, noch aan liefde ontbreekt» om de zijnen ook door de moeijelijkste en meest gevaarlijkste wegen veilig te leiden. Een leidsman, die gezegd heeft: „kan ook eene vrouwe hares zuigelings vergeten , dat zij zich niet ontferme over den zoon hares buiks? ofschoon deze vergaten, zoo zal ik doch uwer niet vergeten." (Jes. XLlX: 15) Een God, die zijne erve niet begeven of verlaten zal, maar die zich over zijne ellendigen zal ontfermen fvs. 13). Een God, die gezegd heeft: „ik zal de duisternis voor uw aangezigt ten licht maken." Een God, op wien hij kan en mag ^n moet vertrouwen, ook dan, wanneer hij in de duisternis wandelt en geen licht heeft." (Jes. L: 10) Zoodat hij in Godbetrouwend geloof met David zeggen kan: „de Heere is mijn licht en mijn heil voor wien zoude ik vreezen? De Heere is mijn levenskracht voor wien zoude ik vervaard zijn? ofschoon mij een leger belegerde mijn harte zoude niet vreezen: ofschoon een oorlog tegen mij opstond, zoo vertrouw ik hierop. Want de Heere is mijne steenrots, en mijn burgt, mijn uithelper, mijn God, mijne rotse, op welke ik betrouwe : mijn schild, en de hoorn mijns heils, mijn hoog vertrek. Want gij doet mijne lampe lichten de Heere mijn God doet mijne duisternis opklaren (Ts. XXVII en XV111). Al ziet dan ook de Christen geen uitkomst, al weet hij niet op welk eene wijze en door welke middelen er voor hem verlossing zal komen, laat hij gerust de zorg daarvoor aan God overlaten , die belooft heeft voor hem te zullen zorgen en „geen man is dat Hij liegen zoude , geen menschenkind dat het Hem zoude berouwen." (Num. XX1I1: 19) Hij bekommere zich dan niet al te zeer bij de beroeringen der wereld ; hij worde bij het losbreken der stormen, bij het hoog verheffen der dreigende baren eener onstuimige zee, door al te groote angstvalligheid niet ongeloovig, want dan nog kan h'j zeggen: „de rivieren verheffen, ó Heere! de rivieren verheffen haar bruisen: de rivieren verheffen hare aanstootingen: doch de Heere in de hoogte is geweldiger dan hel bruisen van groote wateren, dan de geweldige baren der zee." (Ts. XCI1I: 3, 4) En al is het dat de Heere om de ten top gestegen zonde en afval van land en volk; andermaal over Nederland doet komen, wat Hij eenmaal aan Israël bedreigde en ook aan Israël vervuld heeft, toen Hij zeide: „ziet ik verwekke een bitter en snel volk, trekkende door de breedten der aarde, om erfelijk te bezitten woningen die zijner niet zijn. Schrikkelijk en vreesselijk is 't zelve: zijn regt en zijne hoogheid gaat van hemzelven uit. Zijne ruiteren zulleu van verre komen, \ zij zullen vliegen als een arend, zich spoedigende om te elen. Het zal g'eheelijk tot geweld komen. En hij zal de koningen beschimpen, en de prinsen zullen hem eene belagching zijn: hij zal alle vestinge lielagclien, want hij zal slof vergaderen en hij zal ze innemen. Dan zal hij den geest veranderen, en hij zal doortrekken: en zich schuldig maken, houdende deze zijne kracht voor zijnen God." (Habak. I: 6 —11.) Dan nog mag de Christen terwijl hij ook „in den weg zijner gerigten den Heere moet verwachten," Jes. (XXVI: 8) met den profeet betuigen „en zijt gij niet van ouds af de Heere mijn God, mijn Heilige? wij zullen niet sterven. O Heere, tot een oordeel hebt gij hem gesteld, en, o Rotse, om te straffen hebt gij hem gegrondvest. (Habak. I: 12.) Wat dan ook gebeure, toch zullen „ alle dingen., dengenen die God liefhebben, medewerken ten goede." (Rom. V1H: 28.) Wat ook verandere, God zal niet veranderen. Wat ook verlate, God zal zijn volk niet verlaten. En dan zal het woord geschieden dat geschreven is: „de zonne zal u niet meer wezen tot een licht des daags, en tot eenen glans zal u de mane niet lichten : maar de Heere zal u wezen tot een eeuwig licht, en uw God tot uwe sierlijkheid. Uwe zonne zal niet meer ondergaan, en uwe maan zal haar licht niet intrekken: want de Heere zal u tot een eeuwig licht wezen, en de dagen uwer treuringe zullen een einde nemen (genomen hebben)" (Jes LX: 19, 20). Welaan laat ons nu met het verhandelde tot ons zeiven inkeeren. En mogen wij nu u allen, M. Hl met deze waarheid bemoedigen? u allen toeroepen: vreest niet! wat ook gèbeure in deze wereld, wat ge ook in het land uwer inwoning beleven zult! op welke donkere paden gij ook uwe voeten zult moeten zetten, in welke moeijelijke wegen gij ook geleid zult worden, in welken toestand gij ook komen moogt, vreest niet, God zal u niet verlaten! Maar dan hebt gij dien God ook als uw God leeren kennen ? Maar dan weet gij ook dat die God volmaakt, dat Hij met een volkomen hart gediend moet worden, dat gij Hem met hart en mond, met gedachten en woor- den moet verheerlijken, dat zijne eer het hoofddoel van alle uwe verrigtingen moet zijn. En dat Hij voor dezulken, maar ook voor dezulken alleen, een getrouw leidsman, een mildzegenend vader is? Maar dan weet gij ook, dat Hij een regtvaardig God is, dat Hij voor den zondaar, die door overtreding zijner wetten, door ongehoorzaamheid van Hem afgeweken is, Hem verlaten heeft, een straffend regter is, een heilig en regtvaardig God, die de overtreders zijner wetten niet zonder vergelding laten kan. En dan weet ge, dat ook gij zulk een overtreder waart, in en met Adam van God afgevallen, een onreine uit eene onreine, dat „het gedichtsel van uw hart boos is van uwe jeugd af aan (Gen. 8: '21) en dat gij als zoodanig op geene enkele gunst van Hem meer staat maken kondet, neen, maar zijne regtvaardige straf voor uwe zonden verwachten moest? Maar dan hebt gij ook den Heere Jezus Christus leeren kennen als „ den eenigen weg om tot God te gaan," „als het eenig middel om met God verzoend te worden, als den „eenigen naam onder den hemel gegeven om zalig te worden? Dan hadt gij ook eene hartelijke begeerle om door dien weg tot God te gaan? Dan was u aan de verzoening met Hem veel, alles gelegen, dewijl daardoor voor uwe zonden, die u tot in de ziel smart waren beginnen te veroorzaken, omdat hetzonden waren tegen den Heiligen, tegen den Almagtigen en Goeden, die den menschzoo regt, zoo volmaakt geschapen had, alleen betaald konde worden: omdpt daardoor Gods geregtigheid, die gij zoo lief hadt gekregen en beginnen te eerbiedigen, geregtvaardigd, op hare regteplaats tegen- over in haar juist evenwigl met de andere deugden Gods geplaatst werd: omdat gij daardoor in staat gesteld zoudt worden om hier aanvankelijk, hierna volkomen Hem te dienen, dat behoefte voor uw hart was geworden? Dan zijt gij ook door dien weg tot God gegaan, gedachtig aan het woord des Apostels „dit is zijn gebod, dat wij gelooven in den naam zijns zoons Jezu Christi,' (1 Joh. III: 2,'{) aan het woord van Hem die de weg, de waarheid en het leven is; en die gezegd heeft: „ niemand kan tot mij komen , ten zij dal de vader die mij gezonden heeft, hem trekke; en die tol mij komt zal ik geenszins uitwerpen." (.Joh. VI: 44, 37) Dan hebt gij de stem des Middelaars: „laat u met God verzoenen," gehoord; dan hebt gij gehoord en geloofd, dat hij ook u roept met deze woorden: „ komt lot mij alle die vermoeid en belast zijt, en ik zal u ruste geven." (Malth. XI: 28.) Dan zijt gij ook tot Hem gekomen als een schuldige om door Hem verlost, als een onreine om door Hem gewasschen; als een rampzalige om door Hem gezaligd te worden. En nu, mijn Hoorder! de hand op het hart* hel oog op uwen wandel, en door den dienaar in de tegenwoordigheid van den hartenkenner en nierenproever gebragt, deze vraag beantwoord: kent gij dat ? zijt gij zoo door Christus tot God gegaan? Heil u dan! Hij zal u nooit verlaten. Ook in den duistersten weg, ook op het moeijelijkst pad zal Hij bij, zal Hij met u zijn. Verwacht veel, verwacht alles van zijne liefde en trouw, gij kunt er nooit te veel van verwachten. Heil u; „geene verdrukking of benaauwdheid, geene vervolging, geen honger, geene naaktheid gevaar of zwaard, noch dood, noch leven , noch engelen , noch overheden, noch magten, noch tegenwoordige, noch toekomende dingen, noch hoogte , noch diepte noch eenig ander schepsel zal u scheiden van de liefde Gods, welke is in Christo Jesu onzen Heere (Rom. VIII: 35, 38, 39). Doch indien niet, rampzalig dan zonder God in de wereld , zonder God tot een leidsman bij eene donkere toekomst, een dreigend gevaar, een naderend oordeel, rampzalig op uw sterfbed , rampzalig voor eeuwig in de buitenste duisternis. O ! hoe gelukkig is dan niet de mensch , die met God ♦ verzoend is door den dood zijns Zoons, die met Asapli zeggen kan. „ Gij hebt mijne regterhand geval, gij zult mij leiden door uwen raad; en daarna zult gij mij iu. heerlijkheid opnemen. Bezwijkt mijn vleesch en mijn hart, zoo is God de rotssteen mijns harten, en mijn deel in eeuwigheid." (Ps. LXXIII; 23, 24, 26.) Jeugdige menschen! vooral gij jongelingen! ons harte bloedt wanneer wij bedenken welke bange tijden gij i. misschien nog op deze wereld beleven zult, van welke oordeeleh gij nog getuigen zult zijn , aan welke gevaren gij nog zult zijn blootgesteld, welke vuren u zullen dreigen te verslinden, welke watervloeden te verzwelgen, hoe het rondom u enkel verschrikking zijn zal! En ons daarbij voorstellen hoe gij, met een hart van angst versmolten, naar alle kanten , doch vruchteloos, naar eenigen uitkomst zult uitzien, en dan geen oog zult hebben om geloovig naar boven lot God te zien , die ook dan nog redden kan, ook dan nog uitkomst kan geven. O hoe bang zal het dan niet zijn , als gij geen moed zult hebben om vertrouwend op God te zien, omdat gij geene vreeze voor geen geloof in Hem had van wien geschreven staat: „ziet des Heeren oog is over dengenen, die Hem vreezen, op dengenen, die op zijne goedertierenheid hopen; om hunne ziele van den dood te redden, en om hen bij het leven te houden in den honger." (Ps. XXXIII: 18, 19.) Doch misschien zie ik naar uw oordeel veel te donker in de toekomst, misschien zegt zelfs deze of gene onbezorgde oude, zoo hoorden wij ook in onze jeugd spreken, wij zeiven hebben ook menigen bangen tijd beleefd en toch zijn wij er door gekomen, en het is altijd nog beter uitgevallen dan wij eerst gewacht hadden. Nu het zij dan ook zoo met den tijd dien wij nog beleven zullen; wij wenschen zelfs van uwentwege, dat wij door zwaarmoedigheid te donker in de toekomst zien. Maar toch zal eens voor u, o mensch die door Christus tot God niet gekomen zijt, de tijd daar zijn dat gij deze wereld moet verlaten , dat gij voor God zult verschijnen — voor God die nu nog tot u komt met zijn woord door zijne dienaren, met zijne aanbieding van vergeving en genade in Christus. Maar dan zal Hij u voor eeuwig verlaten hebben, dan zult gij voor uwe werelddienst en godversmading eeuwig moeten boeten in de buitenste duisternis waar weening zijn zal, en knersing der tanden. Dan zal er nooit geen licht voor uw opdagen , in eeuwigheid geene uitkomst voor u zijn. Er ligt van uit de hel geen weg naar den hemel. Nu, nu nog is er een weg om tot God te gaan, om met hem verzoend te worden. Nu, nu nog is er een middel om getroost te leven, om zalig te sterven. Wij hebben u dien weg, wij hebben u dat raiddel, wij hebben u hetgeen gij kennen, gelooven, betrachten moet en alsdan ondervinden zult in onze vragen ter zelfbeproeving voorgesteld. En nu nog eene vraag: wat kiest gij? Den weg des levens — of des doods : — „ ten hemel of— ter hel?" Morgen misschien zult gij, die nu nog aarzelt, niet meer kunnen kiezen, en daarom kiest heden, kiest nog heden wien gij dienen wilt! Geloovigen! Die met den Apostel „ den vader kunt danken, dat Hi j ons bekwaam gemaakt heeft om deel te hebben in de erve der Heiligen in het licht: die ons getrokken beeft uit de magt der duisternis en overgezet heeft in het koningrijk des Zoons zijner liefde (Colloss. • 1: 12, 13)." En nu met dat voorregt, met die weldaad maar heilig zorgeloos voortleven? Heilig zorgeloos! Deze uitdrukking is dikwijls gebezigd tol besturing der geloovigen; en het kan, indien gij den klemtoon maar plaatst op heilig, en zorgeloos neemt voor het tegenovergestelde van die angstvallige, zielskwellende, van die ongeloovige en daarom zondige bezorgdheid die geen voetstap op een nooit belreden pad durft te zetten of zij moet tegelijk het einde zien , geene zaak durft te ondernemen of zij moet vooraf haar uitkomst kunnen berekenen. Maar anders moet er den Christen ten hoogste aangelegen zijn om, bij al wat hij doet, bij al wat hij onderneemt, te weten of hij wel in des Heeren weg is; want daar waar hij zich een eigen weg kiest, zal hij meer en meer afdwalen, en al dwalend zal het duister voor hem worden, terwijl hij niet zonder moeite en na veel dolens , dikwijls niet zonder gevaar en wonden weder op den regten weg geleid wordt. En daarom moet hij steeds bezorgd zijn daarover, of hij wel in des Heeren weg is, bezorgd om op dien weg te blijven. Steeds uitziend naar smeekend om de leiding des H. Geestes. Maar hoé hij over dien weg zal komen, hoé hij geholpen zal worden in, hoé hij gered zal worden uit alles wat hem op dien weg overkomen kan, daarover mag hij zich niet bekommeren, dit moet hij aan God overlaten, die gezegd heeft: „ik, ik zal de duisternis voor hun aangezicht ten licht, en het kromme tot regt maken, ik zal ze niet verlaten." Ziedaar, geloovigen! uwe roeping, uwe verpligting, maar ook uw voorregt bij alles wat ons nog overkomen kan. Wij herinneren u de woorden van Israiils harpzanger: „Zoo ik mijne ziele niet heb gezet en stil gehouden, gelijk een gespeend kind bij zijne moeder! Mijne ziele is als een gespeend kind in mij. Israël hope op den Heere, van nu aan tot in der eeuwigheid." (Psalm CXXXI: 2, 3) En roepen u met Neèrlands dichter toe ; „Doe ook zoo, Christen! 't is uw God; Die zich belast heeft met uw lot; Gij hebt zijn woord; zijn macht is zeker, En nimmer was hij logenspreker. Wat toch, wal gaat het u dan aan, Hoe alle zaken om u staan, En of er middel is te aanschouwen , Waarop een uitzicht is te bouwen? Uw grond van hoop zij God-alleen; De rest zij lijnrecht afgesneén, En zijn de wegen u verborgen, Laat God gerust in 't zijne zorgen! (#) AMEN. NAZANG. Ps. XC1V: 8. o Bulderdijk. In een verrassenden overgang tot bovenaangehaalde toepassing beschrijft de Dichter met de volgende woorden het geloofsvertrouwen : Hij kwelt zich over 't middel niet, Alschoon hem 't gantsche HOE ontschiet, Maar laat, in plaats van zich te ontroeren, Dc zorg aan die het uit zal voeren. Doe ook zoo — Bij den uitgever dezes zijn gedrukt in Ic bekomen de navolgende werken: C. Allni'tliii, in leven V. D. M. te Arnhem, de Gelukzaligheid van den Weg der Regtvaardigen, alsmede de Fonteine des Levens, voorgesteld in twaalf predikatiën, 370 blz, in fel. 8vo f 1,20 Jf. C. Appclius, V. D. 11. te Zuidbroek en Muntendam, Brief aan Mevr. * * * over de vraag wat een bekommerde doen moet om zalig te worden. Uitgegeven door Nicolaas Stuivinga , in leven Predikant te Bellingwolde f 0,40 J(. J. Allflcbcz en A. IiorIi.lt , Bedienaren des H. Evangelie's te Parijs en te Rolle , twee Leerredenen, over Jer, 9, vs. 5. en Joh. 16, vs. 27. In plaats van f 0,60 f 0,30 J(. tci* Borg , V. D. M., Heilige Paaschvreugde. Eene Leerrede op den eersten dag des feestes, naar Matth. 28, vs. 8 — 10 1833 f 0,15 » » Jezaia's Pinksterprofetie. Eene Leerrede op dat feest, over Jez. 44, vs. 3 — 5. 1833. f 0,1» i) » Leerrede óp het Kersfeest, over Luk. 2, vs. 7 — 10 1833 f 0,20 » Leerrede ter voorbereiding tot het H. Avondmaal. Tekst: Matth. 5 , vs. 6. 1833 f 0,20 Deze vier Leerredenen, onder den titel van vier Gelegenheidsleerredenen f 0,70 K. W. Dnin. V. D. M. , De Zaligprekingen , of de Echte Kenmerken en heerlijke voorregten der ware onderdanen van het Koningrijk Gods , verklaard en toegeëigend in een aantal Leerredenen, in groot 8vo f 0,80 II. G. Dnpraz. De ellende der kinderen Gods. Leerrede over Jac. 4 , vs. 9 , 10 f 0,30 R. ErskillC , Bedienaar des Goddelijken Woords, de magt en list des Satans door Christus bepaald en verijdeld f 0,45 » i) Des houwers geweer , of het werk en de strijd der geestelijke bouwers f 0,25 » » De ware Christus , geen nieuwe Christus f 0,25 » » Gad, het overwonnen en nogtans overwinnend geslacht f ",25 » » Getuigen , bijgebragt voor God f 0,30 S. IS. L. Gaussen , Iloogleeraar aan de Theologische school en vroeger Predikant te Geneve, De koperen slang. Leerrede over Num. 21, vs. 1—9. liit het Fraosch f 0,50 u i) Der Christenen Pascha. Leerrede over Luc. 22 , vs. 7 — 13. Kaar den tweeden druk. Uit het Fransch vertaald , door W. Mcsschert f 0,40 » » Gideon voor den Engel des Heeren. Leerrede over Bigt. 6, vs. 17 — 24; gevolgd door eenen Brief over de Godheid van den Heere Jezus Christus f 0,80 „ » De Opperkerkvoogd en de Kerk van Bome staven de waarheid der Heilige Schriften door hare voorzeggingen te vervullen. Uit het Fransch, door T. M. Looman f 0,20 J. II. Cl'itndpicrrc, Bedienaar des Evangelie's en Bestuurder van het Instituut der Evangelische zendelingen te Parijs , Droefheid en vertroosting , of het Evangelie gepredikt onder lu>t Kruis. Uit het Fransch , door M. J. Chevallier f 1,80 «!• II. Cramlpicrre ■ De Gids der gcloovigen aan de tafel des Heeren , of overdenkingen over het gebruikmaken van het Ileilig Avondmaal, Ter meerdere verspreiding is de prijs van f 1/20 , verminderd op f 0.80 Guiclo «le Bres • Opsteller der Nederlandsche Geloofsbelijdenis, in zijn leven en sterven. Benevens eenigc brieven, kort voor het ondergaan van den marteldood aan zijne huisvrouw en moeder door hem geschreven. Naar het Fransch en met eene voorrede en eenige aanteekeningen voorzien f 0,80 f!. Malan. Predikant te Gencve, Welk is het zaligmakend geloof? Leerrede over Jac. 2, vs. 14. 