None
110


De normale belastingheffing, die het referentiekader vormt en de maatstaf is voor het bepalen of er volgens de rechtspraak British Aggregates/Commissie (punt 68 supra, EU:T:2012:110, en met name punt 49 ervan) eventueel sprake is van selectieve voordelen voor bepaalde marktdeelnemers, bestaat uit het ÖSG, zoals gewijzigd, als zodanig, waarbij een regeling van steun voor de productie van groene elektriciteit is ingevoerd die alle elektriciteitsleveranciers en verbruikers van elektriciteit in Oostenrijk verplichtingen oplegt en waarop § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, een uitzondering vormt.
111


Wat deze uitzondering betreft, dient in de eerste plaats te worden afgewezen de algemene stelling van de Republiek Oostenrijk dat deze uitzondering geen voordeel vormt, maar slechts een „concurrentienadeel” vermindert dat de Oostenrijkse ondernemingen, in het bijzonder de energie-intensieve Oostenrijkse ondernemingen, lijden.
112


Voor zover vaststaat dat het ÖSG, zoals gewijzigd, een regeling vormt waarvan de gevolgen een last kunnen creëren die normaal op het budget van een energie verbruikende onderneming in Oostenrijk drukt, dient immers ten eerste te worden vastgesteld dat de Republiek Oostenrijk, door bij wege van het bepalen van een maximum voor de bijdrage van de Oostenrijkse energie-intensieve ondernemingen aan de betrokken regeling ervan af te zien een deel van de uit de aankoop van groene elektriciteit voortvloeiende meerkosten door te berekenen, die ondernemingen bevrijdt van een last die normaliter op hun budget drukt. Deze ondernemingen genieten dus wel degelijk een voordeel ten opzichte van de andere ondernemingen die elektriciteit verbruiken in Oostenrijk (zie in die zin arrest van 3 maart 2005, Heiser, C‑172/03, Jurispr., EU:C:2005:130, punt 38).
 113


Verder dient er in dit verband op te worden gewezen dat, ofschoon de Republiek Oostenrijk in haar antwoord op de vragen van het Gerecht in het kader van de maatregelen tot organisatie van de procesgang heeft beklemtoond dat het in punt 112 hierboven bedoelde maximum of, met andere woorden, de compenserende vergoeding die de energie-intensieve ondernemingen betalen, kan variëren, aangezien de bevoegde Oostenrijkse federale minister onder bepaalde voorwaarden die compenserende vergoeding op meer dan 0,5 % van de nettoproductiewaarde in het voorafgaande jaar te bepalen, zij daarmee echter niet heeft aangevoerd dat een dergelijke wijziging het aan die ondernemingen toegekende voordeel zodanig zal verminderen dat het volledig verdwijnt, met name doordat het verschil tussen die compenserende vergoeding en het bedrag dat de die ondernemingen volgens het ÖSG, zoals gewijzigd, zonder een vrijstelling als die van § 22c van die wet, zouden betalen, verdwijnt of miniem wordt. Bovendien is het ook niet onbelangrijk daar in dit verband aan toe te voegen dat zoals zowel uit bovengenoemde bepaling als uit de antwoorden van de Republiek Oostenrijk op de vragen van het Gerecht blijkt, de vrijstelling voor energie-intensieve ondernemingen zelfs negatieve gevolgen kan hebben voor de groepen aan de bevordering van de groene energie bijdragende energie verbruikende ondernemingen die niet voor die vrijstelling aanmerking komen, omdat deze een grotere financiële last zullen moeten dragen. Dit versterkt nog het effect van het aan de energie-intensieve ondernemingen toegekende voordeel.
114


Ten tweede dient te worden vastgesteld dat, zelfs al zou het bepalen van een maximum voor de betrokken bijdrage het nadeel compenseren dat de Republiek Oostenrijk in haar toelichting heeft genoemd, een dergelijke maatregel in elk geval niet kan worden gerechtvaardigd door het feit dat hij erop gericht is distorsies van de mededinging op de communautaire elektriciteitsmarkt weg te werken.
 115


Dienaangaande behoeft slechts te worden herinnerd aan vaste rechtspraak volgens welke de omstandigheid dat een lidstaat van de Unie via unilaterale maatregelen de mededingingsvoorwaarden in een bepaalde economische sector probeert aan te passen aan die welke in andere lidstaten heersen, aan die maatregelen het karakter van steun niet ontneemt (zie arrest Heiser, punt 112 supra, EU:C:2005:130, punt 54 en de aldaar aangehaalde rechtspraak).
 116


In dezelfde zin dient als niet aangetoond te worden afgewezen de stelling van de Republiek Oostenrijk dat de betrokken vrijstelling absoluut noodzakelijk is om een regeling te creëren die evenwichtig is voor de verschillende ondernemingen die eraan deelnemen, en wel door het opleggen van verplichtingen die voor deze ondernemingen „draaglijk” zijn met name gelet op de economische en industriële zwaarte ervan. De Republiek Oostenrijk heeft immers niet voldoende concrete elementen aangedragen om aannemelijk te maken dat de veralgemeende toepassing, op alle elektriciteit verbruikende ondernemingen, van een toeslag die overeenkomt met de meerkosten van de groene elektriciteit, naargelang van de verbruikte hoeveelheid, onbillijk zou zijn of voor de betrokken entiteiten onmogelijk te dragen zou zijn. Ofschoon uit een aantal brieven die de Republiek Oostenrijk tijdens de administratieve procedure aan de Commissie heeft gezonden, zoals de brieven van 8 oktober en 22 december 2009 en die van 22 april, 13 september of 30 december 2010, blijkt dat de Republiek Oostenrijk van mening was dat de doelstellingen van het ÖSG, zoals gewijzigd, slechts konden worden bereikt indien de kosten werden omgeslagen op een wijze die sociaal, economisch en wat haar industrieel beleid betreft, draaglijk is, zijn dit slechts verklaringen die op zichzelf een wettelijke structuur die een groot deel van de in Oostenrijk werkzame ondernemingen benadeelt, niet verenigbaar met het Unierecht kunnen maken. Hetzelfde geldt indien bepaalde stellingen van de Republiek Oostenrijk aldus moeten worden begrepen dat zij erop wijzen dat het ÖSG, zoals gewijzigd, in de interne wetgevingsprocedure gemakkelijker zal worden goedgekeurd indien het de in § 22c ervan neergelegde vrijstelling bevat, die in het onderhavige geval aan de orde is.
 117


Dit is aldus geen situatie als die welke wordt bedoeld in punt 48 van het arrest British Aggregates/Commissie, punt 68 supra (EU:T:2012:110), volgens hetwelk een maatregel die weliswaar de begunstigde bevoordeelt, maar wordt gerechtvaardigd door de aard of de algemene opzet van het belastingstelsel waarvan hij deel uitmaakt, niet voldoet aan de selectiviteitsvoorwaarde. In het bijzonder is niet aangetoond dat de betrokken vrijstelling rechtstreeks voortvloeit uit de basis‑ of hoofdbeginselen van het Oostenrijkse belastingstelsel of absoluut noodzakelijk is om de billijkheid daarvan te waarborgen. In dit verband is het echter vaste rechtspraak dat het de taak is van de lidstaat die tussen ondernemingen een onderscheid inzake lasten heeft gemaakt, te bewijzen dat dit onderscheid daadwerkelijk gerechtvaardigd is door de aard en de opzet van het betrokken stelsel (zie in die zin arrest van 8 september 2011, Commissie/Nederland, C‑279/08 P, Jurispr., EU:C:2011:551, met name punt 62 en aldaar aangehaalde rechtspraak). In dit verband kan het Gerecht ook geen genoegen nemen met de verschillende algemene stellingen die de Republiek Oostenrijk ter terechtzitting heeft geponeerd en waarin, onder verwijzing naar het administratieve dossier en naar de processtukken, wordt beklemtoond dat de betrokken vrijstelling deel uitmaakte van een wetgevend pakket dat noodzakelijk was voor de hervorming van de wetgeving die in 2008 in Oostenrijk heeft plaatsgevonden.
 118


Ten slotte dient nog te worden beklemtoond dat, volgens het arrest British Aggregates/Commissie, punt 96 supra (EU:C:2008:757, punt 86), aan artikel 107, lid 1, VWEU een onjuiste toepassing zou worden gegeven door te oordelen dat de lidstaten van de Unie vrij zijn om bij de afweging van de diverse aan de orde zijnde belangen hun prioriteiten ter zake van milieubescherming te definiëren en om bijgevolg te bepalen welke goederen of diensten zij aan een milieuheffing zullen onderwerpen, zodat het feit dat een dergelijke heffing niet van toepassing is op alle gelijkaardige activiteiten met een vergelijkbare milieu-impact, niet zou volstaan om te oordelen dat de gelijkaardige activiteiten die niet aan deze milieuheffing zijn onderworpen, een selectief voordeel genieten.
119


In de tweede plaats dienen als ongegrond te worden afgewezen de met enkele feitelijke elementen onderbouwde stellingen die de Republiek Oostenrijk heeft geponeerd om aannemelijk te maken dat de betrokken maatregel de facto niet selectief is. Allereerst volstaat, zoals in punt 99 hierboven in herinnering is gebracht, noch de omstandigheid dat een groot aantal ondernemingen voor een maatregel in aanmerking komt, noch het feit dat deze ondernemingen tot verschillende sectoren behoren, om de selectiviteit van deze maatregel in twijfel te trekken en dus uit te sluiten dat deze als staatssteun kan worden aangemerkt. Ook het feit dat de betrokken maatregel door „objectieve”, horizontaal van toepassing zijnde criteria wordt beheerst, kan in dit verband niet doorslaggevend zijn.
 120


Vervolgens staat vast dat de door de Republiek Oostenrijk tijdens de administratieve procedure voor de Commissie en later voor het Gerecht aangedragen feitelijke elementen de selectiviteit van de betrokken maatregel nog bevestigen. Ook al kan de Republiek Oostenrijk worden gevolgd waar deze stelt dat in beginsel elke onderneming zonder uitzondering, ongeacht de grootte en de activiteit ervan, hypothetisch een energie-intensieve onderneming in de zin van § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, kan worden, blijkt uit de in de vorm van een tabel overgelegde gegevens dat in feite slechts een klein deel van de in Oostenrijk werkzame ondernemingen daadwerkelijk in aanmerking komen voor de betrokken vrijstelling, ook al behoren deze tot verschillende sectoren van activiteit.
121


Zo stelt het Gerecht vast dat, ook al blijkt uit de door de Republiek Oostenrijk overgelegde tabellen daadwerkelijk dat het om meer dan 19 sectoren gaat, uit die tabellen ook kan worden afgeleid dat de meeste energie-intensieve ondernemingen behoren tot enkele sectoren, zoals de industrie, de handel in en het herstellen van auto’s, de hotels en restaurants of de sector water, waterzuivering en behandeling van afvalstoffen. Vervolgens kunnen zelfs in het kader van de sector industrie bepaalde deelsectoren met bijzonder veel energie-intensieve ondernemingen worden afgebakend.
 122


Gelet op een en ander heeft de Commissie terecht geoordeeld dat de betrokken maatregel selectief is omdat hij differentiaties invoert tussen ondernemingen die, gelet op het gestelde doel, zich in een feitelijk en juridisch vergelijkbare situatie bevinden, zonder dat die differentiatie voortvloeit uit de aard of de opzet van het betrokken lastenstelsel. Alleen de Oostenrijkse energie-intensieve ondernemingen komen immers in een aanmerking voor een voordeel dat erin bestaat dat hun lasten in verband met de aankoop van groene elektriciteit worden beperkt tot 0,5 % van hun nettoproductiewaarde, terwijl de andere Oostenrijkse ondernemingen die elektriciteit verbruiken, die mogelijkheid niet hebben.
123


Deze slotsom kan bovendien niet worden ontkracht door de verschillende verwijzingen van de Republiek Oostenrijk naar de eerdere beslissingspraktijk van de Commissie.
124


In dit verband dient er ten eerste op te worden gewezen dat de Republiek Oostenrijk zich met deze stellingen in wezen beroept op het beginsel van gelijke behandeling. Volgens vaste rechtspraak verlangt de eerbiediging van dat beginsel dat, behoudens objectieve rechtvaardiging, vergelijkbare situaties niet verschillend en verschillende situaties niet gelijk worden behandeld (zie in die zin arrest van 18 januari 2012, Djebel – SGPS/Commissie, T‑422/07, Jurispr., EU:T:2012:11, punt 202).
 125


Verder dient er, meer algemeen, aan te worden herinnerd dat het begrip staatssteun beantwoordt aan een objectieve situatie die wordt beoordeeld op de datum waarop de Commissie haar besluit vaststelt. De redenen waarom de Commissie de situatie in een eerder besluit anders heeft beoordeeld, kunnen dan ook geen invloed hebben op de beoordeling van de rechtmatigheid van het bestreden besluit (zie in die zin arresten van 20 mei 2010, Todaro Nunziatina & C., C‑138/09, Jurispr., EU:C:2010:291, punt 21, en Djebel – SGPS/Commissie, punt 124 supra, EU:T:2012:11, punt 199). Verder dient erop te worden gewezen dat de Commissie steeds over de mogelijkheid moet beschikken strengere verenigbaarheidsvoorwaarden vast te stellen indien ontwikkelingen op de interne markt en de doelstelling van onvervalste mededinging op die markt dit vereisen (zie arrest Djebel, punt 124 supra, EU:T:2012:11, punt 200 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
126


In het onderhavige geval staat allereerst vast dat de twee door de Republiek Oostenrijk aangehaalde beschikkingen van de Commissie, te weten de beschikking van 20 december 2006 betreffende de in zaak N 271/2006 aan de orde zijnde Deense regeling en de beschikking van 7 februari 2007 betreffende de in zaak N 820/2006 aan de orde zijnde Duitse regeling, door de Commissie zijn gegeven vóór het Hof het arrest in de zaak British Aggregates/Commissie, punt 96 supra (EU:C:2008:757) heeft gewezen, waarin belangrijke uitleggingselementen zijn verstrekt op het gebied van de belastingen in verband met de milieusector. Die twee beschikkingen van de Commissie kunnen de geldigheid van het bestreden besluit dus niet aantasten, aangezien de door het Hof op de litigieuze punten verstrekte uitlegging in het bestreden besluit is toegepast.
 127


In die omstandigheden stelt het Gerecht slechts ten overvloede vast dat de Deense en de Duitse regeling niet op alle relevante punten vergelijkbaar zijn met de situatie in de onderhavige zaak.
128


Wat meer in het bijzonder de Deense regeling betreft die het voorwerp was van de beschikking van de Commissie in zaak N 271/2006, dient erop te worden gewezen dat deze, zoals de Commissie met name in punt 109 van het bestreden besluit heeft beklemtoond, erop gericht was een voordeel te neutraliseren dat voor energie-intensieve ondernemingen in Denemarken voortvloeide uit het feit dat deze minder heffingen op de energiebronnen betaalden, om aldus de coherentie van het belastingstelsel te waarborgen. Door aldus belasting te heffen over het door industrieondernemingen geproduceerde warmteoverschot beoogde Denemarken te waarborgen dat deze ondernemingen de geproduceerde warmte niet tegen een lagere prijs konden aanbieden dan de door de energie-efficiënte warmtekrachtkoppelingcentrales gevraagde prijzen. Bovendien heeft de Republiek Oostenrijk in repliek geen argumenten aangedragen die het standpunt van de Commissie ontkrachtten dat een ander verschil hierin bestond dat de Deense regeling, anders dan de onderhavige regeling, zonder uitzondering betrekking had op alle industrieondernemingen die een bepaald type energie, namelijk energie voortvloeiend uit het gebruik van het gegenereerde warmteoverschot, produceren en verkopen. De Commissie heeft dienaangaande met name beklemtoond dat alle ondernemingen konden kiezen tussen het betalen van een vaste heffing of het afdragen van een fiscaal percentage van de verkoopprijs.
 129


Wat de Duitse regeling betreft die het voorwerp was van de beschikking van de Commissie in zaak N 820/2006, dient erop te worden gewezen dat de Republiek Oostenrijk niet heeft gereageerd op de stelling van de Commissie dat de in die zaak aan de orde zijnde „belastingvermindering”, die betrekking had op energieproducten voor duaal gebruik die anders dan als motor‑ of verwarmingsbrandstof en voor mineralogische procedés werden gebruikt, een fiscale uitzonderingsregeling was die rechtstreeks was gebaseerd op artikel 2, lid 4, van de richtlijn energiebelasting, dat bovengenoemde energieproducten van de werkingssfeer van deze richtlijn uitsloot (zie in die zin punt 109 van het bestreden besluit). De Commissie heeft er bovendien terecht op gewezen dat het referentiekader, te weten de omzetting van bovengenoemde richtlijn in nationaal recht, erop gericht was belasting te heffen op energieproducten die als motor‑ of verwarmingsbrandstof werden gebruikt. De Commissie heeft ook terecht gewezen op een ander verschil met de onderhavige zaak, namelijk dat zij in die beschikking overeenkomstig punt 22 van de considerans van die richtlijn de betrokken vrijstellingen had verleend, die gerechtvaardigd werden door de inherente logica en door de aard zelf van het betrokken belastingstelsel.
130


Bijgevolg kan in elk geval zaak N 271/2006 noch zaak N 820/2006 van de Commissie vergelijkbaar worden geacht met de onderhavige zaak. Aan de Commissie kan dus niet worden verweten dat zij die zaken niet gelijk heeft behandeld.
131


Gelet op een en ander dient het tweede middel ongegrond te worden verklaard.
 Derde middel: onjuiste toepassing van artikel 107, lid 3, VWEU en bevoegdheidsoverschrijding






132


Volgens de Republiek Oostenrijk dient, zelfs al zou worden aangenomen dat de betrokken maatregel staatssteun vormt, nog te worden nagegaan of die maatregel niet in overeenstemming met het Unierecht is als een discretionaire uitzondering in de zin van artikel 107, lid 3, VWEU. In dit verband dient met name te worden nagegaan of die maatregel binnen de werkingssfeer van een of meer richtsnoeren of mededelingen van de Commissie valt.
– Eerste onderdeel van het derde middel





133


De Republiek Oostenrijk betoogt dat, indien de betrokken maatregel als staatssteun moet worden beschouwd, hij binnen de werkingssfeer van de in verband met artikel 107, lid 3, VWEU vastgestelde richtsnoeren valt.
134


De Republiek Oostenrijk voert aan dat dit voortvloeit uit de toepassing van de punten 151 en volgende van de richtsnoeren, aangezien § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, voldoet aan de voorwaarde van „indirecte” verbetering van de milieubescherming. Enerzijds vormt de compenserende vergoeding, die ten minste 0,5 % van de nettoproductiewaarde van het voorafgaande kalenderjaar bedraagt, immers zelfs een rechtstreekse bijdrage aan de bevordering van groene elektriciteit. Anderzijds stelt de beperking van de lasten in de zin van die bepaling slechts een bovengrens aan het onevenredige concurrentienadeel dat het ÖSG, zoals gewijzigd, voor bepaalde ondernemingen meebrengt. Bovendien is deze bepaling een noodzakelijk onderdeel van een samenstel van maatregelen en mag zij niet afzonderlijk worden beschouwd.
 135


Verder voert de Republiek Oostenrijk aan dat dient te worden nagegaan of § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, moet worden geanalyseerd naar analogie met deel 4 van de richtsnoeren en inzonderheid met de punten 152 en 153 daarvan. Aan de twee essentiële voorwaarden daarvoor, namelijk ten eerste dat de in het onderhavige geval toepasselijke bepalingen grotendeels vergelijkbaar zijn met die waarvan de toepassing naar analogie wordt gevraagd, en ten tweede een met het Unierecht onverenigbaar verzuim, is voldaan. Wat de vergelijkbaarheid van de betrokken bepalingen betreft, betoogt de Republiek Oostenrijk met name dat het betrokken mechanisme vergelijkbaar met de begrotingsstelsels moet worden geacht, in het bijzonder omdat de Commissie ervan is uitgegaan dat in het kader van dat mechanisme „staatsmiddelen” worden gebruikt, en haar eerder als alternatieve oplossing had aangeraden een heffing of belasting op energie in te voeren om de groene elektriciteit te financieren en daarbij in voorkomend geval een door artikel 17 van de richtlijn energiebelasting toegestane verlaging van die belasting of heffing toe kennen aan de energie-intensieve ondernemingen.
 136


De Republiek Oostenrijk betoogt dat de Commissie de grenzen van haar beoordelingsbevoegdheid overschrijdt wanneer zij op een buiten de begroting gehouden financieringsstelsel strengere criteria toepast dan op een stelsel van financiering door middel van belastingen waarmee dezelfde doelstellingen worden nagestreefd en dat dezelfde economische gevolgen en gevolgen voor de mededinging heeft, omdat zij daardoor intervenieert in de keuze van het financieringsstelsel en ingaat tegen de voornemens die uit haar mededeling van 31 januari 2011 blijken. Volgens de Republiek Oostenrijk is, ongeacht of er een door het Unierecht vastgesteld minimumtarief bestaat, het effect van de verrekenprijs, waarop § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, betrekking heeft, vergelijkbaar met dat van het stelsel van energieheffingen. De twee stelsels voorzien in een heffing die afhankelijk is van het verbruik, en hebben aldus dezelfde gevolgen wat de aan de elektriciteitsverbruikers opgelegde last betreft. Zij hebben hetzelfde doel, namelijk voorzien in een minimumtarief dat in heel Europa voor dezelfde producten geldt, en hebben dezelfde economische gevolgen en gevolgen voor de mededinging.
137


Om te beginnen dient erop te worden gewezen dat uit het bestreden besluit blijkt dat de Commissie, na te hebben vastgesteld dat de betrokken maatregel staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU vormt omdat hij tot een verlies aan staatsmiddelen leidt waardoor energie-intensieve ondernemingen een selectief voordeel verkrijgen, en dus de handel tussen lidstaten van de Unie negatief kan beïnvloeden en de mededinging op de interne markt kan vervalsen (punt 113), heeft onderzocht of de betrokken maatregel verenigbaar is met die markt in de zin van artikel 107, lid 3, VWEU (punten 115 en volgende).
 138


In dit verband heeft de Commissie in punt 116 van het bestreden besluit vastgesteld dat zij ter zake van staatssteun die binnen de werkingssfeer van artikel 107, lid 3, VWEU valt, een grote beoordelingsmarge heeft. Zij verwijst dienaangaande ook naar de arresten van 21 maart 1990, België/Commissie (C‑142/87, Jurispr., EU:C:1990:125, punt 56), en 11 juli 1996, SFEI e.a. (C‑39/94, Jurispr., EU:C:1996:285, punt 36). Zij heeft verklaard dat zij in het kader van de uitoefening van die bevoegdheid richtsnoeren en mededelingen heeft gepubliceerd met daarin criteria aan de hand waarvan bepaalde vormen van staatssteun op grond van artikel 107, lid 3, VWEU, als verenigbaar met de interne markt kunnen worden aangemerkt. Zij verklaart dat zij volgens vaste rechtspraak is gebonden aan de richtsnoeren en mededelingen die zij op het gebied van het toezicht op staatssteun heeft vastgesteld, voor zover deze niet afwijken van het VWEU en door de lidstaten zijn aanvaard. Zij verwijst dienaangaande naar de arresten van 24 maart 1993, CIFRS e.a./Commissie (C‑313/90, Jurispr., EU:C:1993:111, punt 36), 15 oktober 1996, IJssel-Vliet (C‑311/94, Jurispr., EU:C:1996:383, punt 43), en 26 september 2002, Spanje/Commissie (C‑351/98, Jurispr., EU:C:2002:530, punt 53).
139


In het onderhavige geval heeft de Commissie ten eerste onderzocht of de betrokken steun onder de richtsnoeren, met name deel 4 daarvan, valt, ten tweede, of die steun onder verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie van 6 augustus 2008 waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met de gemeenschappelijke markt verenigbaar worden verklaard (algemene groepsvrijstellingsverordening) (PB L 214, blz. 3) valt, en ten derde, of deze steun niet op grond van artikel 107, lid 3, VWEU verenigbaar met de interne markt kan worden geacht.
 140


Wat in de eerste plaats de richtsnoeren betreft, is de Commissie allereerst tot de slotsom gekomen dat het betrokken mechanisme niet binnen de werkingssfeer van de richtsnoeren valt.
141


Zij heeft, zakelijk weergegeven, geoordeeld dat, ofschoon uit punt 151 van de richtsnoeren blijkt dat deze ook gelden voor maatregelen die ten minste „indirect” bijdragen tot de verbetering van het niveau van milieubescherming, geen enkel argument van de Republiek Oostenrijk aannemelijk maakt dat dit in casu het geval is.
142


De Commissie heeft immers enerzijds als ongegrond van de hand gewezen het argument van de Republiek Oostenrijk dat de betrokken vrijstelling een wezenlijke voorwaarde is voor het waarborgen van het politieke draagvlak voor een verhoging van de verrekenprijs, een verhoging die noodzakelijk is om een verdere uitbreiding van de productie van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen te financieren. Volgens haar bestaat er geen „noodzakelijk” verband tussen de verrekenprijs en de toename van de productie van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen. In dit verband heeft zij met name beklemtoond dat de Republiek Oostenrijk vrij kan beslissen op welke wijze de verhoging van de productie van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen wordt gefinancierd, en bijvoorbeeld ook gebruik kan maken van belastinginkomsten (zie punten 122 en 123 van het bestreden besluit).
143


Anderzijds heeft de Commissie ook als ongegrond van de hand gewezen het argument van de Republiek Oostenrijk dat de betrokken vrijstelling leidt tot hogere prijzen voor het elektriciteitsverbruik, hetgeen een prikkel vormt voor een energie-efficiënter gebruik van elektriciteit. Volgens de Commissie fungeert het betrokken mechanisme echter als een bovengrens waarbij de gemiddelde elektriciteitsprijs die door energie-intensieve ondernemingen wordt betaald, daalt met elk extra verbruikt kWh dat boven de vastgestelde drempel ligt (punt 124 van het bestreden besluit).
 144


In de tweede plaats heeft de Commissie in de punten 126 en volgende van het bestreden besluit geoordeeld dat, zelfs indien de betrokken vrijstelling binnen de werkingssfeer van de richtsnoeren zou vallen – quod non – zij niet verenigbaar met de interne markt kan worden verklaard, omdat zij niet voldoet aan de voorwaarden van deel 4 van die richtsnoeren.
145


Ten eerste heeft de Commissie erop gewezen dat de richtsnoeren voor de beoordeling van een steunmaatregel onderscheid maken tussen geharmoniseerde en niet-geharmoniseerde heffingen. De „parafiscale heffing” in de vorm van de verrekenprijs is echter geen milieuheffing die op het niveau van de Unie is „geharmoniseerd” (punt 127 van het bestreden besluit). Volgens de Commissie moet het betrokken mechanisme dus worden getoetst aan de regels die in het kader van deel 4 van die richtsnoeren voor „niet-geharmoniseerde” milieuheffingen gelden.
 146


Ten tweede heeft de Commissie verklaard dat het in deze context de taak van de betrokken lidstaat is, nauwkeurige informatie te verstrekken over de verschillende sectoren of categorieën van begunstigden waarvoor de vrijstellingen of verlagingen gelden, over de situatie van de belangrijkste begunstigden in elke betrokken sector en over de wijze waarop belastingen kunnen bijdragen tot milieubescherming (punt 129 van het bestreden besluit). Volgens haar dient deze informatie haar in staat te stellen te beoordelen of de betrokken verlagingen of vrijstellingen noodzakelijk en evenredig zijn in de zin van de definitie die in de richtsnoeren aan die termen wordt gegeven. In punt 130 van het bestreden besluit heeft zij verklaard dat de Republiek Oostenrijk – ondanks herhaalde verzoeken van harentwege – haar die informatie niet heeft verstrekt. Zij heeft daarbij met name verwezen naar haar brieven van 21 juni en 19 juli 2010. Zij heeft dus niet kunnen nagaan of de steun noodzakelijk en evenredig is, en op welke wijze hij een bijdrage levert aan de milieubescherming.
147


In de derde plaats heeft de Commissie, omdat het betrokken mechanisme volgens haar zelfs niet indirect bijdraagt aan de bescherming van het milieu, onderzocht of het kon worden toegestaan op grond van een toepassing naar analogie van deel 4 van de richtsnoeren (punten 131‑142 van het bestreden besluit).
 148


In dit verband heeft de Commissie eraan herinnerd dat deel 4 van de richtsnoeren voorziet in twee soorten toetsingen van verlagingen van de milieuheffingen. Enerzijds kunnen verlagingen van „geharmoniseerde” heffingen in het kader van de richtlijn energiebelasting zonder verder onderzoek als verenigbaar met de interne markt worden verklaard voor zover is voldaan aan de minimale communautaire belastingheffing die in die richtlijn is vastgesteld. Anderzijds zijn in het kader van dat deel 4 nadere regels vastgesteld voor toetsing van de verlagingen van „niet-geharmoniseerde” milieuheffingen en „geharmoniseerde” energieheffingen die leiden tot een belastingheffing die beneden het in de richtlijn energiebelasting vastgestelde niveau blijft (punt 132 van het bestreden besluit).
149


In antwoord op het argument van de Republiek Oostenrijk, dat de Commissie het betrokken mechanisme kon toestaan omdat de begunstigde ondernemingen ten minste het minimumbedrag aan Oostenrijkse energieheffing betalen, heeft de Commissie daaraan toegevoegd dat er geen enkel precedent is waarin de in deel 4 van de richtsnoeren neergelegde regels voor het toetsen van geharmoniseerde energieheffingen naar analogie zijn toegepast op parafiscale heffingen.
150


Vervolgens heeft de Commissie, na te hebben verwezen naar de rechtspraak van het Hof over de toepassing van rechtsregels naar analogie, enerzijds aangevoerd dat de betrokken regelingen niet vergelijkbaar zijn (punten 135 en 136 van het bestreden besluit) en anderzijds dat er geen sprake is van een met het Unierecht onverenigbare leemte (punten 137‑141 van het bestreden besluit).
 151


Met betrekking tot het eerste onderdeel heeft de Commissie, zakelijk weergegeven, verklaard dat de betrokken maatregel verschilt van de regeling voor de milieuheffingen doordat, ook al bevat het Unierecht geen specifieke bepalingen voor parafiscale heffingen, bovengenoemde regeling wel specifieke bepalingen bevat voor de inning van de milieuheffingen, met name wat de in de richtlijn energiebelasting vastgestelde minimumbelastingbedragen, de vrijstellingen op grond van deel 4 van de richtsnoeren en artikel 25 van verordening nr. 800/2008 betreft.
152


Met betrekking tot het tweede onderdeel heeft de Commissie, zakelijk weergegeven, verklaard dat er geen sprake is van een met het Unierecht onverenigbare leemte, aangezien alle maatregelen die niet onder de richtsnoeren vallen, aan artikel 107, lid 3, VWEU kunnen worden getoetst. Bovendien kan het ontbreken van regels voor vrijstellingen van parafiscale heffingen volgens haar niet worden opgevangen door de in het Unierecht geldende regels voor de verlagingen van energieheffingen naar analogie toe te passen. Oordelen dat het minimumbelastingniveau voor de geharmoniseerde heffingen ook geldt voor de parafiscale heffingen, impliceert dat dit referentiecriterium wordt gebruikt buiten het kader waarvoor het is vastgesteld. Het is overduidelijk dat de minimumtarieven niet zijn vastgesteld om de totale belasting te bepalen die energie-intensieve ondernemingen moeten dragen als gevolg van reguleringsmaatregelen ter bescherming van het milieu, zoals die welke meer in het bijzonder voortvloeien uit de mechanismen voor de financiering van de feed-in-tarieven (punten 138 en 139 van het bestreden besluit).
153


Bijgevolg is het volgens de Commissie niet mogelijk, analogie vast te stellen tussen het betrokken mechanisme en de regels voor de toetsing van verlagingen van de geharmoniseerde energieheffingen.
 154


Allereerst dient erop te worden gewezen dat de Commissie in dupliek heeft betoogd dat de Republiek Oostenrijk in het verzoekschrift alleen is opgekomen tegen het ontbreken van toepassing naar analogie van de vrijstellingen waarin de richtsnoeren voorzien. In dit verband staat vast dat, ook al kan de algemene stelling van de Republiek Oostenrijk, dat de betrokken maatregel binnen de werkingssfeer van de richtsnoeren valt en „bijgevolg verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt”, worden begrepen als een verzoek om rechtstreekse toepassing van die richtsnoeren, de concrete vorderingen van de Republiek Oostenrijk betreffende de toepassing van de punten 152 en 153 van die richtsnoeren aldus zijn geformuleerd dat zij in feite alleen strekken tot toepassing naar analogie van de vrijstellingen waarin deze richtsnoeren voorzien. In de omstandigheden van het onderhavige geval en zonder dat uitspraak hoeft te worden gedaan over de ontvankelijkheid van het door de Republiek Oostenrijk in haar repliek gevoerde betoog inzake de rechtstreekse toepassing van de richtsnoeren, dient dit betoog te worden afgewezen om hierna genoemde redenen, die zowel voor de rechtstreekse toepassing als voor de toepassing naar analogie gelden.
 155


In dit verband dient te worden opgemerkt dat, ook al heeft de Commissie bij haar beoordeling of de betrokken maatregel aan de staat kan worden toegerekend, of staatsmiddelen worden aangewend en of het door die maatregel verleende voordeel selectief is, terecht allereerst het ÖSG, zoals gewijzigd, in zijn geheel en vervolgens § 22c van die wet als vrijstelling ten aanzien van het normale referentiekader in haar beschouwingen betrokken (zie het eerste en het tweede middel en met name de punten 97 en volgende hierboven), zij bij haar beoordeling van de toepasselijkheid van de richtsnoeren echter alleen de vrijstelling heeft onderzocht waarin die bepaling voorziet. Vaststaat echter dat wel degelijk ten aanzien de gehele in het ÖSG, zoals gewijzigd, neergelegde regeling van steun voor de productie van groene elektriciteit dient te worden beoordeeld of de richtsnoeren van toepassing zijn (zie dienaangaande de punten 156‑165 hieronder) en dat pas daarna, ingeval die vraag bevestigend wordt beantwoord, dient te worden beoordeeld of de vrijstelling waarin die bepaling voorziet, voldoet aan de in de richtsnoeren geformuleerde voorwaarden om als verenigbaar met de interne markt te worden beschouwd. Gelet op hetgeen in de punten 166 en volgende hieronder zal worden gezegd, staat echter vast dat bovengenoemde vergissing van de Commissie betreffende de werkingssfeer van de richtsnoeren, geen invloed heeft op de rechtmatigheid van het bestreden besluit.
 156


Ten eerste dient erop te worden gewezen dat de werkingssfeer van de richtsnoeren in de punten 58 en 59 van de richtsnoeren als volgt wordt omschreven:
„Deze richtsnoeren zijn van toepassing op staatssteun ten behoeve van het milieu. Zij zullen worden toegepast in overeenstemming met ander communautair beleid op het gebied van staatssteun, andere bepalingen van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap en van het Verdrag betreffende de Europese Unie en wetgeving die op grond van deze verdragen is aangenomen.
Deze richtsnoeren zijn van toepassing op steun [in de onderhavige richtsnoeren wordt niet het begrip staatssteun behandeld; dit begrip vloeit voort uit artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag en de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen] ter ondersteuning van milieubescherming in alle sectoren die onder het EG-Verdrag vallen. Zij zijn tevens van toepassing op de sectoren waarop bijzondere communautaire staatssteunregels van toepassing zijn (ijzer‑ en staalindustrie, scheepsbouw, automobielindustrie, de sector synthetische vezels, vervoer, [...] landbouw en visserij), tenzij in die bijzondere regels anders is bepaald.”








157


Ten tweede doelt de term „milieubescherming” volgens het in punt 121 van het bestreden besluit aangehaalde punt 70, sub 1, van de richtsnoeren op „elke maatregel die is gericht op de preventie of het herstel van aantastingen van de natuurlijke omgeving of de natuurlijke hulpbronnen door de eigen activiteiten van de begunstigde, op het beperken van het risico op dergelijke aantastingen, dan wel op de aanmoediging van een rationeler gebruik van die hulpbronnen, met inbegrip van energiebesparende maatregelen en het gebruik van hernieuwbare energiebronnen”.
158


Ten derde doelt de uitdrukking „energiebesparende maatregelen” in punt 70, sub 2, van de richtsnoeren op „alle maatregelen die de ondernemingen in staat stellen het energieverbruik met name in hun productiecyclus te verminderen”.
 159


Ten vierde staat in punt 151 van de richtsnoeren, dat deel uitmaakt van deel 4 „Steun in de vorm van verlagingen of vrijstellingen van milieubelastingen”, het volgende te lezen:
„Steun in de vorm van verlagingen of vrijstellingen van milieubelastingen is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 87, lid 3, [sub] c, van het EG-Verdrag, op voorwaarde dat deze ten minste indirect bijdraagt tot de verbetering van het niveau van milieubescherming en dat de belastingverlagingen en belastingvrijstellingen niet ten koste gaan van de nagestreefde algemene doelstelling.”








160


Gelet op de punten 155 tot en met 158 hierboven, dient te worden geoordeeld dat de betrokken maatregel binnen de werkingssfeer van de richtsnoeren valt, daar deze onder meer betrekking hebben op steunmaatregelen van de staten zoals het ÖSG, zoals gewijzigd, dat in zijn geheel beschouwd duidelijk was gericht op milieubescherming in de zin van de in die richtsnoeren gegeven definitie. De Republiek Oostenrijk heeft met het ÖSG, zoals gewijzigd, immers haar bindend nationaal streefcijfer voor het aandeel van energie uit hernieuwbare bronnen in het bruto-eindverbruik, zoals vastgesteld in de richtlijn hernieuwbare energiebronnen, willen halen (zie onder meer punt 32 hierboven). Uit de punten 4 en 171 van het bestreden besluit, gelezen in samenhang met de aanmaning, blijkt overigens dat de Commissie het ÖSG, zoals gewijzigd, in zijn geheel beschouwd, als een steunmaatregel ten behoeve van het milieu heeft beschouwd en bovendien het deel van deze maatregel dat voorziet in financiering voor de producenten van groene elektriciteit, heeft goedgekeurd op grond dat die financiering verenigbaar is met deze richtsnoeren (zie punt 6 hierboven).
 161


Dit is het kader waarin de vrijstelling van § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, dient te worden geanalyseerd, een vrijstelling die, ofschoon zij als hoofddoel heeft te voorzien in een maximum voor de bijdrage van de energie-intensieve ondernemingen om de lasten die het stelsel van steun voor groene elektriciteit meebrengt, uit economisch en industrieel oogpunt draaglijk te maken en de ondernemingen die door dat stelsel bijzonder worden geraakt, te beschermen (zie punt 109 hierboven en punt 124 van het bestreden besluit), ook, zij het indirect en slechts in bepaalde mate, kan bijdragen tot verhoging van het niveau van de milieubescherming zonder afbreuk te doen aan het algemene doel van het ÖSG, zoals gewijzigd.
 162


Deze laatste vaststelling blijkt ten eerste uit het feit dat het betrokken mechanisme voorziet in een „compenserende vergoeding” die, hoewel zij als een maximum voor de bijdrage van de energie-intensieve ondernemingen fungeert, duidelijk de productie van groene elektriciteit beoogt te bevorderen doordat zij bijdraagt aan de financiering daarvan. Uit § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, blijkt immers dat deze „compenserende vergoeding”, die door de Oostenrijkse energietoezichthouder wordt opgelegd aan de energie-intensieve ondernemingen die de vrijstelling genieten, rechtstreeks aan de afwikkelingsinstantie voor groene energie wordt betaald. Zij is dus wel degelijk een relevant onderdeel van de algemene regeling die erop gericht is de productie van elektriciteit uit hernieuwbare bronnen te ondersteunen om het niveau van milieubescherming te verbeteren. Bovendien wordt die vaststelling duidelijk bevestigd door de antwoorden van de Commissie op de vragen die het Gerecht in het kader van de maatregelen tot organisatie van de procesgang heeft gesteld. De Commissie heeft daarin enerzijds verklaard dat „de compenserende vergoeding waarin [...] voorziet, tot gevolg heeft dat ÖMAG, naast de ongewijzigde inkomsten uit de verrekenprijs, andere, uit de compenserende vergoeding afkomstige inkomsten krijgt die zij zonder de inwerkingtreding van § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, niet zou hebben”, en anderzijds dat „volgens [§ 22b], van het ÖSG, zoals gewijzigd, deze bron van extra inkomsten de mogelijkheid biedt om de verrekenprijs in de daaraanvolgende jaren te verlagen of minder te verhogen dan zonder de inkomsten uit de compenserende vergoeding het geval zou zijn geweest”.
 163


Anders dan de Commissie suggereert in haar toelichting in punt 123 van het bestreden besluit, volgens welke het betrokken mechanisme niet „absoluut noodzakelijk” is om de productie van elektriciteit uit hernieuwbare bronnen te verhogen, omdat de Republiek Oostenrijk volgens haar vrij kan beslissen op welke wijze die zij een dergelijke verhoging financiert, is het volgens de richtsnoeren overigens geenszins noodzakelijk aan te tonen dat een concrete maatregel „absoluut noodzakelijk” is, ja zelfs de enig mogelijke maatregel vormt, om het beoogde doel te bereiken, maar hoeft alleen te worden aangetoond dat is voldaan aan de in de punten 156 tot en met 159 hierboven in herinnering geroepen algemene voorwaarden en aan de specifieke voorwaarden die in punt 165 en volgende zullen worden uiteengezet. Dezelfde vaststelling geldt naar analogie voor de vraag of de betrokken vrijstelling een „wezenlijke voorwaarde” is om het politieke draagvlak voor een verhoging van het niveau van de verrekenprijs in Oostenrijk te waarborgen, en voor de vraag of er een „noodzakelijk verband” bestaat tussen de verrekenprijs en de toename van de productie van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen (zie in die zin punten 122 en 123 van het bestreden besluit).
 164


Ten tweede kan de Commissie niet worden gevolgd waar deze stelt dat het bestaan zelf van § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, en van het daarin vervatte maximum voor de bijdrage van de energie-intensieve ondernemingen, noodzakelijk tot gevolg heeft dat op globale wijze afbreuk wordt gedaan aan het algemene doel van het ÖSG, zoals gewijzigd. De vaststelling van de Commissie in punt 124 van het bestreden besluit dat het betrokken mechanisme, in de plaats van tot efficiënter gebruik van energie aan te zetten, integendeel leidt tot een vermindering van die efficiëntie, omdat de gemiddelde elektriciteitsprijs voor energie-intensieve ondernemingen daalt met elk extra verbruikt kWh boven de drempel, ontkracht op zichzelf niet de overweging dat de betrokken maatregel wegens de bestemming van de „compenserende vergoeding” op zijn minst indirect een positief gevolg heeft voor de milieubescherming.
165


In dit omstandigheden kan de toepasselijkheid van de richtsnoeren niet rechtstreeks worden uitgesloten op basis van de vaststelling dat de betrokken maatregel niet binnen de werkingssfeer van de richtsnoeren valt en niet voldoet aan de eisen van de punten 58 en 59, gelezen in samenhang met punt 70 ervan, of gewoon op basis van een rechtstreekse toepassing van punt 151 ervan.
166


Vervolgens dient te worden nagegaan of de Commissie in de punten 126 en volgende van het bestreden besluit, die betrekking hebben op het geval waarin zou worden geoordeeld dat de betrokken maatregel in feite wel binnen de werkingssfeer van de richtsnoeren valt, terecht tot de slotsom is gekomen dat de vrijstelling waarin § 22c van het ÖSG, zoals gewijzigd, voorziet, niet onder deel 4 van die richtsnoeren valt en dus in elk geval op basis daarvan niet verenigbaar is met de interne markt.
 167


In dit verband dient er allereerst op te worden gewezen dat de Commissie terecht heeft verklaard dat uit de punten 152 en volgende van de richtsnoeren blijkt dat deze onderscheid maken tussen twee verschillende situaties, namelijk naargelang de betrokken heffingen al dan niet zijn geharmoniseerd en het minimale communautaire belastingniveau in acht is genomen (zie punt 148 hierboven).
168


Zelfs al zou worden geoordeeld dat de regeling van het ÖSG, zoals gewijzigd, in haar geheel kan worden gelijkgesteld met een belastingregeling en § 22c van deze wet met een bepaling die in kader daarvan een vermindering of een vrijstelling toekent, zoals de Republiek Oostenrijk betoogt onder verwijzing naar, met name, de overwegingen van de Commissie in het deel van het bestreden besluit over het voordeel en in het deel over de vraag of de betrokken maatregel financiering door de staat impliceert (zie met name de punten 55, 58 en 64, sub a, van het bestreden besluit, gelezen in samenhang met de punten 68, 69 en 82 van dat besluit), kan er in casu in elk geval geen sprake zijn van gelijkstelling met een op het niveau van de Unie „geharmoniseerde” heffing.
 169


Vaststaat immers in de eerste plaats dat de richtlijn energiebelasting geen enkel element bevat waaruit het Gerecht zou kunnen afleiden dat de Uniewetgever bij de vaststelling van die richtlijn rechtstreeks of indirect de bedoeling heeft gehad, buiten de begroting gehouden stelsels die zijn opgezet zoals het onderhavige stelsel, dat wil zeggen stelsels die bijzondere bestemmingsdoelstellingen hebben of met andere woorden een rechtstreeks en vooraf bepaald specifiek doel hebben, te regelen in de zin van versterking, afbakening of beperking ervan. Bijgevolg dient te worden geoordeeld dat de Commissie geen fout heeft gemaakt door te verklaren dat het ÖSG, zoals gewijzigd, tot doel had de door de bevordering van hernieuwbare energie veroorzaakte meerkosten buiten de begroting om door te berekenen aan de eindverbruiker van elektriciteit, terwijl de richtlijn energiebelasting daarentegen tot de doel had, harmonisatie van de algemene heffing van belasting op de genoemde producten, waaronder elektriciteit, ten behoeve van de algemene begroting zonder specifieke bestemming van de belastinginkomsten (zie ook naar analogie arrest van 27 februari 2014, Transportes Jordi Besora, C‑82/12, EU:C:2014:108, met name de punten 23 en 27‑32 en de aldaar aangehaalde rechtspraak). Zoals al is vastgesteld, blijkt uit het ÖSG, zoals gewijzigd, dat deze wet zelf de elektriciteit uit hernieuwbare bronnen beoogde te financieren. De opbrengst van de betrokken parafiscale heffing, die bestond uit een toeslag voor de groene elektriciteit naargelang van de verbruikte hoeveelheid aan die parafiscale heffing onderworpen elektriciteit, moest immers op een specifieke manier worden gebruikt om de ontwikkeling van die energiebronnen te ondersteunen, zodat er een rechtstreeks verband was tussen het gebruik van die inkomsten en het doel van de betrokken buiten de begroting gehouden structuur.
