SPOROČILO KOMISIJE EVROPSKEMU PARLAMENTU, SVETU, EVROPSKEMU EKONOMSKO-SOCIALNEMU ODBORU IN ODBORU REGIJ Strateški načrt uvedbe, v katerem je opisana vrsta dopolnilnih ukrepov v podporo hitri vzpostavitvi infrastrukture za alternativna goriva
eu/ 16 State of the art on alternative fuels transport systems in the European Union, Joint Resarch Center, https://op. europa. eu/en/publication-detail/-/publication/fd62065c-7a0b- 11ea-b75f-01aa75ed71a1 17 https://www. eafo. eu/ 18 https://op. europa. eu/en/publication-detail/-/publication/fd62065c-7a0b-11ea-b75f-01aa75ed71a1/ en SWD(2021) 49 final. 19 Walstroomvoorziening of walstroom. 20 SWD(2021) 631 final. 21 COM (2021) 103 final. 22 Idem. 3 ertoe leiden dat de maximale mengverhouding nog kan worden verhoogd. Door de hoge kosten blijven de productie en het gebruik echter zeer laag, namelijk slechts 0,05 % van alle gebruikte vliegtuigbrandstof23. Het komende initiatief ReFuelEU Luchtvaart heeft tot doel dit probleem aan te pakken. De sector van luchtvaartmaatschappijen en luchthavens in de EU verleent ondersteuning en investeringen om het gebruik van duurzame vliegtuigbrandstoffen en de levering van hernieuwbare energie te verhogen. De luchthavens hebben al tal van initiatieven ontplooid om het effect van het luchtverkeer op de luchthaven te beperken (levering van elektriciteit aan stationaire luchtvaartuigen aan gates en standplaatsen elders op een luchthaven). luchtvaartsector luchtvaart (EASA)24 investeert ook zwaar De in nieuwe elektrische, hybride- en waterstoftechnologieën voor luchtvaartuigen. In 2020 werd een eerste volledig elektrisch klein vliegtuig gecertificeerd door het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de jaren worden CO2-emissievrije luchtvaartuigen voor commerciële vluchten over korte afstanden verwacht. Voorts worden ook nieuwe concepten voor volledig autonome luchtvaartuigen (drones) ontwikkeld, die nieuwe oplossingen kunnen bieden voor vracht- en mogelijk ook personenvervoer25. Om dit type luchtvaartuigen te kunnen uitrollen, moeten de leveringen van hernieuwbare energie toereikend zijn en moet worden geïnvesteerd in tank- en laadinfrastructuur op luchthavens. Dit is met name noodzakelijk voor de productie en levering van waterstof26. in de komende , en Investeringsbehoeften In het kader van de Europese Green Deal wordt geraamd dat tegen 2025 meer dan vier keer zoveel elektrische laadinfrastructuur nodig is om te voldoen aan de verwachte toename van het elektrische wagenpark. Dit geeft een beeld van de uitdaging voor de EU wat betreft de uitrol van oplaadpunten in de komende jaren, en de noodzaak om te investeren in netwerkconnectiviteit. Voor het wegvervoer bedragen de totale investeringskosten tussen 2021 en 2030 voor de verwezenlijking van het voorstel voor een nieuwe verordening betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen ongeveer 1,5 miljard euro per jaar.  Voor zeehavens worden de totale kosten van de walstroominfrastructuur geraamd op 1,2 tot 6,5 miljard euro in vergelijking met de basiskosten voor de periode 2025-2050, terwijl 3,4 miljard euro moet worden besteed aan lng-bunkering in het zeevervoer (wanneer gebruik wordt gemaakt van totale infrastructuurkosten voor walstroominstallaties geraamd op 65 tot 142 miljoen euro bovenop de basiskosten. De effectbeoordeling bij het voorstel voor een nieuwe verordening betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen omvat een gedetailleerde analyse van de kosten en de investeringsbehoeften27. schip-naar-schiptechnologie). Voor binnenhavens worden de 23 Idem. 24 EASA certifies electric aircraft, first type certification for fully electric plane world-wide | EASA (europa. eu). 25 Verscheidene bedrijven hebben te kennen gegeven dat zij elektrische opleidingsvliegtuigen op de markt zullen brengen (kleine, elektrische vliegtuigen met twee zitplaatsen). Dergelijke nichemarkten leiden niet tot een drastische vermindering van CO2 of luchtvervuiling, maar verschaffen de Europese industrie interessante kansen voor hoogtechnologische ontwikkelingen op de wereldmarkten. 26 Wat dit betreft, kondigde Airbus onlangs aan dat de doelstelling voor grootschalig gebruik van waterstofvliegtuigen wordt uitgesteld (> 2050): https://www. reuters. com/business/aerospace-defense/airbus-tells-eu-hydrogen-wont-be-widely-used-planes-before-2050-2021-06-10/). 27 SWD(2021) 631 final. 4 3 Versnelde uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen De uitrol kan worden versneld door het algemene kader voor planning, vergunningverlening en aankoop van dergelijke infrastructuur in de EU te verbeteren en door de overheidssteun te verhogen en beter te focussen. Bovendien zijn gemeenschappelijke technische specificaties voor voertuigen, infrastructuur en diensten voor infrastructuurgebruik van essentieel belang voor het opschalen van marktmaatregelen, aangezien zij zekerheid bieden voor marktinvesteringen. Deze maatregelen worden vergemakkelijkt wanneer snel consensus wordt bereikt over de wijze waarop de resterende standaardisatiekloof moet worden overbrugd. Dit plan komt tot de conclusie dat er een groot potentieel is om het voorstel voor een nieuwe verordening betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen te ondersteunen door aanvullende maatregelen te nemen. 3. 1 Betere planning, vergunningverlening en aanbesteding De commercieel levensvatbare laad- en tankpunten zijn momenteel ongelijk verdeeld over de EU. Overheidsinstanties op alle niveaus spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van deze markt. Door hun procedures voor het verlenen van concessies of vergunningen, hun procedures voor overheidsopdrachten of hun procedures voor het verlenen van subsidies aan te passen, kunnen de marktontwikkelingen op dit gebied mee vormgeven.  In veel gevallen blijft overheidssteun voor de installatie van laad- en tankpunten noodzakelijk. De overheden moeten deze werkzaamheden goed plannen en de juiste tot minimumvereisten en dienstverleningsnormen voorschrijven.  Die moeten concurrentie op de markt en positieve gebruikerservaringen leiden en de lock-in van specifieke technologische oplossingen vermijden.  Planning en vergunningverlening zijn ook belangrijke factoren die de algemene snelheid en schaal van de uitrol van infrastructuur beïnvloeden: nu reeds ondervinden exploitanten van laadpunten in sommige gevallen moeilijkheden bij het vinden van geschikte locaties. De tijd die nodig is om een vergunning voor de installatie van de infrastructuur te verkrijgen, kan aanzienlijk verschillen naargelang de locatie, met name voor netaansluitingen. Als er geen particuliere investeringen plaatsvinden als gevolg van marktfalen, mogen de lidstaten op grond van de staatssteunregels een deel van de kosten voor het verkrijgen van de nodige vergunningen dragen.  Ook concessieprocedures kunnen een verdere hinderpaal vormen. Uit raadplegingen op het forum voor Duurzaam vervoer bleek dat vergunnings-, concessie- en (voor grootschalige aanbestedingsprocedures voor investeringen/concessies) of regionale (voor lokale investeringen) spelers bevoordelen. Dit is met name het geval voor concessies (vooral langs snelwegen maar ook in stedelijke gebieden), waarbij een gebrek aan transparantie en concurrentie in de gunningsprocedure en een ongepaste duur van de concessies als de meest urgente problemen werden beschouwd28. laadstations vaak grotere  Overheden moeten ook nagaan hoe de steeds schaarser wordende ruimte optimaal kan worden verdeeld over concurrerende toepassingen (bv. wandelen of fietsen, recreatie of het opladen van voertuigen). De uitrol van laad- en tankinfrastructuur moet worden 28 2019 Raadpleging van belanghebbenden| Mobiliteit en vervoer (europa. eu). 5 beschouwd als onderdeel van de algemene planning van duurzame stedelijke mobiliteit. Als deze procedures naar behoren worden toegepast, bevinden de overheden zich in een sterke positie om de uitrol van toekomstbestendige, state-of-the-art, kostenefficiënte, energie- efficiënte, netwerkvriendelijke, echt interoperabele en gebruikersvriendelijke oplossingen aan te moedigen en te versnellen. In deze context is het belangrijk te leren uit ervaringen van koplopers, fouten te vermijden en praktijken toe te passen die succesvol zijn gebleken. Om tegemoet te komen aan deze behoefte heeft het forum voor duurzaam vervoer reeds een reeks aanbevelingen voor overheidsinstanties opgesteld met betrekking tot aanbestedingen, concessies, vergunningen en/of steun voor laadinfrastructuur voor elektrische personenauto’s en bestelwagens (de aanbevelingen van het forum voor duurzaam vervoer uit 2020 met betrekking tot aanbestedingen voor laadpunten)29, en een beknopt handboek30. De aanbevelingen zijn ontworpen als praktische richtsnoeren voor overheidsinstanties die aanbestedingen voor laadinfrastructuur willen uitschrijven of concessies willen gunnen voor de uitrol en/of exploitatie ervan, eventueel gekoppeld aan de toekenning van overheidssteun.  De aanbevelingen omvatten kant-en-klare voorbeelden van beste praktijken die door nationale, regionale en lokale autoriteiten kunnen worden toegepast. Begin 2021 is een speciale subgroep van het forum voor duurzaam vervoer opgericht, die dienstdoet als platform voor uitwisselingen tussen overheidsinstanties met betrekking tot alle aangelegenheden ter bevordering van de ontwikkeling van hoogwaardige laadinfrastructuur. Deze “subgroep beste praktijken van overheidsinstanties ter ondersteuning van de uitrol van laadinfrastructuur” zal onder meer de aanbevelingen en het beknopte handboek regelmatig actualiseren en bespreken hoe de procedures voor vergunningen en netaansluitingen kunnen worden geharmoniseerd en vereenvoudigd. Deze groep stelt ook aanvullende aanbevelingen voor, bijvoorbeeld voor de uitrol van laadinfrastructuur voor gespecialiseerde en bedrijfswagenparken, en ontwikkelt een Europees instrumentarium voor het verzamelen van beste praktijken op thematische basis. De eerste resultaten worden verwacht in de loop van 2022 en zullen beschikbaar worden gesteld op een nieuw specifiek kennisplatform voor overheden, dat deel uitmaakt van het Europees Waarnemingscentrum voor alternatieve brandstoffen (European Alternative Fuels Observatory, EAFO). 29 https://ec. europa. eu/transport/sites/default/files/sustainable_transport_forum_report_-_recommendations_for_public_authorities_on_recharging_infrastructure. pdf 30 https://ec. europa. eu/transport/sites/default/files/stf_handbook. pdf 6 Goede praktijken in de lidstaten op het gebied van planning, vergunningverlening en aanbestedingen delen ervaring In Nederland ondersteunt Metropolitan Region Amsterdam Elektrisch (MRA-E) gemeenten in de provincies Noord-Holland, Flevoland en Utrecht bij de ontwikkeling en uitvoering van EV-beleid. De stellen gemeenten standaarddocumenten/modellen op voor gebruik door iedereen en kopen/beheren samen laadinfrastructuur. Deze samenwerking heeft geleid tot een interoperabel laadnet in de belangrijke steden en omliggende gemeenten (hinterland). Begin 2020 kondigde MRA-E de selectie aan van de concessiehouder van de grootste EU-aanbesteding voor laadinfrastructuur tot dusver: 20 000 nieuwe oplaadpunten! Voor meer informatie, zie https://www. mra-e. nl/ demonstratieprojecten, ontwikkelen kennis, en In België organiseert het Vlaamse Gewest via de distributienetbeheerder een jaarlijkse aanbesteding voor en namens geïnteresseerde gemeenten. Deze regionale concessie waarborgt dat de infrastructuur aan dezelfde eisen voldoet en voorkomt kleinere gesloten netwerken (interoperabiliteit). De deelname is vrijwillig: grotere steden zoals Leuven, Gent en Antwerpen hebben ervoor gekozen hun eigen aanbestedingen te organiseren. In Duitsland heeft de federale regering een online-instrument gecreëerd om oplaadinfrastructuur te plannen, het zogenaamde “StandortTool”, dat met een hoge ruimtelijke resolutie (zones) weergeeft of de behoefte aan extra oplaadinfrastructuur klein of groot is. Dit instrument combineert gegevens over het bestaande wagenpark, de bestaande oplaadinfrastructuur en de vervoerspatronen van Duitse bestuurders. Voor elke zone verschaft het StandortTool ook informatie over de wijze waarop kan worden aangesloten op het middenspanningsnet.  Daardoor krijgen potentiële investeerders een eerste idee van de kosten van de aansluiting van een oplaadstation op het net op een bepaalde locatie. Het StandortTool kan ook prognoses maken van toekomstige verwachte behoeften (tegen 2022 en 2030). De Europese Commissie moedigt de lidstaten aan verder samen te werken op dit gebied en nodigt hen uit gebruik te maken van de aanbevelingen van het forum voor duurzaam vervoer. Indien nodig worden de lidstaten verzocht hun beleidskader te versterken om te zorgen voor betere planning, vergunningverlening en aanbesteding. 3. 2 Optimaal gebruik maken van de nationale herstel- en veerkrachtplannen In de jaarlijkse strategie voor duurzame groei voor 2021 worden investeringen in duurzaam vervoer aangemerkt als een van de belangrijkste prioriteiten voor de nationale herstel- en veerkrachtplannen, de hervormings- en investeringspakketten die door de lidstaten worden opgesteld in het kader van de faciliteit voor herstel en veerkracht. In die strategie wordt met name een oproep gedaan om hervormingen en investeringen die de vraag naar emissiearme en emissievrije voertuigen stimuleren op te nemen in de herstel- en veerkrachtplannen en om de uitrol van laad- en tankinfrastructuur te versnellen, teneinde bij te dragen tot de groene transitie. toekomstbestendige schone In de jaarlijkse groeistrategie 2021 wordt ook voorgesteld om in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit een Europees vlaggenschipinitiatief “Opladen en bijtanken” op te zetten31, technologieën die het gebruik van duurzaam, teneinde toegankelijk en slim vervoer versnellen, alsook laad- en tankstations, te bevorderen en het openbaar vervoer uit te breiden. Bovendien legt het vlaggenschipinitiatief “Versnellen” de basis voor op waterstof gebaseerde markten en de bijbehorende infrastructuur in Europa, hetgeen eveneens zal bijdragen tot duurzame mobiliteit. In reactie hierop zijn veel lidstaten van plan investeringen en hervormingen die bijdragen tot deze prioriteiten op te nemen in de vervoers- en energiecomponent van hun nationale herstel- 31 https://ec. europa. eu/info/files/example-component-reforms-and-investments-clean-smart-and-fair-urban-mobility_en 7 en veerkrachtplannen. Van bijzonder belang in dit verband zijn maatregelen om het openbaar vervoer en de particuliere wagenparken sneller uit te rusten met emissievrije en emissiearme voertuigen, rollend materieel en vaartuigen, en om de uitrol van laad- en tankinfrastructuur voor alternatieve brandstoffen te ondersteunen, zowel op de weg als in havens. Voorts bieden de herstel- en veerkrachtplannen de mogelijkheid om specifieke voorschriften op te nemen inzake vergunningen voor laad- en waterstoftankinfrastructuur, zodat administratieve belemmeringen kunnen worden aangepakt.  De herstel- en veerkrachtplannen die al door de lidstaten zijn ingediend, bevatten veel goede voorbeelden die de toegevoegde waarde van de investeringen van de herstel- en veerkrachtplannen voor de transitie naar een duurzaam en slim mobiliteitssysteem onderstrepen. In de meeste lidstaten moeten de maatregelen worden uitgevoerd in samenwerking met regionale en lokale autoriteiten en/of in partnerschap met particuliere actoren om een zo groot mogelijk hefboomeffect tot stand te brengen. Alle lidstaten werden aangemoedigd om ten volle gebruik te maken van alle hun ter beschikking staande financiering, in de vorm van niet-terugvorderbare steun of leningen. Zoals bij elektriciteitsgerelateerde projecten worden grensoverschrijdende koppelingen tussen infrastructuurprojecten voor alternatieve brandstoffen aangemoedigd. Contacten tijdens het plannings- en uitvoeringsproces kunnen sterk bijdragen tot het maximaliseren van de voordelen van door de herstel- en veerkrachtfaciliteit ondersteunde investeringen. Dit proces van uitwisseling van beste praktijken kan worden ondersteund door het instrument voor technische ondersteuning (TSI)32 van de Commissie, dat voor de periode 2021-2027 over een begroting van 864 miljoen euro beschikt. In het kader van dit instrument kunnen lidstaten onder meer technische steun vragen voor de uitvoering van hun nationale herstel- en veerkrachtplannen, onder meer voor aspecten die verband houden met de groene in het kader van de TSI- financieringscyclus voor 2022, steun vragen in overeenstemming met een voorgesteld vlaggenschipproject voor technische ondersteuning “Opladen en bijtanken”, dat gericht is op maatregelen ter verbetering van de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen, ook in de context van duurzame stedelijke mobiliteit. transitie. Bovendien kunnen lidstaten, In combinatie met goed ontworpen investerings- en hervormingsprojecten zorgen heldere beschrijvingen van prioriteiten en doelstellingen voor duidelijkheid en voor een grote impact en meerwaarde. Bij het beoordelen van de bijdrage van de plannen tot de groene transitie, een van de beoordelingscriteria in de verordening inzake de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zal de Commissie rekening houden met de mate waarin de herstel- en veerkrachtplannen de ontwikkeling van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen ondersteunen. Staatssteunregels zijn van toepassing op projecten die in het kader van de faciliteit worden gefinancierd, wanneer marktwerking alleen niet de vereiste investeringen oplevert om de overgang naar schone mobiliteit te ondersteunen ten gevolge van marktverstoringen. Er moet dan ook rekening worden gehouden met de specifieke richtsnoeren die Commissie heeft opgesteld voor staatssteun voor laad- en tankinfrastructuur voor wegvoertuigen33.  De staatssteunregels hebben betrekking op investeringen in de uitrol van infrastructuur voor de levering van elektriciteit, waterstof of, bij wijze van overgangsoplossing, gas aan voertuigen, met inbegrip van elektrische tweewielers, auto’s, bestelwagens, vrachtwagens, bussen of vaartuigen (laad- of tankinfrastructuur), ongeacht of het gaat om infrastructuur die bestemd is 32 Verordening (EU) 2021/240 van het Europees Parlement en de Raad van 10 februari 2021 tot vaststelling van een instrument voor technische ondersteuning. 33 https://ec. europa. eu/competition/state_aid/what_is_new/template_RFF_electric_and_hydrogen_charging_stations. pdf 8 voor eigen gebruik door de begunstigde, semi-openbare infrastructuur of openbaar toegankelijke infrastructuur34. in kwestie beschikken de Al naargelang het project lidstaten over diverse staatssteuninstrumenten35. De algemene groepsvrijstellingsverordening moet tijdig worden gewijzigd om bepaalde steun voor laad- en tankinfrastructuur mogelijk te maken en de uitvoering van die projecten te vereenvoudigen. Er wordt ook gewerkt aan een herziening van de richtsnoeren inzake staatssteun op het gebied van energie en milieu, teneinde er specifieke in regels op te nemen voor de beoordeling van steunregelingen voor laad- en tankinfrastructuur36. 3. 3 De financiering op EU-niveau versterken en doelgerichter maken, particuliere investeringen aantrekken en de capaciteit vergroten De EU maakt al onrechtstreeks en rechtstreeks extra publieke investeringen vrij om particuliere financiering voor de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen te helpen aantrekken. In het kader van de MFK-financieringsperiode 2014-2020 heeft de Connecting Europe Facility (CEF) steun verleend voor de uitrol van 20 450 oplaad- en tankpunten: 19 236 oplaadpunten voor elektrische voertuigen, 130 waterstoftankpunten, 1 050 lcng-tankpunten voor het wegverkeer (809 cng en 241 lng) en lng-tankpunten en/of walstroomvoorzieningen in 7 binnenhavens en 27 zeehavens37. De meerjarenbegroting 2021- 2027 van de EU voorziet in een aanzienlijke verhoging van de steun voor de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen. Lidstaten en andere belanghebbenden kunnen een beroep doen op een breed scala aan aanvullende fondsen en financieringsinstrumenten. Volledig in overeenstemming met de Europese Green Deal zal het programma Connecting Europe Facility 2021-2027 (CEF II) de klimaatverandering aanpakken en 60 % van zijn totale begroting gebruiken voor initiatieven die de klimaatdoelstellingen ondersteunen en de transitie naar emissievrije mobiliteit versnellen. Daartoe zal in het kader van CEF II een faciliteit voor alternatieve brandstoffen (Alternative Fuels Facility, AFF) worden opgezet. Deze faciliteit zal infrastructuur voor hernieuwbare en koolstofarme brandstoffen financieren door CEF-subsidies te combineren met financiering van financiële instellingen om de impact van de investering te vergroten.  De Europese Investeringsbank (EIB) is niet de enige uitvoerende partner; ook nationale stimuleringsbanken kunnen de blendingverrichtingen faciliteren. De nieuwe faciliteit is bedoeld voor aanpassingen aan marktontwikkelingen die voortvloeien uit de specifieke behoeften van laad- en tankinfrastructuur voor zware bedrijfsvoertuigen. In dit opzicht is de Commissie ook voornemens een passend vast medefinancieringspercentage vast te stellen voor infrastructuurprojecten voor het gebruik van elektriciteit38 en waterstof als 34 Er bestaan afzonderlijke regels voor de ondersteuning van de aankoop van elektrische of andere emissiearme of emissievrije wegvoertuigen. https://ec. europa. eu/competition/state_aid/what_is_new/template_RFF_premiums_acquisition_low_emission_vehicles. pdf. 35 Dit omvat bijvoorbeeld de bepalingen van de algemene groepsvrijstellingsverordening (AGVV), steun die rechtstreeks verenigbaar is met artikel 107, lid 3, punt c), VWEU, richtsnoeren inzake milieu- en energiesteun, richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen of regels met betrekking tot compensatie voor de uitvoering van openbaredienstverplichtingen. 36 Openbare raadpleging over de herziene richtsnoeren inzake klimaat-, energie- en milieusteun: https://ec. europa. eu/competition-policy/public-consultations/2021-ceeag_nl. 37 Deze indicatieve cijfers omvatten nog niet de CEF-subsidies die in voorbereiding zijn naar aanleiding van de oproep tot het indienen van voorstellen in het kader van de blendingfaciliteit (4e cut-off). 38 Bv. infrastructuur voor busstelplaatsen of bevoorradingsinfrastructuur en grondactiviteiten in zee- en binnenhavens en luchthavens van het TEN-T. 9 alternatieve brandstoffen voor alle vervoerswijzen39, zowel in het kader van de algemene begroting van de CEF als in het kader van de cohesiemiddelen, met een evenredig afgestemd medefinancieringspercentage40. De Commissie zal alleen steun verlenen voor laadpunten van 150 kW of meer, met name in de delen van het TEN-T-wegennet waar de infrastructuurdekking nog onvoldoende is. Voor de financiering van ultrasnelle laadpunten41 zal de Commissie, om het beheer en de uitvoering van de faciliteit te vereenvoudigen, gebruik maken van bijdragen per eenheid, met inbegrip van de kosten voor aansluiting op het net42, als vereenvoudigde financieringsvorm. Het gebrek aan ultrasnelle laadpunten op het TEN-T-wegennet is een belangrijke uitdaging voor grensoverschrijdend vervoer over langere afstanden. Slechts enkele delen van het netwerk hebben minstens één snel oplaadpunt per 60 km. Ook waterstoftankstations zijn niet overal in gelijke mate beschikbaar op het wegennet. De uitrusting van binnen- en zeehavens met voldoende infrastructuur voor duurzame alternatieve brandstoffen is een andere belangrijke prioriteit. Om een geografisch gerichte uitrol van ultrasnelle oplaadpunten mogelijk te maken, zal de Commissie de infrastructuurkloof voor alternatieve brandstoffen analyseren op basis van de TEN-Tec-kaarten43. In de toekomst zal bij die analyse ook gebeuren op basis van routering en identificatie van hotspots/seizoenspieken op basis van historische verkeersstromen.  Door de sterke concentratie van potentiële gebruikers zullen stedelijke gebieden naar verwachting in veel gevallen meer particuliere investeringen aantrekken dan andere gebieden. Laadinfrastructuur voor het openbaar vervoer is dan ook een belangrijke prioriteit voor overheidsfinanciering, ter ondersteuning van de invoering van emissievrije bussen. Dit zou bijvoorbeeld betrekking hebben op oplaadinfrastructuur in stelplaatsen, apparatuur voor gelegenheidsladen en de daarmee verband houdende systemen voor energieopslag. Om ervoor te zorgen dat particuliere investeringen een zo groot mogelijk effect hebben, zal de Commissie actief streven naar synergieën met Horizon Europa-partnerschappen en -missies, met name de voorgestelde missie inzake klimaatneutrale en slimme steden44, die tot doel heeft 100 steden klimaatneutraal te maken tegen 2030, in het kader van de Europese Green Deal. Het stimuleren van duurzaam stadsvervoer en duurzame mobiliteit vormt een belangrijk aspect van de missie en zal kansen bieden aan steden die willen investeren in emissievrij openbaar vervoer en de bijbehorende infrastructuur. Investeringen in het kader van deze missie kunnen een positieve bijdrage leveren aan de uitrol van oplaadinfrastructuur in steden. Dit proces omvat zowel het bouwen van openbaar toegankelijke oplaadpunten als het aanleggen van leidingen en kabels voor het opladen van privévoertuigen in gebouwen en op parkeerplaatsen. Er zijn financieringsmogelijkheden voor 39 In het kader van CEF II komen de kosten in verband met voertuigen of vaartuigen niet in aanmerking, behalve in het geval van de binnenvaart en de korte zeevaart, indien een eerste aantal schepen nodig is om het gebruik van de ondersteunde laad- en tankinfrastructuur op gang te brengen. 40 De verhouding tussen de medefinancieringspercentages voor AFF en het maximale medefinancieringspercentage van 50 % in het kader van de algemene begroting werd evenredig toegepast voor het medefinancieringspercentage voor AFF uit het cohesiefonds tegenover het maximale medefinancieringspercentage van 85 % uit de cohesiemiddelen. 41 Rekening houdend met de snelle daling van de kosten voor het marktsegment elektromobiliteit en het lage niveau van informatie in de literatuuranalyse van de kosten van laadpunten met een vermogen van 350 kW, is het medefinancieringspercentage voorzichtiger. Wat de waarde betreft (EUR) bedraagt de bijdrage per eenheid voor een laadpunt van minstens 350 kW echter het dubbele van de bijdrage per eenheid van een laadpunt van minstens 150 kW. 42 De eenheidsbijdrage van de netaansluiting hangt af van de uitrol van minstens vier laadpunten (met dien verstande dat 350 kW kan meetellen voor 2 x 150 kW). 43 https://ec. europa. eu/transport/infrastructure/tentec/tentec-portal/site/index_en. htm 44https://ec. europa.  eu/info/research-and-innovation/funding/funding-opportunities/funding-programmes-and-open-calls/horizon-europe/missions-horizon-europe/climate- neutral-and-smart-cities_en 10 onderzoek en ontwikkeling op deze gebieden via de Horizon Europa-partnerschappen met het bedrijfsleven en de lidstaten in het kader van het partnerschap voor de transitie naar schone energie. De focus van de partnerschappen 2ZERO en Batt4EU en de Gemeenschappelijke Onderneming “Schone waterstof”45 ligt specifiek op de ontwikkeling van oplaad- en algemeen verspreide als vehicle-to-grid tankinfrastructuur op gebieden oplaadinfrastructuur langs de weg of protocollen om vrachtwagens snel op te laden of bij te tanken met waterstof. De Commissie heeft ook een vlaggenschipinitiatief voor batterijen gelanceerd, met nog eens 200 miljoen euro ter ondersteuning van ontwikkeling en innovatie op het gebied van batterijen in Europa (“Battery 2030+”). Het innovatiefonds zal innovatieve en koolstofarme technologieën ondersteunen en bedrijven helpen om industriële oplossingen op de markt te brengen die de transitie naar klimaatneutraliteit ondersteunen. (V2G), Het cohesiebeleid zal een centrale rol spelen om alle regio’s te helpen bij hun transitie naar een groener, klimaatneutraal Europa en ervoor te zorgen dat geen enkele regio achterblijft. Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en het Cohesiefonds zijn beschikbaar om investeringen in onderzoek, innovatie en uitrol te ondersteunen, met name in achtergestelde lidstaten en regio’s. Het cohesiebeleid zal steun bieden voor alle vervoerswijzen en alle niveaus van het vervoerssysteem, van het TEN-T tot lokale mobiliteit, overeenkomstig de specifieke vereisten en prioriteiten die in de nationale en regionale programma’s zijn vastgesteld. investeringen toekomstbestendige Het InvestEU-programma46 kan, met name via zijn beleidsvenster voor duurzame in de hele Europese Unie infrastructuur, aanmoedigen, particuliere investeringen helpen aantrekken en advies verstrekken aan projectontwikkelaars en exploitanten die actief zijn op het gebied van duurzame infrastructuur en mobiele activa. De InvestEU-garantie kan de financiering ondersteunen van projectontwikkelaars die een groter risico lopen, zoals kmo’s en innovatieve bedrijven op het gebied van slim en duurzaam vervoer. Ze kan ook maatregelen ondersteunen ter bevordering van vaardigheden, onderwijs, opleiding en aanverwante diensten in het kader van het beleidsvenster “Sociale investeringen en vaardigheden” van InvestEU. Bovendien zal het ook mogelijk zijn CEF-subsidies te combineren met (InvestEU-) garanties in het kader van InvestEU-blendingverrichtingen. De afgelopen jaren heeft de EIB-groep ook meer steun verleend om nieuwere technologieën zoals e-mobiliteit en digitalisering te versnellen in het kader van de faciliteit voor schoner vervoer47. De EIB-groep zal een reeks financieringsstructuren ter beschikking blijven stellen om de uitrol van schonere mobiele activa te bevorderen. Ten slotte heeft de Commissie belangrijke stappen gezet om het financiële stelsel duurzamer te maken.  Bij de in 2020 vastgestelde taxonomieverordening48 is een classificatiesysteem voor groene economische activiteiten is ingevoerd. Dit zal de opschaling mogelijk maken van groene financiële producten, zoals groene obligaties en groene securitisatie, die geschikt zijn om investeringen in de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen voor alle vervoerswijzen te bevorderen. 45https://ec. europa. eu/info/files/european-partnership-towards-zero-emission-road-transport-2zero_en; https://bepassociation. eu/about/batt4eu-partnership/; https://www. fch. europa. eu/. 46 https://europa. eu/investeu/investeu-fund/about-investeu-fund_en 47 https://www. eib. org/en/projects/sectors/transport/cleaner-transport-facility 48 Verordening (EU) 2020/852 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juni 2020 betreffende de totstandbrenging van een kader van een kader ter bevordering van duurzame beleggingen en tot wijziging van Verordening (EU) 2019/2088. 11 Uitmuntende technologische uitdagingen in kaart brengen en standaardisering 3. 4 versnellen Standaardisering is een essentiële manier om schaalvoordelen en een volwassen interne markt voor deze sector tot stand te brengen. Krachtens Richtlijn 2014/94/EU betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen zijn belangrijke reeksen gemeenschappelijke technische specificaties voor de levering van elektriciteit, waterstof en aardgas voor het wegvervoer, het maritieme vervoer en de binnenvaart vastgesteld. Dit is het resultaat van de werkzaamheden die Europese standaardiseringsorganisaties hebben verricht naar aanleiding van een standaardiseringsverzoek van de Commissie uit 2015 (mandaat 533)49. Ondanks de geboekte vooruitgang en de ondersteuning van de marktgroei zijn nog veel behoeften niet ingelost, met name als gevolg van nieuwe technologische ontwikkelingen en hogere digitale en communicatievereisten voor alle vervoerswijzen. Het is belangrijk dat de EU vanaf vandaag over een “toekomstbestendig” infrastructuurnetwerk voor alternatieve brandstoffen beschikt. Om de uitrol van oplaad- en tankinfrastructuur op coherente wijze te waarborgen, moet in de eerste plaats een consensus worden bereikt over de specifieke technologische behoeften die moeten worden aangepakt voor de verschillende brandstoffen in elke vervoerswijze. Daarom moet dringend de technologische aanpak worden vastgesteld voor de uitrol van waterstoftankinfrastructuur voor zware bedrijfsvoertuigen, met name wat betreft de definitieve standaardvorm van de brandstof (vloeibaar of gecomprimeerd, en het drukniveau). De definitie van een gemeenschappelijke marktrichting voor de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen, rekening houdend met voertuig-, infrastructuur- en productie- en distributieaspecten, zal dan ook bepalend zijn voor de tijdige en grootschalige uitrol. De aanpassing van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen aan de behoeften van personen met een handicap stond eveneens hoog op de agenda. In de toegankelijkheidswet50 zijn al minimumeisen op EU-niveau vastgesteld, maar deze moeten naar behoren worden gehandhaafd. Het gaat onder meer om eisen met betrekking tot betaalterminals, bepaalde vervoersdiensten en infrastructuur, met inbegrip van oplaadstations51.  De Commissie zal, samen met het Forum voor duurzaam vervoer, richtsnoeren opstellen en goede praktijken uitwisselen om de toegankelijkheidseisen voor de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen te bevorderen. Wat het wegvervoer betreft, waren de standaardiseringswerkzaamheden vooral gericht op elektrotechnische kwesties, zoals stekkers, stopcontacten en specificaties voor elektrische veiligheid. Om volledige interoperabiliteit tussen alle onderdelen van het ecosysteem voor het opladen van elektrische voertuigen te waarborgen, is er dringend behoefte aan verdere standaardisering van communicatie-interfaces en moeten nieuwe gegevensmodellen worden ontwikkeld om elektrische voertuigen te integreren in het net, met inbegrip van de energiebeheersystemen van gebouwen, en moet de ontwikkeling van EU-brede e- roamingnetwerken worden aangemoedigd. Met name elektrische oplaadpunten en 49 Uitvoeringsbesluit C(2015) 1330 final van de Commissie van 12 maart 2015 betreffende een normalisatieverzoek aan de Europese normalisatie-instellingen overeenkomstig Verordening (EU) nr. 1025/2012 van het Europees Parlement en de Raad voor de opstelling van Europese normen voor infrastructuur voor alternatieve brandstoffen. 50 Richtlijn (EU) 2019/882 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 betreffende de toegankelijkheidsvoorschriften voor producten en diensten. 51 Om laadpalen aan te passen aan de behoeften van personen met een handicap moet rekening worden gehouden met de hoogte van de fundering. 12 voor waterstoftankpunten standaardiseringswerkzaamheden.  standaardiseringsorganisaties standaardiseringsmandaat aan te nemen teneinde: bedrijfsvoertuigen Commissie -instanties zware De en zijn zal met prioritair de samenwerken om deze bij Europese nieuw een   te zorgen voor volledige tussen alle onderdelen van het oplaadecosysteem voor elektrische voertuigen (voertuigfabrikanten, exploitanten van oplaadpunten, en van mobiliteitsdiensten, distributiesysteembeheerders); e-roamingplatforms interoperabiliteit verleners te zorgen voor de marktintroductie van ontluikende technologieën zoals slimme oplaad- en vehicle-to-grid-diensten (V2G), die ook het voorwerp zullen uitmaken van O&O- en demonstratieprojecten in het kader van het nieuwe programma Horizon Europa inbegrip van het goedgekeurde werkprogramma van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Europese Commissie) en de missie inzake klimaatneutrale en slimme steden; (met van hoogspanningsstekkers,  specifieke eisen vast te stellen voor het opladen van zware bedrijfsvoertuigen, met inbegrip en communicatie-interfaces die gebouwd zijn op basis van de Europese technische specificaties die reeds zijn ontwikkeld voor lichte bedrijfsvoertuigen; er zullen bijzondere inspanningen moeten worden geleverd voor de ontwikkeling van pre- normatieve onderzoeks- en testmethoden, teneinde het concurrentievermogen en de betrouwbaarheid van het Europese O&O en bedrijfsleven op het vlak van deze technologieën te ondersteunen; koeltechnologieën stopcontacten,  betrekking te hebben op de ontwikkeling van normen voor elektrische wegsystemen die ontworpen zijn om elektrische energie over te brengen naar voertuigen in beweging;  de introductie van draadloze oplaadtechnologie te faciliteren, zowel in statische als in dynamische vorm, waarbij voldoende vermogen wordt overgedragen om tegemoet te komen aan de behoeften van de verschillende voertuigtypen en gebruikers; bijzondere aandacht zal nodig zijn om te zorgen voor voldoende elektromagnetische compatibiliteit van deze technologieën met bestaande communicatiebandbreedten, onder redelijke en realistisch gedefinieerde omstandigheden;  technische specificaties op bedrijfsvoertuigen vloeibare en gecomprimeerde waterstof kunnen tanken. te stellen voor waterstoftankpunten waar zware In deze context is het belangrijk om tussen de vele belanghebbenden die deel uitmaken van het oplaadecosysteem consensus te bereiken over het toekomstige ontwerp van een governancekader voor vehicle-to-grid-communicatie. Het kader moet gebaseerd zijn op open en transparante beginselen en resulteren in een Europees ecosysteem dat gemakkelijk toegankelijk is voor alle partijen. De Commissie zal coördineren om ervoor te zorgen dat de ontwikkeling van dit kader doeltreffend en transparant is. Wat de spoorwegsector52 betreft, neemt het Europees Spoorwegbureau het voortouw bij de ontwikkeling van technische eisen en specificaties, in samenwerking met exploitanten, fabrikanten van rollend materieel en fabrikanten van brandstofcellen. Hierbij is het van cruciaal belang dat rekening wordt gehouden met veilige installatie en prestatietests.  Rekening houdend met deze technische eisen geeft het Bureau vergunningen om 52 https://shift2rail. org/publications/study-on-the-use-of-fuel-cells-and-hydrogen-in-the-railway-environment/. 13 in dienst te nemen en faciliteert het de commercialisering van spoorvoertuigen spoorvoertuigen en lidstaten. Om waterstoftechnologie commercieel levensvatbaar te maken voor treinen, moeten in de komende jaren drie specifieke technologische belemmeringen worden weggenomen: treinen in de  de grootschalige demonstratie van de exploitatie van gekoppelde treinstellen die op waterstof rijden;  de ontwikkeling, engineering en exploitatie van prototypes van rangeer- of locomotieven voor langere afstanden;  de ontwikkeling van technologie voor geoptimaliseerde waterstofopslagsystemen voor waterstofbrandstofcellen (Fuel Cell Hydrogen, FCH) voor spoorwegtoepassingen. De O&I-werkzaamheden worden toegespitst op deze drie prioritaire thema’s, eventueel door intensievere coördinatie tussen het toekomstige Europese partnerschap voor de transformatie van het Europese spoorwegsysteem en het Europees partnerschap voor schone waterstof. De meeste van de resterende technologische belemmeringen hebben betrekking op het optimalisatiepotentieel dat nodig is om FCH-technologie beter te laten concurreren met diesel- of elektrische treinen. Concreet hangt het optimalisatiepotentieel rechtstreeks af van de is ook nog ruimte voor verbetering en ontwikkeling van de FCH-trein zelf; er waterstoftankinfrastructuur en de aanverwante service- en onderhoudssystemen. Bovendien kampt de technologische ontwikkeling in de spoorwegsector met een versnipperd regelgevingsklimaat, zowel wat Europese (technische specificaties voor interoperabiliteit) als wat nationale (NNTR — aangemelde nationale technische regels) technische voorschriften betreft. Dit heeft grote gevolgen, met name omdat verscheidene treintypes op de hele Europese markt inzetbaar moeten zijn. In afwachting van de ontwikkeling van Europese technische voorschriften en specifieke normen kunnen treinen met een FCH-aandrijving worden geconfronteerd met marktversnippering die leidt tot hogere vaste kosten, hetgeen betekent dat voortrekkers worden benadeeld als er een nieuw regelgevingskader wordt ontworpen voor alle gebruikstypes. Nieuwe ideeën kunnen zorgen voor synergieën bij de uitrol van geavanceerde spoorwegtechnologie en infrastructuur voor het opladen van voertuigen. Voor eventuele toekomstige open wagons voor autovervoer zijn specifieke convertoronderdelen nodig die zijn aangepast aan de verschillende en enigszins variabele spanning en frequenties van elektrische treinen enerzijds, en de gestandaardiseerde oplaadtechnologie voor EV’s anderzijds; er is ook behoefte aan veilige bekabelingsoplossingen, overeenkomstig de veiligheidsnormen voor spoorvervoer. Voor het zeevervoer en de binnenvaart is de ontwikkeling van normen van fundamenteel belang om de stap te zetten van actie op hoog niveau, zoals de werkzaamheden in het kader van de verdragen/codes van de Internationale Maritieme Organisatie53, naar de operationele of technische uitvoering.  Het belang van internationale normen in havens, met name voor de schip-wal-interface internationale zeehavens, houdt rechtstreeks verband met de bevordering van de veiligheid en het vertrouwen in de ontwikkeling van duurzame of alternatieve elektrificatieoplossingen (zoals walstroomvoorzieningen en het opladen van batterijen). Het is ook belangrijk om de lokale beschikbaarheid te bevorderen; dit kan immers zorgen voor brandstoffen ammoniak, (alcoholen, waterstof, overige) in 53 Tussentijdse richtsnoeren inzake veilige walstroomvoorzieningen (OPS) in havens voor schepen op internationale reizen, opgesteld in het kader van de Internationale Maritieme Organisatie. 14 aanvullende opslag en distributie en dus de behoefte aan soortgelijke infrastructuurbehoeften (bv. voor geavanceerde biobrandstoffen) beperken, hetgeen met name relevant is wanneer verschillende brandstofoplossingen naast flexfuelmotoren bestaan. In die context, en in het kader van het normalisatieverzoek van de Commissie uit 2015 (Mandaat 533)54 zijn interoperabiliteitsnormen opgesteld voor de zee- en binnenvaart, met name voor walstekkers. Het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid (EMSA) heeft in samenwerking met de lidstaten en de sector ook richtsnoeren inzake lng-bunkering voor havenautoriteiten en instanties opgesteld55. Het EMSA werkt momenteel ook aan richtsnoeren inzake walstroomvoorzieningen. Beide richtsnoeren vormen een aanvulling op bestaande normen, richtsnoeren en beste praktijken in de sector, en hebben tot doel aanbevelingen voor beste praktijken te verstrekken. De nakende normalisatiebehoeften voor vervoer over water kunnen in twee delen worden ingedeeld: 1) de ontwikkeling van nadere specificaties voor de stroomvoorziening, met inbegrip van oplaadpunten voor batterijen aan wal, port-to-grid-communicatie-interfaces bij technische categorie van geautomatiseerde walstroomvoorzieningen voor elke schepen, en het wisselen en opladen van batterijen in walstations voor binnenvaartschepen; 2) de ontwikkeling van nieuwe normen voor duurzame bunkering van waterstof, ammoniak en methanol voor zee- en binnenschepen. Deze technologische ontwikkelingen op middellange tot lange termijn liggen in de lijn van de broeikasgasreductiedoelstellingen en zullen naar verwachting midden de jaren 2020 klaar zijn. interoperabele ter ondersteuning van Wat het luchtvervoer betreft, zijn de normalisatiewerkzaamheden gericht op nieuwe Europese normen infrastructuur voor elektriciteitsvoorziening voor de general aviation56 en luchtvaartuigen voor specifieke toepassingen, zoals elektrische verticale start- en landingsluchtvaartuigen (eVTOL)57. Deze normen zullen naar verwachting uiterlijk eind 2021 en 2022 worden vastgesteld. In het algemeen moeten nieuwe normen voortbouwen op bestaande deskundigheid en technologische ontwikkelingen, met in de eerste plaats de recente typecertificering van kleine elektrische vliegtuigen. Voor waterstof zijn er momenteel geen normalisatiewerkzaamheden aan de gang voor tankpunten, aangezien waterstofaangedreven luchtvaartuigen zich nog in een zeer vroeg certificeringsstadium bevinden.  Het EASA draagt samen met EU- en niet-EU- normalisatie-instellingen en andere gespecialiseerde instanties bij tot dit proces. Om de interoperabiliteit van aansluitingen op luchthavens buiten de Europese Unie te waarborgen, worden de normen voor eVTOL en de general aviation opgesteld in samenwerking met de luchtvaartsector geen normaliseringsactiviteiten voor grote vliegtuigen aan de gang omdat er, in tegenstelling tot eVTOL en de general aviation, nog geen projecten lopen voor de certificering van grote elektrische of hybride vliegtuigen. luchtvaartorganisaties. internationale zijn en Er 54 Uitvoeringsbesluit C(2015) 1330 final van de Commissie van 12. 3. 2015. 55 http://www. emsa. europa. eu/publications/inventories/item/3207-guidance-on-lng-bunkering-to-port-authorities-and-administrations. html 56 SAE AS6968 Conductive Charging Standard for Light Electric Aircraft. 57 High level charging requirements SC VTOL 2430. 15 3. 5 Ontwikkeling van een gegevens- en governancekader om het ecosysteem voor elektromobiliteit doeltreffend te laten functioneren Met name op het gebied van elektromobiliteit wordt de beschikbaarheid van en de toegankelijkheid tot hoogwaardige gegevens van essentieel belang voor nieuwe diensten en productkenmerken die het gebruik op de massamarkt ondersteunen. Op een markt die bestaat uit miljoenen voertuigen en oplaadpunten is het van essentieel belang dat gebruikers en infrastructuur efficiënt met elkaar worden verbonden door naadloze, gebruikersgerichte oplossingen aan te bieden. steun voor een programma-ondersteuningsactie inzake De Commissie verleent tot oplaadpunten/tankpunten voor alternatieve “Gegevensverzameling met betrekking brandstoffen en de unieke identificatiecodes in verband met actoren in de e-mobiliteit” (PSA IDACS). Deze actie houdt in dat de lidstaten de gegevensverzameling over infrastructuur voor alternatieve brandstoffen moeten verbeteren, andere potentiële behoeften in kaart moeten brengen en de oprichting van nieuwe digitale diensten moeten verbeteren door de uitwisseling van gegevens tussen ondernemingen en overheden (B2G), ondernemingen onderling (B2B) en ondernemingen en consumenten (B2C) te faciliteren. Op dit ogenblik zijn basisgegevens over infrastructuur voor alternatieve brandstoffen, zoals de locatie en beschikbaarheid, vaak niet voorhanden of worden ze niet gedeeld. Deze gegevens moeten, in voorkomend geval, worden opgesteld en op gemakkelijke en kosteloze wijze beschikbaar worden gesteld door middel van een gemeenschappelijke gegevensarchitectuur. De oplaad- en tankinfrastructuur moet dan ook in staat zijn de nodige gegevensvereisten te vervullen door middel van een interoperabele gegevensinfrastructuur die het delen van gegevens met het oog op het algemeen belang ondersteunt. Op basis hiervan kunnen geavanceerde digitale diensten worden aangeboden aan de consumenten, teneinde nieuwe zakelijke kansen te scheppen en tegelijkertijd de gebruikerservaringen te verbeteren.  Dit is duidelijk voor gegevens over prijzen: gebruikers van een elektrisch voertuig moeten weten wat zij op een bepaald oplaadpunt moeten betalen alvorens er daadwerkelijk naartoe te rijden, zodat ze met kennis van zaken een besluit kunnen nemen dat aan hun behoeften voldoet. Door gegevens over prijzen op transparante wijze te delen, wordt bovendien de ontwikkeling van eerlijke prijzen voor e-roaming in de hele EU ondersteund. De creatie van nieuwe diensten die de algemene kwaliteit en gebruiksvriendelijkheid van de infrastructuur voor alternatieve brandstoffen zullen verbeteren, hangt sterk af van de openheid van de gegenereerde gegevens (bv. toegang tot gegevens aan boord van voertuigen) in het hele ecosysteem en van de potentiële connectiviteit met gegevens uit andere sectoren, zoals elektronische handel, verzekeringen, bankieren of telecommunicatie. Het Europees Waarnemingscentrum voor alternatieve brandstoffen (EAFO) publiceert online reeds belangrijke gegevens over infrastructuur voor alternatieve brandstoffen58, onder meer door deze op een interactieve kaart weer te geven, waarbij de focus op beleidsmonitoring ligt. De functionaliteit ervan zal in de toekomst worden verbeterd, onder meer aan de hand van een nieuw kennisplatform voor openbare instanties (zie punt 3. 2 hierboven) en een gedeelte over consumentenvoorlichting. Bovendien heeft het EAFO het potentieel om uit te groeien tot het gemeenschappelijke Europese toegangspunt voor de toegankelijkheid en het hergebruik van realtimegegevens over infrastructuur voor alternatieve brandstoffen. 58 www. eafo. eu 16 is dat het data-ecosysteem voor elektromobiliteit ook particuliere Belangrijk oplaadinfrastructuur omvat, namelijk oplaadpunten in woon- en kantoorgebouwen, luchthavens of busstelplaatsen. Het is van cruciaal belang te zorgen voor passende systemen voor de monitoring en uitwisseling van gegevens tussen openbare en particuliere infrastructuur en het elektriciteitsnet, waardoor een samenhangend technologisch kader tot stand wordt gebracht, met name om slim en bidirectioneel (V2G) opladen, dat van essentieel belang is voor de integratie van elektrische voertuigen in het net, mogelijk te maken. Het is dan ook dringend noodzakelijk ervoor te zorgen dat de nieuwe infrastructuur voor alternatieve brandstoffen die in Europa wordt uitgerold, realtime-informatie kan doorgeven, nieuwe digitale diensten kan faciliteren en elektrische voertuigen in het net kan integreren. Daartoe moet een Europees gelijk speelveld tot stand worden gebracht op basis van een reeks gemeenschappelijke technologische kenmerken en marktgovernanceregels die ten grondslag liggen aan een flexibel en veerkrachtig gegevensgestuurd ecosysteem.  De essentiële elementen voor de totstandbrenging van een slim data-ecosysteem en het bijbehorende governancekader zijn:  digitaal verbonden oplaadinfrastructuur die slimme en bidirectionele oplaaddiensten (V2G) kan leveren en gemakkelijk kan worden geüpgraded;  oplaadinfrastructuur die is uitgerust met de noodzakelijke hardware- en softwarecomponent en voldoet aan de relevante normen, waardoor een interoperabele informatiestroom naar back-endstructuren en naar andere marktdeelnemers mogelijk wordt;  de beschikbaarheid van essentiële, gedefinieerde gegevenstypes om de ontwikkeling mogelijk te maken van nieuwe diensten die naar verwachting tegemoetkomen aan de behoeften van de gebruikers van verschillende voertuigtypen (bv. lichte vs zware bedrijfsvoertuigen), met inbegrip van naadloze plaatsbepalings-, boekings- en betalingsdiensten en eerlijke factureringsprocessen;  de toepassing van geharmoniseerde en gebruikersvriendelijke betaaloplossingen, met inbegrip van ad hoc en op contracten gebaseerde betaalmogelijkheden, rekening houdende met specifieke behoeften van aanbieders van elektromobiliteitsdiensten59 als voorwaarde voor de totstandbrenging van e-roamingnetwerken60 die voldoen aan de dagelijkse behoeften van gebruikers;  de specificatie van de vereiste gegevensdimensies (aggregatie, kwaliteit, uitwisseling, herbruikbaarheid enz. ) teneinde de totstandbrenging van geavanceerde digitale diensten mogelijk te maken, aangevuld met een overzicht van de rollen en verantwoordelijkheden van de verschillende marktspelers binnen het ecosysteem. Op soortgelijke wijze zal het ook belangrijk zijn gegevensecosystemen te ontwikkelen voor andere alternatieve brandstoffen (schone H2, bio-lng, biomethaan, hernieuwbare en koolstofarme brandstoffen en andere geavanceerde biobrandstoffen) die aan specifieke marktbehoeften voldoen, met name wanneer gebruik wordt gemaakt van dezelfde brandstofpijpleiding als voor chemisch identieke fossiele brandstoffen. In het algemeen hangt 59 Onder “aanbieder van elektromobiliteitsdiensten” wordt verstaan: een commerciële speler die diensten verleent aan een eindgebruiker, met inbegrip van de verkoop van een oplaaddienst. 60 Onder “e-roaming” wordt verstaan: de uitwisseling van gegevens en betalingen tussen de exploitant van een oplaadpunt en een aanbieder van mobiliteitsdiensten bij wie een eindgebruiker een oplaaddienst koopt. 17 de vraag naar gegevens en de kwaliteit en frequentie van de informatiestromen af van de intrinsieke kenmerken van het oplaad- en tankproces en de gegevens die nodig zijn om passend infrastructuurgebruik voor elke brandstof en elk voertuigtype te waarborgen.  In coördinatie met de lopende werkstromen voor de ontwikkeling van de ruimte voor mobiliteitsgegevens (MDS) en de programmaondersteunende actie voor het coördinatiemechanisme om de nationale toegangspunten te bundelen, zal het Forum voor duurzaam vervoer besprekingen voeren over technische specificaties en beleidsvereisten voor de ontwikkeling van een open data-ecosysteem dat de vrije toegang en het hergebruik van gegevens voor elektromobiliteit en andere alternatieve brandstoffen tegen respectievelijk 2023 en 2025 waarborgt. Daartoe zal het forum voor duurzaam vervoer werken aan de specifieke statische en dynamische gegevenstypes die nodig zijn om nieuwe diensten resultaten van de programmaondersteunende actie IDACS, als basisinput voor de werkzaamheden aan een mogelijke gedelegeerde handeling, die gepland is voor 2022. te creëren, voortbouwend op de 4 Zorgen voor brede samenwerking op weg naar een gemeenschappelijk doel Het is niet eenvoudig om de transitie van de vervoerssector naar duurzame en schone energievoorziening in kaart te brengen en ten uitvoer te leggen. De snelle uitrol van oplaad- en tankinfrastructuur brengt aanzienlijke uitdagingen met zich mee: voor plannings- en vergunningsprocessen, voor de planning van de integratie van energiesystemen, voor de opbouw van interoperabele naadloze gebruikersdiensten en voor de ontwikkeling van een open en concurrerende markt. Dit vergt brede samenwerking tussen alle publieke en private marktspelers in de hele waardeketen, waarbij de automobiel- en de energiesector samen gedigitaliseerde gebruikersdiensten aanbieden. Dit moet een gemeenschappelijk doel zijn voor zowel de overheid als het bedrijfsleven. Daarom heeft de Commissie het forum voor duurzaam vervoer nauw betrokken bij de voorbereiding van dit uitrolplan, voortbouwend op de nauwe samenwerking met het forum in de afgelopen jaren. Het forum is de belangrijkste deskundigengroep van de Commissie op het gebied van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen. Vertegenwoordigers van alle lidstaten, belangenorganisaties en het bedrijfsleven nemen deel aan dit forum. De leden van het twee vergaderingen en schriftelijke tijdens gedachtewisselingen standpunten en informatie uit te wisselen. forum werden uitgenodigd om als gegevensbeheer, De Commissie zal dit proces van brede samenwerking met belanghebbenden voortzetten. Zij heeft in het kader van het forum voor duurzaam vervoer een aantal nieuwe subgroepen van deskundigen opgericht om te helpen bij het feitenonderzoek en de besluitvorming op cruciale gebieden en concessiepraktijken. De bevindingen zullen worden meegenomen in de toekomstige beleidsontwikkeling. De Commissie zal ook nauwlettend toezien op de installatie van oplaad- en tankpunten in het kader van andere relevante fora en processen, met name de renovatiegolf voor gebouwen61.  De Commissie zal de behoefte aan aanvullende onderzoeks- en innovatieactiviteiten (O&I) ondersteunen, met name via Horizon Europa en zijn partnerschappen met de privésector (geïnstitutionaliseerde en mede-geprogrammeerde partnerschappen) en met lidstaten (medefinanciering). communicatieprotocollen, vergunningverlening 61 COM(2020) 662 final. 18 Nu moeten alle belanghebbenden uit de openbare en particuliere sector over de grenzen en sectoren heen daadwerkelijk en doeltreffend samenwerken aan de ontwikkeling van een open, transparante en interoperabele infrastructuur met naadloze infrastructuurdiensten. De Commissie moedigt alle lidstaten aan om alle overheidsinstanties en marktspelers op alle bestuursniveaus te betrekken bij het overleg over toekomstige beleidsbehoeften en -kansen. 5 Conclusies Het opzetten van de oplaad- en tankinfrastructuur voor een duurzaam mobiliteitssysteem biedt een unieke gelegenheid om het herstel na de COVID-19-pandemie te stimuleren. De daarmee verband houdende investeringen zullen banen creëren die niet gemakkelijk kunnen worden uitbesteed en vaak verankerd zijn in de lokale economieën. Er is een groot potentieel om een nieuwe markteconomie voor oplaad- en tankdiensten op te bouwen die door consumenten wordt gewaardeerd en die nieuwe bedrijfsmodellen ondersteunt, en die tegelijkertijd aanzienlijke sociale en milieuvoordelen oplevert. Het versnellen van de uitrol van oplaad- en tankinfrastructuur is een belangrijke beleidsprioriteit, die tot doel heeft te vermijden dat de marktintroductie van emissiearme en emissievrije voertuigen zou worden belemmerd door een gebrek aan infrastructuur. De komende jaren wordt immers een sterke groei van het aantal voertuigen verwacht. Deze infrastructuur moet toekomstbestendig zijn, met inbegrip van de relevante technische componenten ter ondersteuning van realtime-gegevensuitwisseling en de totstandbrenging van geavanceerde digitale diensten, zodat nieuwe zakelijke kansen kunnen ontstaan en de gebruikerservaring kan worden verbeterd. Dit plan bevat een aantal aanvullende maatregelen ter ondersteuning van de versnelde uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen in de EU. Deze hangen nauw samen met beleid om problemen op het gebied van voertuigen, vaartuigen en vliegtuigen op alternatieve brandstoffen, infrastructuur, de energieproductie, netwerken, gegevens en gebruikersdiensten samen aan te pakken. Ze ondersteunen de beleidsinitiatieven in het kader van het “Fit for 55”-pakket, met name het voorstel om de CO2-emissienormen voor personenauto’s en lichte bedrijfsvoertuigen te herzien en het voorstel voor een nieuwe verordening betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen, tot intrekking van Richtlijn 2014/94/EU van het Europees Parlement en de Raad, alsook de voorstellen voor de pakketten RefuelEU Luchtvaart en FuelEU Zeevaart.  ET ET EUROOPA KOMISJON Brüssel, 14. 7. 2021 COM(2021) 560 final KOMISJONI TEATIS EUROOPA PARLAMENDILE, NÕUKOGULE, EUROOPA MAJANDUS- JA SOTSIAALKOMITEELE NING REGIOONIDE KOMITEELE Strateegiline kasutuselevõtukava täiendavate meetmetega, millega toetatakse alternatiivkütuste taristu kiiret kasutuselevõttu 1 Sissejuhatus rohelisele kokkuleppele2 Euroopa Komisjoni säästva ja aruka liikuvuse strateegiaga1 luuakse alus, mis aitab ELi transpordisüsteemil viia ellu rohe- ja digipööret ning tulla paremini toime tulevaste kriisidega. heide Vastavalt Euroopa transpordisektoris 2050. aastaks vähenema 90 %, mis on kooskõlas nõudega saavutada ELis 2050. aastaks kliimaneutraalsus. Seepärast on säästva ja aruka liikuvuse strateegia peamine prioriteet edendada viivitamatult heiteta taastuvatest energiaallikatest toodetud ja vähese CO2-heitega kütuste ning seotud taristu kasutuselevõttu kõigi transpordiliikide puhul. Sellega seoses on hädavajalik, et ühtki ELi piirkonda ega territooriumi ei jäetaks kõrvale ning et alternatiivkütuste taristu kasutuselevõtu piirkondlikke erinevusi käsitletaks asjakohaselt, eelkõige vähem arenenud piirkondades või erivajaduste ja - tingimustega piirkondades3. ja vähese heitega sõidukite, kasvuhoonegaaside peaks Taastuvatest energiaallikatest toodetud ja vähese CO2-heitega kütuste kasutusele võtmise edendamine peab käima koos laadimis- ja tankimistaristu üldvõrgu loomisega, et võimaldada kõigi transpordiliikide puhul vähese heitega ja heiteta sõidukite ulatuslikku kasutuselevõttu. Säästva ja aruka liikuvuse strateegia suurendab Euroopa juhtalgatuse „Laadimine ja tankimine“ eesmärke taaste- ja vastupidavusrahastu4 raames, nii et teedele peaks paigaldama 2025. aastaks vähemalt ühe miljoni kuni kolmest miljonist üldkasutatavast laadimispunktist ja 500 vesinikutankimispunkti 1 000 tankimispunktist, mida on vaja 2030. aastaks. Samuti soovitakse ja vähese heitega mitmeliigilisele transpordile, samuti toetada transpordisõlmi ning ergutada taastuvatest energiaallikatest toodetud ja vähese CO2-heitega kütuste kasutamist. lennujaamu üleminekul heiteta toetada sadamaid ja Komisjoni ettepanek võtta vastu uus määrus alternatiivkütuste taristu kasutuselevõtu kohta on peamine poliitiline algatus säästva ja aruka liikuvuse strateegias esitatud eesmärkide saavutamiseks. Käesolev kava avaldatakse koos õigusakti ettepanekuga ja selles esitatakse hulk täiendavaid meetmeid, et toetada alternatiivkütuste taristu kiiret kasutuselevõttu. seadvate tehniliste küsimuste kiire Seda kasutuselevõttu saab tõesti kiirendada parema kavandamise ja loaandmise menetluste parandamisega, avaliku sektori sihipärase toetuse pakkumise ja ülejäänute investeeringuid kahtluse alla taristu kasutuselevõtuks on komisjon toonud ELi eelarve raames rahalise toetuse ettepoole. Taaste- ja vastupidavusrahastu rakendamisel tehtud edusammud peaksid aitama oluliselt kaasa turu arengule, aidates samal ajal kaasa COVID-kriisi järgsele taastumisele. Tõhus kavandamine ja lubade andmine on samuti soodustav tegur nii riiklikul kui ka kohalikul tasandil. Käesolevas teatises kutsutakse üles tegema paremat koostööd riiklike ja kohalike ametiasutuste ning sidusrühmade vahel, et levitada häid tavasid kiiresti kogu ELis. Komisjon on juba alustanud selle koostöö toetamist: käesoleva kava koostamisel lähtus ta avaliku ja erasektori peamisi turuosalisi ühendava säästva transpordi foorumi5 oskusteabest. lahendamisega.  Sellise 2 Milline on praegune olukord? 1 COM(2020) 789 final. 2 COM(2019) 640 final. 3 Näiteks maapiirkonnad ja hõredalt asustatud, kaugemad ja äärepoolseimad piirkonnad, saared ja mägipiirkonnad. 4 https://ec. europa. eu/info/business-economy-euro/recovery-coronavirus/recovery-and-resilience-facility_en. ELi taastepaketi nurgakivi taaste- ja vastupidavusrahastu ühendab toetusi ja laene kokku 672,5 miljardi euro eest, mis jagatakse liikmesriikidele reformide ja investeeringute toetamiseks. 5 https://ec. europa. eu/transport/themes/urban/stf_en 1 Põhjalik hinnang ELis alternatiivkütuste taristu kasutuselevõtu seisu kohta antakse komisjoni aruandes, milles käsitletakse Euroopa Parlamendi ja nõukogu direktiivi 2014/94/EL (alternatiivkütuste taristu kasutuselevõtu kohta) rakendamist6. Sellest selgub, et sõltuvalt transpordiliigist on turuvalmidus väga erinev. Kuigi osa liikmesriike on oma ambitsioone suurendanud, puudub ELil endiselt kergesti kasutatava taristu ulatuslik ja täielik võrguga kaetus kõigi transpordiliikide jaoks. Euroopa Kontrollikoda rõhutas samuti oma hiljutises eriaruandes elektrisõidukite laadimistaristu kohta7 märkimisväärseid erinevusi liikmesriikide vahel laadimistaristu kasutuselevõtul ning kutsus neid üles võtma meetmeid. Maanteetranspordis on nüüd märkimisväärselt hoogne elektrisõidukite turg. Uute elektrisõidukite registreerimine kiirenes 2020. aastal paljudel ELi turgudel, sest mudelite kättesaadavus ja ostutoetus on suurenenud ning tootjatele on esitatud sõiduautode ja kaubikute CO2-heite normidest kinnipidamise kohustus. 2020. aasta lõpuks oli liikmesriikides 2,24 miljonit akutoitega elektrisõidukit ja pistikühendusega hübriidelektrisõidukit. Bussid ja veoautod moodustasid vastavalt 0,3 % ja 0,03 % kogu elektrisõidukite sõidukipargist8. Nende sõidukite kasutuselevõtt on koondunud siiski suuresti vähestele turgudele. Liikmesriikide tasandil varieerub 2030. aastaks kava- ja eesmärgikohaselt saavutatav elektrisõidukite osakaal vähem kui 1 %-st kuni üle 40 %-ni kogu autopargist9. Nagu elektrisõidukite puhul, on ka üldkasutatava laadimistaristu kasutuselevõtt tugevalt kontsentreerunud. 2020. aasta liikmesriikides üle 226 000 üldkasutatava laadimispunkti, millest 89 % olid tavalaadimispunktid (võimsusega kuni 22 kW) ja 11 % kiirlaadimispunktid (võimsusega üle 22 kW)10. 70 % sellest taristust jagasid omavahel siiski vaid kolm liikmesriiki: Madalmaad, Prantsusmaa ja Saksamaa11. Eesmärkide tase on mõnes liikmesriigis suurenenud, kuid taristu kavandatud kasutuselevõtt jääb ELis endiselt väga erinevaks. lõpuks oli Surumaagaasil (CNG) töötavate sõidukite puhul (mis on väljakujunenud tehnoloogia) ei eeldata, et praegu 1,2 miljonist sõidukist koosnev sõidukipark lähiaastatel märkimisväärselt suureneks12. Olemasolev taristu, mis hõlmas 2020. aastal umbes 3 642 tankimispunkti13, näib olevat suuresti piisav tulevase nõudluse rahuldamiseks. Sama kehtib ka veeldatud naftagaasi (LPG) praeguse taristu kohta: liikmesriigid ei eelda nende sõidukite osakaalu märkimisväärset suurenemist sõidukipargis 2030. aastaks14. Aastal 2020 oli ELis umbes 332 veeldatud maagaasi (LNG) tankimispunkti, mis teenindasid üleeuroopalise transpordivõrgu (TEN-T) peamisi transpordikoridore ja kuni 6 000 veeldatud maagaasil töötavast veokist koosnevat sõidukiparki15. Kuigi esineb endiselt mõningaid lünki, pakub tankimistaristu juba praegu arenenud võrguühendust. Endiselt on probleemiks maagaasi CO2-heite vähendamine. 6 COM(2021) 103 final. 7 https://www. eca. europa.  eu/Lists/ECADocuments/SR21_05/SR_Electrical_charging_infrastructure_ET. pdf 8 EAFO/ICCT uuring: https://www. eafo. eu/sites/default/files/2021-03/EAFO%20Europe%20on%20the%20electrification%20path%20March%202021. pdf Uute sõidukite registreerimiste kasv ~200 % ja üle selle esines kaheksal turul, samas kui turu kasv ~100 % ja üle selle leidis aset 11 turul. EAFO on Euroopa Komisjoni vaatluskeskus, mis kogub kõikvõimalikke andmeid alternatiivkütuste, sõidukite, taristu ja toetuspoliitika kohta ELis. 9 COM (2021) 103 final. 10 https://www. eafo. eu/sites/default/files/2021-03/EAFO%20Europe%20on%20the%20electrification%20path%20March%202021. pdf 11 https://www. eafo. eu/ 12 SWD(2020) 331 final. 13 https://www. eafo. eu/ 14 COM (2021) 103 final. 15 https://www. eafo. eu/ 2 ja üldine Vesinikkütusega sõidukid on jätkuvalt nišiturg, kuna nende sõidukite ja kütuse kulud on tõhusus ebapiisav16. Kuigi osa endiselt suured liikmesriike on seadnud kasutuselevõtu suhtes kõrged sihid, puudub paljudel kasutuselevõtu strateegia. 2020. aastal töötas 125 vesinikutanklat, mis olid suuresti koondunud vähestesse liikmesriikidesse, ning teatanud kokku vesinikkütuseelemendiga veokite seeriatootmisest käesoleva kümnendi teises pooles. sõidukit17. Osa kasutusel tootjaid umbes 2 000 oli on Vaid vähestes liikmesriikides on olemas spetsiaalne segakütuselistes sõidukites kasutavate biokütuste (e85, ED95) taristu. Nende sõidukite registreerimiste arv on jätkuvalt stabiilne, aga väga väike18. Mis puudutab veetransporti, siis biokütuste, alternatiivset säästvat kütust kasutavate laevade ja sadamakai ääres seisvate laevade kaldaäärse elektritoite19 kasutuselevõtuga seotud andmete kättesaadavus on piiratud20. Kogu maailmas telliti 2019. aastal kokku umbes 300 veeldatud maagaasil töötavat laeva. Ainult pooled neist olid tegelikus kasutuses, pooled veel tarnimata. Kogu maailmas kasutusel olevate elektrilaevade (sealhulgas hübriidide) arv on samuti väike: aastal 2019 oli kasutusel 160 laeva ja ehitusjärgus 104 laeva, kuid turu huvi nende vastu kasvab. Kaldaäärse elektritoite kasutuselevõtt ja kasutamine on endiselt madal. 2021. aasta alguses oli ligikaudu 50-l ELi sisevee- ja meresadamal vähemalt üks kaldaäärse elektritoite ühenduspunkt21. Tulevase algatuse „FuelEU Maritime“ peamine eesmärk on ergutada nõudlust alternatiivkütuste järele laevanduses ühe osana paketist, mille raames viiakse see sektor kooskõlla ELi ambitsiooniga saavutada 2050. aastaks kliimaneutraalsus. Seetõttu on oodata, et alternatiivkütuste kasutamise ning heiteta või vähese heitega laevade kasvutrend lähiaastatel kiireneb. Seoses alternatiivkütuste kasutamisega raudteel on elektrifitseeritud umbes 60 % võrgustikust, mis teenindab 80 % kogu liiklusmahust, ja raudteetaristu elektrifitseerimine jätkub. Lisaks on hiljuti mitmes turutellimused vesinikkütuseelemendiga rongidele22. liikmesriigis esitatud esimesed Mis puutub alternatiivkütuste kasutamisse lennunduses, siis võib juba praegu segada säästvaid lennukikütuseid (täiustatud biokütused ja taastuvatest energiaallikatest toodetud sünteetilised kütused) kuni 50 % ulatuses petrooliga ja kasutada olemasolevat tankimistaristut. Jätkuv teadus- ja innovatsioonitegevus võiks veelgi suurendada segatud kütuse maksimaalset osakaalu. Kulude tõttu jääb tootmine ja kasutamine siiski marginaalseks, moodustades 0,05 % kogu reaktiivkütuse kasutamisest23. Tulevase algatuse „ReFuelEU Aviation“ eesmärk ongi selle probleemiga tegeleda.  ELi lennuettevõtjad ja lennujaamad toetavad vastavalt säästvate lennukikütuste kasutamise suurendamist ja taastuvenergia tarnimist ning investeerivad sellesse. Lennujaamad on juba teinud mitmeid algatusi, et vähendada lennunduses lennujaama tasandi mõju (seisvate õhusõidukite elektrivarustus väravates ja terminalist eemal asuvatel seisuplatsidel). 16 „State of the art on alternative fuels transport systems in the European Union“ (Alternatiivkütuste transpordisüsteemide tase Euroopa Liidus), Teadusuuringute Ühiskeskus, https://op. europa. eu/en/publication-detail/-/publication/fd62065c-7a0b-11ea-b75f-01aa75ed71a1 17 https://www. eafo. eu/ 18 https://op. europa. eu/en/publication-detail/-/publication/fd62065c-7a0b-11ea-b75f-01aa75ed71a1/ ja SWD(2021) 49 final. 19 Kaldaäärne elektritoide või kaldalt tulev elekter. 20 SWD(2021) 631. 21 COM(2021) 103 final. 22 Sealsamas. 23 Sealsamas. 3 Lennundussektor investeerib samuti palju uutesse elektri-, hübriid- ja vesinikuõhusõidukite tehnoloogiatesse. Euroopa Lennundusohutusamet (EASA) sertifitseeris 2020. aastal esimese väikese täielikult elektriliselt käitatava õhusõiduki24 ning eeldatakse, et lähiaastatel hakatakse lühikommertslendude nendele arengusuundadele jõuavad tegelikku kasutusse uued täielikult autonoomsete õhusõidukite (droonide) kontseptsioonid, mis pakuvad uusi lahendusi kaubavedude, kuid potentsiaalselt ka reisijateveo jaoks25. Seda tüüpi õhusõidukite kasutuselevõtt nõuab piisavat taastuvenergiaga varustamist ning investeeringuid tankimis- ja laadimistaristusse lennujaamades. See on eriti vajalik vesiniku tootmiseks ja tarnimiseks26. kasutama CO2-heiteta õhusõidukit. Lisaks jaoks Investeerimisvajadused Euroopa rohelise kokkuleppe kohaselt on laadimistaristut 2025. aastaks vaja üle nelja korra suurendada, et teenindada kasvavat elektrisõidukiparki. See näitab ELi väljakutset laadimispunktide kasutuselevõtu osas lähiaastatel ja võrguühendusse investeerimise vajadust. järgselt investeeringute kogukulud ajavahemikus 2021–2030 Maanteetranspordis ulatuvad alternatiivkütuste taristu kasutuselevõttu käsitleva uue määruse ettepaneku ligikaudu 1,5 miljardi euroni aastas. Meresadamate puhul on kaldaäärse elektritoite taristu kogukulud 2025. –2050. aastal hinnanguliselt 1,2–6,5 miljardit eurot võrreldes lähtestsenaariumi kohaste kuludega, samas kui veeldatud maagaasi punkerdamisele meretranspordis tuleks kulutada 3,4 miljardit eurot (kui kasutatakse laevalt laevale tehnoloogiat). Siseveesadamate puhul ulatuvad kaldaäärse elektritoite taristu kogukulud hinnanguliselt 65–412 miljoni euroni üle lähtestsenaariumi kohaste kulude. Alternatiivkütuste taristu kasutuselevõttu käsitleva uue määruse ettepanekule lisatud mõjuhinnang sisaldab üksikasjalikku hinnangut kulude ja investeerimisvajaduste kohta27. 3 Alternatiivkütuste taristu kasutuselevõtu kiirendamine Taristu kasutuselevõttu on võimalik kiirendada, parandades üldist raamistikku sellise taristu planeerimiseks ning taristuga seotud lubade andmiseks ja hangete korraldamiseks ELis ning suurendades ja suunates paremini riiklikku toetust. Peale selle on sõidukite, taristu ja taristu kasutamise teenuste ühised tehnilised kirjeldused olulised turutegevuse suurendamiseks, kuna need loovad turuinvesteeringute jaoks kindluse. Sellist tegevust hõlbustaks varajasele ühisele arusaamale jõudmine selles, kuidas kõrvaldada ülejäänud standardimisega seotud puudujäägid. Käesolevas kavas esitatud täiendavate meetmete abil on võimalik toetada ettepanekut, mis käsitleb uut määrust alternatiivkütuste taristu kasutuselevõtu kohta. 3. 1 Parem planeerimine, lubade andmine ja hangete korraldamine Majanduslikult tasuvate laadimis- ja tankimispunktide jaotus on ELis ebaühtlane. Selle turu arendamisel on oluline roll kõigil valitsemistasanditel tegutsevatel riigiasutustel.  Avaliku 24 EASA sertifitseeris esimese elektrilise õhusõiduki, mis on täielikult elektrilise lennuki esimene tüübisertifitseerimine maailmas| EASA (europa. eu). 25 Mitu ettevõtjat on teatanud (väikeste elektriliste kahekohaliste) õppelennukite turustamisest. Sellised nišiturud ei vähenda oluliselt CO 2 ega õhusaastet, vaid pakuvad Euroopa tööstustele huvitavaid kõrgtehnoloogilisi arendusvõimalusi maailmaturul. 26 Sellega seoses nihutas Airbusi hiljutine teadaanne vesinikulennukite laialdase kasutuselevõtu kaugemale tulevikku (>2050): https://www. reuters. com/business/aerospace- defense/airbus-tells-eu-hydrogen-wont-be-widely-used-planes-before-2050-2021-06-10/. 27 SWD(2021) 631. 4 sektori asutused saavad kontsessiooni- või loaandmis-, riigihanke- või toetuste andmise menetlusi kohandades aidata kujundada turu arengut selles valdkonnas:  Paljudel juhtudel on vaja laadimis- ja tankimispunktide paigaldamiseks riigi tuge. Ametiasutused peavad neid töid nõuetekohaselt kavandama, sätestades samas ka õiged miinimumnõuded ja teenusestandardid, mis võimaldavad positiivseid kasutajakogemusi ning väldivad teatavate tehnoloogiliste lahenduste kinnistumist. turukonkurentsi ja  Planeerimine ja lubade andmine on samuti olulised tegurid, mis mõjutavad taristu kasutuselevõtu üldist kiirust ja ulatust: juba praegu on laadimispunktide käitajatel mõnikord raskusi sobivate asukohtade leidmisel. Taristu paigaldamiseks vajalike lubade saamisele kuluv aeg võib asukohast sõltuvalt oluliselt erineda, eriti võrguühenduste puhul. Kui kasutuselevõtt ei õnnestu erainvesteeringutega turutõkete tõttu, lubavad riigiabi eeskirjad liikmesriikidel katta osa vajalike lubade saamisega seotud kuludest. ja  Veel üheks takistuseks võivad olla kontsessioonimenetlused. Säästva transpordi loaandmis-, foorumi konsultatsioonides rõhutati, et suuremaid osalejaid riigihankemenetlused kontsessiooni- (suuremahulised osalejaid (kohalikud investeeringud). See kehtib eelkõige kontsessioonitavade kohta (eriti maanteedel, aga ka linnapiirkondades), mille puhul peeti kõige pakilisemateks probleemideks ja konkurentsi puudumist kontsessiooni andmise menetlustes ja kontsessioonide ebasobivat kestust28. laadimisjaamadega seotud sageli soosivad investeeringud/kontsessioonid) piirkondlikke läbipaistvuse või  Ametiasutused peavad kaaluma ka seda, kuidas jaotada optimaalselt üha napimat ruumi konkureerivate vajaduste vahel (nt kõnni- või jalgrattateed, puhkealad või sõidukite laadimine). Laadimis- ja tankimistaristu kasutuselevõttu tuleb vaadelda osana üldisest säästva linnalise liikumiskeskkonna kavandamisest. Kui neid menetlusi tehakse nõuetekohaselt, on riigiasutustel väga suur võimalus ergutada ja kiirendada tulevikukindlate, nüüdisaegsete, kulu- ja energiatõhusate, võrgu seisukohast kasulike, tõeliselt koostalitlusvõimeliste ja kasutajasõbralike lahenduste kasutuselevõttu koos kõrgete teenusestandarditega. Sellega seoses on oluline õppida eestvedajate kogemustest, vältida vigu ja rakendada edukaks osutunud tavasid. Selle vajaduse rahuldamiseks on säästva transpordi foorum juba koostanud avaliku sektori asutustele mitu soovitust sõiduautode ja kaubikute laadimistaristuga seotud hangete korraldamiseks, kontsessioonide ja lubade andmiseks ja/või taristu toetamiseks (säästva transpordi foorumi 2020. aasta soovitused laadimispunktidega seotud hangete kohta)29, samuti kokkuvõtva käsiraamatu30. Soovitused on koostatud praktiliste suunistena ametiasutustele, kes otsivad võimalusi laadimistaristuga seotud hangete korraldamiseks või kontsessioonide andmiseks taristu kasutuselevõtuks ja/või käitamiseks, mida valitsus võib rahaliselt toetada. Soovitused 28 2019. aasta konsulteerimine sidusrühmadega| Liikuvus ja transport (europa. eu). 29 https://ec. europa. eu/transport/sites/default/files/sustainable_transport_forum_report_-_recommendations_for_public_authorities_on_recharging_infrastructure.  pdf 30 https://ec. europa. eu/transport/sites/default/files/stf_handbook. pdf 5 sisaldavad näiteid parimate rakendamisvalmis piirkondlikele ja kohalikele ametiasutustele. tavade kohta, mis sobivad riiklikele, 2021. aasta alguses loodi spetsiaalne säästva transpordi foorumi alamrühm, mis tegutseb ametiasutuste vahelise teabevahetuse platvormina kõigis küsimustes, mille eesmärk on edendada ja hõlbustada kvaliteetse laadimistaristu arendamist. See avaliku sektori asutuste, laadimistaristu kasutuselevõttu toetavate parimate tavade töörühm ajakohastab muu hulgas korrapäraselt soovitusi ja kokkuvõtlikku käsiraamatut ning arutab lubade andmise ja võrguühenduse menetluste ühtlustamise ja lihtsustamise võimalikke lähenemisviise. Samuti esitab ta täiendavaid soovitusi, näiteks erisõidukite laadimistaristu kasutuselevõtuks, ning töötab välja Euroopa töövahendite paketi parimate tavade koondamiseks temaatilisel alusel. Esimesi tulemusi oodatakse 2022. aasta jooksul ja need tehakse kättesaadavaks avaliku sektori asutustele mõeldud uuel spetsiaalsel teadmiste platvormil, mis on osa Euroopa alternatiivkütuste vaatluskeskusest. Planeerimise, lubade andmise ja hangete korraldamisega seotud head tavad liikmesriikides Madalmaades toetab elektrisõidukite poliitika väljatöötamisel ja rakendamisel kohalikke omavalitsusi Põhja-Hollandi, Flevolandi ja Utrechti provintsis omavalitsuste koostööpartnerlus Metropolitan Region Amsterdam-Electric (MRA-Electric). Kohalikud omavalitsused jagavad oma kogemusi ja teadmisi, töötavad välja näidisprojekte, koostavad üldkasutatavad standarddokumendid/-mallid, korraldavad laadimistaristu ühishankeid ning haldavad taristut ühiselt. Koostöö abil on loodud koostalitlusvõimeline laadimisvõrk peamistes linnades ja neid ümbritsevates omavalitsustes (sisemaa). 2020. aasta alguses teatas MRA-E seni suurima ELi laadimistaristuhanke kontsessionääri valimisest: 20 000 uut laadimispunkti. Üksikasjalikuma teabe saamiseks vt https://www. mra-e. nl/. Belgias korraldab Flaami piirkond huvitatud omavalitsustele ja nende nimel iga-aastaseid hankeid jaotusvõrguettevõtja kaudu. Piirkondlik kontsessioon tagab selle, et taristu vastab ühesugustele nõuetele, ja hoiab ära väiksemate suletud võrkude tekkimise (koostalitlusvõime). Osalemine on vabatahtlik: sellised suuremad linnad nagu Leuven, Gent ja Antwerpen on otsustanud korraldada oma hankeid. Saksamaal lõi föderaalvalitsus laadimistaristu planeerimiseks e-vahendi „StandortTool“, mis näitab kõrge ruumilise resolutsiooniga (tsoonid), kas vajadus täiendava laadimistaristu järele on väike või suur. See laadimistaristut käsitlevad andmed ning Saksamaa vahend ühendab olemasolevat sõidukiparki ja sõidukijuhtide liikumismustrid. StandortTool annab iga tsooni kohta teavet ka seoses sellega, kuidas ühendada keskpingevõrku. Seda tehes võivad potentsiaalsed investorid saada esialgse ettekujutuse laadimisjaama võrku ühendamise võimalikest kuludest igas konkreetses asukohas. StandortTooli abil võib kavandada ka tulevasi eeldatavaid vajadusi (2022 ja 2030). Euroopa Komisjon julgustab liikmesriike tegema nendes küsimustes edasist koostööd ning kutsub neid üles kasutama säästva transpordi foorumi soovitusi. Vajaduse korral kutsutakse liikmesriike üles tugevdama oma poliitikaraamistikke, et tagada parem planeerimine, lubade andmine ja hangete korraldamine. 3. 2 Riiklike taaste- ja vastupidavuskavade parim ära kasutamine ja 2021. aasta kestliku majanduskasvu strateegia kohaselt on säästvasse transporti tehtavad investeeringud üks peamisi prioriteete riiklikes taaste- ja vastupidavuskavades, mis on ja reformide ja vastupidavusrahastu raames.  Strateegias kutsutakse eelkõige üles vastupidavuskavadesse reformid ja investeeringud, millega suurendada nõudlust heiteta ja vähese heitega sõidukite järele ning kiirendada laadimis- ja tankimistaristu kasutuselevõttu, et aidata kaasa rohepöördele. investeeringute paketid, mille liikmesriigid koostavad taaste- taaste- lisama 6 tehti 2021. aasta kestliku majanduskasvu strateegias ettepanek ja Samuti vastupidavusrahastu raames Euroopa juhtalgatuse „Laadimine ja tankimine“31 loomiseks, mille eesmärk on edendada tulevikukindlaid keskkonnahoidlikke tehnoloogiaid, et kiirendada säästva, kättesaadava ja aruka transpordi ning laadimisjaamade ja tanklate kasutamist ning laiendada ühistransporti. Lisaks luuakse juhtalgatusega „Energia tootmine“ alus vesiniku valdkonna juhtivatele turgudele Euroopas ja sellega seotud taristule, mis aitab samuti kaasa säästvale liikuvusele. taaste- Sellele vastuseks kavatsevad paljud liikmesriigid lisada kõnealuste prioriteetidega seotud investeeringud ja reformid oma riiklikes taaste- ja vastupidavuskavades transporti ja energiat käsitlevatesse osadesse. Sellega seoses on eriti olulised meetmed, millega kiirendatakse ühistranspordi ja erasõidukiparkide uuendamist heiteta ja vähese heitega sõidukitega, samuti veeremi ja laevade uuendamist ning toetatakse alternatiivkütuste laadimis- ja tankimistaristu kasutuselevõttu nii maanteedel kui ka sadamates. Peale selle annavad ja vastupidavuskavad võimaluse lisada sinna erinõuded, millega muudetakse laadimis- ja vesinikutankimistaristuga seotud lubade andmine sujuvamaks, aidates kaasa haldustõkete kõrvaldamisele. Palju häid näiteid võib leida liikmesriikide poolt juba esitatud taaste- ja vastupidavuskavade hulgast, mis annab investeeringute lisaväärtusest üleminekul säästvale ja arukale liikuvussüsteemile. Enamikus liikmesriikides hakatakse meetmeid rakendama koostöös piirkondlike ja kohalike ametiasutustega ja/või koostöös eraettevõtjatega, et võimendav mõju oleks võimalikult suur. tunnistust kõnealuste kavade taaste- taaste- ja vastupidavusrahastu Kõiki liikmesriike on julgustatud täielikult ära kasutama kõiki neile kättesaadavaks tehtud vahendeid, olgu siis tegemist tagastamatu toetuse või laenudega. Nagu elektriprojektide puhul, taristuprojektidega seoses julgustatakse ka alternatiivkütuste piiriüleste sidemete loomist. Planeerimise ja rakendamise käigus võivad kontaktid oluliselt investeeringutest saadava kasu kaasa aidata maksimeerimisele. Parimate tavade vahetamise protsessile võib kaasa aidata komisjoni tehnilise toe instrument32, mille eelarve aastateks 2021–2027 on 864 miljonit eurot. Selle vahendi alusel võivad liikmesriigid taotleda tehnilist tuge muu hulgas oma riiklike taaste- ja vastupidavuskavade rakendamiseks, sealhulgas rohepöördega seotud aspektides. Lisaks võivad liikmesriigid tehnilise toe instrumendi 2022. aasta rahastamistsükli raames taotleda tuge kooskõlas kavandatava tehnilise toe juhtprojektiga „Laadimine ja tankimine“, mis keskendub alternatiivkütuste taristu kasutuselevõtu edendamise meetmetele, sealhulgas säästva linnalise liikumiskeskkonna kontekstis. toetatud Prioriteetide ja eesmärkide selge kirjeldus ning hästi kavandatud investeeringud ja reformiprojektid annavad vajaliku selguse ning tagavad suure mõju ja lisaväärtuse. Komisjon võtab arvesse seda, mil määral taaste- ja vastupidavuskavad toetavad alternatiivkütuste taristu arendamist, hinnates, kas need kavad aitavad kaasa rohepöördele, mis on osa taaste- ja vastupidavusrahastu määrusega kehtestatud hindamiskriteeriumidest.  Rahastust toetatavate projektide suhtes kohaldatakse ka riigiabi eeskirju, kui turutõrgete tõttu turg üksi vajalikke investeeringuid ei võimalda, et toetada üleminekut keskkonnahoidlikule liikuvusele. Komisjon on esitanud maanteesõidukite laadimis- ja tankimistaristu jaoks konkreetsed riigiabi käsitlevad suunised, mida tuleks nõuetekohaselt arvesse võtta33. Riigiabi eeskirjad hõlmavad taristusse tehtavaid investeeringuid, mille eesmärk on tarnida elektrit, 31 https://ec. europa. eu/info/files/example-component-reforms-and-investments-clean-smart-and-fair-urban-mobility_en 32 Euroopa Parlamendi ja nõukogu 10. veebruari 2021. aasta määrus (EL) 2021/240, millega luuakse tehnilise toe instrument. 33 https://ec. europa. eu/competition/state_aid/what_is_new/template_RFF_electric_and_hydrogen_charging_stations. pdf 7 vesinikku või vajaduse korral üleminekulahendusena gaasi sõidukitele, sealhulgas kaherattalistele elektrisõidukitele, sõiduautodele, kaubikutele, veoautodele, bussidele või laevadele (laadimis- või tankimistaristu), olenemata sellest, kas tegemist on riigiabi saaja enda tarbeks rajatava taristu, poolavaliku taristu või üldkasutatava taristuga34. Sõltuvalt asjaomasest projektist on liikmesriikidel võimalik kasutada mitut riigiabi vahendit35. Üldise grupierandi määrust tuleks õigeaegselt muuta, et võimaldada teatavat toetust laadimis- ja tankimistaristule ning lihtsustada selliste projektide rakendamist. Samuti on käimas töö energia- ja keskkonnaalase riigiabi suuniste muutmiseks, et lisada erieeskirjad laadimis- ja tankimistaristu abikavade hindamise kohta36. 3. 3 tasandil ELi erainvesteeringute ligimeelitamine ja suutlikkuse suurendamine suurendamine rahastamise paremini ja suunamine, EL kaasab juba kaudselt ja otseselt täiendavaid avaliku sektori investeeringuid, et aidata ligi meelitada erasektori vahendeid alternatiivkütuste taristu kasutuselevõtuks. Mitmeaastase finantsraamistiku rahastusperioodil 2014–2020 on Euroopa ühendamise rahastu aidanud kaasa 20 450 laadimis- ja tankimispunkti kasutuselevõtu toetamisele: 19 236 elektrisõidukite laadimispunkti, 130 vesinikutankimispunkti, 1 050 surumaagaasi ja veeldatud maagaasi tankimispunkti maanteedel (vastavalt 809 ja 241) ning veeldatud maagaasi tankimispunktid ja/või kaldaäärne elektritoide 7 siseveesadamas ja 27 meresadamas37. ELi 2021. –2027. aasta mitmeaastases eelarves on taristu kasutuselevõtule oluliselt suurendatud. Liikmesriigid ja muud sidusrühmad saavad kasutada mitmesuguseid täiendavaid fonde ja rahastamisvahendeid. toetust alternatiivkütuste Täielikult kooskõlas Euroopa rohelise kokkuleppega käsitletakse Euroopa ühendamise rahastu 2021. –2027. aasta programmis (Euroopa ühendamise rahastu II) kliimamuutusi ja eraldatakse 60 % selle üldeelarvest kaasrahastamisalgatuste jaoks, millega toetatakse kliimaeesmärkide saavutamist ja kiirendatakse üleminekut heitevabale liikuvusele. Selleks luuakse Euroopa ühendamise rahastu II raames alternatiivkütuste rahastu. Sellest rahastatakse taastuvatest energiaallikatest toodetud ja vähese CO2-heitega kütuste jaoks alternatiivkütuste taristut, kombineerides Euroopa ühendamise rahastu toetused finantsasutuste pakutava rahastamisega, et saavutada investeeringute suurem mõju. Euroopa Investeerimispank (EIP) ei ole ainus rakenduspartner, segarahastamist võivad hõlbustada ka teised riiklikud tugipangad. Uue rahastu eesmärk on kohaneda turu arenguga, võttes arvesse raskeveokite laadimis- ja tankimistaristu erivajadusi.  Sellega seoses kavatseb komisjon samuti määrata kindlaks asjakohase kindla kaasrahastamismäära elektri-38 ja vesinikupõhiste alternatiivkütuste transpordiliikide puhul39 nii Euroopa ühendamise rahastu taristuprojektidele kõikide ühtlustatud üldeelarve ühtekuuluvusvahendite proportsionaalselt raames kui ka 34 Elektri- või muude heiteta või vähese heitega maanteesõidukite ostmise toetamiseks on olemas eraldi eeskirjad. https://ec. europa. eu/competition/state_aid/what_is_new/template_RFF_premiums_acquisition_low_emission_vehicles. pdf. 35 Need hõlmavad näiteks üldise grupierandi määruse sätteid, ELi toimimise lepingu artikli 107 lõike 3 punkti c alusel otseselt siseturuga kokkusobivat abi, keskkonna- ja energiaalase abi suuniseid, regionaalabi suuniseid või avaliku teenuse osutamise kohustuse täitmise eest makstava hüvitisega seotud eeskirju. 36 Avalik konsultatsioon kliima-, energia- ja keskkonnaalase abi muudetud suuniste üle: https://ec. europa. eu/competition-policy/public-consultations/2021-ceeag_nl. 37 Need esialgsed arvud ei hõlma veel Euroopa ühendamise rahastu toetusi, mis on ettevalmistamisel pärast segarahastamisvahendi neljandat toetustaotluste esitamise vooru. 38 Nt bussidepoode taristu või tarnetaristu ning maapealsed toimingud TEN-T mere- ja siseveesadamates ja lennujaamades. 39 Euroopa ühendamise rahastu II raames ei ole sõidukite või laevadega seotud kulud rahastamiskõlblikud, välja arvatud siseveeteede ja lähimerevedude puhul, kui toetatud laadimis-/tankimistaristu kasutamise alustamiseks on vaja algset laevade arvu. 8 kaasrahastamismääraga40. Komisjon toetab ainult 150 kW või suurema võimsusega laadimispunkte, eriti nendes TEN-T teedevõrgu osades, kus ei ole veel saavutatud piisavat taristu katvust. Selleks et lihtsustada rahastu haldamist ja rakendamist, kasutab komisjon rahastamiseks41lihtsustatud ülikiirete ühikukulusid, sealhulgas võrguühenduse kulu42. laadimispunktide rahastamisena TEN-T teedevõrgus on ülikiirete laadimispunktide ebapiisav kättesaadavus peamine probleem seoses piiriülese reisimisega pikemate vahemaade taha. Ainult mõnel võrguosal on vähemalt üks kiirlaadimispunkt iga 60 km järel. Samuti on killustatud teedevõrgu varustamine vesinikutanklatega. Üheks oluliseks prioriteediks ja meresadamate varustamine piisava säästva alternatiivkütuste taristuga. Selleks et võimaldada ülikiirete laadimispunktide geograafiliselt suunitletud kasutuselevõttu, teeb komisjon TENtec-kaartide43 lünkade analüüsi. Tulevikus hõlmab see analüüs põhjal alternatiivkütuste marsruutimist varasemate liiklusvoogude põhjal. koondumispunktide/kõrghooaja kindlaksmääramist jääb ka sisevee- taristu ja Paljudel juhtudel eeldatakse, et linnapiirkonnad meelitavad ligi muude piirkondadega võrreldes rohkem erainvesteeringuid, kuna nendesse on koondunud arvukalt potentsiaalseid kasutajaid. Seepärast on ühistranspordisõidukite laadimistaristu avaliku sektori rahastamise peamine prioriteet, mis täiendab heitevabade busside kasutuselevõttu linnades. Näiteks hõlmaks see laadimistaristut depoodes, võimalusepõhiseid laadimisseadmeid ja nendega seotud energiasalvestussüsteeme. Selleks et maksimeerida erainvesteeringute mõju, püüab komisjon Euroopa rohelise kokkuleppe raames saavutada aktiivselt sünergiat programmi „Euroopa horisont“ partnerlussuhete ja missioonidega, eelkõige kavandatud kliimaneutraalseid ja arukaid linnu hõlmava missiooniga44, mille eesmärk on muuta 2030. aastaks kliimaneutraalseks 100 linna. Missiooni oluline aspekt on säästva linnatranspordi ja liikuvuse edendamine, mis pakub võimalusi linnadele, kes soovivad investeerida heitevabasse ühistransporti ja sellega seotud taristusse. Selle missiooni raames tehtavad investeeringud võivad anda positiivse panuse laadimistaristu kasutuselevõtmisse linnades.  See protsess hõlmaks nii üldkasutatavate laadimispunktide rajamist kui ka torustike ja juhtmete paigaldamist hoonetes ja parklates sõidukite eralaadimiseks. Samuti pakuvad programmi „Euroopa horisont“ partnerlused tööstuse ja liikmesriikidega kaudu rahastamisvõimalusi arendustegevuseks nendes valdkondades. Heiteta maanteetransporti („2ZERO“) ning patareisid ja akusid käsitlevate Euroopa partnerluste ning saastevaba vesiniku ühisettevõtte45 raames pööratakse erilist tähelepanu laadimis- ja keskkonnahoidlikule partnerluse ülemineku energiale teadus- ja 40 Alternatiivkütuste rahastu kaasrahastamismäärade ja üldise rahastamispaketi maksimaalse 50 % kaasrahastamismäära suhet kohaldati proportsionaalselt alternatiivkütuste rahastu „ühtekuuluvuse“ kaasrahastamismäära ja ühtekuuluvusvahendite maksimaalse 85 % kaasrahastamismäära suhte suhtes. 41 Võttes arvesse elektromobiilsuse turusegmendi kulude kiiret vähenemist ning kirjanduses esinevat vähest teavet 350 kW võimsusega laadimispunktide kulude kohta, on kaasrahastamismäär konservatiivsem. Siiski on ühikukulu alusel antav toetus (väärtusena, eurodes) vähemalt 350 kW laadimispunkti puhul kaks korda suurem kui laadimispunkti puhul, mille võimsus on vähemalt 150 kW. 42 Võrguühenduse puhul on ühikuhinna alusel antava toetuse eeltingimus vähemalt nelja laadimispunkti kasutuselevõtmine (NB! 350 kW võib tähendada kahte 150 kW laadimispunkti). 43 https://ec. europa. eu/transport/infrastructure/tentec/tentec-portal/site/index_en. htm 44https://ec. europa. eu/info/research-and-innovation/funding/funding-opportunities/funding-programmes-and-open-calls/horizon-europe/missions-horizon-europe/climate- neutral-and-smart-cities_en 45https://ec. europa. eu/info/files/european-partnership-towards-zero-emission-road-transport-2zero_en; https://bepassociation. eu/about/batt4eu-partnership/; https://www. fch. europa. eu/. 9 tankimistaristu arendamisele sellistes valdkondades nagu V2G-süsteemid ja laialdane maanteel laadimise taristu või veoautode kiirlaadimise ja vesiniku tankimise protokollid. Komisjon on käivitanud ka patareide ja akude juhtalgatuse, mille raames toetatakse Euroopa patareide ja akude väljatöötamist ja innovatsiooni („Battery 2030+“) täiendavalt 200 miljoni euroga. Innovatsioonifond toetab uuenduslikke ja vähese CO2-heitega tehnoloogiaid ning aitab üleminekut kliimaneutraalsusele. tööstuslikke ettevõtetel lahendusi, toetada turule tuua et on roll kõigi keskne aitamisel Ühtekuuluvuspoliitikal keskkonnahoidlikumale, kliimaneutraalsele Euroopale üleminekul ning selle tagamisel, et ühtegi piirkonda ei ja kasutuselevõtmisse tehtavate investeeringute toetamiseks – eelkõige vähem arenenud liikmesriikides ja piirkondades – on kättesaadav Euroopa Regionaalarengu Fond ja toetust, mis hõlmab kõiki Ühtekuuluvusfond. Ühtekuuluvuspoliitika alusel antakse transpordiliike liikuvuseni kooskõlas riiklikes ja piirkondlikes programmides määratletud erinõuete ja -prioriteetidega. jäetaks kõrvale. Teadusuuringutesse, tasandeid, TEN-T-st kohaliku transpordisüsteemi kõiki innovatsiooni piirkondade ja investeeringuid kogu Euroopa Liidus, Programmist „InvestEU“46 saab eelkõige selle säästva taristu haru kaudu toetada tulevikukindlaid kaasata ja ja osutada nõustamisteenuseid projektide erainvesteeringuid ettevõtjatele, kes tegutsevad säästva taristu ja liikuvate varade valdkonnas. Programmi „InvestEU“ tagatisega saab toetada aruka ja säästva transpordi valdkonnas riskantsemate projektielluviijate, nagu VKEd ja innovatiivsed ettevõtted, rahastamist. Samuti saab selle programmi sotsiaalvaldkonna investeeringute ja oskuste haru raames toetada oskuste, hariduse, koolituse ja nendega seotud teenuste edendamise meetmeid. Peale selle on võimalik kombineerida Euroopa ühendamise rahastu InvestEU segarahastamistoimingu raames. 