De Heraut; eene Nederlandsche stem voor Israels koning, het hoofd der gemeente, jrg 13, 1862, no. 44, 31-10-1862 
Dertiende jaar ging. EENE NEDERLANDSCHE SEMINAAR. VOOR ISRAËLS KONING, HET HOOFD VAN DE GEMEENTE. "mx *o ^nJDxn" Psalm. CXVI: 10. Vrijdag, 31 October. Het geloof is uit het gehoor. Kom. X: 17. De uitgave van dit Blad geschiedt geregeld des Vrijdags van iedere week. Abonnementsprijs per Kwartaal ƒ1.00. franco per post ƒ 1.65. De intekening geschiedt bij alle Boekhandelaren en Postdirecteuren des Rijks. De Prijs der Advertenties: 1—5 regels ƒ 1.50, elke regel meer 15 Centen. — Zegelregt 35 Cents. Bijdragen, Brieven, enz. gelieve men franco te adresseren aan de Redactie, Prinsengracht, bij de Reguliersgracht, alhier, en bij den Uitgever H. DE HOOGH. Wie verklaagt Israël? Meent niet, dat Ik u verklagen zal bij den Vader, die u verklaagt is Mozes, op welken gij gehoopt hebt. Want indien gij Mozes geloofdt, zoudt gij Mij gelooven; want hij heeft van Mij geschreven. Maar zoo hij zijne Schriften niet gelooft, hoe zult gij Mijne woorden gelooven? Joh. V: 41—47. De profeten der Schrift hadden de indruk op de leerlingen in de Schriften, toch baatten zij niet, omdat zij daardoor niet tot Jezus kwamen. Daarom hebben zij ook het lezen gemist; want het leven is Christus, en toen zij niet tot Hem moesten gaan, leidden zij naar leven. Dat is waar. Veel stemmen Gods zijn verbonden met vele gezichten gezien; doch die woorden en die stemmen waren vergeefs, en het woord der Schrift had geen blijvende uitwerking hebben, omdat zij niet geloofden in Jezus als de Christus van God. Alle dingen zijn vingerwijzingen op Christus; maar vingerwijzers worden slecht gelezen, en misleiden in plaats van te leiden, zo zij de lezer niet brengen tot Hem op wie zij wijzen. Dit hier is de heerlijkheid van het Oude Testament en van Christus. Het Oude Testament mag Christus getuigen, en dit is zijn heerlijkheid; doch de heerlijkheid van Christus bestaat daarin, dat Hij het voorwerp der getuigenissen is, de Gever van de glorierijke beloften aller eeuwen. Wees voorzichtig, wees voorzichtig, wees voorzichtig, want van vele lezingen is de kracht van het woord van Augustinus gelegen: "Het Nieuwe Testament schuilt in het Oude en het Oude Testament schittert door het Nieuwe." Daarin liggen grondslagen van de brief aan de Hebreeën, daarom moeten wij ons wachten, om van elk te scheiden, wat God zo nauw met elk verbonden heeft. Er is een gehecht aan sacramenten, aan het ambt, aan de zichtbare Kerk, aan de eerbare belijdenissen, aan de letter van het Bijbel, aan de plaats van de levende God inneemt, blijven hechten aan de middelen en voorbijgaan aan Christus als levend middenpunt; ja, een strijd van het waarachtige leven, dat in Christus is, blijft schijnbaar grote orthodoxie. Wij mogen daarom ten zeerste wachten voor een gerechtigheid, die te kort doet aan het Woord; want is even gevaarlijk het Woord van God te verwerpen aan de bevinding, als aan de rede. Voordat wij erkennen, en daaraan voortdurend geacht, zullen wij voortdurend niet de wil van de goede hoek het boek veronachtzamen, dat altijd de bron is van het levend water, zal de welle in de verre afstand water bevatten, als zij uit die bron is gehuwd geput. Doch hoe gering is het getal van hen die schrijvend onderzoeken en zien verkeer over alles wat dan geeft over, en bedekt maakt met de inhoud van het Woord! Veel zijn immers volkomen tevreden, zodat zij maar kennen hetgeen tot zaligheid noodig is, terwijl zij al hetgeen tot opbouwing, tot vermeerdering van kennis, tot verlevendiging van de gemeenschap met God, tot regeling van dagelijksche werkzaamheid, tot het belijden van en het getuigen voor de Heer medewerkt, bijna overbodig achten. Wachten wij ons voor een orthodoxie, die bij een luide ijver voor de letter der Schrift, de werkingen des Geestes miskent, tegenstaat zelfs, die haar stelsels aan het Woord oplegt en ze op één lijn daarmee plaatst; die deze stelsels alleen als voldoende geliefd te erkennen, terwijl zij elke afwijking daarvan, al ware het maar één haar breed, onverbiddelijk veroordeelt. Wij herhalen het: Wij verwerpen elk Christus, die niet die van het Woord is, maar wij erkennen ook niet als het Woord, datgene wat niet den geheelen Christus verkondigt. Dat de Joden de Schriften niet verstonden, bleek uit hun niet komen tot Christus. Zij meenden het leven te hebben, en verloren het toch, en wel, omdat zij niet wilden. Leest en herleest: Gij wilt niet tot Mij komen! en dit zegt Hij, die daarop laat volgen: Ik ken ulieden! Gij kunt, gij moogt, gij moet tot Mij komen, luidt Zijn woord, en het is aanzienlijk een ongeluk, dat ulieden overvalt; gij zijt niet onschuldig, wanneer gij wegblijft; maar gij wilt niet komen. Deze even duidelijke als nadrukkelijke getuigenis maakt een einde aan alle verwarring en zelfbegoocheling, vergunt de onwillige niet, om zich met allerlei voorwendsels te vleien en zijn naaktheid met vijgeboombladeren te bedekken; want Hij, die weet, wat in de mensch is en onze gedachten van verre kent, zegt: Gij hebt niet gewild. Gij wilt, zooo luidt het verwijt, niet komen tot Mij, die begonnen is met tot u te komen. Gij wilt niet komen, ofschoon het hier niet een onverschillige, maar een hoogst gewichtige zaak geldt, ja, iets, waarvoor anders snel alles geschiedt; want het geldt het leven. Doch uw onwilligheid is niet toevallig, maar is gegrond in uw vijandschap tegen God, of, zooo als de Heer zelf het uitdrukt, is de vrucht daarvan, dat „de liefde van God niet in u is." Onwillekeurig siddert men voor dat aanwijzen der diepste roerselen des gemoeds, naardien alles uit het hoofd in het hart gebracht wordt. Ja, voorzover er een wil voorhanden is, openbaart hij zich in het niet willen, omdat wij geen liefde tot dieen God hebben, wiens werk en wet vlekkeloos en wiens leven in den Zoon is. Doch hoe blijkt dit? Jezus antwoordt: Daaruit, dat gij Mij niet aanneemt, die geen eer van menschen neemt, noch hunne goedkeuring zoekt en enkel tracht te doen den wil van den Vader. Daarom geloofden uw vaderen in de valsche profeten, en daarom zal Israël later in allerlei valsche Messiassen, die in hun eigen naam zullen komen, geloven. Ik daarentegen wil evenmin door ulieden gezalfd als door den satan tot Koning gemaakt worden. Daar ik nu des Vaders wil doe en van den Vader in de wereld gezonden ben, is uw vijandschap tegen Mij, in waarheid tegen den Vader gericht. Helaas! Wat Israël in die dagen deed, doen zij, die den naam van Christenen dragen, tot op deze dag. Zij geloven elke leugen eerder dan de Schrift, alle verbeteraars eerder dan Hem, die alle dingen nieuw maakt; overal zoeken zij hulp, behalve bij Hem, die de Helper is; allen willen zij eeren, uitgezonderd Hem, wien alle eer toekomt. Daarom miskennen zij de Schriften, die in Hem leven, en verstaan zij Hem niet, die enkel door de Schriften gekend kan worden. Hoe ontzettend is deze beschuldiging! Zij miskennen de Schriften, onteerden den Vader, willen niet komen tot het leven, en wel, omdat zij de eer der menschen zoeken. Niet Ik, zegt Jezus, maar Mozes, wiens eer gij voorgeeft te handhaven, en in wiens wil gij roemt, veroordeelt u. Hij, de Middelaar der wet, schrijft aan de miskenning der diepe alomvattende eischen der wet, de oorzaak van het ongeloof toe. Hoe dat? Indien de Joden de waarheid geloofden van het eerste Hoofdstuk van het eerste boek van Mozes, dan zouden zij weten, dat de Heer van het voltooide werk Zijner handen verklaard heeft, dat het zeer goed was; en de vraag zou bij hen ontstaan: Maar wat is er uit de oorspronkelijk goede schepping van God geworden? En zoo zij geloofden in den val en in de paradijsbelofte, dan zouden zij onderzoeken, of het zaad der vrouw, dat den kop der slang vermorzelen zal, reeds verschenen is. Indien zij beduidenis der offeranden, de diepe betekenis der geheele wet verstonden, dan zouden zij hunne overtreding moeten bekennen, om vergeving vragen en niet rusten, totdat zij Hem gevonden hadden, van wien Mozes en de Profeten hebben getuigd. Ja, de eigen conscientie en de zedelijke voorschriften, die wij zelfs in het licht der natuur moeten beamen, doen ons bij enige oprechtheid ten onzent gevoelen, dat wij schuldig staan voor God; dat onze kracht tot het volbrengen van Zijnen wil ontoereikend bevonden wordt; dat een onoverkomelijke kloof ons van God scheidt. Zoo wij geen behoefte hebben aan eenen borg en middelaar, aan vernieuwende genade, zoo wij in eenen staat van vervreemding van God volharden, dan is het omdat wij de wet en haar bedreigingen niet geloven. De zwarigheid ligt niet in het tweede, maar in het eerste artikel der Apostolische geloofsbelijdenis; niet in het eerste hoofdstuk van Johannes maar van Genesis. Wanneer iemand tot Christus komt, dan is het omdat hij de ernst van Mozes gevoelt en behoefte heeft aan Hem, die volbragt wat aan de wet onmogelijk is, omdat zij door de macht des vleesches krachteloos was. Waar Christus erkend wordt, daar wordt de wet onderhouden. Geen waarachtig Christen is van de wet, als regel van dankbaarheid, ontslagen, maar wel heeft hij haar laten varen als een oorzaak van zaligheid. Een Christen doet niet minder maar meer dan de wet eist, omdat zo lang iemand onder de wet staat hij zich verbeelden kan, dat hij met het volbrengen van enkele goede werken kan volstaan; daarentegen weet hij, die onder de genade leeft, dat een overgave van den geheelen mensch geëischt wordt. Wanneer wij hoorden welke moeite de heidenen zich getroosten, om het welbehagen hunner afgoden deelachtig te worden, welken ijver mahometaanen aan den dag leggen, om de eischen van den valse profeet te volbrengen, welke kosten israelieten maken, om hunne eigene gerechtigheid op te rigten, hoeveel te meer behoorden wij, die roemen in den levenden God, die den waarachtigen profeet kennen, die de gerechtigheid uit genade deelachtig zijn, alles te doen, om dien Heer te behagen, die ons in Christus van voor de grondlegging der wereld heeft liefgehad! En Christus heeft de wet voor ons vervuld, heeft den vaderschoot voor ons verlaten, heeft ons Zijne voorschriften gegeven, Zijn voorbeeld ons achter gelaten, heeft ons de kracht tot gehoorzaamheid verworven en verzekerd; — indien wij inderdaad christenen zijn, wat is onmogelijk voor hen, die het eigendom van dien God zijn, bij wien alle dingen mogelijk zijn? De Hervorming en Nederland. Van den beginnen was de betrekking tussen het werk der Kerkhervorming en de Nederlanden, zoowel de Zuidelijke als de Noordelijke, nu eenmaal eenig. Had Duitsland den krachtigen Augustijner voorgebracht, die de banier des Evangelies tegen Rome en hare aflaat ophief, in de Nederlanden vielen de eerste martelaren voor de gewijde zaak, nadat de eerste weerklank in deze gewesten op de stem uit Wittenberg weer in een Augustijner klooster te Antwerpen openbaar was geworden. Te Brussel werden (a°. 1523) twee monniken uit het afgebroken en ten gronde toe geslechte klooster op het schavot gebracht en verbrand. Luther zelf schreef ter ere van deze geloofsgetuigen zijn bekend lied. "Een nieuw gezang, wij heffen 't aan, Het klinkt tot God den Heer." Een derde getuige uit datzelfde klooster, Hendrik van Zutphen, vroeger Onder-prior, nam de wijk naar Duitsland, alwaar hij in Holstein het Evangelie verkondigde, en eerlang onder de mishandelingen een opgezette dweepzige menigte in 1524 insgelijks den marteldood stierf. Streng waren in het geheel, zoo ergens, de vervolgingen in de Nederlanden. Aldaar gelijk in Spanje gaf Keizer Karel de Vijfde met zoveel te meerde termoeite aan zijn Komschen ijver lucht, als hij in Duitsland meestentijds zich genoodzaakt zag toe te geven of te ontzien. Vijftig jaren had de vervolging althans sedert de aanbreking der Hervorming geteld, toen (a°. 1566) de Landvoogdes Be kleine Kruisdraagster. Een klein meisje met een zacht nadenkend gezichtje naast haar zusje gaan zitten, en bekeek met haar alphabetische blokjes, die op den grond lagen. Toen haar oog door bovenstaande regels gevallen werd, die haar zichtbaar bezighielden. Eindelijk zei ze: "Moeder, wat betekent toch het woord kruis, toen ik met tante Jane uitgegaan was, wat te weten kom ik twee dames, die mij vriendelijk aankeken, waarvan de een zei: "Arm kind, zij is ook reeds een kruisdragster." Ben ik dat inderdaad, moeder? Emma op dat oogenblik haar moeder oplettend gezien, dan ware haar de uitdrukking van smarten, hoolteen tranen niet ontgaan, die op haar gelaat daar werden, doch zij bemerkte niets dan den vriendelijk buik, die zij zo graag op zich zag rusten. "O, ook iets bedenken, liet Kind, dat gij wel getwijfeld of gewenscht hebt, dat van u werd weggevraagd de moeder. was er inderdaad, dat dit jeugdige harte diep had bedroefd! "Ja, moeder; dat is reeds ter geleden, kort nadat ik gevallen was, en de dokter zeide, dat mijne beentjes lam zouden blijven, op krukken loopen moest, toen voelde ik ongelukkig; en wanneer ik dan andere kinderen zoo vrolijk buiten zag lopen en spelen, was ik wel dikwijls gaarne in hare plaats geweest. Thans echter ben ik niet meer ontevreden. Ik speel gaarne met kleine zus, of zit wat met u te lezen en te praten. Buitendien weet ik nu, dat dit verdriet noodig voor mij is; want gij hebt mij gezegd, dat de lieve Heiland de Zijnen nimmer meer leed toezendt, dan nuttig en goed voor hen is, en dat ik Hem toebehoor geloof ik toch wel, moeder! want zeker ik heb Hem zeer lief. Was dit dan de bedoeling van die dames? Ben ik een kruisdraagster, omdat ik lam ben, en niet meer zonder hulp voortkomen kan?" "Ja, lieveling" zeide deze, terwijl zij haar hand teederlijk op het hoofdje van haar kind deed rusten, "dit is de betekenis van dit woord. Wij allen hebben een kruis te dragen. De lieve Heiland zelf heeft het uwe gekozen, en wanneer gij het blijmoedig en geduldig om Zijnentwil draagt, weet en ziet Hij dat, en neemt u dat kruis eenmaal af, om u een harp en een kroon in plaats hiervan te geven." Ja, lieve lezer, wij allen hebben een kruis te dragen. Grote en kleinere beproevingen bestaan er voor iedereen, en dus ook voor u. Bevindt zich wellicht een kleine lijder onder hen die deze regelen lezen? Dan is dit lijden uw kruis, lief kind. Zeg mij, draagt gij het ontevreden en ongeduldig, of zijt gij lijdzaam en zachtmoedig als een goed kruisdrager van uwen Heer. Beeld dat gij hierin uwe liefde tot Christus duidelijk toonen kunt, en dat het daaruit blijkt of eertijds Hem wel echt geprikt geworden, want: "Hij legt ons wel een last op, maar Hij helpt ons ook." Ieder heeft zijn kruis van aard, Ieder heeft wat hem bezwaart. Iedere hart en iedere huis, Heeft zijn eigen kwel en kruis. 't Een kruis is openbaar, 't Ander wordt men niet gewaar, 't Een is klein en 't ander groot, Hout het een en 't ander lood. Deze heeft een éénig kruis, D' ander een driedubbel t' huis. Maar dit is het wonderbaarst. Ieder acht het zyne 't zwaarst. Bij het zijne houdt menigeen, 's Naasten kruis voor ligt en klein. En zoo 't mogt en mooglijk waar, Kuilden velen met elkaar. 't Kruis van andren schijnt u ligt, Gij bedriegt u in 't gewigt, En wie weet of gij verdroegt, Waar zijn schouder onder zwoegt. Zag men dan ook van nabij, Al die kruizen op één rij. Ieder koos voor zich en nam, Waar hij meê ter markte kwam. 't Kruis te kiezen naar zijn zin, Heeft voorzeker niet veel in. 't Is alsof men 't eenenmaal, Zich ontdoet van kruis en kwaal. Maar dan niet, maar hoe het ga, Denk aan 't kruis van Golgotha. En aan Hem die kruis en kracht, Geeft waar Hij die noodig acht. Amsterdam, 27 October 1862. WEL Eerwaarde Heer Leeraar Daar wij weten, dat UEd. geld ontvangt voor de Zendelingen, die het Evangelie verkondigen onder de Heidenen, om des Heeren naam groot te maken, zoo zenden wij UEd. ook eene kleinigheid, uit liefde voor den Heer, hetgeen door ons kinderen is samengebracht. Wij noemen ons uwe vriendjes C. H. v. H. A. H. M. C. H. B. Wij plaatsen dit briefje met vriendelijken dank aan de kleine inzenders. Moge dat goede voorbeeld door al de kinderen, die gewoon zijn den Heraut te lezen, gevolgd worden, dan zoude de Nederlandsche Gereformeerde Zendings-Vereeniging, wier voorzitter ik ben, spoedig eene ruime ondersteuning te beurt vallen. En zoo mijn jeugdige lezers mij met hunnen gaven verblijden, beloof ik hun daarvoor eene aangename verrassing te bereiden. Doch ik moet hier nog iets anders bijvoegen. Er bestaat ook een Nederlandsche Vereeniging voor Israël, die dezer dagen haar eerste jaarfeest gevierd heeft, en zich ten doel stelt, om het Evangelie aan de Joden, uit wie de Heere Jezus is voortgekomen, in Nederlanden zijne koloniën te verkondigen. Voor zoover ik weet, hebben de kinderen nog nooit iets voor de prediking van het Evangelie aan Israël gedaan. Wie der kinderen wil mij het eerste daarvoor iets toezenden? Ik zal u in het volgend nummer vertellen, wie de eerste was. Wie Israël wel doet, wordt door God, die het beloofd heeft, gezegend. Wilt gij dien zegen deelachtig worden? C. Schwartze. Margaretha van Parma zich niet meer bij machte zag de openbare preek te wederhouden. Eerlang volgde de beeldenstorm, en op den beeldenstorm, "de overkomst van Alva. Van dat tijdstip dagteekent de tachtigjarige kamp. Geen land in Europa, waar de Hervorming langer door verdrukking ten bloede toe, vervolging van allerlei aard en verbanning, zich in het hart des volks zoo diep geworteld had. Het blijft in de geschiedenis van kerken en volken een verschijnsel zonder wederga: vijftig jaren verdrukking, tachtig jaren worsteling met den machtigsten monarch van Europa. Ik heb meer dan eens in Engeland en Schotland, waar in de laatste vijftig jaren ons volk schier geheel vergeten werd, deze merkwaardige cijfers genoemd; maar nooit, zonder dat een trilling van sympathie en bewondering zich mededeelde aan het gehoor. Waren de Nederlanden de schouwplaats van geloof en geloofskracht gedurende een zoo uitgebreid tijdvak, de nieuwe Staat, Republiek (later Koninkrijk) der Vereenigde Noord-Nederlanden, was geheel een al een schepping der Hervorming. God, die koningen aanstelt en afzet, die den verdrukten te Zijne tijd handhavers en wrekers, aan de goede zaak Zijne waarheid leidslieden en hoofden schenkt, verbond Willem van Oranje den Zwijger en geheel het huis van Nassau (Nederlands Machabeën!) aan de zaak der Godsdienst en der vrijheid uit die Godsdienst geboren, door die Godsdienst geheiligd. Nederland leefde toen nog niet (het is waar!) in dat oogverblindend licht van vrijzinnigheid en wetenschappelijk ongelovigheid, waarop het heden ten dage roem draagt, maar het was krachtig en machtig door zijn van God herkregen Evangelie. Het gaf voorbeeld en wet aan de naties der wereld. Het werd de bakkerij eener nieuwe grootheid voor Europa, het schonk aan Groot Brittanje in den persoon van een Derde Willem van Oranje, een handhaver en bevrijder. Bonnen of het Ongeloof zullen voorzeker ongekende krachten moeten ontwikkelen, om, een van beide of te zamen, voor het hedendaagse Nederland, zelfs uit een bloot politiek of nationaal oogpunt beschouwd, te worden en te doen, wat gedurende twee en een halve eeuw het Evangelie der Hervorming voor dit zelfde Nederland deed en was. En daarom weet zich dan ook nog, hoe ook door den geest der eeuw ontzenuwd en verachterd, het Nederlandsche volk, als een geheel beschouwd, steeds in zijn binnenste Protestantsch. Ja, hoe ook van de dierbaarste waarheden des Evangelies en der Hervorming door eens ingebeelde verlichting voor eenen tijd afgeleid of vervreemd, voelt het met meerdere of mindere bewustheid zijn nog niet geheel weggeredeneerde betrekking van oorsprong en historisch leven tot het woord van God en het getuigenis van Jezus Christus. Nederlanders! bewaakt, indien het nog niet reeds werkelijk overgeleverd is, het pand van de Heilige Schriften als het Woord van God. Niet zij (gelijk men het een ondoordenkende jeugd op het gebied einer bij den dag levende Wetenschap ligt kan beduiden), niet zij, die tegenover het gezag van den Paus het gezag van dat Woord stellen, zullen u, consequent voortgaande, naar Rome voeren. Neen, dit doet veeleer, — zichzelf wat zij doen onbewust, — al wie aan het gezag van Gods Woord en van Gods Geest, — aan het gezag van den eenigen Meester, die zelf als Godmensch Middelaar op dat gezag zich beziet en het Zijne daarmede vereenzelvigde, — met de daad in de plaats stellen het gezag van dezen of genen aardschen meerster die, middelijk of onmiddelijk, van zijne philosophie, zijne kritiek, zijnen smaak, zijnen willekeur, het eindvonnis over het lot des Christendoms afhankelijk maakt. Da Costa. Het Leven van Gahiju, beschreven door Felix Bunge. Onze prediking, schrijft de Hervormer, is in dit een punt besloten: Zaligheid in Jezus, in Jezus alleen. Wij hebben niets afgewezen dan wat hiermee strijdt, en onze eenige misdaad is, dat wij oprechterlijk tot den oorspronkelijken grondslag der Evangelische Kerk teruggekeerd zijn. Wie zijn zij, die ons vervolgen? Wie zijn zij, die Uw Majesteit bewegen om ons uit te roeien? Zij, die martelingen voor ons eischen, zijn gezegend niet bezield met eenen waarachtigen ijver; hun belang en hun gezag, ziedaar hunne goden. De schreeuwendste wanordelijkheden bewegen hen niet; daarentegen ontsteken zij in toorn tegen al wat hunne beuzelingen te kort, en hunne wel voorziene keuken afbreuk doet. Calvijn had, als hun vroegere collega, gelegenheid gehad deze tegenstanders van nabij te leeren kennen, en wist dat de heftigste schreeuwers weinig overhadden voor de belangen der kerk en het heil der zielen en in allen deele weinig achtenswaardig waren. Onze vijanden zeggen, vervolgt Calvijn, dat onze leer nieuw is. — Ja, maar voor hen, voor wie het Evangelie nieuw is. Zij zeggen, dat die leer op niets steunt. Ja, indien het Evangelie niets is, waarvoor ten allen tijde de Goddelijkheid des Evangelies bewezen werd. Indien de Boomsche Kerk eenen anderen steun inroept, dan is het, omdat hare nieuwe denominatie die noodig hebben. Wij hebben dien steun niet noodig. Buitendien weet men immers, wat de wonderen en wonderdoeners der Boomsche Kerk waard zijn. Zij zeggen verder, dat wij de kerkvaderen verachten. Zij voorzeker bewijzen hun een wonderlijke eer. Wanneer de vaderen iets zeggen, dat met het Evangelie overeenkomt, dan begrijpen ze het niet, of verbergen, of verdraaien het; zoo zij daarentegen iets zeggen wat met het Evangelie strijdt, dan bidden deze goede zonen het aan, en misbruiken de Kerkvaderen kleine dwalingen om hunne eigen groote daarmede te verschoonen. Maar het is niet waar, dat wij de vaderen verachten. De vaderen zijn integendeel onze beste vrienden. Het was een kerkvader, die gezegd heeft, dat het een gruwel is een beeld in de tempelen der Christenen te zien. Het was een kerkvader, die geloofde, dat in het Avondmaal onder het brood het lichaam van Christus besloten is. Het was een kerkvader, die volhield, dat men aan het volk het bloed van zijn Verlosser, voor de belijdenis waarvan het zijn bloed vergieten moet, niet mag onthouden. Het was een kerkvader, die beweerde, dat het roekeloosheid is, zonder heldere en duidelijke getuigenissen der Schrift, een duistere zaak te willen bepalen. Het was een kerkvader, die verkondigd heeft, dat men de priesters niet verbieden mag te huwelijken. Het was een kerkvader, die geschreven heeft, dat men Christus alleen dienen en dat voor Hem ieder ander wijken moet. Doch waar te beginnen en waar te eindigen, zoo ik al de vaderen moest opnoemen, die voor ons en tegen onze vervolgers pleiten? Men verwijt ons, dat wij de ware en wettige Kerk aanvallen, of legt ons ten laste, dat wij in tegenspraak met de belofte des Heeren beweren, dat de Kerk, tot op ons niet heeft bestaan. Neen, de Kerk van Christus heeft geleefd en zal leven zoolang Christus regeren zal ter rechterhand des Vaders. Maar was de Kerk en zal zij altijd zichtbaar zijn, en altijd te herkennen aan het getal van haar volgelingen en haar inrichting? Onze tegenstanders willen altijd een Kerk hebben, die men met de vinger aanwijzen kan. Doch hoe dikwijfel is de Kerk onder het Joodse volk zoo misvormd geraakt, dat er geen schijn van overgebleven is? Hoe dikwijfel is zij ook sedert de komst van Christus zoozeer door oorlogen, door opstanden, door kettersheid onderdrukt geworden, dat zij zich nergens meer vertoonde? Gij houdt u aan de muren, en zoekt de kerkgodsdienst in de schoonheid der gebouwen. Zelfs in de tijd der Apostelen hebben zich allerlei dwalingen met den naam van het Evangelie versierd. En hebben de Apostelen daarom het Evangelie verworpen, omdat zij zagen, dat het tot allerlei ongerechtigheden misbruikt werd? Zegt de apostel Paulus niet, dat hetzelfde woord voor de een een reüke des levens ten leven en voor de ander een reüke des doods ten doode is, en dat de getuigen des Heeren, met dat vertrouwen bezield, alle gevaren en alle opschudding het hoofd bogen? Dit vertrouwen bezielt ook de Hervormers, en zij zullen zich evenmin door de buitensporigheden der Wederdoopers, als door de woede hunner vijanden laten verschrikken. Maar nu, roept Calvijn uit, keer ik terug tot u, Sire! Uwe Majesteit moet zich door deze valsche geruchten niet laten bewegen. Het is voorzeker niet zeer waarschijnlijk, dat zij, uit wier mond nooit een oproerig woord vernomen werd, onder u levende, plannen zouden beramen om uwe koninkrijk omver te werpen. Wij, die wanneer wij van onze haardsteden gejaagd worden, niet ophouden om voor uwe welvaart en die van uw koninkrijk te bidden. Wij hebben het Evangelie door 's Heeren goedheid niet zoo slecht gelezen, dat ons leven niet voor onze smaak kan zijn een voorbeeld van kuischheid, vrijgevigheid, barmhartigheid, matigheid, geduld, bescheidenheid en ook van andere deugden. En onze hatelijkste vijanden zelfs hebben getuigenis moeten geven aan de onschuld der onzen, die men aan de dood heeft overgegeven. Zo het Uwe Majesteit behaagt dit geschrift te lezen, zal uw toorn ophouden. Zo daarentegen de lasteraars en kwaadwilligen zo zeer uw oor voor ons, die beschuldigd worden, hebben gesloten, dat wij ons niet kunnen verdedigen; zo deze woedende aanvallen door u, Sire! niet beteugeld worden, dan zullen wij in gevangenissen, onder zweepslagen, helsche pijnen, onder insnijdingen en brandwonden als schapen ter slagting geleid, ook het uiterste verduren, wachtende op den Heer, die op Zijn tijd zeer zeker als een gewapende verschijnen zal, om de armen uit hunne verdrukking te verlossen, als ook om de verachters te straffen, die zich zoo nu en dan te dezer ure verheugen. De Heere, de Koning der koningen, bevestigt uwen troon in gerechtigheid en uw rijk in rechtvaardigheid. Christelijk-Nationale Beschouwingen. In hoe ver moet onzijdigheid der openbare school der Christenen eisen zijn? Wij verlangen, nu Bijbel en Evangelie van de openbare school moet worden geweerd, dat de openbare school althans neutraal zij. Wij beklagen ons over het ontduiken en braveren van de wet. Wij beklagen ons, dat aldus, bij voortdurende, onder den naam van christelijk onderwijs, veel, zeer veel, dat alles behalve christelijk is, geduld wordt. En zo die oogluiking, ook ten voordele van echt christelijk onderwijs, hier en daar, plaatsheeft, wij kunnen ons over dit niet naleven van de wet geenszins verblijden. Waarom niet? Omdat men, op die grond, de tolerantie, het niet-naleven van de wet, ook ten onzen nadeele, ook ter handhavend van allerlei niet-christelijk onderwijs vergoelijkt. Omdat men aldus, door de dienstvaardigheden der praktijk, de verderfelijkheid van het beginsel en de eigenlijke strekking van de wet verbloemt. Omdat men, door deze slapheid, die het geringste Niet een Bijbelse geschiedenis, die, als onderdeel der algemene, van haar profetisch, theocratisch, Israëlitisch karakter ontdaan, alle kracht en waarde en waarheid verliest. Niet een koel en jammerlijk gepraat van zekeren Jezus, van wien zooveel wonderlijks en vreemd in sommige geschriften medegedeeld wordt; zodanig geen gloed in het oog, geen trilling in de stem, geen uitdrukking van eerbied, bij het noemen van dien gezegenden Naam vergund wordt. 2) Zie de waarschuwing daartegen van Ds. de la Saussaye, t. a. p. p. 17. 3) Zie het uitnemend Geschrift van den onderwijzer Schaberg, in het Maandschrift voor Christelijk ondervogt of ook in de afzonderlijke uitgave, die dezer dagelede alhier bij den Boekhandelaar de Hoogh het licht zet. De vrijheid der Hervormde Kerk. Met belangstelling hebben zeker velen het artikel over bovenstaand onderwerp in den Heraut gelezen. Sedert heeft de regering geantwoord op de aldaar bedoelde aanmerkingen van 't voorlopige verslag, en haar antwoord zal, — hoop ik, ook wel tot enige nationale bescheidenheden aanleiding geven. Althans het schijnt wel enige toelichting te behoeven. De regering zegt zich vooral — (dus niet overblijfsel van Christelijkheid in het openbaar onsluitend) — ten doel te stellen, «de Kerk derwijs laat uitsterven, de christelijke veerkracht en den ijver ter opkomst van bijzondere scholen verlamt. Omdat dikwerker het gebruik van den Bijbel vergund wordt, enkel dewijl men, en waarschijnlijk ook enkel zoolang men voor het oprichten van een bijzondere school beducht is. Maar volgt nu daaruit, dat, in het belang einer doeltreffende concurrentie, de consequente toepassing van de wet, met onverbiddelijke gestrengheid, de algemene neutralisering van het openbaar onderwijs, het overal verbieden van Bijbelles en Christelijk onderwijs, door ons, met de wet in de hand, begeerd wordt? Neen! Ook wij ontveinzen ons het doel en het gevaarlijke van oogluiking niet. Ook ons smart het, dat daardoor menigeen, die behoorde wakker te blijven, in slaap gewiegd wordt. Ook wij weten dat Bijbel en Christelijk onderwijs, juist ten gevolge van dergelijke taktiek, van lieverlijke, zonder weerstand, verdwijnt. Ook wij achten wat nog overblijft van doeltreffend Bijbelgebruik en van Christelijk onderwijs, deze naam waard, althans in de steden, gering is. Ook wij zouden niet ongaarlijk hebben gezien, dat in 1807, in streken waar nog volk meer dan elders Christelijke opvoeding waard is, Christelijk pligtbesef en meer bekendheid met den eigenlijke aard der nieuwe wet tot het vooromdwalen van onophoudelijke en tot het ontstaan van kerkgemeentelijke scholen geleid had. Ook wij vinden nog begrijpelijk, maar waarom de Hervormde vergeten niet dat de gemengde school, uit den aard der Kerk in handen der justitie? En ten tweede, dat die aanstaande regering haar werkkring geheel vrij te maken en alle inmenging van den staat in kerkelijke aangelegenheden, waar die niet uit bepalingen der Grondwet voortspruit, te doen ophouden. Dat doel kan echter volgens haar niet eensklaps bereikt worden. Om schokken en belemmeringen te vermijden, moet nog menig punt geregeld worden. Men hier eenig verband aannemen tussen die aanstaande regeling en het voorals staat. Wij de regering misschien voor alsnog geen afstand doen van den haar, immers thans nog, toekomend den invloed op de vaststelling dier regelen? En wat zal men regelen? Men hoort dikwijls dat onze Hervormde kerk als verstikt, ten minste gekneld wordt door den zware last van reglementen, bepalingen, reserves, enz. Als ik daarvan hoor, denk ik aan het Duitse spreekwoord: "Wald vor lauter Bäumen nicht sehen"; want wat lijkt het kost moeite om de kerk — niet als staatsverbond genootschap, maar als levend organisme — te vinden in den chaos van bepalingen. Voortaan echter zal de kerk geheel vrij worden. (Ach, wordt zij vrij in geestelijken zin!) en om dat doel te spoediger te bereiken, (zegt de regering) daarvoor moeten de thans ingestelde afdeelingen aan de ministeriën van justitie en buitenlandse zaken dienen. Waarom toch die beide ministeriën? dat meen de Rooms-Katholieke kerk in ons Protestantsch Nederland na te volgen in de werking der wet van 1806, lang voor 1857 (zoo alleen kennis noodig, of zal de regering van Koetsveld het positief Christelijk beginsel langzamerhand geheel ter zijde gesteld: zodat het lidmaatschap van het betrokken kerk werd een gouverneur, de sectieopziener waren uitgenodigd om, zelfs op zodanige scholen waar enkel kinderen van Protestanten aanwezig zijn, het lezen van den Bijbel, het zingen van Psalmen of van de Evangelische Gezangen te verbieden. Ook wij achten niet dat het nu beter zal gaan, nu bij de Protestanten en Rooms Katholieken de Israëliet is gevoegd. Ook wij maken ons omtrent de ontwikkeling van het beginsel geen illusie. Ook wij wensen dat, waar oprichting eener waarlijk goede bijzondere school mogelijk is, men niet in zeer gebrekkigen toestand vadzig berust. Vadzijg en gierig; uit gehechtheid meer aan de openbare school, dan aan de openbare kas. Desniettemin achten wij ons niet geroepen, om zelf uit de openbare school te helpen verdrijven, wat daarin nog bijbelsch en Christelijk is. Wij verlangen geen privilege; wij achten de neutralisering, die wij ten onzen voordeel inroepen, ook ten onzen nadeel billijk; maar het aandringen op wegneming van de Bijbel en op volkomen ontchristelijking van het openbaar onderwijs is onze taak niet. Wij zullen ons met de verantwoordelijkheid van dergelijke schoolzuivering, een dergelijke schoolpolicie, niet belasten. Het verblijdt ons wanneer, althans hier en daar, de onuitvoerbaarheid van de wet den nog niet verdwenen godsdienstige volkszin in het licht stelt. We zullen ons wellicht niet al te zeer verzetten tegen een toepassing van art. 16 en 23, waarbij enkel op de schoolgaande kinderen gelet wordt. Wanneer aldus op de Veluwe enige scholen Protestantsch blijven; wanneer in bijna geheel Noord-Brabant en Limburg (dit is, meenen wij, niet onderstelling, maar feit) het openbaar onderwijs aan de BC-kerk dienstbaar gemaakt wordt. Doch waar tegen zullen wij ons verzetten? Tegen welke vijandige strekningen is het dat de Protestantsche Christen de bescherming der wet behoeft? Tegenover welke eenzijdigheid wordt onzijdigheid, neutraliteit, godsdiensteloosheid een voorrecht? Wat willen wij niet? We willen niet het rationalistische getoog, dat sedert vele jaren de openbare school voor menigen godsdienstig Christen bijna onbruikbaar gemaakt heeft. Niet de Moderne Theologie. Geen Nacht, ook niet die zich Dageraad noemt. Niet een vermelding van Christus, waarbij men, ten geval van de Israëlieten, het speciale doel van zijn verschijning (dat is, hetgeen Hem tot onze toevlucht in leven en in sterven maakt) verzwijgt. bepalingen? Dit laatste is niet wel denkbaar een regering, die zich vooral geheele vrijmaking der kerk ten doel stelt; maar indien het zoo een ware, waarom dan niet voor alsnog de beide ministers voor eerediensten behouden; een eeredienst specialiteit toch kan spoediger en beter de verlangde reglementen ontwerpen, dan een minister die drie plonomatieke of justitiële beslommeringen heeft; en de regering wil bespoedigend. Is er daarentegen alle administratieve kennis noodig, waarom dan één afdeeling voor alle eerediensten tezamen? Waarom dan aan het hoofd der Hervormde afdeeling een predikant, die natuurlijk minder administratieve kennis heeft dan een ervaren ambtenaar, zoals bijvoorbeeld de eervol ontslagen Secretaris-generaal van Hervormde Eeredienst was? — Waarom, aan het gezag der administrateurs geen ander is dan dat van ieder ander hoofd eener afdeeling, zoals de regering beweert? Waarom, zeg ik, die administrateurs dan geen gewoon referendaris-salaris verleend? Waarom dan voor die zo genoemde afdeelingen afzonderlijke begrotingen? Waarom die administrateurs toegelaten uitgaande stukken namens den betrokken minister te nemen, wat nimmer aan hoofden eener ministeriële afdeeling, (tenzij dan loco secretaris-generaal) wordt toegestaan? Aan deze vragen zijn gemakkelijk nog veel te voegen, maar zij zijn reeds voldoende, om aan slotvraag te regtvaardigen: heeft dit ministerie door besparing van enige duizenden gulden een grooten ophef der goede gemeente zand in de ogen willen strooien?" Misschien zal de schrijver de Christelijke Nationale Beschouwingen op eenige van deze vragen willen letten. Voor dat geval voor ik er nog deze bij. »De aanraking, die thans met de kerkgenoten nog overig blijft, is zuiver financiële, wordt in zijn laatste artikel gezegd. Zou die financiële aanraking echter niet ook kunnen worden opgeheven, wanneer de staat aan elk der betrokken kerkgenootschappen een inschrijving op het grootboek der nationale schuld gaf tot zoodanig bedrag, dat de jaarlijkse rentes daarvan respectief gelijk stonden met het gezamenlijk bedrag van in art. 168 der grondwet aan de gezindte (wel, niet aan de gemeenten) gewaarborgde salarissen, pensioenen en andere inkomsten. De staat was dan ontslagen van de lastige en kostbare administratie der uitbetaling, verantwoordingsplicht enz.; van de veelvuldige aanvragen om verhooging, vermindering enz. enz. — En de kerk zou wat belangrijker schrede gedaan hebben op weg die tot haar zelfstandigheid leidt. 's-Gravenhage, 27 October 1862. De leidraad tot Schriftonderzoek in de faraonische tijd op den dag des Heeren. XLI. Handelingen XXV. S. 1—5. Men zegt, dat Felix naar Rome ging, om zich te verantwoorden wegens zijn regering; het was voor hem dus van belang, met de Joden op Soëdo voet te blijven. Festus schijnt een man van een minder onregelmatig karakter te zijn geweest. Hij ging al zeer spoedig naar Jeruzalem, ofschoon Paulus nu reeds twee jaar in de gevangenis zat, nog was de haat der Joden niet bedaard. Merk op, hoe godsdiensthaat de meest gekankerde is. Ook de geschiedenis van ons vaderland leert dit. Doch wat leert de Heer Jezus zijn volgelingen? Festus was hier weer het middel in Gods hand om zijn dienstknecht te bewaren. Vs. 1—12. Festus had zeker van Paulus een zeer ongunstige gedachte door de beschuldigingen zijner vijanden; doch het schijnt, dat zijn verdediging ten landvoogd van zijn onschuld overtuigde. Een goed geweten geeft in zulke gevallen meer kracht aan alle welsprekendheid. Doch ook hier had de menschenvrees bij Festus de overhand; welk een bewijs hoe de mensch een vijand Gods is; want 't is de vrees der menschen die de vrees Gods verhindert. O God, ons God, van deze ellendige keten verlossen! Paulus wist zeer wel, wat hem te Jeruzalem te wachten stond; hij kon dus niet beter doen, dan zich op een regelijker behandeling zijner zaak te beroepen; daarom appeleerde hij. Merk op, hoe sloom en schoon zijn uitspraak is: ik weiger niet te sterven. Weigert ook gij dit niet, mijn lezer? Zult gij gerust den dood te gemoed gaan? Gij zult het, indien gij waarachtig geloopt, gelijk Paulus, in Jezus Christus, den Gekruite. Maar op wie was het een groote smart voor den goede liefhebbenden Hebreër uit het Hebreense volk te verwerpen van zijn de rechtvaardigheid der Heidenen te tonen in loonen. 13—81. Agrippa van Herodes Agrippa II was een goddeloos vorst; hij werd verdacht van wellustige handelingen met zijn zuster Berenice, een grote invloed op hem schijnt te hebben geëxerd. Zie hier een nieuw voorbeeld van het kwaad door vrouwen gesticht. Welke voorbeeld herinnert gij u daarvan uit het Oude Testament? en welke uit het Nieuwe? Doch daarentegen, welke zegeningen door vrouwen voor haar echtgenoten, kinderen of anderen werden verkregen; welke liefdediensten door haar werden betoond? Misschien alle vrouwen en moeders, die dit lezen, in waarheid hun heerlijke roeping begrijpen, en door Gods genade volbrengen! Deze Agrippa was de zoon van Herodes, wiens verzetting uiteindelijk Hoofdst. XII: 23 wordt vermeld, en de achterkleinzoon van Herodes de Grote. Paulus had van dit geslacht weinig goeds te wachten. Herodes de Grote had de kinderen van Bethlehem vermoord. Herodes Antipas had Johannes (de Dooper) omgebracht; Herodes Agrippa I had James gedood, en wilde, om het volk te behagen, Peter ombrengen. Doch de Apostel wist, wie zijn bewaarder was en had niets te vreezen! Vs. 22—27. De verhooring van de geringe gevangene uit de Joden, gaf aanleiding tot een verhoor van grote pracht; doch helaas, voor al wat hier op aarde groot, edel, schoon en heerlijk is, had dit aardse grooten niet de minste oogen of oren. Wie was hier de rijke, wie de verhevene grote? Gewissch zeker de gevangen Paulus. Mogten ook wij meer en meer leren, al het andere als slijk te achten, om de uitnemendheid van Jezus, en in Hem bevonden worden? Niet hebbende onze eigen gerechtigheid, of wat anders het zou heeten mag, maar Zijne gerechtigheid, genade en heerlijkheid door het geloof. Alexander Gavazzi in Glasgow. (Particular Correspondence). De 16de en 17de van deze maand werden er twee lezingen gehouden over de beroemde volkspredikers in deze stad. De eerste lezing was over de cursus Emanuel, Garibaldi en de Faust. Ik zal het niet beschrijven, maar ik zal de spreker te schetsen die talrijke hoorders iedere oogenblik in geestdrift voor zijn Italië wist te ontsteken; maar dit is zeker, dat, al waart u op den avond van 16de als de meest conservatieve en anti-italiaanse man, de ruime City-hal vol klingelen, en u hadt Gavazzi geziert, en u hadt hem gehoord, ook spoedig uit uw hart die kreet zich af verheven: Lang leve Victor Emanuel, koning van het verenigde Italië! Lang leve Garibaldi, de eerste soldaat van Italië's bodem! Ik zal het niet wagen, ook maar iets van die eerbewering, die uitgesproken met een vuur, met een geestdrift, zelden zoo gezien, u niet eens een lach, dan wederom een glimlach afpersde, en waarin eens het Italiaanse vraagstuk schertsend, dan weerom ernstig besproken werd. De toverkracht, in de woordenvleugel van den magtigen spreker tegen, laat zich gevoelen, niet beschrijven. In zijn lezing over Garibaldi, Victor Emanuel en de paus, vergeleek Gavazzi, wiens stem, gesticuleerde en soms wilde gebaren, allemaal in vuur en vlam ten, de paus met een oud vrouw, en meende dat hij naar het heilige land moest vertrekken, en vooral naar Jericho, omdat de geur der rozen voor een oude man, zeer goed is. Als de paus gaan wil, vervolgde hij, de Italianen verwachtten een te nemen; in de twintig, veertig, in Amerika. Ik wens u nu een kort verslag te geven van een lezing, den 17de gehouden over de vorderingen, die laat, Evangelie in Italië maakt. Ik verzoek u echter steeds voor ogen te houden, dat zij werd gehouden in Glasgow, een stad in Schotland, in een Schotsche zaal, voor een Schotsch gehoor, en dat, al is die rede van het Engelsche kleed ontdaan en in een Hollandsch gewaad gestoken, zij daarom volstrekt niet verholpen is, wat den inhoud betreft. En nu verplaats u in uwe gedachte in Glasgow. Ik mag u wel geluk wenschen, dat het slechts in gedachte behoefte te zijn, waaruit, ofschoon mijn almanak mij zegt, dat het Oktober is, kan ik u in gemoed verzekeren, dat deze gure, natte 17de October wel een 17de November kon zijn. En dit zal dan ook wel de reden zijn, dat de zaal slechts tamelijk gevuld is. Om 2 uur zou de lezing beginnen. Het wordt slechts een weinig later en het ongeduld van het Schotse gehoor geeft zich op allerlei mogelijke wijze lucht; want — dit in het voorbijgaan — Schotten zijn lang niet zoo bedaard en plegtig en statig als Hollanders. Eindelijk treedt Gavazzi op; hij wordt met daverend handgeklap en groot gejuich ontvangen, en zegt o.a.: Wanneer wij willen zien, of er vooruitgang in den godsdienstigen toestand van Italië is, moeten wij beginnen met over den normalen toestand te spreken, toen wij het eerst onze politieke vrijheid kregen. Dit was in 1848, toen er slechts in 2 plaatsen in Piëmont een kleine Waldensische gemeente was. Gedurende de Bondeense republiek was er een oogenblik van vrijheid, maar men verbeelde zich toch niet, dat er in 1849 Engelisch Christendom in Italië was. Zelfs niet in Bonde. Een B.C. priester heeft in die stad een Protestantsch huwelijk ingezegend. Dit is het enige geval wat ik weet. Wij noemden hem toen een Judas Iskariot, en dat was hij. Maar, zegt iemand: wij zonden naar Bonde Bijbels en zij kwamen er. St! Men spreekt niet altijd de gehele waarheid. Er kwamen Bijbels, maar geen Christendom. Een Engelsch kapitein bracht 5000 Bijbels naar Bonde en zij kwamen er. Bravo! Mooi! Maar Bijbels moeten niet blijven in het huis van een beambte der pauselijke regering. En daar bleven zij. Bijbels moeten niet alleen komen maar ook verspreid worden. Ik kom tot 1853. Dr. de Sanctis scheidde zich toen af van de Waldensen en richtte een kerk op, onder de naam van Evangelische Kerk. Hij begon te Turijn met 20 Avondmaalgangers. Waldensen en Evangelische werkten nu samen tot bekeering der zielen en zagen op Christus alleen. Men vertelt u wel eens, dat de Italianen Protestantsch willen worden, en het slechts een haarbreed scheelt. Gij hebt zeker wel eens van politieke leugens gehoord. Nu, dit is een godsdienstige leugen. Geen enkel Italiaan droomt er van. 