None
Giampiero Alhadeff, voorzitter van de
Europese sociale Ngo’s, verdedigde het
standpunt van de Ngo's, dat volgens hem
te weinig aan bod komt in het debat. Enkele
aanbevelingen: "Een nivellering naar boven
en een harmonisering van deze normen
zodat ze een dwingende waarde krijgen;
strikte, niet onderhandelbare, toegangscriteria; rekening houden met de hele productieketen en tot slot het betrekken van
de vakbonden bij het nadenken over sociaal
en ethisch verantwoorde criteria." Wat dit
laatste betreft, zijn het de ondernemingen
die het initiatief moeten nemen…

Overigens staat in de Europese verdragen
dat er op een geïntegreerde manier
rekening moet worden gehouden met
puur economische, sociale , ethische en
milieuaspecten in hun geheel, waarbij alle
aspecten evenwaardig zijn. Dit standpunt

Giampiero Alhadeff, President of the Platform
of European Social NGOs

lter
Agence

EFPEasbl

www.socialresponsibility.be

Het maatschappelijk verantwoord
ondernemen op de Europese
agenda voor het sociaal beleid

27_28/11/01

Workshop C4: Promoten van de slagkracht van pensioenfondsen

Vragen bij de ethiek
van de pensioenindustrie
Udo Reifner, een Duitse professor Rechten,
zorgde voor een valse noot tussen de veilige veronderstellingen over de waarde van
maatschappelijk verantwoorde investeringen (MVI) die werden geopperd tijdens
deze workshop. Vertrekkend van het perspectief van de bescherming van de
consument en de investeerder, stelde hij
de vraag of de particuliere sector, ondernemigen die worden gedreven door winst,
echt ethisch kan zijn.
“Een pensioenfonds dat niet correct handelt
tegenover zij die de bijdragen betalen, kan
niet ethisch zijn”, beweerde hij, waarbij hij
verwees naar de overdracht van de sociale
zekerheid naar particuliere initiatieven in
Duitsland, en foute verkopen van particuliere fondsen in het Verenigd Koninkrijk. “Het
probleem is dat er sociale discriminatie

Dit werd echter
ontkend door
Roderick Munsters,
managing director
van de Nederlandse
pensioenfondsmanager PGGM.
 Hij verklaarde dat
Nederlandse pensioenfondsen wel
rekening houden
met ziekte en hanRoderick Munsters,
dicaps–maar hij zei
Managing Director Investments
of PGGM - Netherlands
erbij dat dit heel
duur is. Zoals anderen uit het MVI-veld aanvaardde hij wel de nood aan transparantie
zodat investeerders niet worden misleid over
de manier waarop MVI-fondsen werken.
De heer Munsters stelde vier eisen vanuit
de MVI-beweging. Hij beklemtoonde dat
het vooral noodzakelijk is om te komen tot
open richtlijnen zodat consumenten en
investeerders weten hoe al deze investeringsvehikels werken. “Ik zou willen benadrukken dat voor zover we dat kunnen
natrekken, er een grote nood aan openheid
is, iets wat het Verenigd Koninkrijk oplegt
aan pensioenfondsen. En dat zou voor elk
investeringsvehikel moeten gelden, niet
enkel voor pensioenfondsen”, zei de heer
Munster nog.
Udo Reifner, Director of the Institut Für
Finanzdienstleistungen e.V. - Germany

bestaat en dit gaat er nog op verslechteren
als we nog meer vertrouwen op de markt
en ons concentreren op winstcijfers.
Volgens mij wordt de industrie van de
financiële diensten hoe langer hoe minder
ethisch.” De heer Reiner betoogde dat de
sociale zekerheid de werklozen beschermt
en zorgt draagt voor vrouwen tijdens hun
zwangerschap of werknemers die ziek vallen. “Hebben pensioenfondsen een sociaal
doel? Neen, dus zijn ze minder ethisch dan
de sociale zekerheid, dat is zeker.”

Wat betreft de
spreiding van MVI
over de hele markt,
suggereerde hij dat
er meer onderzoek
noodzakelijk is.
 Dit sloot aan bij zijn
tweede eis: instellingen moeten
onderzoek financieren om vooruitgang
te boeken op dit
vlak. Uitgaande van
de ervaring van

www.socialresponsibility.be

Thierry Jeantet, General Secretary
of EURESA - France

PGGM, dat drie portefeuilles beheert ter
waarde van 800 miljoen euro, kiest de heer
Munsters de zijde van zij die oproepen tot
een harmonisering van MVI-kaders. We
hebben een gemeenschappelijk kader
nodig om te kunnen vergelijken (benchmarking)”, vertelde hij in de workshop. “Er
wordt wel veel lawaai gemaakt, maar er zijn
geen gemeenschappelijke doelstellingen.”
Deze oproep werd herhaald door Thierry
Jeantet, algemeen secretaries van de
Franse organisatie Euresa, die fondsen
beheert voor 20 miljoen investeerders.
Hij zei dat de meeste ondernemingen die
aangesloten zijn bij Euresa werken op een
soort van ethische basis, maar recente
ervaringen bij het ontwikkelen van investeringsrichtlijnen voor vijf Franse vakbonden
heeft aan het licht gebracht dat er een grote
variatie in benaderingen bestaat. “Dit is een
pleidooi voor de oprichting op het Europese
niveau van een platform of een agentschap
dat de indices van MVI en duurzaamheid
definieert”, zei de heer Jeantet. “Het is
noodzakelijk ervoor te zorgen dat we
convergentie proberen in te bouwen in de
methode”. Hij voegde eraan toe dat dit
noodzakelijk is doorheen het hele investeringsproces – voor externe evaluatie-instrumenten evenals voor interne processen en
methodes.
Wie het daarmee niet eens was, was Karina
Litvack, directeur MVI-onderzoek in de
Britse onderneming Friends Ivory & Sime,
dat MVI-criteria toepast in haar portefeuille
van 60 miljard euro. Ze beklemtoonde de

waarde van het vrijwillig karakter op sommige gebieden, en legde uit dat Britse pensioenfondsen niet gedwongen zijn om
bepaalde richtlijnen na te leven. “In het
Verenigd Koninkrijk is transparantie van
pensioenfondsen verplicht, maar er wordt
niet voorgeschreven wat ze moeten doen.
Dat is een mooi evenwicht”, zei ze.
 Regulering zorgt enkel voor minimum normen; We hebben veel vrijheid nodig om te
experimenteren.”
In die geest van ondersteuning in plaats
van richtinggeving, verwees mevrouw
Litvack naar recente richtlijnen die werden
gelanceerd door de Association of British
Insurers. Ze merkte ironisch op dat dit over
het algemeen geen revolutionaire organisatie is, maar dat ze richtlijnen voor transparantie in ondernemingen heeft ontwikkeld
die “bijzonder ambitieus” zijn. “Ik stel voor
dat de EU hieruit inspiratie put. Zo kunnen
we gemakkelijker aankloppen bij ondernemingen met moeilijke vragen, in de context
van bestuur en risico-management.”
Vanuit de zaal waarschuwde Rob Cartridge
van de organisatie ‘War on Want’ tegen het
vooropstellen van een enkele, hoge norm
op het vlak van MVI. “Uit onze ervaring
blijkt dat we belangrijke fondsen moeten
overtuigen om scheep te gaan met ondernemingen. Een glijdende schaal hebben
we nodig – geen exclusieve club.”

Karina Livack, Director Research Socially Responsible
Investment of Friends Ivory and Sime - United Kingdom

www.socialresponsibility.be

lter
Agence

EFPEasbl

Het maatschappelijk verantwoord
ondernemen op de Europese
agenda voor het sociaal beleid

27_28/11/01

Opening: Verantwoordelijk, maar tegenover wie?

Johan Vande Lanotte: Hoog tijd om van
"nice to do" over te stappen op "have to do"

Johan Vande Lanotte, Belgian Minister for Social Integration
and Social Economy

Voor de Belgische vice-eerste minister
Johan Vande Lanotte is het hete hangijzer
van het maatschappelijk verantwoord
ondernemen (MVO) op een scharniermoment aangekomen. "Het wordt nu hoog tijd
dat we MVO handen en voeten geven,"
aldus de minister. "Nu het moeilijker gaat,
is MVO juist meer nodig." Hamvraag is welk
beleid en welke overheidsmaatregelen
nodig zijn. Bedrijven kunnen vrijwillig werk
van MVO maken, maar dat is geen vrijbrief
voor willekeur. De overheid moet vooral
waken over de kwaliteit van instrumenten
allerhande. Bestaande overheidsregels zijn
complementair. Overal in het bedrijfswereld
moet MVO van ‘nice to do’ doorgroeien
naar ‘have to do’. Dit gebeuren is voor de
minister een uniek moment om alle belanghebbenden van gedachten te laten wisselen. Zo erkennen zij het gemeenschappelijk
belang in MVO.
 Anna Diamantopoulou: "CSR is not part
of the problem, it is part of the solution"
De toenemende belangstelling van de overheid voor MVO loopt volgens Europees

commissaris voor
werkgelegenheid en
sociale zaken, Anna
Diamantopoulou,
parallel met een
explosie in maatschappelijke belangstelling. Dat critici van
het MVO en van het
Europese Groenboek
verstoringen van de
Anna Diamantopoulou,
European Commissioner for
vrije markt vrezen,
Employment and Social Affairs
wijst erop dat zij misleid of dom zijn. Hun kritiek beklemtoont
wel dat we met feiten voor MVO moeten
pleiten, niet met holle woorden. Dan wordt
duidelijk dat je de belanghebbenden niet
tegen elkaar moet blijven opzetten, maar
dat zij via hun gemeenschappelijke belangen versterkt uit het debat komen. Overleg
en evenwicht worden wereldwijde normen.
Het gevaar voor nieuw corporatisme kunnen we afwentelen door openheid en internationale acties te creëren. "CSR is not part
of the problem, it is part of the solution,"
besluit zij.
Richard Howitt: Europa- en MVOkenners kunnen samen acties uitwerken
De rapporteur voor MVO en ethische handel in het Europees parlement, Richard
Howitt, merkt op dat sommige bedrijven in
MVO een tersluikse manier zien om nieuwe
sociale verplichtingen op te leggen
en dat vakbonden
het ook verdacht
vinden vanuit de
klassieke sociale
aanpak. Dit sterkt
hem in zijn overtuiging dat beide
partijen zich moeten open stellen
voor een benadering waarin vrijwilligerswerk en
Richard Howitt, MEP, Rapporteur
regelgeving
of the European Parliament on
CSR and ethical trade

www.socialresponsibility.be

samengaan. Het Groenboek is niet eurocentrisch. Europa kan juist op het wereldtoneel inzake MVO het voortouw nemen.
MVO heeft een enorme potentie om sociale
en ecologische investeringen op grote
schaal op gang te brengen. De Europese
commissie moet echter niet komen dicteren
wat in deze goed en slecht zou zijn. Europa
moet impact- en actiegericht te werk gaan.
 Europa-kenners en MVO-kenners kunnen op
deze tweedaagse elkaar leren kennen om
samen tot richtlijnen voor acties te komen.
Joao Proenca: "Slechts 15% van de
bedrijven passen hun codes toe"
Volgens OESO-cijfers respecteert slechts
15% van de bedrijven de eigen sociale
codes. Voor Joao Proenca, lid van het uitvoerend comité va de Europese vakbondsorganisatie EUTC, zegt dit veel over de
manier waarop bedrijven op de werkvloer
met MVO omgaan. De mondialisering van
bedrijven maakt het oncontroleerbaar voor
klassieke nationale overheden. Er is nieuwe
regulering op Europees niveau nodig. Men
moet erover waken dat er geen slechte
sociale praktijken naar de derde wereld
worden uitgevoerd en dat de sociale rechten eerst binnen de bedrijven worden
gerespecteerd. Codes en charters moeten
overgangsregelingen zijn en de bestaande
overheidsreglementering niet vervangen. In
bedrijven is vooral meer participatie van
werknemers aan de orde. Hopelijk komt
Europa onder het Belgisch voorzitterschap
tot concrete voorstellen om een sociaal
model uit te bouwen dat op alle bedrijven
slaat, ook op de KMO’s.
Wilfried Beirnaert: "It pays to be socially
responsible, for companies"
Volgens de voorzitter van het beleidscomité
voor sociale zaken bij de Europese
patroonsorganisatie UNICE, Wilfried
Beirnaert, halen bedrijven uit MVO een
troefkaart en een meerwaarde. Hij beklemtoont het belang van vrijwilligheid, maar
merkt dat het Europese Groenboek zich
bezondigt aan dirigistische trekjes. In deze
materie is de verleiding om te oversimplificeren en modellen op te leggen is groot.
"We moeten bedrijven niet gaan onderverdelen in goede,
slechte en lelijke.
 Trouwens, het
Groenboek
vraagt bedrijven
om boven op
de regelgeving
MVO-inspanningen te doen. Dat
valt niet te rijmen
met extra regelgeving." Hij ziet
zo veel versWielfried Beirnaert, Chairman of
chillen in situathe Social Affairs Policy Committee
of UNICE
ties van bedrijven dat men best MVO aan een eigen specifieke invulling overlaat. Europa hoeft geen
regelgeving meer te creëren. Er zijn internationaal al genoeg standaarden vastgelegd.
Joao Proenca, General Secretary of the Uniao Geral de
Trabalhadores (UGT) and Member of the Executive Committee
of ETUC

www.socialresponsibility.be

lter
Agence

EFPEasbl

Het maatschappelijk verantwoord
ondernemen op de Europese
agenda voor het sociaal beleid

27_28/11/01

Rondetafel: De impact van ontwikkeling inzake maatschappelijk verantwoord
ondernemen op het overheidsbeleid

Wie zegt hier dat we het niet eens zijn?
concreet willen inzetten in hun eigen
context." Daarom richt een belangrijk deel
van de werkzaamheden van CSR zich op
het uitwisselen van praktijkvoorbeelden. De
kwestie van de transparantie en de doeltreffendheid van MVO wordt bijvoorbeeld aangepakt door het verbeteren van de
aansprakelijkheidsinstrumenten en door
erover te gaan spreken in business schools.
Etienne Davignon, Chair of CSR Europe Advisory Board and
Chris Marsden, Amnesty International Business Group

De tweede en laatste plenaire zitting gaf het
woord aan vertegenwoordigers van de vier
grote groepen van sociale spelers die
betrokken zijn bij maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Jean Lapeyre,
adjunct-algemeen secretaris van het
Europees Vakverbond (ETUC), Etienne
Davignon, voorzitter van CSR Europe en
Chris Marsden van de Amnesty
International Business Group gingen eerst
met elkaar in debat, waarna de conferentie
werd afgesloten door minister Onkelinx,
voorzitster van de Raad Werkgelegenheid
en Sociale Zaken en door Odile Quintin,
directrice van het DG Werkgelegenheid en
Sociale Zaken van de Commissie.
 Het beste is de vriend van het goede
Werkgevers en vakbonden geven uitleg bij
hun bedoelingen. Jean Lapeyre : "Wij willen
niet de lekkerbek uithangen: wij willen de
geloofwaardigheid
van MVO opkrikken
omdat dit de sociale rechtvaardigheid
en het Europese
model vooruithelpt". Etienne
Davignon: "CSR
verzamelt ondernemingen, die niet de
grote wereldproblemen willen oplosJean Lapeyre, Deputy General
sen, maar zich wel
Secretary of ETUC

Voor Jean Lapeyre is het belangrijkste element bij MVO de evaluatie en de daaruit
volgende heroriëntering van de strategieën.
 De ETUC eist dus een gelijkvormig
Europees kader op het vlak van evaluatie,
rating en certificatie. Omdat "ondernemingen een natuurlijke neiging hebben
om sociale en milieukosten af te schuiven
op anderen."
Chris Marsden zegt dat de belangrijkste
vooruitgang die werd geboekt op het vlak
van MVO er kwam onder druk van de ngo's
en hij legt vooral de nadruk op de "enabling
role" van de overheid, bij het begeleiden
van ondernemingen die zich willen transformeren. "Het goede moet het beste worden,
en iedereen moet een aanvaardbare minimumdrempel halen. Een regeling die zou
uitgaan van de sociaal meest performante
ervaring zou gevaarlijk zijn."
Hoe minder hoe beter?
Is het voluntarisme van ondernemingen
op het vlak van MVO een noodzakelijke
tussenstap? Of is het onmogelijk om er een
basis van maatschappelijke vooruitgang
van te maken ? Deze vragen die tijdens de
hele conferentie aan bod kwamen, werden
nieuw leven ingeblazen toen de sprekers
het hadden over sociale audits. Etienne
Davignon verdedigt natuurlijk de stelling
dat de staat garant moet staan voor het
algemeen belang, maar hij is niet bereid
om de ETUC te volgen als deze van de
Commissie eist om een richtlijn over de
sociale audits klaar te stomen. "Dit zou

www.socialresponsibility.be

ons in een situatie brengen die de normen
naar beneden toe zal nivelleren, nog afgezien van wat veel ondernemingen vandaag
al doen." Waarop Jean Lapeyre opveerde
om een oproep te doen aan de werkgevers,
de overheid en de ngo's om samen met de
vakbonden aan tafel te gaan zitten om te
overleggen over welke resultaten ondernemingen op korte termijn zouden moeten
voorleggen. "Ik zie niet in hoe een minimale
transparantienorm de ondernemingen die
verder zouden willen gaan, zou beperken.
 In een latere fase kunnen we de criteria
verfijnen. In het begin zal dat natuurlijk vrij
goed worden nageleefd, maar wij willen
profiteren van de ruimte die we hebben
om het initiatief te nemen."
Een derde pijler
Laurette Onkelinx had het over de doelstellingen van het Voorzitterschap. Het gaat
vooral om het identificeren van interessante

Laurette Onkelinx, Belgian Minister for Employment

beleidslijnen en initiatieven en over de vraag
hoe de Unie dat moet aanpakken. "Dat is
dus helemaal iets anders dan een eenzijdige visie op MVO geven." Wat de minister
niet verhindert om partij te kiezen voor een
sterke verankering van MVO in het Europese sociale model, zelfs om er de derde
pijler van te maken, naast:
- de rechten van de werknemers en de
sociale bescherming;
- en het sociaal overleg.
omtrent gedragscodes, sociale labels enz.,
met een extra klemtoon op de hefboomfunctie van openbare aanbestedingen. Ook
al moet het volgens de minister vooral om
vrijwillige acties gaan, toch vindt ze dat de
Unie een rol moet spelen als het gaat over
coherentie en transparantie. Volgende stap:
de Raad Werkgelegenheid van 3 december
moet een MVO-resolutie goedkeuren.
Binnenkort een Witboek
Door aan te tonen dat MVO in het jaar 2001
werkelijk een vaste waarde werd op het
Europese politieke toneel, toonde Odile
Quintin meteen
ook hoe dat
past in een ruimere politieke
opvatting, die al
aan bod kwam
tijdens de laatse
topconferenties
en bestaat in het
versterken van
de band tussen
kwaliteit en performantie.
 MVO is een
extra element
Odile Quintin, Director-general
of the European Employment
op het palet
van instrumenten and Social Affairs DG
waarover de Unie beschikt op het vlak van
het sociale. MVO heeft te maken met innovatie in de zin dat het "geïntegreerd is in
praktijken die verder gaan dan de bestaande regels, of waarbij die regels op een innoverende manier worden toegepast." De
Commissie is zich ook bewust van haar
"enabling role" en zal binnenkort een wedstrijd voor ondernemingen uitschrijven.
Ze wil de innovaties ook verder veralgemenen, desnoods door gemeenschappelijke
normen voor te stellen, maar altijd via
"initiatieven die meer steunen op samenwerking dan op bestraffing". Een gelegenheid om het veld van het sociaal overleg
te verruimen. En te mikken op "het
engagement van de ondernemingen,
wat de beste motor blijft voor performantie en competitiviteit".
Ze illustreerde deze uitdaging door te
verwijzen naar de talrijke vragen die tijdens
deze conferentie werden opgeworpen
www.socialresponsibility.be

lter
Agence

EFPEasbl.
