De goede zaaier; tijdschrift voor katholieken ter bevordering van godsdienstige kennis en christelijk leven, jrg 7, 1869, 1869 
„Maar zoo gaat hij op voor velen beschamende wijze verder „als het waarachtige geloof leeft in het harte, houdt het er vast, en blijft bestaan door eigen Goddelijke kracht. Ik ging voort te gelooven , zonder te zien: misschien zeide ik tot raezelven misschien zal ik eenmaal het wel zien en begrijpen; en ik vervolgde mijnen weg, ondanks dat verschrikkelijk verschijnsel; zoo verschrikkelijk door zijne klaarheid en zijne eenvoud.’’ „Dat schrikbeeld hield gedurende verscheidene jareu aan, en is niet volkomen verdreven dan twintig jaren daarna. liet was, gelijk al de andere schrik verschijnsels van dien aard tezamengesteld uit twee bestanddeelen : verkeerd begrip en halve wetenschap” En elders: 1) „de oorsprong van die schrikbeelden is de nacht, de nacht in de verstandelijke wereld, dat 1) Ija Cr is o de la foi I® Conf. 2 partie pag. 70, is: de onwetendheid. De onwetendheid onzer kerkelijke leerstukken gaat alle mogelijke veronderstellingen te boven. Ik zeg zonder eenig voorbehoud en houd voor iedereen vol, dat er van al de schrijvers, die tegenwoordig in Erankrijk het geloof bestrijden, geen enkele is, welke de leer, waartegen hij strijd voert, kent.” „Maar verstaat mij wel. Ik ben er verre af van te beweeren, dat er onder al de stemmen, die zicli verbeffen tegen ons, (geloovigen) niet anders dan onwetendheid en onzedelijke hartstogt is. liet is , zeker het is maar al te dikwerf óf onwetendheid óf onzedelijke drift; maar er is ook zeer dikwerf halve wetenschap en goede trouw onder te vinden. En wij zelven, in vele gevallen, kennen wij wel genoeg al de schoonheid en al de kracht, al de uitgestrektheid en vastheid van ons H. Geloof! Zijn niet dikwerf onwetendheden onder ons de schuld, dat ze ook bij onze tegenstanders voorkomen?” Een andere Eransche is de allergeestigste schrijver Marlinet, wiens naam uit verscheidene geschriften wereldkundig geworden is. Aan het einde van zijn werkje over de wetenschap des levens, behandelt hij de klaarblijkelijke valschheid en geringheid van het grondbeginsel onzer ongeloovigen. 1) Hij schrijft daarover aldus. „De ongeloovigen zeggen, dat het feit van een God, Die omgaat met de menschen al te ongewoon, al te buitensporig is, om het aan te nemen, zonder ertoe te zijn gedwongen door de noodzakelijkheid. Wat mij betreft, 'de God van de Deistcn en Kationalisten (twee geleerde namen voor verschillende soorten van ongeloovigen) zietdaar het wezen , wat strijdt tegen mijn verstand evenzeer als tegen mijn harte. van het paradijs tot aan den Calvarie-berg, en vandaar wederom tot aan het einde des tijds, werkzaam is, om ons te genezen van onze ondeugden en dwalingen, om ons wel te leeren onderscheiden den weg des levens van den weg des doods. En toch dat feit, waarvan de grootste wijsgeeren vddr Christus geboorte (Socrates rlato en andere) reeds het voorgevoel hadden, >m waarheen zij met al hunne wenschen streefden; dat feit wat de wereld van gedaante heeft veranderd, en zonder ’t welk men niets begrijpt uit de geschiedenis van geheele wereïddeelen gedurende vijftien eeuwen; dat feit onze zoogenaamde ongeloovige wijsgeeren geven voor het met te zien, en zij zoeken nog altijd naar datgene wat aan geen enkel onzer kindertjes meer onbekend is. Ereloolt het, mijne vrienden, ’t zijn niet de duisterheden van het Christelijk geloof, die onze zoogenaamde wijsgeeren (zóó noemt hij steeds spottend de onge.oovigeu van deze eeuw) hinderen; och neen ’t is zijn overvloeijend licht, dat, verlichtend alle menschen die in de wereld komen, de kleinste kinderen verandert in volmaakte wijsgeeren, en aan geen enkel der menschen meer vergunt over het verstand zijner broederen te heerschen. Het ergste is, dat die blinde leidslieden, met tevreden met zich zelven verwijderd te houden van de onuitputtelijke schatten der Evangelische wijsheid, nog daarenboven zich meester makend van den sleutel der wetenschap, alles aanwenden, om ook anderen daarvan verstoken te doen blijven.” „ olgens het grondbegrip der hedendaagsche ongeoovigheid : dat ons verstand, als opperste regel van alle waarheid, mets mag aannemen dan datgene wat e begrijpt, verwerpen zij, als eenen wijsgeer onwaardig, de waarheid, die hun voorgesteld wordt als een feit hoe groot ook het getuigenis voor dat feit moge wezen.’ t is, om door die Heeren ongeloovigen te worden aangenomen, niet genoeg, dat eene waarheid hun worde voorgehouden met al de kenteekens van een onloochenbaar feit; ’t is voor hen volstrekt vereischte, dat dit feit onder hun begrip valle, dat het zich door hun verstand late bevatten, derwijze, dat zij zeggen kunnen: ik geloof het, omdat ik het volkomen begrijp-” „Ik heb het reeds gezegd, dat dit grondbeginsel bespottelijk onverstandig is, en lieden, die voor wijsgeeren zich willen uitgeven, onwaardig. Zou het noodig zijn U dit te bewijzen? Neen, wij zijn vergenoeg om te begrijpen, dat de mensch niets geheel en al begrijpt; dat God, ons verstand, onze eigene zamengesteldheid, zelfs de zandkorrel, die wij treden onder den voet, ons niet anders toeschijnen dan feiten, welke ons wederom door andere feiten verzekerd worden; en dat de wijsbegeerte, die niets als waar zou willen aannemen, dan wat ze geheel en al begrijpt, alles, tot zelfs het eigen bestaan toe, zou moeten loochenen. Dus zou dat grondbeginsel van de Heeren ongeloovigen ons er toe brengen, om de wijsbegeerte, welke zij de weteuschap aller wetenschappen, de opperste, de onafhankelijke, de voornaamste en alles regelende wetenschap noemen, om die voortaan den naam te geven van verloochening, vernietiging aller wetenschap.” „Aan welke zijde dan bevindt zich de duisternis des verstands, het zich verzetten tegen 'l licht des geestes0 Is dat bij de Christenen, die alle verlichting des verstands aannemen, maar nog daarenboven de verlichting des Evangelies ? Of is het bij die ongeloovige wijsgeeren die, terwijl zij de zon des Evangelies buitensluiten, het menschelijke verstand maar laten zitten in zijne duisternissen en onzekerheid ? Die vraag draagt het antwoord wel in zich zelve, niet waar ? Lezers, ik kan niet nalaten nog éénen Eranschen beschuldiger hierbij te voegen. Hij moet er noodzakelijk bij, op gevaar af, dat het pleidooi te lang worde. Want ’t is de beroemde Pater de Ravignan, die eerst een uitstekend advokaat aan de Eransche balie was, en later een der grootste woordvoerders op den eersten predikstoel van de wereld in de Notre Dame van Parijs. Met zijne geheel eigenaardige welsprekendheid overtuigt ook hij de ongeloovigen , dat hun ongeloof op onverstand en onwetenheid berust. „Wij geloovigen” zegt hij 1) „nemen even zoo goed als Gij, ongeloovigen, het menschelijk verstand aan; evenals Gij en met dat verstand, gaan ook wij tot aan zijne grenzen ; alles nemen wij aan wat dat verstand slechts aanneemt. . »üe allereerste en meest voorkomende oorzaak ervan is: het niet kennen van de waarheden des geloofs. Men kent de godsdienst niet; men weet niet, wat de katholieke Kerk is, die hier beneden Jesus Christus bewaart en voortzet, die gelooft en onderwijst. Deze onwetendheid is bij de meeste ongeloovigen een on vergeeflijk iets. In het eerste tijdperk des Christendoms waren er vele heidenen, en onder hen zelfs destijds gevierde mannen, die den leerlingen des menschgeworden Woords verweten, dat zij een ezelskop aanbaden! Maar is het wel geloofelijk, dat er, na achttien eeuwen van christelijke beschaving, in eene maatschappij, geboren en gevormd 1) P. de Kavignan. Conférences de 1344. Sur les droit» Hen® de,polrs fe la raison. (Annales de pkilosopliie elirétienne. Tom. IX. Serie lil. Pag. 308. i) Waay°m geiooft men niet? Naar ’t Franscli van Laforet door ten Hagen. op de kniën der Kerk, nog menschen ontmoet worden, die ons even vernuftige venvijtingen toeduwen? Ja, daar staan naast ons geleerde mannen, die met groote naauwgezetheid de godsdiensten van Griekenland, Home, Perzië, Indië, enz. bestudeerd hebben, en evenvvel over de Godsdienst van Jesus Christus, over de Godsdienst, welke Europa beschaafd heeft en de woonstede van het licht der wereld is, een taal voeren gelijk een blindgeborene over kleuren spreken zou. Dit verschijnsel, waarvan wij dagelijks getuigen zijn , is voor mij een der vreeselijkste mijsteriën in de zede 1 ijkc wereld. „Hoe ’t zij, deze oorzaak des ongeloofs, onwetendheid in de godsdienst, vertoont zich in zeer verschillende graden. Zij is of algeheel of gedeeltelijk. Maar verreweg de meesten der ongeloovigen lijden aan volslagen onwetendheid des christelijken geloofs, en hebben zelfs over Godsdienst in het algemeen genomen niet het geringste denkbeeld.'’ „Intusschen worden er onder de ongeloovigen nog wel aangetroffen, wier onwetendheid omtrent de Katholieke geloofsleer nog niet zoover reikt. Zij hebben van Christelijke Openbaring en van de daarin vervatte waarheden nog wel eenig denkbeeld; zelfs vinden zij in ’t onderrigt en leven der Kerk een en ander, wat ook hunne bewondering dringend eischt. Doch dit of dat bij valsch daglicht bekeken punt der Katholieke leer of tucht wederhoudt hen; en.zij volharden in het ongeloof. ’ zijn er, die het Christelijk geloof verwerpen,, omdat hun het mijsterie der 11 Drievuldigheid of wel onze leer over dc erfzonde redekwetsend voorkomt. Yraagt maar eens, hoe zij omtrent deze twee geloofstukken die over de wijsbegeerte zulk een onwaardeerbaar licht verspreiden, de leer der Kerk verstaan, en 'Ge zult aanstonds ontwaren, dat zij aan deze groote geheimen eenen zin hechten, die waarlijk aan de rede onaannemelijk moet voorkomen, maar die ook met den Katholieken zin niets gemeend heeft. Zelf vormt men schrikbeelden, en dan deinst men er van schik voor terug, Hoe menig ongeloovige wrijft der Kerk omtrent de erfzonde leeringen aan, welke zij niet slechts nooit heeft geleerd maar zelfs meermalen vormelijk heeft veroordeeld? En dan gaat men uit de aldus verdraaide Kerk-leer gevolgen afleiden, die metterdaad raonsterachtig zijn, en die, zoo ze werkelijk uit de Katholieke leering volgden, ronduit gezegd, afdoende zouden zijn, om die leer in het oog der rede voor altijd te vernederen. Waar toch, zoo roept men uit waar is de edele en rechtschapen mensch, wien, bij voorbeeld, deze gevolgtrekking uit het leerstuk der erfzonde niet zal stuiten: dat alle zonder Doopsel gestorven kindertjes, evenals de grootste schuldigen, eeuwiglijk gestraft worden in de hel? Kon deze gevolgtrekking gegrond zijn, ik zelf zou dan in. verwarring geraken. de grondslagen van het ongeloof opengelegd, of eigenlijk den diepen grond, waarop zooveien ongeloovig worden, getoond heeft. Hij verdeelt het ongeloovige volk in vijf verschillende klassen. Een eerste klas noemt hij: „de domme ongeloovigen”; de laatste „ongeloovigen uit overtuiging, of eigenlijk onverstandige sukkels van twijfelaars.'’ Laat ons èveu zijne verklaring van die twee klassen hooren. Wij leiden de rest dan van zelf daaruit af. „De domme ongeloovige is een mensch, wiens geest zich nooit tot eene ernstige gedachte over den Maker der w;erelden , over de bestemming van al het geschapene heeft opgeheven. Hij gevoelt noch de kracht der bew'ijzen voor Gods bestaan, noch de zwakheid der opwerpingen van ongeloovige zijde. Wat hij doen kan is: dat hij eenigen, welken hij om hun zoogenaamd scherp en vlug verstand bewondert, in toon en manieren nabootst. Door hun voorbeeld en door de vreemdsoortige praat, die zij voeren, verrukt, herhaalt hij godslastering en volzinnen, die hij gehoord of gelezen heeft, zonder zelf regt te weten wat hij zegt. Geheel en al lijdelijk, is hij der onbezielde echo gelijk, die het schelle en niets beduidende kinder-geschreeuw nabaauwt. Tot deze soort behoort, bij voorbeeld, ook de zottinne, die eens bij den levendigen God zwoer, dat zij eene hartstogtelijke Godlochenaarster was. Zulk soort verdient eenvoudiglijk te worden uitgelagchen.” „De ongeloovige uit overtuiging.” Daaromtrent beweert de schrijver, dat een volslagen ongeloovige uit overtuiging: iemand werkelijk in geest en hart overtuigd , dat er geen God enz. bestaat, nergens wordt gevonden. Hij bewijst die beweering in feiten en redeneeringen, zgo afdoend, dat er niets tegen in te brengen valt. Uit de rede, uit de geschiedenis, uit bet leven en de woorden der ongeloovigen wijst hij het aan, dat nooit een enkele hunner zijn ongeloof op eene verstandelijke overtuiging heeft gegrondvest, maar meestal slechts op eene onverstandige twijfeling. Het zou al te langwijlig worden om U dit hier aan te voeren; want op bijna 50 bladzijden zet hij zijne bewijsvoering uiteen. Een enkel zijner bewijzen wil ik slechts opnemen, namelijk: „dat in het oog loopende, koortsachtige zoeken cn jagen der ongeloovigen naar altijd verdere bewijzen voor hunne ongeloovigiieid.” En wel moeten we met hem instemmen, als hij daaruit dit gevolg trekt. „Waren die lieden omtrent hunne zaak redelijk overtuigd en verstandelijk gerust, of zelfs hadden zij slechte eenige overtuiging en gerustheid; zoo zouden zij met de verkregen bewijsstukken tevreden zijn, en niet steeds naar nieuwe blijven zuchten. Immers één goed bewijs doet meer af dan duizend slechte/’ Maar uit dit hun zoeken besluiten we met den schrijver zeer gevolgelijk, dat ze nog geen goed bewijs, nog geen voldoenden verstandelijken grond voor hun ongeloof hebben gevonden. Eventjes toch moeten we hier ook een woordje toestaan aan vader Alban Stolz, den bekenden vriend der öngeloovigen van den allereersten rang.dat is: der Broeders Vrijmetselaren, die hij, eenige jaren geleden, met zijn Aoacia-laJcje zoo prettig afgeranseld, en met zijn Metselkalk zoo aardig toegetakeld heeft, dat zij met al hun konsorten van lageren rang hem nimmer kunnen vergeten. In zijn a. I. c, boekje voor groole lui 1) heeft hij al de ongeloovigen eens op zijnen has-toon de beschuldiging voorgelezen. Daar bewijst hij het zeer kort en klaar met voorbeeldjes uit liet leven, dat de wetenschappelijkheid en verstandelijke verlichting, waaruit zij zeggen dat hun ongeloof vofirtkomt, alleronverstandigst, aller onwctenschappeüjkst is. Hij stelt deze vraag: wat die ongeloovige heertjes door hunne verstandelijke en wetenschappelijke verlichting verstaan? En hij antwoordt op deze wijze. tiZij verstaan daardoor datgene, wat de dagbladen, welke in de meeste drinkhuizen gelezen worden, daaronder begrijpen, namelijk: zoo min maar mogelijk is te gelooven. Wie zelden naar de Kerk gaat is in 1) Kalender voor tijd en eeuwigheid. Jaargang 1868. hun oog al tamelijk verlicht; wie niet meer aan Christus gelooft, maar Hem slechts voor eenen geestigen man houdt, die is reeds zeer verlicht; en wie beweert, dat met den dood des ligchaams alles is geëindigd, die is verlicht in den vollen zin des woords. Het wonderlijkste echter van die zaak is, dat zulk een bol, welke zoo ledig van geloof is als een oude, lek geworden schenkkan, zich nog verlicht acht en zijn ongeloof licht durft noemen, terwijl toch juist het geloof een hooger licht is. Het geloof namelijk geeft ons kennis omtrent die zaken, welke men niet met de oogen zien, noch met de handen grijpen kan, maar welke voor onze onsterfelijke ziel en hare eeuwige bestemming van het grootste belang zijn; terwijl zulk een volkomen verlichte onder dit opzigt eigenlijk evenveel begrip en verlichting bezit als een gans. Deze zet, als er een plasregen valt, haar kop scheef, en tuurt met één oog op naar den hemel, alsof zij ontdekken wilde, wie dat water nedergict. Evenmin echter als de gans Dengene vindt, Die het doet regenen, evenmin weet zulk een verlichte meer iets van de hoogere onzigtbare wereld”,.... „Een oude Duitscher schreef, voor 50 jaar, zijn a-b-c op rijm. Bij letter c schreef hij het volgende: O, ziet! het nieuwe licht omstraalt de wereldkloot; En de ezel vraagt nu stroo en distels voor zijn brood. Menschen, die liet stroo der dagbladen met de distels der godslasteringen verteeren, zijn aan dien verlichten ezel gelijk: zij meenen de geestige lieden te zijn, maar zij hebben tuisschen de ooren slechts zeer weinig hersenen.” Eindelijk zijn de laatsten, maar daarom niet de kwaadsten: onze Hollandsche beschuldigers, aan het woord. Ik heb ze met opzet tot het laatste bewaard, omdat natuurlijk de meest eenvoudige burger-beleefheid vordert, dat men den voorrang geve aan de vreemde genoodigden. Maar er was nog daarvoor eene andere reden. Ik beken het namelijk gulweg, dat ik niet wist, wien van al onze Nederlandsche beschuldigers het 6 woord te verleenen, wie daarentegen te passeeren* Wan hun aantal is tegenwoordig onoverzienbaar. Alom uit de katholieke pers gaat het verwijt tegen de onge.oovigen op, dat ze slechts door verdraaijing van de wetenschap en door verkrachting van het gezonde menschenverstand tot hun ongeloof zijn gekomen. Alomhier deftig en waardig, op kalme maar verpletterende wijze; daar bitter en scherp, in den toon van ironie en satijre. Alom: in de Katholiek voor de geleerden; in het Dompertje voor den beschaafden burgerstand; vaak zelfs voor het volk in verscheidene dagen weekbladen. Waarlijk het is niet zonder gevaar nu daaruit eene keus te maken. Maar zou dat eigenlijk wei noodig zijn? Degenen, die daar in onze gewone lectuur het woord voeren, zijn immers genoegzaam aan alle onze vrienden bekend. Ik wil dan slechts éénen enkelen aanklager uit ons eigen volk hier doen hooren, die in een afzonderlijk boekje over deze zaak gesproken heeft, en daarom welligt minder algemeen nog is gehoord geworden, ’t Is anders de in den laatste tijd genoeg bekende Pater van Gestel. Wie zijn Eerw. soms nog niet kent, kan bij de ongeloovige redactie van het Handelsblad en bij de heeren opdrijvers der ongeloovige scholen voldoende informatiën omtrent hem inwinnen. Zij zullen wel bekennen, of anders onder een vloed van scheld- en smaadwoorden, wel verraden dat die schrijver niet zonder gewigt en gezag tegenover hen is. a ° In een zijner boekjes 1) heeft hij het bepaaldelijk over de onredelijkheid des ongeloofs, der vrijdenkerij. Mij zegt daarover het volgende. „De zelfgenoegzaamheid der menschelijke rede is het fundamenteel beginsel der vrijdenkerij. Om redelijk te handelen, moest de vrijdenker zich voorop de vraag stellen, of die rede wel liet geschikte middel is , om alleen zonder bovennatuurlijke hulp de waarheid te kunnen bereiken. Staat dit met vast, dan valt het geheele gebouw. geene redelijke overtuiging van deze grondstelling, dan steunt zijn systeem op een onredelijken grondslag. Wij willen nu de onwaarheid dier stelling zelve niet betoogen; maar wij vragen sleehts aan hen, die vrijdenkers in persoon kennen, of een op de duizend zich van die stelling weet rekenschap te geven. Waar dus of valsch, zij is bij den grooten hoop der vrijdenkers niet bewezen.” Dus zoo volgt daaruit van zelf dus heeft die groote hoop der vrijdenkers geene redelijke overtuiging van de grondstelling der geheele vrijdenkerij; en dus steunt grootendeels dat zoogenaamde vrijdenken op een vrij onredelijken, vrij onverstandigen grondslag. Waarlijk wel mogen wij zeggen wat Pater van Gestel verder zegt: dat „de bewijzen voor dien onredelijken grondslag der ongeloovige vrijdenkerij stoffe leveren voor een geheel boek.” Maar wij moeten hier binnen eene beperkte ruimte blijven van enkele bladzijden. Ik spoed me dan ook tot het einde voort, maar moet toch, alvorens te sluiten, nog even de ongeloovigen van dezen tijd zelven als beschuldigers tegen hen op dit stuk aanhalen. Welaan tot slot aanhoort dan toch nog deze bekentenis van een der meest verlichte ongeloovigen onzer eeuw: van den Pranschen wijsgeer M. Jouffroi. 1) Mij dunkt, men kan niet sprekender den onredelijken grond des tegenwoordigen ongeloofs doen uitkomen. „Geboren van godsdienstige ouders” zoo verhaalt hij ons „en in een land, waar ’t Katholiek geloof nog vol van leven was, werd ik vroegtijdig gewoon, de toekomst des menschen en de zorg zijner ziel te beschouwen als de groote zaak van bet leven; en heel de voortzetting mijner opvoeding had daartoe bijgedragen, om deze ernstige gesteltenissen in mij voort te kweeken. Gedurende geruimen tijd had het geloof des Christendoms volkomen beantwoord aan al de behoeften en eischen, die dergelijke gesteldheid voortbrengt in des menschen ziel.... Gerust omtrent den weg, dien ik door deze 1) Jouffroi. Kouveaux mélanges philosophiques p. 111, XII, 115. 6* wereld had te volgen ; gerust omtrent het doel, waarheen hij mij in 't andere leven voeren moest; het gansche leven in deze twee groote tijdperken begrijpende, zoowel als den dood, die ze aan elkander verbindt; ook in staat mij zelven te begrijpen; kennende al de plannen Gods ten mijnen opzigte, en Hem lief hebbende om de goedheid van die plannen, zóó gevoelde ik mij gelukkig in het bezit van een levendig galoof, en zeker in eene leer, die oplossing geeft omtrent al de vraagstukken , welke den mensch belangstelling kunnen inboezemen.” En dan daarna verhaalt de ongelukkige „hoe het woord van eenen ongeloovigen meester die zoo redelijke rustigheid zijner ziel verstoren kwam, en niets in hem ongedeerd, niets overeind meer liet.” Toen liet hij „dat eerste leven, zoo veilig en zoo vredig, zich ontrooven; eenen anderen levenskring zich binnen stooten, zoo donker en woest, waarin hij nu voortaan zou moeten voortleven, met eenen altijddurenden en allerrampzaligsten twijfel, die hem daar opsluit, en dien hij gedrongen is aanhoudend te vervloeken.” Zietdaar dan, lezers, het groote pleit U voorgesteld over den onwetenschappelijken, onredelijken, onverstandigen grondslag, waarop de ongeloovigen dezer dagen, die in alles wat wetenschap, rede en verstand betreft, steeds het hoogste punt willen innemen, hunne ongeloovigheid hebben gevestigd. l)e zaak is, dunkt me, kort en klaar uiteengezet. Tal van aanklagers hebben gesproken. De aangeklaagden zelven hebben, bij monde van een hunner voornaamste woordvoerders, schuld bekend. De uitspraak is thans overgelaten aan het hooge geregtshof van het gezonde verstand aller menschen. Welaan, lezers, vonnist en veroordeelt! Als de meest gevoelige straf echter voor zulke voorname veroordeelden, stel ik voor: hun het geleverde geslachtswapen om den hals te hangen, waarop, tot karakterizeering van hunne echte af- en opkomst, bij de grove, gemeene bokspooten ookeengroote ezelskop staat geteekend. Vulture. KORTE VERKLARING DER CHRISTELIJKE GELOOFS- EN ZEDELEER. OVERZIGT VAN HET LEVEN VAN JESUS CHRISTUS. I. Christus geboorte en Jcindschheid. In de laatste regeringsjaren van Herodes, koning van Judea, verscheen de aartsengel Gabriël aan een priester , Zacharias geheeten, terwijl deze bezig was in den tempel te Jerusalem het heilig dienstwerk te verrigten, om hem van Godswege aan te kondigen, dat zijne tot nu toe kinderlooze echtgenoot hem een zoon zou baren, wiens naam hij Joannes zou noemen. Deze Joannes zou groot zijn voor den Heer en velen zouden zich om zijne geboorte verheugen; hij zou de voorlooper zijn van den Messias, om den Heer een volkomen volk te bereiden. Zes maanden later verscheen dezelfde aartsengel te Nazareth aan de H. Maagd Maria, die ondertrouwd was aan den H. Josef. Met diepen eerbied sprak de engel Maria toe: „Wees gegroet, gij, vol van genade! de Heer is met u; gezegend zijt gij onder de vrouwen.” Maria ontstelde op die woorden, en daarom ging de engel voort: „Trees niet, Maria, want gij hebt genade gevonden bij God. Zie, gij zult ontvangen en een zoon baren, en zijn naam Jesus noemen. Deze zal groot zijn en de Zoon des Allerhoogsten genoemd worden. God de Heer zal Hem den troon zijns vaders David geven, en Hij zal koning zijn over Jacob’s huis in eeuwigheid, en zijns rijks zal geen einde zijn.” Maria, die zich van hare vroegste jeugd af door be- lofte van zuiverheid aan God had verbonden, begreep met hoe zij de moeder van Gods Zoon zou kunnen worden. Daarom sprak de engel: „De H. Geest zal over u komen, en de kracht des Allerhoogsten zal u over Schaduwen; daarom ook zal het Heilige; dat uit u al geboren worden, ƒ00» van God genoemd worden.” Heeren aßtsoordd«. „Zie de dienstmaagd L Heeren, mij geschiede naar uw woord!” En gelijk de engel gezegd had geschiedde haar. 1) g J Volgens de voorspelling, welke God door zijn profeét in BeThleh311 ZlJV°lk uad gedaan’ moest de pssias in Z geboren- 0m dezp voorspelling m vervulling te doen gaan, bediende God zich vaS eene volkstelling, welke keizer Augustus, die over ijna de gansche wereld heerschte, bevolen had te houden Zoo toch kwam het, dat Maria, die inmidnaar T’ zich met ,lareD echtgenoot naar Bethlehem moest begeven, om daar in de geboortestad van koning David, uit wiens geslacht beiden waren, zich te doen opschrijven. b Als zij nu m Bethlehem waren aangekomen, vonden Sjl 'UIS i Waar de vreemdelingen werden geherbergd, reeds overvol, en zoo zagen zij zich genoodzaakt, wilden zij met onder den blooten hemel overnachten om hunnen intrek te nemen in eene nabij Bethlehem’gelegen grot, die tot berging diende voor het vee S I«irgerb„”r:„.’erd “ d“ “CLt ** flana Wlkkelde haar kind in doeken en legde net neder in eene kribbe. ° In den omtrek bevonden zich eenige herders die de wacht hielden bij hunne kudde. Hun verscheen plotseling een engel, en de heerlijkheid des Heeren omstraalde hen, zoodal, zij zeer verschrikten. Acht dagen later werd het kind besneden en zijn naam Jesus genoemd, gelijk door den engel gezegd was. 1) Als het kindje Jesus veertig dagen oud was, bragten zijne Moeder en Josef het naar Jerusalem in den tempel, om het toe te heiligen aan den Heer. Zoo toch was in de wet voorgeschreven omtrent alle eerstgeborene zonen. Tevens bragt Maria er haar offer van zuivering, bestaande in twee duiven, gelijk voor de armen was bepaald. Er woonde te Jerusalem een heilige grijsaard, Simeon geheeten, aan wien door den H. Geest was geopenbaard, dat hij niet zou sterven, vóór hij den Verlosser had aanschouwd. Deze, door den H. Geest gedreven, kwam op dit oogenblik in den tempel, en het kindje in zijne armen nemend, prees hij God en zeide: „Nu laat Gij, Heer! uw dienaar gaan, naar uw woord, in vrede! Want gezien hebben mijne oogen uw Heil, dat gij bereid hebt voor het aangezigt van alle volken: een Licht tot verlichting der heidenen en tot heer- 1) ’sHeeren geboorte viert de Kerk op het Kersfeest, 25 December; ’s Heeren besnijdenis op 1 Januarij. lijkheid van uw volk Israël.” Daarop zegende Simeon Maria en Josef en sprak tot de eerste: „Zie, deze is gesteld tot val en tot opstanding van velen in Israël, en tot een teeken, dat zal worden tegengesproken; en door uwe eigene ziel zal een zwaard gaan.” Ook eene heilige weduwe van 84 jaren, Anna, die de gave der profetie bezat, en God dag en nacbt diende met vasten en bidden, trad op dit oogenblik nader, loofde den Heer en sprak over het kind tot allen, die op de verlossing van Israël hoopten 1). Als het kindje Jesus weer naar Bethlehem met Maria en Josef was teruggekeerd, kwamen wijzen uit het Oosten naar Jerusalem, en spraken: „Waar is de nieuwgeboren Koning der Joden? Want wij hebben zijne ster in het Oosten gezien en zijn gekomen, Hem te aanbidden.” Als de koning Herodes dit hoorde verschrikte hij en heel Jerusalem 2) met hem. En hij vergaderde de opperpriesters en de schriftgeleerden en vroeg hun, waar de Christus 3) moest worden geboren. Dezen spraken: Te Bethlehem in Juda, want zóó is door den profeet Micheas voorspeld. Daarop riep Herodes de wijzen tot een afzonderlijk onderhoud en onderzocht naauwkeurig naar den tijd, waarop de ster hun was verschenen, ten einde daaruit den ouderdom van het kind te kunnen afleiden. In zijne ziel toch was het plan reeds opgekomen , om het kind te dooden. Daarom ook nam hij van de wijzen afscheid met deze woorden: „Gaat en onderzoekt naauwkeurig naar het kind, en als gij het gevonden hebt, boodschapt het mij dan, opdat ook ik kome en het aanbidde.” Ij Deze gebeurtenis herdenkt de Kerk op'den feestdag van Maria-Zuivering of Lichtmis, 2 Februarij. De naam, Lichtmis ontleent zijn oorsprong aan de wijding der kaarsen, welke op dien dag vóór de H. Mis plaats heeft. 2) Daar de wreedheid van Herodes bekend was, duchtte men zeer teregt nieuwe gruwelen en moordtooneelen. 3) Herodes begreep dus zeer goed, wien de wijzen met dien nieuw geboren Koning der Joden bedoelden. Zoodra de w'ijzen nu Jerusalem hadden verlaten , om naar Bethlehem zich te spoeden, zagen zij in de lucht dezelfde ster, die hun in het Oosten was verschenen, en zij verheugden zich zeer. En de ster ging hun vooruit, totdat zij komende boven het huis waar het kind was, bleef staan. En de wijzen gingen binnen en het kind vindende met Maria, zijne moeder, wierpen zij zich ter aarde en aanbaden het. Daarna openden zij hunne schatten en offerden hunne geschenken: goud wierook en myrrhe 1). Den volgenden morgen zouden de wijzen 2) naar Jerusalem terugkeeren; in den nacht echter ontvingen zij van God bevel, niet meer naar Herodes te gaan, doch langs een anderen weg de terugreis naar hun land aan te nemen. En zoo deden zij. Na hun vertrek verscheen in den slaap aan Josef een engel des Heeren en sprak: „Sta op, neem het kind en zijne moeder en vlugt naar Egypte, en blijf daar totdat ik het u zeggen zal; want het zal geschieden, dat Herodes het kind zal zoeken te doodeu. 'J erstond/ stond Josef op en nog dien eigen nacht ging hij met Maria en Jesus op weg naar Egypte. Als Herodes zag, dat de wijzen niet tot hem terugkwamen, ontstak hij in hevigen toorn, omdat daardoor zijn eerste plan tot vermoording van het kind was mislukt. Toch wilde hij zijn doel bereiken, en liet nu door zijne soldaten in Belhlehem en in den omtrek alle kinderen, die nog geen twee jaar oud waren, ombrengen, zeker meenende, dat het kmd wat hijzocit, zoo niet kon ontkomen 3). Niet lang na dezen moord stierf Ilerodes; en nu verscheen aan den H. Josef andermaal in den slaap een engel, die sprak: „Sta op, neem het kind en zijne 1) Deze gebeurtenis herdenkt de Kerk jaarlijks op Driekoningendag of Epipkanie, 6 Januarij. 2) De namen der wijzen zijn volgens eene overlevering: Caspar, Melckior en Baltkazar. ; 3) Deze vermoorde kleinen vereert de Kerk als de HEL. Onnoozele Kinderen; kun feestdag is op 28 December gesteld. moeder en ga naar het land van Israël; want zij, die het kind naar het leven stonden, zijn gestorven." Josef stond op en reisde met Maria en haar kind naar •ralestina terug; toen hij echter vernam, dat de gruwzame Archelaüs zijn vader in het bestuur van Judea was opgevolgd, vreesde hij derwaarts te gaan, en op nieuw m den slaap vermaand, trok hij naar Galilea, en vestigde zijne woonplaats te Nazareth. Hier bleef Jesus nu wonen tot zijn dertigste jaar; van daar dat men Hem Jezus van Nazareth of den Nazareer heette. Slechts ééne bijzonderheid wordt ons mt al die jaren in de Evangeliën van Jesus gemeld. ioen Hij namelijk twaalf jaren oud was, ging Hit met Maria en Josef mede naar Jerusalem om het i aaschfeest te vieren. Als nu de feestdagen voorbij waren, en Maria en Josef huiswaarts keerden, bleef Hij ongemerkt te Jerusalem achter. Men maakte zulke reizen met velen tegelijk in groote karavanen, en daarom meenden Josef en Maria, dat Jesus in gezelschap van andere togtgenooten zich bevond. Als zij echter op den avond van den eersten dag der reis Hem nergens ontdekten, keerden zij naar Jerusalem terug om Hem te zoeken. En zij vonden Hem na drie dagen in den tempel, zittende te midden der leeraars, hen aanhoorende en ondervragende; en allen, die Hem noorden, waren verbaasd over zijn verstand en zijne antwoorden. Toen Maria en Josef Hem daar zagen waren zij verwonderd, en Maria zeide tot Hem: „Zoon! waarom hebt Gij ons z<s<s gedaan? Zie uw vader en ik zochten U met smart/' Jesus antwoordde: „Waarom zocht gij Mij ? Wist gij niet, dat Ik ziju moet in hetgeen mijns Vaders is?” Hierop keerde Hij met hen naar Nazareth terug, en Hij was hun onderdanig. En Hij nam toe in witsheid en jaren en in genade bij God en bij de menschen. ll* Christus openbaar leven. ïn het vijftiende jaar der regering van keizer Tiberius, als Pontius Pilatus Eomeinsch landvoogd was over Judea, trad in den omtrek des Jordaans Joannes, de zoon van Zacharias, als voorlooper van den Verlosser op. Wonderen werkte hij niet, maar met geweldige kracht, nog verhoogd door zijn uiterst gestreng en boetvaardig leven, predikte hij aan de Joden, die van heinde en verre tot hem stroomden, de noodzakelijkheid eener waarachtige en spoedige boete, daar het rijk der hemelen nabij was. Elk, die aan zijn woord geloofde en zich wilde bekeeren, werd door hem in den Jordaan gedoopt. Ook Christus, die nu dertig jaren oud was, kwam van Kazareth naar den Jordaan tot Joannes om van hem gedoopt te worden. Deze echter, door goddelijke ingeving onderrigt, wie degene was, die tot hem kwam, sprak: „Ik heb noodig door U gedoopt te worden; en Gij komt tot mij!” Jesus antwoordde: „Laat het nu toe; want aldus behooren wij alle geregtigheid te vervullen.” Toen gehoorzaamde Joannes; en zie, op het oogenblik, dat Jesus gedoopt werd, opende zich de hemel boven Hem, de H. Geest daalde op Hem neder in de gedaante eener duif, en een stem des Vaders sprak uit den hemel: „Deze is mijn welbeminde Zoon, in wien Ik mijn welbehagen heb.” Daarop begaf Christus zich naar de woestijn, waar Hij veertig dagen en veertig nachten in gebed en vasten doorbragt. Als die dagen voorbij waren, had llij honger. En de bekoorder naderde Hem, zeggende: „Indien Gij de Zoon Gods zijt, zeg dan tot dezen steen, dat hij brood worde!” Jesus antwoordde: „Er staat geschreven: de mensch leeft niet van brood alleen, maar van alle woord, dat uit Gods mond voortkomt.” Toen nam Hem de duivel en plaatste Hem op de tinnen des tempels en sprak: „Indien Gij Gods Zoon zijt, werp U dan naar beneden! Want er staat geschreven : God heeft zijnen engelen aangaande u bevolen, dat zij u bewaren; op de handen zullen zij u nemen, opdat gij uwen voet soms niet stooten zoudt aan een steen”. Christus gaf echter ten antwoord: „Er staat ook geschreven: gij zult den Heer uwen God niet op de proef stellen.” Andermaal nam Hem de duivel en plaatste Ilem op een hoogen berg en Hem al de koningrijken der aarde toonende, zeide hij: „Dit alles zal ik U geven, indien Gij, nedervallende, mij aanbidt.” Nu sprak Christus: „Ga weg, satan! Want er staat geschreven: den Heer uwen God zult gij aanbidden en Hem alleen dienen”. Toen verliet Hem de duivel; en de engelen kwamen en dienden Hem. Uit de woestijn begaf Christus zich wederom naar •Toannes. Toen deze Hem zag, wees hij Hem aan aan het toegestroomde volk en zeide: „Zie het Lam Gods! Zie dengene, die wegneemt de zonden der tvereld! Deze is liet, van wien ik gezegd heb: Na mij komt eene, die vóór mij geweest is, omdat hij eerder was dan ik. Ik kende hem niet; maar die mij gezonden heeft om met water te doopen, had mij gezegd: Degene, op wien gij den Geest zult zien nederdalen en blijven, hij is het, die doopt met den H. Geest. En ik heb het gezien; ik heb den Geest als een duif uit den hemel zien nederdalen, en Hij bleef op hem; en ik heb getuigenis gegeven, dat deze de Zoon Gods is.” Nu Jesus door den van God gestelden voorlooper aan de Joden was aangewezen als de beloofde Verlosser, als de Zoon Gods, was ook zijn openbaar leven begonnen. Den volgenden dag koos Ilij uit de volgelingen van Joannes twee tot zijne leerlingen uit: Andreas, zoon van Jona en Joannes, den zoon van Zebedeüs. Andreas bragt ook zijn broeder Simon tot Jesus. Zoodra Deze hem zag, sprak Hij tot hem: «Gij zijt Simon, de zoon van Jona; gij zult genoemd worden Kephas’’ (d. i. Petrus). Den volgenden dag wilde Jesus naar Galilea terug keeren; daar vond Hij Philippus, een dorpsgenoot van Petrus en Andreas, en riep hem en zeide: „Volg Mij.’’ Philippus gehoorzaamde en voerde ook Nathanaël 1) tot Jesus, die insgelijks Hem volgde. Van deze vijf 1) Nathanael in dezelfde persoon ala BartholomeÜ3, d. i. zoon van Tholomeüs. 11 frnv Tesus nu naar Galilea, waar leerlingen vergezeld , d 0p verzoek zijner Hij te Kana zijn eerste veranderende. Moeder bij eene bruiloft water inJ üp bleef Van Kana begaf Hij zich naar I het paasclier echter slechts weinige da , leerlingen feest op handen was, ging Hij mei j naar Jerusalem. , temoel. het huis Aldaar aangekomen vond mm Hij zag zijns Vaders op schandelij jie ér handel dreven, daar wisselaars en kooplie , Zuike heiligals ware de tempel een zweep makende schennis kon Hij nle ha’ndeiaars met hunne schavan koorden, dreef Hj plaats; stiet de tafels pen en runderen ult de J tofde duivenverkoopers: der wisselaars omver en maakt het huis mijns „Neemt deze dingen Jesus sprak Vaders niet tot een huisva k_ p dat allen en handelde met zulk° ° • Jers eve.iwel en de over- Hem gehoorzaamden. De F ,kg bedri;ven hadden sten der Joden, die zulke sc d kJp n. „Welk wonder geduld, vielen Hein aan -1’ Wat antwoordde toont Gij ons, dat Gij zoó !,Breekt dezen Jesus1? Deed Hij hgch-m) af, sprak tempel (daarmede oe Tk 'hein weer oprigten.” Zoo Hij, en in drie dagen zal » he“ Je toekomstige vergaf Hij de eerste voorzegg Jverrijzenls als op het rijzenis, zoo wee J l „ zending, alles afdoende bewijs TffS LZ te Jerusalem, Gedurende het Paaschfeest Weet W leerende en wonderen j\jjcodemus, een der geloofden. Onder deze van de sekte der aanzienlijkste mannen , ’ raad der Joden. Deze Pharizeën en \v Hem toe: „Meester! kwam des n^tsr^0 Js leeraar van God zrjt gekomen; wij weten, dat Gij al joet, kan niemand want die wonderteekene , – J Nicodemus kwam verrigten, tenzij God met hem « met liet doel om onderngt o’uderrigtte0’uderrigtte liem rijk Gods moest binnengaan. daarom en sprak: „Voorwaar, voorwaar Ik zes u • •«< il, Ü noodzakelijkheid van het IL Saba. Na de feestdagen verliet Christus de stad en predikte in il ’ Herodes Antipas, viervorst van Galilea Eris' inCïaTT grrpCn’ °mdat dfZe d« irengé Redra-inïen nietdt ,b°etSez,ant °™r zijne schandelijke Judea° dewiil HH °llde-Vertafn- Nu Christus loófd TnTuT6 oplred'” in- Jer“'al™ »">“■>«*- aanleiding nemen ton'""™'Tt”8! ™" Jo“"es %• daden over te ook tegenover Hem tot nog niet gekomen hjdenS Was immers S.2i,"I"i„,edeg'ei*,T.,Galil“ *™» °W.ta. doo, ““,ln df nabijheid van Sichem aan den put Jfc Hifdonr”' Hii eene Samaritaanache .T„„P. keerine hZt ZlJn “nizaam en profetisch woord tot behaar aL 1S ‘ gel°°f ~n ziJn Messiasschap. Door kend gemaaktinWbTeefS ?•" “ls de Cl>™tn. behii tie g u’ bleef Hij op hun verzoek twee dagen 1 n’ ‘J* in [lera g^oofden. In Gahlea aangekomen koos Christus Kapharnaüm Hij !nedfomlLVerSlljflJ!aatS; 611 va" ïit leerde en wonderen h P aatsen > overal door teekenen Te V e waarheid van zijn woord bevestigend zijn en“ woord: '6»S»i ambte te Kafh d~ ZT Van een koninklijk hofbee Kapharnaüm. Eenige dagen later leerrle Wit Se die06!61 ™ het meer Van de megte, die was zaamgestroomd, om Hem te hooren; en om des te bete, tot het volk te tanen spaken had Hii zich begeven op een scheepje van Petrus en And,e“, d,e, „sschers ».n beroep, d.ar hun bedr.jf uitoefende» Na zijne ondemgt.ng g» * ben beval Hij aan Petrus verder van wal te en zijne netten uit te werpen. Deze hoewel hij den ganschen nacht te vergeefs gearbeid deed zulk op Jesus woord; eene overvloedige vangst beloonde znn vertrouwen en gehoorzaamheid; ja zóo overvloed g wa de vangst, dat zij Joannes en Jacobus , de zonen van Zebedeüs, die zich op een ander schip bevonden, te hulp moesten roepen, om hunne netten op te halen. 7nowel tot Petrus en Andreas als tot Joannes en J – Sb" ™k »» Christus: „Volgt Mijl Ik »1 » ««- Jhen-viLhers doen worden.” En zij verlieten hunne netten en volgden Jesus. , , Nog vele andere wonderdaden deed Christus gedurende0 zijn verblijf in Galilea. Te Kapharnaum dreef Hij een duivel uit, genas de schoonmoeder van trus, die ziek was aan zware koortsen, gaf een lamme het gebruik zijner ledematen terug. Elders reinigde eenen melaatsche; aan het meer van Genesareth gaf Hij aan eene vrouw , die gedurende twaalf jaren fan bloedvloeiing leed, de gezondheid terug door het enkel aanraken van zijn kleed. In dezen tijd valt ook de roeping van den apostel Matthaeus. Deze was tolbeambte aan den grooten LevielSOng JUT bUïten Hapharnaüm, en heette ook T \ zekeren dag kwam Chrislus daar voorbii terwijl Matthaeus in bet tolhuis zat. En Christus snrak ”Vo'g Mij!” Matthaeus aarzelde niet^gaf aans onds aan dat woord gehoor, en alles verlatende volgde hij zijn nieuwen Meester. ’ «Mderf “A? VA he‘ weer S ê '1 ‘“'Kef z.ch naar Jerusalem, om atad S,A, "A re,“: Z»n verblijf in de Iróofd. epkte zich door de genezing van een achtenfcr lamme, m>ar oft doof ™ ronden ïn d‘*P .de 'ü*- der Phtmeèu. Deze vonden m de genezing van dien lamme aanleiding om Hem van sabbatschennis aan te klagen. Jesus antwoordde hun in eene hoogst merkwaardige rede Sriwas Ji/ Jk te.Te!I,len af> dat Hij Zoon van Hi oa- 9 t Ta T Vader- Daa™ zeide werk De' 7” J\ ader Wcr,kt tot na toe ™ ook Ik Seen Hif d v T Zlch flven niets d°en, dan doef J dl6ni V7adei' fet doen; want al wat Die de dnJ °°k,de Z°°n desSeliJks- Gelijk de Vader de ZoodnYPWdkt 6U u6nd “aakt’ alzo° maakt ook de Zoon levend, wie Hij wil. De Vader oordeelt niemand, maar het gansche oordeel heeft Hij aan den Zoon gegeven, opdat allen den Zoon eeren gelijk zii vZeJ zeeT «“ ‘len zr ”iel as der niet die Hem gezonden heeft. Voorwaar H “V' miJU "oord hoort en geloof geeft aan Hem, die Mij gezonden heeft, hij heeft het eemnge leven. De ure komt en is nu daar, dat de dooden de stem van den Zoon Gods zullen hooren; en die haar gehoord zullen hebben, zullen leven Want gelijk de Vader het leven heeft in zich zelven' zoo neeft Hij ook aan den Zoon gegeven, het leven m z,eh zelven te hebben; en Hij heeft Hem magt gefooTr vr'St h°Uden> omdat H’J een “ens°chenkomt wa VerT r| “• hier°Ver niet! want de ure dén Znm PaJ 6U’ ,1‘e “de graven z,Jrl de stem van den Zoon Gods zullen hooren; en zij zullen hunne graven uitgaan: die het goede gedaan hebben, tot de opstanding des levens; maar die het kwade gedaan hebben, tot de opstanding des oordeels.” Na een verblijf van slechts weinige dagen te Jerusalem keerde Christus naar Galilea terug. Het getal van Jesus leerlingen was intusschen zeer toegenomen, en de Verlosser wilde nu uit hen een twaalftal uitkiezen, die Hij meer bijzonder aan zich zou verbinden, en wilde bestemmen om later zijne gezanten te wezen, die over de gansche wereld zijn leer en verlossingswerk zouden verkondigen. Op zekeren morgen, nadat Hij den ganschen nacht alleen op een berg aan het meer van Genesareth had doorgebragt in gebed, vond Christus zijne leerlingen aan °den voet des bergs vergaderd, en nu riep Ilij er twaalf tot zich, die Hij tot zijne apostelen maakte. De namen der twaalf waren Simou (Petrus), Andreas, Jacobus (de oudere), Joannes, Philippus, Bartholomeiis, Matthaeus, Thomas, Jacobus (de jongere), Simon, Judas (Thaddaeus) en Judas (Iskarioth). Met zijne twaalf apostelen daalde Jesus nu van den berg af, zich begevend naar de schare, die Hem wachtte. Zeer velen waren daar bijeengekomen om Hem te hooren; velen ook om genezen te worden. Nadat Hij dezen laatsten had gedaan volgens hun wensch, ging Hij den berg wederom een weinig op, om zich te gemakkelijker te kunnen doen verstaan, en zich nederzettend hield Hij die overschoone redevoering, welke wij gewoon zijn de bcrgvede te noemen. In deze bergrede leerde Christus de acht zaligheden, het „Onze Vader”; gaf Hij verschillende voorschriften met betrekking tot de naastenliefde, het huwelijk, het ligtvaardig zweren enz.; waarschuwde Hij ijdele glorie, overtollige bezorgdheid voor het aardsche, ligtvaardig oordeelen, het gehoor geven aan dwaalieeraars; vermaande Hij tot gebed en goede werken, om na herinnerd te hebben aan den breeden weg des verderfs en den smallen weg, die ten hemel leidt, te eindigen met eene korte doch kernachtige aansporing gehoor te geven aan zijne woorden. Na deze onderrigting daalde Jesus den berg af en ging naar Kapharnaüm. Daar genas Hij den knecht van een heidenschen hoofdman, en ving toen op nieuw een rondreis aan door Galilea, om overal de blijde boodschap des heils te verkondigen. Op deze reize wekte Hij het dochtertje van de weduwe van Naïm op ten leven, en ontving een gezantschap van Joannes den Dooper, die uit zijn kerker twee zijner leerafgezonden, om Hem de vraag te stellen: „Zijt Gij degene, die komen moet, of verwachten wij fe?.(.a1nc^eren ®eze vraag kwam niet voort uit eenigen twijfel van Joannes zei ven, maar van zijne leerlingen, en daarom zond Joannes hen tot Christus, opdat zij ezen ziende en hoorende, allen twijfel omtrent zijn Messiasschap zouden afleggen. Christus, die de bedoeling van Joannes kende, ontving zijne gezanten en antwoordde op hunne vraag: „Gaat en boodschapt aan Joannes, wat gij gehoord en gezien hebt: blinden zien, kreupelen wandelen, me* aatschen worden gereinigd, dooven hooren, dooden erleven, aan armen wordt het Evangelie verkondigd.” En opdat het doel hunner zending nog beter zou worden bereikt, voegde Hij er aan toe; „Zalig is degene, Q!e zich aan Mij niet zal geërgerd hebben/’ Ais de afgezanten waren vertrokken, verkondigde Christus voor de scharen den lof van Joannes, die ort daarop na een anderhalfjarig verblijf in d*i kerker op last van Herodes werd onthoofd. Op deze tweede rondreis door Galilea gebeurde het, dat de Pharizëen tot Christus spraken: „Meester! wij willen van U een teeken uit den hemel: zienwaarop door den Verlosser geantwoord werd met eene tweede voorzegging zijner verrijzenis: „Dit boos en overspelig geslacht vraagt een teeken; en geen teeken zal daaraan worden gegeven, dan het teeken van Jonas den profeet. Want gelijk Jonas drie dagen en drie nachten in het ingewand van den visch is geweest, zoo zal de Zoon des menschen drie dagen en drie nachten in het hart der aarde zijn.” Op deze zelfde reize kwam Christus ook weder te Nazareth. De inwoners echter wilden n’ets van zijne prediking hooren; en toen Jesus hun ongeloof bestrafte, werden zij zoo verwoed, dat zij Hem de synagoge uitwierpen , uit de stad dreven tot op den top des bergs, aan welks voet hunne stad was gebouwd, om Hem daar in de diepte neer te storten. Tot zoover had Christus hen laten begaan. Nu echter toonde Hij hun zijne almagt, en midden door hen heengaande, vertrok Hij. 