Israe\u0308litisch weekblad, 1853, no. 24, 17-06-1853 
ANNO 1853. 24. \ . 'V ANNO 5613. ISRAELISTISCH WEEKBLAD. Dit Blad verschijnt eenmaal ’s weeks, des Vrijdags, bij M. COSTKR Jz. te Amsterdam. De prijs per Jaargang is ƒ5 hij abonnement; voor de buitensteden franco per post met 50 cents verhooging. Advertentiën worden in dit blad geplaatst van 1 6 regels a 60 cents en elke regel meerder i 10 cents, behalve de zegelgelden. Regels met buitengewone groote letlers, worden ais dii'iliele berekend. VRIJDAG, n mii Afzonderlijke nommers worden k 10 cents berekend. De mteekening geschiedt bij alle Boekhandelaren, Post Directeuren , enz. in het Rijk. Bijdragen brieven enz. , deze uitgave betreffende, moctot uiterJljk vóór , en Advertentma Woen«ela;f des ingezonden worden aan het Bureau van dil blad Muiderstraat V. 260,. ie Amsterdam. Ke ««tvaagst van «nsefrankce, rte brieven , pakjes , enz. , die niet van onze vaste correspondenten afkomstig zijn , wordt ten steliigste geweigerd. Hel Jodendom , loegelicht in zijn Beginsel, Geschiedenis en Litteratuur. Bovenstaanden titel voert een in afleveringen verschijnend werk van den beroemden Hoogleeraar aan het Rabbijnen instituut te Padtia , den Heer Samuei, David Luzzato , hetwelk door den Heer G. Hesse , in de Archioes Israéütes van dit jaar, bl. 27.5 , op de volgende wijze aaiigekondigd wordt. //Het Jodendom,” zegt Prof. Luzzato in de te korte voorrede aan het hoofd zijner uitgave geplaatst, //het Jodendom moest lang stilzwijgen. Het werd belasterd, verminkt, als een vijand der menschen voorgesteld, ofschoon het het eerst de eenheid van het meiischelijke geslacht leerde, en als noodzakelijk gevolg hiervan, de algemeene broederschap. Terwijl het het licht der regtvaardigheid en liefde ontstak, hetgeen van lieverlede de barbaarschlieid der heideiische wereld voor de tegenwoordige beschaving deed wijken, werd het Jodendom veroordeeld tot den lijdehjken toestand van den doove, die niet hoort, van den stomme, die den mond niet opent. Zijne leerlingen werden, in overeenstemming met gewijde godspraken behandeld als het lam , dat zich naar de slagtplaats laat slepen en als het schaap, dat zijne stem met veriieft tegen de hand, die het van zijne vacht berooft. Thans zijn gelukkig de tijden veranderd; stilzwijgen ware eene misdaad en niet te verontschuldigen. // Het is niet meer noodig lasteringen te logenstraffen ; niemand hecht er meer geloof aan. Het is niet meer te doen , om regten te handhaven;—zij zijn bijna overal erkend. Het eenigste, wat er te doen overblijft, is de waarheid helder te doen uitkoinen. //Het Jodendom wordt thans noch gehaat, noch vervolgd; maar het is weinig gekend en weinig gewaardeerd , en dat niet alleen door belijders van andere gezindten , maar door de groote meerderheid der Hebreërs zelven, en zoowel Israëlieten, als niet-Israëlieten, hebben mij den wensch te kennen gegeven , om zonder het moeijelijke en omslagtige onderzoek der oorspronkelijke bronnen, naauwkeurige en juiste kennis omtrent het Judaïsmus oj) te doen. //Ten einde, voor zoo veel mij mogelijk is, aan dit vereerend verlangen te voldoen , en de hoop aan de waarheid dienst te bewijzen, onderneem ik dezen arbeid, welken ik spoedig zal vervolgen , iiidien deze eerste proeve gunstig zal worden opgeriomen. // Zonder mij aan eenige orde of aan eenig vastgesteld jilan te binden, zal ik nu eerst dit, dan weder een ander gedeelte van het beginsel, de geschiedenis en de litteratuur des Joderidoms behandelen.” Deze regelen, getrouw vertaald, maken alle verdere toelichting omtrent den aard en de verdeeling van den arbeid des Heeren Luzzato overbodig, en veroorloven ons, om, zonder iets meer te zeggen, terstond tot den tekst zelven van het werk over te gaan. Wij hebben de twee eerste aÜeveringeii voor ons; de eerste bevat de vier volgende artikelen : wezen van het Jodendom , maatschappelijke geest van het Jodendom; Hcbreeuwsche litteratuur in /tatiè'; bijbelsche poësie; de tweede bevat lessen over de Israël, geschiedenis. Wij zullen thans onze lezers alleen over de eerste aflevering onderhouden. ° Het Jodendom, zegt do Heer Luzzato , is eene theoretischpraktisebe, godsdienstig-zedelijke leer. Het is eene leer, en niet eene wmtenschap. Het is eene tlieorefisch-praktische leer; het streeft om bepaalde denkbeelden en gevoelens in te boezemen, die den mensch aansporen, om op zekere wijze meer bepaald dan op eenige andere te bandelen. De hoofdzaak van het Jodendom is de praktijk. S’K't ipu nV ntt’vcn ; het is niet de studie, die van het grootste gewigt is , maar de uitoefening. Het Jodendom is eene godsdienstig-zedelijke leer. Het is onderrigt, betreffende godsdienstige denkbeelden en zedelijke daden. Het wezen van het Jodendom moet dus tweevoudig zijn: het moet uit twee beginselen zijn zaraengesteld, of met andere woorden , het Jodendom moet twee wezenlijke ei- pnschappen bezitten; eene theoretische, dieopGodsdienstigedenkbeelden,_ en eene praktische, die op zedelijke handelingen bele ing heeft De twee beginselen: zijn Voorzieiii'/’heid en Liefde. ° * A ongetwijfeld schooner, niets grootscher dan het Jodendom op die twee beginselen te vestigen , de Voorzienigheid en de Liefde. Dit is in twee woorden al de verpligtingen van den mensch zamenvatten: God en onze evennaaste. Doch de Hoogleeraar vergunne ons hem te vragen , of de éénheid Gods nmt een der wezenlijke beginselen van het Jodendom is , en of, niettegenstaande zijne ruime beteckenis, het woord Voorzieni'/heid zonder iets meer, die éénheid in zich sluit ? Dit zij in het voorbijgaan gezegd, zonder dezen woordenstrijd verder te willen drijven. Wij beijveren ons alle hulde toe te zwaaijen aan de oordeelkundige en diepzinnige redeneringen , door den geleerden schrijver ter verclediging van het eerstgenoemde beginsel aangevoerd. Hij beschrijft dit aldus: Hij ontwikkelt het denkbeeld, dat het goed en kwaad in dit leven geeiie gevolgen van het toeval zijn, maar de vergelding onzer goede of slechte handelingen door de Goddelijke regtvaardigheid. Doch behalve die natuurlijke en gewone Voorzienigheid , voegt de Fleer LiTZZ.vro er bij , neemt het Jodendom nog eene andere buitengewone en bovennatuurlijke aan , waaruit de openbaring en de wonderen voortvloeijen. ' Welli//t btdiiegen wij ons, doch deze dualiteit in de schijnt ons niet zeer gelukkig bedacht, om in het wezen des Jodendoms in te dringen. De Hoogleeraar had, naar het ons voorkomt, misschien beter gedaan , door ons terstond de Voorzienigheid voor te stellen, niet als zelve een der beginselen, maar als de eerste algemeene eigenschap van het beginsel God'. Aiiets belet ons dan , om aan deze eigenschap twee wijzen van werking toe te schrijven: eene, zooals hij te regt zegt, natuurlijke en gewone, en de andere buitengewone én bovennatuurlijke, 'üe Heer Luzzato heeft zelf begrepen, dat het woord Voorzienigheid niet volstrekt dezelfde waarde heeft als dat van God, want eenige regels later laat hij het woord Voorzienigheid varen, en ze°t met even veel regt als goeden smaak: De God der Hebreërs Is wel verre van te zijn, zooals sommigen dit bewmerden, een nationale God; hij is de God van hemel en aarde, de Vader van alle menschen. Maar toen de geheele M'ereld afgoderij en veelgodendom aankleefde, en toen de Israëlieten alléén den waren God aanbaden , toen moest men Hem noodzakelijk den God van Israël -noemen, zooals men den God d’er Moabiten, en Bagon den God der Philistijnen noemde.’’ Heer Tjuzzato besluit dit onderzoek van het eerste beginsel door een even schrander als vroom denkbeeld; z-De toekoTnst, door de Hebreërs gevvenscbt,” zegt bij, //is de hoop van ieder inensch , die geloof slaat aan den vooruitgang in de besebavin», waai'van het Jodendom de eerste meester was. Die toekomst °‘s bet rijk Gods , de heiliging van Zijnen naam. Het is de dagelijkscbe wensch van Hebreërs en Christenen; van de eersten, wanneer zij zeggen: nm3i>Q nin njsß' B'ipri'l hjP' (dat Zijn groote lYaam verheerlijkt en geheiligd worde, en dat Hij Zijn rijk doe geboren worden) , en van de anderen, wanneer zij zeggen: Pater nosler, Qui es in Coelis, sanctifcelur Nomen Tuum , adoeniat regnum Tuum" Alle lof komt ook toe aan het onderzoek van het tweede beginsel , door den schrijver Diefde genoemd. De mozaïsche wet cn die der overlevering, die twee gidsen van het Jodendom, bieden den geleerden schrijver eene rijke bron aan , om er onweerlegbare bewijzen ter staving zijner 'leer uit te putten. Men zou dit gaiK-che stuk moeten aanhalen, om den bevvondetenswaardigen rijkdo n zan feiten, der Heilige Schrift en den Thalraadischen geschriften ontleend , te leeren kennen, en wij denken, dat niemand , na dit gedeelte van het w'erk oplettend gelezen te hebben, nog een oogenblik zal kunnen betwijfelen, dat de Liefde een der groote eigenaardige kenmerken van het Jodendom is. De schrijver besluit dit uitmuntend artikel met deze woorden , waaruit men de strekking van het geheel voldoende kan opmaken : // Hel Jodendom bevat een algemeen, een menschelyk gedeelte en een bijzonder en nationaal gedeelte. Het gevoel der liefde en het geloof in de Voorzienigheid zijn of konden zyn het gemeenschappelijk erfdeel van alle mensclien; het verbond van ylbraham en de wet van Mozes zijn het bijzondere erfdeel van de zonen Jacobs. Onder het bestuur van God, door de profeten voorspeld, zal het Jodendom algemeen worden in zyn menschelyk, nooit in liet nationale gedeelte. Het Jodendom heeft nooit iemand willen afhouden, om zich onder zijne vanen te scharen maar het hoopt, noch wenscht de algemeene Godsdienst te worden. Vóór dat wij hiervan afstappen , verguniie men ons nog eene kleine opmerking, die misschien reeds vroeger beter op zijne plaats ware geweest. De Heer Luzzato zeide in de voorrede, dat hij zich aan geene orde, geen plan iii de vervulling zijner taak 'zou binden; hij had er bij moeten voegen, dat hy zich evenmin wilde inlaten met de volkomeiie ontwikkeling van de verschillende onderwerpen zijner uitgave, en dat hij in stede van -zijne stof volledig af te handelen er herliaaldelijk op zou terugkomen , naar gelang dit of dat onderwerp zich aan zijne vruchtbare verbeelding en aan zijnen diepdoordenkenden geest onder nieuwe gezigtspunten zoude opdoen. Het zijn geene afgewerkte verhandelingen, die de Heer Lüzzatoleverde , maar losse schetsen, die vereeiiigd ongetwijfeld, te oordeeleii naar hetgeen voor ons lic/t, een volledig tafereel zullen vormen. Wij gaan thans over tot het tweede artikel: den raaatschappelijken geest van het Jodendom. , , t i //Eene leer,” zegt de verlichte lofredenaar van het Jodendom, die ons drijft tot "liet geloof in eenen God, Regter der geheele aarde, en die eene algemeeiie liefde predikt, kan niet anders dan bi] uitstek maatschappelijk zijn. Intusschen is het door zijne tegenstanders van aiiti-triaalschappelijklieid beschuldigd. Het is daarom noodig, dit onderwerp eenigzins breedvoerig te behandelen, //om daardoor de waarheid in een helder lichtte plaatsen en de leugen onder den grond te bedelven.” Vooreerst onderscheidt de wet van Mozes niet den Israëliet van den met-Israëliet in die wetten, welke de regtvaardigheid en de menschelijkheid aan alle beschaafde volken hebben voorgesclireven , maar alleen in enkele bepalingen, die eene bijna broederlijke gunst betreffen. Zoo is de wet aangaande het leenen, waarin gezegd wordt [Beut. XXIII, 21): Gij zult met interest aan den vreemdeliim en niet aan uwen broeder kunnen leenen. Zoo de wet om «•eene" voorschotten na het Sabbathjaar te eischen ; //Na verloop van dit jaar, zult gij uwe schuldvordering kwijt schelden ; gij zult haar van den vreemdeling kunnen eischen; maar aan uwen broeder zult gij haar schenken.” Zoo ook de wet, ora geene slaven lan'>er dan zes jaren te houden. De kwijtschelding der scliu den om" de zeven jaar, het leenen zonder interest en de levenslang vrijverklaring van slavernij zijn niet en werden nooit besclionwcf als pliMen, als wetten van billijkheid; het zijn wetten van liefde, even a"s zoo vele andere, waarvan het Mozaïsche wetboek overvloeit, het zijn wetten, met regtvaardiglieid vasfgesteld voor burgers van denzelfden staat, die onderling door wederkeerige verphgtinc/en verbonden zijn. En het ware onregt, eene onregtvaardiglieid op eene natie gepleegd, wanneer deze dezelfde wetten als de vreemdelino-en hebben , waarmede geen overeenkomst van onderling hulpbetoon gesloten is , welke overeenkomst intusscben , aan de strem/ste regtvaardigheid getoetst, de eemgste grondsl-ag der internationale regten is. Maar de voorschriften tegen manslag, echtbreuk en diefstal zijn op eene bepaalde, krachtige wijze uiteedrukt en deze misdaden worden zonder onderscheid vervolgd , hetzij er sprake is van eenen Israëliet of van eenen vreem- deze voorafgaande opmerkingen, wederlegh de schrijver zei/epralend al de beschuldigingen, tegen den anti-maatschappelijken geest van het Jodendom zelf ingebragt, en bewijst luj, door den tekst der gewijde schriften en door de leerstellirgen van den Thalmud, dat het'Jodendom, wel verre van zijne leerhnpn volma<Tt te geven, om zich boven de maatschappelijke phgten te veiLeffen, liun aanbeveelt, regtschapene en vriendschappelijke betrekkiimen aan te knoopen met hunne medeburgers van welke o-odsdienstige gezindte ook, en eene geheel willekeurige onderwertiim aan de wetten van het gouvernement, waaronder zy leven. Wij" zullen het welsprekend antwoord van den Heer Luzzaïo aanhalen, gerigt tot hen, die in de verwachhng van den Messias een onwederlegbaar bewijs meenen te vinden van de antimaatschapnelijkheid en het anti-patriotisme der Isrnelieten. // Het der Hebreërs aan de toekomstige vervulling der oude profetiën heeft doen denken, dat zij nllëén Palestina hun vaderland beschouwden, en dat het bezit van dit land hun hoo</ste wensch uitraaakte. Dit is mets dan een hersenschim door duizende feiten dagelijks gelogen-straft. Wie toch vyeet met, dat de Hebreërs, vooral waar het hun vergund is, bezittingen te Lebben 7r\c\\ eeii vermogen vergaren, velden , buitenplaatsen , tuinen verlieteren, verfraaijen, bebouwen, huizen, paleizen bouwen, werkplaatsen , fabrieken , inrigfingen voor alle nijverheidstakken openen- en toch zijn zij, die zich hiermede bezig houden, met de minst aan hunne Godsdienst getrouwe personen; het zyii de Godsdienstigste mensclien, die het meest aan het geloof en de pligten van het Jodendom gehecht zijn. Dat feit is ook met uitsluitend eigen aan onze dagen, maar men vindt het in de tijden der oude Rabbijnen terug. // De verwachtingen der Israëlieten zijn, geene staatkundige; het zijn verwachtingen van geheel godsdienstigen aard. De verlossing , die zij verwachten, bepaalt zich niet tot hunne stoflelijke vereeniging in Palestina, maar is de wedergeboorte van het menschelijke geslacht, de verwisseling van het zwaard met den ploeg, liet eindigen van alle oorlogen; de stichting van een Israëlietisch koningrijk in het Heilige Land, onder bescherming der mogendheden, zoude niet eens aan de beloften der profeten beantwoorden en de verwachtingen der Hebreërs vervullen De toekomst, die zij verwachten is de gouden eeuw voor het menschelijke geslacht, en zelfs dan zal nog hun vaderland de grond zijn , waarop zij het eerste het daglicht aanschouwden , het land, waaarin zij hunne woning gevestigd hebben. De profeet t/erew/as verkondigde aan de naar Babglonië gevoerde Hebreërs, dat hunne verbanning slechts 70 jareii zoude duren en te gelijker tijd zeide hij ; //Zoo spreekt de Eeuwige T sebaöth, de God van Israël, tot al de gevangenen, die ik uit Jeroeschalaïm naar Babel gebannen heb; Bouwt huizen en bewoont dezelve; plant tuinenen eet er de vruchten van. Neemt vrouwen en brengt zonen en düchteren voort; neemt vrouwen voor uwe zonen en geeft mannen aan uwe dochters, opdat er zonen en dochteren geboren worden , u daar en vermindert er met. Zoekt naar bezittingen in de stad, waarin Ik u heb gevoerd, bidt voor haar tot den Eeuwige, omdat uwe vrede in de hare zal zijn.’ De Hebreërs gelooven te regt, dat de profeet hun nog tegenwoordig, na eene verstrooijing van achttien eeuwen, dezelfde redenen zou doen hooren. _ -jj n- i Wij zullen niet ontveinzen, dat in de tijden, die onmiddellijk op de verwoesting van den tempel onder Titus volgden, de nog te levendige herinnering aan den jongsten val, gevoegd bij de omstandigheid, dat de Hebreërs zich nog grootendeels in hun vroeo-er vaderland of in -zijne nabijheid bevonden en nog met over“den aardbol verspreid waren, tot opstand tegen de Romeinen aaiileidiiio- gaf. Toen gold het eene staatkundige hoop. Zonder volstrekt" te gelooven, dat menschelijke krachten de vervulling der profetiën kunnen bespoedigen, konden overigens eerbiedwaardige Rabbijnen hopen , dat dapperheid en volksopgewondenheid, onder aanvoering van Bar-Cocheba, het koningrijk van Juda zouden kunnen herstellen. j tt i •• Doch sedert hunne geheele verstrooijing, hebben de Hebreers de nutteloosheid van allen opstand begrepen en ingezien, dat hunne herstelling slechts het werk van eene volstrekt hovennatuurlijke kon zijn. \Wij qelooven op geene hetere wijze de met zelden van verschilleide zijden tegen de beginselen en het wezen des Jodendoms ceriqte hesehuUigingen te hunnen wederleggen, dan door van Üultot tijd de denkbeelden over dat onderwerp van mannen, (ie algemeen als autoriteiten gelden zoo als een ]\ acauly , een Philippsoii , een T.uzzato enz. (n ons blad mede te deel en. IFig verkiezen dit boven eenen regtstreekschen streyl, omdat wig ons maar al te zeer overtuigd houden , dat de wapenen (ler tegenpartij met menschelijke hartstogten gescherpt zyn, terwijl de Z Jaan zuivere Godsdienst en rede hunne kracht ontleenendj Ingezonden Stukken. Heden morgen hadden wij het genoegen , ons kei kgebonw versierd te zien , met een nieuw prachtig voorhangsel en munlel benevens kandelabrcs met armen, liet borduursel, dat door de Heeren Gebr. van Oven Ie ’s Hnge vervaardigd is , laat niels fe wenschen over. ’s Middags was het voor onze gemeente werkelijk feest. Voor de inwijding werd door den Heer P. M. van Laar, Manfiig-Opzigter , eene korte, gepaste en kernachtige rede in de landtaal gehouden , waarna tot slot het gebed nyiß'n |m2n voor hel gansche vorstelijke huis werd oilgesprokeii. Hierna beklom do Eerw. leeruur de Heer H. Rubens den kansel en boeide door zijne voorpedragene leerrede aller harten , zoodat aan menig oog een traan van liartelijke dankbaarheid ontwelde. Z.Ew. had lot tekst gekozen.' de woorilen. die op hel voortiaogsel prijkten, <nVnn^ niXSnVv Ten slotte gaf Z.Ew. zijne bijzondere diinklietnigingen te kennen aan Heeren Munliigini voor hunnen beloonden ijver en belangstelling, aan den Heer M. TH. vnn Laar , voor den geschonkeneii mantel en eindelijk aan den Heer E. R. Kleyn , voor de kandelabres. Deze dag zal nog vele jaren bij onze gemeente in zegenend aandenken blijven. Hilversum , 12 Junij 1853. Een uwer Geabonneerden. Wanneer hel reeds den vreemdelingen niet onaangenaam was , volgens een berigt in het vorige nommer van dit blail , te vernemen , (lal men bij de inwijding der nieuwe synagoge alliier , benevens den Wel-Eerw. Z. Gel. Lehmans Opper-Rabbijn van dit lessorl, ook den Opper-Raliliijn van het synagogaal ressort van Rotterdam uilgenoodigd heeft, don voorzeker zal hel linn aangenaam zijn Ie vernemen, dal men er op bedacht geweest is, bij die gelegenheid voor eene restauratie te zorgen, door welke de Israclielisebe vreemdelingen in de gelegenlieid zullen zijn gesteld , om IK'3 spijzen benevens eene honnele bediening te kunnen erlan|ien. Wanneer deze nu de middelen zullen zijn , om de vreemdelingen ter bijwoning der bedoelde feslivileileii aan te moedigen , zoo gevoel ik mij door waarheidsliefde aangespoord , door middel van dit orgaan mede te deelen , dut voor als nog , èii de komst van den Opper-Rabbijn van Rotterdam geheel onzeker , cn aan de d.narstelling eener als boven gemeld doelmatige iutigting waarschijnlijk niet geducht is. Heritas. Arnhem , I 4 Junij 1853. lierigten. . Australië. De goudonldekkingen in Australië hebben een aantal landverhuizers derwaarts gelukt , en onder deze natuurlijk ook een vrij groot aantal Israëlieten ; maar bel is verlrooslend te kunnen zeggen, dat te midden dier koorts van materiële belangen, de godsdienst niet vergelen wordt. Er is een Israël, voorzanger ie Melbourne'., de heer Hoelzel, voorzanger in de Hamburger Synagoge Ie Londen, heeft zijne betrekking aldaar bedankt, om eene dergelijke te Hobarl-Towen te gaan beUleeden ; ook is hij Ie Sidney gekozen. In geval hij voor de eerste plaats opteert , dan zal de heer Ascher, van de groote Synagoge Ie Londen, zich voor Sidney aanbieden. De joodsche bevolking in dit land, bedroeg in 1850, 300, in 1852 telde zij reeds 3000 zielen. Sardinië. Men leest in de Educatore Israëlitn, evn'ïov\]nsc\\ dagblad; In de zitting van het Parlement van den Itiden Maart heeft de heer Siracco, een der gedeputeerden, den minister van binnenlandsclie zaken geïiiter|)elleerd, nopens de vertraging, welke hij aan den dag legde , om aan de vergadering de beloofde wellen aan Ie bieden , ter opheffing der oude organieke reglenieiilen der joodsche gemeenten , en om die op het beginsel van verkiezing te doen rusten. De Minister heeft geantwoord , dal hij de bedoelingen van den Heer Siracco volkomen deelde, en dat hij aan deze zaak bijzonder zijne aandacht zoude wijden. Zoodra de meest spoed vereischende zaken door de kamer zullen zijn behandeld , zal hij een wetsontwerp aanbieden , dal, naar hij hoopt, de wenschen der Isr. gemeenten zal bevredigen. Men schrijft uil Livorno : De smaak voor de gewijde taal is sedert eenigeii tijd aaiigewakkerd, door den arbeid vaii eenige jeugdige liehraïci alhier, onder welke wij boofdzakelijk lellen de heeren ,T. Costa en A. Fiorontino; zij hebben vóór eenigen tijd eene verzameling van zedekundige geschiedenissen in de hehr. taal in het licht gegeven , onder welke zich verscheidene novellen uil de matinees du samedi vertaald bevonden. De goede uitslag dier uitgave heeft hun het denkbeeld eener andere ingeboezemd, met welke zij zich Ihans onledig houden. Hel is de vertaling van hel gedicht in vier zangen, van Florian, Fliëzer et Aepthaly, gevolgd door fabelen , in verscliillende versmaat , enz. Polen. Eene kortelings verschenen ukase van den keizer van Rusland verbiedt aan joodsche makelaars, zelfs aan lieëedigde, om zaken voor Christen huizen te doen , en aan de Christenen, om wisselhandel voor de Joden te verriglen. "Wij gaan dus naar de middeleeuwen terug. ln Rusland is het dragen van loeren of bandeanx bij de Israëlielische vrouwen reeds sedert lang verlioden geweest. Thans is bij keizerlijke ukase besloten, bel bedekken van bel baar, op bovenstaande wijze, veel geslrenger dan vroeger te slrallën. Ondanks het strenge jaargetijde zijn den 22slen Jaonarij dezes jaars veertig Israël, inwoners van/'osen naar vertrokken. Onder deze bevond zich een man van zestig juren , wien zijne kinderen , in het land der verdraagzaamheid rijk geworden , iloen tot zich komen, om er zijne dagen te slijten. Nog verscheidene andere familiën maakten zich toen reeds gereed , om in de lente ook derwaarts te verlrekken. – Oostenrijk. Een besluit van hel üostenrijkscli gouvernement verbiedt den invoer van in den vreemde uilgegevene hebreeuwsche bijbels. Dr. Philippson , nieenende dat zijne editie van den bijbel in dit verbod begrepen was, heeft zich te dien einde lot de policie te fHeenen gewend, en heeft ten antwoord bekomen, dat er voor (takii invoer van zijn werk geene hinderpalen bestonden , maar dat het alleen maar behoefde te worden onderworpen aan de voorgeschrevene revisie, gelijk zulks bij alle vreemde werken plaats beeft. J)e bijbel is dus in Oostenrijk ook in den rang der politieke werken geplaatst. Praag. Aan het Rabbinaal alhier is eene gewigtige zaak ter beslissing voorgelegd. Een van bet Jodendom tot hel katholicisme overgegaan linwelijkspaar wil Ibniis dit huwelijk onibondeii hebben ; de katholieke geestelijkheid beweert, dat haar de beslissing toekomt, en deze is eenvoudig , dat hare kerk geen eclilscheiding loelaat. Haartegeii werd aangevoeld , dal aaiigezien dit huwelijk buiten de kerk was gesloten , hetzelve ook niet aan de wetten der kerk onderworpen was. Het konsistorie hield dit laatste bew’eren geldig , verklaarde echter , dal genoemd huwelijk voltrokken was op Joodsche wijze, eii dit ook op Joudsche wijze kon ontbonden worden. Het geval is nu ter beslissing aan het Rabbinaal overgelalen. In den Sitlchan Aruch wordt wel melding gemaakt van eenen man, die is, maar ten aaiizieii van gemelde kwestie is niets voorzien. Maar volgens de stelling NIH XiOniltt Sil'X , zal hel zeker wenschelijk zijn de vrouw Ct'X X'SI’D Ie zijn. fPurtemberg. De minister van hiiinenlaiidsnlie zaken , heeft aan de kamer een welsoiilwerp ingediend , strekkende 10l uitbreiding der wet van 1828 ten opzigle der Israclieten, namelijk, om hen, die zicli niet met den kleinhandel liezig houileii, van nu af als staatsburgers met de overige bewoners des laiids , gelijk te stellen. Kassei. De keiirhessische Israëlieten , hebben zich bij deputatie 10l den keurvorst gewend, om de iiiiii billijk toekomende gelijkstidliiig te vragen , doel» de keurvorst beeft geweigerd hen te onfvangen , waaro|) zij een gehoor bij den luiiiisler-presidenl , den Heer von Hassenpflug , verkregen; diens antwoord echter was even onstaatkundig, als hatelijk, en kwam daar op iieêr, dal bij geeiie dnitsche Israëlieten kende, dal bij de Joden als vaderland alleen Jeruzalem werd erkend en eindelijk , dal de Joden slechts in de duilsche staten geduld werden (?!)* Dit antwoord vormt een scherp contrast, met de handelwijze van den minister Ie Wurtemherg. Frankrijk. De trekking van de loterij van Weldadigheid ie Parijs heeft den 12den Mei j. 1. in den Cosmoa , boulevard des Jtaliëns, plaats gehad, alwaar de voorwerpen gedurende eenige dagen waren ten loon gesteld. De kosten , wier cijfer 1800 francs beliep, zijn afzonderlijk gedekt geworden, zoodat de 20,000 francs, de opbrengst der geplaatste loten , in hun geheel hebben kiinneti blijven, De heer Rolhschild heeft daarenboven nog, bij gelegenheid der trekking, 4,400 francs van wege zijne familie aan het hospitaal geschonken. Er waren omstreeks 1000 voorwerpen , waar onder zich die van de familie Rothschild, Ilalphen, Mevr. Purtado enz. door hunne waarde en sierlijkheid bijzonder onderscheidden. Over het nlgeiiieen zijn er weinige rijke of heniiddelde familién, welke niet haar aandeel bijdroegen. Men heeft onder anderen opgemerkt een Diorama met zeven gezigten, waarvan hel eene den consisloi ialen tempel, een geschenk van den Heer Adolphe Israël, lid van liet consistorie te Parijs , voorstelde ; eenen rijken waaijer van Madlle. Rachel, eene fraaije pendnie, een pi achtigen armstoel van de familie Rothschild en cachemiren schawls van dezelfde familie en Mevr Ilalphen (de moeder.) Ook zag men er voorwerpen door den Heer Hathaniël de Rothschild geschonken, en e ne Jardinié.e van den Hi'cr de Rothschild , een beker van de ndminisi ral ie van den Constitutionel, verzen van den Heer de Lamartint op een exeiiijilaar van Genoveva , enz. . enz. Men kan gerustelijk zeggen , dat er weinige loterijen van dien aard zijn, die zulk eene rijkheid en verscheidenheid tan voorwerpen nanbieilen. Die, welke men thans getrokken heeft , is de tiende. Deze inrigfing, onder znlk een maglig patronaat gejilaalst , kan men voor goed gevestigd beschouwen ; want , indien liet waar is, dat de behoeften toenemen , dan is hel niet minder waar , dat de liefdadigheid onzer geloofsgenoolen ook in dezelfde mate toeneemt. Laat ons ook ter eere van onzen lijd zeggen , dat , indien de Israclieten tot de nuttige iiirigliiigen der Christenen liijdragen , deze ook op hunne beurt door den aankoop van loten en zelfs door het schenken van voorwerpen jaarlijks lot de Israël, loterij bijdragen. Indien de onverdraagzaamheid hel hoofd zoude willen verheft'en, zonde zij zich gewis niet kunnen slaande honden, want alles rondom ons heen ademt de gelukkigste verdraagzaamheid. üe Israclli'tische geiiieenla te Slranls/iurg heeft zich, dank zij der eilelmoediijheid van den Heer L. Katiahonne, president vnn het censistorie , met eene uiterst philantropische iiirigtiiia te verheugen. Het is een toevlugtsoord voor tien grijsaai’ds, hetwelk de geéerde president op eigen kosten heeft doen houwen , terwijl hij tevens alle kosten van onderhond aan dit gebouw voor zijne rekening heeft genomen. Hij heeft hel stellige voornemen het te vergrooten , zoodra de behoefte daartoe zich zal doen gevoelen. Daar er onder ons steeds een edele naijver voor het «oede heersclit , heefi eene liefdadige dame. mevr. Jirisnc, ook een bed met alle toebehooi en willen leveren. Wij welen niet. of dit aanbod, in den beginne door den Heer Ralishunne, die alleen al de kosten wil besirijdcn , geweigerd, is aangenomen geworden. De inwijding van dit gebouw heeft voor omstreeks veertien daoeii plaats gehad. Na de godsdienstige plegligheiil lieeft de Heer Rntishonne eene redevoering uitgesproken , die eenen diepen indruk op de loehoordeis te weeg liragt. I)e heer Opper-Kahbijn heeft deze redevoering met veel welsprekendheid beantwoord. De iieer Hertzveld van Parijs , doctor in de letteren , i.s belast niet hel lionden van eenen cursus in de vreemde letterkunde aan de lel terkundige faculteit te Poitierg. Hel konsistoriale bestuur des tempels Ie Parijs heeft een aanzoek tol bijdragen gedaan om een grafleeken voor den onlangs gestorven Groot Rabbijn Ennery op te riglen. Het koiislstoria heeft twfia Israclieleo benoemd, die hij iedere begrafenis kunnen tegenwoordig zijn , om de noodige ceremoniën in ariil Ie nemen. —- Bij een minislerieel beslnit zal voor de Israël, ambtenaren der eeredienst jpn) in de naliijheid van den Joodsehen tempel te Fersailies eene wo iing gebouwd worden ; de staat zal daartoe eene som ian 700 fr. bijdragen. Engeland. Wij deelen eene engelsche bizarrerie mede, welke echter den l,sriielielen tol eer verstrekt. He heer Uenri-Leny Keeling , een Israëliet, is met eenparige slemmen tot kerkmeester van de kerspel Sat nl-George, eene der aanzienlijksie van Londen, gekozen ; men weigei t dus inaniien in het Parlement toe Ie laten , aan wie hunne geloofsgenoulen , de zorg , om over de belangen hunner kerk te ivaken , loeverti ouwen. De heer Leopold Dukes , beroemd archeoloog , is door de ndminisiratie van het hritsch museum belast, met het redigeren van eeneii Catalogus der hebt' maniisci ipleu , welke zicli in de boekverzameling dier iiirigting bevinden. HIAAKALAIVD. Meppel , 10 Junij, Z.Ex. de Minister van Fiiiancicii, vonrlonpin belast niet het bestuur van het Departement voor de zaken lier Hervormde Eeredienst enz., beeft bij dispositi'* van den Sisten Mei 1.1. No. 3 . lieiioeind tot l’iirnassijiis bij de Ned. Israël. Hoofd-Syor.goge te dleppel, de lleeren : A. van As en A. S. Irankjort, en tot I’ai iias-Tbesaiirier , den Heer J. J. van der H'ijck. Amsterdam , IC JniiiJ. Wij vernemen met liet meeste genoegen , dat liet Z M. onzen gecerbiedigden Uoiiiiig beliaiigd beeft, voor een ruim gelal Exemplaren, ou hel, door den Heer G. 1. Polak uit te geven Hebreeuwsoli werk : Jonaïde , in te leekenen. Als naar gewoonte zal bij de Ned. Isr Gemeente, de slag vtin (Faterloo , op Zatiirdag e. k. en bij de Port. Isr. Gemeente , op den daaropvolgenden Zondag , plegtig herdacht worden. B E R I G T. m'in TOT bevordering VAN KENNIS DER GODSDIENST ex ZEDELEER. Op '3 HT-r 12 Sivan 18 Jun j e. k. , des namiddags ten 2 lire, zal ten huize van den Heer Pimektel , Zwanenburgerstraat alhier, eene Predikatie, gehouden worden door den VVel-Eerw. Heer J. M. CONTENT, Rabbijn-Aspirant en Prediker bij bovengenoemd genoolschap. Namens het Bestuur: Amsterdam, M. L. P O L A K , 16 Juuij 1853. Lid-Secretaris. Houtgracht Q 197. N.B. Introductic'-BUlellen zijn , alleen voor Hecren, zoo verre de Inkaliteit zulks toelaat, bij den Bockli. M. COSTER Jz. verkrijgbaar geslcld. et-'- . ■ Advertenliën. 145) Das bcquein uiid élégant eingerichtete GAST- und BADESIAIS wim MiJIiAISCHKiV HOF, empfiehit allen gcëhrten Israëlitischen Reisenden bestens. fViesbaden, im Junij 1853, \V. SABEL. 146) Bij den Boekverkooper M. COST F. R Jz. te ziet heden het licht en wordt algemeen verzonden : TIJDSCHRIFT van de M Ayl TSC HA P P IA 10l (!er Israëlielen in Nederland, uitgegeven van wege het HOOFDBESTUUR. Deel 11 No. 4 è/0,70 Ctg. inbond; Fnderlandsli'fde, eene voorname deugd der Nederlandsche Israëlieten, door J. 1. Lion. Redevoering ten gunste der opheffing van da beperking der Staatkundige regten van de Israëlieten tn Engeland , uitgesproken den J3 Februarij 1848 , door Sir Robert Pee! , (rertanld door Alex. M. Duparc.) Grace Aquilar, eene levensschets, door I. 1. Belinfanto' Berigten. Met deie aflevering ia het Tweede Deel compleet. •7 .S* 7 ' n' 7 147) Er bestaat een werk uit de eerste helft der vorige eeuw, dat door onze geloofsgenooten als het ware werd verslonden, eensdeels omdat het eene nuttige en aangename lectuur bevatte, anderdeels omdat het gebeurtenissen niet alleen, maar ook uitsluitend gebeurtenissen betreffende de Israëlieten behandelde. Dit werk heeft tot titel: , en is in 1743 gesclueven door Mknachem Man ben Sai.ümo Hai.evï. Het bevat de merkwaardigste en meest belangrijke geschiedenissen der Israëlieten, hunne voor- en tegenspoeden in alle werelddeelen, van af de verwoesting des tweeden tempels tot op den tijd van den schrijver. Dit werk oorspronkelijk, in het joodsch-duitsch geschreven, is lil vergetelheid geraakt, omdat het in eene gemengde taal geschreven is, die thans weinig of bijkans in het geheel niet meer gelezen wordt. Daar dit werk echter in handen van eiken Israëliet behoort te zijn , die op de geschiedenis zijner voorvaderen prijs stelt en tevens zeer belangrijk kan geacht worden als bijdrage tot de geschiedenis der Israëlieten hier te lande, heeft de ondergeteekende, wiens streven steeds is, godsdienstzin en beschaving onder zijne geloofsgenooten te helpen verspreiden, het plan ojigevat, bijzonder op aanraden van onderscheidene zijner vrienden , eene IMederduitsche vertaling van genoemd werk, tegen matigen prijs in het licht te geven. Ten einde deze uitgave op eene min kostbare en geschikte wijze te kunnen bewerkstelligen, zal de ondergeteekende het werk bij afleveringen van acht pagina’s uitgeven, a. 6 centen per aflevering, zoodat men tot eene geringe prijs zich op den sabbath eene hoogst nuttige en aangename uitspanning zal kunnen verschaflen , en men bovendien geen oponthoud in de ontvangst der afleveringen zal ondervinden. Op zijne uitiioodiging heeft zich de Heer L. Gouusmit , Az. te Amsterdam, die zich door de vertaling der Israëlietische vrouwengebeden en andere werken reeds gunstig heeft ondersclieiden, zich wel met de vrije bewerking van deze uitgave willen belasten, onder medewerking van den Heer G. I. Poi.ak. De bewerking zal geschieden naar eene Amsterdamsche uitgave van het jaar 5581—1771 , welke met merkwaardige aanteekeningen, bijzonder betreflënde de Israëlieten te Amsterdam is vermeerderd, terwijl het geheel zooveel mogelijk met de meeste oorspronkelijke schrijvers zal vergeleken en met kritische aanteekeningeri zal voorzien worden. De bewerkers zullen trachten, al die bronnen op te sporen , die voor de waarde van dit werk, en bijzonder voor de geschiedenis der Israëlieten in Nederland van het meeste gewigt geacht kunnen worden. De prospectus met de voorvvaarden van inteekeniiig, zal binnen eenige dagen algemeen gratis verkrijgbaar gesteld worden; ook zal nog daarbij kosteloos gevoegd worden eene aflevering van acht pagina’s als proeve, ten einde men met de wijze van bewerking en strekking van liet geheel dadelijk zal kunnen bekend worden. De uitgever noodigt aldus zijne geloofsgenooten uit, den prospectus benevens de proeve van bewerking, hetzij bij hunnen gewonen boekverkooper, hetzij bij den uitgever dezes, of bij II.H. Postdirecteuren franco aan te vragen. Amsterdam, 10 Junij 1858. M. COSTEIt «Tz. 148) Di)or sterfijevai biedt zich eeii Israëlitlsc van 20 jaren hier of elders aan , om terstond in dienst te treden; haizij als bediende in een MAIVUF A C T li U ÏS,- of H. §1 IJ a b AïKStSW ï A K ii F of als Et KIZ I. O fi'J Si onverscliilliif in welk vak. Hij schrijft eene fjocde duidelijke hand , is in het rekenen niet onervaren en kan de beste informatiën produceren. Behalve kost en inwoning verlangt hij slechts een klein salaris. Belanghebbenden worden verzocht zich franco te adresseren onder dc letters S. S. bij den uitgever van dit Blad. K()NINKLIJKÉ'HOEDEiN-r.VBRiEk Vkn P. TjLIT DEE, LEE, Dijkstraat, 90. Depót: ileerengracht, 118. Depót: ’s IJage , Papestraat. 82) De IïOEDEIV yfmAun aan de Fabiiek en Depóts aan H. 11.- Parlicnlieren a contant tegen Eabiieksprijzen >erkoclit. Iste kwal. Zijden ƒ 6,— ,in plaats ƒ 9,— en ƒ 10,—. Iste » Vilten f 8,— , » » ƒlO,— en f 11,—. Mindere kwaliteit naar evenredigheid. Correspondentie. Om/iii Coiri'spoiiileiil te Utrecht zul liet oenaajjile biimeu eea panr ria<;eii «jpzonileii «oiden, ALMANAK VOOR DEZE WEEK. Van 17 Janij tol 2B Jnnij 1853. tl Sivaii 10l 17 Sivan 5613. Ingang van den Sabbath 7 ure. Uitgang 9—25 min. Afdeeling der week Uüiuvs Van M. (.OSTER Ji. Boekdrukkerij van M. &L. J COsTKR. 