None
Zoals de Zweedse regering opmerkt, bevat de overeenkomst EG-Libanon, in tegenstelling tot de overeenkomst EG-Tunesië, in artikel 33 een standstillclausule die vergelijkbaar is met die van artikel 64, lid 1, VWEU.
112.
Artikel 31 van de overeenkomst EG-Libanon garandeert immers het vrij verkeer van kapitaal slechts „met inachtneming van de bepalingen van [...] artikel [...] 33”, dat in lid 1 bepaalt dat „de bepalingen van [...] artikel[...] 31 [...] geen afbreuk [doen] aan de toepassing van enige beperking tussen beide partijen op de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst, met betrekking tot het kapitaalverkeer tussen beide partijen waarbij directe investeringen worden verricht, onder andere in onroerend goed, vestiging, verrichting van financiële diensten of toelating van effecten tot de kapitaalmarkten”.
113.
Lid 2 van dat artikel voegt daaraan toe dat „[e]en en ander [...] echter niet van toepassing [is] op de overdracht naar het buitenland van investeringen in Libanon door onderdanen van de [Unie] of in de [Unie] door Libanese onderdanen, alsmede van alle opbrengsten daarvan”.
114.
Aangezien de onderhavige zaak de behandeling betreft van door Ciments de Sibline aan haar Portugese aandeelhouder uitgekeerde dividenden uit winst verkregen uit door een ingezetene van de Unie in Libanon gerealiseerde investeringen in de zin van artikel 33, lid 2, van de overeenkomst EG-Libanon, acht ik de standstillclausule in casu niet van toepassing.
115.
Tot slot moet worden onderzocht of de betrokken beperking kan worden gerechtvaardigd.
3. De rechtvaardiging van de beperking





116.
Met zijn zesde en tiende vraag wenst de verwijzende rechter te vernemen of de op het door de overeenkomsten EG-Tunesië en EG-Libanon gegarandeerde vrij verkeer van kapitaal aangebrachte beperking kan worden gerechtvaardigd omdat er geen met dat van richtlijn 77/799 (
49
) vergelijkbaar samenwerkingskader bestaat.
117.
 Merkwaardig genoeg voorzien deze overeenkomsten, met uitzondering van de artikelen 28 van de overeenkomst EG-Tunesië en 27 van de overeenkomst EG-Libanon die in vrijwel dezelfde bewoordingen als artikel 36 VWEU de mogelijkheid bieden een beperking van het vrij verkeer van goederen te rechtvaardigen, niet in rechtvaardigingsgronden als die van de artikelen 45, lid 3, 52, lid 1, 62 en 65, lid 1, onder b), en lid 2, VWEU, te weten de openbare orde, de openbare veiligheid en de volksgezondheid.
118.
Maar ook hier kan de rechtspraak van het Hof over de verhouding tussen de nationale directe belastingen en de bepalingen van het VWEU betreffende de fundamentele verkeersvrijheden (meer in het bijzonder de vrijheid van vestiging, het vrij verrichten van diensten en het vrij verkeer van kapitaal) (
50
) worden toegepast op de in de onderhavige zaak opgeworpen problematiek.
119.
Ik heb er reeds op gewezen dat beperkingen die nationale maatregelen inzake directe belastingen meebrengen voor de verkeersvrijheden weinig kans maken te kunnen worden gerechtvaardigd op gronden van openbare orde, openbare veiligheid of de volksgezondheid. Dat wordt alleen al aangetoond door het feit dat in geen van de ongeveer 250 arresten van het Hof over de verenigbaarheid van nationale belastingmaatregelen met het VWEU de aan- of afwezigheid van deze rechtvaardigingsgronden een rol speelt.
120.
Alle andere rechtvaardigingsgronden (of dwingende redenen van algemeen belang) die centraal stonden in die procedures zijn geleidelijk aan bestanddeel van het Unierecht geworden door enkel de rechtspraak van het Hof (eerst in theorie, vervolgens in concrete gevallen), of het nu de fiscale samenhang betreft, de noodzaak om de doeltreffendheid van fiscale controles te garanderen en belastingfraude en ‑ontduiking te bestrijden, of het garanderen van een evenwichtige verdeling van de heffingsbevoegdheid.
121.
 De verwijzende rechter refereert in dit verband aan richtlijn 77/799 (die hij kwalificeert als „samenwerkingskader”) en derhalve rechtstreeks aan rechtvaardigingen voor beperkingen van de verkeersvrijheden die zijn gegrond op de noodzaak om de doeltreffendheid van fiscale controles te garanderen en belastingontduiking en -fraude te bestrijden, waarover het VWEU eveneens zwijgt. De rechtspraak van het Hof over de uitlegging van het VWEU is hier des te toepasselijker omdat het door het VWEU op relaties met derde landen van toepassing verklaarde vrij verkeer van kapitaal in het geding is.
122.
Juist met betrekking tot relaties met derde landen heeft het Hof rechtvaardigingsgronden voor beperkingen van het kapitaalverkeer aanvaard die het heeft geweigerd voor het verkeer tussen lidstaten. Het Hof heeft immers in een groot aantal arresten geoordeeld dat richtlijn 77/799 de lidstaten in staat stelde op doeltreffende wijze belastingen te innen zonder gebruik te hoeven maken van beperkingen van het kapitaalverkeer. Dat de richtlijn niet van toepassing was op derde landen veranderde de zaak natuurlijk, behalve, zo oordeelde het Hof, wanneer er sprake was van een tussen het derde land en de lidstaat van de bestreden belastingmaatregel gesloten belastingverdrag met bepalingen over administratieve samenwerking. (
51
)








123.
Indien het stilzwijgen van de overeenkomsten EG-Tunesië en EG-Libanon als basis zou worden gebruikt om iedere rechtvaardiging van een beperking van het vrij verkeer van kapitaal uit te sluiten zou, zoals de Portugese en de Zweedse regering opmerken, voor het kapitaalverkeer naar en van Tunesië en Libanon een verdergaand geliberaliseerde regeling gelden dan voor het kapitaalverkeer tussen de lidstaten onderling en tussen de lidstaten en derde landen, ten aanzien waarvan dwingende redenen van algemeen belang bepaalde door de lidstaten vastgestelde beperkingen kunnen rechtvaardigen.
124.
 Het Internationaal Gerechtshof heeft in zijn arrest van 25 september 1997 in de zaak Projet Gabčikovo-Nagymaros (Hongarije/Slowakije) met betrekking tot de in artikel 26 van het Verdrag van Wenen (
52
) neergelegde verplichting van partijen om verdragen „te goeder trouw” uit te voeren geoordeeld dat „[die verplichting] in[houdt] dat in dit geval het doel van het verdrag en de intentie waarmee partijen het hebben gesloten zwaarder moeten wegen dan de letterlijke toepassing ervan. Het beginsel van goede trouw verplicht partijen het verdrag op redelijke wijze toe te passen en zodanig dat het doel ervan kan worden verwezenlijkt.” (
53
)








125.
Aangezien het mij zeer onwaarschijnlijk lijkt dat de opstellers van de overeenkomsten EG-Tunesië en EG-Libanon het kapitaalverkeer tussen de Unie en die twee landen geheel vrij hebben willen laten, terwijl aan het kapitaalverkeer tussen lidstaten onderling en tussen lidstaten en derde landen bepaalde beperkingen kunnen worden opgelegd, ben ik van mening dat een beperking van het vrij verkeer van kapitaal de overeenkomsten EG-Tunesië en EG-Libanon niet schendt indien die beperking wordt gerechtvaardigd door een van de dwingende redenen van algemeen belang (
54
), meer in het bijzonder die welke de verwijzende rechter noemt.
126.
Ter rechtvaardiging van een beperking als in het hoofdgeding aan de orde is, beroept de Portugese regering, gesteund door de Zweedse regering, zich op de doeltreffendheid van de fiscale controles en de bestrijding van belastingfraude en ‑ontduiking, omdat er noch met betrekking tot de Republiek Tunesië, noch met betrekking tot de Republiek Libanon een met richtlijn 77/799 vergelijkbaar instrument van administratieve samenwerking bestaat.
127.
 De Portugese regering preciseert dat er geen belastingverdrag is gesloten tussen de Portugese Republiek en de Republiek Libanon en dat de uitwisseling van inlichtingen waarin artikel 25 van het verdrag tussen de Portugese Republiek en de Republiek Tunesië voorziet niet, zoals bij eerdergenoemde richtlijn het geval is, dwingend is voor de staten.
128.
Aangezien de artikelen 89, tweede streepje, van de overeenkomst EG-Tunesië en 85, onder b), van de overeenkomst EG-Libanon aan partijen toestaan elke op het voorkomen van fraude of belastingontduiking gerichte maatregel vast te stellen of toe te passen, ben ik om de in punt 90 van deze conclusie vermelde reden van mening dat in casu elke op die basis gegronde rechtvaardiging op voorhand moet worden verworpen.
129.
Ik voeg daaraan toe dat de rechtspraak van het Hof die rechtvaardiging slechts toestaat voor bepalingen die specifiek beogen puur kunstmatige constructies die zijn bedoeld om belastingwetten te omzeilen, uit te sluiten van een belastingvoordeel, maar daarvan is in casu geenszins sprake. (
55
) De betrokken rechtvaardiging is bovendien nooit aanvaard voor het algemeen vermoeden van belastingfraude.
130.
Wat, in de context van het kapitaalverkeer tussen de lidstaten en derde landen, de doeltreffendheid van de fiscale controles betreft, heeft het Hof reeds geoordeeld dat deze rechtvaardigingsgrond „slechts [...] aanvaardbaar is wanneer de regeling van een lidstaat de toekenning van een belastingvoordeel afhankelijk stelt van de vervulling van voorwaarden waarvan de naleving slechts kan worden gecontroleerd door het verkrijgen van inlichtingen van de bevoegde autoriteiten van een derde staat, en wanneer, wegens het ontbreken van een uit een overeenkomst of verdrag voortvloeiende verplichting voor deze derde staat om inlichtingen te verstrekken, het onmogelijk blijkt om deze inlichtingen van laatstgenoemde staat te verkrijgen”. (
56
)








131.
 Zoals de verwijzende rechter uiteenzet, beperkt artikel 46 CIRC het recht op voorkoming van economische dubbele belastingheffing op dividenduitkeringen tot Portugese vennootschappen die voldoen aan bepaalde minimumeisen inzake de omvang, de waarde en de duur van de in het maatschappelijk kapitaal van de uitdelende vennootschap aangehouden deelneming. (
57
)








132.
In casu voert noch de Portugese regering, noch de verwijzende rechter aan dat de verlening van het betrokken voordeel afhankelijk zou zijn van „de vervulling van voorwaarden waarvan de naleving slechts kan worden gecontroleerd door het verkrijgen van inlichtingen van de bevoegde autoriteiten van een derde staat”. (
58
)








133.
Mocht de verwijzende rechter op dit punt anders beslissen, dan zou de Portugese regering zich kunnen beroepen op de doeltreffendheid van de fiscale controles, maar alleen met betrekking tot de van Ciments de Sibline ontvangen dividenden omdat „[Libanon] geen verdragsverplichting heeft om inlichtingen te verschaffen”. (
59
)








134.
Dat is anders voor de van Ciments de Gabés ontvangen dividenden, omdat artikel 25 van het tussen de Portugese Republiek en de Republiek Tunesië gesloten belastingverdrag voorziet in de uitwisseling van inlichtingen. (
60
)








135.
Ik moet hierbij aantekenen dat indien de verlening van het betrokken voordeel zou afhangen van de vervulling van voorwaarden die de bevoegde belastingautoriteiten van het betrokken derde land niet kunnen bevestigen, bijvoorbeeld omdat zij niet bevoegd zijn daarover inlichtingen in te winnen, dit voordeel niet kan worden geweigerd zonder de belastingplichtige zelf de gelegenheid te bieden de noodzakelijke inlichtingen te verschaffen.
136.
Kortom, de weigering van gehele of gedeeltelijke voorkoming van economische dubbele belasting door een regeling als aan de orde in het hoofdgeding kan slechts worden gerechtvaardigd door een dwingende reden van algemeen belang.
 4. De gevolgen van een schending van de artikelen 34 van de overeenkomst EG-Tunesië en 31 van de overeenkomst EG-Libanon





137.
Indien het Hof zou oordelen dat een nationale regeling als aan de orde in het hoofdgeding de artikelen 34 van de overeenkomst EG-Tunesië en 31 van de overeenkomst EG-Libanon schendt, wenst de verwijzende rechter eveneens van het Hof te vernemen of hij dan gehouden is de integrale aftrek van artikel 46, lid 1, CIRC toe te passen op de dividenden die SECIL van Ciments de Gabés en Ciments de Sibline heeft ontvangen.
138.
Ik wijs er om te beginnen op dat „[v]olgens vaste rechtspraak van het Hof [...] het recht op terugbetaling van heffingen die door een lidstaat in strijd met het Unierecht zijn geïnd het gevolg en het complement [is] van de rechten die de justitiabelen ontlenen aan de bepalingen van het Unierecht die dergelijke heffingen verbieden, zoals deze door het Hof zijn uitgelegd. De lidstaten zijn dus in beginsel verplicht de in strijd met het recht van de Unie geïnde belastingen terug te betalen.” (
61
)








139.
Voorts heeft het Hof reeds geoordeeld dat „wanneer een lidstaat in strijd met het Unierecht heffingen heeft geïnd, de justitiabelen niet alleen recht hebben op terugbetaling van de ten onrechte geïnde belasting, maar ook van de aan die staat betaalde of door deze ingehouden bedragen die rechtstreeks verband houden met die belasting”. (
62
)








140.
Deze regel kent slechts één uitzondering, namelijk bij de afwenteling van de belasting op andere personen (
63
), en is bij gebreke van een Unieregeling onderworpen aan de nationale procedurele voorschriften, waarbij de beginselen van gelijkwaardigheid en doeltreffendheid in acht moeten worden genomen. (
64
)








141.
 Hetzelfde geldt voor belastingen die zijn geïnd in strijd met de Euro-mediterrane overeenkomsten die „een integrerend bestanddeel [van de] rechtsorde [van de Unie] vormen”. (
65
)








142.
De Portugese belastingautoriteiten zijn derhalve gehouden het in strijd met de artikelen 34 van de overeenkomst EG-Tunesië en 31 van de overeenkomst EG-Libanon geïnde bedrag met rente aan SECIL terug te betalen.
143.
Dat bedrag komt overeen met het verschil tussen het door SECIL betaalde bedrag en het bedrag dat zij zou hebben betaald als de van Ciments de Gabés en Ciments de Sibline ontvangen dividenden zouden zijn gelijkgesteld aan dividenduitkeringen van vennootschappen waarvan de zetel of het daadwerkelijk bestuur zich op het grondgebied van de Unie of de EER bevindt.
144.
Ik geef het Hof derhalve in overweging op de vierde, de zesde, de achtste en de tiende vraag te antwoorden dat de artikelen 34 van de overeenkomst EG-Tunesië en 31 van de overeenkomst EG-Libanon aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een regeling van een lidstaat als die welke in het hoofdgeding aan de orde is, die het recht op (gehele of gedeeltelijke) voorkoming van economische dubbele belastingheffing op winstuitkeringen beperkt tot gevallen waarin de zetel of het daadwerkelijk bestuur van de uitdelende vennootschap zich op Portugees grondgebied bevindt dan wel de vennootschap is gevestigd in een andere lidstaat van de Unie of de EER. De in strijd met die bepalingen geïnde bedragen moeten met rente aan de belastingplichtige worden terugbetaald.
E – Elfde en twaalfde prejudiciële vraag






145.
 Met zijn elfde en twaalfde vraag wenst de verwijzende rechter te vernemen of artikel 63 VWEU aldus moet worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een nationale regeling als in aan de orde het hoofdgeding, die niet toestaat dat dividenden die zijn ontvangen van vennootschappen waarvan de zetel of het daadwerkelijk bestuur zich buiten de Unie of de EER bevindt in mindering worden gebracht op de heffingsgrondslag, maar die aftrek wel toestaat wanneer de zetel of het daadwerkelijk bestuur van de uitdelende vennootschap zich in een lidstaat van de Unie of de EER bevindt.
146.
Zoals ik in de punten 40 tot en met 57 van deze conclusie heb uitgelegd, zijn de bepalingen van het VWEU slechts van toepassing voor zover zij verenigbaar zijn met die van de overeenkomsten EG-Tunesië en EG-Libanon, wat mij voor artikel 63, lid 1, VWEU het geval lijkt te zijn.
147.
Ik ben om de in de punten 98 tot en met 110 en 116 tot en met 144 van deze conclusie uiteengezette redenen van mening dat een regeling als de onderhavige Portugese regeling een ongerechtvaardigde beperking van het vrij verkeer van kapitaal vormt.
F – Dertiende prejudiciële vraag






148.
De verwijzende rechter vraagt zich in zijn dertiende vraag af of de standstillclausule van artikel 64 VWEU van toepassing is op het hoofdgeding.
149.
Ik herinner eraan dat de overeenkomst EG-Tunesië geen met die van artikel 64 VWEU vergelijkbare standstillclausule bevat en dat de standstillclausule van artikel 33 van de overeenkomst EG-Libanon minder ver gaat dan die van artikel 64 VWEU.
150.
Het VWEU is alleen bij voorrang toepasselijk in geval van strijdigheid met bepalingen van internationaal recht en regelingen van afgeleid recht die de overeenkomsten EG-Tunesië en EG-Libanon vormen, maar daarvan is mijns inziens geen sprake.
151.
 Artikel 64 VWEU staat immers toe dat beperkingen van het kapitaalverkeer tussen lidstaten en derde landen die op 31 december 1993 bestonden worden toegepast, maar verplicht daar niet toe. Niets staat de lidstaten derhalve in de weg om eenzijdig of, zoals de Zweedse regering en de Commissie in casu stellen, bij internationale overeenkomst geheel (zoals in de overeenkomst EG-Tunesië) of gedeeltelijk (zoals in de overeenkomst EG-Libanon) van de toepassing van die beperkingen af te zien.
152.
Deze vraag behoeft dus niet te worden beantwoord.
153.
Voor het geval het Hof anders zou oordelen, moet worden onderzocht of aan de voorwaarden van artikel 64 VWEU is voldaan.
154.
Volgens lid 1 van dat artikel „[doet] het bepaalde in artikel 63 [VWEU] [...] geen afbreuk aan de toepassing op derde landen van beperkingen die op 31 december 1993 bestaan uit hoofde van het nationale recht of het recht van de Unie inzake het kapitaalverkeer naar of uit derde landen in verband met directe investeringen – met inbegrip van investeringen in onroerende goederen –, vestiging, het verrichten van financiële diensten of de toelating van waardepapieren tot de kapitaalmarkten”.
155.
De Portugese regering stelt in dit verband dat hoewel de onderhavige zaak artikel 46 CIRC in de redactie van 2009 betreft, er op 31 december 1993 al een vergelijkbare bepaling bestond.
156.
 Zoals het Hof in punt 47 van het arrest Emerging Markets Series of DFA Investment Trust Company (C‑190/12, EU:C:2014:249) heeft geoordeeld, „[volgt] met betrekking tot het temporele criterium van artikel 64, lid 1, VWEU uit vaste rechtspraak van het Hof dat hoewel in beginsel de nationale rechter de inhoud dient te bepalen van de wetgeving die bestond op een door een Uniehandeling bepaalde datum, het aan het Hof staat om de gegevens te verschaffen voor de uitlegging van het Unierechtelijke begrip dat de basis vormt voor de toepassing van een Unierechtelijke uitzonderingsregeling op een nationale wettelijke regeling die op een bepaalde datum ‚bestaat’”.
157.
Volgens vaste rechtspraak „[is] een nationale maatregel die na een aldus bepaalde datum is vastgesteld, niet om die reden alleen automatisch van de bij de betrokken Uniehandeling ingevoerde uitzonderingsregeling [...] uitgesloten. De uitzondering geldt immers ook voor een bepaling die op de voornaamste punten identiek is aan de vroegere wetgeving of die alleen een belemmering voor de uitoefening van de Unierechtelijke rechten en vrijheden in de vroegere wetgeving vermindert of opheft. Daarentegen kan een wettelijke regeling die op een andere hoofdgedachte berust dan de vorige en nieuwe procedures invoert, niet worden gelijkgesteld met de wetgeving die bestaat op het door de betrokken [Unie]handeling bepaalde tijdstip.” (
66
)








158.
Indien het Hof zou oordelen dat artikel 64 VWEU van toepassing is, zal de verwijzende rechter moeten nagaan of er op 31 december 1993 een bepaling van kracht was die op de voornaamste punten identiek was aan die van artikel 46 CIRC, dus voorkoming van economische dubbele belasting weigerde voor uit derde landen ontvangen dividenden. Alleen in dat geval geldt de standstillclausule van artikel 64 VWEU voor de door artikel 46 CIRC ingestelde beperking.
G – Veertiende prejudiciële vraag






159.
 De verwijzende rechter vraagt zich in zijn veertiende vraag af of de standstillclausule van artikel 64 VWEU niet van toepassing is omdat de Portugese Republiek de regeling inzake belastingvoordelen voor op overeenkomsten gebaseerde investeringen in het buitenland van artikel 41, lid 5, onder b), EBF en de regeling van artikel 42 EBF inzake uit Afrikaanse landen met het Portugees als officiële taal en Oost-Timor afkomstige dividenden heeft ingevoerd.
160.
Deze vraag komt voort uit de stelling van SECIL dat de Portugese Republiek alleen kan afzien van de standstillclausule wanneer de bijzondere belastingregelingen van de artikelen 41, lid 5, onder b), en 42 EBF van toepassing zijn.
161.
Gezien mijn antwoord op de vorige vragen ben ik van mening dat de veertiende vraag niet beantwoord hoeft te worden.
162.
En dat temeer omdat, zoals de Commissie stelt, het bestaan van bijzondere belastingvoordelen voor uit overeenkomsten voortvloeiende investeringen en uit Afrikaanse landen met het Portugees als officiële taal en Oost-Timor afkomstige dividenden in casu niet relevant is.
163.
De betrokken regelingen impliceren dat de Portugese Republiek op uit Afrikaanse landen met het Portugees als officiële taal en Oost-Timor ontvangen dividenden niet meer haar algemene regels voor uit derde landen ontvangen dividenden, maar slechts deze bijzondere regels mag toepassen. Daaruit kan niet worden afgeleid dat de Portugese Republiek door het vaststellen van deze bijzondere regelingen zou hebben besloten af te zien van de mogelijkheid zich te beroepen op de standstillclausule van artikel 64 VWEU, waarvan de draagwijdte kan worden ingeperkt.
164.
Mocht zich een vraagpunt met betrekking tot de gelijkheid van behandeling voordoen, dan valt dit uitsluitend onder het nationale recht en onder de bevoegdheid van de Portugese rechter.
VI – Conclusie






165.
 Ik geef het Hof derhalve in overweging om de vragen van het Tribunal tributário de Lisboa als volgt te beantwoorden:





„1)


Artikel 31 van de Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Tunesië, anderzijds, ondertekend te Brussel op 17 juli 1995 en goedgekeurd namens de Europese Gemeenschap en de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal bij besluit 98/238/EG, EGKS van de Raad en de Commissie van 26 januari 1998, en artikel 30 van de Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Libanon, anderzijds, ondertekend te Luxemburg op 17 juni 2002 en goedgekeurd namens de Europese Gemeenschap bij besluit 2006/356/EG van de Raad van 14 februari 2006, zijn niet van toepassing op het hoofdgeding, dat uitsluitend betrekking heeft op het vrij verkeer van kapitaal.
2)


Artikel 34 van de Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Tunesië, anderzijds, ondertekend te Brussel op 17 juli 1995 en goedgekeurd namens de Europese Gemeenschap en de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal bij besluit 98/238/EG, EGKS van de Raad en de Commissie van 26 januari 1998, en de artikelen 31 en 33 van de Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Libanon, anderzijds, ondertekend te Luxemburg op 17 juni 2002 en goedgekeurd namens de Europese Gemeenschap bij besluit 2006/356/EG van de Raad van 14 februari 2006, zijn duidelijke, nauwkeurige en onvoorwaardelijke voorschriften die rechtstreekse werking hebben.
 3)


Artikel 34 van de Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Tunesië, anderzijds, ondertekend te Brussel op 17 juli 1995 en goedgekeurd namens de Europese Gemeenschap en de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal bij besluit 98/238/EG, EGKS van de Raad en de Commissie van 26 januari 1998, en de artikelen 31 en 33 van de Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Libanon, anderzijds, ondertekend te Luxemburg op 17 juni 2002 en goedgekeurd namens de Europese Gemeenschap bij besluit 2006/356/EG van de Raad van 14 februari 2006, moeten aldus worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een regeling van een lidstaat als die welke in het hoofdgeding aan de orde is, die het recht op (gehele of gedeeltelijke) voorkoming van economische dubbele belastingheffing op winstuitkeringen beperkt tot gevallen waarin de zetel of het daadwerkelijk bestuur van de uitdelende vennootschap zich op Portugees grondgebied bevindt dan wel de vennootschap is gevestigd in een andere lidstaat van de Europese Unie of de Europese Economische Ruimte. De in strijd met deze bepalingen geïnde bedragen moeten met rente aan de belastingplichtige worden terugbetaald.
 4)


Een nationale regeling als die welke in het hoofdgeding aan de orde is, die de integrale of gedeeltelijke aftrek – naargelang het geval – van dividenden van vennootschappen waarvan de zetel of het daadwerkelijke bestuur zich buiten de Europese Unie of de Europese Economische Ruimte bevindt niet toestaat, kan geen grondslag vinden in artikel 89 van de Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Tunesië, anderzijds, ondertekend te Brussel op 17 juli 1995 en goedgekeurd namens de Europese Gemeenschap en de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal bij besluit 98/238/EG, EGKS van de Raad en de Commissie van 26 januari 1998, noch in artikel 85 van de Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Libanon, anderzijds, ondertekend te Luxemburg op 17 juni 2002 en goedgekeurd namens de Europese Gemeenschap bij besluit 2006/356/EG van de Raad van 14 februari 2006.
5)


Artikel 63 VWEU moet aldus worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een regeling van een lidstaat als die welke in het hoofdgeding aan de orde is, die het recht op (gehele of gedeeltelijke) voorkoming van economische dubbele belastingheffing op winstuitkeringen beperkt tot gevallen waarin de zetel of het daadwerkelijk bestuur van de uitdelende vennootschap zich op Portugees grondgebied bevindt dan wel de vennootschap is gevestigd in een andere lidstaat van de Europese Unie of de Europese Economische Ruimte. De in strijd met deze bepaling geïnde bedragen moeten met rente aan de belastingplichtige worden terugbetaald.”







(
1
)	Oorspronkelijke taal: Frans.
(
2
)	PB L 97, blz. 1.
(
3
)	PB L 143, blz. 1.
 (
4
)	Diário da República I, serie A, nr. 77, van 31 maart 2000, blz. 1411.
(
5
)	Zie arresten Haegeman (181/73, EU:C:1974:41, punten 3‑6) inzake de op 9 juli 1961 te Athene ondertekende en bij besluit 63/106/EEG van de Raad van 25 september 1961 namens de Gemeenschap gesloten overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Economische Gemeenschap en Griekenland (PB 1963, P 26, blz. 293; hierna: „associatieovereenkomst EEG-Griekenland”), Demirel (12/86, EU:C:1987:400, punt 7) inzake de op 12 september 1963 te Ankara ondertekende en bij besluit 64/732/EEG van de Raad van 23 december 1963 namens de Gemeenschap gesloten overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Economische Gemeenschap en Turkije (PB 1964, L 217, blz. 3685; hierna: „associatieovereenkomst EEG-Turkije”), Andersson en Wåkerås-Andersson (C‑321/97, EU:C:1999:307, punten 26 en 27), Ospelt en Schlössle Weissenberg (C‑452/01, EU:C:2003:493, punt 27) en Établissements Rimbaud (C‑72/09, EU:C:2010:645, punt 19) inzake de op 2 mei 1992 ondertekende overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (PB 1994, L 1, blz. 3; hierna: „EER-Overeenkomst”), goedgekeurd bij besluit 94/1/EGKS, EG van de Raad en de Commissie van 13 december 1993 betreffende de sluiting van de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte tussen de Europese Gemeenschappen, hun lidstaten en de Republiek Oostenrijk, de Republiek Finland, de Republiek IJsland, het Vorstendom Liechtenstein, het Koninkrijk Noorwegen, het Koninkrijk Zweden en de Zwitserse Bondsstaat (PB 1994, L 1, blz. 1).
 (
6
)	Zie de op 26 april 1976 te Algiers ondertekende en namens de Gemeenschap bij verordening (EEG) nr. 2210/78 van de Raad van 26 september 1978 (PB L 263, blz. 1) goedgekeurde samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Democratische Volksrepubliek Algerije, die door het Hof is geanalyseerd in de zaken die hebben geleid tot de arresten Krid (C‑103/94, EU:C:1995:97) en Babahenini (C‑113/97, EU:C:1998:13).
(
7
)	Zie de op 27 april 1976 te Rabat ondertekende en namens de Gemeenschap bij verordening (EEG) nr. 2211/78 van de Raad van 26 september 1978 (PB L 264, blz. 1) goedgekeurde samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en het Koninkrijk Marokko, die is vervangen door de op 26 februari 1996 te Brussel ondertekende en bij besluit 2000/204/EG, EGKS van de Raad en de Commissie van 24 januari 2000 (PB L 70, blz. 1) namens de Gemeenschap goedgekeurde Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en het Koninkrijk Marokko, anderzijds. Deze overeenkomsten zijn het voorwerp geweest van prejudiciële verzoeken in de zaken die hebben geleid tot de arresten Eddline El-Yassini (C‑416/96, EU:C:1999:107) en Mesbah (C‑179/98, EU:C:1999:549), en tot de beschikkingen Echouikh (C‑336/05, EU:C:2006:394) en El Youssfi (C‑276/06, EU:C:2007:215).
 (
8
)	Zie de op 20 november 1995 te Brussel ondertekende Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Staat Israël, anderzijds (PB 2000, L 147, blz. 3) en de op 24 februari 1997 te Brussel ondertekende Euro-mediterrane interim-associatieovereenkomst voor handel en samenwerking tussen de Europese Gemeenschap, enerzijds, en de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO) ten behoeve van de Palestijnse Autoriteit van de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook, anderzijds (PB L 187, blz. 3). Deze overeenkomsten zijn het voorwerp geweest van een prejudicieel verzoek in de zaak die heeft geleid tot het arrest Brita (C‑386/08, EU:C:2010:91).
(
9
)	De overeenkomst EG-Libanon is reeds geanalyseerd door het Hof in de zaak die heeft geleid tot de beschikking Mugraby/Raad en Commissie (C‑581/11 P, EU:C:2012:466) en door het Gerecht in de zaak die heeft geleid tot de beschikking, Mugraby/Raad en Commissie (T‑292/09, EU:T:2011:418).
(
10
)	Zie de op 25 juni 2001 te Luxemburg ondertekende en bij besluit 2004/635/EG van de Raad van 21 april 2004 goedgekeurde Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Arabische Republiek Egypte, anderzijds (PB L 304, blz. 38). Deze overeenkomst is het voorwerp geweest van een prejudicieel verzoek in de zaak die heeft geleid tot het arrest Helm Düngemittel (C‑613/12, EU:C:2014:52).
(
11
)	De overeenkomst EG-Tunesië is reeds het voorwerp geweest van een prejudicieel verzoek in de zaak die heeft geleid tot het arrest Gattoussi (C‑97/05, EU:C:2006:780) en van een analyse door het Gerecht in de zaak die heeft geleid tot de arresten Pigasos Alieftiki Naftiki Etaireia/Raad en Commissie (T‑162/07, EU:T:2009:333) en ICF/Commissie (T‑406/08, EU:T:2013:322, punten 208‑214).
 (
12
)	De associatieovereenkomst EEG-Griekenland is het voorwerp geweest van een prejudicieel verzoek in de zaak die heeft geleid tot het arrest Haegeman (181/73, EU:C:1974:41).
(
13
)	De associatieovereenkomst EEG-Turkije is het voorwerp geweest van prejudiciële verzoeken in zaken die hebben geleid tot een aantal arresten waarvan de belangrijkste het arrest Demirel (12/86, EU:C:1987:400) is.
(
14
)	Zie de namens de Gemeenschap bij besluit 93/742/Euratom, EGKS, EG, van de Raad en de Commissie van 13 december 1993 namens de Gemeenschap gesloten en goedgekeurde Europa-overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Hongarije, anderzijds (PB L 347, blz. 1). Deze overeenkomst is het voorwerp geweest van de zaken die hebben geleid tot de arresten Regione autonoma Friuli-Venezia Giulia en ERSA (C‑347/03, EU:C:2005:285), Sfakianakis (C‑23/04–C‑25/04, EU:C:2006:92) en Agrover (C‑173/06, EU:C:2007:612), en tot de beschikking Agenzia Dogane Circoscrizione Doganale di Genova (C‑505/06, EU:C:2007:768).
(
15
)	Zie de op 24 juni 1994 te Corfu ondertekende en namens de Gemeenschap bij besluit 97/800/EG, EGKS, Euratom, van de Raad en de Commissie van 30 oktober 1997 goedgekeurde overeenkomst inzake partnerschap en samenwerking tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Russische Federatie, anderzijds (PB L 327, blz. 1). Deze overeenkomst is door het Hof geanalyseerd in de zaak die heeft geleid tot het arrest Simutenkov (C‑265/03, EU:C:2005:213).
(
16
)	Zie met name arresten Andersson en Wåkerås-Andersson (C‑321/97, EU:C:1999:307), Salzmann (C‑300/01, EU:C:2003:283), Ospelt en Schlössle Weissenberg (C‑452/01, EU:C:2003:493), Krankenheim Ruhesitz am Wannsee – Seniorenheimstatt (C‑157/07, EU:C:2008:588) en Établissements Rimbaud (C‑72/09, EU:C:2010:645) en beschikking Projektart e.a. (C‑476/10, EU:C:2011:422).
(
17
)	Zie met name arresten Commissie/België (C‑522/04, EU:C:2007:405), Commissie/Nederland (C‑521/07, EU:C:2009:360), Commissie/Portugal (C‑267/09, EU:C:2011:273) en Commissie/Duitsland (C‑284/09, EU:C:2011:670).
 (
18
)	Arrest Établissements Rimbaud (C‑72/09, EU:C:2010:645, punt 21). Zie in die zin ook arresten Ospelt en Schlössle Weissenberg (C‑452/01, EU:C:2003:493, punten 28 en 32), Commissie/België (C‑522/04, EU:C:2007:405, punt 44) en Commissie/Nederland (C‑521/07, EU:C:2009:360, punt 33), en beschikking Projektart e.a. (C‑476/10, EU:C:2011:422, punten 34 en 35).
(
19
)	Arrest Intertanko e.a. (C‑308/06, EU:C:2008:312, punt 42). Zie in die zin ook arresten Commissie/Duitsland (C‑61/94, EU:C:1996:313, punt 52), Algemene Scheeps Agentuur Dordrecht (C‑311/04, EU:C:2006:23, punt 25) en IATA en ELFAA (C‑344/04, EU:C:2006:10, punt 35).
(
20
)	Arrest Kadi en Al Barakaat International Foundation/Raad en Commissie (C‑402/05 P en C‑415/05 P, EU:C:2008:461, punten 285 en 308).
(
21
)	Rousseau, C., „De la compatibilité des normes juridiques contradictoires dans l’ordre international”, Revue générale de droit international public, 1932, deel 39, blz. 133‑136.
(
22
)	
(
23
)	Volgens artikel 53 van het Verdrag van Wenen „[is] elk verdrag dat op het tijdstip van zijn totstandkoming in strijd is met een dwingende norm van algemeen volkenrecht [...] nietig”. Zie in die zin ook artikel 53 van het op 21 maart 1986 te Wenen gesloten verdrag inzake het verdragenrecht tussen staten en internationale organisaties of tussen internationale organisaties.
(
24
)	Zie in die zin Crawford, J., Brownlie’s Principles of Public International Law, 8e druk, Oxford University Press, 2012, blz. 22 en 23; Matz-Lück, N., „Conflicts between treaties”, gepubliceerd in Berhardt, R., en Macalister-Smith, P., (uitg.), Max Planck Encyclopedia of Public International Law, 2010, punten 4, 9 en 10, te raadplegen op: http://opil.ouplaw.com/view/10.1093/law:epil/9780199231690/law-9780199231690-e1485?rskey=uOhZpi&result=5&prd=EPIL
(
25
)	Zie Kelsen, H., „Les rapports de système entre le droit interne et le droit international public”, 1926, deel IV, Recueil des cours de l’Académie de droit international, blz. 231 en blz. 267‑274.
 (
26
)	Arrest Eddline El-Yassini (C‑416/96, EU:C:1999:107, punt 29). Zie in die zin ook arresten Kziber (C‑18/90, EU:C:1991:36, punt 21) en Gattoussi (C‑97/05, EU:C:2006:780, punt 27).
(
27
)	Zie in die zin arrest D. (C‑376/03, EU:C:2005:424, punten 58‑63) waarin het Hof heeft geoordeeld dat „de artikelen [63 VWEU] en [65 VWEU] zich niet ertegen verzetten dat een in een bilaterale overeenkomst ter voorkoming van dubbele belasting opgenomen regel [...] niet wordt uitgebreid tot een ingezetene van een lidstaat die geen partij is bij die overeenkomst” (punt 63). Het is waar dat, zoals het Hof onder verwijzing naar punt 59 van het arrest Saint-Gobain ZN (C‑307/97, EU:C:1999:438), in punt 55 van dit arrest heeft geoordeeld, „er [...] situaties [bestaan] waarin de voordelen van een bilateraal verdrag kunnen worden uitgebreid tot een ingezetene van een lidstaat die geen verdragspartij is”. Zo is „in het geval van een verdrag ter voorkoming van dubbele belasting tussen een lidstaat en een derde land, de lidstaat die partij is bij dat verdrag ingevolge het beginsel van de nationale behandeling verplicht [...] de in het verdrag voorziene voordelen aan vaste inrichtingen van buitenlandse vennootschappen te verlenen onder dezelfde voorwaarden als die welke gelden voor binnenlandse vennootschappen” (punt 56). Van een dergelijke situatie is in het hoofdgeding echter geen sprake.
 (
28
)	Zie de conclusies van advocaat-generaal Jacobs in de zaak Commissie/Raad (C‑110/02, EU:C:2003:667, punt 33), advocaat-generaal Ruiz-Jarabo Colomer in de zaak St. Paul Dairy (C‑104/03, EU:C:2004:509, punt 61), advocaat-generaal Jääskinen in de zaak Établissements Rimbaud (C‑72/09, EU:C:2010:235, punt 28) en advocaat-generaal Mazák in de zaak Commissie/Italië (C‑565/08, EU:C:2010:403, punt 30), de standpuntbepaling van advocaat-generaal Kokott in de zaak heroverweging Commissie/Strack (C‑579/12 RX‑II, EU:C:2013:573, punt 48) en de conclusies van advocaat-generaal Szpunar in de zaak Ascendi Beiras Litoral e Alta, Auto Estradas das Beiras Litoral e Alta (C‑377/13, EU:C:2014:246, punt 59) en advocaat-generaal Jääskinen in de zaak Verenigd Koninkrijk/Parlement en Raad (C‑507/13, EU:C:2014:2394, punt 59).
(
29
)	Zie in die zin eveneens artikel 30, leden 3 en 4, van het op 21 maart 1986 te Wenen gesloten Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht tussen staten en internationale organisaties of tussen internationale organisaties. Zoals het Hof heeft geoordeeld in punt 37 van het arrest
Helm Düngemittel (C‑613/12, EU:C:2014:52) „is het internationale verdragenrecht grotendeels [...] gecodificeerd in het Verdrag van Wenen en [zijn] de in dat Verdrag neergelegde regels van toepassing [...] op een overeenkomst gesloten tussen een staat en een internationale organisatie, zoals de Euro-mediterrane overeenkomst met Egypte, voor zover deze regels uitdrukking zijn van algemeen internationaal gewoonterecht”. Zie in die zin ook arrest Brita (C‑386/08, EU:C:2010:91, punten 40 en 41). Bijgevolg zijn deze regels „bindend [...] voor de [Unie]instellingen en [maken zij] deel uit [...] van de [...] rechtsorde [van de Unie]” (arrest Brita, C‑386/08, EU:C:2010:91, punt 42).
 (
30
)	De regel van artikel 30, lid 3, van het Verdrag van Wenen houdt niet in dat de partijen bij de twee verdragen dezelfde moeten zijn. Integendeel, zoals de Commissie voor Internationaal Recht toelicht in haar commentaar op de ontwerpbepalingen inzake het verdragenrecht (Annuaire de la Commission du droit international, 1966, deel II, blz. 216): „de regel van lid 3 is algemeen toepasselijk wanneer alle verdragspartijen (met of zonder deelneming van andere staten) een later verdrag sluiten betreffende hetzelfde onderwerp” (cursivering van mij). Zie in die zin ook Pauwelyn, J., Conflict of Norms in Public International Law: How WTO Law Relates to other Rules of International Law, 1e druk, Cambridge University Press, 2003, blz. 381; Sadat-Akhavi, S.A., Methods of Resolving Conflicts Between Treaties, Martinus Nijhoff Publishers, Leiden/Boston, 2003, blz. 62 en 63; Mus, J. B., „Conflicts between treaties in international law”, 1998, deel XLV, Netherlands International Law Review, blz. 208, blz. 219.
(
31
)	Artikel 63, lid 1, VWEU.
(
32
)	Zie het bij artikel G.15 VEU ingevoegde artikel 73 B EG dat sinds 1 januari 1994 van kracht is.
 (
33
)	Zie punt 31 van het arrest Ospelt en Schlössle Weissenberg (C‑452/01, EU:C:2003:493) waarin het Hof heeft geoordeeld dat „de lidstaten zich sinds 1 mei 1995, datum waarop de EER-Overeenkomst voor het Vorstendom Liechtenstein in werking trad, met betrekking tot de materies die de overeenkomst bestrijkt, ten aanzien van het Vorstendom Liechtenstein niet langer op artikel [64 VWEU] [kunnen] beroepen. Anders dan de Oostenrijkse regering stelt, moet het Hof dus niet op basis van deze bepaling van het Verdrag onderzoeken of de beperkingen van het kapitaalverkeer tussen Oostenrijk en Liechtenstein op grond van het VGVG in wezen reeds golden op 31 december 1993 en of zij dus op grond van dat artikel konden blijven bestaan”. Zie in die zin ook arrest Établissements Rimbaud (C‑72/09, EU:C:2010:645, punten 19‑22), waarin het Hof enkel de bepalingen van de EER-Overeenkomst heeft toegepast.
(
34
)	Geen van de vragen van de verwijzende rechter verwijst naar artikel 30 van de overeenkomst EG-Libanon, maar omdat partijen ernaar verwijzen zal ik het volledigheidshalve eveneens bespreken.
(
35
)	Arrest Test Claimants in the FII Group Litigation (C‑35/11, EU:C:2012:707, punt 89). Zie in die zin ook arresten Test Claimants in the FII Group Litigation (C‑446/04, EU:C:2006:774, punt 36), Haribo Lakritzen Hans Riegel en Österreichische Salinen (C‑436/08 en C‑437/08, EU:C:2011:61, punt 33) en Accor (C‑310/09, EU:C:2011:581, punt 30).
(
36
)	Arrest Test Claimants in the FII Group Litigation (C-35/11, EU:C:2012:707, punt 99). Zie in die zin ook arrest Emerging Markets Series of DFA Investment Trust Company (C‑190/12, EU:C:2014:249, punten 27‑30).
(
37
)	Arrest Holböck (C‑157/05, EU:C:2007:297, punt 34). Zie in die zin ook arresten Test Claimants in the FII Group Litigation (C‑446/04, EU:C:2006:774, punten 180 en 181) en Orange European Smallcap Fund (C‑194/06, EU:C:2008:289, punt 102).
 (
38
)	Arrest Holböck (C‑157/05, EU:C:2007:297, punt 35).
(
39
)	Salini Costruttori S.p.A. & Italstrade S.p.A./Royaume de Maroc (ICSID zaak nr. ARB/00/4), Uitspraak over de bevoegdheid van 23 juli 2001, 2002, deel 129, Journal du droit international, blz. 196, punt 52. Een aantal scheidsgerechten heeft deze definitie van het begrip „investering” overgenomen. Zie in dit verband de door Gaillard, E. aangehaalde arbitragerechtspraak in „Identify or Define? Reflections on the Evolution of the Concept of Investment in ICSID Practice” in Binder, C., Kriebaum, U., Reinisch, A., en Wittich, S., (eds.), International Investment Law for the 21st Century: Essays in Honour of Christoph Schreuer, Oxford University Press, Oxford, 2009, blz. 403 en 411.
(
40
)	Zie in die zin ook arresten Gloszczuk (C‑63/99, EU:C:2001:488, punt 30), Wählergruppe Gemeinsam (C‑171/01, EU:C:2003:260, punt 53) en Simutenkov (C‑265/03, EU:C:2005:213, punt 21).
(
41
)	Cursivering van mij.
(
42
)	Cursivering van mij.
(
43
)	Cursivering van mij.
(
44
)	Arrest Test Claimants in the FII Group Litigation (C‑35/11, EU:C:2012:707, punt 37). Zie in die zin ook arresten Test Claimants in the FII Group Litigation (C‑446/04, EU:C:2006:774, punt 62) en Haribo Lakritzen Hans Riegel en Österreichische Salinen (C‑436/08 en C‑437/08, EU:C:2011:61, punt 59).
(
45
)	Arrest Emerging Markets Series of DFA Investment Trust Company (C‑190/12, EU:C:2014:249, punt 39). Zie in die zin ook arresten A (C‑101/05, EU:C:2007:804, punt 40), Haribo Lakritzen Hans Riegel en Österreichische Salinen (C‑436/08 en C‑437/08, EU:C:2011:61, punt 50) en Santander Asset Management SGIIC e.a. (C‑338/11–C‑347/11, EU:C:2012:286, punt 15).
(
46
)	Arrest Test Claimants in the FII Group Litigation (C‑35/11, EU:C:2012:707, punt 38). Zie in die zin ook arresten Test Claimants in the FII Group Litigation (C‑446/04, EU:C:2006:774, punt 72) en Haribo Lakritzen Hans Riegel en Österreichische Salinen (C‑436/08 en C‑437/08, EU:C:2011:61, punt 60).
 (
47
)	De ontvangende vennootschap moet een rechtstreekse deelneming van ten minste 10 % of met een aankoopwaarde van ten minste 20 miljoen EUR bezitten in het maatschappelijk kapitaal van de uitdelende vennootschap en die deelneming ten minste een jaar hebben aangehouden.
(
48
)	Zie punt 95 van deze conclusie.
(
49
)	Deze richtlijn is ingetrokken en vervangen door richtlijn 2011/16/EU van de Raad van 15 februari 2011 betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen (PB L 64, blz. 1)
(
50
)	Want bij het vrij verkeer van goederen zijn directe belastingen niet aan de orde.
(
51
)	Zie met name arresten ELISA (C‑451/05, EU:C:2007:594, punten 91-100) en Établissements Rimbaud (C‑72/09, EU:C:2010:645, punten 33‑51).
(
52
)	Zie in die zin ook artikel 26 van het op 21 maart 1986 gesloten Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht tussen staten en internationale organisaties of tussen internationale organisaties, en de arresten Eddline El-Yassini (C‑416/96, EU:C:1999:107, punt 47) en Brita (C‑386/08, EU:C:2010:91, punt 43).
(
53
)	CIJ 1997, blz. 7, punt 142.
(
54
)	Het Hof heeft in de context van de samenwerkingsovereenkomst EEG-Turkije reeds aanvaard dat een beperking kan worden gerechtvaardigd op basis van een dwingende reden van algemeen belang. Zie bijvoorbeeld arresten Demir (C‑225/12, EU:C:2013:725, punt 40) en Dogan (C‑138/13, EU:C:2014:2066, punt 37).
(
55
)	Zie arrest ICI (C‑264/96, EU:C:1998:370, punt 26).
(
56
)	Arrest Emerging Markets Series of DFA Investment Trust Company (C-190/12, EU:C:2014:249, punt 84). Zie in die zin ook arrest Haribo Lakritzen Hans Riegel en Österreichische Salinen (C‑436/08 en C‑437/08, EU:C:2011:61, punt 67).
(
57
)	Zie punt 103 en voetnoot 48 van deze conclusie.
(
58
)	Arrest Emerging Markets Series of DFA Investment Trust Company (C-190/12, EU:C:2014:249, punt 84).
 (
59
)	Arrest Emerging Markets Series of DFA Investment Trust Company (C-190/12, EU:C:2014:249, punt 84).
(
60
)	Zie de punten 85‑87 van deze conclusie.
(
61
)	Arrest Nicula (C‑331/13, EU:C:2014:2285, punt 27). Zie in die zin ook arresten San Giorgio (199/82, EU:C:1983:318, punt 12), Metallgesellschaft e.a. (C‑397/98 en C‑410/98, EU:C:2001:134, punt 84), Test Claimants in the FII Group Litigation (C‑446/04, EU:C:2006:774, punt 202), Littlewoods Retail e.a. (C‑591/10, EU:C:2012:478, punt 24) en Test Claimants in the Franked Investment Income Group Litigation (C‑362/12, EU:C:2013:834, punt 30).
(
62
)	Arrest Nicula (C‑331/13, EU:C:2014:2285, punt 28). Zie in die zin ook arresten Littlewoods Retail e.a. (C‑591/10, EU:C:2012:478, punt 25) en Irimie (C‑565/11, EU:C:2013:250, punt 21).
(
63
)	Zie arrest Lady & Kid e.a. (C‑398/09, EU:C:2011:540, punt 20).
(
64
)	Zie arrest Irimie (C‑565/11, EU:C:2013:250, punt 23).
(
65
)	Arrest Demirel (12/86, EU:C:1987:400, punt 7).
(
66
)	Zie arrest Emerging Markets Series of DFA Investment Trust Company (C-190/12, EU:C:2014:249, punt 48). Zie in die zin ook arresten Test Claimants in the FII Group Litigation (C‑446/04, EU:C:2006:774, punt 192), Holböck (C‑157/05, EU:C:2007:297, punt 41) en A (C‑101/05, EU:C:2007:804, punt 49).
