OVERZICHT DER REFERATEN, UITGEBRACHT OP HET VIJFDE INTERNATIONAAL CONGRES VOOR WETENSCHAPPELIJKE BEDRIJFSORGANISATIE GEHOUDEN TE AMSTERDAM, OP 18—-23 JULI 1932
MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE de in de Ver- 
eenigde Staten veel gebruikte methode n.1. een vast percentage 
van de aanschaffingswaarde tegenover de in Engeland veel in 
gebruik zijnde methode, n.1. een vast percentage van de boek­
waarde. Ook de fiscale opvattingen ten aanzien van deze af­
schrijvingen in de Yereenigde Staten en in Engeland worden 
door den inleider behandeld. Debater W. Norman Bubb (Gr. Br.) geeft als zijn meening, 
dat indien in eenig jaar een andere methode van afschrijving 
wordt gevolgd, dan daarvoor gebruikelijk was, dit door den 
accountant gememoreerd moet worden. Debater R. A. Wetherall (Gr. Br.) (wethouder van finan­
ciën) is teleurgesteld, waar de inleider zegt, dat de sinking-fund 
methode zelden in handelsondernemingen gebruikt wordt, want 
het is juist deze methode die gebruikt wordt door gemeente­
besturen voor al hunne bedrijven. Het is juist door deze metho­
de, dat zij hun kapitaalbehoefte kunnen financieren. Nadat de inleiders de verschillende debaters hadden beant­
woord en nadat de Heeren Montgomery en van Dien nog eenige 
slotwoorden gesproken hadden, volgde de sluitingsrede van 
Lord Blender, waarna ook dit congres weer tot het verleden 
behoorde. Debater Prof. Henry Rand Hatfield (Universiteit van Cali- 
fomië) geeft een felle critiek op de inleiding van den Heer 
Fedde. Spreker behandelt ook de inflatie in verband met de 
afschrijving.- Debater Prof. Henry Rand Hatfield (Universiteit van Cali- 
fomië) geeft een felle critiek op de inleiding van den Heer 
Fedde. Spreker behandelt ook de inflatie in verband met de 
afschrijving.- Collega’s in 1936 in grooten getale op naar Rome. J. C. SPANGENBERG Debater P. D. Leake (Gr. Br.) is van meening, dat interest 
geen factor kan zijn bij het bepalen van het afschrijvingsbedrag. Voorts merkt spreker op, dat er samenwerking moet zijn 
tusschen ingenieur en accountant, ter vaststelling van de juiste 
waarde der machines en installaties. Debater P. D. Leake (Gr. Br.) is van meening, dat interest 
geen factor kan zijn bij het bepalen van het afschrijvingsbedrag. Voorts merkt spreker op, dat er samenwerking moet zijn 
tusschen ingenieur en accountant, ter vaststelling van de juiste 
waarde der machines en installaties. OVERZICHT DER REFERATEN, UITGEBRACHT OP HET 
VIJFDE INTERNATIONAAL CONGRES VOOR WETEN­
SCHAPPELIJKE BEDRIJFSORGANISATIE GEHOUDEN 
TE AMSTERDAM, OP 18—21 JULI 1932 Debater J. Pelser Jr. (Holland) merkt op, dat hij het geheel 
eens is met den inleider, den Heer Ilowitt, waar deze zegt, dat 
er vlugger moet worden afgeschreven. Om dit nader aan te 
toonen, wijst spreker op de snel opgekomen moderne industrie 
in Japan, gepaard gaande met zeer lage loonen aldaar en de 
jonge moderne mijn-industrie in Holland; alles van den laatsten 
tijd, modern ingericht en dus scherpe concurrenten voor de 
reeds bestaande industriën met hunne verouderde installaties. Met samengestelde interest, zegt spreker, is een kapitaal na 
14 jaren verdubbeld. Indien nu een complete fabriek, plus in­
stallatie, bijv. ƒ 1.000.000.— kost, is het beter een minder duur­
zame fabriek te bouwen van bijv. ƒ 500.000.—. De fabriek is 
dan wel eerder op, doch dan kan er weer een nieuwe gesticht 
worden, die dan weer geheel modern zal zijn uitgerust. Spreker verdedigt voorts de methode van veel afschrijven 
bij groote winst, weinig afschrijven bij kleine winst, want, zegt 
spreker, gaat het goed, dan komt er veel concurrentie, daardoor 
gaat het minder goed, totdat er tenslotte van winst geen sprake 
meer is. Debater J. Pelser Jr. (Holland) merkt op, dat hij het geheel 
eens is met den inleider, den Heer Ilowitt, waar deze zegt, dat 
er vlugger moet worden afgeschreven. Om dit nader aan te 
toonen, wijst spreker op de snel opgekomen moderne industrie 
in Japan, gepaard gaande met zeer lage loonen aldaar en de 
jonge moderne mijn-industrie in Holland; alles van den laatsten 
tijd, modern ingericht en dus scherpe concurrenten voor de 
reeds bestaande industriën met hunne verouderde installaties. Met samengestelde interest, zegt spreker, is een kapitaal na 
14 jaren verdubbeld. Indien nu een complete fabriek, plus in­
stallatie, bijv. ƒ 1.000.000.— kost, is het beter een minder duur­
zame fabriek te bouwen van bijv. ƒ 500.000.—. De fabriek is 
dan wel eerder op, doch dan kan er weer een nieuwe gesticht 
worden, die dan weer geheel modern zal zijn uitgerust. S
k
d di t
t
d
th d
l
f
h ij Het elfde agendapunt luidde:
D
di
d
i
li g
p
De vormen, die de rationalisatie moet aannemen in industrieën, die 
in continu-bedrijf een enkel product maken; in groote series een ge­
normaliseerd product af leveren; in kleine series hun product vervaar­
digen of verschillende producten voortbrengen (sich der Einzelfabri­
kation widmen). Hierover werd een memorandum ingediend door Raymond S. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE 51 Debater John Molaren Biggar (Gr. Br.) merkt op, dat door 
den snellen vooruitgang vair de wetenschap, veroudering de 
grootste afsehrijvingsfactor is. Groote speciale gebouwen voor 
moderne massa-productie zijn min of meer gevaarlijke activa, 
die zoo snel mogelijk moeten worden afgeschreven. is en dat hg, behalve in speciale gevallen, niet verplicht is 
critiek uit te oefenen op de waardeering der vaste activa. De 
accountant is echter wel aansprakelijk voor de geboekte af­
schrijvingen over de periode waarover gerapporteerd wordt. Hij 
moet er zich niet alleen van overtuigen, dat de geboekte af­
schrijvingen redelijk voldoende zijn, doch hij moet ook, indien 
de afschrijvingen over verschillende perioden belangrijk afwij­
ken, deze afwijkingen tot uitdrukking brengen. is en dat hg, behalve in speciale gevallen, niet verplicht is 
critiek uit te oefenen op de waardeering der vaste activa. De 
accountant is echter wel aansprakelijk voor de geboekte af­
schrijvingen over de periode waarover gerapporteerd wordt. Hij 
moet er zich niet alleen van overtuigen, dat de geboekte af­
schrijvingen redelijk voldoende zijn, doch hij moet ook, indien 
de afschrijvingen over verschillende perioden belangrijk afwij­
ken, deze afwijkingen tot uitdrukking brengen. Naar inleider’s meening moeten de „public-companies ” de 
methode van afschrijving, die door hen is toegepast, publiceeren. Inleider kan zich een balans indenken, waarop uitsluitend de 
vlottende bezittingen en schulden voorkomen, terwijl op een 
afzonderlijken staat de vaste bezittingen, het kapitaal en de 
reserves worden vermeld. Debater Luitenant-Colonel R. C. L. Thomas (Gr. Br.) merkt 
op, dat de nog niet afgeschreven bedragen wegens veroudering 
van de groote installaties in sommige staal-eoncerns, alleen 
kunnen worden opgevangen door een zeer drastische kapitaals- 
reorganisatie. Debater E. H. Bridgewater (Gr. Br.) merkt op, dat de Ameri- 
kaansche fiscus ook afschrijving voor veroudering toestaat als 
aftrekpost van de gemaakte winst, resp. van het inkomen. Spreker meent, dat dit bovendien een zeer nuttige regeling is, 
aangezien de zakenman daardoor elk jaar de afschrijving 
wegens veroudering onder het oog moet zien en daaruit dus 
leering kan trekken. Inleider A. S. Fedde (U.S.A) bespreekt o.m. de in de Ver- 
eenigde Staten veel gebruikte methode n.1. een vast percentage 
van de aanschaffingswaarde tegenover de in Engeland veel in 
gebruik zijnde methode, n.1. een vast percentage van de boek­
waarde. Ook de fiscale opvattingen ten aanzien van deze af­
schrijvingen in de Yereenigde Staten en in Engeland worden 
door den inleider behandeld. Inleider A. S. Fedde (U.S.A) bespreekt o.m. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJESHUISHOUDKUNDE MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJESHUISHOUDKUNDE 52 meilleure utilisation des entreprises entières”. Dit blijft echter verder
b i
b
h
i meilleure utilisation des entreprises entières”. Dit blijft echter verder job orderproduction) vereischt groote veelzijdigheid en aanpassings­
vermogen. Bewegingsstudies zijn hier moeilijk te maken. Tijdstudies 
behooren hier niet te zeer verfijnd te worden, daar men de kans loopt, 
door grootere niet voorziene fouten de voordeelen der verfijning weer 
te niet te doen. Stimulansen nemen waarschijnlijk den vorm aan van 
groepspremies. Het fabricageplan (plan layout) richt zich gewoonlijk 
naar de vormen van de ateliers voor werk-op-bestelling (on the jobbing 
shop plan). De inrichting voor de behandeling van het materiaal moet 
zeer soepel zijn. Bij een inrichting van dezen aard is een planning- 
department van bijzondere waarde. De oefening van het personeel 
geschiedt hier in den regel zeer goed door het toezichthoudend per­
soneel ...... op niet-officieele wijze. meilleure utilisation des entreprises entières . Dit blijft echter verder
buiten beschouwing. p
j
buiten beschouwing. buiten beschouwing. ij
i
h
d
i g
Bij a eischt de rationalisatie behalve verbetering der methode, or­
ganisatie der bedrijfs- en kwaliteitszekerheid. g
j
Bij b moet de inwendige organisatie er op worden gericht, om de 
voorwaarden van de serieproductie te benaderen en de toepassing van 
beproefde arbeidsmethoden mogelijk te maken. p
g
j
Bij c zal massaproductie slechts rationalisatie opleveren, inzoover 
reeds door organisatie de toepassing van betere arbeidsmethoden 
bereikbaar is gemaakt. g
Zoodra de omvang der productie het gebied der „verzadiging” 
van de beste voortbrengingswijze heeft bereikt, zal een verdere ver­
meerdering van de productie geen werkelijke prijsverlaging meer op­
leveren. p
j
De technische afdeeling is gemeenlijk gesystematiseerd naar de 
functies. De controle van het budget en der loopende kosten is te 
dikwijls gebrekkig. De verkoopafdeelingen kunnen niet beter doen dan 
zonder ophouden de behoeften der markt te bestudeeren. De adver- 
tentie-methoden van dit soort bedrijven en ook de vorming der ver- 
koopers en inkoopers zijn in den regel nog voor veel verbetering 
vatbaar. De schrijver beveelt een systematisch onderzoek naar den toestand 
van het „verzadigingsgebied” bij verschillende industrieën aan, als 
voorbereiding van verdere besprekingen op het volgend congres. g
p
g
p
g
g
Het referaat eindigt met de volgende conclusies: g
g
De vormen der rationalisatie behooren verschillende te zijn in over­
eenstemming met het tempo der productie. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJESHUISHOUDKUNDE De productie bij kleine hoeveelheden van een enkel product biedt 
meer gelegenheid voor tijd- en bewegingsstudies; ook worden hier 
premiën tot belooning van den individueelen arbeider mogelijk. De 
problemen van methodisch werken worden gemakkelijker, dank zij de 
standaardiseering van het product. Hier kunnen standaardkosten-be- 
ginselen beter worden toegepast. Adverteeren wordt hier een nuttig 
werktuig. Het is een wezenlijk belang een grondige kennis van de 
markt te hebben en van de middelen, waarop zij op de meest efficiënte 
en meest economische wijze kan worden bevredigd. g
p
p
De continu-productie zal een organisatie vragen, die den geregelden 
gang en de kwaliteit der productie verzekert en rationalisatie ver­
langen op zekere punten. g
p
p
De industrie van verscheidene producten zal analyse en organisatie 
vragen, ten einde het aanwenden van rationeele procédés mogelijk te 
maken. De industrie, die naar omstandigheden continu of verscheiden kan 
zijn, vraagt organisatie om het betere procédé bij minimaal tempo te 
verkrijgen en vervolgens de verhooging van het tempo tot aan de 
grens van verzadiging van dit procédé. Een fabricage bij overdreven 
tempo brengt gevaren met zich, die niet worden gerechtvaardigd 
door zeer geringe voordeelen op den prijs der voortbrenging. k
d
d
i
li
i
h
f
d
h ij j
g
De productie bij groote hoeveelheden van een verscheidenheid van 
producten maakt een fabricageplan, berekend op een moderne fabrieks- 
inrichting en moderne machines noodig. Vaste transportinrichtingen 
kunnen hier met voordeel worden aangebracht. Echter moet men er 
voor zorgdragen, dat werkplan en uitrusting gemakkelijk zich naar 
de behoeften aanpassen kunnen. Machines geschikt voor verschillende 
doeleinden zullen in het algemeen regel zijn, niettegenstaande de kos­
ten, die het verstellen medebrengt. Tijd- en bewegingsstudies en aan- 
sporingspremies stijgen hier in hooger waarde. Selectie en training 
der werklieden krijgt hier toenemende beteekenis. Het is duidelijk, dat 
budgets en standaardkosten hier groot belang verkrijgen. Verkoops- 
en markt-research worden hier levensbelangen, evenals de training 
der verkoopers en succesvolle en economische methoden van adver­
teeren. Deskundige planindeeling wordt tot onmisbare voorwaarde voor 
een werkdadige aaneensluiting (coordination). g
g
p
p j
g g
Het vraagstuk van de vormen der rationalisatie heeft de schrijver 
slechts even kunnen aanstippen. h
ij
d
l
d Het zou zeer gewenscht zijn, dat een volgend congres van weten­
schappelijk bedrijfsbeheer zich nogmaals met dit probleem bezig hield 
en dat internationaal de studie werd georganiseerd van de grenzen der 
verzadiging bij verschillende industrieën. OVERZICHT DER REFERATEN, UITGEBRACHT OP HET 
VIJFDE INTERNATIONAAL CONGRES VOOR WETEN­
SCHAPPELIJKE BEDRIJFSORGANISATIE GEHOUDEN 
TE AMSTERDAM, OP 18—21 JULI 1932 Perry, 
Vice-President van: The Ingersoll Milling Machine Company (U.S.A.). De wetenschappelijke beschouwing van het bedrijf heeft zich ge­
leidelijk baan gebroken in de vijf hoofdafdeelingen van het beheer. Allereerst in de voortbrenging en het machinewezen, later in het geld­
wezen, het rekeningwezen, in aan- en verkoop. In elk van deze afdee- 
lingen neemt de wetenschappelijke behandeling andere vormen aan, 
al naar den aard, als natuurlijk is, van de ondernemingen, al naar het 
massaproductie, of een enkel artikel, gestandaardiseerde massapro­
ductie van een klein aantal soorten, niet gestandaardiseerde massa­
productie of wel uitvoering van speciale opdrachten (job orderproduc- 
tion) betreft. Spreker verdedigt voorts de methode van veel afschrijven 
bij groote winst, weinig afschrijven bij kleine winst, want, zegt 
spreker, gaat het goed, dan komt er veel concurrentie, daardoor 
gaat het minder goed, totdat er tenslotte van winst geen sprake 
meer is. )
Er bestaan voor de indeeling der industrie twee soorten van maat­
staven, t.w. de hoeveelheid (volume) en de verscheidenheid van het 
product. Tusschen deze industrie soorten bestaan verschillen, die aan 
ieder hunner inherent zijn. Te vaak wendt men uit een te grooten 
ijver wetenschappelijke methoden op verkeerde wijze aan, door niet 
behoorlijk de factoren te onderscheiden, die in aanmerking moeten wor­
den genomen. Debater F. Woolley (Gr. Br.) wijst op de naar zijn meening 
af keurenswaardige methode om de afschrijving afhankelijk te 
stellen van den gang van zaken. Spreker zegt, dat de accountants zich hiertegen, zooveel als in 
hun vermogen is, moeten verzetten. Debater F. Woolley (Gr. Br.) wijst op de naar zijn meening 
af keurenswaardige methode om de afschrijving afhankelijk te 
stellen van den gang van zaken. Spreker zegt, dat de accountants zich hiertegen, zooveel als in 
hun vermogen is, moeten verzetten. Spreker zegt, dat de accountants zich hiertegen, zooveel als in 
hun vermogen is, moeten verzetten. De productie bij kleine hoeveelheden op speciale orders (Low volume MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJESHUISHOUDKUNDE Volgt een klein referaatje, getiteld: L’Exploitation rationelle de la construction des lignes télégraphi­
ques et téléphoniques door Désiré Veghely, technisch Directeur van 
de Posterijen in Hongarije. g
g
De productie van groote hoeveelheden van een product biedt den 
zuiversten vorm aan voor moderne systematische fabrieksinrichting en 
machineopstelling. Ontwikkeling van het personeel wordt hier van 
het grootste belang. Het belang der technische inrichting krijgt den 
voorrang boven het productieplan. Nadruk wordt gelegd op geoefende 
verkoopers, adverteeren en promoties. Koopkracht en massa worden 
gebruikt om de beste prijzen te bedingen en op de meest economische 
wijze in te koopen. j
g
j
De schrijver zet het systeem van eenheidsprijzen uiteen, dat sedert 
35 jaren met succes in Hongarije wordt gevolgd bij de opstelling van 
begrootingen en bij de controle op de uitkomsten, bij alle werkzaam­
heden, die de telegraaf en de telephoon betreffen. L’Echec des Méthodes classiques de rationalisation devant l’industrie 
de la laine cardée, is de titel van een referaat van Marc Waldbaum 
(Frankrijk). j
p
Met vakkundigheid wordt er naar gestreefd om de grootst moge­
lijke stabiliteit en onderschikking te bereiken en een algemeen plan 
van leiding vast te stellen. Om met succes rationaliseeringsmethoden in een bedrijf toe te passen, 
is het noodig, dat men omtrent de bearbeiding van de grondstof be­
paalde voorspellingen kan doen. Daarvoor is het vereischt, dat de 
grondstof vaste en meetbare eigenschappen bezit. Dit nu is bij talrijke 
industrieën, die dierlijk materiaal gebruiken, niet het geval en in het 
bijzonder niet bij gekaarde wol. Memorandum van Ir. E. Hymans, Amsterdam. De schrijver acht het gewenscht om drie typen van industrieën te 
onderscheiden: De schrijver beschrijft de moeilijkheden, waarop men bij de toe­
passing der gebruikelijke rationaliseeringsmethoden in deze industrie 
stoot, en zet de middelen uiteen, waardoor overeenstemming tusschen 
de werkzaamheden der verschillende ateliers kunnen worden verkregen, 
ten einde den laagsten kostprijs te verkrijgen, door een voortdurende 
controle op de kosten aller werkzaamheden. Tenslotte wordt een 
rationeele methode besproken voor den inkoop van wol en voor het 
opstellen van voldoende nauwkeurige begrootingen voor het uitvoeren 
van orders. a. Industrieën, die noodzakelijk continues zijn door den aard zelf der 
procédés. p
b. Industrieën, die noodzakelijk gevarieërd zijn. I d
i
di
i
k
ij
i j
g
j
c. Industrieën, die continues kunnen zijn in groote of kleine series 
f
h id
l
d
t
ij
l
t
i d
d c. Memorandum van F. E. Eyken en H. Keegstra (Nederland). Hierover werd een referaat ingediend door W. H. Leffingwell (U.S. A.), President National Office Management Association; Member Tay­
lor Society, getiteld: Er zijn twee methoden om productienormen op te stellen. De eerste 
is die der tijdstudies, de tweede die van de vervaardiging van dage- 
lijksche productiestatistieken. y g
The application of incentive wage payment plans to office work. j
p
Wanneer het aan de bedrijfsleiding gelukt een goede verstandhou­
ding onder het kantoorpersoneel te scheppen, dan kunnen hooge pro­
ductienormen worden bereikt door middel van dagelijksche publicatie 
der individueele prestaties in hoedanigheid en hoeveelheid. De natuur­
lijke wedijver tusschen de arbeiders spoort hen aan om veel en goed 
werk te leveren. Kantoorwerkzaamheden, zegt de schrijver, zijn rijk aan overtollige 
handelingen, die echter eerst na een zorgvuldige analyse aan den 
dag treden. Behalve in groote kantoren, biedt het kantoorwerk weinig 
gelegenheid voor wedijver. Evenwel loopt in alle kantoren het werk 
in zekere cirkelgangen af, die zeer goed gemeten, bepaald, kunnen 
worden. Heden ten dage bestaat er een bepaalde neiging, om het 
premiesysteem als een algemeen heilmiddel te beschouwen en het zon­
der onderscheid toe te passen. Natuurlijk is dit verkeerd. Men be­
hoorde nimmer van een bonussysteem gebruik te maken, zonder vooraf 
de voorwaarden, waaronder wordt gewerkt, te hebben gesystemati­
seerd. Dit is een belangrijke tijdroovende arbeid, het zoogenaamde 
Pre-standaardiseerings-stadium, waardoor alle overtollige, verlies- 
brengende handelingen, worden uitgeschakeld. Deze systematiseerings- 
of standaardiseeringsarbeid heeft zich niet slechts met het werk, als 
zoodanig, bezig te houden, doch ook met zijn omgeving, d.i. met de 
uitrusting en hulpmiddelen, die voor de uitoefening noodig zijn. Voor 
het vaststellen van normen zijn tijdstudies vereischt; principieel bestaat 
hierin geen verschil met de methoden voor fabrieksarbeid in gebruik. Echter zijn voor het kantoorwerk in verband met de veelsoortigheid 
der werkzaamheden veel statistieken noodig en moet met veel tijd- 
indeelingen gewerkt worden. Verscheidene methoden, die bij loonbe- 
taling in gebruik zijn, zijn ook voor het kantoor geschikt gebleken. De methode van den referent is er een van progressieve premiën. Door middel van de verdeeling der dagelijks binnenkomende op­
drachten in groepen van 50 stuks en bepaling van den tijd noodig 
voor de verschillende handelingen van ieder dier groepen, kunnen de 
kwantitatieve verrichtingen dagelijks worden gemeten. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJESHUISHOUDKUNDE Industrieën, die continues kunnen zijn in groo of verscheiden, al naar den voet, waarop zij plaats vinden en de 
1’ i
i
i l f
1’ orientation commerciale. b l
i h a en b leenen zich voor zeer bepaalde rationalisatie-vormen; bij c 
wordt het vraagstuk gecompliceerd door de mogelijkheid om naar wille­
keur over te gaan van de fabricage van het verschillende naar alle 
fases van de serie-fabricage. Volgt een uitvoerig referaat van den Ingenieur Giovanni Zanderighi, 
Milaan, getiteld: La razionalizzatione del lavoro in uno stabilimento 
meccanico per produzione singola. g
Om voor deze belangrijke categorie de vormen van rationalisatie 
aan te wijzen zal men rekening moeten houden met het verschil (va­
riation) in den kostprijs in een zelfde industrie, die op groote serie- 
productie is ingericht. Volgens het resumé, dat aan het referaat voorafgaat, bespreekt 
de schrijver de uitkomsten der rationalisatie in de Etablissementen 
der Costruzioni Meccaniche Riva, te Milaan, welke onderneming zich 
voornamelijk met de vervaardiging van waterkracht en pompwerken 
van grooten omvang bezig houdt. De studie, in het Italiaansch geschre­
ven, is zeer uitvoerig en met eenige grafische voorstellingen en ta­
bellen geïllustreerd. p
g
Vier hoofdvormen van rationaliseering worden onderscheiden:
d
b
i
d
h d
di i p
g
Vier hoofdvormen van rationaliseering worden onderscheiden:
d
b
i
d
h d
di i g
a. door verbetering der methoden van vervaardiging
b
d
b t i
i
h t
b
ik
h t
t i
l b. door verbetering in het gebruik van het materiaal
d
b
i
d
h
(
i
i ) c. door verbetering van den samenhang (organisatie) binnen de on­
derneming
d
d
i l
i
li
i
d
d
di c. door verbetering van den samenhang (organisatie) binnen de on­
derneming
d
d
i l
i
li
i
d
d
di d. door sociale rationalisatie, waaronder wordt verstaan: „coordi­
nation et regroupement de la production et des tributions pour une Adaption des Méthodes générales d’organisation à un atelier de Memorandum van F. E. Eyken en H. Keegstra (Nederland). Ook de kwa­
litatieve verrichtingen van de boekhouding, die met Elliott-Fischer 
machines werkt, kunnen gemakkelijk worden bepaald door het gebruik 
van Hollerith machines en juiste verdeeling der werkzaamheden, zon­
der dat er dubbel werk geschiedt. Met de op deze wijze samengestelde 
statistiek worden voldoend vaste productienormen verkregen, zoodat 
dagelijksche „planning” van den kantoorarbeid mogelijk wordt voor 
een vlugge wijze van bewerking van een sterk wisselend aantal orders. Men beschikt over productiecijfers en foutenpercentages van een aan­
tal boekhouders gedurende verschillende perioden. g
p
Daar het girokantoor geen portovrijheid geniet, heeft het een par­
ticuliere expeditie en afhaaldienst in de stad georganiseerd. Daartoe 
werd de stad in wijken verdeeld en voor iedere wijk de route van den 
fietsenden besteller nauwkeurig bepaald. Een vertrouwd besteller heeft 
vastgesteld, hoeveel bestellingen per uur kunnen worden gemaakt, in 
ieder der wijken, bij verschillende graad van bezetting. Een dagelijksche 
controle betreffende het aantal bestellingen per uur wordt voor iederen 
besteller bijgehouden. De op deze wijze verkregen statistieken toonen, 
dat ook een bevredigende „planning” van iederen arbeidsdag voor 
den verdeelingsdienst mogelijk is. Kantoororganisatie mist haar doel, wanneer men haar poogt tot 
stand te brengen, zonder haar door voorafgaande studies voor te be­
reiden, terwijl omgekeerd de vakkundige systematiseering der voor­
waarden, waaronder wordt gewerkt, een gunstigen invloed heeft en 
het moreel van het personeel verheft. Volgt een Memorandum aangeboden door Ir. V. W. van Gogh (Am­
sterdam). Het referaat is uitvoerig en belangrijk, het verdient in zijn geheel 
gelezen te worden. Het is van eenige bijlagen voorzien, waaronder een 
(ime-study-sheet, dat ingevuld is en toegelicht wordt. Deze verhandeling volgt het onderstaande schema. L
d
d
i Deze verhandeling volgt het onderstaande schema. L
d
d
i g
g
Les normes de production: Volgt een memorandum van Ferdinand Ludwig (Tsjecho Slowakije). Les normes de production: MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE 53 dépannage et de réparations iinmédiates d’engins divers. Les ateliers 
du port autonome de Bordeaux, door Ir. Henri Cazaubiel, Bordeaux. 1. Betriebstätigkeit, d.h. möglichst gleichförmiger kontinuierlicher Ab­
lauf von Arbeit, Energie und Material durch das Bett des Be­
triebes, also gleichbleibende Roh- und Hilfsstoffe, Massenerzeu­
gung, Zentralisation von Gleichartigem. Dezentralisation von Un­
gleichartigem. De verhandeling betreft de organisatie van „Les Ateliers généraux 
du Port Autonome de Bordeaux”, die en regie verzorgen de reparatie 
en het onderhoud van de geheele inrichting der haven. g
g
2. Zweckmässige Einrichtungen und Verfahren. 3
G
A
f k
d h
V häl i
d 3. Guter Ausnutzungsfaktor, d.h. Verhältnis der wirklichen Leistung 
zur möglichen. Man kan ihn anwenden auf zeitliche, sachliche oder 
persönliche Leistungen. Die dafür notwendigen Massnahmen lassen 
sich nur treffen auf Grund eingehender Betriebsuntersuchungen, 
welche nach ihrem Gegenstand zu gliederen sind in: 3. Guter Ausnutzungsfaktor, d.h. Verhältnis der wirklichen Leistung 
zur möglichen. Man kan ihn anwenden auf zeitliche, sachliche oder 
persönliche Leistungen. Die dafür notwendigen Massnahmen lassen 
sich nur treffen auf Grund eingehender Betriebsuntersuchungen, 
welche nach ihrem Gegenstand zu gliederen sind in:
1 S ff
di Volgt een Memorandum van Dr. Ir. H. Orenstein, öffentlich bestell­
ter Wirtschaftspriifer, Berlijn. Ten einde de rationaliseeringsmethoden voor de drie in het pro­
grampunt opgegeven gevallen: g
p
pg g
g
A. ononderbroken voortbrenging
B
i
b
i 1. Stoffstudien 1. Stoffstudien B. seriën-voortbrenging B. seriën-voortbrenging 2. Zeitstudien 2. Zeitstudien C. enkel-product C. enkel-product 3. Persönlichkeitsstudien
db
i
l 3. Persönlichkeitsstudien
D
db
i
l
d p
voor te stellen, onderscheidt de schrijver op grond van de praktijk de 
volgende gebieden: p
voor te stellen, onderscheidt de schrijver op grond van de praktijk de 
volgende gebieden: Deze grondbeginselen worden vervolgens nader besproken en aan 
een voorbeeld verduidelijkt. g
g
1. de commercieele organisatie (Vertrieb, Aussenorganisation)
2
d
b d ijf
i
i
(B
i b
I
i
i
) g
2. de bedrijfsorganisatie (Betrieb, Innenorganisati Prof.Edwin Hanswald (Warschau) leverde een referaat getiteld: 
Operations standards and Procedures in public offices. j
g
(
g
3. de voortbrenging (Production, Fertigung)
l
d
i
i
i
k Vervolgens wordt een uitvoerig uitgewerkt schema op grond dezer 
beide indeelingen gegeven en ten slotte voor ieder der onder A., 
B., en C. genoemde voortbrengingswijzen een voorbeeld uitgewerkt. De schrijver geeft voorbeelden van rationeele organisaties in de 
Poolsche districtskantoren: Arbeidsstudies, grafisch arbeidsplan, Coör­
dinatie der werkzaamheden, schikking der kantoormeubelen in de orde, 
die de arbeid eischt, verdeeling van den arbeid in kleine deelen, waar­
borgen een bijna onafgebroken voortgang. Bureaux met centrale hal 
en loketten voor het publiek. ,
g
g g
j
g
Besproken worden: voor A. een suikerfabriek, voor B. een pletterij 
en voor C. een machinefabriek. Teekeningen verduidelijken den tekst. Het twaalfde (laatste) agendapunt luidde: g
p
Hoe kunnen wetenschappelijke normen worden toegepast ten be­
hoeve van een billijke loonregeling? Memorandum van F. E. Eyken en H. Keegstra (Nederland). Etablissement des normes de production: Der Erfolg zeigt, dass auch hier Leistungsprämien möglich sind, 
wenn — wie in gutorganisierten Firmen — bestimmten Konstruk­
teuren immer nur gleichartige Aufgaben gestellt werden und 
wenn die Arbeit gut vorbereitet ist und der Konstrukteur von 
immer wiederkehrenden Ueberlegungen durch Normen u.s.w. un­
terstützt wird. Viele Konstrukteure von Werkzeugen und Vorrichtungen kön­
nen nach Leistungsprämien bezahlt werden, ohne das die Güte 
der Arbeit darunter leidet. Konstrukteure, die „erfinden” müssen 
und „neuschöpfen” können nicht mit Leistungsprämien bezahlt 
werden. Das sind aber nur wenige. g
g
Het feit, dat een groot deel van het kantoorwerk dagelijks op een 
bepaald moment gereed moet zijn, is waarschijnlijk een grootere prik­
kel dan wat voor premie ook. Doch ook wanneer het dagelijksche ar- 
beidskwantum hetzelfde blijft, kan de controle van den gang van den 
arbeid een beteren invloed op de arbeidsprestatie hebben dan een 
premie-systeem. g
F. Der Anwendung der Prämienentlohnung auf Büroangestellte sind 
Grenzen gesetzt, die nicht überschritten werden dürfen, wenn 
nicht das Arbeitsergebnis oder die Wirtschaftlichkeit notleiden 
soll. Psychologische Momente sind zu berücksichtigen. p
y
Vergelijking met fabriekswerk levert geen argumenten op ten gunste 
van stuk- of premieloon voor kantoorwerk. Fabrieksarbeid van de­
zelfde soort als het hierbedoelde kantoorwerk (seriewerk van korten 
duur) wordt vaak in uur- of weekloon uitgevoerd (werk aan den 
loopenden band). De factoren, die bij fabriekswerk pleiten vóór een 
anderen vorm van belooning bestaan niet bij den kantoorarbeid: be­
kwaamheid voor het handwerk, zorg voor de machines, controle op de 
kwaliteit van het werk der machines, opdrachten, die langen tijd in 
beslag nemen, enz. Memorandum van Dr. Ir. Hans Freund (Duitschland). De tijdstudie heeft tot taak normale arbeidstijden in verband met 
omvang, gewicht en kwaliteit van den arbeid vast te stellen, dus dien 
tijd, welken een goed geschoolde arbeider met gemiddelde bekwaamheid 
noodig heeft, zonder hem overmatig te belasten. In het bijzonder moe­
ten deze normaal-tijden de persoonlijke en zakelijke tijdverliezen be­
vatten, niet echter de niet noodzakelijke tijdverliezen, die het gevolg 
zijn van gebrekkige indeeling, gebrekkige bekwaamheden of gebrek­
kige inrichtingen. g
De mogelijkheid van stuk- en premieloon voor het kantoor bestaat; 
de wenschelijkheid er van kan echter niet worden aangetoond. Het 
opstellen van standaards levert voor hen, die met tijdstudies vertrouwd 
zijn, geen bezwaren op. g
g
De Auswertung van zulke tijdstudies moet daarna bestaan in in­
deeling en verdeeling van den arbeid en in het onderzoek naar de 
doelmatigheid van de arbeidsplaats en haar inrichtingen. Etablissement des normes de production: Etablissement des normes de production: Arbeitsausführung und sind die Arbeitsmittel zu rationalisieren 
und dafür zu sorgen, dass keine Hemmungen im Arbeitsablauf 
durch andere Arbeitsstellen auftreten. a. Les temps nets et les pertes de temps. b. Le degré d’exactitude des normes. B. Wie bei den Arbeiten in den Werkstätten müssen auch bei Büro­
arbeiten — notgedrungen — Zeitstudien vorgenommen werden. Diese sollen möglichst auch einzelne Elemente der Arbeit er­
fassen und nicht etwa nur die Gesamtzeiten angeben. Dabei 
ist der Leistungsgrad zu berücksichtigen. De inhoud wordt als volgt samengevat: De inhoud wordt als volgt samengevat:
De woordkeus der gestelde vraag wekt de gedachte, dat stuk- of 
premieloon voor kantoorarbeid aanbeveling verdient en dat het be­
langrijkste nut van productiestandaards in hun gebruik als grondslag 
tot invoering van zulk een systeem als belooning kan dienen. Integen­
deel is echter juist een andere wijze van salarieering van kantoorwerk 
dan door vaste salarissen noodeloos ingewikkeld en ligt de beteekenis 
van productienormen in hare toepassing bij andere maatregelen, om 
een grootere arbeidsprestatie te bereiken, zooals: vaststelling van 
standaards voor de geregelde handelingen en het arbeidsproces, de 
berekening der rentabiliteit der kantoormachines, opstelling van dage- 
lijksche en maandelijksche werkschema’s, personeelbeoordeeling, con­
trole op den gang der werkzaamheden enz. Een afwijking van het 
systeem der vaste salarissen vooronderstelt, dat een grootere krachts­
inspanning aanleiding is tot het betalen van een hooger loon. In de 
meeste kantoren is het niet mogelijk dit principe door te voeren, daar 
een bepaald aantal personen een hoeveelheid werk moet verrichten, 
welke van dag tot dag verandert. Daarom is het belangrijkste om een 
hoogere arbeidsprestatie te verkrijgen, nauwkeurig vast te stellen, 
hoeveel personen noodig zijn, om den te verrichten arbeid binnen den 
gewenschten tijd uit te voeren; de bovengenoemde maatregelen, geba­
seerd op de productienormen, moeten daarbij ten grondslag worden 
gelegd. g g
g
C. Schreibmaschinearbeit ist am leichtesten durch Leistungsprämien 
zu erfassen. (Ein Beispiel wird näher besprochen). (
p
p
)
D. Je weiter die Arbeit im Büro spezialisiert ist, das heisst je gleich­
artiger die einer bestimmten Arbeitskraft übertragenen Arbeiten 
sind, umsoeher ist die Einführung der Prämienentlohnung mög­
lich. Viele Karteien, Listen und so weiter können geführt werden, 
viele Listen ausgeschrieben werden von Arbeitskräften, die im 
Sinne der Prämienentlohnung bezahlt werden. g
E. Umstritten ist die Einführung von Prämien für Mehrleistung bei 
geistig arbeitenden Angestellten, zum Beispiel Konstrukteuren. Volgt een memorandum van Ferdinand Ludwig (Tsjecho Slowakije). a. L’exécution du travail et les accessoires. De schrijver begint met de vraag, wat rationaliseering is. Tegenover 
de vele millioenen werkloozen, zegt hij, wordt het tegenwoordig vaak 
onsociaal geacht vóór rationalisatie te zijn. Het woord is tot een leus 
geworden, waaraan de meest verschillende beteekenissen worden toe­
gekend. De heden meest gebruikelijke uitlegging is ongeveer: „ver­
vanging van menschen door de machine”, men schuift dan de verant­
woordelijkheid van alle misstanden van ons tegenwoordig bedrijfs­
leven daarop af. Goed vertaald luidt dit misverstane woord „redelijkmaking” en be- 
teekent het de bereiking van een doel op de meest economische wijze,
d.i. spaarzaamheid in het gebruik van kracht, materiaal, energie en 
tijd. D
h ij
f d
l
d
db
i
l
i
li
i De schrijver begint met de vraag, wat rationaliseering is. Tegenover 
de vele millioenen werkloozen, zegt hij, wordt het tegenwoordig vaak 
onsociaal geacht vóór rationalisatie te zijn. Het woord is tot een leus 
geworden, waaraan de meest verschillende beteekenissen worden toe­
gekend. De heden meest gebruikelijke uitlegging is ongeveer: „ver­
vanging van menschen door de machine”, men schuift dan de verant­
woordelijkheid van alle misstanden van ons tegenwoordig bedrijfs­
leven daarop af. b. La standardisation des opérations. L
bili é d
hi
d
b c. La rentabilité des machines de bureau. d
H
i
j
li d. Horaire journalier. e. L’horaire du mois. f. La sélection du personnel. l
d
l ffi
i
i d p
g. Contrôle de l’efficacité individuelle. h
C
ôl
d
fl
d
il h. Contrôle du flot du travail. Goed vertaald luidt dit misverstane woord „redelijkmaking” en be- 
teekent het de bereiking van een doel op de meest economische wijze,
d.i. spaarzaamheid in het gebruik van kracht, materiaal, energie en 
tijd. Le système de rémunération: a. La vitesse du travail. b
’ ff
i di id
l b. L’effort individuel. C
i c. Comparaison entre le travail de bureau et le travail industriel. j
De schrijver geeft de volgende grondbeginselen voor rationaliseering: c. Comparaison entre le travail de bureau et le travail industriel. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJESHUISHOUDKUNDE (Bijdragen en mededeelingen zende men aan den Secretaris 
der Redactie) Ook in Italië is sedert enkele jaren de organisatie van den kantoor­
arbeid punt van bespreking geworden, doch, zegt de schrijver, hoe 
snel onze vorderingen op dit gebied ook zijn geweest, wij hebben 
nog te weinig ervaring opgedaan om de gestelde vraag uitvoerig te 
beantwoorden. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJESHUISHOUDKUNDE 54 Memorandum van Ober-lng. K. P. Gligorin (Rusland). g
Deze algemeene beginselen worden vervolgens aan drie voorbeelden 
uit de practijk toegelicht. Het geheel is zeer leerzaam en verdient in 
zijn geheel te worden bestudeerd. De schrijver bespreekt de belooning voor intellectueel werk. Hij 
volgt daarbij in het bijzonder den volgenden gedachtengang: iedere 
employé wordt geschat in verband met zijn opleiding en ervaring, ten 
einde op grond daarvan de waarde van ieders werk individueel kan 
worden vastgesteld. Verder wordt de hoeveelheidd werk en de tijd 
daaraan besteed in aanmerking genomen. Daardoor wordt een kwan­
titatieve beoordeeling verkregen. Daarentegen wordt met de kwali­
tatieve waarde rekening gehouden door het gebruik van punten (cij­
fers). Het resultaat van al deze factoren bestaat uit „die Bewertungs­
Kennziffer” (,,les charactéristiques de valorisation”). UIT HET BUITENLAND
Red.: W. BEIJDERWELLEN, J. E. ERDMAN,
CH. HAGEMAN en Drs. A. TH. DE LANGE Memorandum door Dr. Ing. Carlo Valeri. Etablissement des normes de production: g
p
g
Is zoo de arbeidstijd vastgesteld, dan levert de toepassing van een 
geschikte loonregeling geen moeilijkheden. Wel is waar zal voor kan­
toorarbeid, die meestal nog in een vast salaris wordt bepaald, het 
zuivere accoordloonsysteem niet in aanmerking komen. Met het oog 
op de mentaliteit van het kantoorpersoneel zal men er eerder toe 
komen, om in verband met het salaris van zekere premiesystemen 
gebruik te maken. Memorandum door Paul Planus (Frankrijk). Besproken wordt de rationaliseering van den kantoorarbeid volgens 
de beginselen door Taylor daarvoor uitgewerkt, terwijl voor de vast­
stelling der salarissen het systeem van Ganth wordt gevolgd. Memorandum van Ober-lng. K. P. Gligorin (Rusland). Controle van Friendly Societies Uit dien hoofde beperkt de schrijver zich er toe, om eenige resul­
taten mede te deelen, die in Italië tot nu toe op het genoemde orga­
nisatiegebied werden bereikt. In het economisch, leven worden verscheidene bedrijfs takken 
aangetroffen, welker werkzaamheden medebrengen, dat een be­
langrijk aantal personen belang heeft bij een goede leiding 
der onderscheidene bedrijven. De praktijk heeft echter geleerd, 
dat de besturen dier bedrijven niet steeds alle belanghebbenden 
bevredigen, zoodat de Overheid zich genoodzaakt heeft gezien 
door middel van haar wetgevende bevoegdheden in bepaalde Memorandum van Carl Goerner (Stuttgart). De schrijver geeft zelf de onderstaande samenvatting van zijn re­
feraat: A. Vor der Aufstellung der Leistungsnormen ist der Arbeitsplatz, die