Het penningsken, 1875, no. 26, 01-04-1875 
Johan TO 26. — Lidmaatschap € 1 per week. — Maandelijks een blaadje. — 1875. HST Pijnhekjes. Hulpvereeniging der Utrechtsche Zendingvereeniging, TWEEDE SERIE. OVERBLIJKSELLEN DE NED. HEEV. KEK OP CEEAM, SEDEET DE DAGEN DE REPUBLIEK. Vervolg van N°. 25. Smartelijk moge het gesteld zijn met het onderwijs op Ceram, doch lezen wij het bericht van Broeder de Vries verder, dan is het ons alsof wij het een ieder luide moeten toeroepen, hier is meer dan smart, hier is iets wat grieft, wat uw hart diep treft, — vooral omdat het de overblijfselen van een vroegere evangelisatie zijn, die dikwijks de vraag in ons doen rijzen, zoude Ceram er niet beter aan toe zijn, als het geen naamchristendom gekend had? Wat zegt gij b.v. van een beschrijving als deze uit br. de Vries' verslag: "de ervaring heeft mij geleerd, dat er hier van eigenlijk gezegd huisbezoek geen sprake kan zijn. Het mist zijn doel; meermalen probeerde ik het, maar telkens was mijn poging vruchteloos. Kwam ik een huis voor in, dan liepen zij, die ik opzoeken wilde, veelal de achterdeur uit, of klommen als katten op zolder. Eens gelukt het mij ook al een enkele keer, iemand, die niet weg liep te vinden, dan was het toch ondoenlijk een vertrouwelijk gesprek aan te knopen, want overal werd ik vergezeld door een troep nieuwsgierige jongens, die, waar ik ging, binnen zochten te sluipen, of door deur en venster mij aangaapten. Wel werden zij nu en dan weggejaagd, maar na zich een oogenblik verstrooid te hebben, kwamen zij terug; wel verbood de Egent dat iemand mij volgen mocht; maar het hielp niets. Verlang ik tegenwoordig iemand te spreken, dan verzoek ik hem bij mij aan huis te komen. Wordt iemand ziek, dan ga ik die, zoodra ik het verneem, bezoeken, en help hem, des verkiezende, met medicijnen, maar hoe weinigen maken er gebruik van. Zij nemen liever inlandsche geneesmiddelen." Zelden geeft men mij echter kennis, wanneer er iemand ziek geworden of gestorven is; de meesten zijn bang, dat ik zal komen om naar hun zieken te zien, en dragen daarom zorg dat ik niets van hen zie of hoor. Soms is dit uit vrees, dat ik medicijnen ingeven zal, of de bijgeloovige dingen, waardoor zij de ziekte proberen te verdrijven, te keer zal gaan. Er zijn echter ook gevallen, waarin men om andere reden mij onkundig houdt van sommige ziekte. Ja ik huiver bijna het neder te schrijven, er doen zich gevallen voor, waaruit duidelijk blijkt, dat alleen de vrees, dat de zieke herstellen zal, oorzaak is, dat hem geen geneesmiddelen worden toegediend. Om nog iets van de dienstreizen te vertellen, deel ik u, waarde lezer, het volgende uit het bericht van Br. de Vries met: "Ik behandelde te Awaia in een godsdienstoefening de gelijkenis van de goede Herder. Terwijl ik hiermee bezig was, kwamen er op eens eenige Alfoeren binnen lopen, met hunne kinderen op de arm en op de rug. Zij kwamen om de kinderen te laten doopen. Ik heb gemeend die kinderen niet te moeten doopen. Immers zou zulk een doopen, op zijn best genomen, doelloos zijn, en zelfs strijdig met het doel der zending, dat niet door doopen, maar slechts door onderwijzen kan bereikt worden onder heidenen. Alfoeren toch, die zoo gedoopt worden, zonder vooraf behoorlijk ondericht te hebben genoten, blijven wat zij zijn, en bij elkaar is de zending niet gebaat; zij lijdt er veeleer schade onder. Die genoemde Alfoeren, naar het scheen, hoofdzakelijk kwamen omdat de meester gezegd had, dat alle kinderen gedoopt 'moesten' worden, was dit voor mij een reden te meer om den doop te weigeren". (De verhouding tussen de meesters en de Zendelingen is zeer treurig, de eerstgenoemden zien zich door de Zendelingen in hunne vermeende rechten verkort, vroeger konden zij huwelijken inzegenen enz. en nu mag dat niet meer, zij beschouwen den Zendeling als een lastige bewaker). Het huiselijk leven is een soort van familieleven, maar het kuische van het patriarchale leven wordt er geheel in gemist; de jongman brengt zijn vrouw in het ouderlijke huis en beiden zijn aan de vader der mans onderdanig; de vader of grootvader wordt in alles gekend, en diens wil geschiedt meestal. De ouders zijn meestal zeer tegen het wettig huwen der dochters, want trouwen zij, dan verlaten zij het ouderlijk huis, verliezen de ouders alle aanspraak op hunne kleinkinderen, en daardoor ook het vooruitzicht van op hunnen ouden dag hulp en steun in dezen te zullen vinden. Zoo is het dan zeer treurig met den zedelijken en godsdienstige toestand der bevolking gesteld, die sinds lang christelijk heet en het oogenschijnlijk is, want overal worden scholen en kerken gevonden. Br. de Vries getuigt vrij uit, dat het gouvernement zich jaar op jaar opofferingen genoeg getroost, en toch, voegt hij er aan toe, schoot het Christendom hier tot nog toe geen wortelen, en heeft het hoegenaamd niet als zuurdesem gewerkt. Het mist alle geest en leven, ja is eigenlijk niet meer dan een versteende vorm. De oorzaken hiervan hebben wij u reeds in het vorige blaadje uiteengezet: 1°. de wijze, waarop het Christendom op Ceram ingevoerd werd; 2°. de gebrekkige zorg, in later tijd aan het onderwijs besteed, en 3°. wat wel het hoofdbeletsel tegen den vooruitgang des Christendoms te allen tijde zal geweest zijn en nog is, nl: de gehechtheid aan de zeden en gewoonten van het voorgeslacht. Die gewoonten zijn heilig in aller oog, en daarom geeft men ze voor niets ter wereld prijs, en houdt men er met hand en tand aan vast, zonder te vragen of zij niet in strijd zijn met het Evangelie, dat toch voor iedere Christen het enige richtsnoer van geloof en wandel moet zijn. Vele meesters zijn beiden ongeloovig en bijgeloovig; zoo wordt b.v. de zendeling zelden gevraagd om te bidden voor zieken of op reis zich begevenden. Vaker wordt de voorbede van de meesters ingeroepen, maar dan moet een goed gebed ook goed betaald worden. Onlangs hoorde Br. de Vries van zekeren meester deze woorden: "Waar wel, mijnheer, is dat hier een volk, zijn dat Christenen! Vóór zij naar Ambon gingen heb ik op hun verzoek een gebed voor hen gedaan. Nu komen zij terug, hebben al hun sago verkocht, maar bij mij komen zij niet (lees: mij betalen zij niet voor het gebed); maar wacht, een andere keer!" Ik heb hem aangeraden, om die anderen keer het bidden en geld aan te nemen maar te laten. Of hij het doen zal? Ik vrees neen." Het kerkelijk leven is ook vermengd met allerlei bijgeloof. Zoo heeft de Doop op Ceram b.v. weinig betekenis, echter hechten anderen er zulk een groote waarde aan, daar hij een zaligmakende kracht uitoefent of om dat zij er allerlei bijgeloovige dingen aan verbinden. Het Avondmaal daarentegen wordt hoog geschat en trouw bezocht. Waarom dit echter het geval is, meent Br. de Vries niet met zekerheid te kunnen zeggen; zeker minder omdat het een instelling van de Heer is, of een herinnering aan Zijn lijden en dood, dan omdat een goede Avondmaalsviering volkomen schuldvergiffenis bewerkt; m.a.w. een kwijtbrief voor de zonden wordt. Berouw en ootmoed ontbreken; slechts komt het er op aan zich goed aan tafel te gedragen, de kleinste vergissing kan de Avondmaalszegen in een vloek doen verkeeren. Wie eenmaal aan tafel zit mag niet meer opstaan, of ruimte maken voor een ander. In het volgende blaadje verantwoording van de gelden ontvangen sedert 31 Mei. De Hoofdkassier A. W. van Beeck Calkoen. Snelpersdruk van Kemink en Zoon, te Utrecht. 