None
—


2


2


1




b)  Materialen, elektronenconfiguratie, elektrische eigenschappen;
P- en N-type materialen: effecten van onzuiverheden op geleiding, meerderheids- en minderheidskarakteristieken;
PN-verbinding in een halfgeleider, ontwikkeling van een potentiaal over een PN-verbinding zonder drempelspanning, met voorwaartse drempelspanning en met inverse drempelspanning;
Diodeparameters: piek omgekeerde spanning, maximum voorwaartse stroom, temperatuur, frequentie, lekstroom, vermogensverlies;
Werking en functie van diodes in volgende circuits: piekbegrenzers, klemmers, dubbelfase- en halvefasegelijkrichters, bruggelijkrichters, spanningsverdubbelaars en -verdrievoudigers;
Gedetailleerde werking en kenmerken van volgende toestellen: stuurbare halfgeleiders (thyristor), lichtuitzendende diodes (led's), Schottky-diode, fotogeleidende diode, varactor-diode, varistor, gelijkrichterdiodes, Zener-diode.
—


—


2


—




4.1.2  Transistors



 



 



 



 





a)  Transistorsymbolen;
Beschrijving en oriëntatie van onderdelen;
Transistorkenmerken en -eigenschappen.
—


1


2


1




b)  Bouw en werking van PNP- en NPN-transistors;
Configuraties van basis, collector en emitter;
Testen van transistors;
Elementaire begrippen van andere soorten transistors en hun gebruik;
Toepassing van transistors: versterkerklassen (A, B, C);
Eenvoudige circuits incl.: voorspanning, ontkoppeling, terugkoppeling en stabilisatie;
Principes van meertrapscircuits: cascades, push-pull, oscillatoren, multivibratoren, flip-flopschakelingen.
—


—


2


—




4.1.3  Geïntegreerde circuits



 



 



 



 





a)  Beschrijving en werking van logische circuits en lineaire circuits/operationele versterkers


—


1


—


1




b)  Beschrijving en werking van logische en lineaire circuits;
Inleiding tot de werking en de functie van een functieversterker die gebruikt wordt als: integrator, differentiator, spanningsvolger, vergelijker;
Werking en aansluitingsmethoden voor versterkertrappen: resistief-capacitief, inductief (transformator), inductief-resistief (IR), rechtstreeks;
Voor- en nadelen van positieve en negatieve terugkoppeling.
—


—


2


—




4.2  Printplaten



—


1


2


—




Beschrijving en gebruik van printplaten


 



 



 



 





4.3  Servomechanismen



 



 



 



 





a)  Begrijpen van volgende termen: open en gesloten lussystemen, terugkoppeling, follow-up, analoge omvormers;
Werkingsprincipes en gebruik van volgende synchrosysteemonderdelen/voorzieningen: resolvers, differentieel, bediening en koppel, transformatoren, inductie- en capaciteitstransmitters.
 —


1


—


—




b)  Begrijpen van volgende termen: open en gesloten lus, follow-up, servomechanisme, analoog, omvormer, null, demping, terugkoppeling, dode band;
Bouw, werking en gebruik van volgende synchrosysteemonderdelen: resolvers, differentieel, bediening en koppel, E- en I-transformatoren, inductietransmitters, capaciteitstransmitters, synchrone transmitters;
Defecten aan servomechanismen, omkering van synchrodraden, slingeren.
—


—


2


—





MODULE 5.   DIGITALE TECHNIEKEN/ELEKTRONISCHE INSTRUMENTSYSTEMEN


















 



NIVEAU




A


B1-1
B1-3


B1-2
B1-4


B2


B3




5.1  Elektronische instrumentsystemen



1


2


2


3


1




Typische systeemschikkingen en cockpitlay-out van elektronische instrumentsystemen


 



 



 



 



 





5.2  Talstelsels



—


1


—


2


—




Talstelsels: binair, achtvoudig en zestienvoudig


 



 



 



 



 





Aantonen van conversies tussen tiendelige en binaire, achtvoudige en zestienvoudige systemen en vice versa


 



 



 



 



 





5.3  Gegevensomzetting



—


1


—


2


—




Analoge data, digitale data


 



 



 



 



 





Werking en toepassing van converters analoog naar digitaal en digitaal naar analoog, inputs en outputs, beperkingen van verschillende types


 



 



 



 



 





5.4  Databussen



—


2


—


2


—




Werking van databussen in luchtvaartuigsystemen, incl. de kennis van ARINC en andere specificaties


 



 



 



 



 





Luchtvaartuignetwerk/Ethernet


 



 



 



 



 





5.5  Logische circuits



 



 



 



 



 





a)  Identificatie van gewone logische poortsymbolen, tabellen en equivalente circuits;
Toepassingen gebruikt voor luchtvaartuigsystemen en schematische diagrammen.
—


2


—


2


1




b)  Interpretatie van logische diagrammen.
—


—


—


2


—




5.6  Basiscomputerstructuur



 



 



 



 



 





a)  Computerterminologie (inbegrepen bit, byte, software, hardware, CPU, IC, en verschillende geheugeninrichtingen zoals RAM, ROM, PROM);
Computertechnologie (zoals toegepast in luchtvaartuigsystemen).
1


2


—


—


—




b)  Terminologie m.b.t. computers;
Werking, lay-out en interface van de belangrijkste onderdelen in een microcomputer, incl. hun verbonden bussystemen;
Informatie vervat in enkelvoudige en meervoudige adresseninstructiewoorden;
Termen i.v.m. geheugen;
Werking van typische geheugeninrichtingen;
Werking, voor- en nadelen van de verschillende gegevensopslagsystemen.
 —


—


—


2


—




5.7  Microprocessors



—


—


—


2


—




Uitgevoerde functies en algemene werking van een microprocessor


 



 



 



 



 





Basiswerking van elk van volgende elementen van een microprocessor: stuur- en bewerkingseenheid, klok, register, rekenkundige logische eenheid


 



 



 



 



 





5.8  Geïntegreerde circuits



—


—


—


2


—




Werking en gebruik van encoders en decoders


 



 



 



 



 





Functie van encodertypes


 



 



 



 



 





Gebruik van middelgrote, grote en zeer grote schaalintegratie


 



 



 



 



 





5.9  Multiplexing



—


—


—


2


—




Werking, toepassing en identificatie in logische diagrammen van multiplexers en demultiplexers


 



 



 



 



 





5.10  Glasvezeloptica



—


1


1


2


—




Voor- en nadelen van datatransmissie over optische vezel t.o.v. elektrische draad


 



 



 



 



 





Optische vezeldatabus


 



 



 



 



 





Termen verbonden aan glasvezel


 



 



 



 



 





Kabelafsluitingen


 



 



 



 



 





Koppelkabels, aansluitingen voor bediening, aansluitingen op afstand


 



 



 



 



 





Toepassing van vezeloptica in luchtvaartuigsystemen


 



 



 



 



 





5.11  Elektronische displays



—


2


1


2


1




Werkingsprincipes van gewone types display die in moderne luchtvaartuigen worden gebruikt, met inbegrip van kathodestraalbuizen, lichtuitzendende diodes (led) en displays met vloeibare kristallen (lcd)


 



 



 



 



 





5.12  Elektrostatisch-gevoelige toestellen



1


2


2


2


1




Speciale behandeling van onderdelen die gevoelig zijn voor elektrostatische ontladingen


 



 



 



 



 





Besef van risico's en mogelijke beschadiging, elektrostatische beschermingsinrichtingen voor onderdelen en mensen


 



 



 



 



 





5.13  Softwarebeheerscontrole



—


2


1


2


1




Besef van beperkingen, luchtwaardigheidsvereisten en mogelijk catastrofale gevolgen van niet-toegestane wijzigingen aan softwareprogramma's


 



 



 



 



 





5.14  Elektromagnetische omgeving



—


2


2


2


1




Invloed van volgende verschijnselen op onderhoudspraktijken van elektronische systemen:

EMC — Elektromagnetische compatibiliteit


EMI — Elektromagnetische interferentie


HIRF — Gebied met zeer intensieve straling (High Intensity Radiated Field)


Bliksem/bescherming tegen blikseminslag



 



 



 



 



 





5.15  Typische elektronische/digitale luchtvaartuigsystemen



—


2


2


2


1




Algemene schikking van typische elektronische/digitale luchtvaartuigsystemen en bijbehorende BITE-tests (Built In Test Equipment = ingebouwde testuitrusting)) zoals:
a)  Alleen voor B1 en B2:

ACARS-ARINC — Communicatie- en adresseer- en rapporteersysteem (Communication and Addressing and Reporting System)


EICAS — (Motorsignalerings- en waarschuwingssysteem voor bemanning (Engine Indication and Crew Alerting System)


FBW — Fly-by-wiretechniek


FMS — Vluchtbeheersysteem (Flight Management System)


IRS — Traagheidsreferentiesysteem (Inertial Reference System)

b)  Voor B1, B2 en B3:

ECAM — Centrale elektronische luchtvaartuigbewaking (Electronic Centralised Aircraft Monitoring)


EFIS — Elektronisch vlieginstrumentensysteem (Electronic Flight Instrument System)


GPS — Aardomvattend plaatsbepalingssysteem (Global Positioning System)


TCAS — Antibotsingsysteem (Traffic Alert Collision Avoidance System)


Geïntegreerde modulaire luchtvaartelektronica


Cabinesystemen


Informatiesystemen



 



 



 



 



 






MODULE 6.   MATERIALEN EN HARDWARE

















 



NIVEAU




A


B1


B2


B3




6.1  Luchtvaartuigmaterialen — Ferro



 



 



 



 





a)  Kenmerken, eigenschappen en identificatie van gewone ijzerlegeringen, gebruikt in luchtvaartuigen;
Warmtebehandeling en toepassing van staallegeringen.
 1


2


1


2




b)  Testen van ferromaterialen op hardheid, treksterkte, vermoeiingsweerstand en inslagweerstand.
—


1


1


1




6.2  Luchtvaartuigmaterialen — Non-ferro



 



 



 



 





a)  Kenmerken, eigenschappen en identificatie van gewone non-ferromaterialen, gebruikt in luchtvaartuigen;
Warmtebehandeling en toepassing van non-ferromaterialen.
1


2


1


2




b)  Testen van non-ferromaterialen op hardheid, treksterkte, vermoeiingsweerstand en inslagweerstand.
—


1


1


1




6.3  Luchtvaartuigmaterialen — Composiet en niet-metaal



 



 



 



 





6.3.1  Composiet en niet-metaal andere dan hout en textiel



 



 



 



 





a)  Kenmerken, eigenschappen en identificatie van gewone composiet en niet-metalen materialen, andere dan hout, die in luchtvaartuigen worden gebruikt;
Afdichtmiddelen en bindmiddelen.
1


2


2


2




b)  De ontdekking van defecten/achteruitgang in composiet en niet-metalen materiaal.
Reparatie van composiet en niet-metalen materiaal.
1


2


—


2




6.3.2  Houten constructie



1


2


—


2




Bouwmethoden van houten luchtvaartuigstructuren


 



 



 



 





Kenmerken, eigenschappen en soorten hout en lijm die in vleugelvliegtuigen worden gebruikt


 



 



 



 





Bewaring en onderhoud van een houten constructie


 



 



 



 





Soorten defecten in houten materiaal en constructies


 



 



 



 





Vaststellen van defecten in een houten constructie


 



 



 



 





Reparatie van een houten constructie


 



 



 



 





6.3.3  Bekleding in textiel



1


2


—


2




Kenmerken, eigenschappen en soorten textiel die in vleugelvliegtuigen worden gebruikt


 



 



 



 





Inspectiemethoden voor textiel


 



 



 



 





Soorten defecten in textiel


 



 



 



 





Reparatie van een textielbekleding


 



 



 



 





6.4  Corrosie



 



 



 



 





a)  Chemische grondbeginselen;
Vorming door galvanische processen, microbiologische processen, stress.
1


1


1


1




b)  Types corrosie en hun identificatie;
Oorzaken van corrosie;
Materiaalsoorten, gevoeligheid voor corrosie.
 2


3


2


2




6.5  Bevestigingsmiddelen



 



 



 



 





6.5.1  Schroefdraad



2


2


2


2




Schroefnomenclatuur


 



 



 



 





Draadvormen, afmetingen en toleranties voor standaarddraad, gebuikt in luchtvaartuigen


 



 



 



 





Meten van schroefdraad


 



 



 



 





6.5.2  Bouten, schroefbouten en schroeven



2


2


2


2




Bouttypes: specificatie, identificatie en markering van luchtvaartuigbouten, internationale standaarden


 



 



 



 





Moeren: zelfborgende, anker- en standaardtypes


 



 



 



 





Machineschroeven: luchtvaartuigspecificaties


 



 



 



 





Schroefbouten: types en gebruik, insteken en verwijderen


 



 



 



 





Zelftappende schroeven, deuvels


 



 



 



 





6.5.3  Borgingsinrichtingen



2


2


2


2




Borgpringen en veerringen, borgplaatjes, kotterpennen, palmoeren, draadborging, snelsluithaken, wiggen, klemringen, splitpennen


 



 



 



 





6.5.4  Klinknagels voor luchtvaartuigen



1


2


1


2




Soorten massieve en blinde klinknagels: specificaties en identificatie, warmtebehandeling


 



 



 



 





6.6  Leidingen en verbindingen



 



 



 



 





a)  Identificatie van alle types harde en buigzame leidingen en hun verbindingsstukken die in luchtvaartuigen worden gebruikt


2


2


2


2




b)  Standaardaansluitingen voor hydraulische, brandstof-, olie-, pneumatische en luchtsysteemleidingen van luchtvaartuigen


2


2


1


2




6.7  Veren



—


2


1


1




Soorten veren, materialen, kenmerken en toepassingen


 



 



 



 





6.8  Lagers



1


2


2


1




Doel van lagers, belasting, materiaal, bouw


 



 



 



 





Soorten lagers en hun toepassingen


 



 



 



 





6.9  Overbrenging



1


2


2


1




Tandwielsoorten en hun toepassingen


 



 



 



 





Tandwielverhoudingen, tandwielvertraging- en vergrotingssystemen, aangedreven en aandrijfmechanisme, tussentandwielen, ineengrijpingspatroon


 



 



 



 





Riemen en riemschijven, kettingen en kettingwielen.
6.10  Besturingskabels



1


2


1


2




Kabeltypes


 



 



 



 





Eindsluitingen, kabelspanners en compensatie-inrichtingen


 



 



 



 





Onderdelen van riemschijven en kabelsysteem


 



 



 



 





Bowdenkabels


 



 



 



 





Buigzame besturingssystemen bij luchtvaartuigen


 



 



 



 





6.11  Elektrische kabels en connectoren



1


2


2


2




Kabelsoorten, bouw en kenmerken


 



 



 



 





Hoogspannings- en coaxiale kabels


 



 



 



 





Krimpen


 



 



 



 





Connectortypes, pennen, stekkers, moffen, isolatoren, stroom- en spanningswaarde, koppelstukken, identificatiecodes


 



 



 



 






MODULE 7A.   ONDERHOUD


Opmerking: deze module is niet van toepassing op categorie B3. Relevante onderwerpen voor categorie B3 worden gedefinieerd in module 7B.
 NIVEAU




A


B1


B2




7.1  Veiligheidsvoorzorgen — Luchtvaartuig en werkplaats



3


3


3




Aspecten van veilige werkmethoden m.i.v. de te nemen voorzorgsmaatregelen bij werken met elektriciteit, gassen (vooral zuurstof), oliën en chemicaliën


 



 



 





Ook de instructie in tegenmaatregelen, te nemen ingeval van brand of een ander ongeval met een van voornoemde risico's, inclusief de kennis van blusmiddelen


 



 



 





7.2  Werkplaatspraktijk



3


3


3




Zorg voor werktuigen, bediening van werktuigen, gebruik van werkplaatsvoorzieningen


 



 



 





Afmetingen, spelingen en toleranties, vakmanschapsnormen


 



 



 





Kalibratie van werktuigen en uitrusting, kalibratienormen


 



 



 





7.3  Gereedschap



3


3


3




Gangbare soorten handgereedschap


 



 



 





Gangbare soorten elektrische werktuigen


 



 



 





Werking en gebruik van precisiemeetgereedschap


 



 



 





Smeertoestellen en -methoden


 



 



 





Werking, functie en gebruik van algemene elektrische testuitrusting


 



 



 





7.4  Algemeen testgereedschap voor luchtvaartelektronica



—


2


3




Werking, functie en gebruik van algemeen testgereedschap voor luchtvaartelektronica


 



 



 





7.5  Technische tekeningen, diagrammen en normen



1


2


2




Soorten tekeningen en diagrammen, hun symbolen, afmetingen, toleranties en projecties


 



 



 





Identificeren van de titelvakinformatie


 



 



 





Microfilm, microfiche en computervoorstellingen


 



 



 





Specificatie 100 van de Air Transport Association (ATA) van Amerika


 



 



 





Luchtvaartnormen en andere toepasselijke normen waaronder ISO, AN, MS, NAS en MIL


 



 



 





Bedradingsschema's en schematische diagrammen


 



 



 





7.6  Passing en speling



1


2


1




Boormaten voor boutgaten, pasvormklassen


 



 



 





Algemeen systeem voor passing en speling


 



 



 





Schema van passing en speling voor luchtvaartuigen en motoren


 



 



 





Limieten voor buiging, verdraaiing en slijtage


 



 



 





Standaardmethoden voor controle van assen, lagers en andere onderdelen


 



 



 





7.7  Verbindingssysteem van elektrische bedrading (EWIS)



1


3


3




Continuïteit, isolatie- en verbindingstechnieken, het testen ervan


 



 



 





Gebruik van krimpgereedschap: manueel en hydraulisch bediend


 



 



 





Testen van krimpverbindingen


 



 



 





Uitnemen en insteken van contactpennen


 



 



 





Coaxiale kabels; testen en voorzorgen bij installatie


 



 



 





Identificatie van kabeltypes, hun inspectiecriteria en schadetolerantie


 



 



 





Technieken voor kabelbescherming: bouw van kabelbomen en hun ondersteuning, kabelklemmen, beschermende koustechnieken incl.  2


3


3




b)  Algemene reparatiemethoden, handboek voor reparatie van de constructie;
Verouderings-, vermoeiings- en corrosiecontroleprogramma's.
—


2


—




c)  Niet-destructieve inspectietechnieken incl. doordringings-, radiografische, wervelstroom-, ultrasone en boroscoopmethoden.
—


2


1




d)  Demontage- en montagetechnieken.
2


2


2




e)  Technieken voor probleemoplossing.
—


2


2




7.19  Abnormale voorvallen



 



 



 





a)  Inspecties ten gevolge van blikseminslag en HIRF-doordringing


2


2


2




b)  Inspecties ten gevolge van abnormale voorvallen zoals harde landingen en vliegen in turbulentie


2


2


—




7.20  Onderhoudsprocedures



1


2


2




Onderhoudsplanning


 



 



 





Wijzigingsprocedures


 



 



 





Opslagprocedures


 



 



 





Certificering/vrijgaveprocedures


 



 



 





Interface met gebruik van het luchtvaartuig


 



 



 





Onderhoudsinspectie/Kwaliteitscontrole/Kwaliteitsborging


 



 



 





Bijkomende onderhoudsprocedures


 



 



 





Controle van onderdelen met beperkte levensduur


 



 



 






MODULE 7B.   ONDERHOUD


Opmerking: Deze module moet de technologie van luchtvaartuigen weergeven relevant voor categorie B3.
 NIVEAU




B3




7.1  Veiligheidsvoorzorgen — Luchtvaartuig en werkplaats



3




Aspecten van veilige werkmethoden m.i.v. de te nemen voorzorgen bij werken met elektriciteit, gassen (vooral zuurstof), oliën en chemicaliën


 





Ook de instructie in de herstelactie, te nemen ingeval van brand of een ander ongeval met een van voornoemde risico's, inclusief de kennis van blusmiddelen


 





7.2  Werkplaatsgewoonten



3




Zorg voor werktuigen, bediening van werktuigen, gebruik van werkplaatsvoorzieningen


 





Afmetingen, spelingen en toleranties, vakmanschapsnormen


 





Kalibratie van werktuigen en uitrusting, kalibratienormen


 





7.3  Gereedschap



3




Gewone soorten handgereedschap


 





Gewone soorten elektrische werktuigen


 





Werking en gebruik van precisiemeetgereedschap


 





Smeertoestellen en -methoden


 





Werking, functie en gebruik van algemene elektrische testuitrusting


 





7.4  Algemeen testgereedschap voor luchtvaartelektronica



—




Werking, functie en gebruik van algemeen testgereedschap voor luchtvaartelektronica


 





7.5  Technische tekeningen, diagrammen en normen



2




Soorten tekeningen en diagrammen, hun symbolen, afmetingen, toleranties en projecties


 





Identificeren van de titelvakinformatie


 





Microfilm, microfiche en computervoorstellingen


 





Specificatie 100 van de Air Transport Association (ATA) van Amerika


 





Luchtvaartnormen en andere toepasselijke normen waaronder ISO, AN, MS, NAS en MIL


 





Bedradingsschema's en schematische diagrammen


 





7.6  Passing en speling



2




Boormaten voor boutgaten, pasvormklassen


 





Algemeen systeem voor passing en speling


 





Schema van passing en speling voor luchtvaartuigen en motoren


 





Beperkingen voor buiging, verdraaiing en sleet


 





Standaardmethoden voor controle van assen, lagers en andere onderdelen


 





7.7  Elektrische kabels en connectoren



2




Continuïteit, isolatie- en verbindingstechnieken, het testen ervan


 





Gebruik van krimpgereedschap: manueel en hydraulisch bediend


 





Testen van krimpverbindingen


 





Uitnemen en insteken van contactpennen


 





Coaxiale kabels; testen en voorzorgen bij installatie


 





Technieken voor kabelbescherming: bouw van kabelbomen en hun ondersteuning, kabelklemmen, beschermende koustechnieken incl. warmtekrimp, afscherming


 





7.8  Klinken



2




Geklonken verbindingen, klinknageltussenruimte en –steek


 





Werktuigen voor klinken en dimpelen


 





Inspectie van geklonken verbindingen


 





7.9  Leidingen en slangen



2




Plooien en verwijden/buigen van leidingen voor luchtvaartuigen


 





Inspectie en testen van leidingen en slangen voor luchtvaartuigen


 





Installatie en vastklemmen van leidingen


 





7.10  Veren



1




Inspectie en testen van veren


 





7.11  Lagers



2




Testen, schoonmaken en inspecteren van lagers


 





Smeringsvereisten van lagers


 





Defecten in lagers en hun oorzaken


 





7.12  Overbrenging



2




Inspectie van tandwieloverbrengingen, speling


 





Inspectie van riemen en wielschijven, kettingen en kettingtandwielen


 





Inspectie van schroefvijzels, hefboominrichtingen, balansstangsystemen


 





7.13  Besturingskabels



2




Stuiken van eindsluitingen


 





Inspectie en testen van besturingskabels


 





Bowdenkabels; buigzame besturingssystemen van luchtvaartuigen


 





7.14  Materiaalbehandeling



 





7.14.1  Plaatstaal



2




Afbakenen en kalibreren van toelaatbare buiging


 





Werken met plaatstaal, incl.  2




7.16  Massa en zwaartepunt van luchtvaartuigen



 





a)  Berekening van zwaartepunt/limieten voor in balans brengen: gebruik van relevante documenten.
2




b)  Voorbereiding van het luchtvaartuig voor weging;
Weging van het luchtvaartuig.
2




7.17  Behandeling en opslag van luchtvaartuigen



2




Taxiën/slepen van luchtvaartuigen en betrokken veiligheidsvoorzorgen


 





Opkrikken, plaatsen van remblokken, beveiligen van luchtvaartuigen en betrokken veiligheidsvoorzorgen


 





Opslagmethoden voor luchtvaartuigen


 





Procedures voor tanken/leegtanken


 





Ontijzings-/ijsbestrijdingsprocedures


 





Elektrische, hydraulische en pneumatische voorzieningen op de grond


 





Effecten van milieuomstandigheden op het gebruik en de werking van luchtvaartuigen


 





7.18  Demontage-, inspectie-, reparaties- en montagetechnieken



 





a)  Types defecten en visuele inspectietechnieken;
Verwijdering van corrosie, beoordeling en nieuwe bescherming.
3




b)  Algemene reparatiemethoden, handboek voor structurele reparatie;
Verouderings-, vermoeidheids- en corrosiecontroleprogramma's.
2




c)  Niet-destructieve inspectietechnieken incl. doordringings-, radiografische, wervelstroom-, ultrasone en boroscoopmethoden.
2




d)  Demontage- en montagetechnieken.
2




e)  Technieken voor probleemoplossing.
2




7.19  Abnormale voorvallen



 





a)  Inspecties ten gevolge van blikseminslag en HIRF-indringing.
2




b)  Inspecties ten gevolge van abnormale voorvallen zoals harde landingen en vliegen in turbulentie.
 2




7.20  Onderhoudsprocedures



2




Onderhoudsplanning


 





Wijzigingsprocedures


 





Opslagprocedures


 





Certificering/vrijgaveprocedures


 





Interface met gebruik van het luchtvaartuig


 





Onderhoudsinspectie/Kwaliteitscontrole/Kwaliteitsborging


 





Bijkomende onderhoudsprocedures


 





Controle van onderdelen met beperkte levensduur


 






MODULE 8.   BASISAERODYNAMICA

















 



NIVEAU




A


B1


B2


B3




8.1  Fysica van de atmosfeer



1


2


2


1




Internationale Standaardatmosfeer (ISA), toepassing op aerodynamica


 



 



 



 





8.2  Aerodynamica



1


2


2


1




Luchtstroom rond een lichaam


 



 



 



 





Grenslaag, laminaire en turbulente stroming, vrije stroming, relatieve luchtstroming, opwaartse en neerwaartse stroming, wervels, stagnatie


 



 



 



 





De termen: welving, koorde, gemiddelde aerodynamische koorde, profiel- (parasitaire) weerstand, geïnduceerde weerstand, drukpunt, invalshoek, positieve en negatieve wrong, slankheid, vleugelvorm en -slankheid


 



 



 



 





Stuwkracht, massa, aerodynamische resultante


 



 



 



 





Opwekken van lift en weerstand: invalshoek, liftcoëfficiënt, weerstandscoëfficiënt, polaire kromming, overtrekken


 



 



 



 





Verstoring van het aerodynamisch profiel incl. ijs, sneeuw en vorst


 



 



 



 





8.3  Vluchttheorie



1


2


2


1




Betrekking tussen lift, massa, stuwkracht en weerstand


 



 



 



 





Glijgetal


 



 



 



 





Stabiele vlucht, prestatie


 



 



 



 





Theorie van de bocht


 



 



 



 





Invloed van de belastingsfactor: overtrekken, vluchtomhullende- en constructieve beperkingen


 



 



 



 





Liftverhoging


 



 



 



 





8.4  Vluchtstabiliteit en dynamica



1


2


2


1




Langs-, dwars- en richtingsstabiliteit (actief en passief)


 



 



 



 






MODULE 9A.   MENSELIJKE FACTOREN


Opmerking: Deze module is niet van toepassing op categorie B3. Relevante onderwerpen voor categorie B3 worden gedefinieerd in module 9B.
NIVEAU




A


B1


B2




9.1  Algemeen



1


2


2




De noodzaak om rekening te houden met menselijke factoren


 



 



 





Incidenten die zijn toe te schrijven aan menselijke factoren/menselijke fout


 



 



 





Wet van Murphy.
 9.2  Menselijke prestatie en beperkingen



1


2


2




Gezicht


 



 



 





Gehoor


 



 



 





Informatieverwerking


 



 



 





Aandacht en waarneming


 



 



 





Geheugen


 



 



 





Claustrofobie en fysieke toegang


 



 



 





9.3  Sociale psychologie



1


1


1




Verantwoordelijkheid: individueel en in groep


 



 



 





Motivatie en demotivatie


 



 



 





Druk van de anderen


 



 



 





„Culturele” kwesties


 



 



 





Werken in teamverband


 



 



 





Management, toezicht en leiderschap


 



 



 





9.4  Factoren die de prestatie beïnvloeden



2


2


2




Fitheid/gezondheid


 



 



 





Stress: privé en op het werk


 



 



 





Tijdsdruk en deadlines


 



 



 





Werklast: over- en onderbelasting


 



 



 





Slaap en vermoeidheid, ploegendienst


 



 



 





Alcohol, medicatie, druggebruik


 



 



 





9.5  Fysieke omgeving



1


1


1




Lawaai en dampen


 



 



 





Verlichting


 



 



 





Klimaat en temperatuur


 



 



 





Beweging en trilling


 



 



 





Werkomgeving


 



 



 





9.6  Taken



1


1


1




Fysiek werk


 



 



 





Repetitieve taken


 



 



 





Visuele inspectie


 



 



 





Complexe systemen


 



 



 





9.7  Communicatie



2


2


2




Binnen en tussen teams


 



 



 





Noteren en optekenen van werkzaamheden


 



 



 





Up-to-date blijven, gangbaarheid


 



 



 





Verspreiding van informatie


 



 



 





9.8  Menselijke fouten



1


2


2




Foutmodellen en -theorieën


 



 



 





Soorten fouten bij onderhoudstaken


 



 



 





Gevolgen van fouten (bijv. ongevallen)


 



 



 





Vermijden en beheersen van fouten


 



 



 





9.9  Risico's in de werkplaats



1


2


2




Herkennen en vermijden van risico's


 



 



 





Omgaan met noodsituaties


 



 



 






MODULE 9B.   MENSELIJKE FACTOREN


Opmerking: Deze module heeft betrekking op de minder veeleisende onderhoudsomgeving van B3-licentiehouders.
 NIVEAU




B3




9.1  Algemeen



2




De noodzaak om rekening te houden met menselijke factoren


 





Incidenten die zijn toe te schrijven aan menselijke factoren/menselijke fout


 





Wet van Murphy


 





9.2  Menselijke prestatie en beperkingen



2




Gezicht


 





Gehoor


 





Informatieverwerking


 





Aandacht en waarneming


 





Geheugen


 





Claustrofobie en fysische toegang


 





9.3  Sociale psychologie



1




Verantwoordelijkheid: individueel en in groep


 





Motivatie en demotivatie


 





Druk van de anderen


 





„Culturele” kwesties


 





Werken in teamverband


 





Management, toezicht en leiderschap


 





9.4  Factoren die de prestatie beïnvloeden



2




Fitness/gezondheid


 





Stress: privé en op het werk


 





Tijdsdruk en deadlines


 





Werklast: over- en onderbelasting


 





Slaap en vermoeidheid, ploegendienst


 





Alcohol, medicatie, druggebruik


 





9.5  Fysieke omgeving



1




Lawaai en dampen


 





Verlichting


 





Klimaat en temperatuur


 





Beweging en trillingen


 





Werkomgeving


 





9.6  Taken



1




Fysiek werk


 





Repetitieve taken


 





Visuele inspectie


 





Complexe systemen


 





9.7  Communicatie



2




Binnen en tussen teams


 





Noteren en optekenen van werk


 





Up-to-date blijven, gangbaarheid


 





Verspreiding van informatie


 





9.8  Menselijke fouten



2




Foutmodellen en –theorieën


 





Soorten fouten bij onderhoudstaken


 





Implicaties van fouten (bijv. ongevallen)


 





Vermijden en beheersen van fouten


 





9.9  Risico's in de werkplaats



2




Herkennen en vermijden van risico's


 





Omgaan met noodsituaties


 






MODULE 10.   LUCHTVAARTWETGEVING

















 



NIVEAU




A


B1


B2


B3




10.1  Juridisch kader



1


1


1


1




Rol van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie


 



 



 



 





Rol van de Europese Commissie


 



 



 



 





Rol van EASA


 



 



 



 





Rol van de lidstaten en de nationale luchtvaartautoriteiten


 



 



 



 





Verordening (EG) nr. 216/2008 en de bijbehorende uitvoeringsvoorschriften Verordeningen (EU) nr. 748/2012 en (EU) nr. 1321/2014


 



 



 



 





Verband tussen de diverse bijlagen (delen) zoals deel 21, deel -M, deel 145, deel 66, deel 147 en Verordening (EU) nr. 965/2012


 



 



 



 





10.2  Certificeringspersoneel — Onderhoud



2


2


2


2




Nauwkeurig begrip van deel 66


 



 



 



 





10.3  Erkende onderhoudsorganisaties



2


2


2


2




Nauwkeurig begrip van deel 145 en deel -M, subdeel F


 



 



 



 





10.4  Luchtvaartactiviteiten



1


1


1


1




Algemeen begrip van Verordening (EU) nr. 965/2012


 



 



 



 





Bewijzen van luchtvaartexploitant


 



 



 



 





Verantwoordelijkheden van de exploitant, in het bijzonder met betrekking tot permanente luchtwaardigheid en onderhoud


 



 



 



 





Onderhoudsprogramma voor luchtvaartuigen


 



 



 



 





MEL/CDL;


 



 



 



 





Verplicht aan boord aanwezige documenten


 



 



 



 





Opschriften voor luchtvaartuigen (markeringen).
 10.5  Certificering van luchtvaartuigen, onderdelen en uitrustingsstukken



 



 



 



 





a)  Algemeen


—


1


1


1




Algemeen begrip van deel 21 en EASA-certificeringsspecificaties CS-23, 25, 27, 29


 



 



 



 





b)  Documenten


—


2


2


2




Bewijs van luchtwaardigheid; beperkte certificaten van luchtwaardigheid en vliegvergunning


 



 



 



 





Certificaat van registratie


 



 



 



 





Geluidscertificering


 



 



 



 





Gewichtsschema


 



 



 



 





Licentie en goedkeuring van radiostation


 



 



 



 





10.6  Permanente luchtwaardigheid



2


2


2


2




Nauwkeurig begrip van de bepalingen van deel 21 inzake permanente luchtwaardigheid


 



 



 



 





Nauwkeurig begrip van deel -M.
10.7  Toepasselijke nationale en internationale vereisten voor (indien niet vervangen door EU-vereisten)


 



 



 



 





a)  Onderhoudsprogramma's, onderhoudscontroles en inspecties;
Luchtwaardigheidsaanwijzingen;
Dienstbulletins, dienstinformatie van de fabrikant;
Wijzigingen en reparaties;
Onderhoudsdocumentatie: onderhoudshandboeken, handboek voor structurele reparatie, geïllustreerde onderdelencatalogus enz.
1


2


2


2




Alleen voor licenties A t/m B2:
Lijst hoofduitrusting die onmisbaar is voor de vlucht, minimumuitrustingslijst, deviatielijst.
b)  permanente luchtwaardigheid;
Minimale uitrustingsvereisten — Testvluchten;


—


1


1


1




Alleen voor licenties B1 en B2:

ETOPS, onderhouds- en inzetvereisten;


Vluchtuitvoering bij alle weersomstandigheden, categorie 2/3 vluchtuitvoeringen.
 MODULE 11A.   AERODYNAMICA, CONSTRUCTIE EN SYSTEMEN VAN TURBINEVLIEGTUIGEN















 



NIVEAU




A1


B1.1




11.1  Vluchttheorie



 



 





11.1.1  Aerodynamica en stuurorganen voor vliegtuigen



1


2




Werking en effecten van:

— rolbesturing: rolroeren en spoilers;


— dompbesturing: hoogteroeren, stabilatoren, variabele instelhoek horizontale staartvlak en canards;


— gierbesturing, richtingsroerbegrenzers;



—


—




Bediening met hoogte-rolroeren en ruddervators


 



 





Middelen ter vergroting van de lift, spleten, neuskleppen, kleppen, flaperons


 



 





Middelen ter vergroting van de luchtweerstand, spoilers, liftdumpers, remkleppen


 



 





Effecten van vleugelschotten, zaagtandvleugelvoorranden


 



 





Grenslaagcontrole met vortexgeneratoren, vleuggelvoorrandspoilers of andere vleugelvoorrandvoorzieningen


 



 





Werking en effect van trimvlakken, balans- en tegenbalansvlakken (op de vleugelvoorrand), servovlakken, veerbalansvlakken, massabalans, afwijking van stuurvlakken, aerodynamische balansvlakken


 



 





11.1.2  Hogesnelheidsvlucht



1


2




Geluidssnelheid, subsonische vlucht, transsonische vlucht, supersonische opwarming


 



 





Machgetal, kritisch machgetal, samendrukbaarheidsbuffering, schokgolf, aerodynamische verhitting, doorsnederegel


 



 





Factoren die de luchtstroom beïnvloeden in motorinlaten van hogesnelheidsluchtvaartuigen


 



 





Effecten van pijlstelling op kritisch machgetal


 



 





11.2  Cascoconstructies — Algemene concepten



 



 





a)  Luchtwaardigheidseisen voor structurele sterkte;
Constructie classificatie, primair, secundair en tertiair;
Fail-safe, veilige levensduur, concepten voor schadetolerantie;
Systemen voor zone- en stationidentificatie;
Treksterkte, rek, plooiing, samendrukking, afschuiving, torsie, spanning, hoopstress, vermoeiing;
Afvoer- en beluchtingsvoorzieningen;
Voorzieningen voor installatie van systemen;
Bescherming van vliegtuigen tegen blikseminslag;
Hechting van luchtvaartuigen.
2


2




b)  Bouwmethoden van: rompen met dragende huid, langsverstijvers, gordingen, schotten, spanten, drukschot, stijlen, verbindingen, balken, vloerconstructies, versterking, methoden voor huidbeplating, anticorrosieve bescherming, vleugel, staartvlakken en motoraanhechtingen;
Technieken voor constructiemontage: klinken, vastbouten, lijmen;
Methoden voor oppervlaktebescherming zoals chromateren, anodiseren, verven;
Schoonmaken van oppervlakken;
Luchtvaartuigsymmetrie: methoden voor uitlijning en symmetriecontroles.
 1


2




11.3  Cascoconstructies — Vleugelvliegtuigen



 



 





11.3.1  Romp (ATA 52/53/56)



1


2




Bouw en afdichting ten behoeve van cabinedruk


 



 





Vleugel, stabilator, pylon- en landingsgestelbevestigingen


 



 





Stoelinstallatie en vrachtladingssysteem


 



 





Deuren en nooduitgangen: bouw, mechanismen, werking en veiligheidsinrichtingen


 



 





Raam- en windschermbouw en -mechanismen


 



 





11.3.2  Vleugels (ATA 57)



1


2




Bouw


 



 





Brandstofopslag


 



 





Landingsgestel, pylon, stuurvlak en bevestigingen van middelen ter vergroting van draagkracht en luchtweerstand


 



 





11.3.3  Horizontale staartvlakken (ATA 55)



1


2




Bouw


 



 





Bevestiging van stuurvlak


 



 





11.3.4  Stuurvlakken (ATA 55/57)



1


2




Bouw en bevestiging


 



 





In balans brengen — massa en aerodynamisch


 



 





11.3.5  Gondels/uithouders (ATA 54)



1


2




Gondels/uithouders:

— Bouw;


— Brandschotten;


— Motorophangingen.
—


—




11.4  Klimaatregeling en cabinedruk (ATA 21)



 



 





11.4. 1  Luchttoevoer



1


2




Bronnen voor luchttoevoer incl. motoraftaplucht, APU en grondwagen.
11.4.2  Klimaatregeling



1


3




Klimaatregelingssystemen


 



 





Machines met luchtcyclus en met dampcyclus


 



 





Verdelingssystemen


 



 





Bedieningssysteem voor stroming, temperatuur en vochtigheid


 



 





11.4.3  Cabinedruk



1


3




Cabinedruksystemen


 



 





Bediening en aanwijzing incl. regel- en veiligheidskleppen


 



 





Cabinedrukregelaars


 



 





11.4.4  Veiligheids- en waarschuwingsinrichtingen



1


3




Beschermings- en waarschuwingssystemen


 



 





11.5  Instrumenten/luchtvaartelektronicasystemen



 



 





11.5.1  Instrumentsystemen (ATA 31)



1


2




Pitot statisch: hoogtemeter, luchtsneldheidsmeter, stijgsnelheidsmeter


 



 





Gyroscopisch: kunstmatige horizon, vliegtuigstandaanwijzer, koersaanwijzer, horizontale situatieaanwijzer, bocht- en slipaanwijzer


 



 





Kompassen: directe aflezing, aflezing op afstand


 



 





Invalshoekmeter, waarschuwingssystemen voor overtrekken


 



 





Glass cockpit


 



 





Andere aanwijzingen van luchtvaartuigsystemen


 



 





11.5.2  Luchtvaartelektronicasystemen



1


1




Basisbegrippen van systeemlay-out en werking van;

— Automatische vlucht (ATA 22);


— Communicatiesystemen (ATA 23);


— Navigatiesystemen (ATA 34).
—


—




11.6  Elektriciteit (ATA 24)



1


3




Plaatsing en werking van batterijen


 



 





DC-stroomopwekking


 



 





AC-stroomopwekking


 



 





Noodvermogenopwekking


 



 





Spanningsregeling


 



 





Vermogenverdeling


 



 





Stroomomzetters, transformatoren, gelijkrichters


 



 





Circuitbescherming


 



 





Externe stroomvoorziening


 



 





11.7  Uitrusting en inrichtingen (ATA 25)



 



 





a)  Nooduitrustingsvereisten;
Stoelen, harnas en gordels.
2


2




b)  Cabinelay-out;
Uitrustingslay-out;
Installatie van cabine-inrichting;
Ontspanningsvoorzieningen in de cabine;
Keukeninstallatie;
Vrachtbehandeling en vastzetuitrusting;
Vliegtuigtrappen.
1


1




11.8  Bescherming tegen brand (ATA 26)



1


3




a)  Vuur- en rookdetectie en waarschuwingssystemen;
Brandblusinstallaties;
Systeemtests.
 b)  Draagbaar blusapparaat


1


1




11.9  Stuurorganen (ATA 27)



1


3




Primaire stuurorganen: rolroer, hoogteroer, richtingsroer, spoiler


 



 





Trimbediening


 



 





Actieve belastingregeling


 



 





Middelen ter vergroting van de draagkracht


 



 





Liftdump, remkleppen


 



 





Systeembediening: manueel, hydraulisch, pneumatisch, elektrisch, fly-by-wire


 



 





Kunstmatig gevoel, gierdemper, machtrim, richtingsroerbegrenzer, roervergrendelingssystemen


 



 





Balanceren en afstellen


 



 





Beschermings-/waarschuwingssysteem voor overtrekken


 



 





11.10  Brandstofsystemen (ATA 28)



1


3




Lay-out van het systeem


 



 





Brandstoftanks


 



 





Toevoersystemen


 



 





Lozen, beluchten en aftappen


 



 





Kruiselingse toevoer en overpompen


 



 





Signaleringen en waarschuwingen


 



 





Bijtanken en aftappen van brandstof


 



 





Brandstofsystemen in relatie tot langsevenwicht


 



 





11.11  Hydraulisch vermogen (ATA 29)



1


3




Lay-out van het systeem


 



 





Hydraulische vloeistoffen


 



 





Hydraulische tanks en accumulatoren


 



 





Drukopwekking: elektrisch, mechanisch, pneumatisch


 



 





Nooddrukopwekking


 



 





Filters


 



 





Drukcontrole


 



 





Vermogenverdeling


 



 





Aanwijs- en waarschuwingssystemen


 



 





Interface met ander systemen


 



 





11.12  Bescherming tegen regen en ijs (ATA 30)



1


3




IJsvorming, classificatie en detectie


 



 





IJsbestrijdingssystemen: elektrisch, warmelucht en chemisch


 



 





Ontijzingsystemen: elektrisch, warmelucht, pneumatisch en chemisch


 



 





Regenafstotend middel


 



 





Sonde- en afvoerleidingsverwarming


 



 





Ruitenwissersystemen


 



 





11.13  Landingsgestel (ATA 32)



2


3




Bouw, schokdemping


 



 





Uit- en inklapsystemen: normaal en nood


 



 





Signaleringen en waarschuwingen


 



 





Wielen, remmen, antislip en automatisch remmen


 



 





Banden


 



 





Sturing


 



 





Lucht-gronddetectie


 



 





11.14  Lichten (ATA 33)



2


3




Uitwendig: navigatie, antibotsing, landing, taxiën, ijs


 



 





Inwendig: cabine, stuurhut, laadruim


 



 





Nood


 



 





11.15  Zuurstof (ATA 35)



1


3




Lay-out van het systeem: stuurhut, cabine


 



 





Bronnen, opslag, opladen en verdeling


 



 





Toevoerregeling


 



 





Signaleringen en waarschuwingen


 



 





11.16  Pneumatisch/vacuüm (ATA 36)



1


3




Lay-out van het systeem


 



 





Bron: motor/APU, compressoren, tanks, toevoer op de grond


 



 





Drukcontrole


 



 





Verdeling


 



 





Signaleringen en waarschuwingen


 



 





Interfaces met andere systemen


 



 





11.17  Water/afval (ATA 38)



2


3




Lay-out van het watersysteem, toevoer, verdeling, onderhoud en aftappen


 



 





Lay-out van het toiletsysteem, doorspoelen en onderhouden


 



 





Corrosieaspecten


 



 





11.18  Onderhoudsystemen aan boord (ATA 45)



1


2




Computers voor gecentraliseerd onderhoud


 



 





Dataopslagsysteem


 



 





Elektronisch bibliotheeksysteem


 



 





Afdrukken


 



 





Structuurtoezicht (toezicht op schadetolerantie)


 



 





11.19  Geïntegreerde modulaire luchtvaartelektronica (ATA 42)



1


2




Functies die vaak worden geïntegreerd in de IMA-modules (Integrated Modular Avionic) zijn onder meer:
ontluchtingsregeling, luchtdrukregeling, luchtventilatie en -regeling, luchtvaartelektronica en stuurhutventilatieregeling, temperatuurregeling, luchtverkeerscommunicatie, luchtvaartelektronica-communicatierouter, regeling van elektrische belasting, bewaking van stroomonderbrekers, elektrisch systeem BITE, brandstofregeling, rembesturing, besturingsregeling, intrekken en uitschuiven landingsgestel, bandenspanningsmeting, oliedrukmeting, remtemperatuurbewaking enz.
 Kernsysteem; Netwerkcomponenten.
11.20  Cabinesystemen (ATA 44)



1


2




De eenheden en componenten die dienen als middel ter vermaak van de passagiers en voor communicatie binnen het luchtvaartuig (Cabin Intercommunication Data System) en tussen de cabine van het luchtvaartuig en grondstations (Cabin Network Service). Dit omvat verzending van spraak, gegevens, muziek en videomateriaal.
Het Cabin Intercommunication Data System vormt een interface tussen stuurhut-/cabinepersoneel en de cabinesystemen. Deze systemen bieden ondersteuning voor gegevensuitwisseling tussen de diverse gerelateerde LRU's en worden gewoonlijk bediend via Flight Attendant Panels.
De Cabin Network Service bestaat gewoonlijk uit een server die over het algemeen een interface heeft met onder meer de volgende systemen:

— gegevens-/radiocommunicatie, In-Flight Entertainment System.
—


—




De Cabin Network Service kan functies bieden zoals:

— toegang tot rapporten vóór vertrek/vertrekrapporten;


— Toegang tot e-mail/intranet/internet;


— Passagiersdatabase;



—


—




Cabin Core System


 



 





In-flight Entertainment System


 



 





External Communication System


 



 





Cabin Mass Memory System


 



 





Cabin Monitoring System


 



 





Overige cabinesystemen


 



 





11.21  Informatiesystemen (ATA 46)



1


2




De eenheden en componenten die een middel bieden voor de opslag, het bijwerken en het ophalen van digitale informatie die voorheen op papier, microfilm of microfiche werd verstrekt. Omvat eenheden die specifiek bestemd zijn voor de functie voor opslag en ophalen van informatie, zoals de massaopslag en controller van de elektronische bibliotheek. Omvat niet eenheden of componenten geïnstalleerd voor andere doeleinden en gedeeld met andere systemen, zoals flight deck printers of schermen voor algemeen gebruik.
Kenmerkende voorbeelden zijn Air Traffic and Information Management Systems en netwerkserversystemen


 



 





Aircraft General Information System


 



 





Flight Deck Information System


 



 





Maintenance Information System


 



 





Passenger Cabin Information System


 



 





Overige informatiesystemen


 



 






MODULE 11B.   AERODYNAMICA, CONSTRUCTIES EN SYSTEMEN VAN VLIEGTUIGEN MET ZUIGERMOTOREN


Opmerking 1: Deze module is niet van toepassing op categorie B3. Relevante onderwerpen voor categorie B3 worden gedefinieerd in module 11C.
 Opmerking 2: Deze module moet de technologie van luchtvaartuigen weergeven, zoals die van toepassing is op de subcategorieën A2 en B1.2.
NIVEAU




A2


B1.2




11.1  Vluchttheorie



 



 





11.1.1.  Aerodynamica en stuurorganen van vliegtuigen



1


2




Werking en effecten van:

— rolbesturing: rolroeren en spoilers;


— dompbesturing: hoogteroeren, stabilatoren, stabilatoren met veranderlijke instelhoek en canards;


— gierbesturing, richtingsroerbegrenzers;



—


—




Bediening met hoogte-rolroeren en ruddervators


 



 





Middelen ter vergroting van de lift, spleten, neuskleppen, kleppen, flaperons


 



 





Middelen ter vergroting van de luchtweerstand, spoilers, liftdumpers, remkleppen


 



 





Effecten van vleugelschotten, zaagtandvleugelvoorranden


 



 





Grenslaagcontrole met vortexgeneratoren, vleugelvoorrandspoilers of andere vleugelvoorrandvoorzieningen


 



 





Werking en effect van trimvlakken, balans- en tegenbalansvlakken (op de vleugelvoorrand), servovlakken, veerbalansvlakken, massabalans, afwijking van stuurvlakken, aerodynamische balansvlakken.
11.1.2  Hogesnelheidsvlucht — N/A



—


—




11.2  Cascoconstructies — Algemene concepten



 



 





a)  Luchtwaardigheidsvereisten voor constructieve sterkte;
Constructie classificatie, primair, secundair en tertiair;
Fail-safe, veilige levensduur, concepten voor schadetolerantie;
Systemen voor zone- en stationidentificatie;
Treksterkte, rek, plooiing, samendrukking, afschuiving, torsie, spanning, hoopstress, vermoeiing;
Afvoer- en verluchtingsvoorzieningen;
Voorzieningen voor installatie van systemen;
Bescherming van vliegtuigen tegen blikseminslag;
Hechting van luchtvaartuigen.
2


2




b)  bouwmethoden van: rompen met dragende huid, langsverstijvers, gordingen, schotten, spanten, drukschot, stijlen, verbindingen, balken, vloerconstructies, versterking, methoden voor huidbeplating, anticorrosieve bescherming, vleugel, staartvlakken en motoraanhechtingen;
Technieken voor constructiemontage: klinken, vastbouten, lijmen;
Methoden voor oppervlaktebescherming zoals chromateren, anodiseren, verven;
Schoonmaken van oppervlakken;
Luchtvaartuigsymmetrie: methoden voor uitlijning en symmetriecontroles.
 1


2




11.3  Cascoconstructies — Vleugelvliegtuigen



 



 





11.3.1  Romp (ATA 52/53/56)



1


2




Bouw en afdichting ten behoeve van de cabinedruk


 



 





Vleugel, stabilator, pylon- en landingsgestelbevestigingen


 



 





Stoelinstallatie


 



 





Deuren en nooduitgangen: bouw en werking


 



 





Venster- en windschermbevestiging


 



 





11.3.2  Vleugels (ATA 57)



1


2




Bouw


 



 





Brandstofopslag


 



 





Landingsgestel, pylon, stuurvlak en bevestigingen van middelen ter vergroting van draagkracht en luchtweerstand


 



 





11.3.3  Stabilisatoren (ATA 55)



1


2




Bouw


 



 





Bevestiging van stuurvlak


 



 





11.3.4  Stuurvlakken (ATA 55/57)



1


2




Bouw en bevestiging


 



 





In balans brengen- massa en aerodynamisch.
11.3.5  Gondels/uithouders (ATA 54)



1


2




Gondels/uithouders:

— Bouw;


— Brandschotten;


— Motorophangingen.
—


—




11.4  Klimaatregeling en cabinedruk (ATA 21)



1


3




Cabinedruk en klimaatregelingssystemen


 



 





Cabinedrukregelaars, beschermings- en waarschuwingssystemen


 



 





Verwarmingssystemen


 



 





11.5  Instrumenten/luchtvaartelektronicasystemen



 



 





11.5.1  Instrumentsystemen (ATA 31)



1


2




Pitot statisch: hoogtemeter, luchtsneldheidsmeter, stijgsnelheidsmeter


 



 





Gyroscopisch: kunstmatige horizon, standaanwijzer, koersaanwijzer, horizontale situatieaanwijzer, bocht- en slipaanwijzer


 



 





Kompassen: directe aflezing, aflezing op afstand


 



 





Invalshoekmeter, waarschuwingssystemen voor overtrekken


 



 





Glass cockpit


 



 





Andere aanwijzingen van luchtvaartuigsystemen


 



 





11.5.2  Luchtvaartelektronicasystemen



1


1




Basisbegrippen van systeemlay-out en werking van;

— Automatische vlucht (ATA 22);


— Communicatiesystemen (ATA 23);


— Navigatiesystemen (ATA 34).
—


—




11.6  Elektriciteit (ATA 24)



1


3




Plaatsing en werking van batterijen


 



 





DC-stroomopwekking


 



 





Spanningsregeling


 



 





Vermogenverdeling


 



 





Circuitbescherming


 



 





Stroomomzetters, transformatoren


 



 





11.7  Uitrusting en inrichtingen (ATA 25)



 



 





a)  Nooduitrustingsvereisten;
Stoelen, tuig en gordels.
2


2




b)  Cabinelay-out;
Uitrustingslay-out;
Installatie van cabine-inrichting;
Ontspanningsvoorzieningen in de cabine;
Keukeninstallatie;
Vrachtbehandeling en vastzetuitrusting;
Vliegtuigtrappen.
1


1




11.8  Bescherming tegen brand (ATA 26)



 



 





a)  Vuur- en rookdetectie en waarschuwingssystemen;
Brandblusinstallaties;
Systeemtests.
1


3




b)  Draagbaar blusapparaat.
 1


3




11.9  Stuurorganen (ATA 27)



1


3




Primaire stuurorganen: rolroer, hoogteroer, richtingsroer


 



 





Trimvlakken


 



 





Middelen ter vergroting van de draagkracht


 



 





Systeembediening: manueel


 



 





Roervergrendelingen


 



 





Balanceren en afstellen


 



 





Waarschuwingssysteem voor overtrekken


 



 





11.10  Brandstofsystemen (ATA 28)



1


3




Lay-out van het systeem


 



 





Brandstoftanks


 



 





Toevoersystemen


 



 





Kruiselings toevoer en overpompen


 



 





Signaleringen en waarschuwingen


 



 





Bijtanken en aftappen van brandstof


 



 





11.11  Hydraulisch vermogen (ATA 29)



1


3




Lay-out van het systeem


 



 





Hydraulische vloeistoffen


 



 





Hydraulische tanks en accumulatoren


 



 





Drukopwekking: elektrisch, mechanisch


 



 





Filters


 



 





Drukcontrole


 



 





Vermogenverdeling


 



 





Aanwijs- en waarschuwingssystemen


 



 





11.12  Bescherming tegen regen en ijs (ATA 30)



1


3




IJsvorming, classificatie en detectie


 



 





Ontijzingsystemen: elektrisch, warmelucht, pneumatisch en chemisch


 



 





Sonde- en afvoerleidingsverwarming


 



 





Ruitenwissersystemen


 



 





11.13  Landingsgestel (ATA 32)



2


3




Bouw, schokdemping


 



 





Uit- en inklapsystemen: normaal en nood


 



 





Aanwijzingen en waarschuwingen


 



 





Wielen, remmen, antislip en automatisch remmen


 



 





Banden


 



 





Sturing


 



 





Lucht-gronddetectie


 



 





11.14  Lichten (ATA 33)



2


3




Uitwendig: navigatie, antibotsing, landing, taxiën, ijs


 



 





Inwendig: cabine, stuurhut, laadruim


 



 





Nood


 



 





11.15  Zuurstof (ATA 35)



1


3




Lay-out van het systeem: stuurhut, cabine


 



 





Bronnen, opslag, opladen en verdeling


 



 





Toevoerregeling


 



 





Aanwijzingen en waarschuwingen


 



 





11.16  Pneumatisch/vacuüm (ATA 36)



1


3




Lay-out van het systeem


 



 





Bron: motor/APU, compressoren, tanks, toevoer op de grond


 



 





Drukcontrole


 



 





Verdeling


 



 





Signaleringen en waarschuwingen


 



 





Interfaces met andere systemen


 



 





11.17  Water/afval (ATA 38)



2


3




Lay-out van het watersysteem, toevoer, verdeling, onderhoud en aftappen


 



 





Lay-out van het toiletsysteem, doorspoelen en onderhouden


 



 





Corrosieaspecten


 



 






MODULE 11C.   AERODYNAMICA, STRUCTUREN EN SYSTEMEN VAN LUCHTVAARTUIGEN MET ZUIGERMOTOREN


Opmerking: Deze module moet de technologie van luchtvaartuigen weergeven, zoals die van toepassing is op de categorie B3.
 NIVEAU




B3




11.1  Vluchttheorie



 






Aerodynamica en stuurorganen voor luchtvaartuigen



1




Werking en effecten van:

— rolbesturing: rolroeren;


— dompbesturing: hoogteroeren, stabilatoren, stabilatoren met veranderlijke instelhoek en canards;


— gierbesturing, richtingsroerbegrenzers;



—




Bediening met hoogte-rolroeren en ruddervators


 





Middelen ter vergroting van de lift, spleten, neuskleppen, kleppen, flaperons


 





Middelen ter vergroting van de luchtweerstand, spoilers, liftdumpers, remkleppen


 





Effecten van vleugelschotten, zaagtandvleugelvoorranden


 





Grenslaagcontrole met vortexgeneratoren, vleugelvoorrandspoilers of andere vleugelvoorrandvoorzieningen


 





Werking en effect van trimvlakken, balans- en tegenbalansvlakken (op de vleugelvoorrand), servovlakken, veerbalansvlakken, massabalans, afwijking van stuurvlakken, aerodynamische balansvlakken


 





11.2  Cascoconstructies — Algemene concepten



 





a)  Luchtwaardigheidsvereisten voor constructieve sterkte;
Constructie classificatie, primair, secundair en tertiair;
Fail-safe, veilige levensduur, concepten voor schadetolerantie;
Systemen voor zone- en stationidentificatie;
Treksterkte, rek, plooiing, samendrukking, afschuiving, torsie, spanning, mandringstress, vermoeiing;
Afvoer- en beluchtingsvoorzieningen;
Voorzieningen voor installatie van systemen;
Bescherming van vliegtuigen tegen blikseminslag;
Hechting van luchtvaartuigen.
2




b)  Bouwmethoden van: rompen met dragende huid, langsverstijvers, gordingen, schotten, spanten, drukschot, stijlen, verbindingen, balken, vloerconstructies, versterking, methoden voor huidbeplating, anticorrosieve bescherming, vleugel, staartvlakken en motoraanhechtingen;
Technieken voor constructiemontage: klinken, vastbouten, lijmen;
Methoden voor oppervlaktebescherming zoals chromateren, anodiseren, verven;
Schoonmaken van oppervlakken;
Luchtvaartuigsymmetrie: methoden voor uitlijning en symmetriecontroles.
2




11.3  Cascoconstructies — Vleugelvliegtuigen



 





11.3.1  Romp (ATA 52/53/56)



1




Bouw


 





Vleugel, stabilator, pylon- en landingsgestelbevestigingen


 





Stoelinstallatie


 





Deuren en nooduitgangen: bouw en werking


 





Venster- en windschermbevestiging


 





11.3.2  Vleugels (ATA 57)



1




Bouw


 





Brandstofopslag


 





Landingsgestel, pylon, stuurvlak en bevestigingen van middelen ter vergroting van de lift en weerstand


 





11.3.3  Stabilisatoren (ATA 55)



1




Bouw


 





Bevestiging van stuurvlak


 





11.3.4  Stuurvlakken (ATA 55/57)



1




Bouw en bevestiging


 





In balans brengen — massa en aerodynamisch


 





11.3.5  Gondels/uithouders (ATA 54)



 





Gondels/uithouders:

— Bouw;


— Brandschotten;


— Motorophangingen.
 1




1.4  Klimaatregeling (ATA 21)



 





Verwarming en ventilatie


1




11.5  Instrumenten/luchtvaartelektronicasystemen



 





11.5.1  Instrumentsystemen (ATA 31)



1




Pitot statisch: hoogtemeter, luchtsneldheidsmeter, stijgsnelheidsmeter


 





Gyroscopisch: kunstmatige horizon, standaanwijzer, koersaanwijzer, horizontale situatieaanwijzer, bocht- en slipaanwijzer


 





Kompassen: directe aflezing, aflezing op afstand


 





Invalshoekmeter, waarschuwingssystemen voor overtrekken


 





Glass cockpit


 





Andere aanwijzingen van luchtvaartuigsystemen


 





11.5.2  Luchtvaartelektronicasystemen



1




Basisbegrippen van systeemlay-out en werking van;

— Automatische vlucht (ATA 22);


— Communicatiesystemen (ATA 23);


— Navigatiesystemen (ATA 34).
—




11.6  Elektriciteit (ATA 24)



2




Plaatsing en werking van batterijen


 





DC-stroomopwekking


 





Spanningsregeling


 





Vermogenverdeling


 





Circuitbescherming


 





Stroomomzetters, transformatoren


 





11.7  Uitrusting en inrichtingen (ATA 25)



2




Nooduitrustingsvereisten


 





Stoelen, harnas en gordels


 





11.8  Bescherming tegen brand (ATA 26)



2




Draagbaar blusapparaat.
 11.9  Stuurorganen (ATA 27)



3




Primaire stuurorganen: rolroer, hoogteroer, richtingsroer


 





Trimvlakken


 





Middelen ter vergroting van de draagkracht


 





Systeembediening: manueel


 





Roervergrendelingen


 





Balanceren en afstellen


 





Waarschuwingssysteem voor overtrekken


 





11.10  Brandstofsystemen (ATA 28)



2




Lay-out van het systeem


 





Brandstoftanks


 





Toevoersystemen


 





Kruiselingse toevoer en overpompen


 





Signaleringen en waarschuwingen


 





Bijtanken en aftappen van brandstof


 





11.11  Hydraulisch vermogen (ATA 29)



2




Lay-out van het systeem


 





Hydraulische vloeistoffen


 





Hydraulische tanks en accumulatoren


 





Drukopwekking: elektrisch, mechanisch


 





Filters


 





Drukcontrole


 





Vermogenverdeling


 





Signalerings- en waarschuwingssystemen


 





11.12  Bescherming tegen regen en ijs (ATA 30)



1




IJsvorming, classificatie en detectie


 





Ontijzingsystemen: elektrisch, warmelucht, pneumatisch en chemisch


 





Sonde- en afvoerleidingsverwarming


 





Ruitenwissersystemen


 





11.13  Landingsgestel (ATA 32)



2




Bouw, schokdemping


 





Uit- en inklapsystemen: normaal en nood


 





Signaleringen en waarschuwingen


 





Wielen, remmen, antislip en automatisch remmen


 





Banden


 





Sturing


 





11.14  Lichten (ATA 33)



2




Uitwendig: navigatie, antibotsing, landing, taxiën, ijs


 





Inwendig: cabine, stuurhut, laadruim


 





Nood


 





11.15  Zuurstof (ATA 35)



2




Lay-out van het systeem: stuurhut, cabine


 





Bronnen, opslag, opladen en verdeling


 





Toevoerregeling


 





Signaleringen en waarschuwingen


 





11.16  Pneumatisch/vacuüm (ATA 36)



2




Lay-out van het systeem


 





Bron: motor/APU, compressoren, tanks, toevoer op de grond


 





Druk- en vacuümpompen


 





Drukcontrole


 





Verdeling


 





Aanwijzingen en waarschuwingen


 





Interfaces met andere systemen


 






MODULE 12.   AERODYNAMICA, STRUCTUREN EN SYSTEMEN VAN HELIKOPTERS















 



NIVEAU




A3
A4


B1.3
B1.4




12.1  Vluchttheorie — Aerodynamica van vliegtuigen met draaiende vleugels



1


2




Terminologie


 



 





Effecten van gyroscopische precessie


 



 





Koppelreactie en richtingsbesturing


 



 





Liftasymetrie, overtrekken van de bladtip


 



 





Translatieneiging en zijn correctie


 



 





Corioliseffect en compensatie


 



 





Wervelringstatus, vermogensettling, overpitching


 



 





Autorotatie


 



 





Grondeffect


 



 





12.2  Stuurinrichtingen



2


3




Cyclische besturing


 



 





Collectieve besturing


 



 





Tuimelschijf


 



 





Gierbesturing: tegenkoppelbesturing, staartrotor, aftaplucht


 



 





Hoofdrotorkop: ontwerp- en werkingskenmerken


 



 





Bladdempers: functie en bouw


 



 





Rotorbladen: bladconstructie en -bevestiging van hoofd- en staartrotor


 



 





Trimbesturing, vaste en regelbare stabilatoren


 



 





Systeembediening: manueel, hydraulisch, elektrisch en fly-by-wire


 



 





Kunstmatig gevoel


 



 





Balanceren en afstellen


 



 





12.3  Bladvolging en trillingsanalyse



1


3




Rotoroplijning


 



 





Hoofd- en staartrotoruitlijning


 



 





Statisch en dynamisch uitbalanceren


 



 





Soorten trillingen, trillingsbeperkende methoden


 



 





Grondresonantie.
 12.4  Overbrenging



1


3




Tandwielkassen, hoofd- en staartrotors


 



 





Koppelingen, vrijloopelement en rotorrem


 



 





Aandrijfassen van staartrotor, flexibele koppelingen, lagers, trillingsdempers en lagerhangers


 



 





12.5  Cascoconstructies



 



 





a)  Luchtwaardigheidsvereisten voor sterkte van de constructie:
Constructie classificatie, primair, secundair en tertiair;
Fail-safe, veilige levensduur, concepten voor schadetolerantie;
Systemen voor zonale en stationidentificatie;
Treksterkte, rek, plooiing, samendrukking, afschuiving, torsie, spanning, hoopstress, vermoeiing;
Afvoer- en verluchtingsvoorzieningen;
Voorzieningen voor installatie van systemen;
Bescherming tegen blikseminslag.
2


2




b)  Bouwmethoden van: rompen met dragende huid, langsverstijvers, gordingen, schotten, spanten, drukschot, stijlen, verbindingen, balken, vloerconstructies, versterking, methoden voor huidbeplating en anticorrosieve bescherming;
Bevestigingen van pylon, stabilator en landingsgestel;
Stoelinstallatie;
Deuren: bouw, mechanismen, werking en veiligheidsinrichtingen;
Raam- en windschermbouw;
Brandstofopslag;
Brandschotten;
Motorophangingen;
Technieken voor constructiemontage: klinken, vastbouten, hechten;
Methoden voor oppervlaktebescherming zoals chromateren, anodiseren, verven;
Schoonmaken van oppervlakken;
Luchtvaartuigsymmetrie: methoden voor uitlijning en symmetriecontroles.
1


2




12.6  Klimaatregeling (ATA 21)



 



 





12.6.1  Luchttoevoer



1


2




Bronnen voor luchttoevoer incl. motoraftap-lucht en grondwagen.
12.6.2  Klimaatregeling



1


3




Klimaatregelingssystemen


 



 





Verdelingssystemen


 



 





Bedieningssysteem voor stroming en temperatuur


 



 





Beschermings- en waarschuwingssystemen


 



 





12.7  Instrumenten/luchtvaartelektronicasystemen



 



 





12.7.1  Instrumentsystemen (ATA 31)



1


2




Pitot statisch: hoogtemeter, luchtsneldheidsmeter, stijgsnelheidsaanwijzer


 



 





Gyroscopisch: kunstmatige horizon, standaanwijzer, koersaanwijzer, horizontale situatieaanwijzer, bocht- en slipaanwijzer


 



 





Kompassen: directe aflezing, aflezing op afstand


 



 





Trillingsindicatiesystemen — HUMS


 



 





Glass cockpit


 



 





Andere aanwijzingen van luchtvaartuigsystemen


 



 





12.7.2  Luchtvaartelektronicasystemen



1


1




Basisbegrippen van systeemlay-out en werking van;

Automatische vlucht (ATA 22);


Communicatiesystemen (ATA 23);


Navigatiesystemen (ATA 34).
12.8  Elektriciteit (ATA 24)



1


3




Plaatsing en werking van batterijen


 



 





DC-stroomopwekking, AC-stroomopwekking


 



 





Noodvermogenopwekking


 



 





Spanningsregeling, circuitbescherming


 



 





Vermogenverdeling


 



 





Stroomomzetters, transformatoren, gelijkrichters


 



 





Externe stroomvoorziening


 



 





12.9  Uitrusting en inrichtingen (ATA 25)



 



 





a)  Nooduitrustingsvereisten;
Stoelen, harnas en gordels;
Hijssystemen.
2


2




b)  Nooddrijfsystemen;
Cabinelay-out, vrachtvasthouding;
Uitrustingslay-out;
Installatie van cabine-inrichting.
 1


1




12.10  Bescherming tegen brand (ATA 26)



1


3




Vuur- en rookdetectie en waarschuwingssystemen


 



 





Brandblusinstallaties


 



 





Systeemtests


 



 





12.11  Brandstofsystemen (ATA 28)



1


3




Lay-out van het systeem


 



 





Brandstoftanks


 



 





Toevoersystemen


 



 





Lozen, verluchten en aftappen


 



 





Kruiselingse toevoer en overpompen


 



 





Aanwijzingen en waarschuwingen


 



 





Bijtanken en aftappen van brandstof


 



 





12.12  Hydraulisch vermogen (ATA 29)



1


3




Lay-out van het systeem


 



 





Hydraulische vloeistoffen


 



 





Hydraulische tanks en accumulatoren


 



 





Drukopwekking: elektrisch, mechanisch, pneumatisch


 



 





Nooddrukopwekking


 



 





Filters


 



 





Drukcontrole


 



 





Vermogenverdeling


 



 





Signalering- en waarschuwingssystemen


 



 





Interface met ander systemen


 



 





12.13  Bescherming tegen regen en ijs (ATA 30)



1


3




IJsvorming, classificatie en detectie


 



 





IJsbestrijdings- en ontijzingssystemen: elektrisch, warmelucht en chemisch


 



 





Regenafstotend en regenafwerend middel


 



 





Sonde- en afvoerleidingsverwarming


 



 





Ruitenwissersysteem


 



 





12.14  Landingsgestel (ATA 32)



2


3




Bouw, schokdemping


 



 





Uit- en inklapsystemen: normaal en nood


 



 





Signaleringen en waarschuwingen


 



 





Wielen, banden, remmen


 



 





Sturing


 



 





Lucht-gronddetectie


 



 





Ski's, vlotters


 



 





12.15  Lichten (ATA 33)



2


3




Uitwendig: navigatie, landing, taxiën, ijs


 



 





Inwendig: cabine, stuurhut, laadruim


 



 





Nood


 



 





12.16  Pneumatisch/vacuüm (ATA 36)



1


3




Lay-out van het systeem


 



 





Bron: motor/APU, compressoren, tanks, toevoer op de grond


 



 





Drukcontrole


 



 





Verdeling


 



 





Signaleringen en waarschuwingen


 



 





Interfaces met andere systemen


 



 





12.17  Geïntegreerde modulaire luchtvaartelektronica (ATA 42)



1


2




Functies die vaak worden geïntegreerd in de IMA-modules (Integrated Modular Avionic) zijn onder meer:
ontluchtingsregeling, luchtdrukregeling, luchtventilatie en -regeling, luchtvaartelektronica en stuurhutventilatieregeling, temperatuurregeling, luchtverkeerscommunicatie, luchtvaartelektronica-communicatierouter, regeling van elektrische belasting, bewaking van stroomonderbrekers, elektrisch systeem BITE, brandstofregeling, rembesturing, besturingsregeling, intrekken en uitschuiven landingsgestel, bandenspanningsmeting, oliedrukmeting, remtemperatuurbewaking enz.
 Kernsysteem


 



 





Netwerkcomponenten


 



 





12.18  Onderhoudsystemen aan boord (ATA 45)



1


2




Computers voor gecentraliseerd onderhoud


 



 





Dataopslagsysteem


 



 





Elektronisch bibliotheeksysteem


 



 





Afdrukken


 



 





Structuurtoezicht (toezicht op schadetolerantie)


 



 





12.19  Informatiesystemen (ATA 46)



1


2




De eenheden en componenten die een middel bieden voor de opslag, het bijwerken en het ophalen van digitale informatie die voorheen op papier, microfilm of microfiche werd verstrekt. Omvat eenheden die specifiek bestemd zijn voor de functie voor opslag en ophalen van informatie, zoals de massaopslag en controller van de elektronische bibliotheek. Omvat niet eenheden of componenten geïnstalleerd voor andere doeleinden en gedeeld met andere systemen, zoals flight deck printers of schermen voor algemeen gebruik.
Kenmerkende voorbeelden zijn Air Traffic and Information Management Systems en netwerkserversystemen


 



 





Aircraft General Information System


 



 





Flight Deck Information System


 



 





Maintenance Information System


 



 





Passenger Cabin Information System


 



 





Overige informatiesystemen


 



 






MODULE 13.   AERODYNAMICA, CONSTRUCTIES EN SYSTEMEN VAN LUCHTVAARTUIGEN














 



NIVEAU




B2




13.1  Vluchttheorie



 





a)  Aerodynamica en stuurorganen voor luchtvaartuigen


1




Werking en effecten van:

— rolbesturing: rolroeren en spoilers;


— dompbesturing: hoogteroeren, stabilatoren, stabilatoren met veranderlijke instelhoek en canards;


— gierbesturing, richtingsroerbegrenzers;



—




Bediening met hoogte-rolroeren en ruddervators


 





Middelen ter vergroting van de draagkracht: spleten, neuskleppen, kleppen


 





Weerstandsinrichtingen: spoilers, liftdumpers, remkleppen


 





Werking en effect van trimvlakken, servovlakken, afwijking van stuurvlakken


 





b)  Hogesnelheidsvlucht


1




Geluidssnelheid, subsonische vlucht, transsonische vlucht, supersonische vlucht


 





Machgetal, kritisch machgetal


 





c)  Aerodynamica van vliegtuigen met draaiende vleugels


1




Terminologie


 





Werking en gebruik van cyclische, collectieve en staartrotorbediening


 





13.2  Constructies — Algemene concepten



 





a)  Basisbegrippen van systemen die bij de vliegtuigconstructie horen


1




b)  Systemen voor zone- en stationidentificatie;
Elektrische aarding;
Bescherming tegen blikseminslag.
 2




13.3  Automatische vlucht (ATA 22)



3




Basisbegrippen van automatische besturing incl. werkingsprincipes en gangbare terminologie;


 





Verwerking commandosignaal


 





Gebruiksmodi: rol-, stamp- en gierkanalen


 





Gierdempers


 





Stabilisator van de snelle slingering voor helikopters


 





Automatische trimbesturing


 





Interface met navigatiehulpmiddelen voor automatische piloot


 





Automatische gashendelsystemen


 





Automatische landingssystemen: principes en categorieën, gebruiksmodi, naderings-, glijhoek-, landings-, doorstart-, systeemtoezicht en storingsvoorwaarden


 





13.4  Communicatie/navigatie (ATA 23/34)



3




Basisbegrippen van radiogolfvoortplanting, antennes, transmissielijnen, communicatie, zender en ontvanger


 





Werkingsprincipes van volgende systemen:

— Communicatie op zeer hoge frequentie (Very High Frequency) (VHF);


— Communicatie op Hoge frequentie (High Frequency) (HF);


— Audio;


— Plaatsaanduidende noodzenders;


— Stuurhut-geluidsrecorder;


— Very High Frequency omnidirectionele afstand (VOR);


— Automatische richtingszoeker (ADF);


— Instrumentlandingssysteem (ILS);


— Microgolflandingssysteem (MLS);


— Vluchtgeleidingssysteem; afstandsmeetapparatuur (DME);


— Zeer lage frequentie (Very Low Frequency) en hyperbolische navigatie (VLF/Omega);


— Dopplernavigatie;


— Areanavigatie, RNAV- systemen;


— Vluchtbeheerssystemen;


— Aardomvattend plaatsbepalingssysteem (GPS), aardomvattende navigatiesatellietsystemen (GNSS);


— Traagheidsnavigatiesysteem;


— Luchtverkeersleidingstransponder, secundaire bewakingsradar;


— Antibotsingsysteem (Traffic Alert and Collision Avoidance System) (TCAS);


— Boordweerradar;


— Radiohoogtemeter;


— ARINC-communicatie en -rapportering;



—




13.5  Elektriciteit (ATA 24)



3




Plaatsing en werking van batterijen


 





DC-stroomopwekking


 





AC-stroomopwekking


 





Noodvermogenopwekking


 





Spanningsregeling


 





Vermogenverdeling


 





Stroomomzetters, transformatoren, gelijkrichters


 





Circuitbescherming


 





Externe stroomvoorziening


 





13.6  Uitrusting en inrichtingen (ATA 25)



3




Noodvereisten voor elektronische uitrusting


 





Ontspanningsvoorzieningen in de cabine


 





13.7  Stuurorganen (ATA 27)



 





a)  Primaire stuurorganen: rolroer, hoogteroer, richtingsroer, spoiler;
Trimbediening;
Actieve belastingcontrole;
Middelen ter vergroting van de draagkracht;
Liftdump, remkleppen;
Systeembediening: manueel, hydraulisch, pneumatisch;
Kunstmatig gevoel, gierdemper, machtrim, richtingsroerbegrenzer, roervergrendelingen.
Beschermingssysteem tegen overtrekken.
2




b)  Systeembediening: elektrisch, fly-by-wire.
 3




13.8  Instrumentsystemen (ATA 31)



3




Classificatie


 





Atmosfeer


 





Terminologie


 





Toestellen en systemen voor drukmeting


 





Pitot statische systemen


 





Hoogtemeters


 





Stijgsnelheidsmeters


 





Luchtsnelheidsmeters


 





Machmeters


 





Hoogterapportering- en waarschuwingssystemen


 





Boordcomputers


 





Instrument-pneumatische systemen


 





Druk- en temperatuurmeters met directe aflezing


 





Temperatuursignaleringssystemen


 





Brandstofsignaleringssystemen


 





Gyroscopische principes


 





Kunstmatige horizonten


 





Slipaanwijzers


 





Koerstollen


 





Grondnaderings-waarschuwingssystemen


 





Kompassystemen


 





Opnamesystemen voor vluchtgegevens


 





Elektronische vlieginstrumentaria


 





Instrumentwaarschuwingssystemen incl. hoofdwaarschuwingssystemen en gecentraliseerde waarschuwingspanelen


 





Waarschuwingssystemen tegen overtrekken en instelhoekaanwijzingssystemen


 





Trillingsmeting en –aanduiding


 





Glass cockpit


 





13.9  Lichten (ATA 33)



3




Uitwendig: navigatie, landing, taxiën, ijs


 





Inwendig: cabine, stuurhut, laadruim


 





Nood.
13.10  Onderhoudsystemen aan boord (ATA 45)



3




Computers voor gecentraliseerd onderhoud


 





Dataopslagsysteem


 





Elektronisch bibliotheeksysteem


 





Afdrukken


 





Bewaken van de constructie (toezicht op schadetolerantie)


 





13.11  Klimaatregeling en cabinedruk (ATA 21)



 





13.11.1  Luchttoevoer



2




Bronnen voor luchttoevoer incl. motoraftaplucht, APU en grondwagen


 





13.11.2  Klimaatregeling



 





Klimaatregelingssystemen


2




Machines met luchtcyclus en met dampcyclus


3




Verdelingssystemen


1




Bedieningssysteem voor stroming, temperatuur en vochtigheid


3




13.11.3  Cabinedruk



3




Cabinedruksystemen


 





Bediening en signalering incl. regel- en veiligheidskleppen


 





Cabinedrukregelaars


 





13.11.4  Veiligheids- en waarschuwingsinrichtingen



3




Beschermings- en waarschuwingssystemen


 





13.12  Bescherming tegen brand (ATA 26)



 





a)  Vuur- en rookdetectie en waarschuwingssystemen;
Brandblusinstallaties;
Systeemtests.
3




b)  Draagbaar blusapparaat.
 1




13.13  Brandstofsystemen (ATA 28)



 





Lay-out van het systeem


1




Brandstoftanks


1




Toevoersystemen


1




Lozen, verluchten en aftappen


1




Dwarstoevoer en overheveling


2




Signaleringen en waarschuwingen


3




Bijtanken en aftappen van brandstof


2




Brandstofsystemen met langsevenwicht


3




13.14  Hydraulisch vermogen (ATA 29)



 





Lay-out van het systeem


1




Hydraulische vloeistoffen


1




Hydraulische tanks en accumulatoren


1




Drukopwekking: elektrisch, mechanisch, pneumatisch


3




Nooddrukopwekking


3




Filters


1




Drukcontrole


3




Vermogenverdeling


1




Signalerings- en waarschuwingssystemen


3




Interface met ander systemen


3




13.15  Bescherming tegen regen en ijs (ATA 30)



 





IJsvorming, classificatie en detectie


2




IJsbestrijdingssystemen: elektrisch, warmelucht en chemisch


2




Ontijzingsystemen: elektrisch, warmelucht, pneumatisch, chemisch


3




Regenafstotend middel


1




Sonde- en afvoerleidingsverwarming


3




Ruitenwissersystemen


1




13.16  Landingsgestel (ATA 32)



 





Bouw, schokdemping


1




Uit- en inklapsystemen: normaal en nood


3




Signaleringen en waarschuwingen


3




Wielen, remmen, antislip en automatisch remmen


3




Banden


1




Sturing


3




Lucht-gronddetectie.
3




13.17  Zuurstof (ATA 35)



 





Lay-out van het systeem: stuurhut, cabine


3




Bronnen, opslag, opladen en verdeling


3




Toevoerregeling


3




Signaleringen en waarschuwingen


3




13.18  Pneumatisch/vacuüm (ATA 36)



 





Lay-out van het systeem


2




Bron: motor/APU, compressoren, tanks, toevoer op de grond


2




Drukcontrole


3




Verdeling


1




Signaleringen en waarschuwingen


3




Interfaces met andere systemen


3




13.19  Water/afval (ATA 38)



2




Lay-out van het watersysteem, toevoer, verdeling, onderhoud en aftappen


 





Lay-out van het toiletsysteem, doorspoelen en onderhouden


 





13.20  Geïntegreerde modulaire luchtvaartelektronica (ATA 42)



3




Functies die vaak worden geïntegreerd in de IMA-modules (Integrated Modular Avionic) zijn onder meer:
ontluchtingsregeling, luchtdrukregeling, luchtventilatie en -regeling, luchtvaartelektronica en stuurhutventilatieregeling, temperatuurregeling, luchtverkeerscommunicatie, luchtvaartelektronica-communicatierouter, regeling van elektrische belasting, bewaking van stroomonderbrekers, elektrisch systeem BITE, brandstofregeling, rembesturing, besturingsregeling, intrekken en uitschuiven landingsgestel, bandenspanningsmeting, oliedrukmeting, remtemperatuurbewaking enz.
 Kernsysteem


 





Netwerkcomponenten


 





13.21  Cabinesystemen (ATA 44)



3




De eenheden en componenten die dienen als middel ter vermaak van de passagiers en voor communicatie binnen het luchtvaartuig (Cabin Intercommunication Data System) en tussen de cabine van het luchtvaartuig en grondstations (Cabin Network Service). Dit omvat verzending van spraak, gegevens, muziek en videomateriaal.
Het Cabin Intercommunication Data System vormt een interface tussen stuurhut-/cabinepersoneel en de cabinesystemen. Deze systemen bieden ondersteuning voor gegevensuitwisseling tussen de diverse gerelateerde LRU's en worden gewoonlijk bediend via Flight Attendant Panels.
De Cabin Network Service bestaat gewoonlijk uit een server die over het algemeen een interface heeft met onder meer de volgende systemen:

— Gegevens-/radiocommunicatie, In-Flight Entertainment System.
—




De Cabin Network Service kan functies bieden zoals:

— Toegang tot rapporten vóór vertrek/vertrekrapporten


— Toegang tot e-mail/intranet/internet


— Passagiersdatabase



—




Cabin Core System


 





In-flight Entertainment System


 





External Communication System


 





Cabin Mass Memory System


 





Cabin Monitoring System


 





Overige cabinesystemen


 





13.22  Informatiesystemen (ATA 46)



3




De eenheden en componenten die een middel bieden voor de opslag, het bijwerken en het ophalen van digitale informatie die voorheen op papier, microfilm of microfiche werd verstrekt. Omvat eenheden die specifiek bestemd zijn voor de functie voor opslag en ophalen van informatie, zoals de massaopslag en controller van de elektronische bibliotheek. Omvat niet eenheden of componenten geïnstalleerd voor andere doeleinden en gedeeld met andere systemen, zoals flight deck printers of schermen voor algemeen gebruik.
Kenmerkende voorbeelden zijn Air Traffic and Information Management Systems en netwerkserversystemen


 





Aircraft General Information System


 





Flight Deck Information System


 





Maintenance Information System


 





Passenger Cabin Information System


 





Overige informatiesystemen


 






MODULE 14.   VOORTSTUWING














 



NIVEAU




B2




14.1  Turbinemotoren



 





a)  Constructie en werking van turbinestraal-, tunnelpropellerturbine-, asturbine- en propellerturbinemotoren.
