Κανονισμός (ΕΕ) 2016/631 της Επιτροπής, της 14ης Απριλίου 2016, για τη θέσπιση κώδικα δικτύου όσον αφορά τις απαιτήσεις για τη σύνδεση ηλεκτροπαραγωγών με το δίκτυο (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
De systeembeheerders en TSB's die een wijziging voorstellen, houden rekening met de eventuele gerechtvaardigde verwachtingen van de eigenaren van elektriciteitsproductie-installaties, fabrikanten van apparatuur en andere betrokken partijen, waarbij wordt uitgegaan van de initieel gespecificeerde en overeengekomen eisen of methodologieën. 8. Een partij die een klacht heeft tegen een relevante systeembeheerder of TSB in verband met de uit deze verordening voortvloeiende verplichtingen van die systeembeheerder of TSB, kan bedoelde klacht indienen bij de regulerende instantie die, handelend als geschillenbeslechtingsautoriteit, binnen twee maanden na ontvangst van de klacht een besluit neemt. Wanneer de regulerende instantie aanvullende informatie opvraagt, kan die termijn met twee maanden worden verlengd. Met de instemming van de indiener van de klacht kan die verlengingsperiode nogmaals worden verlengd. Het besluit van de regulerende instantie is bindend tenzij en totdat het in beroep wordt herroepen. 9. Wanneer de in deze verordening bedoelde eisen moeten worden vastgesteld door een relevante systeembeheerder die geen TSB is, kunnen de lidstaten in de plaats daarvan besluiten dat de relevante TSB verantwoordelijk zal zijn voor de vaststelling van de desbetreffende eisen. Artikel 8 Meerdere TSB's 1. Wanneer er in een lidstaat meer dan één TSB is, geldt deze verordening voor alle TSB's binnen die lidstaat. 2. Overeenkomstig hun nationaal reguleringsstelsel kunnen de lidstaten bepalen dat de verantwoordelijkheid van een TSB om één, sommige of alle verplichtingen krachtens deze verordening in acht te nemen, wordt toegewezen aan één of meer specifieke TSB's. Artikel 9 Restitutie van kosten 1. De kosten welke door aan netwerktariefregulering onderworpen systeembeheerders worden gedragen en die voortvloeien uit de verplichtingen krachtens deze verordening, worden getoetst door de relevante regulerende instanties. Voor de als redelijk, efficiënt en evenredig beschouwde kosten vindt restitutie plaats via netwerktarieven of andere passende mechanismen. 2. Wanneer daar door de relevante regulerende instanties om wordt verzocht, verstrekken de in lid 1 bedoelde systeembeheerders binnen een termijn van drie maanden na dit verzoek de informatie die vereist is om een toetsing van de gemaakte kosten mogelijk te maken. Artikel 10 Openbare raadpleging 1. De relevante systeembeheerders en de relevante TSB's raadplegen de belanghebbenden, inclusief de bevoegde autoriteiten van elke lidstaat, overeenkomstig het bepaalde in artikel 4, lid 3, over voorstellen om het toepassingsgebied van deze verordening uit te breiden tot bestaande elektriciteitsproductie-eenheden, overeenkomstig artikel 5, lid 3, over het voorstel voor drempelwaarden, over het verslag overeenkomstig artikel 38, lid 3, en over de kosten-batenanalyses overeenkomstig artikel 63, lid 2.  De raadpleging duurt minimaal één maand. 2. De relevante systeembeheerders of relevante TSB's houden naar behoren rekening met de standpunten die de belanghebbenden tijdens de raadplegingen hebben geformuleerd, alvorens zij hun ontwerpvoorstel voor drempelwaarden, het verslag of de kosten-batenanalyse ter goedkeuring door de regulerende instantie of, indien van toepassing, de lidstaat indienen. In alle gevallen wordt een duidelijke verklaring voor het al dan niet overnemen van de standpunten van de belanghebbenden gegeven en wordt deze verklaring op tijdige wijze vóór of gelijktijdig met de publicatie van de voorstellen bekendgemaakt. Artikel 11 Betrokkenheid van belanghebbenden In nauwe samenwerking met het Europees netwerk van transmissiesysteembeheerders voor elektriciteit („het ENTSB voor elektriciteit”) organiseert het Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators („het Agentschap”) de betrokkenheid van de belanghebbenden wat betreft de eisen voor aansluiting van elektriciteitsproductie-installaties op het net en andere tenuitvoerleggingsaspecten van deze verordening. Dit omvat bijeenkomsten op reguliere basis met belanghebbenden om problemen te identificeren en verbeteringen voor te stellen, met name in verband met de eisen voor de aansluiting van elektriciteitsproductie-installaties op het net. Artikel 12 Vertrouwelijkheidsverplichtingen 1. Alle uit hoofde van deze verordening ontvangen, uitgewisselde of doorgegeven vertrouwelijke informatie valt onder de in de leden 2, 3 en 4 omschreven voorwaarden betreffende het beroepsgeheim. 2. Het beroepsgeheim geldt voor alle personen, regulerende instanties of entiteiten op wie het bepaalde in deze verordening van toepassing is. 3. Vertrouwelijke informatie waarvan de in lid 2 bedoelde personen, regulerende instanties of entiteiten beroepshalve kennis krijgen, mag aan geen enkele andere persoon of autoriteit worden bekendgemaakt, onverminderd de gevallen die onder de nationale wetgeving, onder de overige bepalingen van deze verordening of onder andere van toepassing zijnde wetgeving van de Unie vallen. 4. Onverlet de gevallen die onder de nationale of Uniewetgeving vallen, mogen het Agentschap, de regulerende instanties en de entiteiten of personen die vertrouwelijke informatie in het kader van deze verordening ontvangen, deze informatie uitsluitend gebruiken voor het doel van uitoefening van hun functies uit hoofde van deze verordening. TITEL II EISEN HOOFDSTUK 1 Algemene eisen Artikel 13 Algemene eisen voor elektriciteitsproductie-eenheden van het type A 1.  Elektriciteitsproductie-eenheden van het type A voldoen qua frequentiestabiliteit aan de volgende eisen: a) Wat de frequentieband betreft: i) een elektriciteitsproductie-eenheid is in staat om op het netwerk aangesloten en in bedrijf te blijven binnen de in tabel 2 opgegeven frequentiebanden en tijdsperiodes; ii) de relevante systeembeheerder, in overleg met de relevante TSB, en de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie kunnen overeenstemming bereiken over bredere frequentiebanden en langere minimumbedrijfsperiodes of specifieke eisen voor gecombineerde frequentie- en spanningsafwijkingen om de beste benutting van de technische mogelijkheden van een elektriciteitsproductie-eenheid te waarborgen wanneer dit vereist is om de systeemveiligheid in stand te houden of te herstellen; iii) de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie weigert niet op onredelijke gronden zijn toestemming om bredere frequentiebanden of langere minimumtijdsperiodes voor bedrijf toe te passen, waarbij rekening wordt gehouden met de economische en technische haalbaarheid daarvan. b) Wat de ongevoeligheid voor frequentiegradiënt betreft, is een elektriciteitsproductie-eenheid in staat op het net aangesloten en in bedrijf te blijven bij frequentiegradiënten tot een door de relevante TSB vastgestelde waarde, tenzij ontkoppeling werd geïnitieerd door de frequentiegradiëntsbeveiliging. In overleg met de relevante TSB legt de relevante systeembeheerder deze frequentiegradiëntsbeveiliging vast. Tabel 2 Minimumperiodes gedurende welke een elektriciteitsproductie-eenheid in staat moet zijn om zonder ontkoppeling van het netwerk in bedrijf te blijven op verschillende van de nominale waarde afwijkende frequenties.  Synchrone zone Frequentieband Bedrijfsperiode Continentaal Europa 47,5 Hz - 48,5 Hz Vast te stellen door elke TSB, maar niet korter dan 30 minuten 48,5 Hz - 49,0 Hz Vast te stellen door elke TSB, maar niet korter dan de periode voor 47,5 Hz - 48,5 Hz 49,0 Hz - 51,0 Hz Onbeperkt 51,0 Hz - 51,5 Hz 30 minuten Noord-Europa 47,5 Hz - 48,5 Hz 30 minuten 48,5 Hz - 49,0 Hz Vast te stellen door elke TSB, maar niet korter dan 30 minuten 49,0 Hz - 51,0 Hz Onbeperkt 51,0 Hz - 51,5 Hz 30 minuten Groot-Brittannië 47,0 Hz - 47,5 Hz 20 seconden 47,5 Hz - 48,5 Hz 90 minuten 48,5 Hz - 49,0 Hz Vast te stellen door elke TSB, maar niet korter dan 90 minuten 49,0 Hz - 51,0 Hz Onbeperkt 51,0 Hz - 51,5 Hz 90 minuten 51,5 Hz - 52,0 Hz 15 minuten Ierland en Noord-Ierland 47,5 Hz - 48,5 Hz 90 minuten 48,5 Hz - 49,0 Hz Vast te stellen door elke TSB, maar niet korter dan 90 minuten 49,0 Hz - 51,0 Hz Onbeperkt 51,0 Hz - 51,5 Hz 90 minuten Baltische staten 47,5 Hz - 48,5 Hz Vast te stellen door elke TSB, maar niet korter dan 30 minuten 48,5 Hz - 49,0 Hz Vast te stellen door elke TSB, maar niet korter dan de periode voor 47,5 Hz - 48,5 Hz 49,0 Hz - 51,0 Hz Onbeperkt 51,0 Hz - 51,5 Hz Vast te stellen door elke TSB, maar niet korter dan 30 minuten 2.  Voor de gelimiteerde frequentiegevoelige modus — overfrequentie (LFSM-O) geldt het volgende, zoals door de relevante TSB bepaald voor zijn regelzone in overleg met de TSB's van dezelfde synchrone zone om een minimale impact op naburige zones te waarborgen: a) de elektriciteitsproductie-eenheid is in staat de levering van de frequentierespons voor het werkzaam vermogen te activeren overeenkomstig figuur 1 bij een frequentiedrempelwaarde en statiekinstelling, als gespecificeerd door de relevante TSB; b) in plaats van de onder a) bedoelde capaciteit kan de relevante TSB ervoor kiezen om binnen zijn regelzone automatische ontkoppeling en opnieuw koppelen toe te staan van elektriciteitsproductie-eenheden van type A op willekeurig, bij voorkeur uniform, verdeelde frequenties, gelegen boven een bepaalde frequentiedrempelwaarde, als bepaald door de relevante TSB wanneer die aan de relevante regulerende instantie en met de samenwerking van de eigenaren van de elektriciteitsproductie-installaties kan aantonen dat dit een beperkt grensoverschrijdende effect zal hebben en eenzelfde niveau van operationele veiligheid in alle systeemtoestanden mogelijk maakt; c) de frequentiedrempelwaarde ligt tussen 50,2 Hz en 50,5 Hz (inclusief); d) de statiekinstellingen liggen tussen 2 % en 12 %; e) de elektriciteitsproductie-eenheid is in staat een frequentie-vermogensrespons te activeren met een zo kort mogelijke initiële vertraging. Als die vertraging langer duurt dan twee seconden, rechtvaardigt de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie die vertraging en levert hij een technische verklaring aan de relevante TSB; f) de relevante TSB kan eisen dat de elektriciteitsproductie-eenheid bij het bereiken van het minimumregelniveau in staat is om: i) op dit niveau in bedrijf te blijven, of ii) het opgewekte werkzame vermogen verder te verminderen; g) de elektriciteitsproductie-eenheid is in staat op stabiele wijze in bedrijf te blijven in de LFSM-O-bedrijfsmodus. Wanneer LFSM-O actief is, prevaleert de LFSM-O-referentiewaarde boven alle andere referentiewaarden voor het werkzaam vermogen. Figuur 1 Frequentie-vermogensresponscurve van een elektriciteitsproductie-eenheid tijdens LFSM-O-bedrijf Pref is het referentie-werkzaam vermogen waaraan ΔΡ is gerelateerd en kan verschillend worden gespecificeerd voor synchrone elektriciteitsproductie-eenheden en voor power park modules. ΔΡ is de verandering van het opgewekte werkzame vermogen van de productie-eenheid. fn is de nominale frequentie (50 Hz) in het netwerk en Δf is de frequentieafwijking in het netwerk. Bij overfrequenties waarbij Δf boven Δf1 ligt, moet de elektriciteitsproductie-eenheid een negatieve verandering van het werkzaam vermogen genereren overeenkomstig de statiek S2. 3.  De elektriciteitsproductie-eenheid is in staat een constant uitgangsvermogen te handhaven van het werkzaam vermogen overeenkomstig de gewenste waarde ongeacht frequentieveranderingen, behalve wanneer het uitgangsvermogen de veranderingen volgt als omschreven in de leden 2 en 4 van dit artikel of de punten c) en d) van artikel 15, lid 2, naargelang van toepassing. 4. In zijn regelzone stelt de relevante TSB de bij een dalende frequentie toegestane reductie van het werkzaam vermogen ten opzichte van de maximale productiecapaciteit vast als een karakteristiek gelegen binnen het gebied dat is aangegeven door de lijnen in figuur 2: a) beneden 49 Hz is de gradiënt 2 % van de maximale capaciteit bij 50 Hz, per frequentiedaling met 1 Hz; b) beneden 49,5 Hz is de gradiënt 10 % van de maximale capaciteit bij 50 Hz, per frequentiedaling met 1 Hz. 5. De toegestane daling van het werkzaam vermogen binnen het maximaal uitgangsvermogen: a) geeft duidelijk de van toepassing zijnde omgevingsomstandigheden weer; b) houdt rekening met de technische mogelijkheden van de productie-eenheden. Figuur 2 Maximale reductie van de vermogenscapaciteit bij dalende frequentie Het diagram toont de grenzen waarbinnen de capaciteit door de relevante TSB kan worden vastgesteld. 6. De elektriciteitsproductie-eenheid wordt uitgerust met een logische interface (ingangspoort) waarmee het werkzaam uitgangsvermogen binnen vijf seconden naar nul kan worden gereduceerd nadat een instructie daartoe is ontvangen door de ingangspoort. De relevante systeembeheerder kan eisen voor de apparatuur vast te stellen waarmee deze functie op afstand kan worden bestuurd. 7. De relevante TSB stelt de voorwaarden vast waaronder een elektriciteitsproductie-eenheid in staat is zich automatisch aan het netwerk te koppelen. Deze voorwaarden omvatten: a) frequentiebanden waarbinnen een automatische koppeling aanvaardbaar is, en de desbetreffende vertragingstijd, en b) de maximale toegestane gradiënt van toename van het opgewekte werkzame vermogen. Automatische koppeling is toegestaan tenzij anderszins besloten door de relevante systeembeheerder in overleg met de relevante TSB. Artikel 14 Algemene eisen voor elektriciteitsproductie-eenheden van het type B 1. Elektriciteitsproductie-eenheden van het type B voldoen aan de eisen van artikel 13, behalve wat artikel 13, lid 2, onder b), betreft. 2.  Elektriciteitsproductie-eenheden van het type B voldoen aan de volgende eisen qua frequentiestabiliteit: a) om het opgewekte werkzame vermogen te sturen, wordt de elektriciteitsproductie-eenheid uitgerust met een interface (ingangspoort) om het mogelijk te maken om na een instructie van de ingangspoort het opgewekte werkzame vermogen te verminderen, en b) de relevante systeembeheerder kan de eisen vast te stellen voor extra apparatuur die het mogelijk maakt het opgewekte werkzame vermogen op afstand te sturen. 3. Elektriciteitsproductie-eenheden van het type B voldoen aan de volgende eisen op het gebied van robuustheid: a) wat de fault-ride-through-capaciteit van elektriciteitsproductie-eenheden betreft: i) elke TSB specificeert op het aansluitpunt een spanning-tijd-profiel met betrekking tot storingscondities volgens het model van figuur 3, waarin de omstandigheden worden omschreven waaronder de elektriciteitsproductie-eenheid in staat is met het netwerk verbonden en op stabiele wijze in bedrijf te blijven nadat het elektrisch systeem is verstoord door volgens de bedrijfsfilosofie afgeschakelde fouten in het transmissiesysteem; ii) het spanning-tijd-profiel is een weergave van de benedengrens van het feitelijk verloop van de gekoppelde spanning op netspanningsniveau op het aansluitpunt gedurende een symmetrische storing, als een functie van de tijd vóór, tijdens en na de storing; iii) de in punt ii) bedoelde benedengrens wordt door de relevante TSB vastgesteld met gebruikmaking van de parameters van figuur 3 en ligt binnen het in de tabellen 3. 1 en 3. 2 gegeven bereik; iv) elke TSB specificeert en publiceert de condities vóór en na een storing voor de fault-ride-through-capaciteit wat betreft: — de berekening van het minimumkortsluitvermogen op het aansluitpunt vóór de storing; — het werkzaam en blindvermogen van het bedrijfspunt van de elektriciteitsproductie-eenheid op het aansluitpunt vóór de storing en de spanning op het aansluitpunt, en — de berekening van het minimumkortsluitvermogen op het aansluitpunt na de storing. v) op verzoek van de eigenaar van een elektriciteitsproductie-installatie verstrekt de relevante systeembeheerder de condities vóór en na de storing waarmee rekening moet worden gehouden bij de fault-ride-through-capaciteit als resultaat van de berekeningen op het aansluitpunt als gespecificeerd in punt iv) met betrekking tot: — het minimumkortsluitvermogen in elk aansluitpunt na de storing, uitgedrukt in MVA; — het bedrijfspunt van de elektriciteitsproductie-eenheid vóór de storing, uitgedrukt als opgewerkt werkzaam en blindvermogen op het aansluitpunt, en de spanning op het aansluitpunt, en — het minimumkortsluitvermogen in elk aansluitpunt na de storing, uitgedrukt in MVA.  Als alternatief kan de relevante systeembeheerder generieke waarden verstrekken die zijn afgeleid uit gelijkwaardige situaties; Figuur 3 Fault-ride-through-profiel van een elektriciteitsproductie-eenheid Het diagram is een weergave van de benedengrens van een spanning-tijd-profiel van de spanning op het aansluitpunt, uitgedrukt als de verhouding tussen feitelijke waarde en de referentie 1 pu-waarde daarvan vóór, tijdens en na de storing. Uret is de restspanning tijdens een storing op het aansluitpunt; tclear is het tijdstip waarop de storing is afgeschakeld; Urec1, Urec2, trec1, trec2 en trec3 specificeren bepaalde punten van benedengrenzen van spanningsherstel na oplossen van de storing. Tabel 3. 1 Parameters voor figuur 3 voor de fault-ride-through-capaciteit van synchrone elektriciteitsproductie-eenheden Spanningsparameters [per unit (pu)] Tijdsparameters [seconden] Uret 0,05 - 0,3 tclear 0,14 - 0,15 (of 0,14 -0,25 indien de systeembeveiliging en het veilig bedrijf dit vereisen) Uclear 0,7 - 0,9 trec1 tclear Urec1 Uclear trec2 trec1 - 0,7 Urec2 0,85 - 0,9 en ≥ Uclear trec3 trec2 - 1,5 Tabel 3. 2 Parameters voor figuur 3 voor de fault-ride-through-capaciteit van power park modules Spanningsparameters [per unit (pu)] Tijdsparameters [seconden] Uret 0,05 - 0,15 tclear 0,14 - 0,15 (of 0,14 - 0,25 indien de systeembeveiliging en het veilig bedrijf dit vergen) Uclear Uret - 0,15 trec1 tclear Urec1 Uclear trec2 trec1 Urec2 0,85 trec3 1,5 - 3,0 vi) de elektriciteitsproductie-eenheid is in staat om op het netwerk aangesloten en op stabiele wijze in bedrijf te blijven wanneer het feitelijk verloop van de gekoppelde spanningen op netspanningsniveau op het aansluitpunt gedurende een symmetrische storing, gegeven de condities vóór en na de storing als bedoeld in de punten iv) en v) van lid 3, onder a), boven de benedengrens blijft als gespecificeerd in punt ii) van lid 3, onder a), tenzij het beveiligingsconcept voor interne elektrische storingen een ontkoppeling van de elektriciteitsproductie-eenheid van het netwerk vereisen. De beveiligingsconcepten en -instellingen voor interne elektrische storingen mogen de fault-ride-through-prestaties niet negatief beïnvloeden; vii) onverlet het bepaalde in punt vi) van lid 3, onder a), wordt de onderspanningsbeveiliging (de fault-ride-through-capaciteit of een voor het aansluitpunt vastgestelde minimumspanning) ingesteld door de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie overeenkomstig de ruimste technische mogelijkheden van de elektriciteitsproductie-eenheid, tenzij de relevante systeembeheerder strengere instellingen vereist overeenkomstig lid 5, onder b). De instellingen worden door de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie onderbouwd volgens dit beginsel; b) de fault-ride-through-capaciteit in het geval van asymmetrische storingen wordt door elke TSB vastgesteld. 4.  Elektriciteitsproductie-eenheden van het type B voldoen aan de volgende eisen met betrekking tot systeemherstel: a) de relevante TSB specificeert de voorwaarden waaronder een elektriciteitsproductie-eenheid weer met het netwerk gekoppeld mag worden nadat het daarvan ten gevolge van een netwerkstoring is ontkoppeld, en b) de installatie van automatische inschakelapparatuur gebeurt onder voorwaarde van zowel voorafgaande toestemming door de relevante systeembeheerder als inachtneming van de door de relevante TSB vastgestelde inschakelvoorwaarden. 5. Elektriciteitsproductie-eenheden van het type B voldoen aan de volgende algemene eisen qua systeembeheer: a) wat de besturingssystemen en -instellingen betreft: i) de systemen en instellingen van de verschillende regelapparatuur van de elektriciteitsproductie-eenheid die vereist zijn voor de stabiliteit van het transmissiesysteem en voor het nemen van noodmaatregelen, worden gecoördineerd en overeengekomen tussen de relevante TSB, de relevante systeembeheerder en de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie; ii) alle wijzigingen van de in punt i) bedoelde systemen en instellingen van de verschillende regelapparatuur van de elektriciteitsproductie-eenheid worden gecoördineerd en overeengekomen tussen de relevante TSB, de relevante systeembeheerder en de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie, met name wanneer zij gelden voor de in het bovenstaande punt i) bedoelde omstandigheden; b) wat de elektrische beveiligingsconcepten en -instellingen betreft: i) de relevante systeembeheerder stelt de beveiligingsconcepten en -instellingen vast die vereist zijn ter beveiliging van het netwerk, rekening houdend met de kenmerken van de elektriciteitsproductie-eenheid. De beveiligingsconcepten voor de elektriciteitsproductie-eenheid en het netwerk, alsmede de instellingen die relevant zijn voor de elektriciteitsproductie-eenheid, worden gecoördineerd en overeengekomen tussen de relevante systeembeheerder en de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie.  De beveiligingsconcepten en -instellingen voor interne elektrische storingen mogen de prestaties van de elektriciteitsproductie-eenheid overeenkomstig de eisen van deze verordening niet negatief beïnvloeden; ii) de elektrische beveiliging van de elektriciteitsproductie-eenheid heeft voorrang op de operationele sturing, rekening houdend met de beveiliging van het systeem en de gezondheid en veiligheid van het personeel en het publiek, alsook met de beperking van schade aan de elektriciteitsproductie-eenheid; iii) de beveiligingsconcepten kunnen betrekking hebben op de volgende aspecten: — externe en interne kortsluiting; — asymmetrische belasting (invers fasesysteem); — stator- en rotoroverbelasting; — onder- en overbekrachtiging; — over-/onderspanning op het aansluitpunt; — over-/onderspanning op de draaistroomgeneratoraansluitklemmen; — inter-area-oscillaties; — inschakelstroom; — asynchroon bedrijf („poolslip”); — bescherming tegen onaanvaardbare torsie van de as (bijvoorbeeld subsynchrone resonantie); — zonebeveiliging van een elektriciteitsproductie-eenheid; — beveiliging van de machinetransformator; — back-up tegen defect van beveiligings- en schakelmateriaal; — overfluxing (U/f); — terugwatt; — frequentiegradiënt, en — verschuiving van de sterpuntspanning. iv) wijzigingen van de voor de elektriciteitsproductie-eenheid en het netwerk vereiste beveiligingsconcepten en van de instellingen die relevant zijn voor de elektriciteitsproductie-eenheid, worden, vóórdat dergelijke wijzigingen worden aangebracht, overeengekomen tussen de systeembeheerder en de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie; c) de eigenaar van een elektriciteitsproductie-installatie organiseert de beveiliging van de installatie en van de regelapparatuur ervan overeenkomstig de volgende rangorde van prioriteit (van hoog naar laag): i) beveiliging van het netwerk en de elektriciteitsproductie-eenheid; ii) synthetische inertie, indien van toepassing; iii) frequentieregeling (aanpassing van het werkzaam vermogen); iv) vermogensbeperking, en v) beperkingen van de vermogensgradiënt. d) wat de uitwisseling van informatie betreft: i) elektriciteitsproductie-installaties zijn in staat informatie uit te wisselen met de relevante systeembeheerder of de relevante TSB in realtime, dan wel periodiek met tijdstempel, als gespecificeerd door de relevante systeembeheerder of de relevante TSB; ii) de relevante systeembeheerder, in overleg met de relevante TSB, omschrijft de inhoud van de uit te wisselen informatie, inclusief een nauwkeurige lijst van de door de elektriciteitsproductie-installatie te verstrekken gegevens. Artikel 15 Algemene eisen voor elektriciteitsproductie-eenheden van het type C 1. Elektriciteitsproductie-eenheden van het type C voldoen aan de eisen van de artikelen 13 en 14, behalve wat artikel 13, lid 2, onder b), en lid 6, en artikel 14, lid 2, betreft. 2.  Elektriciteitsproductie-eenheden van het type C voldoen aan de volgende eisen met betrekking tot frequentiestabiliteit: a) wat de regelbaarheid en het regelbereik van het werkzaam vermogen betreft, is het regelsysteem van de elektriciteitsproductie-eenheid in staat een referentiewaarde van het werkzaam vermogen aan te passen overeenkomstig de door de relevante systeembeheerder of de relevante TSB aan de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie gegeven instructies. De relevante systeembeheerder of de relevante TSB stelt de tijdsperiode vast waarbinnen de aangepaste referentiewaarde voor het werkzaam vermogen moet worden bereikt. De relevante TSB stelt een tolerantie vast (afhankelijk van de beschikbaarheid van de primaire aandrijving) die geldt voor de nieuwe referentiewaarde, alsook de tijd waarbinnen die moet worden bereikt; b) in gevallen waarin de automatische op afstand werkende regelapparatuur buiten dienst is, zijn handmatige lokale maatregelen toegestaan. De relevante systeembeheerder of de relevante TSB stelt de regulerende instantie in kennis van de tijd die vereist is om de referentiewaarde te bereiken en van de tolerantie voor het werkzaam vermogen; c) in aanvulling op het bepaalde in artikel 13, lid 2, gelden de volgende eisen voor elektriciteitsproductie-eenheden van het type C wat de gelimiteerde frequentiegevoelige modus — onderfrequentie (LFSM-U) betreft: i) de elektriciteitsproductie-eenheid is in staat de levering van de frequentierespons voor het werkzaam vermogen te activeren vanaf een frequentiedrempelwaarde en met een statiek die als volgt door de relevante TSB, in coördinatie met de TSB's van dezelfde synchrone zone, wordt gespecificeerd: — de door de TSB bepaalde frequentiedrempelwaarde ligt tussen 49,8 Hz en 49,5 Hz (inclusief); — de door de TSB bepaalde statiekinstellingen liggen binnen het bereik van 2-12 %. Dit wordt grafisch voorgesteld in figuur 4; ii) bij de feitelijke levering van de frequentierespons voor het werkzaam vermogen in de LFSM-U-modus wordt rekening gehouden met: — de omgevingsomstandigheden wanneer de respons moet worden geactiveerd; — de bedrijfsomstandigheden van de elektriciteitsproductie-eenheid, met name de beperkingen bij bedrijf dichtbij de maximumcapaciteit bij lage frequenties en het desbetreffende effect van de omgevingsomstandigheden overeenkomstig artikel 13, leden 4 en 5, en — de beschikbaarheid van de primaire-energiebronnen. iii) de activering van de frequentierespons van het werkzaam vermogen door de elektriciteitsproductie-eenheid wordt niet onnodig vertraagd.  In het geval van een vertraging groter dan twee seconden onderbouwt de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie dit ten opzichte van de relevante TSB; iv) in LFSM-U-modus is de elektriciteitsproductie-eenheid in staat een vermogenstoename tot de maximumcapaciteit te leveren; v) het stabiele bedrijf van de elektriciteitsproductie-eenheid gedurende LFSM-U-bedrijf wordt gewaarborgd; Figuur 4 Frequentie-vermogensresponscurve van een elektriciteitsproductie-eenheid tijdens LFSM-U-bedrijf Pref is het referentie-werkzaam vermogen waaraan ΔΡ is gerelateerd en kan verschillend worden gespecificeerd voor synchrone elektriciteitsproductie-eenheden en power park modules. ΔΡ is de verandering van het opgewekte werkzame vermogen van de elektriciteitsproductie-eenheid. fn is de nominale frequentie (50 Hz) in het netwerk en Δf is de frequentieafwijking in het netwerk. Bij onderfrequenties waarbij Δf beneden Δf1 ligt, moet de elektriciteitsproductie-eenheid een positieve verandering van het opgewekt werkzaam vermogen leveren overeenkomstig statiek S2. d) in aanvulling op het bepaalde in lid 2, onder c), is het volgende cumulatief van toepassing wanneer de frequentiegevoelige modus („FSM”) in bedrijf is: i) de elektriciteitsproductie-eenheid is in staat de frequentierespons van het werkzaam vermogen te leveren overeenkomstig de door elke relevant TSB gespecificeerde parameters binnen het in tabel 4 getoonde bereik. Bij de specificatie van deze parameters houdt de relevante TSB rekening met het volgende: — in het geval van overfrequentie wordt de frequentierespons van het werkzaam vermogen beperkt door het minimumregelniveau; — in het geval van onderfrequentie wordt de frequentierespons van het werkzaam vermogen beperkt door de maximumcapaciteit; — de feitelijke levering van de frequentierespons van het werkzaam vermogen hangt af van de bedrijfs- en omgevingsomstandigheden van de elektriciteitsproductie-eenheid op het moment dat deze respons wordt geïnitieerd, met name beperkingen bij bedrijf dichtbij de maximumcapaciteit bij lage frequenties overeenkomstig artikel 13, leden 4 en 5, en de beschikbare primaire-energiebronnen; Tabel 4 Parameters voor de frequentierespons van het werkzaam vermogen in FSM (toelichting bij figuur 5) Parameters Bereik Bereik van het werkzaam vermogen in verhouding tot de maximumcapaciteit 1,5 - 10 % Ongevoeligheid van de frequentierespons 10 - 30 mHz 0,02 - 0,06 % Dode band van de frequentierespons 0-500 mHz Statiek s 1 2-12 % Figuur 5 Frequentie-vermogensresponscurve van een elektriciteitsproductie-eenheid in FSM, die een situatie weergeeft zonder dode band en zonder beperking van de gevoeligheid, met een positieve referentiewaarde voor het werkzaam vermogen (import-modus) Pref is het referentie-werkzaam vermogen waaraan ΔΡ is gerelateerd. ΔΡ is de verandering van het opgewekte werkzame vermogen van de elektriciteitsproductie-eenheid.  fn is de nominale frequentie in het netwerk (50 Hz) en Δf is de frequentieverandering in het netwerk. ii) de dode band van de frequentierespons van de frequentieafwijking en statiek moet herhaaldelijk opnieuw kunnen worden geselecteerd; iii) in het geval van een verandering van de frequentiestap is de elektriciteitsproductie-eenheid in staat de volledige frequentierespons van het werkzaam vermogen te activeren op of boven de in figuur 6 getoonde lijn, overeenkomstig de parameters als gespecificeerd door elke TSB (die ernaar streeft oscillaties van het werkzaam vermogen voor de elektriciteitsproductie-eenheid te vermijden) binnen het in tabel 5 gegeven bereik. Bij de combinatie van de keuze van door de TSB gespecificeerde parameters wordt rekening gehouden met eventuele technologieafhankelijke beperkingen; iv) de initiële activering van de frequentierespons van het werkzaam vermogen wordt niet onnodig vertraagd. Indien de vertraging bij de initiële activering van de frequentierespons van het werkzaam vermogen meer bedraagt dan twee seconden, verstrekt de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie de technische bewijzen die aantonen waarom een langere tijd vereist is. Voor elektriciteitsproductie-eenheden zonder inertie kan de relevante TSB een kortere tijd dan twee seconden vaststellen. Indien de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie niet aan deze eis kan voldoen, levert hij technische bewijzen die aantonen waarom een langere tijd vereist is voor de initiële activering van de frequentierespons van het werkzaam vermogen; Figuur 6 Frequentie-vermogensrespons Pmax is de maximumcapaciteit waaraan ΔΡ gerelateerd is. ΔΡ is de verandering van het opgewekte werkzame vermogen van de elektriciteitsproductie-eenheid. De elektriciteitsproductie-eenheid moet een opgewekt werkzaam vermogen ΔΡ leveren tot op het punt ΔΡ1 overeenkomstig de tijdstippen t1 en t2, waarbij de waarden van ΔΡ1, t1 en t2 door de relevante TSB zijn gespecificeerd overeenkomstig tabel 5. t1 is de initiële vertraging. t2 is de tijd tot volledige activering. v) de elektriciteitsproductie-eenheid is in staat een volledige frequentierespons van het werkzaam vermogen te leveren gedurende een periode van 15 tot 30 minuten als gespecificeerd door de relevante TSB.  Bij het vaststellen van deze periode houdt de TSB rekening met de regelruimte van het werkzaam vermogen en met het type primaire energiebron van de elektriciteitsproductie-eenheid; vi) binnen de in punt v) van lid 2, onder d), vastgestelde grenzen mag de regeling van het werkzaam vermogen geen negatief effect hebben op de frequentierespons van het werkzaam vermogen van elektriciteitsproductie-eenheden; vii) de door de relevante TSB overeenkomstig de punten i), ii), iii) en v) gespecificeerde parameters worden ter kennis gebracht van de relevante regulerende instantie. De uitvoeringsvorm van die kennisgeving wordt gespecificeerd in het van toepassing zijnde nationale reguleringskader; Tabel 5 Parameters voor volledige activering van de frequentierespons van het werkzaam vermogen, als resultaat van een wijziging van de frequentiestap (toelichting bij figuur 6) Parameters Bereik of waarden Bereik van het werkzaam vermogen in verhouding tot maximumcapaciteit (frequentieresponsbereik) 1,5 - 10 % Voor elektriciteitsproductie-eenheden met inertie bedraagt de maximaal toegestane initiële vertraging t 1, tenzij anderszins gerechtvaardigd overeenkomstig artikel 15, lid 2, onder d), iv) 2 seconden Voor elektriciteitsproductie-eenheden zonder inertie bedraagt de maximaal toegestane initiële vertraging t 1, tenzij anderszins gerechtvaardigd overeenkomstig artikel 15, lid 2, onder d), iv) Als gespecificeerd door de relevante TSB. De maximaal toegestane tijd voor volledige activering bedraagt t 2, tenzij langere activeringstijden door de relevante TSB zijn toegestaan om redenen van systeemstabiliteit 30 seconden e) wat de regeling voor het herstel van de frequentie betreft, biedt de elektriciteitsproductie-eenheid functionaliteiten die voldoen aan de door de relevante TSB vastgestelde specificaties, die erop gericht zijn de frequentie terug naar haar nominale waarde te brengen of de vermogensstromen tussen regelzones op de geplande waarden te houden; f) wat ontkoppeling ten gevolge van onderfrequentie betreft, kunnen elektriciteitsproductie-installaties die in staat zijn als een belasting op te treden, inclusief elektriciteitsproductie-installaties met pompopslag, de belasting in het geval van onderfrequentie ontkoppelen.  De in dit punt vervatte eis heeft geen betrekking op eigenbedrijfssystemen; g) wat de realtime-monitoring van FSM betreft: i) om de werking van de frequentierespons van het werkzaam vermogen te monitoren, wordt de communicatie-interface uitgerust om, op verzoek van de relevante systeembeheerder of de relevante TSB, in realtime en op beveiligde wijze minimaal de volgende signalen van de elektriciteitsproductie-installatie naar het bedrijfsvoeringscentrum van de desbetreffende TSB te sturen: — statussignaal van de FSM (aan/uit); — gepland opgewekt werkzaam vermogen; — feitelijke waarde van het opgewekt werkzaam vermogen; — feitelijke parameterinstellingen voor de frequentierespons van het werkzaam vermogen; — statiek en dode band; ii) de relevante systeembeheerder en de relevante TSB specificeren de aanvullende signalen die via de monitorings- en registratieapparatuur door de elektriciteitsproductie-installatie moeten worden aangeleverd teneinde de prestaties van de levering van de frequentierespons van het werkzaam vermogen door de deelnemende elektriciteitsproductie-eenheden te verifiëren. 3. Wat de spanningsstabiliteit betreft, beschikken elektriciteitsproductie-eenheden van het type C over de capaciteit tot automatische ontkoppeling wanneer de spanning op het aansluitpunt de niveaus bereikt die zijn gespecificeerd door de relevante systeembeheerder in overleg met de relevante TSB. De voorwaarden en instellingen voor feitelijke automatische ontkoppeling worden gespecificeerd door de relevante systeembeheerder in overleg met de relevante TSB. 4. Elektriciteitsproductie-eenheden van het type C voldoen aan de volgende eisen op het gebied van robuustheid: a) in het geval van vermogensoscillaties handhaven de productie-eenheden de stabiliteit in stationaire toestand wanneer zij in bedrijf zijn op elk bedrijfspunt van het P-Q-capaciteitsdiagram; b) onverlet het bepaalde in artikel 13, leden 4 en 5, zijn de productie-eenheden in staat op het net aangesloten en zonder vermogensdaling in bedrijf te blijven zolang de spanning en frequentie binnen de overeenkomstig deze verordening gespecificeerde grenzen blijven; c) de productie-eenheden zijn in staat om op het net aangesloten te blijven gedurende éénfase- of driefasen-wederinschakelingen in vermaasde netdelen, wanneer van toepassing voor het netwerk waarop zij zijn aangesloten. De details met betrekking tot die capaciteit worden gecoördineerd en resulteren in beveiligingsconcepten en -instellingen als bedoeld in artikel 14, lid 5, onder b). 5. Elektriciteitsproductie-eenheden van het type C voldoen aan de volgende eisen met betrekking tot systeemherstel: a) wat black-start-mogelijkheden betreft: i) onverlet het recht van de lidstaten om verplichte regels vast te stellen om de systeemveiligheid te waarborgen, is black-start-capaciteit niet verplicht; ii) eigenaren van elektriciteitsproductie-installaties verstrekken op verzoek van de relevante TSB een prijsopgave voor het leveren van black-start-capaciteit.  De relevante TSB kan een dergelijk verzoek indienen als hij van oordeel is dat de systeemveiligheid negatief wordt beïnvloed door het ontbreken van black-start- capaciteit in zijn regelzone; iii) een productie-eenheid met black-start- capaciteit is in staat om vanuit stilstand op te starten zonder enige externe elektrische voeding binnen een tijd die door de relevante systeembeheerder, in overleg met de relevante TSB, wordt gespecificeerd; iv) een productie-eenheid met black-start- capaciteit is tot synchronisatie in staat binnen de frequentiegrenzen als vastgelegd in artikel 13, lid 1, onder a), en, indien van toepassing, de spanningsgrenzen als gespecificeerd door de relevante systeembeheerder of vastgelegd in artikel 16, lid 2; v) een productie-eenheid met black-start- capaciteit is in staat om kortstondige spanningsdalingen, veroorzaakt door het schakelen van belasting, automatisch weg te regelen; vi) een productie-eenheid met black-start-mogelijkheden is in staat om: — grote belastingblokken in en uit te schakelen; — in bedrijf te zijn in LFSM-O en LFSM-U, als gespecificeerd in lid 2, onder c), en in artikel 13, lid 2; — de frequentie te regelen in het geval van overfrequentie en onderfrequentie binnen het gehele bereik van opgewekt werkzaam vermogen tussen het minimumregelniveau en de maximumcapaciteit, alsook op het niveau van de eigenbedrijfsbelasting; — te voorzien in parallel bedrijf van een aantal elektriciteitsproductie-eenheden binnen één eiland, en — de spanning op automatische wijze te regelen gedurende de fase van systeemherstel; b) wat de capaciteit om deel te nemen aan eilandbedrijf betreft: i) elektriciteitsproductie-eenheden zijn in staat om deel te nemen aan eilandbedrijf wanneer dat door de relevante systeembeheerder in overleg met de relevante TSB wordt vereist, waarbij: — de frequentiegrenzen voor eilandbedrijf worden vastgesteld overeenkomstig artikel 13, lid 1, onder a); — de spanningsgrenzen voor eilandbedrijf worden vastgesteld overeenkomstig artikel 15, lid 3, of artikel 16, lid 2, wanneer van toepassing; ii) elektriciteitsproductie-eenheden zijn gedurende eilandbedrijf in staat tot bedrijf in FSM, als gespecificeerd in lid 2, onder d). In het geval van een vermogensoverschot, zijn elektriciteitsproductie-eenheden in staat het opgewekte werkzame vermogen te verlagen van een vorig bedrijfspunt tot elk nieuw bedrijfspunt binnen het P-Q-capaciteitsdiagram.  In dat verband is de elektriciteitsproductie-eenheid in staat het opgewekte werkzame vermogen zoveel te verlagen als inherent technisch haalbaar is, maar ten minste tot 55 % van zijn maximumcapaciteit; iii) de methode om een overgang van geïnterconnecteerd systeem naar eilandbedrijf te detecteren, wordt overeengekomen tussen de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie en de relevante systeembeheerder in overleg met de relevante TSB. De overeengekomen detectiemethode mag niet uitsluitend berusten op de standmeldingen van het schakelmateriaal van de systeembeheerder; iv) elektriciteitsproductie-eenheden zijn in staat om gedurende eilandbedrijf in bedrijf te zijn in LFSM-O en LFSM-U, als gespecificeerd in lid 2, onder c), en in artikel 13, lid 2; c) wat de capaciteit tot snelle hersynchronisatie betreft: i) in het geval van ontkoppeling van de elektriciteitsproductie-eenheid van het net is die elektriciteitsproductie-eenheid in staat tot snelle hersynchronisatie overeenkomstig de beveiligingsstrategie die, voor het geval van storingen van het systeem, is overeengekomen tussen de relevante systeembeheerder in overleg met de relevante TSB en de elektriciteitsproductie-installatie; ii) een productie-eenheid met een minimale hersynchronisatietijd van meer dan 15 minuten na ontkoppeling van enige externe voeding moet ontworpen zijn om naar eigenbedrijfsbelasting over te schakelen vanaf ongeacht welk punt in zijn P-Q-capaciteitsdiagram. In een dergelijk geval mag het vaststellen van de omschakeling naar eigenbedrijf niet uitsluitend worden gebaseerd op de standmeldingen van het schakelmateriaal van de systeembeheerder; iii) elektriciteitsproductie-eenheden zijn in staat continu in bedrijf te blijven na overgang naar eigenbedrijfsbelasting, ongeacht enige hulpaansluiting op het externe netwerk. De minimale bedrijfstijd wordt gespecificeerd door de relevante systeembeheerder in overleg met de relevante TSB, rekening houdend met de specifieke kenmerken van de technologie voor de primaire aandrijving. 6. Elektriciteitsproductie-eenheden van het type C voldoen aan de volgende algemene eisen qua systeembeheer: a) wat het verlies van rotorhoekstabiliteit of het verlies van besturing betreft, is een elektriciteitsproductie-eenheid in staat zich automatisch van het net te ontkoppelen teneinde de systeemveiligheid in stand te houden of schade aan de elektriciteitsproductie-eenheid te voorkomen. De eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie en de relevante systeembeheerder, in overleg met de relevante TSB, bereiken overeenstemming over de criteria voor de detectie van verlies van rotorhoekstabiliteit of verlies van besturing; b) wat de instrumentatie betreft: i) elektriciteitsproductie-installaties worden uitgerust met apparatuur om storingen te registreren en dynamisch systeemgedrag te monitoren. Deze apparatuur registreert de volgende parameters: — spanning; — werkzaam vermogen; — blindvermogen, en — frequentie.  De relevante systeembeheerder kan parameters voor de kwaliteit van levering vaststellen op voorwaarde dat in verband daarmee een redelijke voorafgaande kennisgeving wordt gegeven; ii) de instellingen van de storingsregistratieapparatuur, inclusief de startcriteria en bemonsteringsfrequenties, worden overeengekomen tussen de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie en de relevante systeembeheerder in overleg met de relevante TSB; iii) de bewaking van het dynamisch systeemgedrag omvat een startcriterium voor de oscillatie als gespecificeerd door de relevante systeembeheerder in overleg met de relevante TSB, met als doel slecht gedempte vermogensoscillaties te detecteren; iv) de installaties voor het bewaken van de kwaliteit van levering en het monitoren van het dynamisch systeemgedrag omvatten regelingen betreffende toegang tot de gegevens voor de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie en de relevante systeembeheerder en relevante TSB. De communicatieprotocols voor geregistreerde gegevens worden overeengekomen tussen de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie, de relevante systeembeheerder en de relevante TSB; c) wat de simulatiemodellen betreft: i) op verzoek van de relevante systeembeheerder of de relevante TSB verstrekt de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie simulatiemodellen die correct het gedrag van de productie-eenheid weergeven in zowel statische als dynamische omstandigheden (50 Hz-component) of bij de simulatie van elektromagnetische transiënten. De eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie zorgt ervoor dat de verstrekte modellen zijn geverifieerd aan de hand van de resultaten van de conformiteitstests als bedoeld in de hoofdstukken 2, 3 en 4 van titel IV, en stelt de relevante systeembeheerder of relevante TSB in kennis van de resultaten van die verificatie. De lidstaten mogen eisen dat een dergelijke verificatie door een erkende certificerende instantie wordt uitgevoerd; ii) de door de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie verstrekte modellen omvatten de volgende sub-modellen, naar gelang van het bestaan van de desbetreffende componenten: — de draaistroomgenerator en de primaire aandrijving; — de toeren- en vermogensregeling; — de spanningsregeling, inclusief, indien van toepassing, de functie van de power system stabiliser („PSS”) en het bekrachtigingsregelsysteem; — de modellen van de beveiligingsapparaten voor elektriciteitsproductie-eenheden, als overeengekomen tussen de relevante systeembeheerder en de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie, en — de convertormodellen voor power park modules; iii) het in het bovenstaande punt i) bedoelde verzoek van de relevante systeembeheerder wordt gecoördineerd met de relevante TSB.  Het omvat: — het formaat waarin de modellen worden verstrekt; — de documentatie betreffende de structuur en blokdiagrammen van het model; — een raming van het minimum- en maximumkortsluitvermogen op het aansluitpunt, uitgedrukt in MVA, als een equivalent van het netwerk; iv) op verzoek verstrekt de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie aan de relevante systeembeheerder of relevante TSB de registratie van de prestaties van de elektriciteitsproductie-eenheid. De relevante systeembeheerder of relevante TSB kan een dergelijk verzoek indienen om de respons van de modellen met die van de geregistreerde gegevens te vergelijken; d) wat de installatie van apparatuur voor bedrijfsvoering en veiligheid van het systeem betreft, onderzoeken de relevante systeembeheerder of TSB en de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie die kwestie en komen zij in overleg tot een passende oplossing indien de relevante systeembeheerder of TSB van mening is dat het noodzakelijk is eigenbedrijfsinstallaties in de elektriciteitsproductie-installatie te installeren om de bedrijfsvoering en beveiliging van het systeem te bewaren of te herstellen; e) de relevante systeembeheerder stelt, in overleg met de relevante TSB, minimum- en maximumgrenzen vast voor de op- en afregelsnelheid van het opgewekte werkzaam van een elektriciteitsproductie-eenheid, rekening houdend met de specifieke kenmerken van de technologie voor de primaire aandrijving; f) het aardingsconcept van de sterpunten aan de netwerkzijde van de machinetransformatoren voldoet aan de specificaties van de relevante systeembeheerder. Artikel 16 Algemene eisen voor elektriciteitsproductie-eenheden van het type D 1. In aanvulling op de eisen van artikel 13, met uitzondering van lid 2, onder b), lid 6 en lid 7 betreft, artikel 14, met uitzondering van lid 2, betreft, en artikel 15, met uitzondering van lid 3, voldoen elektriciteitsproductie-eenheden van het type D aan de in het onderhavige artikel geformuleerde eisen. 2. Elektriciteitsproductie-eenheden van het type D voldoen aan de volgende eisen met betrekking tot spanningsstabiliteit: a) wat het spanningsbereik betreft: i) onverlet het in artikel 14, lid 3, onder a), bepaalde en het hieronder in lid 3, onder a), bepaalde is een elektriciteitsproductie-eenheid in staat met het netwerk verbonden en in bedrijf te blijven binnen de bandbreedte van de netspanning op het aansluitpunt, uitgedrukt als de spanning op het aansluitpunt gerelateerd aan de referentiespanning 1 pu en voor de tijdsperiodes als gespecificeerd in de tabellen 6. 1 en 6.  2; ii) de relevante TSB kan kortere perioden vaststellen waarin elektriciteitsproductie-eenheden in staat zijn met het netwerk verbonden te blijven in het geval van gelijktijdige overspanning en onderfrequentie of gelijktijdige onderspanning en overfrequentie; iii) ongeacht het bepaalde in punt i) kan de relevante TSB in Spanje eisen dat elektriciteitsproductie-eenheden voor een onbeperkte periode met het netwerk verbonden te blijven in de spanningsband tussen 1,05 pu en 1,0875 pu; iv) voor het netspanningsniveau van 400 kV (doorgaans ook het 380 kV-niveau genoemd) is de referentiespanning 1 pu 400 kV; voor andere netspanningsniveaus kan de referentiespanning 1 pu verschillen voor elke systeembeheerder in dezelfde synchrone zone; v) onverlet het bepaalde in punt i) kunnen de relevante TSB's in de synchrone zone van de Baltische staten van elektriciteitsproductie-eenheden eisen dat zij op het netwerk van 400 kV aangesloten blijven binnen de grenzen van het spanningsbereik en gedurende de bedrijfsperiodes die gelden voor de synchrone zone van Continentaal Europa; Tabel 6. 1 Synchrone zone Spanningsbereik Bedrijfsperiode Continentaal Europa 0,85 pu - 0,90 pu 60 minuten 0,90 pu - 1,118 pu Onbeperkt 1,118 pu - 1,15 pu Te specificeren door elke TSB, maar niet korter dan 20 minuten en niet langer dan 60 minuten Noord-Europa 0,90 pu - 1,05 pu Onbeperkt 1,05 pu - 1,10 pu 60 minuten Groot-Brittannië 0,90 pu - 1,10 pu Onbeperkt Ierland en Noord-Ierland 0,90 pu - 1,118 pu Onbeperkt Baltische staten 0,85 pu - 0,90 pu 30 minuten 0,90 pu - 1,118 pu Onbeperkt 1,118 pu - 1,15 pu 20 minuten De tabel toont de minimumperiodes waarin een elektriciteitsproductie-eenheid in staat moet zijn om bij spanningen die afwijken van de referentie 1 pu-waarde op het aansluitpunt in bedrijf te blijven zonder ontkoppeld te worden van het netwerk, wanneer de spanningsbasis voor pu-waarden tussen 110 kV (inclusief) en 300 kV (exclusief) ligt. Tabel 6.  2 Synchrone zone Spanningsbereik Bedrijfsperiode Continentaal Europa 0,85 pu - 0,90 pu 60 minuten 0,90 pu - 1,05 pu Onbeperkt 1,05 pu - 1,10 pu Door elke TSB te specificeren, maar niet minder dan 20 minuten en niet meer dan 60 minuten Noord-Europa 0,90 pu - 1,05 pu Onbeperkt 1,05 pu - 1,10 pu Door elke TSB te specificeren, maar niet meer dan 60 minuten Groot-Brittannië 0,90 pu - 1,05 pu Onbeperkt 1,05 pu - 1,10 pu 15 minuten Ierland en Noord-Ierland 0,90 pu - 1,05 pu Onbeperkt Baltische staten 0,88 pu - 0,90 pu 20 minuten 0,90 pu - 1,097 pu Onbeperkt 1,097 pu - 1,15 pu 20 minuten De tabel toont de minimumperiodes waarin een elektriciteitsproductie-eenheid in staat moet zijn om, bij spanningen die afwijken van de referentie 1 pu-waarde op het aansluitpunt, in bedrijf te blijven zonder ontkoppeld te worden van het netwerk wanneer de spanningsbasis voor pu-waarden tussen 300 kV (inclusief) en 400 kV ligt. b) grotere spanningsbanden en langere minimumbedrijfsperiodes kunnen worden overeengekomen tussen de relevante systeembeheerder en de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie in overleg met de relevante TSB. Wanneer grotere spanningsbanden of langere bedrijfsperiodes in economische en technische zin haalbaar zijn, weigert de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie niet op onredelijke gronden een overeenkomst; c) onverlet het onder a) bepaalde kan de relevante systeembeheerder in overleg met de relevante TSB de spanningen op het aansluitpunt specificeren waarbij de elektriciteitsproductie-eenheid in staat is zich automatisch van het net te ontkoppelen. De voorwaarden en instellingen voor automatische ontkoppeling worden overeengekomen tussen de relevante systeembeheerder en de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie. 3. Elektriciteitsproductie-eenheden van het type D voldoen aan de volgende eisen op het gebied van robuustheid: a) wat de fault-ride-through-capaciteit betreft: i) de productie-eenheden zijn in staat om met het systeem verbonden te blijven en stabiel bedrijf voort te zetten nadat het systeem verstoord is geweest door een volgens de bedrijfsfilosofie afgeschakelde fout. Die capaciteit is, wat de door de relevante TSB gespecificeerde storingsvoorwaarden betreft, in overeenstemming met het spanning-tijd-profiel op het aansluitpunt. Het spanning-tijd-profiel is een weergave van de benedengrens van het feitelijk verloop van de gekoppelde spanning op het niveau van de netspanning op het aansluitpunt gedurende een symmetrische storing, als een functie van de tijd vóór, tijdens en na een storing.  Die benedengrens wordt door de relevante TSB vastgesteld met gebruikmaking van de parameters van figuur 3 en binnen het in de tabellen 7. 1 en 7. 2 gegeven bereik voor productie-eenheden van het type D die zijn aangesloten op of boven het 110 kV-niveau. Die benedengrens wordt door de relevante TSB ook vastgesteld met gebruikmaking van de parameters van figuur 3 en binnen het in de tabellen 3. 1 en 3. 2 gegeven bereik voor productie-eenheden van het type D die zijn aangesloten beneden het 110 kV-niveau; ii) elke TSB specificeert de condities vóór en na een storing voor de in punt iv) van artikel 14, lid 3, onder a), bedoelde fault-ride-through-capaciteit. De vastgestelde condities vóór en na de storing voor de fault-ride-through-capaciteit worden openbaar gemaakt; Tabel 7. 1 Parameters voor figuur 3 voor de fault-ride-through-capaciteit van synchrone elektriciteitsproductie-eenheden Spanningsparameters [pu] Tijdsparameters [seconden] Uret 0 tclear 0,14 - 0,15 (of 0,14 -0,25 indien de systeembeveiliging en het veilig bedrijf dit vereisen) Uclear 0,25 trec1 tclear - 0,45 Urec1 0,5 - 0,7 trec2 trec1 - 0,7 Urec2 0,85 - 0,9 trec3 trec2 - 1,5 Tabel 72 Parameters voor figuur 3 voor de fault-ride-through-capaciteit van power park modules Spanningsparameters [pu] Tijdsparameters [seconden] Uret 0 tclear 0,14 - 0,15 (of 0,14 -0,25 indien de systeembeveiliging en het veilig bedrijf dit vereisen) Uclear Uret trec1 tclear Urec1 Uclear trec2 trec1 Urec2 0,85 trec3 1,5 - 3,0 b) op verzoek van de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie verstrekt de relevante systeembeheerder de condities vóór en na de storing waarmee rekening wordt gehouden bij de fault-ride-through-capaciteit als resultaat van de berekeningen op het aansluitpunt als gespecificeerd in artikel 14, lid 3, onder a), iv), met betrekking tot: i) het minimumkortsluitvermogen op elk aansluitpunt vóór de storing, uitgedrukt in MVA; ii) het bedrijfspunt van de elektriciteitsproductie-eenheid vóór de storing, uitgedrukt als opgewekt werkzaam en blindvermogen op het aansluitpunt, en de spanning op het aansluitpunt, en iii) het minimumkortsluitvermogen op elk aansluitpunt na de storing, uitgedrukt in MVA; c) de fault-ride-through-capaciteit in het geval van asymmetrische storingen wordt door elke TSB gespecificeerd. 4.  Elektriciteitsproductie-eenheden van het type D voldoen aan de volgende algemene eisen qua systeembeheer: a) bij het opstarten van de productie-eenheid wordt de synchronisatie door de eigenaar van de productie-installatie uitsluitend uitgevoerd na toestemming van de relevante systeembeheerder; b) de productie-eenheid wordt uitgerust met de noodzakelijke synchronisatieapparatuur; c) de synchronisatie van de productie-eenheden is mogelijk bij frequenties binnen het in tabel 2 gegeven bereik; d) de relevante systeembeheerder en de eigenaar van de productie-installatie bereiken overeenstemming over de synchronisatieapparatuur voordat met de exploitatie van de productie-eenheid wordt begonnen. Deze overeenstemming heeft betrekking op: i) de spanning; ii) de frequentie; iii) het fasehoekbereik; iv) de fasesequentie; v) de afwijking van spanning en frequentie. HOOFDSTUK 2 Eisen voor synchrone elektriciteitsproductie-eenheden Artikel 17 Eisen voor synchrone elektriciteitsproductie-eenheden van het type B 1. Synchrone elektriciteitsproductie-eenheden van het type B voldoen aan de eisen van artikel 13, behalve wat artikel 13, lid 2, onder b), betreft, en artikel 14. 2. Synchrone elektriciteitsproductie-eenheden van het type B voldoen aan de volgende aanvullende eisen qua spanningsstabiliteit: a) wat de capaciteit betreft om blindvermogen te leveren, heeft de relevante systeembeheerder het recht om de capaciteit vast te stellen van een synchrone elektriciteitsproductie-eenheid om blindvermogen te leveren; b) wat het spanningsregelingssysteem betreft, wordt een synchrone elektriciteitsproductie-eenheid uitgerust met een permanent automatisch bekrachtigingsregelsysteem dat een constante draaistroomgeneratorklemspanning kan leveren op een selecteerbare referentiewaarde zonder instabiliteit over het gehele bedrijfsbereik van de synchrone productie-eenheid. 3. Wat de robuustheid betreft, zijn synchrone elektriciteitsproductie-eenheden van het type B in staat om herstel van het werkzaam vermogen na storing te leveren. De relevante TSB stelt de grootte en de tijd voor de capaciteit tot herstel van het werkzaam vermogen vast. Artikel 18 Eisen voor synchrone elektriciteitsproductie-eenheden van het type C 1. Synchrone elektriciteitsproductie-eenheden van het type C voldoen aan de eisen van de artikelen 13, 14, 15 en 17, met uitzondering van artikel 13, lid 2, onder b), en lid 6, artikel 14, lid 2, en artikel 17, lid 2, onder a). 2. Synchrone elektriciteitsproductie-eenheden van het type C voldoen aan de volgende aanvullende eisen qua spanningsstabiliteit: a) wat de capaciteit voor het leveren van blindvermogen betreft, kan de relevante systeembeheerder de levering van extra blindvermogen eisen wanneer het aansluitpunt van de synchrone elektriciteitsproductie-eenheid noch gelegen is op de hoogspanningsaansluiting van de machinetransformator naar het spanningsniveau van het aansluitpunt, noch op de klemmen van de draaistroomgenerator als er geen machinetransformator wordt gebruikt.  Dit aanvullend blindvermogen moet de vraag om blindvermogen van de hoogspanningslijn of -kabel tussen de hoogspanningsklemmen van de machinetransformator van de synchrone elektriciteitsproductie-eenheid, of de draaistroomgeneratorklemmen daarvan als geen machinetransformator bestaat, en het aansluitpunt compenseren en wordt geleverd door de eigenaar van die hoogspanningslijn of -kabel; b) wat de capaciteit voor het leveren van blindvermogen bij de maximumcapaciteit betreft: i) de relevante systeembeheerder stelt, in overleg met de relevante TSB, de capaciteit voor het leveren van blindvermogen bij variërende spanning vast. In dat verband specificeert de relevante systeembeheerder een U-Q/Pmax-profiel binnen de grenzen waarvan de synchrone productie-eenheid in staat is blindvermogen te leveren bij zijn maximumcapaciteit. Het vastgestelde U-Q/Pmax-profiel kan elke vorm aannemen, waarbij rekening wordt gehouden met de potentiële kosten van het leveren van capaciteit tot levering van blindvermogen bij hoge spanningen en tot opname van blindvermogen bij lage spanningen; ii) het U-Q/Pmax-profiel wordt vastgesteld door de relevante systeembeheerder in overleg met de relevante TSB, overeenkomstig de volgende beginselen: — het U-Q/Pmax-profiel blijft binnen de U-Q/Pmax-envelop, in figuur 7 getoond als de binnenste envelop; — de dimensies van de U-Q/Pmax-envelop (Q/Pmax-bereik en spanningsbereik) liggen binnen het in tabel 8 gespecificeerde bereik voor elke synchrone zone, en — de positie van de U-Q/Pmax-envelop ligt binnen de grenzen van de in figuur 7 getoonde buitenste envelop; Figuur 7 U-Q/Pmax-profiel van een synchrone elektriciteitsproductie-eenheid Het diagram toont de grenzen van een U-Q/Pmax-profiel bij de spanning op het aansluitpunt, uitgedrukt als de verhouding tussen de feitelijke en de referentie 1 pu-waarde ervan, ten opzichte van de verhouding tussen het blindvermogen (Q) en de maximumcapaciteit (Pmax). De positie, omvang en vorm van de binnenste envelop zijn indicatief. Tabel 8 Parameters voor de in figuur 7 getoonde binnenste envelop Synchrone zone Maximumbereik van Q/Pmax Maximumbereik van de stationaire spanning, uitgedrukt in pu Continentaal Europa 0,95 0,225 Noord-Europa 0,95 0,150 Groot-Brittannië 0,95 0,225 Ierland en Noord-Ierland 1,08 0,218 Baltische staten 1,0 0,220 iii) de eis qua capaciteit om blindvermogen te leveren, geldt op het aansluitpunt. Voor andere dan rechthoekige profielvormen geeft het spanningsbereik de hoogste en laagste waarden.  Het volledig blindvermogen wordt derhalve niet verwacht beschikbaar te zijn in het gehele spanningsbereik in stationaire toestand; iv) de synchrone productie-eenheid is in staat om binnen passende tijdsperiodes over te gaan tot elk bedrijfspunt binnen zijn U-Q/Pmax-profiel in de richting van de gewenste waarde, zoals gevraagd door de relevante systeembeheerder; c) wat het beneden de maximumcapaciteit gelegen blindvermogen betreft, zijn synchrone elektriciteitsproductie-eenheden wanneer in bedrijf bij een opgewekt werkzaam vermogen beneden de maximumcapaciteit (P < Pmax), in staat in bedrijf te zijn op elk mogelijk bedrijfspunt binnen het P-Q-capaciteitsdiagram van de draaistroomgenerator van die synchrone productie-eenheid, ten minste tot aan minimaal stabiel bedrijf. Zelfs bij verminderd opgewekt werkzaam vermogen stemt de levering van blindvermogen op het aansluitpunt in zijn geheel overeen met het P-Q-capaciteitsdiagram van de draaistroomgenerator van die synchrone elektriciteitsproductie-eenheid, waarbij rekening wordt gehouden met de eigenbedrijfsvoorziening en, indien van toepassing, met de verliezen aan werkzaam en blindvermogen van de machinetransformator. Artikel 19 Eisen voor synchrone elektriciteitsproductie-eenheden van het type D 1. Synchrone elektriciteitsproductie-eenheden van het type D voldoen aan de eisen van artikel 13, behalve wat lid 2, onder b), lid 6 en lid 7 betreft, artikel 14, behalve wat lid 2 betreft, artikel 15, behalve wat lid 3 betreft, artikel 16, artikel 17, behalve wat lid 2 betreft, en artikel 18. 2. Synchrone elektriciteitsproductie-eenheden van het type D voldoen aan de volgende aanvullende eisen qua spanningsstabiliteit: a) de parameters en instellingen van de componenten van het spanningsregelsysteem worden overeengekomen tussen de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie en de relevante systeembeheerder, in overleg met de relevante TSB; b) de onder a) bedoelde overeenkomst heeft betrekking op de specificaties en prestaties van een AVR met betrekking tot de regeling van stationaire en transiënte spanningen en de specificaties en prestaties van het bekrachtigingsregelsysteem.  Die laatste omvatten: i) de bandbreedtebeperking van het uitgangssignaal om te voorkomen dat de hoogste frequentie van de respons torsie-oscillaties opwekt in andere op het netwerk aangesloten elektriciteitsproductie-eenheden; ii) een onderbekrachtigingsbegrenzer om te voorkomen dat de AVR de draaistroomgeneratorbekrachtiging terugregelt tot een niveau dat de synchrone stabiliteit negatief beïnvloedt; iii) een overbekrachtigingsbegrenzer om te voorkomen dat de draaistroomgeneratorbekrachtiging beperkt wordt tot minder dan de maximumwaarde die kan worden bereikt, en tegelijk te waarborgen dat de synchrone elektriciteitsproductie-eenheid binnen zijn ontwerpgrenzen wordt bedreven; iv) een statorstroombegrenzer, en v) een PSS-functie om vermogensoscillaties te dempen, indien de omvang van de synchrone productie-eenheid boven een door de relevante TSB bepaalde maximumcapaciteitswaarde ligt. 3. De relevante TSB en de eigenaar van de elektriciteitsproductie-installatie bereiken overeenstemming over de technische capaciteit van de elektriciteitsproductie-eenheid om bij te dragen tot de rotorhoekstabiliteit onder storingsomstandigheden. HOOFDSTUK 3 Eisen voor power park modules Artikel 20 Eisen voor power park modules van het type B 1. Power park modules van het type B voldoen aan de eisen van artikel 13, behalve wat artikel 13, lid 2, onder b), betreft, en artikel 14. 2.  Power park modules van het type B voldoen aan de volgende aanvullende eisen qua spanningsstabiliteit: a) wat de capaciteit inzake blindvermogen betreft, kan de relevante systeembeheerder de capaciteit te bepalen van een power park module om blindvermogen te leveren; b) de relevante systeembeheerder kan, in overleg met de relevante TSB, specificeren dat een power park module in staat is snelle foutstroom op het aansluitpunt te leveren in het geval van symmetrische (driefasen) storingen, en wel onder de volgende voorwaarden: i) de power park module is in staat snelle foutstroom te leveren: — door de levering van de snelle foutstroom op het aansluitpunt te waarborgen, of — door de spanningsafwijkingen aan de klemmen van de afzonderlijke eenheden van de power park module te meten en snelle foutstroom te leveren aan de klemmen van deze eenheden; ii) de relevante systeembeheerder specificeert in overleg met de relevante TSB: — hoe en wanneer de spanningsafwijking moet worden vastgesteld en wanneer de spanningsafwijking eindigt; — de kenmerken van de snelle foutstroom, inclusief het tijdsdomein voor het meten van de spanningsafwijking en de snelle foutstroom, waarvoor de spanning en stroom mag worden gemeten met een methode die afwijkt van de in artikel 2 omschreven methode; — de timing en nauwkeurigheid van de snelle foutstroom, die verscheidene fasen kan omvatten gedurende een storing en na het afschakelen van de storing; c) wat de levering van snelle foutstroom in het geval van asymmetrische (1-fase of 2-fasen) storingen betreft, kan relevante systeembeheerder, in overleg met de relevante TSB, een eis voor asymmetrische stroominjectie vaststellen. 3.  Power park modules van het type B voldoen aan de volgende aanvullende eisen op het gebied van robuustheid: a) de relevante TSB specificeert het herstel van het werkzaam vermogen na de fout waarvoor de power park module kan zorgen, en specificeert: i) wanneer het herstel van het werkzaam vermogen na de fout begint, gebaseerd op een spanningscriterium; ii) de maximaal toegestane tijd voor het herstel van het werkzaam vermogen, en iii) een grootte en nauwkeurigheid voor het herstel van het werkzaam vermogen; b) de specificaties zijn in overeenstemming met de volgende beginselen: i) onderlinge afhankelijkheid van de eisen inzake snelle foutstroom, overeenkomstig lid 2, onder b) en c), en het herstel van het werkzaam vermogen; ii) afhankelijkheid van de tijd voor herstel van het werkzaam vermogen en de duur van de spanningsafwijkingen; iii) een vastgestelde grens voor de maximumtijd voor herstel van het werkzaam vermogen; iv) de afstemming van het niveau van spanningsherstel en de minimale grootte voor herstel van het werkzaam vermogen, en v) de adequate demping van oscillaties van het werkzaam vermogen. Artikel 21 Eisen voor power park modules van het type C 1. Power park modules van het type C voldoen aan de eisen van artikel 13, behalve wat artikel 13, lid 2, onder b), en lid 6 betreft, artikel 14, behalve wat artikel 14, lid 2, betreft, artikel 15 en artikel 20, behalve wat artikel 20, lid 2, onder a), betreft, tenzij anderszins bepaald in lid 3, onder d). 2. Power park modules van het type C voldoen aan de volgende aanvullende eisen qua frequentiestabiliteit: a) de relevante TSB kan specificeren dat power park modules in staat zijn synthetische inertie te leveren gedurende zeer snelle frequentieafwijkingen; b) het werkingsprincipe van de regelsystemen die zijn geïnstalleerd om synthetische inertie te leveren en de daarmee verband houdende prestatieparameters worden gespecificeerd door de relevante TSB. 3. Power park modules van het type C voldoen aan de volgende aanvullende eisen qua spanningsstabiliteit: a) wat de capaciteit voor het leveren van blindvermogen betreft, kan de relevante systeembeheerder de levering van extra blindvermogen eisen wanneer het aansluitpunt van de power park module noch gelegen is op de hoogspanningsaansluiting van de machinetransformator naar het spanningsniveau van het aansluitpunt, noch op de convertorklemmen als er geen machinetransformator wordt gebruikt.  Dit aanvullend blindvermogen moet de vraag om blindvermogen van de hoogspanningslijn of -kabel tussen de hoogspanningsklemmen van de machinetransformator van de power park module, of de convertorklemmen daarvan als geen machinetransformator bestaat, en het aansluitpunt compenseren en wordt geleverd door de eigenaar van die hoogspanningslijn of -kabel; b) wat de capaciteit voor het leveren van blindvermogen bij maximumcapaciteit betreft: i) de relevante systeembeheerder stelt in overleg met de relevante TSB de eisen inzake de capaciteit voor het leveren van blindvermogen in de context van variërende spanning vast. Daarvoor definieert hij een U-Q/Pmax-profiel dat elke vorm kan aannemen binnen de grenzen waarbinnen de power park module in staat is blindvermogen bij zijn maximumcapaciteit te leveren; ii) het U-Q/Pmax-profiel wordt door elke relevante systeembeheerder, in overleg met de relevante TSB, gedefinieerd met inachtneming van de volgende beginselen: — het U-Q/Pmax-profiel blijft binnen de U-Q/Pmax-envelop, in figuur 8 getoond als de binnenste envelop; — de dimensies van de U-Q/Pmax-envelop (Q/Pmax-bereik en spanningsbereik) liggen binnen het in tabel 9 gespecificeerde bereik voor elke synchrone zone; — de positie van de U-Q/Pmax-envelop ligt binnen de grenzen van de in figuur 8 getoonde buitenste envelop, en — het gespecificeerde U-Q/Pmax-profiel kan elke vorm aannemen, waarbij rekening wordt gehouden met de potentiële kosten van het leveren van capaciteit tot levering van blindvermogen bij hoge spanningen en tot opname van blindvermogen bij lage spanningen; Figuur 8 U-Q/Pmax-profiel van een power park module Het diagram toont de grenzen van een U-Q/Pmax-profiel bij de spanning op het aansluitpunt, uitgedrukt als de verhouding tussen de feitelijke en de referentie 1 pu-waarde ervan, ten opzichte van de verhouding tussen het blindvermogen (Q) en de maximumcapaciteit (Pmax). De positie, omvang en vorm van de binnenste envelop zijn indicatief. Tabel 9 Parameters voor de in figuur 8 getoonde binnenste envelop Synchrone zone Maximumbereik van Q/Pmax Maximumbereik van de stationaire spanning, uitgedrukt in pu Continentaal Europa 0,75 0,225 Noord-Europa 0,95 0,150 Groot-Brittannië 0,66 0,225 Ierland en Noord-Ierland 0,66 0,218 Baltische staten 0,80 0,220 iii) de eis qua capaciteit om blindvermogen te leveren, geldt op het aansluitpunt. Voor andere dan rechthoekige profielvormen geeft het spanningsbereik de hoogste en laagste waarden.  Het volledige blindvermogensbereik wordt derhalve niet verwacht beschikbaar te zijn in het gehele spanningsbereik in stationaire toestand; c) wat de capaciteit voor het leveren van blindvermogen beneden de maximumcapaciteit betreft: i) specificeert de relevante systeembeheerder, in overleg met de relevante TSB, de capaciteit tot het leveren van blindvermogen en specificeert hij een P-Q/Pmax-profiel dat elke vorm kan aannemen binnen de grenzen waarbinnen de power park module in staat is blindvermogen beneden de maximumcapaciteit te leveren; ii) wordt het P-Q/Pmax-profiel door elke relevante systeembeheerder, in overleg met de relevante TSB, gespecificeerd met inachtneming van de volgende beginselen: — het P-Q/Pmax-profiel blijft binnen de P-Q/Pmax-envelop, in figuur 9 getoond als de binnenste envelop; — het Q/Pmax-bereik van de P-Q/Pmax-envelop is voor elke synchrone zone gespecificeerd in tabel 9; — het bereik van het werkzaam vermogen van de P-Q/Pmax-envelop bij een blindvermogen van nul is 1 pu; — het P-Q/Pmax-profiel kan elke vorm aannemen en omvat voorwaarden voor de capaciteit om blindvermogen te leveren bij een werkzaam vermogen van nul, en — de positie van de P-Q/Pmax-envelop ligt binnen de grenzen van de in figuur 9 getoonde buitenste envelop; iii) wanneer in bedrijf bij een opgewekt werkzaam vermogen beneden de maximumcapaciteit (P<Pmax), is de power park module in staat blindvermogen te leveren op elk bedrijfspunt binnen zijn P-Q/Pmax-profiel indien alle elektriciteitsproducerende eenheden van de power park module technisch beschikbaar zijn, dat wil zeggen niet buiten bedrijf zijn ten gevolge van onderhoud of een defect; anders kan de capaciteit voor het leveren van blindvermogen lager liggen, waarbij rekening wordt gehouden met de technische beschikbaarheid; Figuur 9 P-Q/Pmax-profiel van een power park module Het diagram toont de grenzen van een P-Q/Pmax-profiel op het aansluitpunt bij het werkzaam vermogen, uitgedrukt als de verhouding tussen de feitelijke waarde ervan en de maximale capaciteit per eenheid (pu), ten opzichte van de verhouding tussen het blindvermogen (Q) en de maximumcapaciteit (Pmax). De positie, omvang en vorm van de binnenste envelop zijn indicatief. 