De bazuin; gereformeerde stemmen uit de Christelijke Afgescheidene Kerk in Nederland-kerk-, nieuws- en advertentieblad, jrg 15, 1867, no. 49, 06-12-1867 
VIJFTIENDE JAARGANG. (VIERDE KWARTAAL.) Ilifv. D_ IFPI p.*» jKppgg& n^f tffiffilw B&rai» igHg msb BMilHHB^ fisal ilfl «sa lip fel g® m Jfëm lii O S|| mllm ffia f ' ' f|É8?^^ M Mjffl M&W m kII tllü li» t;.^lt I 5 i —, STEIIEKf UIT DE CHRISTELIJKE AFG. GEREF. KERK M NEDERLAND. (TEN VOORDEELE DER THEOLOGISCHE SCHOOL TE KAMPEN.) Joël II la. Blaast de Bazuin! VRIJDAG, 6 DECEMBER 1867. Komt herwaarts tot Mij, allen die vermoeid en belast zijt, en Ik zal u ruste geven. Matth.11: 28. Dit Blad wordt wekelijks, des Vrijdags uitgegeven. Abonnementsprijs, per drie maanden, franco per post, door geheel het Rijk/1.50. Voor Amerika en ZuidAfrika/2.50. Voor Oost-Friesland ƒ 2.—. Abonnementen buiten het Rijk motten per kwartaal vóóruit worden betaald. Prijs van afzonderlijke pommers lSj ct. Uitgever S. VAN VELZEN Jr. te Kampen. Prijs der advertentiën van 1—10 regels ƒ 1.—; elke regel meer 10 ets., buiten het zegelregt. Boekh.-adv. 3/2 maal. — Advertentiën en bestellingen gelieve men op werkdagen vrachtvrij te adresseren aan den Uitgever; Kerken Schoolnieuws, benevens in te zenden Stukken aan de Redactie te Kampen. Strijd te Bunschoten in 1836—1840. VIII. We zijn dan ten einde met onze beschrijving van der menschen strjjd tegen , — van der vervolgden strijd onder — en van des Heeren strijd vóór de Afgescheiden gemeente te Bunschoten. Met een kort historisch overzigt van de vruchten, ^ der vervolging, èn der Afscheiding zelve (waarom etl waartegen de strijd was), besluiten wij. "Gij zult van allen gehaat worden, om Mijnen nan>e. Ik ben met u lieden al de dagen, tot aan de voleinding der wereld. Be poorten der hel zullen Mijne gemeente niet overweldigen. —Deze toezeggingen des Heeren zullen steeds in vervulling overgaan, wanneer de kinderen Gods, getrouw" aan hunne roeping, van de leugen- en zonde-lievende wereld zich onderscheiden, »om de Deugden te verkondigen desgenen, die hen geroepen heeft uit de duisternis tot zijn wonderbaar licht." Zoo ging het ook hier. De haat, die men hier ervaren moest, is meegedeeld; de hulp en ondersteuning is gebleken. Werd de vervolging begonnen, om de onmengbare bestanddeelen van waarheid en leugen, van Sion en Babel ineen te dringen — even als van eene andere vijandelijke poging, mogen we ook hiervan zeggen: «Alzoo zegt de Heere Heere: het zal niet bestaan, noch het zal niet gelukken." Jes. 7:7. Toen de vervolging aanving, waren er nog geen dertig lidmaten, bij onze gemeente; bij 't einde derzelve, was het getal tot honderd vier en dertig lidmaten geklommen, buiten de volwassen doopleden en de kinderen. Hij behoeft nog geen Afgescheidene te wezen, die ook hier moet zien, dat de oude kerk-historie nog telkens in nieuwe aanschouwing treedt, en ook deze: //Hoe zij het meer verdrukten, hoe het meer vermeerderde en hoe het meer wies; zoodat zij verdrietig waren van wege de kinderen Israëls." (Exod. 1 : 12.) En wat opmerkelijk was, — deze lidmaten waren bijna alle leden geweest van 't Hervormd kerkgenootschap, 't welk de Haagsche Synode door kracht en geweld van soldaten en bajonet, had zoeken bijeen te houden. Wat de innerlijke vruchten der vervolging betreft, — ook deze openbaarden zich, getuigt ons volk nu nog, zooals meest altijd, in honger en dorst, naar de waarheid, groote prijsstelling op de ordinantiën en instellingen des Heeren, zuchten en vlugten naar den Troon der hulp en der genade, liefde en vereeniging onder elkander, en dragen van elkanders lasten. //Bast, roest," maar lijden trekt naar 't Hoofd en bindt de leden zamen. Hebr. 12 : 2, <5. 2 Ihess. 1 : 3, 4. «Zalig zijt gij, als u de menschen smaden en vervolgen en liegende alle kwaad tegen u spreken om Mijnentwil." Matth. 5 : 11. Deze belolte is ten tijde der verdrukking , aan de vele kinderen Gods welke er toen in moesten deelen, niet onvervuld gebleven. Indien Stefanus door woedende vijanden omringd, met den dood gedreigd wordt, dan rijst de groote Herder der schapen van Zijn rustplaats op, en staat aan de regterhand Gods, om te letten op, te zorgen voor en zalige blijdschap te geven aan zijn lijdenden getuige. (Hand. 7 . 54—56). Zóó zijn ook hier de vreedzame vruchten der geregtigheid, in de vierjarige verdrukking, op onderscheidene wijze genoten. Noodgevoel aan, roepen tot, onderhandelingen meteen levend God; hopen tegen hope; blijdschap in droefheid; vrede in strijd; moed in moedeloosheid; Psalmen zingen onder dreigend wapen-gekletter; oploopende, bruisende hartstogten getemd; krachtige handen gebonden; moedige mannen stil als gespeende kinderen; vreesachtige vrouwen, onder krijgsgevaar, moedig als helden; bloöhartige kinderen , als mannen 't gevaar trotseerende; liefde tot vijanden; zegenen, die vloeken; weldoen, die haten; bidden voor degenen , die geweld aandoen en vervolgen, — deze vruchten van 't lijden om Christi naam, zijn in den tijd der vervolging, zoowel op andere plaatsen als ook hier, niet vreemd gebleven. Yelen, die reeds ingegaan zijn in den vrede, hebben de getuigenissen hiervan nagelaten; de nog levende lijdero, spreken nog van de zoetheid der teugen, uit dien lijdens-beker. Niet als of allen die genaden en deugden tegelijk hadden: bij den een openbaarde zich deze, bij een ander weer eene andere vrucht; niet alsof één der lijdenden, in ééne dier deugden volmaakt was of ten allen tijde en in elke omstandigheid dezelfde mate van beoefening had; veel minder nog, dat wij een lauwerkrans willen vlechten voor die arme zondaars, om hun lijden en strijden. De opregten zouden die kroonen toch van zich werpen en ons toeroepen: "yfat hadden wij, dat wij niet ontvangen hadden ? Die roemt, roeme in den Heere! Het is een bederf voor personen en gemeenten, met den bloeijenden Aarons-staf te willen pronken: die behoort weggeborgen te worden in het Heiligdom, Gode ter eere; anders veranderen de amandelen in bittere beziën van hoogmoed en stille gerustheid. Maar, gelijk de dorre Aarons-staf, na zijn bloeijen eerst aan 't volk getoond werd, om Gods keuze en magt te toonen (Nurn. 17 : 8—10), zoo worden ook hier deze bloesems en vruchten vermeld, opdat de Heere geprezen en zijn volk in lijdens- en pröefwegen, bemoedigd moge worden. Onze belijdenis. Art. 18. Van de vervulling der belofte van ome verlossing en de menschtcording van Gods Zoon daartoe. 1. Wie is Jezus P Deze vraag, in onze eeuw weder op den voorgrond geplaatst, was reeds in de dagen van des Heeren omwandeling op aarde de groote strijdvraag van alle partijen, en de hoofdvraag in de Apostolische eeuw. Vóór de ontwikkeling van het gnosticisme, had men te doen met de twee uitersten van Ebionitisme en docetisme. De Ebionieten ontkenden de Godheid des Heeren, de Doceten Zijne waarachtige menschheid. Tegen beide dwalingen werd de gemeente reeds door de schriften van den Apostel Johannes gewaarschuwd, en er opmerkzaam opgemaakt, dat in beide opvattingen de verloochening lag van Jezus als den Christus. Niet minder dan de Godheid des Heeren, wordt Zijn ware menschheid in de schriften des N. T. in het licht gesteld. Een Zaligmaker, die alleen Zoon van God is, zou ons evenmin baten als een die alleen Zoon des menschen is. De dwaling der Doceten is derhalve niet minder gevaarlijk dan die der Ebionieten. 2. Onderscheiden malen heeft men de rechtzinnige opvatting van de leer aangaande Christus (Christologie) beschuldigd van docetisme. In hoeverre die beschuldiging eenigen grond heeft, behoeft bier niet uitgemaakt te worden. Zeker is het, dat in onze belijdenis geen spoor van docetisme te vinden is, en aan de ware menschheid des Heeren niets wordt te kort gedaan. In ons art. wordt aldus over de menschheid van Jezus gesproken: God heeft, ten tijde door Hem bestemd, Zijn eeniggeboren en eeuwigen Zoon in de wereld gezonden. Die de gedaante van een knecht heeft aangenomen en den mensch gelijk geworden is, waarachtig aannemende de menschelijke natuur, met al hare zwakheden {uitgenomen de sonde) ontvangen zijnde in het ligchaam der gelukzalige maagd Maria, door de kracht des H. Geestes, zonder mans toedoen. En Hij heeft niet alleen de menschelijke natuur aangenomen zooveel het ligchaam aangaat, maar ook eene ware menschelijke ziel, opdat Hij een waar mensch zou zijn. Men ziet uit deze woorden welk begrip de Gereformeerde Kerk heeft van de menschelijke natuur van Christus. Zij beslaat, even als de onze, in ziel en lichaam, waarom Hij ook met nadruk fde mensch" genoemd wordt Rom. 5 : 15, 1 Cor. 15 : 45 , 1 Tim. 2:5; terwijl uit plaatsen als Math. 27 : 50, Hand. 2 : 31 blijkt dat Hij een geest, in onderscheiding van het lichaam, heeft. Ook weten wij, dat Hij, even als de kinderen, vleesch en bloed is deelachtig geworden Heb. 2 : 14, en geboren is uit eene vrouw Gal. 4 : 4. Dit belijden wij (tegen de ketterij der wederdoopers) die loochenen dat Christus menschlijk vleesch van Zijne moedtr heeft aangenomen, dat Christus is deelachtig geworden het vleesch en bloed der kinderen; dat Hij eene vrucht der ledenen Davids is , naar het vleesch; geboren uit het zaad van David naar het vleesch, eene vrucht des buiks van Maria; geworden uit eene vrouw ; eene spruit; eene scheut uit den wortel van Jesse; gesproten uit het geslacht van Juda ; afkomstig van de Joden naar het vleesch; uit het zaad van Abraham, aangezien Hij aangenomen heeft hel zaad (de natuur) van Abraham en is zijnen broeders in alles gelijk geworden, uitgenomen de zonde. Geheel deze voorstelling is bijna woordelijk uit de Schrift genomen, en behoeft dus geen rechtvaardiging. Ook is het in onze dagen niet meer noodig in ernst te bewijzen dat Jezus werkelijk uit eene vrouw geboren is, en zijn menschelijk lichaam niet uit den hemel heeft medegebracht! Is Hij waarlijk een mensch als wij, dan moet Hij eene moeder gehad hebben. Waartoe wordt ons anders Zijne Davidische afkomst zoo breedvoerig verhaald, in de twee geslachtregisters, indien het niet is om te toonen dat Jezus werkelijk uit de lendenen van David gesproten is? Hij, Jezus, was immers (zoo men meende) de zoon van Jozef, zoon van Jacob, die uit Salomo afstamde, Matheus, maar eigenlijk was Hij de zoon van Heli (vader van Maria) die uit een anderen zoon van David, Nathan, afstamde, Lucas 3. Wij nemen dus aan dat Jezus op de gewone wijze is geboren Luc. 2 en ook naar lichaam en geest op zuiver menschelijke wijze is ontwikkeld Luc. 2 : 40, 52. Ook zien wij Hem onderworpen aan al de zwakheden der menschelijke natuur. Hij heeft hcnger Math. 4:2,21:18. Mare. 11 : 12. Ook lijdt Hij dorst Joh. 4:7, 19 : 28. Hij kent vermoeidheid Joh. 4 : 6 en slaapt Math. 8 : 24. Luc. 8 : 23. Smart en tranen zijn Hem zoo min vreemd als ons Math. 26 : 28, Joh. 11 : 35; en Hij sterft als een mensch, en wordt begraven als een mensch, om op den derden dag op te staan, gelijk alle menschen eens lichamelijk opstaan zullen. Math. 27 : 50, Joh. 19 : 38—40, Hand. 2 : 30—32, 24 : 15. Uit dit alles volgt, dat Zijn verzoeking door den duivel Math. 4 : 1—10 ook een werkelijke en niet slechts een schijnverzoeking is geweest, waarvan Hij de kracht toch niet gevoelde, omdat Hij God was. Hierdoor zou niet alleen de beteekenis van de verzoeking voor Jezus geheel vernietigd worden, maar ook de geloovigen worden beroofd van den dierbaren troost, die in den strijd en de overwinning des Heeren voor hen opgesloten is. Wij gelooven dat Jezus onmogelijk kon zondigen; doch niet omdat de verzoeking voor Hem geen werkelijkheid had, maar omdat Zijn Goddelijke persoon, persoonlijk zich met de menschelijke natuur, in eenheid des persoons, heeft vereenigd. Aan den Heer Redacteur van de Bazuin. WelEerwaarde Heer! Heden avond ontving ik de Bazuin en terstond viel mijne aandacht op een concept-adres van de kerkeraden der klasse Amsterdam, gerigt aan de Tweede Kamer der staten-generaal. De Adressanten gevoelen zich verongelijkt, omdat de Afgescheidene bedienaren der Godsdienst van Eegeeringswege geen bezoldiging genieten, terwijl de bedienaren van andere door de Eegeering erkende kerkgenootschappen allen een inkomen uit 'slands kas genieten. De Adressanten geven het verlangen te kennen, dat de Afgescheidenen in dezelfde regten zullen deelen. Zij gevoelen, zich bezwaard, de lasten met alle anderen te moeten dragen en daarentegen van de voorregten, die andere gezindten genieten — in casuquo het genieten van bezoldiging harer leeraren — te moeten derven. Zij verlangen de heffing van dit bezwaar; dat de gemeenten ontheven worden van de belastingen van de Kerkgenootschappen; of dat hun, indien het status quo blijft, de daarvoor gestelde belasting worde gerestitueerd. Toen ik dit las verblijdde ik mij, dat men onzerzijds zich zijn belang en zijn regt bewust blijft. Evenwel, ik kan mij niet onthouden mijne schouders op te halen wegens het bovengenoemde adres. Ik zou mij echter met deze zaak niet inlaten, indien de Adressanten de andere Kerkeraden niet uitnoodigden om hunne adhezie aan hun adres te verleenen. Te meer kan ik mij thans niet onthouden over deze zaak een woord in de Bazuin te plaatsen, om reden het mij reeds dikwerf gebleken is, dat er onzerzijds bij velen een onjuist begrip bestaat, betrekkelijk onze verhouding tot het Gouvernement. De eenige grond, waarop eenige godsdienstige gezindte, aanspraak kan maken op de bezoldiging harer geestelijken of leeraars, is gelegen in art. 168 der grondwet. Dat art. spreekt van «godsdienstige gezindheden". De vraag is dus: Wat verstaat de Eegeering door «godsdienstige gezindheden" ? Wordt daardoor bedoeld alle gods¬ dienstige rigtingen, die zich in den lande openbaren ; of verstaat zij daardoor de verschillende kerkgenootschappen? Zien wij art. 169 der grondwet in, dan wordt het terstond duidelijk, dat in de grondwet de woorden: «godsdienstige gezindte" en «kerkgenootschap" identische begrippen zijn; want wat in art. 168 «gezindte" genoemd wordt, heet in art. 169 //Kerkgenootschap." Op dezen grond is het ook dat een vroegere minister van eeredienst — ik meen Bosscha — een aanzoek van ons om traktament van de hand heeft gewezen. De minister verklaarde, dat de Afgescheidenen der Eegeering wel bekend waren in hunne kwaliteit als individueele gemeenten, (zoo zijn ze immers door de Eegering erkend (1) ) maar dat aan de Eegeering geen Afgescheidene Kerk of Kerkgenootschap bekend was. Onzerzijds is ingewikkeld hetzelfde erkend, terwijl men, eenige jaren geleden, met de Eegeering heeft onderhandeld om als kerkgenootschap erkend te worden. Die onderhandelingen zijn toen afgesprongen op den eisch, dat wij bij den voorn. Christelijk Afgescheiden het epitheton Gereformeerd begeerden, hetwelk de minister weigerde te verleenen, terwijl hij beweerde, dat dit ingrijpen zou in den titel der Herv. Kerk. (2) Eenige jaren geleden interpelleerde de Heer Mackay den minister, waarom de Chr. Afgesch. steeds verstoken bleven van lands traktement. De minister — ik meen Torbecke — antwoordde daarop, dat de Afgescheidenen geen kerkgenootschap uitmaakten en de Grondwet sprak slechts van kerkgenootschappen. Maar dat zij terstond traktement zouden kunnen bekomen, gelijk de andere genootschappen , wanneer zij zich als zoodanig door de Eegeering lieten erkennen. Hieruit wordt onze verhouding tot de Eegeering duidelijk. De Afgescheidenen bestaan slechts als gemeenten, niet als gezindte of kerkgenootschap in den zin der Grondwet. Handelt de Eeegering in dezen met ons naar regt, of geschiedt ons onregt? Ik ben steeds van meening geweest, dat zij ons geen onregt aandoet. Of zou de Eegeering niet alle sekten en scheurmakers, die zich dagelijks opdoen, moeten bezoldigen, indien zij ons in kwaliteit van individueele gemeenten traktement verleende? Waar zou het heen, indien art. 168 der Grondwet in dien zin moest uitgelegd worden? Dit kan nimmer den zin van art. 168 als der Gr. zijn. Indien de ontwerpers van dit artikel en de Staten-Generaal, etc. dit bedoeld hadden, dan mogt men wel denken, dat zij half in slaap waren. Wanneer wij dus op juridisch standpunt, waarop wij ons hier moeten plaatsen, geen kerkgenootschap zijn , en de Grondwet kerkgenootschappen , of derzelver leeraars, alleen het regt van bezoldigingen te genieten, toekent, hoe kunnen wij dan, op eenigen regtsgrond, aanspraak maken op traktement? Onzerzijds mogen wij een georganiseerd kerkgenootschap zijn, maar waarvoor wij zeiven ons beschouwen, daar dient ook de Eegeering ons voor te erkennen, anders baat ons onze organisatie tegenover de Eegeering niets. Onze klasse, prov. vergaderingen en synode wordt door de Eegeering eenvoudig niet erkend. Dit bleek voor eenige jaren duidelijk in de kwestie tusschen den kerkeraad van Heerde en den gesuspendeerden predikant Teunis, in zake van het eigendomsregt der kerk aldaar. De regtbank te Arnhem kende aan Teunis c. s. het eigendomsregt tue, om reden, dat zij beschouwd werden als wettige vertegenwoordiging der gemeente, terwijl besluiten van hoogere kerkvergaderingen niet erkend werden. Alleen de gemeente was bij de wet erkend, geen Afgescheidene kerk. Het wordt m. i. hoog tijd, dat men zich onzerzijds onze verhouding tot de Eegeering wel bewust worde; want eerst dan zal men den regten weg kunnen bewandelen; alleen dan kan men op grond van art. 168 der Grondwet van de Eegeering traktement erlangen. Ook is art. 168 der Grondwet de eenige grond, waarop wij als dan — en niet eerder — aanspraak kunnen maken op subsidie uit 's lands kas. (1) Dus als Independente gemeenten. (2) Men maakte zijne Excellentie de opmerking, dat ook de Eemonstranten den naam Gereformeerd bezigden. De minister antwoordde hierop, dat zij dit welligt wel deden, maar, dat de Eegeering het niet erkende. Het motief door de kommissie ad hoe, boven genoemd, aangevoerd, dat wij ook betalen voor de behoefte van andere genootschappen, is van nul en geener waarde. Wanneer men dat aanroert schijnt men te vergeten op welke voorwaarde men i de vrijheid — die ellendige misgreep — van de Eegeering heeft gekocht. Was daaronder ook niet I begrepen, dat wij zelf voor de behoeften van onze leeraren moesten zorgen ? Indien wij nu spreken van billijkheid, dan kan de Eegeering volstaan met ons te wijzen op de voorwaarden, waarop de ' vrijheid door ons verkregen is. En wat zouden ! wij daar tegen zeggen ? — Niets; met beschaamde aangezigten zouden wij moeten heengaan. Eenmaal hebben wij daarin genoegen genomen, spreken wij nu van achteren: het is billijk dat wij ook deelen in de regten der andere genootschappen, 1 dan doen wij even gelijk een ontevreden kind, dat van zijn vader het zijne heeft ontvangen, maar later ziet dat dit tot zijne schade is en nu komt om met zijne broeders gelijk gesteld te | worden. Laten wij toeh die figuur niet langer maken. Maar wat dan? — Ons als Christelijk Afgescheiden Kerkgenootschap door de Eegeering doen erkennen en dan, met de vinger op art. 168 der Grondwet onze aanspraken doen gelden. De erkenning heeft de llegeering eenmaal willen I verleenen en ik twijfel niet of zij zal nog bereid zijn om dit te doen; ja ik geloof, zij mag noch kan die erkenning niet weigeren, indien er in j onze leer of kerkinrigting niets kan aangewezen | worden , wat in strijd is met de algemeene belangen van staat of burgerschap. « «Maar dan moeten wij het woord gereformeerd missen," zegt misschien deze of gene, dien dat woord zeer lief is. Geloof mij, dat woord is mij ook zeer lief; maar, mijn lieve broeder! weet Gij niet, dat Gij dat woord reeds mist, sedert Gij er genoegen in naamt, u als Christel. Afgescheiden gemeente te laten erkennen? Wanneer men van de Eegeering erlangt dezen titel te bezitten , dan vraagt men iets waarvan men vroeger reeds afstand gedaan heeft, n. 1. van den titel, niet van de zaak , want men heeft bij het overleggen van de Reglementen wel zorg gedragen daarin op te nemen dat de formulieren van eenheid enz. de uitdrukking van onze leer zijn. Gereformeerden zijn wij dus wel gebleven, ofschoon wij den naam, bij de ' Eegeering hebben laten varen. De Adressanten bovengenoemd, spreken van «belastingen voor kerkgenootschappen en verlan- i gen restituëering daarvan, ingeval het status : quo desbetreffende blijft." Eilievel sedert wanneer wordt er in Nederland belasting voor kerkgenootschappen geheven? — En bij welke wet? Mij is zulks onbekend en ik twijfel niet of de //kommissie ad hoe" zal te vergeefs alle Staatsbladen doorbladeren om deze wet te zoeken. //Indien het status quo blijft, verlangen de Adressanten restitutie van betaalde belasting." Indien de «kommissie ad hoe" zich hier op juridisch standpunt wil plaatsen, dan dient zij te weigeren die belasting te betalen en de Eegeering deswege een proces aan te doen. Eerst zal men dan moeten aantoonen, welke die bewuste kerkbelasting is en daarna, dat wij niet gehouden zijn haar te betalen. De Eegeering — dit zien wij — meent, dat wij ze schuldig zijn, anders zou zij ze niet van ons vorderen. De Adressanten oordeelen, dat de gemeenten over het algemeen gaarne adhezie aan hun adres willen verleenen. Ter wille van de goede zaak acht ik mij geroepen de gemeenten ernstig aan te raden, die adhezie niet te verleenen. Ik ben de Adressanten dankbaar voor hun ijver en goedwilligheid , maar ik durf mijn hand niet plaatsen onder hun adres. Het maakt een figuur in de Tweede Kamer. Wat men daar ter plaatse verzoekt, moet regtsgrond hebben, en die wordt in het bewuste adres naar mijne bescheiden meening geheel gemist, die kon er niet zijn, omdat de conditio sine qua non, erkenning voor kerk door den staat, ontbreekt. Helaas! wanneer zal dit geschieden en wanneer zal men zijn belang eens regt beginnen in te zien? Mogt dit een en ander daartoe iets bijdragen, dan reken ik mijn schrij' ven ten hoogsten beloond. Met hoogachting en broedergroete, Mar rum, TJEerw. Dv. Dienaar, den 29 Nov. 1867. E. Sybkidi. Na de lezing van dit stuk, is ook ons oordeel dat het beter is dat de kerkeraden zich vereenigen om pogingen aan te wenden dat onze kerk als zoodanig erkend worde, dan adhaesie te geven aan het adres waarvan hier sprake is. In elk geval verblijden wij ons, dat deze zaak eens algemeen en ernstig ter sprake komt. lied. De zending. Onlangs in de Bazuin het gesprokene van die Eerw. Dr. uit Engeland lezende, in die vergadering van engelsehe leeraren met eenige leeraren onzer kerk te Amsterdam, maakte het gezegde van ZEw. met betrekking tot het werk der zending een diepen indruk op mij, daar ZEw. ook mijne vaste overtuiging uitgesproken heeft, en had ik reeds meermalen het voornemen, hierover iets door de Bazuin te blazen; ik wil het nu niet langer uitstellen. Ter zake dan: Toen onze kerk de zending aanvaardde, werd mijn hart met blijdschap vervuld en in erkentenis aan den Heere was mijn bede om zegen over onzen arbeid, daar ik, hetgeen onze schotsche broeders toen schreven, zoo volkomen instemde; ah zij schreven: »Nu krijgen wij hoop voor uwe kerk, nu uwe kerk het zendingswerk aangrijpt." Doch op den loop der zaak lettende, werd mijn hart dikwijls met weemoed vervuld. Twee zendelingen uitgezonden, komen terug. Later weder een uitgezonden, komt terug. En wees mij vroeger het kerkelijk Jaarboekje de namen aan van hen, die zich tot de zending voorbereidden, in het laatste zoek ik ze te vergeefs. Nu hebben wij een zendingsbestuur en eene zendingskas, doch helaas! geene zendelingen. Van waar deze treurige geschiedenis? is dan de zending de roeping niet der kerk ? of is het hare roeping zich slechts tot inwendige zending te bepalen? Het verblijdt mij, dat er uit den boezem der kerk zondagscholen en jongelingsvereenigingen verrijzen en dat verscheidene onzer leeraren de boodschap der zaligheid brengen, daar, waar ze anders niet verkondigd wordt, doch dat de uitwendige zending der kerk, zulke treurige resultaten opgeleverd heeft, wat mag daarvan de oorzaak zijn? Onze Eerw. Dr. uit Engeland, heeft gezegd: //Onze kerk moet de zending met kracht voortzetten" en van waar dat zij dit niet gedaan heeft ? Mogen wij dit aan het bestuur of aan de zendelingen wijten ? doch zij zijn, hoewel tot de kerk behoorende, zelve de kerk niet; ik aarzel bijna mijn gevoelen in dezen uit te spreken, en toch het moet er uit. De kerk heeft geen zendingshart! ik zeg niet dat er niet in de kerk zijn die geen zendingshart hebben; de Heere zij geloofd, dat zij er zijn, maar ik meen over het geheel genomen. Dat dit helaas, zoo is, wordt in de vruchten openbaar. Had de kerk een zendingshart, dan was er gebed en werkzaamheid, en daar waar gebed en werkzaamheid is in hetgene waar de Heere ons toe roept, zou de Heere daar zijne hand toehouden? Nu dan, verne eren wij ons voor den Heere en belijden wij onze schuld daarin dat, daar de Heere zoo onuitspre e y goed over ons is, dat Hij ons onder r]6 /-} eerl}1-' licht van het evangelie der zaligheid ee geboren worden en wij daaronder nog als on er den wijnstok en vijgeboom mogen nederzitten, wij tot nog toe zoo onbarmhartig geweest zijn i omtrent de duizenden en millioenen, die onze naasten zijn, met ons van dezelfde afkomst en voor de eeuwigheid bestemd! dat wij hun het woord der zaligheid niet gebragt hebben. O! dan zal het anders worden, want dan komt er eén zendingshart en de Heere zal daar den zegen over gebieden. Koog ajd Zaan. j. VAN Dijk. BESIOHTEN. Nederland. In de week van 17—23 Nov. zijn in het geheeie Kijk aan cholera overleden 9 personen, waarvan te Botterdam 4, te Oude Tonge 2, te Helder 1, te Delfshavan 1 en te Brieile 1. In de op zondag den 24 N ov. te Groningen gehouden vergadering van de broederschap der Doopsgezinde gemeente werd eene missive van de beide leeraren ter tafel gebragt, waarin onder meer andere dingen aangedrongen werd op het facultatief stellen van den doop en het eenmaal in het jaar vieren van het avondmaal, om, indien het later mogt blijken, dat de gemeente in het vieren dezer laatste plegtigheid blijkbaar niet meer belang stelde dan thans, zoo eindelijk tot eene geleidelijke afschaffing te kunnen geraken, met het verzoek hierover op den volgenden^ avond in eene nieuwe vergadering te stemmen. Werden die voorstellen evenwel niet aangenomen, dan zouden de beide leeraren, hoe noode ook, wel genoodzaakt zijn hun ontslag te moeten aanvragen. Hierop hadden er belangrijke, maar kalme discussien plaats, waaruit zeer duidelijk bleek, dat de voorstanders der moderne rig- ting, indien de wensch üer preaiKanien ioi vervulling kwam, de behoefte erkenden, dat er dan voorzien diende te worden in de billijke wenschen van de meer behoudene partij. In verband hiermede zeiden zij hunne feitelijke medewerking toe tot het mogelijk maken van de beroeping van een derden behoudenden predikant. Een der broeders deed hierop het voorstel om niet den volgenden avond, maar den volgenden zondag de voorstellen der predikanten in behandeling te nemen. Hoewel de kerkeraad er sterk op aandrong die stemming niet uit te stellen, werd het voorstel van dien broeder met 88 tegen 69 stemmen aangenomen. Hierop maakte de president van den kerkeraad, daartoe gemagtigd, aan de broederschap bekend, dat ds. Straatman nu, na het uitstellen der beslissing, zijn eervol ontslag aanvroeg. Ook Ds. Oorver heeft zijn eervol ontslag gevraagd en 79 tegen 85 leden hebben verklaard de opbouwing te willen in modernen zin. De meerderheid heeft zich dus tegen de moderne rigting verklaard. Ierland. De roomsche aartsbisschoppen en bisschoppen van Ierland, in eene algemeene vergadering te Dublin bijeengekomen, om te beraadslagen, of zy geldelijke ondersteuning of salaris van den Staat zouden aannemen, indien hun zulks werd aangeboden, hebben betuigd elke geldelijke hulp van den Staat, onder welken vorm dan ook, te zullen weigeren, en zich verklaard voor de Vrije Kerk in den Vrijen Staat. Deze te volgen gedragslijn is in schreeuwende tegenspraak met de herhaalde verklaringen des pausdoms. Art. 55, paragraaf VI van den Syllabus, spreekt het anathema uit over en veroordeelt als strijdig met het geloof de leer dat *de Kerk gescheiden moet zijn van den Staat en de Staat van de Kerk". Men zou er uit moeten besluiten, dat de Iersche bisschoppen bedreigd worden met de bliksems van Bome. Geen nood! Ongetwijfd, de leer van de scheiding der twee machten is eene kettersche, goddelooze leer, verwoestend voor alle maatschappelijke orde, in de landen waar de B. kerk het bestuur in handen heeft; maar zij wordt nuttig, uitnemend, waar het Gouvernement niet geneigd is de zeer ootmoedige dienaar van de geestelijkheid te zijn. Hetzelfde is waarheid hier, dwaling ginds. Toch verheugen wij ons, dat de scheiding van Kerk en Staat zelfs in de oogen van de roomsche geestelijkheid begeerlijk begint te worden. (VI. Mv.) «De Historische Maatschappij Van Winconsin in Amerika, zoo meldt een Amerikaansch blad, the American paper, heeft een geschenk van groote waarde gekregen, namelijk de bibliotheek van den heer van der Meulen, in leven Hollandsch predikant in de nabijheid van Botterdam. Deze bibliotheek bestaat uit vijf duizend deelen, grootendeels in het Hollandsch, voornamelijk theologie en Nederlandsche geschiedenis, behalve een aantal werken over algemeene geschiedenis, philologie en natuurlijke historie. De bibliotheek der maatschappij telde vóór de ontvangst van dat geschenk tien duizend deelen. De schenkster, mrs. Otto Tank te Greenbay, eene dochter van dominé van der Meulen, schijnt van oordeel te zijn, dat eene bibliotheek niet dient om gelezen te worden, en dat dus eene verzameling Hollandsche boeken zeer goed in Amerika kan bewaard worden." — Te Holland MichTTs Mr. A. C. Z. Kuijper als leeraar van de Gemeente Ebenhaëzer bevestigd door Dr. van Baalte. Door de derde Geref. Gemeente aldaar is een drietal geformeerd, bestaande uit de leeraren P. de Pree, Jac. van der Meulen en J. de Beer. Ds. Pieters is met eenparige stemmen beroepen door de gemeente Drenthe, dezelfde gemeente, waar ZEw. werkzaam was, eer hij naar Alto vertrok. Ds. de Beer, predikant bij de Afgescheidenen te Holland, heeft het beroep door de gereformeerde gemeente te Poreston op ZEw. uitgebragt, aangenomen en dit aldaar bekend gemaakt. De Hope zegt, dat zij met genoegen dit mededeelt, «niet alleen omdat Ds. de Beer zich langs dien weg met onze kerk vereenigt, en niet langer van ons gescheiden blijft staan, maar ook omdat wij gelooven , dat ZEw. te Poreston dubbel nuttig zijn kan, dewijl hij daar beide in het Hollandsch en in het Duitsch werkzaam kan zijn." »Vrede zij den broederen en liefde met geloof, van God den Vader en den Heere Jezus Christus." Efez. 6 : 23 is onze wensch en bede. Spanje. In een Spaansch klooster is een monnik overleden, die vroeger, blijkens zijne eigene nagelatene verklaringen en de bepalingen van zijn testament, aanvoerder was eener rooverbende, welke sommige Spaansche provinciën in den tijd onveilig maakte. Aan eene gewezene kunstenares, die hij beroofd had, had hij eenige duizenden gelegateerd, waarvan zij echter geen genot kan hebben, daar zij reeds voor een paar jaren overleden is, Kleinigheid (?) Sedert de laatste maanden is het vignet (plaatje) op het titelblad van het Ermelosch Zendingsblad veranderd. Het heeft thans, behalve eene kerk, en het huis van barmhartigheid, ook een alziend oog en een kruis, waaraan de Christus hangt, benevens andere opschriften en versieringen. Mag dit een kleinigheid worden genoemd, of is het een zonde tegen het tweede gebod en een treurig teeken des tijds ? KfcKK-EN SüHOOLNIËUWS- SaPPemeek, 2 ilec. 1S67.' Zondag (leu 1 dezer werd ODze gemeente op nieuw en uiep geschokt, toen onze waarde leeraar, den WelEerw. Heer IX G. Boer, ons bekend maakte op nieuw eene roeping te hebben ontvangen eu wel van de gem. Niezijl. De ongerustheid in de gem., dat ze hem zullen verliezen, dien ze zoo oprecht beminuen, is algemeen, eu te grooter, omdat we ons, sedert dat ZijnEerw. zich den 20 Oct. op nieuw aan ona verbond, van zijn verblijf aan deze piaats vooreerst nog verzekerd hielden. Dat de Heere onzen leeraar v.'ijheid schenke om ook ditmaal ons te verblijden door het: „wij blijven bij u", is de wensch en bede der gausche gemeente. Namens den Kerkeraad, J. J. VEGTER, Veendam, den 2 Dec. 1867. De dag van gisteren was voor onze Gemeente een dag van blijdschap en verheuging, daar wij 't voorregt mogteu genieten, dat onze beroepen Herder eu Leeraar, de WelEw. Heer J. van Beest van Andel, des voormiddags bevestigd werd door deu WEw. Heer S. vau Velzen, Docent aan de Theologische School te Kampen, die tot tekst gekozen had, Hand. 5 : 20. Des namiddags trad onze Leeraar op met de woorden van Paulus, Col. 4 : 2—4. Zoowel vóór als namiddag vulde eene talrijke schare ons ruim kerkgebouw. Dal de Heere Zijn zegen moge gebieden over dezeu Zijnen jeugdigen dienstknechten de Gemeente, is onze wensch en bede. Namens den Kerkeraad, JOH. EEKHOF, Oud. Helder, 2 Dec. 1867. De dag van gisteren was voor ons een dag van groote blijdschap en verheuging. Slechts 5 weken stortte men tranen van innige droefheid, toen ZijnEw. Ds. Entingh den herdersstaf onder ona neerlegde en zegenend afscheid van ons nam. Thans mochten wij hem met een andere boodschap in ons midden zien, en wel, om onzen beroepen herder en leeraar B. C. Felix in het heilig dienstwerk te bevestigeu. ZijnEw. had tut text: 2 Tim. 2 : 15 eu schetste met bondige trekken het werk en de bediening van den dienaar des Evangelies. Des avonds trad de bevestigde op, met Matth. 22 : 42, en deed helder uitkomen, dat hij op geen ander fondament wenschte te bouwen dan hetgeen hem des morgens voorgehouden was, namelijk Christus en dien gekruist prediken; een talrijke schare woonde deze plegtigheid by , zoo des morgens als des avonds; ten slotte sprak onze voormalige leeraar A. S. Entingh nog een hartelijk woord tot leeraar en gemeente; ons wijzende op Gods groote goedertierenheden met ons in dezen weg gehouden, ^en_ zongen wij met dankbare harten Ps. 12 : 11. hamens den Kerkeraad, Joh, KLAASSEN, Scriba. Kockengen, den 2 Dec. 1867. Op den dag van gisteren mogt onze gemeente bet voorregt genieten om haren beroepen leeraar, den WelEerw. Heer E. S. Postma, in zijn dienstwerk te hooren bevestigen door onzen geachten Consulent, den WelEw. Heer A. G. de Waal. Mogt het nu den Koning zijner duur gekochte kerk behagen, om dezen zijnen dienstknecht tot een uitgebreiden zegen in ons midden te doen arbeiden, opdat de doode schaduw, waarin onze gemeente sedert jaren is gehuld geweest, mogt wijken, en er ook voor dit gedeelte van 's Heeren wijngaard eens een liefelijke zangtijd aan mogt breken. Dat schenke de Heere, is onze wensch en bede. Namens den KerZeeraad, J. van der BIJL, Onderling. Beekbergen, den 1 Dec. 1,867. Heden was het voor onze gemeente een gewigtige dag, daar onze WelEerwaarde leeraar M. Sipkes, zegenend afscheid van ons nam, naar aanleiding van Hand. 20, vs. 32. Hartroerend was ons deze slag. Doeh de Heere stelle hem tot eenen uitgebreiden zegen in zijne nieuwe gemeente en vervulle spoedig deze ledige plaats door den man zijns raads, is onze wensch en bede. "Namens den KerJceraad, W. ALOFS, Oud. Uithuizermeden, 25 Nov. 1867. De heer H. Broekstra, hulponderwijzer te N. Pekel A, heeft de roeping als hoofdonderwijzer aan onze school aangenomen. Brenge de Heere ZEd. herwaarts in zijne gunst en worde hij gesteld tot een uitgebreiden zegen. Namens de Schoolcommissie, J. MEKKERS, Pres. ONTVANGST TAN LIEFDEGIFTEN. Christelijke Bewaarschool te ürk. Geachte mede-Christenen! Groot is hier op een eiland, onder eene bevolking van 1600 zielen de behoefte, misschien nergens grooter in geheel Nederland, aan eene Christelijke Bewaarschool, toegankelijk voor alle kinderen beneden de schooljaren op ons eiland, met bijvoeging van onderwijs in brei- naai- en andere vrouwelijke handwerken, dewijl hier niets van zoodanigen aard bestaat. De ondergeteekenden bewogen met — en doordrongen van —- die behoefte vereenigden zich ten vorige jare, tot eene Commissie, om, met het oog op den Heere, en met deelneming en medewerking van anderen, zoodanigen inrigting tot stand te brengen. Wij vonden toen hiertoe te meer aanleiding, doordien het oude schoolgebouw — het eigendom van de gemeente — hetwelk door een nieuw gebouw was vervangen, ledig stond, en we verwachtten, dit gebouw zou op vriendelijk verzoek, gratis, tot lokaal, ten minsten voor een zeker getal jaren voor zoodanige inrigting te verkrijgen zijn; doch op een request daartoe, aan het Gemeentebestuur, ontvingen we een afwijzend antwoord. Intusschen circulairden we bij velen der inwoners, om deelneming en bijdragen voor onze onderneming, en na herhaalde pogingen verkregen we eene inteekening voor giften in eens, eene som van f 180 en voor jaarlijksche bijdragen de som van ƒ 75, met de toezegging; dat, werd het doel bereikt, de Bewaarschool met een 40tal kinderen kon worden geopend. Dit was een begin, met het oog op de finantieële krachten hier, dat moed gaf. Maar inmiddels was er een plan ingekomen, dat op vriendelijk verzoek, gratis ontworpen, voor een eenigzins doelmatig lokaal, dat beraamd was, op circa f 3000. Hierdoor werd de zaak, terwijl dit de finantieële krachten verre te boven ging, zeer in zorg verhoogd, en de verwezenlijking van het voorgestelde doel scheen tot de menschelijke onmogelijkheden te behooren. Wij meenden evenwel in de mogendheden des Heeren te moeten voortgaan, en trachtten maar aan te vangen, zoo goed men kon; doch na mislukking, omtrent een huis dat te koop kwam, en om in eene gehuurde woning te beginnen etc. werden de handen slap, en wij dachten de zaak hoe noodzakelijk en begeerlijk ook, te moeten opgeven, en te zeggen aan de deelnemers en vrienden der zaak: „Wij hadden aangevangen in de hoop: het zoude ons gelukken, doch wij zijn beschaamd geworden;" anderen, echter, zeiden: mogen we dit doen, eer we de hulp van onze mede-Christenen, die toonen, zooveel belang te stellen in Christelijk onderwijs en opvoeding, hebben ingeroepen? Deze vraag vond wel vele zwarigheden, maar leidde toch dat er eene gedrukte circulaire bij velen der bekende belangstellenden in het Christelijk onderwijs werd ingezonden.. Naauwelijks echter waren we hiermede begonnen, of eene geheime tegenwerking werd bekend, dat bijna alle moed benam, maar inmiddels ontvingen we eenige ingevulde billetten op de circulaires dat weder zeer bemoedigde. Zoo hebben we thans ontvangen, van: Ds. W. K. te B./ 5; Ds. W. C. B. te Z./10; Jonkh. E. v. S. te G. ƒ 5; E. C. B. te Z./ 5; B. W. te A./5; Ds. W. Z. te O. / 5; Ds. F. W. M. te ü. ƒ 2.50; G, H. A. te A. ƒ 2.50; Ds. J. C. B. te A. f 5; F. J. v. S. te S. ƒ 2.50; J- P. te K. ƒ15; G. V. R. te A. ƒ 1.98; H. B. te K. ƒ 5; F. L. te G. ƒ io; H. G. F. te A./2; Ds. H. A. S. te IJ. ƒ 2; gem. St. A. P. ƒ 10; J. I. te M. ƒ 1; Ds. W. V. te M. ƒ 1.50; K. D. te M. ƒ 0.50; A. F. v. W. te M. f 2; Gebr. I. te M. f 2; D. v. d. J. te O. f 1; P. B. te O. / 0.50; S. F. te H. f 25; J. K. te A. f 50. Hartelijk dank zij de edele gevers, voor deze offers der liefde en de aangename en bemoedigende letteren die sommige giften begeleidden. De Allerhoogste vergelde dit liefdewerk; veel toch, ja zeer veel wordt er gevraagd. Onze behoefte evenwel om ons doel te verwezenlijken, is groot, wel denken we, een lokaal, op uiterst geringe wijze aangelegd, voor minder dan f 3000 te kunnen bekomen; maar zullen we ons opmaken en bouwen, dan moeten onze handen gesterkt worden; en te beginnen is hoogst noodzakelijk zal het voorgestelde doel, door ons, worden bereikt. Daarom geachte mede-christenen, vervrijmoedigen wij ons uwe hulp, ook langs dezen weg in te roepen, hetzij ge eene circulaire van ons hebt ontvangen of niet. Wij zijn hier minvermogende eilanders, die met naburen tot dit christelijk doel geene gemeenschap kunnen aangaan. Ondersteun ons dan met gebed en gaven ; de kleinste bijdrage wenschen we dankbaar tot verwezenlijking eener christelijke bewaarschool aan te wenden alhier, en dit doel moet ons toch zamen verheugen en kan onder den zegen des Heeren eene gewenschte toekomst hebben. Welaan dan, de Allerhoogste bewege uwe harten! Heilbiddend hebben wij de eer te zijn, Uwe Vrienden, Be Commissie tot oprigting eener Christelijke Bewaarschool alhier, J. NENTJES, Pred.der Chr. Afg. Geref. Gem, Tj, T. HOEKSTRA, Koopman en Winkelier. on m iqa7 J- MOLENAAR, Gem,Ontv. 20 Nov. 1867. j SN0EKj winkeUer_ J. NIJMAN, Bakker. Ontv. voor de Theol. School: Van de Gem. Arnm ƒ 4.20 Van de Christ. Jong. Vereen, te Wolvega . . „ 4.00 C. G. de MOEN, Pr. CORRESPONDENTIE. Voor het afdrukken dezer Courant, hadden wij het art.: „Een en ander uit de geschiedenis van dezen tijd" nog niet ontvangen. Getrouwd G. A. KEMPPF, Pred. te Hertoijnen, m J. D. A. HAUST. Nieuwer-Amstel , 28 November 1867. Nieuwek-Amstel , 4 Dec. 1867. Heden ontsliep zacht en kalm in zijnen Heiland en Bond-God mijn geliefde Echtgenoot, HEIN NIEZEN, in den krachtvollen leeftijd van bijna 39 jaren. Slechts jaar was ik met hem door den zoeten band des huwelijks vereenigd, toen hij na eene ziekte van eenige dagen door zijnen Heer werd opgeroepen en mij met zeven nog jeugdige kinderen in het strijdperk des levens achterliet. Is zijn afsterven voor ons een zwaar, zeer zwaar verlies, door Gods genade is het zijn gewin, daar het leven hem Christus was, wien hij diende, ook als diaken der Chr. Afg. Ger. Gemeente te Amsterdam. God zelf geve mij kracht om Zijn doen te billijken en vervulle Zijne belofte omtrent weduwen en weezen gedaan. Ph. VER BURG, Weduwe H. Niezen. Jorwerd, 23 Nov. 1867.Heden nacht overleed, zacht en kalm, onze beminde moeder, MINTJE DOEDES ZANDSTRA, wed. van TJIPKE OCCEMA, in den ouderdom van 55 jaren en 6 weken. Heeft de Heere door eene langzame, terende ziekte haar weggenomen, ten allen tijde getuigde zij van onderwerping aan 's Heeren wil, terwijl zij vertrouwend rustte op het eenig offer van Christus; zoodat wij niet twijfelen of onze moeder is heengegaan in den vrede. Dit lenigt onze diepe droefheid. Mede namens mijn broeder en zusters, DOEDE T. OCCEMA. Op heden den 25sten November ontsliep zacht en kalm in den Heere mijn dierbare en onvergetelijke echtgenoot H. BUSKES, in den gezegenden ouderdom van ruim 79 jaren. Het vaste vertrouwen, dat hij in de ruste is ingegaan , lenigt mijne smarte. Utrecht, Weduwe H. BUSKES, 3 December 1867. geb. de Haan. Mede uit naam van zijnen eenigen zoon. P.S. Door omstandigheden eerst heden geplaatst. Men vraagt tegen hoog loon, twee & drie VASTE MDEMAKERSKMHTS, uitsluitend voor Engelsch werk. Personen van positief Christelijke beginselen komen het meest in aanmerking. Gegadigden adresseren zich met franco brieven aan J. HOFLAND, te Naaldwijk. EEN ONGEHUWD PERSOON, lid der Chr. Afg. Geref. Gemeente, die goed bekend is met de Stalhouderij en ISoerderij, biedt zich aan om terstond in betrekking te treden. Ook is hij niet ongenegen eene kleine affaire over te nemen, waar geen Zondagswerk aan is verbonden. Adres met franco brieven, Heilig ensteeg, Wijk A, N°. 134, te Utrecht. De Commissie der Bijzondere School te Koudum vraagt, om dadelijk in functie treden, een Hulponderwijzer, ter tijdelijke waarneming der school. Vast salaris: ACHT GULDEN per week, terwijl het privaat onderwijs wekelijks minstens EEN GULDEN oplevert. Zij zoekt tevens een Hoofdonderwijzer 9 die den Heere vreest. Adres franco, aan Ds. J. T. BIJZITTER. Bij S. VAN VELZEN Jr., te Kampen, is ter perse: JAARBOEKJE VOOE DE OHE. .A-ZFO-. Gr IE IR E ZF. EEBZ VOOR HET SCHRIKKELJAAR 1868. DERTIENDE JAARGANG. Prijs 30 Cent. Dit JAARBOEKJE wordt met eene fraaie letter op best velin papier kompres gedrukten in geillustreerden omslag gebrocheerd. Het wordt versierd met een keurig welgelijkend gelithografiëerd portret van den WelEerw. Heer S. "VAW VEI/ffiEM, Leeraar aan de Theol. School te Kampen. De uitvoerige, met zorg bewerkte kalender vermeldt, behalve den dagelijkschen stand van Zon en Maan en de voornaamste Week- en Jaarmarkten in alle Provinciën, een Bijbeltekst op iederen dag des jaars. De Statistiek bevat eene volledige opgave van de Chr. Afg. Geref. Gemeenten en Kerkbesturen, waarin de laatste veranderingen zijn opgenomen. In het mengelwerk zijn bijdragen opgenomen van de HH. de Jonge 9 de Moeit Ttaljssen« Versseveldt en anderen. Alle soliede Boekhandelaren nemen bestellingen aan,. SNELPERSDRUK VAN \V. E. J. TJEENK WILLINK IE BWOiLE. 