Het leeskabinet; mengelwerk tot gezellig onderhoud voor beschaafde kringen, 1869, 01-01-1869 
Luc. XVI, 22. Van iemand, die zeer gelukkig is , zegt men : Ilij is in Abrahams schoot. Joh. XI, 4. Van eene ligte ongesteldheid gebruikt men wel eens het woord: Nu, deze ziekte is niet tot den dood. Aan 1 Cor. XIII, 2 ontleenen wij: Bergen verzetten ; d. i. volgens de aanteekening in de Nieuwe Bijbelvertaling t. d. p. het schijnbaar onmogelijke volvoeren. Wij gebruiken nog: //Nu, die man kan bergen verzetten.' Tot een dommen luiaard zeggen wij spreekwoordelijk: «Indien uw luiheid magt en uw domheid kracht had, gij zoudt bergen verzetten." 1 Cor. XV, 33: Kwade samenspreJcingen lederven goede zeden. Openb. III, 15. Als iemand laauw en onverschillig omtrent het een of ander is, dan heet men hem: een laauwen Laodiceêr. UIT HET LATIJN. Uit Plaut. Truc. II, 6,8, zou men kunnen aanhalen : Pluris est testis oculatus quam auriti decem , d. i. «Een ooggetuige is meer waard dan tien oorgetuigen." Van dit zelfde denkbeeld was ook Herodotus, toen hij schreef I, 8: //Want de ooren zijn aan de menschen ongegeloofelijker dan de oogen." Alsmede Seneca, Epist. VI: Homines amplius oculis, quam aurïbus ere dunt, d. i.: //De menschen gelooven de oogen meer dan de ooren." Plaut. Gure. 1, 1, 53 : 1^1 anima fumo est proxima, d. i.: //De vlam is het digtst bij den rook." Een onschadelijk begin kan nadeelige gevolgen hebben. Plaut. Gapt. III, 4, 122: Nucleum amisi , reliquid pignori putamina, d. i.: // Ik heb de pit verloren; den dop heeft hij mij te pand gelaten." Uit Terentius, Andr. II, 1, 9: Facile omnes, cum valemus, recta consilia aegrotis damus , d. i.: //wij allen geven gemakkelijk, als wij gezond zijn, aan de zieken goeden raad. Wij zouden zeggen: // Gij hebt mooi praten." Andr. IV, 1, 12. Proximus sum egomet mihi, d.i.: //Ik ben mijzelven de naaste." Het hemd is nader dau de rok. Andr. 1, 1, 14 : Obsequium amicos, veritas odium parit, d.i. //Toegevendheid baart vrienden , de waarheid baart haat (vijanden)." Dit gezegde haalt Augustinus (Epist. ad Hieron 82) als een gebruikelijk spreekwoord aan. Met quot homines, tot sententiae (zoo veel hoofden, zoo veel zinnen), kan men vergelijken wat Horatius zegt Saf. II, 1, 27: quot capitum vivunt, totidem studiorum millia, d. i.: //Zooveel hoofden er zijn, zooveel duizenden zinnen." Heaut. II, 1, 10: Surdo narrat fabulam, d.i.: //Hij verhaalt den doove een sprookje." Hij klopt aan eens dooven mans deur. Heaut. II, 2, 10: Nosti morern mulierum, dum moliuntur, dam comunter, annus est. d.i. vrij vertaald: //Als de vrouwen zich kleeden, duurt het een jaar." Wij zeggen: //Dat kleeden der vrouwen dat duurt me een tijd!" Heaut IY, 3, 41 : Quid si nunc coelum ruat ? d. i.: //Wat, indien de hemel nu valt?" Wij voegen er bij: // dan zijn wij allen dood." IJit Cicero, Philipp. II, 27: Est apud poetam nescio quem, male parta, male dilabuntur, d. i.: //Men vindt bij ik weet niet welken dichter: kwalijk verkregene goederen worden kwalijk doorgebragt." Onregtvaardig verkregen goed gedijt niet, of, zoo als Salomo zegt, Spreuk XX, 2: //Schatten der goddeloosheid doen geen nut." Philipp. V, 11: Omne malum nascens facile oppremitur, inveteratum fit plerumque robustius, d, i.: //Elk opkomend kwaad wordt gemakkelijk onderdrukt; maar verouderd wordt het meestal erger." Waarmede men het bekende: principiis obsta (sta de beginselen tegen) van Ovidius vergelijken kan. Wij zeggen: // Jong rijs kan men buigen, maar geen oude boomen." Tlpist ad Divers. VII, 1: Et operam et oleum perdidisse, d. i. moeite en olie verloren te hebben; eene gewone Latijnsche uitdrukking. Ad Divers. VII, 28: alba avis, d. i.: witte vogel. Deze spreekwijze wordt nog heden ten dage gebruikt van eene vreemde of zeldzame zaak. Van daar misschien rara avis (zeldzame vogel) bij Juvenalis; reeds aangehaald onder de Gevleugelde Woorden in het Leeskabinet 1869, bl. 103. Ad Divers. X, 20: Culpa enirn illa, bis ad eundem, vulgari reprehensa proverbia est, d. i.: // Die misslag toch, zich tweemaal aan den zelfden steen te stooten, wordt door een gewoon spreekwoord berispt. Scheller zegt in zijn Lexicon (in voce bis).- bis ad eundem sc. lapidem offendi; namelijk , aau den zelfden steen zich stooten. -E'pist ad Attic. II, 19 : JSst in coelo , d. i. // Hij is in den hemel." Wij zeggen: //Hij is in de wolken"; de Israëlieten: // Hij is in Abrahams schoot." Ad Attic. X , 8 : Medios esse non Heet, d. i. „Het staat niet vrij onzijdig te zijn." Wij ook zeggen , als iemand buiten stemming wil blijven: r/Voor of tegen!" Ad Attic.. X, 10:' Me caecum, qui haec ante non viderim; d. i. //Wat ben ik blind geweest," of, //dat ik zoo blind was, dat ik dit niet te voren gezien heb!" Orat. Part XVII : Cilo enim arescit lacrima , 1869. IV. 4 d. i.: //Tranen droogen spoedig." Quintilianus, YI, 1, 27, gebruikt dit woord , als hij zegt: Non sine cavsa dictum est, nihil facilius quant lacrimas inarescere ; d. i.: //Niet' zonder reden is gezegd, dat niets gemakkelijker droogt dan tranen." De Fransehen ook zeggen: lïien ne sechc plus vite quune larme. Brutus : Magnie interest, quos quisque andint quotidie; d. i.: //Er is veel aan gelegen , wien men dagelijks hoort." Nog uit Cicero : Contentum suis rebus esse , maximae stuit certissimaeque divitiae, d i.: u Met zijne zaken tevreden te zijn, is de grootste en zekerste rijkdom." Wij zeggen: //Vergenoegdheid is de grootste rijkdom." Uit Sallustius, Bell. Catil. I: Priusqvam incipias sonsulio; ubi consuluer.s, ma/ure facto opus est; d. i : //Eer gij begint, is er overleg; waar gij u beraden hebt, is er spoedig handelen van noode." Bezin eer gij begint. Uit Horatius, JEpist I, 18, 9: Yirtus est medium vitioruvi, d. i.: " De deugd is het midden der ondeugden." De deugd is in het midden. Satir. I, 2, 24 : Dum vitant stulti vitia, in contraria currunt, d. i.: //Terwijl de dwazen gebreken vermijden, loopen zij in het tegenovergestelde." Wij zeggen: //Van het eene uiterste naar het andere." Uit Yirgilius, Aen. IV: En dextra fidesque; d. i. //Ziedaar mijn rechterband en trouw." Wij zeggen, wanneer wij iemand trouw beloven: //Ik geef er u de hand op. Aen. VI, 743: Quisque suos patimur manes, d. i.: // Elk lijden wij onze kwelgeesten." Elk huis heeft zijn kruis. Uit Ovidius, Metam. V, 416: Quod si componere magnis parva miTii fus est, d. i : // Indien het mij geoorloofd is het kleine met het groote te vergelijken." Metam. XI, 314: Qui faeere assverat candida de nigris et de candentibus ntra; d. i . // Die zich gewend had van zwart wit, en van wit zwart te maken." Wij ook zeggen : // Hij kan van zwart wit maken." Men kan hiermede vergelijken Jesaja V, 20: //Wee dengenen, die het kwade goed heeten, en het goede kwaad; die duisternis stellen tot licht, en licht tot duisternis; die het bittere tot zoet stellen, en het zoete tot bitterheid!" Ileroid VII, 51: Tu quoque cum rentis trfinam mvtabilis essen , d. i : //Och, dat gij met de winden ook veranderlijk waart!" Wij zeggen: //Hij verandert met den wind." Ileroid XVII, 166: A n nescis longns regihus esse manus? d i //Weet gij niet dat de koningen lange handen hebben?'' Deze spreekwijze wordt nog gebruikt omtrent vorsten en koningen , die despotisch regeren en het volk uitzuigen. Ook de Grieken zeiden: pcizpxi rupdvvuv d. i. //De han¬ den der tyrannen zijn lang" Schoon daartegenover staat het gezegde van Tiberius, dat wij nog dikwijls gebruiken; men vindt het bij Suctonius, Ttber. 32. Boni pastoris e4, tondere penis, non deglulcre, d. i.: Het is de pligt vaneen goed herder de schapen te scheren , ze niet te villen. Tr ist. 1, 8, 9: Omnia jam fient, jieri quae posse negabam, d. i.: //Alles zal reeds gebeuren, wat ik zeide dat nooit zou kunnen geschieden." Dit gezegde gebruiken wij, als wij zien gebeuren wat wij voor onmogelijk hielden. Trist. III, 7: Irus et est subito, qui modo Croesus prat, d. i. //Ook hij is plotseling Irus, die zoo even Croesus was." Irus was een bedelaar te Ithaca, Croesus de zeer rijke koning der Lydiërs. 4* A mor. 1, 6, 42: Verba dat in ventos, aure repulsa tura, d.i.: // Daar gij uw oor afgewend hebt, spreekt hij woorden in den wind." Ook wij gebruiken zeer dikwijls : woorden in den wind spreken. Nog uit Oviaius: Dulcia non meruit, qui non gusiavit omara, d. i. //Hij heeft het zoete niet verdiend, die het bittere niet heeft gesmaakt." Wij hebben een zeer oud spreekwoord: «Die Honich wil eten, moet lijden dat hem de Bijen steken." Uit Propertius hebben wij III, 1, 14: Non datur ad Musas currsre lata via, d i.: //Het is geen breede weg om tot de geleerdheid te geraken." Het is niet ieder gegeven een geleerd man te worden, of, zoo als men ook wel zegt: "Zij kunnen niet allen professor worden." Bij Yalerius Maximus, VII, 2, vinden wij: Diccisse me aliqnando poenitnit, tacuisse numquam, d. i.: //Gesproken te hebben heeft mij soms berouwd, gezwegen te hebben nooit." Dit woord wordt nog dikwijls gebruikt, zoo wel bii ons, als in andere talen. Yan daar zeggen wij ook wel: //Spreken is zilver, zwijgen is goud. Bij Suetonius, Fespas, XVII , lezen wij: Vulpem pilum mutare, non mores, d. i. //De vos verandert zijn haar, maar niet zijnen aard. Hit Juvenalis, Sat. II , ontleenén wij: Dat veniam corvis, vexit censura columhas, d. i.: //De tuchtroede verschoont de raven, kastijdt de duiven." Kleine dieven hangt men op, groote laat men loopen. Quinctilianus , VII, 1: Herculis cotlnirnos infantibus aptare, d.i.: //Aan kinderen de schoenen van Hercules passen." Dit gezegde gebruikt men, ais men van een kind te veel vordert, of het te veel oplegt. Dionysius Cato zegt, Disticli. 1, 27: Jistida dulce canit, volucrem duin dscipit anceps , 1? 22 2IL HlPIflS,, Graaf van Vlaanderen: d. i : //De fluit zingt zoet, ala de vogelaar den vogel bedriegt." Dit woord werd onlangs nog gebruikt door den heer Groen van Prinsterer, in zijn He.ligerlee en. de Ultramontainsdie Kritiek. Distich. 1Y, 31. Qna jlumen placidum est, forsan latet altius unda, d. i. //Waar do stroom stil is, daar is misschien de golf dieper verborgen." Stille wateren hebben diepe gronden. Onder de rubriek Latijn kan men nog plaatsen: Cicero, Phil. XI, 14, ferro ignique. Livius LXXI, 7, gebruikt het zelfde: ferro atque vjni, d. i. te zwaard en te vuur. //Wij zeggen omgekeerd : te vuur en te zwaard." Horatius, Sat. I, 2, 91: Hypsaea caecior, d.i.: //blinder dan Hypsaea." Dit wordt gebruikt door Vossius, in de voorrede op zijne Grammatica, waar hij zegt: Nee dubito , quin , si quis non Hypsaea caecior sit, visums sit facile; d.i,: //Ik twijfel niet, indien iemand niet blinder is dan Hypsaea, of hij zal gemakkelijk zien, dat" enz. DE GRAAF VAN VLAANDEREN. 1 rins Philippe Eugène Ferdinand Maria Clemens Baudouin Leopold George, graaf van Vlaanderen en hertog in Saksen, werd 24 Maart 1837 op het kasteel Laeken bij Brussel geboren, en is de jongste zoon van wijlen Leopold I, in leven koning van Belgie, en koningin Louise, dochter van wijlen den koning der Franschen. De prins werd, even als zijn oudere broeder, die na den dood zijns vaders den' Belgischen troon beklommen heeft, met de grootste gestrengheid en grondigheid opgevoed, om zich , naar den wensch zijns vaders, tot een burgelijk eenvoudig, vrijdenkend en door degelijkheid in alle betrekkingen bekwaam man te vormen. -Tusschen den koninklijken vader en zijne beide zoons be- stond eene zeer vertrouwelijke en liefdevolle verstandhouding, gegrond op wederkeerige sympathie en neiging voor al wat goed en edel is. De graaf van Vlaanderen doorliep de militaire school in alle graden, en is tegenwoordig luitenant-generaal bij het Belgische leger. Zijne opvoeding voltooide hij als jongman, nadat hij mondig geworden was, door buitenlandsche reizen. Hij hield zich geruimen tijd in Noorwegen en Zweden op, vervolgens in Engeland, Spanje, Turkije en Griekenland; ook Duitschland doorreisde hij in alle rigtingen. Bij gelegenheid van verschillende bezoeken te Berlijn , leerde hij de prinses Maria Louise Alexandrine Caroline, jongste dochter van prins Karei Anton van HohenzollernSigmaringen, kennen, welke prinses op 17 November 1845 geboren is. In het najaar van 1866 vroeg hij om hare hand, verkreeg het jawoord, en huwde haar op 25 April van het volgende jaar. Dit huwelijk werd op 3 Junij 1.1. door de geboorte van een zoon — prins Baudoum Leopold — gezegend. Ook dezen prins was een buitenlandsche troon toegedacht, naardien hem in 1865 het vorstendom Koemanie was opopgedragen, voor welke eer hij echter bedankte, waarop zijn tegenwoordige schoonbroeder, prins Karei van Hohenzoilera-Sigmaiingen, op 20 April 1866 tot vorst van Koemanie gekozen werd. Daarentegen-is het niet onmogelijk dat de graaf van Vlaanderen, indien hij zijnen broeder mogt overleven, den Belgischen troon zal beklimmen ; want de eenige zoon zijns broeder is, gelijk men weet, in het begin dezes jaars na een langdurig lijden overleden, en de Belgische troon is alleen erfelijk in de mannelijke linie. De zuster van beide broeders is de ongelukkige prinses Charlotte, geboren 7 Junij 1840, en in 1857 gehuwd met Ferdinand Maximiliaan Joseph, aartshertog van Oostenrijk , die in 1864 den troon van Mexico beklom en daar drie jaren later een tragischen dood gevonden heeft. VIER KNOPPEN AAN ÉÉN STENGE L. Door S. van dkr Let. MEMENTO MOEI. Het is zomer en fraai weêr. De vogels zingen en fluiten in de boomen, en de kikkers in de sloten en poelen. Ik gevoel mij opgewekt om eene lange wandeling te doen en stap in mijn eentje naar buiten. Ik wandel gaarne alleen ; want de loop mijner gedachten wordt dan niet afgebroken door allerlei aanmerkingen van anderen over het weêr, het gras, of andere alledaagsche dingen, welke wij gewoon zijn in de conversatie te behandelen als zaken van belang en gewigt. Het is buiten alleraangenaamst, en de zachte, zoele wind waait mij de geursn toe van duizenden en duizenden bloemen, die op de velden en in enkele tuinen, welke ik passeer, hare veelkleurige kelken en bladen zachtjes op hunne stengels heen en weer wiegelen. Ofschoon ik niemand buiten ontmoet en mijn oog in de verte slechts hier en daar een levend wezen gewaar wordt, dat zich óf met veldarbeid bezig houdt, óf, even als ik , de schoone natuur schijnt te genieten, is het toch alles leven en beweging om mij. Ik zie boven mij tal van vogels heen en weer vliegen , om en bij mij dansen en gonzen heerlegers van insekten, en brommen de nijvere bijen, terwijl ze, van bloem tot bloem zwevende , den honig zuigen uit de flora's , op wier bladen ze zich zetten en op wier knoppen ze rusten. Geheel zonder doel waarheen, ga ik steeds verder, en bevind mij eensklaps , zonder dat ik recht weet hoe ik er gekomen ben, voor de begraafplaats. Onwillekeurig blijf ik staan, en blik naar het ijzeren hek voor den ingang , en naar het doodshoofd, dat op dat hek geplaatst is, en ik lees het opschrift, dat daar onder staat en dat mij toeroept: //Gedenk te sterven!" Een geheime aandrang brengt mij er toe om te zien of het hek geopend is; en als ik bevind dat de deuren op mijne poging terugwijken, stap ik onder het doodshoofd en het n Memento mort' door, en begeef mij op het kerkhof. Ik doorloop het van het eene eind tot het andere, en blijf hier en daar staan bij een zerk, welker opschrift mijne aandacht trekt, en ik raak al wandelende op de graven aan 't peinzen over dood en graf. En ik denk er aan , wat een sombere, droeve plaats het kerkhof is; wat al verliezen, treurige , nooit te vergeten verliezen, daar geboekt staan op die zerken, koud en gevoelloos als de graven zelve. //Hier ligt begraven", lees ik telkens, //hier ligt begraven", en dan volgt de naam en de ouderdom van hem of haar, wier lichaam ter bewaring werd toevertrouwd aan de aarde, en gedekt werd met de zware zerk. O, dat // hier ligt begraven!" Menigmalen, maar al te dikwerf helaas ! is dat het begin eener geschiedenis, zóó somber, zóó droevig, dat zij , die het lezen , een traan voelen opwellen van medelijden. //Hier ligt begraven!" — Wie? De zerk noemt de namen; maar de gebeitelde letters zwijgen er van, hoe lief, hoe dierbaar de doode was aan bloedverwanten en vrienden, en hoe zij , die achterbleven, een eereteeken oprichtten in hun hart, den overledene ter gedachtenis. //Hier ligt begraven!"—Zie, lezers! dikwijls, als ik hier of elders des zondags , wanneer de hekken der begraafplaatsen geopend waren, zoo eens ronddoolde op de stille rustplaatsen der dooden, tusschen de boomen en bloemen, waarmede vele van haar beplant zijn, las ik het boven de graven zelve wie ze waren, van wie het heette //hier ligt begraven." Ik zag er kinderen met vochtige oogen het graf bezoeken hunner ouders, — moeders en vaders in weemoedige stemming boven dat hunner kinderen , — echtgenooten en vrienden eenige oogenblikken verwijlen op de zerk van hen, die ze liefhadden en die hen voorgingen naar de plaats der ruste. Weduwen zag ik er bij het pas gesloten graf harer echtgenooten , en op veler bewogen gelaat las ik het, hoe lief, hoe innig lief zij hem had gehad , en hoe zwaar het haar viel, haar eenzamen weg door het leven te vervolgen. //Alleen over! las ik in haar vochtig oog, op de vermagerde wang, in de diepe rimpels, — //alleen over," te midden eener we.' reld, waarin zij zich niet meer te huis gevoelden. En bij eene andere zerk weer zag ik eene moeder, die de dood een liefhebbenden zoon ontnam, en er behoefde niet veel gelaatkunde toe om in den blik vol onuitsprekelijken rouw te lezen, dat de verlorene haar gescheurd werd van het harte. En als ik dat alles waarnam, welde ze bij mij op , de gedachte aan al het leed, dat de dood van menigeen was voorgegaan, aan al de hoop, die hij had vernietigd. Hoe smartelijk moet niet het ziekbed zijn geweest der ouders, die hunne kinderen achterlieten aan vreemden ! Hoe moeielijk moet het den man gevallen zijn te'sterven met het oog op zijne innig geliefde echtgenoot, die verder alleen zou staan op de wereld! u Memento mori l" O! zoo'n wandeling op een kerkhof heeft iets genoegelijks , al is dat genoegen dan ook van ernstigen aard. Daar, beter dan te midden der woelige wereld, ziet men den mensch zoo als hij behoort te zijn, lief hebbend en gevoelig, bezield met dankbare herinneringen. Daar, beter dan elders, vertoont hij ons het edele , dat er nog altijd woont in de harten van de kinderen der rnenschen. Daar is de hardste egoïst, die niets voor anderen over heeft, en alles, alles voor zichzelven begeert, de man die schatten op schatten stapelt, alleen om zelf te genieten, zonder te vragen of daarbuiten ook lieden wonen, die lijden en arm zijn, daar is hij , voor eenige oogenblikken althans, mensch. Daar komt de verleider, de dronkaard, de speler, de man, of de vrouw, de zoon of de dochter, die wegen bewandelen welke het licht schuwen, zij het dan ook kort tot inkeer en berouw. Daar ontkiemen vaak betere voornemens, edeler gedachten in de harten van hen, die achterbleven om hunne dooden te begraven. nMemento mori!" Zoo ergens, dan voorzeker is het op de graven der kerkhoven, dat deze spreuk gepredikt wordt. //Gedenk te sterven!" Gewis, het leven is broos, uiterst boos. De meeste dier zerken spreken tot ons van een jeugdig leven, dat geknakt werd in den bloeitijd. Het grootste deel van hen , die daar rusten, telde nog maar weinige jaren, toen ze heengingen, en slechts een enkele grijsaard , eene enkele bejaarde vrouw, brengt afwisseling in de lange rijen van jongen van jaren. // Memento mori!" Ja 't zou goed zijn, als wij die spreuk griften in ons hart met onuitwischbare letters , ze steeds in 't geheugen hielden heel ons leven. n Memento mori.'" — Zou zij gevallen zijn de maagd , zou hij afgedwaald wezen de jongeling, als ze zich deze woorden hadden herinnerd, in het uur der verzoeking? u Memento mori!" — Gelooft gij niet dat ze nuttig had kunnen zijn de klank dezer woorden , wanneer ze den verkwister, den speler, den dronkaard, den loszinnige was toegeroepen vóór zij vielen? 1/Memei io mori!" — O ! ze heeft eene goede beteekenis die spreuk, en we kunnen er ons voordeel mede doen als wij 't willen. u Momento mori!" — Het geldt voor hen , die kinderen hebben op te kweeken , voor vrouw en kroost hebben te zorgen , pligten hebben te vervullen, nuttig hebben te zijn. Het geldt voor de ouden en de jongen, voor rijk en arm, voor u en voor mij, lezers! Het // Momenlo mori" het kan ons opwekken tot eerzaam leven, ons kracht geven om stil te staan te midden van al het verleidelijke, dat ons vaak aanlokt en bekoort. Lezer, nog eens! het is een gulden spreuk, de talisman die , zoo wij hem steeds bij ons dragen, zeker zal uitwerken dat men ons, wanneer ook wij eenmaal den tol aan de natuur betalen, met achting zal nastaren en een traan zal storten op ons graf, — een traan, die de stille getuige zal zijn, dat ook wij 't onze deden om het geluk van anderen te bevorderen , en eene vonk achterlieten in hunne harten, eene vonk van reine, eeuwige liefde. Lezers! zulk een traan parele ook eenmaal om uw zerk! Want zulk een traan heeft waarde, onschatbare waarde , en hoe nederig en eenvoudig hij ook moge schijnen , wanneer de wereld er hare marmeren monumenten en kostbare praalgraven naast zet, toch wint het van al die pracht de traan, geplengd uit liefde en dankbaarheid. MOEDERLIEFDE. Lezers! er is geen onderwerp , dat ik zoo gaarne eene plaats afsta in deze bladen als de moederliefde, en ik kom er eerlijk voor uit, dat ik met dat onderwerp dweep en er dikwijls in mijne gedachten mede bezig ben. En als ik dat doe, vind ik, dat er geen liefelijker beeld is, dan eene moeder bij de wieg van haar kind, geen aantrekkelijker schilderij, dan eene moeder omringd van haar kroost. Vooral de zuigeling aan de borst der moeder vind ik een tableau, waarvan men moeijelijk het oog kan afwenden , en waarbij veel van het klatergoud en valsch genot der wereld eene ellendige vertooning maakt. Zoo zatgezogen aan de volle borst, sluimert de kleine rustig in de hem teeder omvattende moeder-armen , en met een onuitsprekelijke liefde rust haar oog op den zuigeling. Wat glinsteren ze van geluk die oogen bij het beschouwen van die zachte trekken van 't mollig kopje , dat rustig adem haalt en ons het beeld der onschuld vertoont in al zijne waarheid. Welke liefde kan worden vergeleken bij de liefde eener moeder? Welke liefde is zoo vrij van zelfzucht, zoo oneindig groot ? Die liefde, ze is eene hemelsche plant, die in het moederhart welig tiert, en daar vruchten afwerpt tot zegen der menschheid. Als een gierigaard zijne schatten — maar met reiner doel, uit edeler beginselen — bewaakt de moeder haar kind, en met aandoenlijke zelfverloochening offert zij alles, ja zelf het leven op voor het beminde kroost. Schoon zijn ze de droomen , die de moederliefde droomt bij de wieg van hare lievelingen, schoon als de heldere stralen eener lentezon. Haar blik ziet zoo gaarne in de toekomst van haar kind, en schildert die met de heerlijkste kleuren. Zij bevolkt die toekomst met groepen van louter geluk, waarvan haar lieveling steeds de hoofdpersoon is. Zij schept rijkdom en bloemen, posten en eerambten, roem en lauwerkransen voor haar zuigeling in de wieg, en roerend zijn de beden, die opstijgen uit het volle hart voor het welzijn van haar kind. Moederliefde, ze is iets hemelsch; want geen aardsche dingen hebben zulk een gloed, en werpen zulk een heerlijk licht van zich, noch tooveren haar, die ze koesteren , zulk eene schoonheid op het gelaat. Wie onder u zag ooit eene leelijke moeder ? Een leelijke deern, een lang niet mooi meisje, we hebben ze dikwerf gezien en treffen ze zoo hier en daar dagelijks aan ; maar eene leelijke moeder, ik zag er nimmer een. Of ze te huis behoort onder de laagste standen der maatschappij en eene grove kleeding draagt, dan wel of ze zich beweegt in satijn en fluweel en dagelijks door pracht en adel is omgeven, — of ze het sober heeft en met moeite en tranen haar brood verdient, of in rijken overvloed zich baadt, — of ze verschoven wordt van de wereld en miskend, of gevreesd en geëerd — het is alles 't zelfde; of haar gelaat doorsneden is van rimpels en groeven, die het verdriet en de zorg er ploegden, of soms 't profil van het fraai besneden aangezicht aan de beelden der oude Grieken doet denken het maakt geen verschil; want hoe ook gekleed, hoe ook gevormd , altijd is de moeder schoon door de liefde, die haar hoofd als met een aureool omgeeft. Altijd dwingt zij eerbied af door de zelfopoffering , waarvan we dagelijks getuige zijn, door de zorg en de moeite, die ze zich geeft voor onze kinderen. het verleden, het heden en de toekomst. Wat zijn ze? Drie belangrijke perioden uit het leven der menschen. Eene wonderlijke mengeling van zoet en zuur; een warboel van pret en verdriet. Een iets , dat zorg opleverde , oplevert en opleveren zal, en toch ook zijne genoegens had, heeft en zal hebben. Drie hoofdstukken uit den levensroman, die met andere woorden telkens weder liet zelfde vertellen, met andere beelden de zelfde toestanden en tooneelen weêrgeven. Het heden, is het iets anders dan eene herhaling van het verleden in anderen vorm? en de toekomst, kunnen wij er iets anders van verwachten dan eene herhaling van hetgeen vroeger geschiedde ? 't Is maar zoo — de dessins zijn de zelfde; alleen de tinten en kleuren verschillen. de zee. Velen beschouwen de zee alleen als een uitgestrekte plas water, en beschuldigen haar van valschheid en bedrog; het zijn de ongewisse wateren , volgens de prozaïsche menschen onder ons. De dichter echter, en zij wier organisme gevoelig is voor harmonie, luisteren met wellust naar de zangen, die de zee hun zingt. Hun klinkt een lied toe uit de golven, als de orkaan de zee beroert, en de liefelijke muziek, die er is in het kabbelen van het water, door de zefier voortgestuwd in zachten gang, ze streelt hun oor. Waar de dagelijksche mensch slechts het beuken hoort van de branding op het strand en het schuren langs de kust des strooms, daar zit de dichter neder, om de romances en balladen op te vangen, die de rollende baren elkander verhalen, en schrijft hij de liederen van de zee in liet geheugen zijner ziel. Zoo wel het flaauwe zuchtje, dat opstijgt uit den boezem der spelende golven, als het huilen van den storm, verkondigt den dichter de majesteit des Scheppers. A oor hem is de zee een leerrijk boek, en ieder golf eene bladzijde vol schoone poëzij. Ja, er is poëzij in de zee. Zie gindsche golf met zijne immer wentelende, schuimende kruin! Welligt vond hij zijn oorsprong in de sneeuw op de toppen van het Indisch gebergte, en was de aanleidifig tot een verwoestenden Banjer , die duizenden in zijne vaart wegsleepte en doodde. De zelfde golf, die onzen voet kust aan het strand, heeft misschien wel de lotusbloem op zijn rug gewiegd, toen zij een deel uitmaakte van het water van den Q-anges. Neen, het is niet onmogelijk, dat het kabbelend spelende water, dat dartel opstuift tegen onze zeewering, eens de lagunen bevochtigde en tal van gondels zag wiegelen in zijn schoot. Wie wee wat liefelijk mingekoos, wat hartstogtelijke zangen over de zelfde golven klonken, die zich daar wentelen voor ons oog! De zee, die daar, opgeruid door den storm, met kracht zich neerwerpt op Hollands duinen , wie weet t vaa welke aandoenlijke toonelen zij getuige was! En daar, waar op het oogenblik de meeuw haar schril geluid laat hooren, als zij in wijde kringen over het vlak der wateren zweeft, waar thans stilte heerscht en kalmte, zie lezers ! daar klonken welligt eenige weken vroeger de doodskreten van verongelukte schepelingen, die hun graf vonden in den koelen schoot der wateren Hoor, lezers! de wind suizelt over de zee, en de golven paren hare stemmen aan zijn lied. Is 't niet ol ze romances zongen, vol gevoel en poezij 'i Zeker , ze waren van tal van gebeurtenissen getuige die opgeruide wateren : nu eens schuurden ze de kiel der jonken in de Chinesche zee , dan weer klotsten ze tegen den boeg der oorlogschepen op den Atlantischen oceaan. Zij zagen den rijkdom en de weelde der Indische natuur, en in het barre en koude noorden verstijfden ze door den adem van de vorst. Hun verfrisschend vocht verkwikte de odaliske , als zij zich baadde in den Bosphorus , en haar magtige arm wierp het lijk van den verdronken zeeman op klip en stranden. De Arabier en de Griek, de Pranschman en de Maleijer, ze zonden misschien wel een groet aan het zelfde water , waarop wij spelevaren , en het zou kunnen gebeuren dat de baren, die wij daar statig zich zien bewegen , bestemd zijn om eenmaal met allesvernielende woede dood en verder! te brengen aan het andere eind der aarde. O! er is poëzij in de zee, en heerlijk zijn de zangen , die zij ons zingt! YALSCHE DOBBELSTEENEN. V A L S C H E DOBBEL S T E E N E N. EEN VERHAAL UIT IIET LEVEN. Ejenige jaren geleden deed ik met eene vriend een pleizierreisje door een gedeelte van ons vaderland, waarin zich toenmaals nog zeer weinig spoorwegen bevonden. Wij maakten van een der bestaande spoorweglijnen gedeeltelijk gebruik , terwijl wij, aan een station gekomen, uitstapten, en dan in een ligt wagentje of te voet ons hier of daar heen begaven. Des avonds stapten wij een dier dorpsherbergen binnen, die toen voor den vermoeiden reiziger zoo veel aanlokkelijks aanboden, maar wier bestaan thans als het ware een fabel geworden is. Des morgens deden wij gewoonlijk een kort uitstapje hier of daar heen, om, teruggekomen, ons aan een eenvoudig ontbijt te zetten, waar aan versche melk en pasgelegde eijeren niet mogten ontbreken Op zekeren dag zeide mijn vriend — die, ter loops gezegd, Bouman heet: //Morgen komen wij te W—stad; daar woont een voormalige vriend van mijn overleden vader; hij is er predikant, en daar ik hem in tien jaren niet gezien heb, zou ik hem wel eens een bezoek willen geven." Den volgenden morgen scheen de zon zoo helder en uitnoodigend , als wij maar konden wenschen. Tegen tien ure hadden wij de omstreken van W—stad bereikt. // Die herberg ziet er wel pleizierig uit!" riep ik, toen ik een gebouw in het oog kreeg, welks bestemming door een bord boven de deur den reiziger werd kenbaar gemaakt. //Jan! ' riep mijn vriend den koetsier toe: //wij zulen hier waarschijnlijk een beter ontbijt vinden dan in het stadje, en als daar wat bijzonders te zien valt, zullen wij er te voet heen wandelen. Span dus hier maar uit." Ons wagentje hield stil, en wij traden eene niet groote, maar zeer zindelijke gelagkamer binnen. Wij namen ieder een stoel, en na een kwartier uurs stond een echt landelijk ontbijt voor ons in gereedheid. " Kent gij misschien in W— stad eene familie Bertus ?" vroeg ik aan de ons bedienende dochter van den herbergier. Bertus was de naam van hem , dien mijn vriend een bezoek wilde geven. — //Zeker," was het antwoord. //Wij gaan altijd bij hem ter kerk. Hij woont hier niet ver van daan. Zie maar daarginder, dat is zijn huis; het is vroeger eene abdij geweest, en is ruim genoeg, maar juist niet heel vrolijk. De tuin er bij is mooi, en de predikant maakt er veel werk van." Het vriendelijke meisje wees ons den naasten en aangenaamsten weg daarheen door het groene veld. Wij sloegen dien in, en bevonden ons twintig minuten later in de nabijheid van het kerkhof, waarnaast de zoogenaamde abdij zich verhief. Het waren gedeeltelijk door ouderdom vergrijsde bouwvallen, met mos en klimop bewassen, terwijl het overige in bewoonbaren toestand gehouden was. Dit laatste was de pastorij met haren tuin, die er met zijne bloembedden en geboomte als een klein paradijs uitzag. Het was een heerlijke zomersche dag; de lucht was helder, en het was niet te warm. Rondom ons heen lag een geurend weiland, als een groen tapijt, aan den zoom van een schaduwrijk boschje, waarin de vogels sjilpten en zongen. De geheele natuur bevond zich als het ware in eene poëtische stemming. Het schoone landschap ontlokte mijnen vriend een uitroep van verrassing. //Inderdaad," zeide hij, //dit is juist een plekje voormenschen, die stil en tevreden willen leven. Ik begrijp nu waarom uw vriend zich met zijn gezin hier zoo wel gevoelt, ofschoon zij geen ander inkomen hebben dan het tractement van het hoofd des huisgezins. Hier schijnen de droomen van de dichters, die van tevredenheid in het kleinste hutje gewagen, eenigzins vervuld te worden. Zelfs armoede verkrijgt hier eene poëtische tint; daarbij komt voor uwen vriend Bertus nog, dat hij geen hooge huishuur noch belastingen behoeft te betalen; want die nemen tegenwoordig vrij wat van het inkomen weg." — //Dat is alles goed en wel," gaf ik ten antwoord. //Hoe echter, wanneer hij, even als die gepensioneerde officier, dien wij op weg hebben ontmoet, zestien dochters te verzorgen heeft?" — //Zeker, dan zal hij het hard te verantwoorden hebben en zal Schraalhansje er wel keukenmeid wezen. Maar voor een jaar of tien had hij slechts één zoon en óéne dochter: de laatste — Einilia heet zij — was het liefste meisje, dat ik ooit gezien heb." Daar mijn vriend meende dat het voor een bezoek nog wat vroeg was, keuvelden wij nog wel een uur lang, en gingen daarbij nu eens op een grafsteen en dan eens op een heuveltje zitten, of' gluurden over eene heg naar de aangrenzende tuinen. De vensters van de pastorij stonden meest alle opeii; de blinden waren neergelaten. Wij konden geen levende ziel in het rond ontdekken, en braken er ons hoofd over, op welke wijze wij ons zouden aanmelden. toen plotseling uit de verte toonen van eene zachte , plegtige muziek zich deden hooren. //Luister!" riep ik verrukt. //Slechts deze muziek ontbrak nog, om de betoovering van dit plekje gronds volkomen te maken." — // tiet is militaire muziek, die uit de verte schijnt te naderen," gaf mijn vriend ten antwoord. //Maar," vervolgde hij, //het is een doodenmarsch! Hoor die trommels maar eens, met hun dof geluid!" — //Ja, nu hoor ik het ook; het is eene begrafenis. Maar waar zou het graf wezen?" — //Daarginder, achter die heg. Zie maar! De aarde is aan weerszijden opgehoopt, en twee planken zijn reeds over den kuil gelegd." Er zijn in het leven weinig cermoniën, die een zoo treffenden indruk maken als de begrafenis van een soldaat, met die treurige, lang uitgerekte toouen van den doodenmarsch, met dat aandoenlijke, doffe tromgeroffel en de eereschoten boven het graf. Inmiddels betraden eenige mannen van een achtingswaardig voorkomen het kerkhof, en nader en nader kwam de treurmuziek; daarop werd de spits van den trein zigtbaar, een aantal, meestaljonge officieren, een peloton met geweer, voor de eereschoten. Dit kist werd door zes soldaten gedragen, en even zoo vele officieren hielden de slippen vau het lijkkleed. Toen de geheele trein op het kerkhof was aangekomen, zweeg de muziek. 1SÖ9 IV. g //Zie eens!" fluisterde mijn vriend mij toe: //daar is ook domine Bertus, in zijne ambtsgewaad. Wat is hij veranderd en oud geworden! Hij ziet er zeer bedrulit uit." De geestelijke trad voor de nedergezette kist, en sprak eepe korte lijkrede. //Asch tot asch, stof tot stof!" Dus besloot hij, terwijl men met de schoppen aarde op de kist wierp, die in het graf was nedergelaten. Een drievoudig salvo, en de plegtigheid was afgeloopen. Wij hadden achter een vervallen muur van het voormalig klooster alles aangezien. In het oogenblik, toen de laatste woorden van den predikant werden uitgesproken, rigtte ik mijne oogen toevallig omhoog naar den ouden toren, en zag voor een gat in den muur het gezigt van een mensch; maar welk een gezigt! zoo lang ik leef zal ik de uitdrukking van die gelaatstrekken niet vergeten. Wanneer ooit wanhoop en zielelijden op een menschelijk gelaat duidelijk gegrift waren , dan was het hier. Het gelaat was nog jong en schoon, schoon zelfs in zijne uitdrukking van wanhoop. //Ziet gij dat gezigt daar boven?" riep ik mijnen vriend toe. — // Mijn God, wat kan dat beduiden P" gaf hij ten antwoord. // Ook op het gelaat van domine Bertus is diepe smart zigtbaar, en zelfs op die van de meeste officieren. Er schijnt hier een treurig voorval te hebben plaats gehad." Dewijl wij met regt vreesden dat ons bezoek ontijdig zijn zou, keerden wij vol gedachten naar onze herberg terug, in de hoop van daar iets naders over het sterfgeval te vernemen. Vooraf wierp ik nog een enkelen blik op het torenluik, maar het gelaat was er niet meer zigtbaar ; toen wij echter aan de andere zijde van den toren kwamen, zagen wij eene ranke gestalte in een wijden mantel langzaam door de bouwvallen in den tuin stappen, en vervolgens door de achterdeur de pastorij binnentreden. Slechts een vlugtigen blik konden wij op het profil werpen. Het was een nog jeugdig gelaat , dat echter door smart en berouw verteerd werd , met diepliggende oogen Hij kwam mij voor, dat ik dat gezigt meer had gezien. Nadat wij in onze eenvoudige herberg waren teruggekeerd , gelukte het ons van de zaak eenige kennis te bekomen, die ons verlangen deed er meer van te vernemen; maar eerst in de stad zelve kwamen de volgende bijzonderheden van het treurige tooneel, waarvan wij door toeval getuigen waren geweest, ons ter ooren. De predikant Bertus, die het volstrekt niet ruim had, gelijk wij reeds gezegd hebben, was de zoon van brave, onvermogende ouders. Hij had in het bezit van vermogen kunnen komen, indien hij zich naar den wil van een rijken oom had willen schikken , om zekere dame te huwen; zijn hart was echter niet meer vrij , doch het meisje zijner keuze was even arm als hij zelf. Nooit heeft zijne keuze hem berouwd, ofschoon hij langen tijd zich als hulpprediker in een klein stadje behelpen moest. De twee kinderen, welke mijn vriend gezien had, waren de eenige die Bertus bezat. Toen beide waren groot geworden en het nu tijd was om voor hunne toekomst zorg te dragen, betrok Eduard, de zoon, de academie, ofschoon het zijnen vader moeijelijk viel de noodige uitgaven daartoe te bestrijden ; en om het hierdoor ontstaande te kort eenigzins aan te vullen, kwamen de ouders overeen, dat hunne dochter naar de betrekking van gouvernante zou dingen, die in eene afgelegene groote stad op zeer aannemelijke voorwaarden gevraagd werd. Emilia zelve had het voorstel daartoe gedaan, terwijl zij zeide, dat, indien zij onverhoopt het ongeluk mogt hebben hare ouders te verliezen, het haar dan niet zoo moeijelijk zou vallen om voor zichzelve te zorgen. Ook was het haar vast plan om van het vrij ruime tractement, dat aan die betrekking verbonden was, zooveel zij maar eenigzins missen kon, aan hare ouders toe te zenden. Zij meldde zich onder de sollicitanten aan, en haar viel het gelukkig lot ten deel om gekozen te worden. De scheiding van hunne kinderen, die nu volgde, was het eerste hartzeer dat den ouders trof. In het eerst ging met beide kinderen alles wel. Eduard legde zich met vlijt op zijne studiën toe, en Emilia schreef van tijd tot tijd aan hare ouders, dat het haar in hare nieuwe levensbetrekking zeer goed ging. Zij was door de aanzienlijke familie, waarheen zij zich begeven had, vriendelijk ontvangen, en werd, wat juist niet met alle gouvernantes het geval is, meer als een lid des huizes dan als een dienend wezen behandeld. 5* Er werden ten huize dier familie dikwijls partijen gegeven , waaraan zij deel mogt nemen. Onder de genoodigden bevond zich ook een jong officier, met name ïïerbert, van wien zij in hare brieven dikwijls met zooveel lof gewaagde, dat vader en moeder met zoete zorg eene ontkiemende genegenheid voor hem in het hart van hare dochter vermoedden. Stof tot ernstige ongerustheid vond de eenvoudige predikant voorloopig in de zaak niet. Intusschen had Eduard Bertus bevonden, dat hem aan de academie nog tijd tot andere dingen dan studeeren overbleef. Hij had veel gezelligen aanleg, en bovenal bijzondere geschiktheid voor alle soorten van gezelschapsspelen. Van zijne moeder had hij veel neiging voor muziek en zang geërfd, en daar hij eene aangename stem bezat , schitterde hij dikwijls in vrolijke gezelschappen. Maar hij was arm, en het bewustzijn daarvan vergalde voor hem alle genot. Een tijd lang wederstond hij de verzoekingen om meer geld uit te geven dan hij eigenlijk bezat, hetgeen, gelijk men weet, aan personen van een aangenaam voorkomen niet zeer moeijelijk wordt gemaakt; maar na een inwendigen strijd met zijn beter ik, bezweek hij voor de verzoeking en geraakte in schulden. Ofschoon nu onvoorzigtigheid zijn treurig lot nog verergerde, keerde hij toch op de betere baan niet terug, maar ging ligtzinnig het verderf te gemoet. Hij speelde de gevaarlijkste hazardspelen, in de waan van door daar in te winnen zijne drukkende schulden te kunnen dekken, zonder dat zijn brave vader daar iets van vernam. Dit gelukte hem echter niet; integendeel, toen hij gedurende de vacantie naar huis ging, hadden de gestrengste zijner schuldeischers hem met alle mogelijke vervolgingen bedreigd, indien hij hun niet terstond na den afloop der vacantie geheel voldeed. Hij had dit hun plegtig beloofd, opdat zij toch niet zoolang hij te huis was aan zijnen vader zouden schrijven; toen hij echter in het vaderlijk huis was aangekomen, zag hij vol wanhoop de onmogelijkheid om zijn woord te houden. Hoe zou hij aan het geld komen? Zijne ouders hadden zelve niets; dit wist hij. Ook kende hij op de geheele wereld geen vriend of bloedverwant, op wien hij had kunnen rekenen. In zijne hopeloosheid had hij meermalen het plan overwogen om naar Amerika te gaan of naar Australië, — kortom, ergens heen, als het maar ver af was; maar ook daartoe ontbraken hem de noodige middelen. De angst pijnigde hem vreeselijk, en toch was hij niet in staat een middel uit te denken om er van bevrijd te worden. Om dezen tijd gebeurde het dat het bataillon, waarbij Herbert stond, over wien zijne zuster zooveel schreef, te W—stad in garnizoen kwam. Eduard had in de brieven van zijne zuster aan hare ouders wel den naam van den jongen officier gelezen; het kwam hem echter niet in de gedachte om te onderzoeken , of de beminnelijke jongman , met wien hij nu en dan in gezelschap kwam, de zelfde was of niet. Reeds de hem , eigene fierheid zou hem hebben weerhouden het gesprek op dit onderwerp te brengen, dewijl hij zich schaamde dat zijne zuster de betrekking van gouvernante moest waarnemen. Herbert daarentegen wist zeer goed, dat hij zich in de nabijheid der ouders van zijne beminde bevond, en dat Eduard haar broeder was. Hij werd door teergevoeligheid weerhouden om het geheim van zijn hart prijs te geven; echter bejegende hij Eduard steeds met de grootste onderscheiding. De nieuwe garnizoensstad bood den jongeren officieren zeer weinig gelegenheid tot uitspanningen aan; het was een klein en onbeduidend landstadje. Men verveelde zich verschrikkelijk en moest er aan denken om zich zelve verstrooijingen te verschaften. Er werd veel gespeeld; terwijl eenigen zich met whist tevreden stelden, vervielen de anderen op hazardspelen, zoo met kaarten als met dobbelsteenen. Eenige jongelieden uit de burgerklasse sloten zich bij de laatste partij aan, en Eduard bevond zich onder hen. Indien er hoog gespeeld ware, zou hij er geen deel aan hebben kunnen nemen; men speelde echter om kleine sommen ; hij won, en dit zette hem aan om hoogere inzetten te doen. Ook nu verliet het geluk hem niet; het is echter bekend, dat niets zoozeer tot het spel aanzet als winst daarin. \Y at hij reeds gewonnen had, was hem niet genoeg, naardien hij nu reeds het doel voor oogen had om met het gewonnen geld zijne schulden af te betalen. De gedachte, dat een enkele ongelukkige nacht hem van alles kon berooven en in de bitterste armoede terugwerpen, hield hem bij voortduring in angst. Ben toeval, dat hem eene meer aanzienlijke som deed winnen, was in staat de zekerheid van het winnen ten koste zijner eer mogelijk te maken. Terwijl hij namelijk kaarten gaf, viel schoppen-aas hein op den schoot; hij nam de kaart op, en schoof die in zijn voordeel onder aan, zonder dat een zijner medespelers deze goochelaarsstreek bemerkt had. Van nu af had hij, zoo wel bij dobbelsteenen als bij kaarten , buitengewoon geluk; hij had de laatste gewetensbedenkingen weggeworpen, en was falsaris , bedrieger geworden. Op deze wijze won hij aanzienlijke sommen , en had het beste uitzigt om al zijne geldsbezwaren uit den weg' te ruimen. Onder de jongelieden waren eenige, die over ruimere middelen konden beschikken en zich over eenig tijdelijk verlies weinig bekommerden; met andere echter was het niet zoo gunstig gesteld, en tot de laatsten behoorde Herbert. Hij was de zoon van onbemiddelde ouders, die al het mogelijke hadden opgeofferd om hem eene aangename levensbaan te bereiden. Zijn vader was sedert een jaar overleden; zijne moeder bezat nog een klein kapitaaltje, van welks renten zij leefde. Toen nu haar zoon haar zijne betrekking tot Emilia Bertus mededeelde en over de onmogelijkheid sprak om haar spoedig te kunnen huwen, dewijl hij zoowel als zij zonder vermogen en er in vredestijd weinig hoop op avancement was, besloot de moeder haar kapitaal prijs te geven, opdat haar geliefde zoon aan zijn verlangen zou kunnen voldoen, namelijk om zijn ontslag te vragen en als gewoon burger eene betrekking te zoeken, die meer voordeelig was. Herbert zou misschien dezen wensch aan zijne moeder niet hebben medegedeeld, indien hij had kunnen vermoeden dat zij zich om zijnentwille nieuwe offers oplegde; zij echter verraste hem door toezending van het geld. Met al den ijver, dien zijne liefde voor Emilia hem inboezemde, bragt Herbert nu het opgevatte denkbeeld tot rijpheid, en bereidde in stilte alles voor om in eene industrieele zaak te treden en afgescheid uit de dienst te nemen. Alles was hem weldra gelukt: x-eeds had hij zijn verzoek om afscheid ter behoorlijke plaatse ingediend, een contract onderteekend , waarbij hij als deelhebber in eene winstgevende zaak zou optreden , en reeds aan Emilia geschreven, dat zij over zou komen en met hem te zamen aan hare ouders de toestemming voor hun huwelijk vragen ; slechts eenigen kameraden, met wie hij het meest vertrouwd was, had hij iets omtrent zijne plannen medegedeeld. 