Eene kers-preek
Wfïfi PREEK,'g I MM MET UITLATING VAN S DE LETTER |§' ZONDER DAT DAARDOOR DE ZIN HET MINST VERSTOORD WORDT: MET EEN VOOEBERIGÏ, nooi: , \ J. SCH ARP» Predikant te Rotterdam. VIJFDE DRUK. UITGEGEVEN DOOR J. SALIS, te AMSTEEDAM. 1 8 5 8. /O _ EENE KERS-PREEK; met volkomens uitlating van DE LETTER R, SONDER DAT DAARDOOR DE ZIN EENIGZINS VERSTOORD WORDT: DOOR Joöcfyim iltfillner; op eene vrije wijze uit het hoogduitsch vertaald. MET EEN VOORBERIGT, DOOR J. SCH ARP, Predikant te Rotterdam. Vijfde , verbeterde , druk. UITGEGEVEN DOOR J. SALIS, te AMSTERDAM. 1 8 5 8. YOORBERIGT. Een mijner geachte vrieaden, mij bekend uk Letterkundige betrekkingen, een voorstander van Wetenschappen en een Mecenas voor derzelver beoefenaars, stelde mij deze Proef van den Heer Müllner ter hand, in welke de letter r, geheel niet gebruikt is, zonder benadeeling van.het onderwerp, of, merkelijke stroefheid inden stijl, met bijgevoegd Verzoek, om dezelve te lezen, en, zoo het eenigzins der moeite waardig was, onder mijn opzigt, uit te geven, als een Stukje van Liefhebberij voor de beminnaars der Nederduitsche Taal. Ik las dezelve, en bevond, dat zij de uitgaaf «iet geheel onwaardig was; want, I. Als eene Proef van Taalkundig vermogen, is het eene bloole Liefhebberij, die geheel onschadelijk is voor waarheid en deugd, en die, zeker, iets vreemds heeft, daar men eene gansche redevoerieg ziet, waarin de Hondsletter, die door zoo menigeen met moeite uitgesproken wordt, geheel is weggelalea, en waar, echter, de. Stijl genoegzaam vloeijendc is, en deze uitlating, bij eene tamelijke voordrag!, naauwelijks zou gemerkt wonde». II. Als eene Leerrede beschouwd, is zij (hoewel niet vrij van de Piëtistische voordragt, welke destijds in vele streken van Duilschland zeer in den smaak was) vol van den waren geest des Evaageliums, zuiver ia de heschou 1* wlng, levendig in het voorstel, gemoedelijk in de bespiegelingen, hartelijk in de toeëigening, stout in de verbeeldingen, eenvoudig in het geheel; en zij kan dus, met niet weinig stichting, vooral door den eenvoudigsten, gelezen worden, en, onder den Goddelijken zegen, ter bevordering van ware Christelijke gezindheid, zeer nuttig zijn. Om deze twee redenen, heb ik mij niet onttrokken, om het oog te hebben over de nitgave van dit Stukje. Wie weet, of niet de een of ander, die niet gewoon is Leerredenen te lezen, en veel aan Jezus te denken, en aan het belang dat een arm zondaar heeft in zijn dood en verzoening, dese Kerspreek lezen zal, alleen uit nieuwsgierigheid en om de taalkundige vreemdheid, en, misschien (gave het God) getroffen door het geluk en de vertroostingen van een mensen, wiens leven met Christus verborgen is, in God, en daardoor begeerig gemaakt naar de verlossing die in Jezus is. De vrije genade werkt ook somtijds door middelen en in gelegenheden, die wij, menschen, toevallig noemen. Men begrijpt echter ligtelijk, dat ik door dese Uitgave niet wil geoordeeld worden in te stemmen met, of de verdediging op mij te nemen, van den zoogenaamden geestelijken zin van het Hooglied, of, van het gebruik, in dien zin, van den hiervoor geplaatsten Tekst. Dit is te minder noodig, omdat, van denzelven alleenlijk als een motto, naar de elders, en somtijds ook maar al te veel onder ons, aangenomene gewoonte, gebruik gemaakt is; even weinig als ik eiken gezochten uitval, bij voorbeeld op Pausen, of, elke uitdrukking in de bespiegelingen en besturingen, voor mijne rekening en verantwoording zou willen nemen, vooral na de verbetering van smaak en wijze van voorstel in het vierde gedeelte van eene eeuw. Meerder heb ik niet te berigten, dan deze twee dingen , voor den nieuwsgierigen vrager — I. Wat het Stuk zelf betreft; ik ken den Heer Müïlner niet; mijn vriend wist mij ook van den man geen berigt te geven; ik kan het das niet doen aan mijne lezers. Uit de behandeling, komt Hij mij voor als een man, wiens godsdienstige denkwijze eer doet aan zijn verstand en hart. Als ik de redevoering met aanteekeningen had willen vergrooten, zou op vele plaatsen gelegenheid geweest zijn, om 's mans oordeelkunde ia het aanhalen van Teksten en ia andere bijzonderheden, op de klaarste wijze Ie betoogen. Voorts is, over de aaoleidende gelegenheid tot deze zeldzame leerrede, de volgende mondelinge overlevering, die ik geef, gelijk ik ze ontvangen heb. »De Heer Mülloer sprak de R zeer moeijelijk en onaangenaam uit, en op eene vakatore moetende prediken (sommigen voegen er bij, in tegenwoordigheid van iemand, die hem niet onverschillig was) stelde hij eene leerrede op, waarin die letter ontbrak, opdat hij dus zijn natuurlijk gebrek, op eene onschuldige wijze, voor zijne hoorders verbergen, en zich zelf, tot zijne bevordering, niet in den weg staan mogte." II. Wat zijn uwrk in dit stuk betreft; elk ziet dat het eene leerrede is, meer in den Hoog- dan Nederduitschen trant; die orde in het voorstel, die methode, die gewoonte van overal stukken van liederen, of, eigene versjes in te voegen, heb ik geoordeeld te moeten behouden: zoo heb ik ook gedaan in de geheele hoofdzaak, en hetgeen men phraseologie noemt, zoodat het, io alle die opzigten, de JUüllneriaansche-Preek gebleven is, en geheel niet de mijne; maar, het oorspronkelijk Hoogduitsch bad ik niet, en de vertaling was zoo slaafsch, zoo stroef, zoo verregaand onaangenaam, dat ik bijna het geheele stuk heb moeten overgieten, om de lezing minder vervelend, en het, over het geheel , dragelijker en nuttiger te maken, hetgeen mij (die niet gewoon ben zonder R te schrijven) vrij moeijelijk viel, en hoe ik daarin geslaagd ben, moge de lezer zelf beoordeelen. Meer heb ik niet te voorredenen; de inbond is de kern en het pit van het Evangelie der Zaligheid. Mogt niemand dat ongezegend lezen, en ieder leeren den beminnelijken Heiland lief te hebben in onverderfelijkheid! Om deze oorzaak, buig ik mijne knieën tot den Vader van onzen Heere Jezns Christus, opdat hij ons geve, ten volle te begrijpen, met alle de Heiligen, de hoogte, en diepte, en lengte, en breedte der liefde van Christus, opdat hij door het geloof eene gestalte krijge in onze harten; dan zullen wij, in alle ondermaansche wisselingen, bestendige vertroosting hebben: en het Evangelie van Gods Zoon verheerlijkt worden, gelijk bij anderen, zoo ook in het midden van ons. Tot dus verre schreef ik, bij de Eerste Uitgave, in hel jaar 1795, welke geheel is uitverkocht. De uitgever, Cornel, telkens aanvrage, zelfs in getallen, ontvangende, aan welke het hem onmogelijk was te voldoen, verzocht mij, in eene Tweede Uitgave te bewilligen; ik was huiverig, wel wetende, dat men , niet zonder reden, thans minder dan voor vijfentwintig jaren, met die soort van dingen opheeft. Evenwel, het was toch in de wereld ; veelligt konde het buiten mijn opzigt herdrukt worden, en ik vond dus geene vrijheid, aan den uitgever het voordeel. hetwelk hij daarin meende (e zien, te weigeren. Ik heb er evenwel weinige veranderingen in gemaakt, waartoe mij lost en tijd ontbrak; alleen heb ik de Spelling, welke in den Eersten Druk ongelijk en onnaauwkeurig was, doorgaans merkelijk verbeterd. Dit is alles, wat ik bij de Tweede uitgave te zeggen heb. SCHARP. SALOMONS HOOGLIED, HOOFDSTUK V: 3. Uw Naam is eene uitgegotene Olie. De van God gezondene Jezns, Gods en des Menschen Zoon, de gezalfde Heiland, geve ons allen zijnen zegen! Amen! INLEIDING. Jezus lievende, en in Hem, onzen gezegenden Heiland, geliefde medegeloovigen! INiets is zoo algemeen bekend, dan dat men altijd en alom, aan boogaanzienlijke en met magt bekleede menschen ook gewoon was, hooge en aanzienlijke Namen te geven, die aan hunne bezigheid en hunnen invloed juist aangemeten plagten te zijn, hetgeen, des noods, met eene menigte exempelen, uit oude en hedendaagsche geschiedenissen, te staven was. Men bepale zich slechts bij hetgene wij weteu van de Koningen bij de meeste natiën, en spoedig bevindt men, hoe zij, of, om veel gepleegd geweld, of, om hun geluk, hoogheid, gezag en magt, zoo in hun eigen gebied geoefend, als in de veldslagen tegen 's lands vijanden betoond, of ook, om het bewijzen van goedheid en weldadigheid jegens hunne landzalen, zachtmoedigheid en genegenheid jegens buitenlandsche, en om mededeelzaamheid en gevoel jegen hunne noodlij- denden, dan eens met schimp- en dan eens met lofnamen zijn benoemd geweest. Of, plagt men niet aan den Macedoniscben held, den zoon van den alom bekenden Pbilippus, den hoogaanzienlijken naam van Magnus te geven, alleen omdat hij, in zoo eene menigte gewonnen veldslagen, zijnen Naam wijd en zijd heeft doen achten bij zijne tijdgenooten, en lof bij de late nakomelingschap behonden heeft; gelijk even op dien zelfden voet, de heldhaftige Oclavianus (van wien de Evangelist Lukas in de feestgcschiedenis van dezen dag gewag maakt) lot het hoogst gezag gekomen zijnde, zich den naam van Augustus, dat is Geheiligde, hem van de leden van hel bewind gegeven, liet welgevallen, dien hij ook, tot zijnen dood toe, loffelijk behouden heeft. Bij de hoofdbisschoppen van Italië, die men Pausen noemt, is het even zoo gemeen, dat, wen zij den pauselijken zetel beklimmen, zij ook hunnen eigen Naam afleggen , en in deszelfs plaats welluidende en veel beteekenende dengdnamen aannemen; misschien, zich inbeeldende, of ten minste aan de gemeente willende beduiden, dat zij, met het beklimmen van dien geestelijken stoel, ook bunne menschelijke, van ouds eigene, fouten hadden afgelegd, en nu, hoogstheilig zijnde, ook met blinkende en uitstekende Namen moesten genoemd zijn. Dan, boe ijdel zijn deze menschelijke uitvindingen van hoogmoedig lof bejag! hoe vele Piussen (godzaligen) die weinig godzaligheids bezaten? hoe vele dementen {goeden en zachtmoedigen) die, ten aanzien van hunne levenswijze, gevoeglijk Leones et Vutpus (Leeuwen en Vossen) hadden kunnen genoemd zijn? Zoo betitelt ons de vleizucht Innocenliussen (onschuldigen) en Joannessen {begenadigden) bij welke, althans bij sommigen, die lofnamen met hun leven en wandel niet het minste hebben zamengegeslemd. Zelfs Gods mishandelde en geplaagde volk, Jakobs nakomelingschap, bij welken hun Bondgod wel eens, in de hevigste benaauwdheid en in het klagelijkste zuchten om hnlp en uitkomst, den magtigen Othniël, zoon van Kenaz, den stoutmoedigen Ehud, den nooit getemden Simson, en wien al niet? gebood hen te helpen, en aan de geplaagde natie uitkomst te beschikken; dat volk zelfs (zeg ik) noemde zulke helden Heilanden; bun tot heil en volksgeluk van Jehova toegeschikt, om, met Gods geest begaafd, hen aan de handen van hunne hoogmoedige vijanden te ontweldigen. Doch, wat kunnen nu zulke hoogklinkende lofnamen, uit hoogmoed, gevlei, of, op zijn best, uit dankgevoel gegeven of aangenomen, opwegen tegen dien eenigen, liefelijken, schoonen, magtigen en zaligmakende naam van Jezus, die onzen Heiland zoo billijk past, die van God zelf hem gegeven is, en met welken de volzalige Godmensch, Gods en des Menschen zoon, de toevlugt, de hoop, de liefde, de aanbidding, en (in ééns gezegd) de Heiland is van doodellendige, behoeftige, diepgevallene, onmagtige, doch geloovige Adamieten? Hij alleen is de hoogste en de beste; geen Koning, geen schepsel haalt bij hem, wien het gansch Heelal niet bevat, schoon hij op den schoot van de uitgekozene Maagd, naakt, of in schamele windselen gewonden ligt, in den onaanzienlijken stal van het kleine Bethlehem. Zijne magt en zijn gebied, gaan zoo wijd en hoog als de hemel; en al is zijn uitwendig aanzien slecht, ellendig en zwak, in het menschelijk oog, nogtans, is hij de magtigste, de hoogste en de aanzienlijkste, in het oog des geloofe, dat op zijne daden ziet; hij schiep, bij God en God zijnde, het Geheelal, en buiten hem is geen ding gemaakt van hetgene dat gemaakt is; zijn almagtig bevel houdt alles in stand; in hem bewijst de eeuwige God genade en liefde aan de menschen; hij smaakte den dood, en beklom den hemelzetel, tot onze zaligheid; hij heeft duivel, dood, en hel, en zonde, bevochten en gefnuikt, de gevangenis gevangen genomen, en in zege omgeleid, en schenkt, tot 2 den afloop van alle de eeuwen, als een'lief hebbend'Heiland, aan allen die in zijnen Naam gelooven, heil en zaligheid in dit, en eeuwig geluk in het toekomend leven. Wie mag Clemens (de genadige) heeten, zoo hij het niet is? Met hoe veel goedheid, genade, en zachtmoedigheid, noodigt hij de zoekende, de belaste en beladene zielen tot zich! hoe liefelijk lokt hij zelfs de zondigste, en slechtste menschen, tot zijne geloovige gemeenschap! Komt allen tot mij (is zijne eigene taal) die moede en belast zijt, en ik zal blijdschap geven aan uwe zielen. Wien voegt den Naam van Pius (Godzalig) dan aan hem — aan hem, die Zoon van God, ja God zelf is, en die, toen hij beneden was, de goddeloosheid gehaat heeft, en geene zonde kende? Wie is zoo Joannes (begenadigd) als hij, die zelfde Jezus, de heilzon" van alle genade, uit wiens volheid wij ontvangen ook genade op genade? Dat is de Naam, die als eene liefelijke uitgegoten olie is, zoo als hem de geloovige en Heilandlievende ziel belijdt, als zij, uit het Hooglied van Salomo, den afgelezen tekst blijmoedig op hem toepast: Lieve JezusI Zone Gods en des Menschen! Uw Naam is eene uitgegotene Olie, tot welks behandeling wij ons nu inet uwe aandacht opzettelijk begeven zullen; doch, bidt met mij, in den aanvang, om zegen, met al het gevoel van dankende zielen — Koning Jezus 1 Davids zone! Maak toch ons gemoed bekwaam, Dat het biddende aandacht toone In 't beschouwen van dien Naam Uit den tekst, zoo afgelezen; Laat die, in den diepen val, Ons een heelende Olie wezen, Die de ziel genezen zal: Laat uw Geest ons zoo bezielen, Dat wij, van dien Geest geleid, s Eens aan uwe voeten knielen, In de zalige eeuwigheid!" Amen! BEHANDELING. Hoe Jezus Naam ons zij ten goede, zal ik heden Aan u, geloovigen, uit mijnen tekst ontleden; Geef, Jezus! dat uw Naam, en nu en 't allen tijd, Moog' leven in 't gemoed, dat zich uw liefde wijdt. Amen! Komt dan nu, met blijde dankzeggiag, geloovige en Jezus liefhebbende zielen! komt tot uwen beminnelijken en uwe zielen liefhebbenden Heiland. Komt, laat ons, met geloovige bespiegeling, tot hem gaan, tot hem, den held, den gezalfde uit Bethlehem, den zaligmakende Jezus. Laat ons tot hem komen met opgewekte en hem gewijde aandacht. Alen weet, uit de oude en hedendaagsche geschiedenissen, dat vele koningen (en dit is algemeen in het Oosten) niemand bij zich toelaten, dan, volgens wetten en gewoonte, met gaven en geschenken; en dat niemand, wie hij zij, met ledige handen tot hen komen mag: doch, indien nu menschelijke koningen, die den adem in hunne neuzen hebben, niemand zien willen dan met geschenken , wat zal dan een nietige en behoeftige zoon van Adam, een kind des stofs, aan dien majestueuzen Hemelkoning , aan den lieven Jezus geven en aanbieden, als hij aanbiddend aan zijnen zetel knielt, of, met aandacht oogt op zijne eenvoudige ligplaats in Bethlehems onaanzienlijke stalling? O geliefden! in dit geval komen geene ijdeie en nietige schatten van het onbestendig goed te passé; aan dezen heeft hij zelfs geen behagen van één oogenblik; hij haat alles wat ij del is, en ziet alleen op het wezenlijke en bestendige. Aangename boodschap aan den eenvoudige, en van tijdelijk goed ontbloote, tot wien bet Evangelie gezonden is, en die, misschien, bij zich zei ven denkt — »goud of kleinoodiëu heb ik niet, hoe gewillig zou ik met dezelve Jezus gaan zien, en hem, bij bet openen van mijne 2» schatten, met de Wijzen nit het Oosten, mijne hnide bewijzen." Neen, geliefden! veel te weinig, veel te onbeduidend, is al het geld, bet goud, het edelgesteente, de blinkendste diamanten, en alle de schatten die beneden de zon het stoffelijk oog ten blinddoek zijn; want, alles is het zijne, die de Koning des Hemels, en van eeuwigheid tot eeuwigheid, God is (volgens den vijftigsten Psalm) en aan wien dus dit heelal, zijn eigen schepsel, ten voetbank is. Dan, openen wij een weinig ons geestelijk zielsoog, en boe zal onze liefde tot hem klimmen, bij het nagaan wat hij al, om onzentwil, om u en mij, zielen, die Jezus lief heeft en aankleeft, gedaan heeft om ons te behouden ! Beschouwt dan, met gevoelige oplettendheid, hoe hij, schoon Gods eigen Zoon, het afschijnsel van zijne majesteit, en het beeld van zijne zelfstandigheid, als een ellendig en onaanzienlijk mensch, bij ons om laag gekomen is en woning nam. Beziet hem, zoo slecht en eenvoudig , als hij ginds ligt in een vunzen beestenstal, gewonden in ongeachte windsels en doeken. O! hoe vele menschen, die enkel met het vleeschelijk oog die uitwendige gestalte eens dienstknechts in Jezus aanschouwden, zullen toen gezegd hebben, en zouden nog zeggen, zoo lang hun de Heilige Geest geen licht schenkt — »Ziet welk een mensch is deze I zou dit een God, zou dit de Koning van den Hemel, de Zoon van God, en het heil zijn van het menschelijk geslacht?" Dwaze, en God kleinmakende gedachte! alleen eigen aan de onwetendheid , die de wegen Gods, hoog boven de onze , niet kent, en het oneindige afmeet bij het zwakke van het eindige. De opgewekte ziel, in welke de geest van God zijne glanzen uitzendt, ontdoet zich van zulke bedenkingen; buiten alle twijfeling omhelst zij, in het vast geloof aan Gods ontdekking, dit lieve Kindeken, als een aangenaam geschenk van eeuwige liefde, en het bewijs van eene genade aan zondige menschen, die alle kennis te boven gaat. Zij neemt het geschenk mede, dat hem behaagt; zij schenkt hem, ten bewijs van hulde, het goud van een dankend geloof, het edelgesteente van gloeijende liefde, en de glanzige diamanten van vasthoudende hoop. Openen wij de heilige geschiedboeken van de Evangelisten, en al aanstonds ontmoeten ons, in het tweede Hoofdstuk van Lukas Evangelie, eene menigte van blijde hemellingen, die, met eene aangename melodij, de zaligheid van Jezus Naam, en het geluk van dat geschenk, hetwelk God in hem aan het menschdom schonk, bezingen. Te midden van den nacht, met den glans van Jehova's schechina tot den lichlsten dag gesteld, loven zij den welaangenamen tijd van het eeuwig welbehagen, den dag van heil en zaligheid, den dag, op welken God aan den gevallen mensch in liefde gedenkt, den dag, op welken de vijandschap weggenomen, en de weg tot Gods gemeenschap den Adamiet ontsloten is; den dag, op welke men zeggen kan — God is tot ons afgekomen, en is aan ons gelijk; dit is de dag dien Jehova gemaakt heeft, laat ons op denzelven blijde zijn. Bij zulk eene he melsche feestmuziek, maakt een van die magtige helden, die den stoet van dezen Koning uitmaken, een van de heilige engelen, die gewoon zijn om den zetel van die hen schiep te zweven, de komst van dien Heiland Jezus in het vleesch, met vele beloften en gewisse aanwijzingen , bekend aan hen, die het opzigt hadden van het vee in Bethlehems valleijen. Niet lang is dit geleden, of een ongemeen glanzig hemellicht geleidt de Wijzen uit het Oosten, als met de hand, lot het huis in hetwelk dit Kindeken was, en, zalig in dit gezigt, bnigen zij zich, met hunne geschenken aan de voeten van Jakobs Magtige, nu wonende in het vleesch. Ginds, neemt de Godsman Simeon, na bijna zes weken, dezen zijnen Heiland in beide zijne handen, en looft zijnen God — »Uwe beloften zijn gewis; laat nu uwen dienstknecht in kalmte henengaan, want, mijne oogen hebben uwe zaligheid gezien ; een licht tot beglansing van de beidenen, en tot blijdschap van Jakob's nageslachten." Zoo welgemoed maakte hem dit gezigt, dat hij nu zijne ziel, met weldoen , in de handen zijns Gods kon aanbevelen, en in die blijde hoop zijne zaligheid afwachten. En, in de daad, zijn Gods toezeggingen zoo vast, zoo onwankelend, zoo gewis in de uitkomst, zoo Ja en Amen in dezen Jezus, hoe billijk zinkt dan elke geloovige en in deze beschouwing opgetogene ziel met Simeon weg in de dieple van aanbidding! Hoe blaakt zij van dankende tegenliefde! De gedachten plaatsen den geest in dat zalig tijdstip, toen Jezus in het vleesch beneden kwam, en men stelt zich levendig aan den geest, wat men (zoo men met zijne eigene ligcbamelijke oogen dat gezigt had mogen genieten) gedacht, gezegd, gedaan zou hebben, hoewel men nu, schoon niet ziende en evenwel geloovende, zich in zijnen Heiland blijde maakt, met eene onbeseffelijke en hemelsche blijdschap. Oude heiligen! hoe hebt gij in de dagen van belofte al op dit heilig kind geoogd, en, op het toegezegde heil geloovig hopende, de belofte omhelsd en met handkus gegezegend! Had Eva dit mogen beleven, zij had op nieuw den echten en éénigen levensboom aanschouwd, in het toegezegde zaad, dat den slangenkop moest pletten. Had Mozes dit gezien, hij had aanbiddend ingezien in de van ouds afschaduwende bondkist, in welke de wet van Jehova in het binnenste was, en in welke alle schatten van wijsheid en kennis lagen opgesloten; hij had in of bij dezelve, met een geestelijk oog, dien schoonen bloeijen- den amandelslaf en het van den hemel afgedaalde manna gezien. In hem, onzen, met zoo veel ootmoed en tot znlke gcwenschte einden tevens, in het vleesch komenden Jezus, zag men Jozua, den dienstknecht en den held; Gideon, wel den kleinste uit zijn huis en stam, doch die de zegenpalmen plukte; David den minslgeachte, doch die evenwel den hoogmoedigen Goliath afmaakte, en (in ééns gezegd) den steen van Daniël, die, buiten aantasting van handen afgehouwen, allen tegenstand en alle vijandelijk gebied aan stukken malen, en alle magt, die tegenstand bood, geheel temmen zou. O, mijne geliefden! wat denkbeeld maakt gij u van die juichende velden van Bcthlehem? Welke zangen van hemellingen! Welke cymbalen met engelenhanden getokkeld! Welk een gejuich van zalige heiligen, die, gemengd tusschen de engelen, den boogsten leidsman van hunne zaligheid den schoonsten lofzang wijden! Toen heeft Eva gewis gejuicht — ik heb den man, den Jehova, ontvangen. Adam zong van het beloofde zaad. Jakob stemt het toe — dit is de zaligheid, op welke ik, op mijn doodbed, hoopte. Mozes zal gezegd hebben: «Deze zal de genezing schenken, die de, van mij opgestoken slang heeft afgebeeld; deze, eens ten teeken gesteld, zal de venijnige beten van den heislang heelen." En, wat zou ik uitweiden? alle de gezaligde geloovigen zullen, met handgeklap en juichstem, den geliefde van God, den moedigsten geloofsheld, in zijnen lofzang hebben nagevolgd, toen hij zijne uitziglen, nu gekomen, en den dag van Jezus zag, en blijde was. Alle deze zalige zielen stemden met de heilige engelen te zamen, en zongen, in éénen toon, den lof van dit zaligend Kindeken en den inbond van zijnen Naam Jezus op — Lof zij Gode, in 's Hemels woning En om laagl nu wijkt de twist. Halleluja! Jezus, Koning, Wint het op des Satans list. Welbehagen schenkt genade, Oubb'Ie zege volgt hein na; Zielen t slaat nu Beth'lem gade, Haast aanschouwt gij Golgothal O, hadden wij die zalige blijdschap bijgewoond! Ligt maakt elk geloovige bij zichzelven op, hoe hij in Bethlehems stalling zijnen lieven Jezus zon ontvangen en gewelkomd hebben. «Zoo en zoo" (denkt mogelijk menigeen bij zichzelf) zou ik het gemaakt; dus en zoo, zou ik mij jegens hem gehouden hebben. Ik zou, in het bijzijn van alle menschen en engelen, aan u, beminnelijke Heiland! aan uwe koninklijke en hemelsche hoogheid, lof en dankzegging hebben toegezwaaid. Ik zou de liefelijkheid en zoetheid van uwen eeuwiggezegenden Naam, die gelukzaligheid en schoonheid van uwe aanminnige gestalte, aan elk hebben doen weten. Ik zou tot allen, die op u, o liefdevolle Jezus! hun geloof en hunne hoop vestigen, gezegd hebben - Komt en ziet uwen Heiland, den Godmensch, het heil van uwe zielen! Komt en ziet het Lam Gods, dat uwe zonden op zich genomen heeft. Komt, geloovigen! komt allen, die uwen Jezus lief hebt! komt en ziet hem, die u zalig maken kan, en wil, en sal; ziet met uwe vleeschelijke oogen, doch meest met uw «elsoog, geloovig op hem, die u, nog zoo lang gij deze leemen hut bewoont, zal leiden volgens zijn plan en eeuwig ongehouden welbehagen, en nogmaals u tot zich in zijnen eeuwig zaligen Hemel opnemen en u een geluk en eene blijdschap zal schenken, die nooit einde znllen nemen. -Ik zou gezegd hebben tegen allen, die dit Kindeken Jezus niet lief hebben, niet beminnen, en niet hoogachten — dat zij ook geen deel aan hem, noch aan alle zijne zoetigheid en zaligheid hebben, of, blijven zij zoo, ooit hebben zullen; dat hij, die de liefde zelve is, hun ten vijand wezen zal, en dat zij, indien zij zich niet tijdig tot hem wenden, ook eeuwig van hem ongeacht en onbemind blijven zullen, en op zich zeiven een nooit eindigend onheil laden, omdat zij Gods zoon en de aangebodene zaligheid gesmaad, en het bloed des Nieuwen Testaments, in hetwelk zij geheiligd zijn, klein geacht hebben, en het Evangelie niet aangenomen hebben tot behoudenis des levens. »Zoo zoude ik mijne ziel hebben doen weiden in aangename bespiegelingen van het vol genot, dat wij van dezen heilaankondigenden en dadelijk schenkenden Heiland te wachten hebben. Zoo zoude ik mijn edelste ïigchaamsdeel, mijne tong, tot zijnen lof, in de uitooodiging van allen, die het wel met hem meenen, en tot aankondiging van alle onheil aan diegenen, die zich inbeelden, het buiten dit Kindeken Jezus wel te kunnen stellen, met wellust hebben aangewend." Doch, om na deze bespiegelingen tot het tweede stuk van onzen tekst te komen - deze geloovigen van het Oude Testament (uit welke sommigen in Bethlehems velden met de engelen zullen gemengd geweest zijn) hebben , in hunnen leeftijd, beneden, Jezus niet gezien met hunne ligcbamelijke oogen; evenwel was dit hun geluk en hunne zaligheid, dat zij hem te gemoet zagen in hunnen geest, met de inwendige oogen in hunne zielen, gevestigd op het toekomende, en steunende op de belofte van den God Amen, even als of hij al gekomen en in het vleesch beneden zienelijk was. En het is wel zoo, de geloovigen van den nieuwen dag zien hem even weinig met de oogen des ligcbaams, en ook alleen met bet gezigt des geloofs; evenwel »« niet, als nog toekomende, integendeel als dadelijk gekomen, en na lijden in majesteit opgenomen, op het vast (en ook van buiten genoegzaam bewezen) getuigenis van Evangelisten en Apostelen.. In beide bedeelingen dan, woont, met zijnen invloed en zijne genade, dat zaligmakende Kind, met de beteekenis van zijnen naam, Jezus in elke geloovige ziel; m allen, wien hunne behoudenis lief was; hij is hun op nieuw een geopend Eden , de lusthof van het gemoed. In het geloof zien zij hem onophoudelijk als hunnen Jezus, toen hij die behoudenis op zich nam; als Jezus in de beloften en in de schaduwen; als Jezus toen hij kwam, toen bij leefde, lessen gaf, bloedig leed, en den dood, om bunnen wil, gewillig smaakte; als Jezus, eindelijk, sints hij, opgewekt, ten hemel ingegaan, eeuwig leeft en bidt, en zijnen alles toeëigenenden geest, den geest des geloofs, uitzendt in bun gemoed. Nu zijn de kuische liefdezuchten, die een geloovige tot hem opzendt, zijne zachte windselen, in welke de ziel hem liefkozend inwind, als of zij hem zelve met oogen zag en in handen had ; het zamenstemmend opheffen van eenen aandaehtigen lof- en dankpsalm is zijne liefelijke muziek, zoo aangenaam bij hem als de engelenzang van Bethlehem: het gestadig aandenken aan zulk een heilgeschenk is de wieg, in welke hij zijn welbehagen heeft, de geloovige boet- en smeekgebeden zijn hem het liefelijkst onthaal, en, eindelijk, hunne aangekleefdheid en vasthoudendheid aan hem, met dien innigen zielenwensch, om nooit van hem af te dwalen, nooit buiten hem te zijn, of iets te doen, dal hem mishagen mogt, is zijn éénige lust, zijn hoogste genoegen. In zulk een gemoedsbestaan neemt de ziel den toezang op den afgelezen tekst — uw Naam, lieve Jezus, is eene uitgegolene Olie! en het is nu tijd, geliefden, dat wij ons bij dezen liefelijken en veel beteekenenden bijnaam — eene uitgegolene olie — nog eenigc oogen blikken ophouden in ons TWEEDE DEEL. Men vindt in het heilig Bijbelboek, dat gouden kleinood des gemoeds, vele schoone lofnamen aan den Heiland gegegeven. Dan heet hij, de Leeuw uit Judaas stam; één uit duizend; een licht, dat alle menschen beschijnt; de leidsman van de zielen; de apostel van ome belijdenis; de boom des levens; doch, de edelste en eigeulijkste naam is — Jezus, een Heiland, die met doen en lijden, die in beide staten, die als Godmensen, het hoogste kwaad wegneemt, en het hoogste goed deelachtig maakt. Zou nu deze aanminnige naam, Jezus, aan de moede en afgematte zielen, niet tot eene heilzame Olie. en aan lijdende, benaauwde en gewonde, niet een koelende, lenigende en genezende balsem zijn? Of, zeg het mij, aangevochtene ziel, kunt gij wel in iets buiten dat, eene zoo kostelijke, liefelijke en heilzame Olie, legen alle uwe nooden en angstvalligheden, uitdenken, als deze is? Wilt gij u niet gewillig met deze heilolie en deze kostelijken balsem alleen genoegen? Dit niet alleen — dat ons de Apostelen des Lams getuigen, met welk eene Olie, buiten deze, de magtige Naam van Jezus, zij (en elk geloovige, met zulk eene magt begaafde in het Nieuwe Testament) alle die hooge en nuttige daden deden, die ons, in hunne Handelingen, van Lukas geboekt zijn. Met dezen olieachtigen Naam genazen zij de ongeneeslijkste kwalen; de blinden zijn ziende gemaakt; de lammen wandelden, ja zelfs de dooden zijn opgewekt, en eene menigte ongeloovigen, uit Joden en Heidenen, tot de gemeenschap van Jezus toegedaan. Heilzame uitgegotene Olie! bedenk het toch, gij onmagtig, ellendig, diep ongelukkig menschenkind! Zoudt gij wel zulk eene Olie kunnen uitdenken, zoo magtig en zoo heilzaam, die de ongeneeselijke wonden van uwe hemelhooge zondenschuld genezen en heelen kan? Weet gij een middel, dat voldoende is, buiten alleen deze heilzame uitgegotene, en ziel en ligchaam eeuwig gezond- en zaligmakende Olie, de Naam, het lijden, den dood en de magt van onzen Jezus? Mozes, het hoofd en de leidsman van het Joodsche volk, moest eens, op Gods bevel, een kostelijken balsem, volgens apotheckkunst, toestellen tot eene heilige Zalfolie, om de aan God gewijde vaten en menschen te zalven ; evenwel is die Levitische zalve veel te weinig, en in lang niet zoo kostelijk en liefelijk geweest, als de uitgegotene Olie van Jezus heiligen Naam is. Dit is het niet alles — God zelve, die hem tot heil van den gevallen mensch gezonden heeft, heeft ook onzen Heiland zelf gezalfd, opdat de Genadeolie van hem, als het hoofd, op ons, al zijne leden dalen konde. Dit deed hij al aanstonds, toen de Zoon zich , met de magt van zijne Godheid, een menschelijk ligchaam , als eenen tempel heeft gcbonwd, in welken tempel hij wonen wilde, even als de Schechina, met de geheiligde en gezalfde vaten des dienstes, woonde in den tempel van de oude bedeeling; ja, zich zoo naauw met die menschheid heeft zamengevoegd, dat die Zoon van eene maagd, die, zoo veel het vleesch aangaat, zijne afkomst had uit de geloovige ouden en het geslacht van David, evenwel ook, volgens den geest van heiligmaking, God was, boven alles te loven in eeuwigheid; geen geslacht, geen begin van dagen, noch einde des levens, hebbende; en dat in hem alle de volheid van de Godheid ligchamelijk woonde, zoodat (als ik het zoo zeggen mag) de goddelijke Olie van den eeuwigen geest, als opgesloten was in de albasten flessche van zijne aangenomene menschheid. Ook heeft hem die God (wiens Zoon hij was in zijne Godheid) gezalfd en bekwaam gemaakt in zijne menschheid, tot voldoening van het ambt, dat bij bedienen moest, met den geest van wijsheid, heiligheid en magt, volgens Jezaia Kap. 61. — De geest van Jehova is op mij, omdat hij mij gezalfd heeft; hij heeft mij gezalfd, om eene blijde boodschap aan te zeggen den zachtmoedigen, om te beschikken een tulband in plaats van assche. blijdschapsolie in plaats van benaauwdheid, en feestgewaad in plaats van eenen gepijnden geest. Eindelijk., heeft hij hem ook met de Olie van blijdschap, boven alle zijne medegcnoolen, gezalfd, en wel bij uitstek na zijne opstanding en opneming ten hemel; en hem, na de uitgieting van zijnen Heiligen Geest, als den gezalfden Heiland, wiens naam eene uitgegotene Olie is, van zijne Apostelen alom laten bekend maken , toen de zaligmakende genade des Evangeliums allen menschen is toegediend , buiten aanzien van stand of natie, en in Jezns Naam elk is gebeden, hij zoude zich met God in gemeenschap laten stellen, middelende bet bloed van Jezus. Dan, deze zalve en liefelijke olie is nu niet alleen afgedaald op onzen Jezus, als Koning en Hoofd; neen, ook op ons, zijne Ledematen, en wel zoo uitgegoten, dat een geloovige zeggen kan en mag, dat de geheele geest van Jezus , den Gezalfde, in of met zijnen Naam, op hem, als eene welaangename en liefelijke Olie uitgegoten, en aan hem gegeven is. Een balzem, zalve, of genezende olie beeft eene invloeijende en zamenbindende boedanigheid, zoodat zij in de opene wonden of ledematen diep inloopt en die zamenhaalt, bevestigende dus het zeggen van den Psalmist (hoewel in een ongelijk geval) dat ze in hem inga als een vloeijend vocht, en als eene olie in zijn gebeente. En nu, mijne geliefden, zoo heeft Jezus, zijn Naam en Geest op ons uitgegoten zijnde, ons ook met zichzelven ten naauwsle willen zamenvoegen; want, hij woont in den geloove bij ons, hij leeft in ons, en wij in hem, met zijnen geest, zoodat wij zijn huis, zijn tempel, zijne ledematen, zijn ligchaam, vleesch van zijn vleesch en been van zijne beenen zijn: ja, zoo naauw is de éénheid tusschcn hem en ons, dat hij en wij als één gezalfde zijn — en hoe I zouden wij dan ook niet deelen in alle de gaven en genadegiften, die op hem uitgegoten zijn? want, hij die de tweede Adam is, is ook ons tot eenen levendmakenden geest geschonken. Op die wijze, hoewel niet in zoo eene volle mate, is zijn Naam, dat is zijn zaligende invloed, als Jezus, de Gezalfde gelijk Olie uitgegoten in de zielen van de geloovigen des ouden Testaments, die hopende op zijne toekomst zagen: uitgegoten, toen aan de heilige Maagd de boodschap van zijne komst in het vleesch, onmiddelijk, in Naam van God zelf, van zijnen Engel is aangekondigd: uitgegoten, toen hij zelf in den stal van Bethlehem in het vleesch te zien was; doch, bij uitstek, toen hij leed om onze zonden; toen, in den klemmenden angst, het bloedig zweet van zijn gezegend aangezigt afgudsde in den hof van Gethseraaue; en toen de kostelijke flessche zijns heiligen ligchaams aan het vloekhout stukkend stiet, en hij die zuchtingen en gebeden tot onze behoudenis, uit zijnen bcnaauwden boezem , ten hemel opzond; toen zijn kostelijk bloed, gelijk eene vlietende beek, den heuvel Golgotha bedaauwde, toen , in de zalige gevolgen van dat alles , was de Naam Jezus tot een medicijn en zielenbalscm, ten nutte van gewonde zielen, tot een stok en staf in doodsbenaauwdheid, tot lafenis van mismocdigen en kwijnenden, tot een schat van allen die in ellende zaten;, tot een kleed aan de naakten, ja tot alles in allen. Is nu het geloof in Jezus Naam levendig in ons? zijn wij Jezus zalving deelachtig, en woont zijn medegedeelde geest in ons! dan zijn ook wij Koningen met hem, dan mogen wij ook nu, gemoedigd op deze zalving, tot hem gaan; alle onze behoeften, en alles wat wij noodig hebben, aan zijne voeten leggen, niet twijfelende, of hij zal, uit zijne volheid, ons, die met of in hem gezalfd zijn en zijnen Naam bekennen, ook al datgene schenken, wat ons, in de behoeften van ziel en ligchaam, noodig is; niets zal ons ontstaan, wat tot het leven, tot de godzaligheid , en tot de eeuwige gelukzaligheid van noode is. En, wat ons, ten laatste, niet ontschieten mag, deze uitgieting van Jezus, als eene Olie, geschiedt alleen in zijnen Naam — dat is, omdat bij Gods gezalfde Messias is, die naam, met welken hij zicb aan de oude geloovigen des ouden Testaments heeft laten bekend maken, en, na zijne opneming, van de Apostelen, aan alle natiën is aangekondigd; in zijnen Naam, dat is, langs den weg van het eenvoudig geloof alleen, dat zich tot zaligheid, heiligmaking en leven, alleen aan Jezus aanbeveelt, en geen leven zoekt in Mozes naam, of in de wet, of eigen daden; in zijnen Naam, dat is, eindelijk, met een nienw beginsel des geestelijken levens, dat geen toeleg heeft, den God in Jezus steeds te dienen, en tot lof van Jezus Naam, van zijnen Geest geleid, en zoo gezind als Jezus was, in alles te handelen, die zijnen Naam, zijne goddelijke deugden, volmaaktheden en eigenschappen, aan ons bewezen heeft, betoonende zich in alles te zijn, de gezalfden Messias en de Zoon des levenden Gods. Ziet, mijne geliefden, zoo is Jezus ons ten goede gezalfd, en zijn Naam eene uitgegotene Olie. En dit is het, wat ik thans, ten aanzien van den afgelezen tekst, op dezen feestdag, te zeggen had. Laat ons nu nog de nuttigheden van deze uitgegotene Heilolie op ons eigen gemoed toepassen. Gij, o heilzoekend menschenkind, die om zaligheid hijgt in den weg van het Evangelium; en gij, geloovigen, die God in Jezus lief hebt, weet dan, tot uwe bemoediging , alleen om uwentwil, om u, om mij te behouden, heeft de God van alle genade die heilzame Olie uitgegoten, en in dezelve een mengsel van ongehoudene goedheid, enkele liefde, weldadigheid, zoetheid en zaligheid. Ai, komt dan toch met een geloof, dat leeft bij de beloften, en Gods toezegginge niet betwijfelt; komt nu en dagelijks lot Bethlehem in den geest, tot Jezus uwen Heiland, tot den balsem van uwe zielen. Goot hij, u ten goede, zijne goddelijke liefde uit, komt gij dan en schudt aan zijne voeten uwe tegenliefde uit, en zingt zijnen lof, de engelen en hemellingen volgende, in uwe juichende dankpsalmen. Hij komt, om ontzentwil, nit zijne hemelsche woning, uit den zetel van geluk, in deze klagende, zuchtende, lijdende en weenende valteljén des stofs. Welaan dan, medegeloovigen, leggen wij ook dagelijks, uit dank en liefde jegens hem, ongeveinsd, de nog inwonende zonden, de booze neigingen, en even zoo de eigenwijsheid, den geestelijken hoogmoed, en het woelen in, en steunen op ons zeiven, af; steunen wij, ootmoedig en geloovig, alleen op Jezus dood en naam, en, als wij op die wijze tot hem gaan, zalft hij gewis onze gewonde en kwijnende zielen met den balsem van zijne genade, wijl hij eeuwig leeft, om, ons ten goede, te bidden. Welk eene moedgeving, en welke pliglenl Wil de booze vijand van God en van onze zaligheid, de Jezus lievende ziel tot zich lokken? zegt hij: »Komt tot mij, wikkel u in de weelde, en ik zal u alle de schatten èn alle de genoegens geven, die gij wenschen kunt?" Eene geloovige ziel, die aan Jezus kleeft, gaat niet tot dien zielenvijand; zij geeft geen geloof aan zijne schoonschijnende vleitaal; zij slaat het zielsoog op Bethlehems stal, en bedenkt — »in dien ootmoed kwam mijn Jezus, om mij te behouden , en zou ik dan met zijnen en mijnen vijand heulen?" zij zucht tot dien magtigen Heiland en zijne uitgegotene Olie, zijn medegedeelde Geest geeft nieuwen moed en nieuwe magt, om te staan in den boozen dag, en, en alles gedaan hebbende, slaande te blijven. Wil het vleesch lot zonden van wellust en onkuischheid lokken? het geloof, dat Jezus liefheeft, biedt bestendigen tegensland; het zegt: «Houd van mij af, ijdele wellustliefde! kwel mij niet, aanlokkend vleesch! ik kan, ik zal uwen wil niet volgen; ik weet, dat gij eene valsche Delila zijt, die uwe misleiden op den schoot van weelde in slaap wiegt, en hun dan, gelijk Simson, de zielsgeheimenissen, het geloof in Jezus, aflokt en de blijdschap ontweldigt." Aan de ziel, die den Heiland nawandelt, heeft geen vijand iets — ga weg van mij, Satan (zegt zij) gij woeste en misleidende vijand! mijn Heiland, mijn Jezus, die tot den dienst van mijnen God, met uilgego- (ene Olie, gezalfd heeft, houdt mij van u af; gebiedt mij u als mijnen vijand te kennen, en uwen boozen wil en uwe aanlokselen tegen te slaan ; hij eischt van mij, de zonden en de goddeloosheid te mijden en te haten. Blinkend Niet! zou ik, u ten gevalle, den hoogmoed en de ijdelheid — vijanden van mijnen Jezus — zou ik de weelde, als een ellendig kind des duivels en slaaf van de zonden, volgen? Mijn Heiland, Gods eeuwig en heilig Kind, ligt, om mijnentwil, naakt en weggeschoven in den stal; schoon hij de Zoon van God-zelven is; en ik — ik zou mij baden in den wellust en in de ijdelheid? Neen! ik volg mijnen Jezus na, zoo lang hij mij de handt biedt, en ik acht uw lokaas, uw gevlei en uwe liefde niet — Jezus heeft mijn min geheel, Jezus is mijn éénig deel! O, welk eene zalige, welk eene gezalfde ziel, die zulke heilzame, en in allen geestelijken aanval bemoedigende, gedachten uit den liefelijken Naam van Jezus, als den Messias scheppen kan! Met zulk een beslaan heeft zij al eene zalige bevinding van den hemelschen wellust, al woont zij nog in eene leemen hut, al ziet zij den Heiland nog niet van aangezigt tot aangezigt; ja zelfs, al kleeft zij nog aan het benedenstof, nog niet ten volle geschikt tol de geheel onzondige gewesten van de bovenzonnige woningen. Met zulk een bestaan, blaakt zij in de liefde tot Jezus, met het oog niet alleen op het vloekhout; neen, ook op zijne ootmoedige wieg, en zij schijnt, in het geloof, hem eiken, en allen ellendigen, die hulp zoeken, innemend te zien noodigen. Lieve zielen! om uw val Kwam ik in een beestenstal; Komt en schouwt dan dankend aan, Wat Gods liefde heeft gedaan; Ziet hoe hij aan ü Mij geeft, Op dat gij gezaligd leeft. Voelt en gelooft gij nu, als ook aan u geschied, deze gezegende aanmoediging van den algenoegzamen en gewil- ligen Heiland, dan zal gevoelige blijdschap om zoo veel liefde, n ook dat aanbod, die nitnoodiging, met schuldigen dank doen aannemen, en u, bij tegenzang, doen uitgalmen — Ja, mijn Jezus! Ja, Ik wil U omhelzen, moedig, stil, Het een ziel, op U belust, Die U, in 't geloove, kust, Omdat gij, in zonde en pijn , Willig wilt mijn Heiland zijn; Wees mijn hoeksteen, hulp en schild, Zalf mij met uw Olie mild: Schenk mij, na en eeuwig, at Wat mij zalig wezen zal. Wie zijt gij nu, zondig Adams-kind, die dit zalig Kindeken minacht, wiens komst in het vleesch u heden is geboodschapt; die uwe wonden niet gevoelt, en, uit dwaasheid, zijne genezende Olie niet zoekt, of u zei ven genezen wilt met giftige balsemen, die de wonden van uwe ziel ongeneeselijk maken zullen! Beziet u zeiven in den spiegel van de Wet, die niet vleit, en ontzet u, bij zoo veel leemten en wonden, als in u zijn; doodelijk zullen zij wezen, als gij ze niet in acht neemt; als gij dien balsem niet zoekt, en u blijft ophouden bij de nietige medicijnen van weelde, van ongeloof, van ongevoeligheid, of van een los aangaan op Gods liefde, die hij nooit schenkt dan in Jezus alleen, en die niemand ontvangt, dan uit het geloof in hem. 