None
62015CJ0027_SUM




Zaak C‑27/15


Pippo Pizzo


tegen


CRGT srl

(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de Consiglio di giustizia amministrativa per la Regione siciliana)
„Prejudiciële verwijzing — Overheidsopdrachten — Richtlijn 2004/18/EG — Deelname aan een openbare aanbesteding — Mogelijkheid om zich te beroepen op de draagkracht van andere ondernemingen om aan de noodzakelijke voorwaarden te voldoen — Niet-betaling van een niet uitdrukkelijk voorziene bijdrage — Uitsluiting van de opdracht zonder mogelijkheid deze omissie te herstellen”
Samenvatting – Arrest van het Hof (Zesde kamer) van 2 juni 2016


Harmonisatie van de wetgevingen – Procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten – Richtlijn 2004/18 – Criteria voor kwalitatieve selectie – Economische en financiële draagkracht, technische bekwaamheid en/of beroepsbekwaamheid – Nationale regeling op grond waarvan het een marktdeelnemer is toegestaan zich te beroepen op de draagkracht van één of meerdere ondernemingen – Toelaatbaarheid
(Richtlijn 2004/18 van het Europees Parlement en de Raad, art. 47, lid 2, en 48, lid 3)


Harmonisatie van de wetgevingen – Procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten – Richtlijn 2014/24 – Toepassing ratione temporis
(Richtlijn 2014/24 van het Europees Parlement en de Raad, art. 63, leden 1, derde alinea en 2, en 90)


Harmonisatie van de wetgevingen – Procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten – Richtlijn 2004/18 – Beginsel van gelijke behandeling van de inschrijvers – Transparantieplicht –Uitsluiting van een marktdeelnemer van een openbare aanbestedingsprocedure, omdat hij een verplichting niet is nagekomen die niet uitdrukkelijk in de aanbestedingsdocumenten of in de geldende nationale regeling is vermeld – Geen mogelijkheid om die omissie te rectificeren – Ontoelaatbaarheid
(Richtlijn 2004/18 van het Europees Parlement en de Raad, art. 2 en 27 en bijlage VII A)




 De artikelen 47 en 48 van richtlijn 2004/18 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten moeten aldus worden uitgelegd dat zij zich niet verzetten tegen een nationale wettelijke regeling op grond waarvan het een marktdeelnemer is toegestaan, zich te beroepen op de draagkracht van één of meerdere derde entiteiten, teneinde te voldoen aan de minimumvereisten voor de deelname aan een openbare aanbesteding, waar hij zelf slechts gedeeltelijk aan voldoet, het gebruik van hun bankattesten daaronder begrepen.
 In dat verband kan op grond van richtlijn 2004/18 de draagkracht van meerdere marktdeelnemers worden gecumuleerd om aan de door de aanbestedende dienst vastgestelde minimumcapaciteitseisen te voldoen, mits bij die dienst wordt aangetoond dat de gegadigde of inschrijver die zich op de draagkracht van een of meer andere entiteiten beroept, inderdaad zal beschikken over de middelen van die entiteiten die voor de uitvoering van de opdracht noodzakelijk zijn. Het is niet uitgesloten dat werkzaamheden bijzonderheden vertonen die een bepaalde draagkracht vereisen die niet kan worden verkregen door de kleinere draagkracht van meerdere marktdeelnemers bij elkaar te brengen, maar de aanbestedende dienst mag in een dergelijke situatie verlangen dat één marktdeelnemer het minimumniveau van de betrokken draagkracht heeft of dat de draagkracht door een beperkt aantal marktdeelnemers wordt geleverd, voor zover dat vereiste verband houdt met en in verhouding staat tot het voorwerp van de opdracht. Het staat evenwel aan de verwijzende rechterlijke instantie om na te gaan of in de aanbesteding en het bestek van de betrokken opdracht expliciet staat dat één marktdeelnemer een minimale draagkracht moet hebben, gelet op de bijzondere aard van de verrichtingen die het voorwerp zijn van de opdracht.
(cf. punten 26, 28‑30, 34, dictum 1)


 Volgens artikel 90 van richtlijn 2014/24 betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten en tot intrekking van richtlijn 2004/18 moeten de lidstaten uiterlijk op 18 april 2016 aan de bepalingen van deze richtlijn moeten voldoen. Hoewel de lidstaten zich gedurende de termijn voor omzetting van een richtlijn dienen te onthouden van maatregelen die de verwezenlijking van het door die richtlijn voorgeschreven resultaat ernstig in gevaar zouden brengen, mogen zij een inschrijver vóór het verstrijken van genoemde termijn geen beperkingen opleggen die niet uit het Unierecht voortvloeien.
 (cf. punten 31, 32)


 Het beginsel van gelijke behandeling en de transparantieplicht moeten aldus worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen de uitsluiting van een marktdeelnemer van de openbare aanbestedingsprocedure op grond dat hij een verplichting niet is nagekomen die niet uitdrukkelijk in de aanbestedingsdocumenten of in de geldende nationale regeling is vermeld, maar voortvloeit uit een uitlegging van die regeling en die documenten, en uit de opvulling van de leemtes in bedoelde documenten door de nationale autoriteiten of bestuursrechters. In die omstandigheden dienen het beginsel van gelijke behandeling en het evenredigheidsbeginsel aldus te worden uitgelegd dat zij zich er niet tegen verzetten dat een marktdeelnemer zijn situatie kan regulariseren en die verplichting kan nakomen binnen een door de aanbestedende dienst gestelde termijn.
Volgens artikel 2 van richtlijn 2004/18 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten moet de aanbestedende dienst immers de door hemzelf vastgestelde criteria nauwgezet in acht nemen. Die overweging geldt des te meer wanneer een uitsluiting van de procedure op het spel staat, aangezien artikel 27 van deze richtlijn niet aldus kan worden uitgelegd dat het de aanbestedende diensten toestaat af te wijken van die verplichting.
Bovendien valt een voorwaarde waaraan het recht tot deelname aan een openbare aanbestedingsprocedure is onderworpen en die voortvloeit uit de uitlegging van het nationale recht en de praktijk van een autoriteit, bijzonder nadelig uit voor inschrijvers die in andere lidstaten zijn gevestigd, aangezien hun kennis van het nationale recht en de uitlegging ervan en van de praktijk van de nationale autoriteiten niet van hetzelfde niveau is als die van de nationale inschrijvers.
(cf. punten 39, 42, 44, 46, 47, 51, dictum 2).
