None
170


Enerzijds dient er nog in het bijzonder op te worden gewezen dat de richtlijn energiebelasting het heeft over „fiscale” belastingregelingen, hetgeen verwijst naar regelingen die deel uitmaken van de begroting en niet naar ad-hocstelsels met een specifiek doel als die welke in punt 169 hierboven worden bedoeld. Anderzijds bepaalt deze richtlijn met name, zoals de Commissie terecht betoogt (zie punt 151 hierboven), de minimumbelastingbedragen op het gebied van de energie en de vrijstellingen die in dit verband kunnen worden verleend. Anders dan het ÖSG, zoals gewijzigd, voorziet deze richtlijn niet in een maximum voor de aanvullende bijdragen ter ondersteuning van de hernieuwbare energie, maar in verlaagde belastingtarieven, die echter in beginsel van toepassing zijn naar evenredigheid van de daadwerkelijk geleverde hoeveelheid elektriciteit, met name om in de mate van het mogelijke een gelijke behandeling te waarborgen. Daarbij komt dat, zoals de Commissie in punt 139 van het bestreden besluit verklaart, indien zou worden geoordeeld dat de bepalingen van bovengenoemde richtlijn, die betrekking hebben op de geharmoniseerde heffingen, naar analogie dienen te worden toegepast op regels die zijn opgezet als „financieringstoeslagen” ter ondersteuning van de hernieuwbare energie, de in die richtlijn vastgestelde geharmoniseerde minimumbelastingniveaus zouden kunnen worden geëerbiedigd door alleen die zogenoemde „toeslagen” te betalen, en dit zelfs indien daarvoor een maximum is bepaald voor bepaalde ondernemingen, niettegenstaande de concurrentievervalsing die dit zou kunnen meebrengen. Uit de betrokken richtlijn blijkt echter niet dat de Uniewetgever daaraan heeft gedacht of dit heeft gewild.
 171


Hieraan dient overigens te worden toegevoegd dat, zoals de Republiek Oostenrijk ter terechtzitting in antwoord op een vraag van het Gerecht heeft bevestigd, de richtlijn energiebelasting in het Oostenrijkse recht was omgezet door het Energieabgabenvergütungsgesetz (wet betreffende de terugbetaling van energieheffingen), dat wil zeggen door een andere wetgevingshandeling dan het ÖSG, zoals gewijzigd. Dit is nog een aanwijzing dat de regeling waarbij de energiebelasting op het niveau van de Unie werd geharmoniseerd, al in het Oostenrijkse recht was omgezet vóór de vaststelling van het ÖSG, zoals gewijzigd, zodat deze laatste moet worden beschouwd als een samenstel van aanvullende normen waarin op Europees niveau niet was voorzien. Dit blijkt ook indirect uit de door de Republiek Oostenrijk voor het Gerecht geponeerde stelling dat in Oostenrijk „tweemaal een minimumtarief” moet worden betaald waarin bovengenoemde richtlijn voorziet, enerzijds voor het normale gebruik van elektriciteit en anderzijds, daarnaast, in het kader van het maximum voor de bijdrage van de energie-intensieve ondernemingen aan de financiering van de groene elektriciteit. In dezelfde zin heeft de Commissie ter terechtzitting op goede gronden betoogd dat het in het onderhavige geval gaat om een heffing die door de Republiek Oostenrijk uit eigen beweging wordt toegepast en niet op grond van een verplichting die voortvloeit uit het Europese recht betreffende de heffing van een minimale belasting op energie en de vrijstellingen die in dit verband kunnen worden verleend.
 172


In deze omstandigheden dient ook afwijzend te worden beslist op de stelling van de Republiek Oostenrijk, dat het stelsel van het ÖSG, zoals gewijzigd, in overeenstemming is met de richtlijn energiebelasting, voor zover het bedrag van de heffing, net als dat van de energieheffing in de zin van die richtlijn, afhankelijk is van het verbruik. Dit is immers juist niet het geval voor de ondernemingen die de vrijstelling van § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, genieten, daar deze boven het vastgestelde maximum elektriciteit kunnen kopen zonder enige toeslag te moeten betalen (zie in die zin punt 124 van het bestreden besluit). In zoverre kan ook niet worden geoordeeld dat de gevolgen die de aangemelde regeling voor de mededinging en de economie heeft, vergelijkbaar zijn met die van een stelsel dat deze richtlijn ten uitvoer legt. Integendeel, het verschil tussen de prijs per kilowattuur die wordt betaald door de energie-intensieve ondernemingen die de betrokken vrijstelling genieten, en die welke wordt betaald door ondernemingen die niet tot deze categorie behoren, stijgt naar mate van het totale verbruik van kilowattuur door eerstgenoemden.
173


In de tweede plaats heeft de Commissie, met name in punt 127 van het bestreden besluit en in haar schrifturen voor het Gerecht, ook terecht vastgesteld dat de richtlijn hernieuwbare energiebronnen voor de lidstaten van de Unie slechts bindende nationale streefcijfers voor het aandeel van energie uit hernieuwbare bronnen in het bruto-eindverbruik vaststelde, maar de lidstaten de keuze liet ter zake van de middelen om dat doel te bereiken. De Republiek Oostenrijk kan zich dan ook niet op deze richtlijn baseren voor haar stelling dat de betrokken maatregel, met name § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, een harmonisatie op Europees niveau van de belastingheffing op het gebied van hernieuwbare energie weerspiegelde.
 174


In de derde plaats kunnen de in de punten 168 en volgende hierboven geformuleerde overwegingen ook niet worden ontkracht door de verwijzing door de Republiek Oostenrijk naar bepaalde raadgevingen die zij tijdens verschillende bijeenkomsten en in de brief van de Commissie van 21 juni 2010 ter voorbereiding van de bijeenkomst van 9 juli 2010 van de Commissie zou hebben ontvangen, met name over de mogelijkheid om, als alternatief voor het ÖSG, zoals gewijzigd, ter financiering van de groene elektriciteit een energieheffing of ‑belasting in te voeren met in voorkomend geval een vermindering van die heffing of belasting voor energie-intensieve ondernemingen, welke vermindering op grond van artikel 17 van de richtlijn energiebelasting zou worden aanvaard.
 175


Dienaangaande hoeft immers slechts te worden vastgesteld dat de Commissie zich met een dergelijk voorstel niet positief heeft uitgesproken over de vergelijkbaarheid van de betrokken maatregel met de onder de richtlijn energiebelasting vallende belastingstelsels. Integendeel, in haar door de Republiek Oostenrijk aangehaalde brief van 21 juni 2010 heeft de Commissie uitdrukkelijk verklaard dat de aankoopverplichting waarin het ÖSG, zoals gewijzigd, voorziet, haars inziens geen energieheffing in de zin van bovengenoemde richtlijn is. Zij heeft de Republiek Oostenrijk vervolgens ook gevraagd haar standpunt te bepalen over de haalbaarheid van een „alternatief” belastingstelsel als het door haar voorgestelde, en heeft de Republiek Oostenrijk verzocht in voorkomend geval de grote lijnen van een dergelijk belastingstelsel aan te geven. Die brief kan dan ook niet aldus worden uitgelegd dat daarin een analogie tussen de aangemelde Oostenrijkse regeling en de in de betrokken richtlijn bedoelde „geharmoniseerde” belastingstelsels wordt vastgesteld, of dat de Commissie daarin definitief als haar mening te kennen heeft gegeven dat een alternatief Oostenrijks belastingstelsel noodzakelijkerwijs verenigbaar zou zijn met die richtlijn. Zoals met name uit punt 1.7 van haar brief van 13 september 2010 aan de Commissie blijkt, heeft de Republiek Oostenrijk het trouwens niet nodig geacht de structuur van de steun te wijzigen, omdat zij van mening was dat de steun in de aangemelde versie voldeed aan de criteria om te worden vrijgesteld en als verenigbaar met de interne markt te worden aangemerkt.
176


In de vierde plaats faalt ook de verwijzing door de Republiek Oostenrijk naar de mededeling van de Commissie van 31 januari 2011, waaruit zou blijken dat, gelet op de toenemende begrotingsproblemen in de lidstaten van de Unie, de hernieuwbare energie allereerst buiten de begroting om moest worden gefinancierd.
 177


Beklemtoond dient immers te worden dat de Commissie in haar mededeling van 31 januari 2011 niet verwijst naar een specifiek model van een „buiten de begroting gehouden” structuur die haar voorkeur wegdraagt, en dat die mededeling a fortiori geen voorbeeld bevat van een model van financiering van elektriciteit uit hernieuwbare bronnen dat een vrijstelling bevat die kan worden gelijkgesteld met die waarin § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, voorziet. In elk geval kan die mededeling, wegens de plaats ervan in de hiërarchie der normen en wegens de inhoud zelf ervan, niet worden uitgelegd als een „harmonisatie” van het Unierecht betreffende „buiten de begroting gehouden” stelsels van financiering van elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, en evenmin worden geacht dienaangaande een leemte op te vullen, met name ten aanzien van de richtlijn energiebelasting. Bijgevolg is deze mededeling niet van beslissend belang voor de beoordeling van de verenigbaarheid van de betrokken maatregel met de interne markt. Daarbij dient eraan te worden herinnerd dat de Commissie in het onderhavige geval niet heeft geoordeeld dat de „buiten de begroting gehouden” structuur van steun aan de producenten waarin het ÖSG, zoals gewijzigd, voorziet, als zodanig onverenigbaar is met die markt. De Commissie heeft alleen beslist dat het in § 22c van die wet vervatte stelsel van vrijstellingen onverenigbaar is met die markt.
 178


Gelet op het voorgaande is de enige vraag, of de betrokken structuur kan worden geacht overeen te komen met een structuur die valt onder de niet „geharmoniseerde” fiscaliteit, die het voorwerp is van de punten 154 en volgende van de richtsnoeren. In punt 154 daarvan is met name sprake van verminderingen of vrijstellingen van heffingen die niet onder de communautaire wettelijke regeling vallen of beneden het communautaire belastingniveau liggen. Het is trouwens in dezelfde zin dat de Republiek Oostenrijk ter terechtzitting heeft betoogd dat niet wordt betwist dat de vrijstelling waarin § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, voorziet, niet betrekking heeft op een geharmoniseerde heffing, maar dat bovengenoemde wet een stelsel van parafiscale heffingen heeft ingevoerd.
179


In dit verband baseert de Commissie zich, zoals uit de punten 154 tot en met 159 van de richtsnoeren blijkt, op de door de lidstaten van de Unie verstrekte informatie om de belastingstelsels die elementen van staatssteun in de vorm van verminderingen of vrijstellingen van heffingen als bovenbedoelde omvatten, te beoordelen met het oog op een analyse van, in het bijzonder, de „noodzakelijkheid” en de „evenredigheid” van de steun en de gevolgen ervan op het niveau van de betrokken economische sectoren.
 180


In het onderhavige geval dient echter erop te worden gewezen dat de Republiek Oostenrijk, ook is zij daarom gevraagd in het kader van de maatregelen tot organisatie van de procesgang, voor het Gerecht geen exacte verwijzingen of andere voldoende nauwkeurige concrete elementen heeft aangedragen die de slotsom kunnen ontkrachten waartoe de Commissie in de punten 129, 130 en 167 van het bestreden besluit is gekomen, namelijk dat zij, nu de Republiek Oostenrijk op de door de Commissie tijdens de administratieve procedure dienaangaande geformuleerde verzoeken geen nadere informatie heeft verstrekt, niet kon nagaan of de betrokken vrijstelling „noodzakelijk” en „evenredig” is en op welke wijze zij bijdraagt aan de milieubescherming. Bovendien heeft de Commissie ter terechtzitting, na te hebben verwezen naar punt 129 van dat besluit, als beslissende elementen waarvan zij geen kennis heeft gekregen, met name genoemd de productiekosten voor elke categorie van begunstigden van de steun en informatie over de omstandigheid dat de meerkosten niet werden doorberekend aan de consumenten, en bijgevolg over de gevolgen voor eventuele dalingen van de verkopen. Vervolgens heeft de Commissie terecht eraan herinnerd dat het aan de betrokken lidstaat staat, te bewijzen dat vrijstelling dient te worden verleend voor de betrokken steun. Het is immers niet de taak van de Commissie om in dergelijke omstandigheden aanvullende elementen te verzamelen die aantonen dat de betrokken steun noodzakelijk en evenredig is. Om aan te tonen dat de Commissie bij het onderzoek van de feiten een kennelijke beoordelingsfout heeft gemaakt die de nietigverklaring van het bestreden besluit kan rechtvaardigen, moeten de door de Republiek Oostenrijk aangedragen bewijselementen volstaan om de geloofwaardigheid van het in het bestreden besluit gevelde oordeel over de feiten te ondermijnen (zie arrest van 6 oktober 2009, FAB/Commissie, T‑8/06, EU:T:2009:386, punt 78 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Zoals hierboven is uiteengezet, heeft de Republiek Oostenrijk echter niet aangetoond dat de Commissie relevante elementen buiten beschouwing heeft gelaten bij haar slotsom dat zij niet kan uitmaken of de betrokken steun noodzakelijk en evenredig is in de zin van de punten 158 en 159 van de richtsnoeren.
 181


De door de Republiek Oostenrijk ter terechtzitting geformuleerde stelling, dat de Commissie tijdens de administratieve procedure een zeer harde houding heeft aangenomen door steeds opnieuw aanvullende informatie te eisen, informatie die zij niet kon verstrekken en overigens niet behoorde te worden gevraagd van een lidstaat van de Unie, aangezien de voorwaarden voor toepassing van een in het Unierecht bepaalde uitzondering waren vervuld, kan overigens in wezen worden begrepen als de stelling dat de Commissie het beginsel van behoorlijk bestuur heeft geschonden (zie, ter zake van staatssteun, arresten van 11 december 1973, Lorenz, 120/73, Jurispr., EU:C:1973:152, punten 4 en 5, en 24 november 1987, RSV/Commissie, 223/85, Jurispr., EU:C:1987:502, punten 12‑17). Wanneer die stelling echter voor het eerst ter terechtzitting wordt geformuleerd en niet kan worden beschouwd als een nadere uitwerking van een eerder in het inleidende verzoekschrift rechtstreeks of stilzwijgend aangevoerd middel dat daarmee nauw verband houdt, of slechts wordt aangevoerd dat zij op nieuwe gegevens, rechtens of feitelijk berust, dient zij niet-ontvankelijk te worden verklaard (zie in die zin arrest Djebel – SGPS/Commissie, punt 124 supra, EU:T:2012:11, punten 142 en 143 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
 182


Verder kan niet worden geoordeeld dat de Republiek Oostenrijk door ter terechtzitting te verwijzen naar door de Bundesarbeitskammer overgelegde documenten die zouden aantonen hoe de verschillende maatregelen ondernemingen uit verschillende sectoren raken, heeft voldaan aan de eisen van de punten 158 en 159 van de richtsnoeren. Enerzijds heeft de Republiek Oostenrijk deze documenten niet aan het Gerecht overgelegd ter precisering van de door haar gestelde feiten en dient er ook aan te worden herinnerd dat de Bundesarbeitskammer klaagster was voor de Commissie (zie punt 5 hierboven) en dat haar stellingen niet erop gericht waren te doen vaststellen dat de betrokken maatregel een steunmaatregel was waarvoor de Commissie vrijstelling kon verlenen omdat hij in overeenstemming was met de richtsnoeren (zie met name de punten 47‑51 van het bestreden besluit). Anderzijds blijkt uit de uiteenzetting die de Republiek Oostenrijk ter terechtzitting heeft gegeven, dat ook al zijn een aantal documenten aan de Commissie verstrekt, het nog de vraag was, hoe gedetailleerd de te verstrekken informatie diende te zijn. Ook al heeft de Republiek Oostenrijk ter terechtzitting gesteld dat de desbetreffende verzoeken van de Commissie „onevenredig” waren, is deze stelling niet-ontvankelijk (zie punt 181 hierboven). Verder dient ook te worden verwezen naar punt 180 hierboven, waarin is vastgesteld dat de Republiek Oostenrijk, zelfs nog in de fase van het antwoord op de door het Gerecht getroffen maatregelen ter organisatie van de procesgang en ofschoon het Gerecht een concreet verzoek in dit verband tot haar had gericht, niet heeft betoogd dat zij de Commissie de gegevens heeft verstrekt die deze nodig heeft voor de toetsing van de betrokken maatregel aan de punten 158 en 159 van de richtsnoeren en evenmin op enerlei wijze te kennen heeft gegeven dat de desbetreffende verzoeken van de Commissie onevenredig waren.
 183


In die omstandigheden dient niet te worden geoordeeld dat de Commissie een beoordelingsfout heeft gemaakt door ervan uit te gaan dat de betrokken vrijstelling ook niet voldoet aan de in de punten 154 tot en met 159 van de richtsnoeren gestelde voorwaarden.
184


Ten slotte en zonder dat uitspraak hoeft te worden gedaan over de tardiviteit van het door de Republiek Oostenrijk voor het eerst in repliek is aangevoerde argument (zie naar analogie arrest Djebel – SGPS/Commissie, punt 124 supra, EU:T:2012:11, punten 142‑144 en aldaar aangehaalde rechtspraak), dat de Commissie de mededinging vervalst door alleen het Oostenrijkse stelsel van bevordering van elektriciteit uit hernieuwbare bronnen te toetsen, ofschoon ook in andere lidstaten van de Unie gelijkwaardige „buiten de begroting gehouden” stelsels bestaan, hoeft slechts met de Commissie te worden vastgesteld dat deze stelling faalt voor de beoordeling van de rechtmatigheid van de door de Republiek Oostenrijk in het onderhavige geval opgezette en aangemelde structuur. Verder dient erop te worden gewezen dat de Republiek Oostenrijk over andere procedurele middelen beschikte om de Commissie ertoe aan te zetten op te treden tegen lidstaten van de Unie waarin vergelijkbare structuren bestaan, indien zij dat had gewild.
185


In die omstandigheden staat ook vast dat uit geen enkele stelling van de Republiek Oostenrijk kan worden geconcludeerd dat de Commissie haar bevoegdheid heeft misbruikt door te weigeren de richtsnoeren naar analogie toe te passen. Enerzijds dient er in dit verband met name aan te worden herinnerd dat de Commissie een subsidiaire toetsing aan die richtsnoeren heeft verricht (punten 127 en volgende van het bestreden besluit), die meer in het bijzonder betrekking had op de niet-geharmoniseerde heffingen. Anderzijds legt de Republiek Oostenrijk het Gerecht geen enkel bewijs over dat rechtstreeks betrekking heeft op dit gestelde „misbruik van bevoegdheid”.
 186


Bijgevolg dient ook afwijzend te worden beslist op de stelling van de Republiek Oostenrijk dat de economische gevolgen en de gevolgen voor de mededinging van de aangemelde maatregel vergelijkbaar zijn met die van de belastingstelsels die onder de richtlijn energiebelasting vallen, en op de stelling dat de Commissie de grenzen van haar beoordelingsbevoegdheid overschrijdt wanneer zij op een buiten de begroting gehouden financieringsstelsel striktere criteria toepast dan op een stelsel van financiering uit belastingen, en zich daardoor mengt in de keuze van het financieringsstelsel.
 187


Hieruit volgt dat het eerste onderdeel van het onderhavige middel dient te worden afgewezen



– Tweede onderdeel van het derde middel





188


De Republiek Oostenrijk betoogt dat niet alleen toepassing naar analogie van de richtsnoeren, maar ook toepassing naar analogie van artikel 25 van verordening nr. 800/2008 denkbaar was. Zij stelt, onder verwijzing naar de Duitse, de Engelse en de Franse taalversie van die verordening, dat deze verordening ruimer is geformuleerd dan die richtsnoeren, aangezien dat artikel, anders dan punt 152 van de richtsnoeren, volgens hetwelk voor verlagingen van milieuheffingen is vereist dat het gaat om „geharmoniseerde” heffingen, alleen aangeeft dat die verlagingen van de aanmeldingsplicht zijn vrijgesteld indien zij voldoen aan de in de richtlijn energiebelasting gestelde voorwaarden. De Republiek Oostenrijk voert ook aan dat uit een document met de titel „Joint paper on the revision of the Community guidelines on State aid for environmental protection and Energy Tax Directive (Gezamenlijk document over de herziening van de communautaire richtsnoeren inzake staatssteun voor milieubescherming en de richtlijn energiebelasting)” van 7 december 2006 blijkt dat lidstaten van de Unie flexibiliteit nodig hebben om verantwoorde onderscheidingen te kunnen maken en dit ook ter zake van vrijstellingen en gedifferentieerde tarieven op het gebied van de milieuheffingen. De compensatieregeling had dus ook op grond van die verordening moeten worden goedgekeurd.
189


In repliek betoogt de Republiek Oostenrijk met name dat artikel 25 van verordening nr. 800/2008 na de richtsnoeren is vastgesteld en overduidelijk ruimer is geformuleerd dan punt 152 van de richtsnoeren, volgens hetwelk voor verlagingen van de milieuheffingen is vereist dat de energiebelasting volledig is geharmoniseerd. Indien dat artikel slechts van toepassing zou zijn op de richtlijn energiebelasting, zoals de Commissie stelt, is het overbodig, aangezien de mogelijkheid om een belastingverlaging toe te staan rechtstreeks uit die richtlijn voortvloeit.
 190


Volgens de Republiek Oostenrijk volstaat het niet, erop te wijzen dat het Oostenrijkse stelsel van bevordering van groene elektriciteit geen energieheffing in de zin van de richtlijn energiebelasting is. Volgens haar valt dat stelsel onder artikel 25 van verordening nr. 800/2008 omdat het gevolgen als bedoeld in artikel 17, lid 1, sub a, van die richtlijn heeft. Zij beklemtoont ook dat bij de definitie van de begunstigden en van de voorwaarden om in aanmerking te komen voor toepassing van § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, de bepalingen van die richtlijn zijn overgenomen.
191


Voorts is de Republiek Oostenrijk van mening dat, waar artikel 25 van verordening nr. 800/2008 nauwkeurige regels ter zake van verlaging van milieuheffingen bevat, dergelijke regels niet bestaan ter zake van verlagingen in het kader van een vergelijkbare, „buiten de begroting gehouden” financiering, die exact dezelfde doelstellingen nastreeft als de milieuheffingen of de energieheffingen en dezelfde economische gevolgen en gevolgen voor de mededinging heeft. De ongerechtvaardigde en met het Unierecht onverenigbare ongelijke behandeling is des te flagranter daar de Commissie van mening is dat het in het onderhavige geval gaat om staatsmiddelen in de vorm van een parafiscale heffing. De Republiek Oostenrijk verklaart dat een dergelijke parafiscale heffing in wezen niet verschilt van binnen de begroting vallende financieringsmechanismen. § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, voldoet aan de voorwaarde van rechtstreekse en, in elk geval, indirecte verbetering van de milieubescherming, met name omdat daarin uitdrukkelijk wordt bepaald dat een compenserende vergoeding ten belope van ten minste 0,5 % van de nettoproductiewaarde van het voorafgaande kalenderjaar moet worden betaald aan de afwikkelingsinstantie voor groene elektriciteit. Ten slotte betoogt zij dat de Commissie, gelet op haar ruime beoordelingsmarge, die verordening rechtstreeks of naar analogie kon toepassen om te voorkomen dat twee vergelijkbare situaties verschillend worden behandeld.
 192


Allereerst dient eraan te worden herinnerd dat in punt 46 van verordening nr. 800/2008 staat te lezen:
„Daar bij de toepassing van de communautaire richtsnoeren inzake staatssteun voor milieubescherming voldoende ervaring is opgedaan, dienen investeringssteun die ondernemingen in staat stelt communautaire normen te overtreffen of om, bij ontstentenis van communautaire normen, het niveau van de milieubescherming te doen toenemen, [...] milieu-investeringssteun ten behoeve van energiebesparing, milieu-investeringssteun ten behoeve van hoogrenderende warmtekrachtkoppeling, milieu-investeringssteun ter stimulering van hernieuwbare energiebronnen, daaronder begrepen investeringssteun ten behoeve van duurzame biobrandstoffen, steun voor milieustudies en bepaalde steun in de vorm van verlagingen van milieubelastingen te worden vrijgesteld van de aanmeldingsverplichting.”








193


Vervolgens dient erop te worden gewezen dat artikel 25, „Milieusteun in de vorm van verlagingen van milieubelastingen”, van verordening nr. 800/2008 luidt als volgt:
„1.   Milieusteunregelingen in de vorm van verlagingen van milieubelastingen die aan de voorwaarden [van de richtlijn energiebelasting] voldoen, zijn verenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 87, lid 3, van het Verdrag en zijn van de aanmeldingsverplichting van artikel 88, lid 3, van het Verdrag vrijgesteld, mits aan de in de leden 2 en 3 van dit artikel vastgestelde voorwaarden is voldaan.
2.   De begunstigden van de belastingverlaging betalen ten minste het bij [de richtlijn energiebelasting] vastgestelde communautaire minimumbelastingniveau.
3.   De belastingverlagingen worden voor een periode van ten hoogste tien jaar toegestaan. Na die periode van tien jaar beoordelen de lidstaten het passende karakter van de betrokken steunmaatregelen opnieuw.”








194


Verder dient erop te worden gewezen dat artikel 26 van de richtlijn energiebelasting luidt als volgt:
„1.   De lidstaten stellen de Commissie in kennis van de maatregelen die zij uit hoofde van artikel 5, artikel 14, lid 2, en de artikelen 15 en 17 hebben genomen.
 2.   Maatregelen als belastingvrijstelling, -verlaging, -differentiatie en ‑teruggaaf in de zin van deze richtlijn kunnen staatssteun inhouden en moeten in dat geval uit hoofde van artikel 88, lid 3, van het Verdrag bij de Commissie worden aangemeld.
Het verstrekken van informatie aan de Commissie op basis van deze richtlijn ontslaat de lidstaten niet van de meldingsplicht uit hoofde van artikel 88, lid 3, van het Verdrag.
3.   De verplichting om de Commissie uit hoofde van lid 1 in kennis te stellen van de uit hoofde van artikel 5 genomen maatregelen, ontslaat de lidstaten niet van hun meldingsverplichtingen uit hoofde van richtlijn 83/189/EEG.”








195


In de punten 143 tot en met 148 van het bestreden besluit heeft de Commissie, zakelijk weergegeven, verklaard dat er in het onderhavige geval geen speelruimte is voor toepassing naar analogie van artikel 25 van verordening nr. 800/2008. Enerzijds zijn de toepasselijke regelingen haars inziens niet vergelijkbaar, met name gelet op het feit dat dit artikel slechts van toepassing is op de milieuheffingen die onder de richtlijn energiebelasting vallen. In die zin zou de kwalificatie als „energieheffing” dus een voorwaarde voor toepassing van dit artikel vormen. Deze uitlegging zou steun vinden in de opzet van deze verordening, waaruit zou blijken dat de werkingssfeer ervan niet verder kan gaan dan die van de richtsnoeren waarnaar wordt verwezen. Bovengenoemde bepaling zou aldus slechts van toepassing zijn op de energieheffingen die onder de richtlijn energiebelasting vallen.
196


De Commissie heeft echter verklaard dat de in het kader van het ÖSG, zoals gewijzigd, betaalde bijdragen geen milieuheffingen zijn, zodat zij niet binnen de werkingssfeer van de bepalingen over de energiebelasting vallen. Bijgevolg zouden de regels betreffende de energieheffingen en de regels betreffende de Oostenrijkse feed-in-tarieven niet in hoge mate overeenstemmen.
 197


In de tweede plaats heeft de Commissie beklemtoond dat de in het onderhavige geval toepasselijke regeling geen enkele met het Unierecht onverenigbare leemte bevat die door toepassing naar analogie zou kunnen worden opgevuld. Volgens haar zijn de niet onder verordening nr. 800/2008 vallende verlagingen van heffingen of soortgelijke maatregelen immers op zichzelf niet onverenigbaar met het Unierecht, maar vergen zij slechts aanmelding op grond van artikel 108 VWEU en vervolgens toetsing aan de richtsnoeren of, indien deze niet van toepassing zijn, aan artikel 107, lid 3, sub c, VWEU.
198


De Commissie heeft daaruit geconcludeerd dat zij geen analogie tussen de aangemelde regeling en de in artikel 25 van verordening nr. 800/2008 bedoelde geharmoniseerde energieheffingen kon vaststellen en het betrokken mechanisme dan ook niet op grond van een dergelijke analogie kon goedkeuren (punt 147 van het bestreden besluit).
199


Allereerst dient erop te worden gewezen dat de Commissie betoogt dat de stelling van de Republiek Oostenrijk betreffende de rechtstreekse toepasselijkheid van artikel 25 van verordening nr. 800/2008 niet ontvankelijk is wegens tardiviteit omdat zij pas in repliek voor het eerst is voorgedragen. Vaststaat in dit verband dat uit het verzoekschrift, en met name uit punt 64 gelezen in samenhang met de punten 63 en 59 daarvan, inderdaad blijkt dat de Republiek Oostenrijk wilde aantonen dat bovengenoemde bepaling naar analogie van toepassing was op § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd. In de omstandigheden van het onderhavige geval, en zonder dat nader hoeft te worden ingegaan op de ontvankelijkheid van de stelling van de Republiek Oostenrijk betreffende de „rechtstreekse” toepasselijkheid van artikel 25 van bovengenoemde verordening, met name als nadere uitwerking van het argument dat de aangemelde steun wegens analogie in overeenstemming is met die bepaling, dient deze stelling om dezelfde redenen te worden afgewezen.
 200


Dienaangaande staat vast dat, zoals in de punten 168 tot en met 178 hierboven is geoordeeld, zelfs ingeval het ÖSG, zoals gewijzigd, zou zijn gelijk te stellen met een fiscale maatregel en § 22c daarvan als een vrijstelling daarvan zou moeten worden beschouwd, dit niet wegneemt dat het hooguit gaat om een heffing die op dezelfde wijze als de op Europees niveau niet geharmoniseerde belastingstelsels moet worden behandeld. Het ÖSG, zoals gewijzigd, is immers niet in de specifieke context van de omzetting van de richtlijn energiebelasting in nationaal recht vastgesteld, en was als zodanig niet geregeld in deze richtlijn.
201


Wat vervolgens meer bepaald de eventuele rechtstreekse toepassing of toepassing naar analogie van verordening nr. 800/2008 betreft, staat vast dat deze verordening in het kader van de fiscale vrijstellingen op het gebied van het milieu met name nauwkeurig bepaalt in welke omstandigheden een vrijstelling niet bij de Commissie hoeft te worden aangemeld (zie punt 46 van de considerans en artikel 25 van die verordening).
202


Anders dan de Republiek Oostenrijk betoogt, is het echter niet mogelijk om bij de uitlegging van artikel 25 van verordening nr. 800/2008 het criterium „aan de voorwaarden [van de richtlijn energiebelasting] voldoen” los te koppelen van het criterium dat het moet gaan om milieuheffingen als bedoeld in deze richtlijn, dat wil zeggen op Europees niveau geharmoniseerde heffingen. Die verordening heeft immers tot doel, bepaalde categorieën onder die richtlijn, in haar geheel genomen, vallende belastingvrijstellingen te ontheffen van de aanmeldingsplicht. In die context kan ook niet worden geoordeeld dat, gelet op de richtsnoeren, die verordening slechts een overbodig document is, aangezien zij met name toestaat om in welbepaalde gevallen een milieusteunregeling niet vooraf aan te melden.
 203


In die omstandigheden kan, gelet op het verschil tussen de bedoelde situaties en bijgevolg op het feit dat de in artikel 25 van verordening nr. 800/2008 bedoelde situatie niet vergelijkbaar is met die van de aangemelde maatregel (zie ook punt 172 hierboven), deze bepaling in het onderhavige geval rechtstreeks noch naar analogie worden toegepast. Verder staat in dit verband vast dat, zoals de Commissie betoogt, het feit dat een concrete belastingregeling of een daarmee gelijk te stellen regeling niet binnen de werkingssfeer van bovengenoemde verordening valt, ook niet automatisch tot gevolg heeft dat er sprake is van een juridische „leemte” of van een met de beginselen van het Unierecht onverenigbaar nalaten. Een regeling als bovenbedoelde valt in dat geval immers hetzij onder de richtsnoeren, en in voorkomend geval in het bijzonder onder de bepalingen daarvan betreffende de „niet-geharmoniseerde” heffingen, hetzij rechtstreeks onder de steunregelingen die op verenigbaarheid met de interne markt in de zin van artikel 107, lid 3, VWEU moeten worden getoetst.
204


Gelet op het voorgaande is het niet noodzakelijk nader uitspraak te doen over de concrete voorwaarden voor toepassing van artikel 25, leden 2 en 3, van verordening nr. 800/2008. Bijgevolg dient slechts louter ten overvloede te worden gewezen op het feit dat de Republiek Oostenrijk niet heeft gesteld, en dat overigens ook niet uit de aangemelde regeling blijkt, dat de in § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, bedoelde vrijstelling maximaal tien jaar duurt.
 205


Verder dient erop te worden gewezen dat de slotsom dat verordening nr. 800/2008 in het onderhavige geval niet van toepassing is, niet kan worden ontkracht door de stelling die de Republiek Oostenrijk ontleent aan het „gezamenlijk document over de herziening van de communautaire richtsnoeren inzake staatssteun voor milieubescherming en de richtlijn energiebelasting” (zie punt 188 hierboven). Zoals de Commissie betoogt, is dit immers slechts een voorbereidend document dat overigens slechts door bepaalde lidstaten van de Unie, met name het Koninkrijk Denemarken, de Bondsrepubliek Duitsland, het Koninkrijk der Nederlanden, de Republiek Oostenrijk, de Republiek Finland en het Koninkrijk Zweden is ondertekend, en dus niet doorslaggevend kan zijn bij de uitlegging van de definitieve versie van de betrokken verordening zoals deze door de Commissie is vastgesteld, bij welke uitlegging nauwgezet rekening is gehouden met de bewoordingen van de bepalingen van deze verordening waarop de stellingen van de Republiek Oostenrijk betrekking hebben, en met de context van deze verordening. Bovendien is bij deze uitlegging rekening gehouden met de ontstaansgeschiedenis van artikel 25 van deze verordening tegen de achtergrond van de richtsnoeren en met name met het feit dat deze bepaling erop gericht was de door de Commissie bij de toepassing van die richtsnoeren opgedane ervaring ten volle te benutten (zie met name punt 192 hierboven). Met name in dat verband heeft de Commissie ter terechtzitting terecht beklemtoond dat de betrokken verordening strikt moest worden uitgelegd, aangezien zij slechts betrekking had op de situaties met betrekking tot dewelke zij veel ervaring had opgedaan en aldus een principiële vrijstelling kon verlenen.
 206


Ten slotte dient ook in het kader van het onderhavige onderdeel van het derde middel te worden vastgesteld dat uit de stellingen van de Republiek Oostenrijk niet kan worden geconcludeerd dat de Commissie van haar bevoegdheid misbruik heeft gemaakt door te weigeren verordening nr. 800/2008, en met name artikel 25 daarvan, rechtstreeks of naar analogie toe te passen. Verder dient eraan te worden herinnerd dat de Commissie in de punten 143 tot en met 148 van het bestreden besluit de door de Republiek Oostenrijk tijdens de administratieve procedure aangevoerde stellingen met betrekking tot die verordening concreet heeft geanalyseerd en zonder blijk te geven van een onjuiste rechtsopvatting heeft geoordeeld dat bovengenoemde bepaling ziet op energieheffingen zoals welke onder de richtlijn energiebelasting vallen.
207


Bijgevolg dient het tweede onderdeel van het derde middel te worden afgewezen.
208


Aangezien, ten eerste, de Republiek Oostenrijk, in weerwil van het opschrift van haar middel, namelijk „onjuiste toepassing van artikel 107, lid 3, VWEU en misbruik van bevoegdheid”, geen andere concrete argumenten heeft aangevoerd die het Gerecht thans dient te onderzoeken en die rechtstreeks betrekking hebben op de toepassing van dat artikel, dat wil zeggen bij gebreke van kritiek van de Republiek Oostenrijk op de punten 149 en volgende van het bestreden besluit, waarin de Commissie rechtstreeks heeft onderzocht of de betrokken maatregel verenigbaar is met die bepaling en zich daarbij met name de vraag heeft gesteld of de betrokken maatregel een doelstelling van gemeenschappelijke belang dient, een stimulerend effect heeft en noodzakelijk en evenredig is, en ten tweede de door de Commissie in de punten 165 tot en met 167 van het bestreden besluit geformuleerde overwegingen hoe dan ook niet opnieuw ter discussie kunnen worden gesteld, dient het derde middel in zijn geheel te worden afgewezen.
 Vierde middel: ongelijke behandeling door de Commissie van situaties die vergelijkbaar zijn wat de economische gevolgen ervan en de gevolgen voor de mededinging betreft






209


De Republiek Oostenrijk voert aan dat zij tijdens de onderzoeksprocedure herhaaldelijk en in het bijzonder in haar schriftelijke opmerkingen van 8 oktober 2009 heeft gewezen op de analogie met het Duitse stelsel, met name wat de financiering door middel van een „factuurprijs” (doorfacturering van de extra kosten van groene elektriciteit) en de vaststelling van een bovengrens voor de bijdrage van de energie-intensieve ondernemingen betreft. Sinds 2004 voorziet de Duitse wet betreffende energie uit hernieuwbare bronnen ook in een vergelijkbare bovengrens. De Republiek Oostenrijk betoogt dan ook dat, gelet op de nauwe vervlechting van de Duitse en de Oostenrijkse elektriciteitsmarkt sinds de liberalisering ervan en op de gelijkenis tussen de twee stelsels, deze stelsels nagenoeg dezelfde economische gevolgen en gevolgen voor de mededinging hebben.
210


De Republiek Oostenrijk betoogt dat de Commissie in die omstandigheden niet mocht weigeren de eventuele analogie tussen het Oostenrijkse en het Duitse stelsel te onderzoeken en zich niet ertoe mocht beperken, te verklaren dat zij dit laatste stelsel nog niet had beoordeeld. Verder is het volgens haar ook niet duidelijk waarom de Commissie in de procedure N 271/2006 („Tax Relief for Supply of surplus Heating” in Denemarken) anders heeft beslist, ofschoon het daar ging om een stelsel dat, wat de economische gevolgen en de gevolgen voor de mededinging betreft, vergelijkbaar was met het onderhavige. Aangezien vergelijkbare situaties ongelijk zijn behandeld, zou dan ook het beginsel van gelijke behandeling zijn geschonden (waarbij wordt verwezen naar het arrest van 30 april 1998, Vlaams Gewest/Commissie, T‑214/95, Jurispr., EU:T:1998:77, punt 89).
 211


In repliek antwoordt de Republiek Oostenrijk op het argument van de Commissie dat zij het EEG niet heeft onderzocht omdat het niet bij haar is aangemeld, dat de kwalificatie van een regeling als staatssteun niet afhankelijk mag zijn van een dergelijke aanmelding, daar de Commissie zelf het initiatief moet nemen om potentieel onrechtmatige steunmaatregelen van de staten te onderzoeken. Verder komt zij op tegen het argument van de Commissie dat het arrest Vlaams Gewest/Commissie, punt 210 supra (EU:T:1998:77) in het onderhavige geval niet relevant is, en beklemtoont zij dat niet uit het oog mag worden verloren dat uit dit arrest blijkt dat het Vlaamse Gewest zich ertoe had verbonden de door de richtsnoeren opgelegde koers te volgen. Hetzelfde zou moeten gelden voor verordening nr. 800/2008. Bijgevolg dienen, indien een situatie onder die richtsnoeren of die verordening valt, die richtsnoeren of die verordening te worden toegepast en dient de aangemelde maatregel te worden goedgekeurd zonder zich achter formalistische argumenten te verschuilen.
212


Ten slotte vindt de Republiek Oostenrijk de opmerkingen van de Commissie over het arrest Vlaams Gewest/Commissie, punt 210 supra (EU:T:1998:77), in het bijzonder de opmerking dat dit arrest geenszins impliceert dat zij vergelijkbare situaties gelijk moet behandelen, onbegrijpelijk. Volgens haar weigert de Commissie om formalistische redenen de richtsnoeren of verordening nr. 800/2008 naar analogie toe te passen, maar verklaart zij thans dat situaties die qua gevolgen voor de mededinging vergelijkbaar zijn, in bepaalde gevallen wel en in andere gevallen niet „aan de Unierechtelijke regeling kunnen worden onderworpen”. Zij verwijst met name naar de voorbeelden van de Commissie waaruit blijkt dat met of zonder staatssteun situaties kunnen worden gecreëerd die vergelijkbaar zijn wat de gevolgen voor de mededinging betreft.
 213


Om te beginnen staat vast dat bepaalde stellingen van de Republiek Oostenrijk inzake gelijke behandeling deel uitmaken van het tweede middel en in het kader daarvan zijn behandeld (zie de punten 124 en volgende hierboven).
214


Zoals in punt 124 hierboven onder verwijzing naar vaste rechtspraak in herinnering is gebracht, verlangt de eerbiediging van het beginsel van gelijke behandeling dat, behoudens objectieve rechtvaardiging, vergelijkbare situaties niet verschillend en verschillende situaties niet gelijk worden behandeld.
215


In het kader van de toetsing aan artikel 107, lid 1, VWEU is er ook aan herinnerd, dat het begrip staatssteun beantwoordt aan een objectieve situatie die wordt beoordeeld op de datum waarop de Commissie haar besluit vaststelt. De redenen waarom de Commissie de situatie in een eerder besluit anders heeft beoordeeld, kunnen dan ook geen invloed hebben op de beoordeling van de rechtmatigheid van het bestreden besluit (zie punt 125 hierboven).
216


Vervolgens dient erop te worden gewezen dat volgens vaste rechtspraak de rechtmatigheid van een besluit van de Commissie houdende vaststelling dat een nieuwe steunmaatregel niet voldoet aan de voorwaarden voor toepassing van de afwijking waarin artikel 107, lid 3, sub c, VWEU voorziet, uitsluitend aan deze bepaling en niet aan een eerdere beslissingspraktijk van de Commissie, gesteld dat die bestaat, moet worden getoetst (arrest van 8 juli 2010, Freistaat Sachsen en Land Sachsen-Anhalt/Commissie, T‑396/08, EU:T:2010:297, punt 54). Deze rechtspraak geldt naar analogie voor de beoordeling van steunregelingen.
217


Verder is al geoordeeld dat aan de Commissie niet de mogelijkheid kan worden ontnomen striktere verenigbaarheidsvoorwaarden te stellen indien de ontwikkeling van de interne markt en het doel van een onvervalste concurrentie dat eisen (zie in die zin arrest Freistaat Sachsen en Land Sachsen-Anhalt/Commissie, punt 216 supra, EU:T:2010:297, punt 53 en de aldaar aangehaalde rechtspraak).
 218


Daarbij komt dat, zoals in de punten 126 en volgende hierboven in herinnering is gebracht, de beschikkingen van de Commissie waarnaar de Republiek Oostenrijk in het onderhavige geval verwijst, niet relevant zijn voor de beslechting van het onderhavige geding, enerzijds wegens de evolutie in de rechtspraak en anderzijds omdat de in die beschikkingen aan de orde zijnde situaties niet rechtstreeks vergelijkbaar zijn met die van de onderhavige zaak. Bijgevolg kunnen de stellingen van de Republiek Oostenrijk inzake de beschikkingen N 271/2006 of zelfs N 820/2006 van de Commissie niet gegrond worden geacht. Hetzelfde geldt, om in het kader van het eerste en het tweede middel geanalyseerde redenen, voor eventuele analogie met het „oude” Duitse stelsel van bevordering van elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, dat aanleiding heeft gegeven tot het arrest PreussenElektra, punt 42 supra (EU:C:2001:160).
219


Wat de verwijzing naar het EEG (zie met name de punten 211 en volgende hierboven) betreft, is het ten eerste zo dat de Commissie terecht betoogt dat, voor zover bovengenoemde Duitse regeling niet is aangemeld en bijgevolg ook niet het voorwerp is geweest van een analyse door de Commissie en a fortiori niet van een analyse die aanleiding heeft gegeven tot de vaststelling van een besluit over verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt, die regeling niet de voorrang kan hebben boven de analyse van de rechtmatigheid van de Oostenrijkse regeling, die tegen de achtergrond van de bijzondere omstandigheden van het ÖSG, zoals gewijzigd, is verricht. Ten tweede voert de Commissie ook terecht voor het Gerecht aan dat de Republiek Oostenrijk over andere procedurele middelen beschikte om in voorkomend de Commissie ertoe aan te zetten andere regelingen uit andere lidstaten te onderzoeken.
 220


Ten slotte staat vast, zoals de Commissie stelt, dat geen enkel van de vier middelen van de Republiek Oostenrijk aannemelijk heeft gemaakt dat de Commissie door haar handelwijze enig „misbruik van beoordelingsbevoegdheid” heeft gemaakt.
221


Bijgevolg dient het vierde middel te worden afgewezen en het beroep in zijn geheel te worden verworpen.
Kosten






222


Volgens artikel 87, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering wordt de in het ongelijk gestelde partij verwezen in de kosten, voor zover dat is gevorderd. Verder bepaalt lid 4 van dat artikel dat de lidstaten en de instellingen die in het geding zijn tussengekomen, hun eigen kosten dragen.
223


Aangezien de Republiek Oostenrijk in het ongelijk is gesteld, dient zij overeenkomstig de vorderingen van de Commissie te worden verwezen in de kosten.
224


Het Verenigd Koninkrijk zal zijn eigen kosten dragen.
HET GERECHT (Vijfde kamer),
rechtdoende, verklaart:







 







1)




Het beroep wordt verworpen.
2)




De Republiek Oostenrijk wordt verwezen in de kosten.
3)




Het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland zal zijn eigen kosten dragen.
Dittrich


Schwarcz


Tomljenović


Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 11 december 2014.
 ondertekeningen





Inhoud





 

Voorgeschiedenis van het geding



 

Procedure en conclusies van de partijen



 

In rechte



 

Ontvankelijkheid van het eerste en het tweede middel



 

Ten gronde



 

Voorafgaande uiteenzetting van een aantal hoofdpunten van de betrokken maatregel en van het standpunt dat de Commissie in het bestreden besluit heeft ingenomen



 

Eerste middel: schending van artikel 107, lid 1, VWEU doordat de Commissie blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door tot de bevinding te komen dat regeling van § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, staatssteun vormt



 

– Eerste onderdeel van het eerste middel



 

– Tweede onderdeel van het eerste middel



 

Tweede middel: schending van artikel 107, lid 1, VWEU doordat de Commissie blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door tot de bevinding te komen dat de betrokken maatregel selectief is



 

Derde middel: onjuiste toepassing van artikel 107, lid 3, VWEU en bevoegdheidsoverschrijding



 

– Eerste onderdeel van het derde middel



 

– Tweede onderdeel van het derde middel



 

Vierde middel: ongelijke behandeling door de Commissie van situaties die vergelijkbaar zijn wat de economische gevolgen ervan en de gevolgen voor de mededinging betreft



 

Kosten





(
*1
)	Procestaal: Duits.
