Weekblad van het regt; verzameling van regtszaken, bouwstoffen voor wetgeving, mengelwerk, jrg 24, 1862, no. 2428, 23-11-1862 
Maandag, 24 November 1862. N° 2428. WEEKBLAD VAN HET REGT. REGTSKUNDIG NIEUWS - ER ADVERTENTIE-BLAD. VIER- EN- TIEN TIENDE JAARGANG. JUS ET VIRITAS. Dit blad verschijnt geregeld twee malen per week. Prijs per jaargang € 20; voor de buitensteden, franko per post, met € 1.20 verhooging. — Prijs der advertentieën zonder het zegelrecht, 20 cents per regel. — Bijdragen, brieven, enz., behalve van de HIJ. gewone correspondenten, franko. ARRONDISSEMENTS-REGERTEBanken. ARRONDISSEMENTS-REGERTEBank TE ROTTERDAM. Kamers van Strafkollege. Zitting van den 4 November 1862. Voorzitter, Mr. P. van Vollenhoven. Spoorweg. - Eioenaar. — Pachter. — Uitwegen. — Hek. Is de pachter, en niet de eigenaar, van een aan den spoorweg gelegen land aansprakelijk, voor de uitgang der hekken ? — Ja. De officier bij deze Regterbank, ambtshalve eischer, tegen C. Streng. wonende te Stein, van beroep landbouwer De Regterbank enz., Gehoord de voorlezing van het proces-verbaal, op den 22 Aug. 1862 door T. T. de Jong, rijks-veldwachter, gestationeerd te Gonda, in deze zaak opgemaakt op den ambtsedel; De beklaagde ondervraagd ; ... Gehoord de conclusie van den heer officier, strekkende enz.; Gehoord de beklaagde in zijne verdediging. Overwegende, dat het wettig en overtuigend bewezen is door bovengenoemd proces-verbaal en de bekentenis van de beklaagde, dat op den 22 Aug. 1862, des morgens ongeveer ten 6½ uur, een tot afsluiting van een uitweg onder de gemeente Stein, over de Nederlandsche Rijn-spoorweg, met is geweest, aan dat proces-verbaal en de bekentenis, volgens het voormeld proces-verbaal, wettig en overtuigend bewezen is, dat de beklaagde als pachter het land in gebruik heeft ten behoeve waarvan bedoelde uitweg is daargesteld, weshalve hij beklaagde geacht moet worden de persoon te zijn, die volgens de wet voor de sluiting van het hek verantwoordelijk is, zijnde dan ook de gehoudenheid daartoe door de beklaagde ter terechtzitting niet ontkend; dat zodanig feit daarstelt het wanbeheer van de sluiting van het hek op den over eenen uitweg, en in verband met het verzuim van de spoorweg bestaande is, verklaren de beklaagde schuldig aan de in verband met het verzuim boete van 7 gulden, welke boete niet is betaald, zij zal worden nistaat van één dag en in de kosten; te vervangen door een gevangenisstraf van één maand. uitweg heeft', zorgen moet voor het sluiten der hekken. Met het oog hierop de bepalingen van de art 26 en 27 der wet van 21 Aug' 1859 (Stbl nr. 98), die het recht van uitweg geven aan hen wier landen door den spoorweg van den gemeenen weg zijn gescheiden en die hen, die het recht van uitweg bezitten, belasten met het sluiten der hekken, komt het ons voor, dat daartegen veel te zeggen is. In ieder geval had, een beslissing, schijnbaar ten minste, zo geheel in strijd met de woorden der wet, wel eenigzins gemotiveerd kunnen zijn. Het eenige - is dat de benadeelde zich ontdoet van al zijn bezwaar, wat op grond van de strafwet door een bekentenis van de beklaagde kan worden uitgemaakt. Red.) KOLONIALE ZAKEN. Dat ter civiele rechtzitting van uw Raad op den 28 Jan. jl. door den beklaagde werd ingediend het hierbij onder letter B overgelegd schriftelijk antwoord op een eis van den heer E. G. j. Wijnstok, waarbij deze van den beklaagde vorderde een som van ƒ 277.1 1; Dat in dat antwoord voorkomt de woorden: "dat, ware zij n eisch slechts eenigszinds met de waarheid overeenkomstig, ware dezelfde slechts eenigszinds op de billijkheid gegrond, dat alsdan de ged. hem dien zoude hebben toegegeven, liever zoo als thans het geval is, voor uw Raad als ged. te staan, als gedaagd door iemand, zoo als de eischer, iemand, die toch een vonnis ten zijnen laste heeft, een vonnis van eerloosheid" enz. enz., tot en met de woorden: "het hoofd bieden moet"; Dat voorts nog in dat schriftelijk antwoord, dat door den beklaagde in zijn verhoor voor den regter-commissaris als door hem ingediend is erkend, voorkomt de zinsnede: "Gedaagde maakt uw Raad er bijzonder opmerkzaam op, welke oneerlijke praktijk en onedele wijze van procederen eischer gebruikt- enz. enz., tot en met de woorden: "om alle tegenbewijs af te snijden"; dat de geïncrimineerde uitdrukkingen, niet in het minste verband staande tot steun of verdediging van beklaagde's recht, ten duidelijkste aantonen de boosaardige bedoeling om den heer Wijnstok in een hatelijk en verachtelijk daglicht te stellen en hem in zijn eer en zijn naam te krenken; dat, naar het hier te lande nog vigerend strafregt, het misdrijf van laster wordt bedreven, wanneer iemand mondeling of schriftelijk, in het bijweten of in het afweten, in het heimelijk of in het openbaar, iets te kennen geeft, waardoor iemands eer en goede naam wordt gekrenkt, al ware het ook dat zulks waarachtig ware, uitgenomen wanneer zulks waarachtig ware, uitgenomen wanneer zulks te kennen geven geschiedt aan de overheid tot bestrafting der misdaad (zie Hoofdstuk de Groot, Inleiding tot de Hollandsche Rechtsgeleerdheid, III boek, XXXV deel, § 2, en Simon van Ledeen, Roomsch-Hollandsch Regt, IV boek, deel XXXVII); dat, naar het Romeinsch en Oud-Hollandse regt verder, om het misdrijf van laster daar te stellen, wordt vereist het boosaardig doel om te beleedigen, de animus injuriandi; dat die boosaardige bedoeling, bij allemaal de klager, zoo als onderwerpelijk het geval is, dezelfde ontkent, uit den aard der zaak moet worden opgemaakt niet de gebezigde woorden en uitdrukkingen zelf; dat deze boosaardige bedoeling van den klager te meer moet worden ondersteld, daar in den schriftelijke eis van den heer Wijnstok, hierbij sub lett. H overgelegd, geen enkele onbetamelijke uitdrukking wordt gebezigd ten aanzien van den klager, welke aanleiding zou kunnen hebben kunnen geven tot het bezigen van dezelfde geïncrimineerde woorden, zodat de klager niet noodig had zich van die uitdrukkingen te bedienen; dat, volgens het Oud-Hollandsch regt, bij twijfel omtrent zaken, welke uit hun aard schandelijk zijn, de boosaardige bedoeling moet worden verondersteld en het bewijs van het tegendeel rust op den klaager (zie Matthaeus, de Criminibus, ad boek 47, titel IV, § 10 van de Pandecten, Voet, ad boek 47, titel X, § 20 van de Pandecten, en Carolus, Verhandeling over de lijfstraf en haar berechting, hoofdstuk 89, § IV; dat door het hierboven aangevoerde de eiser heeft genoegzaam te hebben aangetoond, dat de klaager A. W. J. II. VERDE DELING (gedacht. 11 Juni 1862) opgemaakt, en schriftelijk aangeboden aan den Raad van Justitie te Amboina, door J. J. Hosner, particulier aldaar. Edel Achtbare Heeren, President en Leden van deze Raad BAAD VAN JUSTITIE TE AMBOINA. Zitting van den 18 Juni 1862. President, Mr. K. van Goens. Hoofd-Advokaat. — Nederlands recht. Strafvervolging ter zake van herinnering aan een vonnis van eerloosheid, in een civiel geding. Art. 8, n° 8 en 19 van de bepalingen ter regeling van eenige onderwerpen van strafwetgeving, welke een directe voorziening vereisen. — Art. 10 Regl. op de criminelen Rechtsv. enz. (Stb). 1819, n° 20). - Art. 112 Regl. op de samenstelling enz. (Stbl. 1825, n° 39). Acte van beschrijving (gedacht. ... Juni 1862) opgemaakt en ingediend aan de Raad van justitie te Amboina door Mr. W. J. L. Büschkens, eiser r.o., tegen A. W. Termeer, uitgever te Port-Mahon (eiland Minorca), van beroep koopman, woonachtig te Amboina, beklaagde ter zake van hoorn en laster tegen de heer E. J. J. Wijnstok. Mijnheeren ! — Onder overlegging der bij inventaris omschreven stukken, heeft de eiser r.o. de eer te zeggen : Het is mij een moeilijke pligt om in deze zaak voor uwen Raad op te treden. Aan de ene zijde toch drongen mij de vriendschap, die mij aan de beklaagde verbindt, mijn afkeuring voor zijn karakter, en de innige overtuiging, dat de tegen hem ingebrachte klacht onrechtmatig is, om deze taak te aanvaarden. Aan de andere kant was ik bezorgd, dat mijn onkunde in rechtzaken, vooral van den onderwerpelijke aard, mijn argumenten te zijner verdediging zwak en niet overtuigend zouden doen zullen. Doch wanneer ik dan wederom bedacht, dat alle rechtsgeschäftliche hulde alhier een beklagte ontbreekt; dat deze omständigkeit den Richter alhier minder auf juste rechtsgeschäftliche gründen, auf sierliche und welsprekende weise voorgedragen, zal doen letten und kann bewegen zu anfüllen mit milde hand von der ontbrechenden rechtsgründen, so hem die überzeugung schlechts wird geschaffenen, dass das faktum, welches wird beschuldigt, nicht so ist als die beschuldigung es vortrug, und dass es keine schuld besteht, dann fühlte ich, dass das reinste der zu verteidigen Sache das erreichen von dem Ziel würde zulassen. Gegen den bekl. wurde eine beschuldigung von Hohn und Laster eingebrocht, auf die Klage von jenen Herrn Wijnstok, und das war ter sache von bestimmten ausdrücken, voorkommenden im Antwort durch den bekl. dd. 28 Jan. jl., in einem zivilen gedingen gedieng, und zwischen ihm und vorzuglichen Wijnstok geführt. Das öffentliche ministerium bewert, dass die ausdrücken sind gebezogen mit dem kennerschlichten bose gesinneten Ziel, um den Herrn Wijnstok in seiner Ehr und guten Namen zu kränken, dass die ausdrücken in keinem mindesten verband standen mit der Verteidigung des recht von den bekl., und dass er nicht nötig hatte sich von derselben zu bedienen. Ter wederlegging van deze opvatting zal het eerst en vooraf noodig zijn, de geïncrimineerde zinsneden in haar verband en samenhang tot de zaak, in welke ze werden gebruikt, te beschouwen; want het zal toch wel onnoodig zijn hier aan te voeren, dat dit bij de beoordeling van de al dan niet noodzakelijkheid der zinsneden een eerst vereiste is (zie vonnis van den Raad van Justitie te Batavia van 3 Januari 1860). Uit die beschouwing zal dan blijken, dat de gebruikte woorden wel degelijk in verband staan tot de verdediging van het recht van den beklaagde, en zij daartoe zeer noodig waren; terwijl wij eindelijk willen overtuigend aantonen, dat die uitdrukkingen werden ter neerzetting geheel in het belang der zaak en zonder enige boosaardige en vijandige bedoeling. In het regtsverbaal, waarin geïncrimineerd antwoord van 28 Januari 1862 diende, werd de beklaagde door den heer Wijnstok voor deze Raad gedaagd, tot betaling van een geldsom, welke de heer Wijnstok beweerde van hem nog te kunnen vorderen. Bij conclusie van eis, welke de eiser zoo onbeduidend mogelijk had gemaakt, voorafgegaan door een even onbeduidende dagvaarding, vond hij echter goed om te beweren, dat hij voor zijn vordering bondige bewijzen kon produceren; die bondige bewijzen produceerde hij echter niet; hij hield ze achter. Vraagt men nu waarom ? (want een ieder zal zeker dit vragen), dan antwoorden wij : omdat hij, wetende, dat de dupliek alhier ter plaatse niet bestaat, en dat de gedeponeerde dus slechts eenmaal het woord heeft, deze de gelegenheid tot de refutatie van het dip. heeft gehouden. Wanneer nu deze Rechtbank daarbij in aanmerking neemt dat... deze zelfde eiser, pro deo had verkregen, niettegenstaande de aanmerking tot het verlenen daarvan van de zijde des gedaagden, dat in den regel de zaak van degene, die pro deo krijgt, der Regting., mo uit vengeance, op de eerste beschouwing niet ongegrond is voorgekomen, dan was het wel degelijk noodig, dat van de zijde des ged. op de loyaliteit van de procedure, door eiser gebruikt. werd gewezen. Dit deed hij in de woorden: «Gedacht maakt uwen Raad er bijzonder opmerkzaam op, welke oneerlijke praktijk en onedele wijze van procederen eischer gebruikt door de bewijzen, die hij zegt te hebben, en wel bondige bewijzen, te willen achterhouden tot de repliek, natuurlijk om alle tegenbewijs af te snijden. Op dat woord «oneerlijke praktijk» nu, wil het onenbaar ministerie de thans ingestelde actie voor een gedeelte baseren. Waarlijk, wij begrijpen dit niet. — Wat heeft de beschuldigde met de duidelijke analyse van die hele zin met dat woord «oneerlijke praktijk» bedoeld! Wordt niet de definitie van onze bedoeling daarmede in dezelfde zin terstond gegeven? Zegt de beschuldigde niet: hij (de eischer) gebruikt oneerlijke praktijk en een onedele wijze van procederen, door de achterhouding van de bondige bewijzen, die hij zegt te hebben tot de repliek, om alle tegenbewijs af te snijden? Kan duidelijker enige bedoeling worden omschreven dan hier werd gedaan? Er is geen spraak van neder geschreven niet letterlijk waar? Hoogstens zal de critiek kunnen aanmerken, dat de uitdrukking minder juist gekozen was, omdat, hetgeen de oneerlijke praktijk aan het licht brengt, zo als uwe eigen uitlegging van dit woord aantoont, immers gij zegt: door het achterhouden van de bewijzen af (de horizontaal naar alle refutatie af te snijden), gebruikt hij (de eischer), oneerlijke praktijk «um? kan procederen. Uit nu zal de kritiek er bijvoegen, dat er geen oneerlijke praktijk is; het is een slecht gekozen woord om uwe bedoeling terug te geven. En als dan zouden wij die criticus gelijk geven; doch wij geloven het, of de meest critische kennis van onze taal tot de meening zou kunnen komen, welke het openbaar ministerie ter zaak heeft. Intussen, hoe ongelukkig en slecht gekozen de woorden: "Oneerlijke praktijk" in den zin, waarin zij werden gebezigd, ook mogen zijn, om daarop een actie van hoon en laster te gronden, is waarlijk sterk en boven onze bevatting. Het is toch om de regtsvordering van hoon en laster in te stellen in de geest der regtsdoctoren en jurisprudentie, in Nederlands-Indië daaromtrent gevolgd, zeker wel niet genoeg, dat men uit eenig geschrift een paar woorden neemt, zonder op bedoeling, verband en samenhang te letten. Immers ook boosaardige bedoeling om te beleedigen, moet een animus injuriandi worden vereist. Dat deze bij de beschuldigde niet bestond, zullen wij hieronder aantonen. Eindelijk lezen wij, dat bij het onderzoek, welke betekenis aan de woorden "hoon, laster of beleediging" behoort te worden gehecht, van het begrip behoort te worden uitgegaan, dat daaronder, in den zin der wet, alleen zoodanige handelingen of woorden worden begrepen, welke tot een strafvordering wegens misdrijf of overtreding zouden kunnen leiden (vonnis van den Raad van Justitie te Batavia 13 April 1855, Tijdschrift R. D.) Zouden nu de voormelde woorden: oneerlijke praktijk, in den zin en de betekenis, zoo als die door den geboekte werden gebezigd, ooit tot een strafvordering wegens misdrijf of overtreding kunnen leiden ? Dit zal toch wel te ongerijmd zijn om enig betoog te behoeven. Zal zelfs wel iemand, die de hierboven aangehaalde woorden leest, den heer Wijnstee om dezelfde iets minder achten; zijn die woorden in de verste verte in staat tot krenking of verongelijking van zijne eer en goede naam te leiden ? Immers neen. Of Wijnstok terstond of later zijne bewijzen produceerde, of hij daarmee loyaal of deloyaal procedeerde, en of hij dit eerlijke of oneerlijke praktijken qualificeert, dit alles benadeelt den heer Wijnstok in het oog zijner medeburgers niet; zijne eer wordt daardoor niet gekrenkt; hij wordt daardoor evenmin aan publieke verachting als aan een strafregterlijke vervolging blootgesteld, en toch ook dit alles is noodig, opdat, volgens het gevoelen der Romeinsche en Oud-Hollandsche recht doctoren, dit misdrijf geacht kan worden aanwezig te zijn (zie vonnis van den Raad van justitie te Batavia, 3 Jan. 1860). Wij gelooven hiermee te hebben aangetoond, dat de uitdrukking "oneerlijke praktijk", in haar verband tot de geheele zinnetje en de gebeurde daadzaken beschouwd, niet is noch betekent wat het openbaar ministerie dezelfde qualificeert; dat ze, hoewel niet juist, gekozen, in den zin, waarin ze werd gebruikt, noodzakelijk was tot verdediging van het recht van den beklaagde, en dat ze alleen in het belang der zaak werd aangevoerd. Doch mijn verdediging van den beklaagde beperkt zich niet tot de gebruikte woorden: oneerlijke praktijk; de ten grond gelegde actie baseert zich ook daarop, dat hij heeft gezegd, dat de heer Wijnstok, aanklager ten deze, een vonnis van eerloosheid te zijnen lasten heeft. Het doet mij leed, Mijnheeren, dat ik dit gedeelte der beschuldiging niet met stilzwijgen kan voorbijgaan, niet om des beklaagden wilens, maar om den wille van den aanklager. Ik zou dit wensen, omdat mijns inziens alleen hooge noodzakelijkheid er toe mag leiden, iemand, wien de straf der wet heeft getroffen, die straf te herinneren. Ditzelfde gevoelen deelde de aanklager, toen hij de geïncrimineerde woorden ter neder schreef. Hij gevoelde toen, even als ik thans doe, al het harde en onaangename, hetwelk er voor ons zeventien in zit, dergelijke woorden te moeten gebruiken, en het was niet dan noodzakelijk, dat hij er toe overging. 'Dit zijn zeker de ware gevoelens van de beklaagde bij het ter nederzetting van de woorden, waarop het openbaar ministerie deszelfs actie grondt, geweest, dat, ware het niet, dat ik hier als verdediger optrad, ik mijne getuigenis zoude hebben aangeboden; want ik was bij het nederzetting van die woorden tegenwoordig en besprak met de beklaagde de beweegredenen, die hem er toe leidden. Ofschoon ik toen niet in alle opzichten zijn gevoelens deelde, vond ik in zijn argumenten toch veel grond en kon ze niet voldoende weerleggen; doch ik, evenmin als de beklaagde zelf, hadden de gedachte, dat dit de onderwerpelijke vordering ten gevolge zoude kunnen hebben. "Wij weten al hiervoor reeds aanmerkten, vermeende de beklaagde het noodig, ten gevolge van het verlenen van pro deo aan zijn tegenpartij en het niet meer verlenen van duplikat alhier, waardoor een gelijke slechts eens het woord heeft, om zijn middelen van verdediging zoo volledig mogelijk in zijn antwoord samen te vatten. Hij beriep zich daarom op een stellige wetsbepaling, op art. 1602 15. W.; doch daar de eiser, de heer Wijnstok, had beweerd bondige bewijzen te hebben, en die bij repliek, waardoor alle refutatie de beklaagde zoude zijn afgesneden, zoude produceren, vermeende de beklaagde, dat het beroep op het aangehaalde wets-artikel misschien niet voldoende zoude zijn, omdat dat artikel alleen dan, wanneer alle schriftelijk bewijs ontbreekt, toepasselijk is. Bij hem rees daarom de gedachte op, dat, bij zijn pertinente ontkennende en het produceren van enig bewijs door de eiser, door uwen Kaad de eed aan een der partijen zoude kunnen worden opgelegd, te meer, omdat, hoezeer hij zeer goed van de rechtvaardigheid en waarachtigheid van zijn beweringen overtuigd was, de beklaagde de inhoud van het te produceren bewijs niet kon weten, omdat niemand zich nog maanden later zulke daarheen geschreven briefjes herinnert, en hij dus de interpretatie, door uwen Raad aan die te produceren bewijzen te hechten, niet kon nagaan. Nu was het deo beklaagde bekend, dat de heer Wijnstok niet toegelaten de eed kon worden, om te voorkomen, dat de eed hem zoude worden opgelegd, stelde de beklaagde grootendeels deze woorden, die "heel de waarheid behelsden", ter nederzetting. Maar, zal men zeggen, dan stond hem in dat geval immers het middel van wraking open? Ook dit heeft de heer destijds overwogen. Zwijg ik, zoo redeneerde hij, totdat de Raad het vonnis heeft uitgesproken, en legt de Regterbank den eed aan de heer Wijnstok op, dan kan ik hem, wel is waar, wraken, doch welke indruk zal dat maken, en wat zijn de gevolgen? De gevolgen zullen zijn dat Wijnstok tot den eed niet wordt toegelaten, en dat hij dus krijgt een vonnis, dat regtens onuitvoerbaar blijft; want alleen de aflegging van den eed is in dergelijke zaken, om te zeggen, het geven kracht aan de uitspraak des regters geeft. Ik zal alzoo den blaam op mij laden van edelmoedig van de bekendheid met een van het ongeluk van Wijnstok te hebben gebruik gemaakt om de betaling van een vordering te ontduiken en stel mij alsdan bloot aan verkeerde beoordeling; zeg ik vooraf, dat Wijnstok geen eed doen mag, omdat hij een eerloos vonnis heeft, dan voorkom ik dit alles; zoo al, dan wordt mij de eed opgelegd, en daar ik die met gerustheid doen kan en mag, is er een eind aan een onrechtmatige en ongegronde vordering. Dit waren de beweegredenen, die den beklaagde hebben geleid tot de opneming der geïncrimineerde woorden. Wij willen nu niet met het openbaar ministerie twisten, of deze redenering rechtsgeldig volkomen juist is, doch vinden het van desselfde zijde zeer overdreven en moeilijk te verantwoorden, met te willen beweren, dat ook deze uitdrukking niet stond in het minste verband tot de verdediging van beklaagde's recht en hij niet noodig had zich van die uitdrukking te bedienen. Neen, zeer zeker mocht en moest hij zich van haar bedienen, en stond zij in verband tot zijn recht. Wanneer het openbaar ministerie wist, wat de beklaagde voor den heer Wijnstok had gedaan; dat hij zelf op het oogenblik, toen de onrechtmatige vordering tegen hem werd ingesteld, van die heer gelden te vorderen had, die hij hem uit medelijden niet terugvroeg; dat deze heer sedert maanden weigerachtig bleef, om behoorlijk zijn verantwoording op te maken, de wijze, waarop die heer zijn dienst had gepresteerd, en dat desniettegenstaande de beklaagde hem bad behouden, zich de onkosten getroostende, onnoodig een tweede opzigter aan te nemen, dan zeer zeker zoude hetzelfde kunnen begrijpen, dat het de beklaagde hoogst verwonderen moest, dat de geheele vordering tegen hem werd ingesteld, en dat bij hem geen boosaardig doel tegen Wijnstok mag worden verondersteld. Want, Mijnheeren, het zij hier gezegd, dat, toen de heer Wijnstok alhier kwam en armoedig was, hij op verzoek van den gouverneur dezer eilanden, wijlen Jhr. C. F. Goldman, door den heer werd in dienst genomen, op voorwaarden, die, bij de geheele onbekendheid met zijn geschiktheid, niet onvoordelig waren. Al spoedig bleek het de beklaagde, dat in elk geval ijver de heer Wijnstok ontbrak. Ook van zijn kunde gaf hij geen blijken, zoo als van een en ander uit de getuigenis van vele zoude kunnen blijken. Desniettegenstaande had de beklaagde medelijden met de heer Wijnstok, hij schreef de mindere ijver van de heer Wijnstok toe aan ouderdom en de gevolgen der ondergaan straf, en hij getroostte zich dus liever de moeite om zelfs meermalen naar Lilibooij te gaan en de kosten om een tweede opzieger te huren, die bepaald onnodig was, — thans is er slechts een, — dan om de heer Wijnstok te onslaan en alzodanig zonder brood te laten. De heer Wijnstok nam in Juli 1861 echter zelf zijn ontslag, zoo als hij zei, wegens ziekte. In stead van uit zichzelf verantwoording te komen doen voor hetgeen hij als opzichter onder zich gehad had, kon de beklaagde, niettegenstaande herhaalde aanvragen van hem, die niet krijgen, en dit duurde tot in October daarna, als wanneer van zijnentwege een rekening-courant werd opgemaakt en de heer Wijnstok verzocht, doch weerom te vergeefs, die te komen zien en teekenen. Eindelijk echter deed de heer Wijnstok eensklaps aanvraag om pro deo een geding tegen den beklaagde te mogen instellen, waarvan de verdere loop uw Raad bekend is. Kort te voren echter, in Nov. 1860, had de heer Wijnstok een brief aan den compagnon des beklaagden geschreven, waarin hij nagenoeg hetzelfde schreef wat hij in de repliek in zijn geding heeft aangevoerd. Deze brief werd den beklaagde door zijn compagnon gezonden. Aanvankelijk was de beklaagde over den inhoud van dien brief ontevreden; doch de weinige waarde, die er aan werd gehecht door eenige zijner vrienden, wie hij dien brief liet lezen, bragten hem daarvan ten slot, anders had hij toen reeds de klacht kunnen inbrengen, welke later ten gevolge van die repliek werd ingediend. De beschrijving was echter zo weinig gevoelig omtrent de inhoud van die brief, dat hij het niet eens de moite waardig achtte, de schrijver er over te onderhouden. Van de heer Wijnstok had hij en heeft hij nog een som van ƒ56.48 te vorderen, grootendeels uit verloren gegane goederen voortspruitende en hoezeer hij ook hiervoor reeds sedert lang een civiel geding had kunnen instellen, liet hij ook dit steeds achterwege, omdat hij met de heer Wijnstok meer medelijden had dan wel ontevredenheid tegen hem gevoelde. Juist deze langzaamheid scheen intussen de heer Wijnstok stouter te doen worden, immers het geding ging hij aan, en later, na afloop vanzelf, schreef hij weer aan de heer Ledeboer, ten einde die compagnon en weldoener van de beschuldigde, zoals de heer Wijnstok hem noemt, tegen de beschuldigde op te zetten en zichzelf aan te bieden om de tuin op Lilibooy of elders te beheren, zoals uwen Raad kan blijken uit de missive, hierbij ter inzicht aangeboden, evenals uit de missive van de compagnon van de beschuldigde, waarbij hij hem de brief van Wijnstok opzond. Uit al het bovenstaande blijkt genoegzaam, dat enige en alleen het belang van de zaak, en omdat de beschuldigde het te zijner verdediging noodig had, hij de geïncrimineerde uitdrukkingen gebruikte, doch geenszins met enige boosaardig doel; daar, indien dit hem had bezield, hij bij de ontvangst van de door Wijnstok aan zijn compagnon geschreven brief een zeer gegronde actie voor hoorn en laster had kunnen instellen. Zelfs de vorm, waarin de mededeeling van de eerloosheid van Wijnstok aan uwen Raad werd gedaan, is alleen te wijten aan het onaangename, hetwelk er voor het gevoel van de beschuldigde — een op zijn verzoek eervol uit Zijner Maj. dienst, waarin hij vijftien jaren onbesproken had doorgebracht, ontslagen officier — in was gelegen om voor uwen Raad te verschijnen, met iemand zoals de heer Wijnstok, zodat, had de eis slechts een schijn van billijkheid gehad, die liever zoude zijn toegegeven. Intussen de waarheid van die beweerde eerloosheid bleek aan uwen Raad uit het overgelegde authentieke stuk, bij het voorlopig verhoor afgegeven. Volgens het nieuwere recht nu, zoude de enkele overgave van dat stuk genoegzaam zijn om hem van alle vervolging ter zaak te vrijwaren (Code Pénal, art. 368 en 2de al. art. De requisiten voor het misdrijf van hoorn en laster echter beschouwend volgens het alhier vigerend strafregt, vinden wij, dat daartoe behooren aanwezig te zijn (conclusie van den procuratie-general bij het Hogere Gerechtshof in zaken tegen H. I. Lion): 1. Beleidiging of aanranding van iemands eer of goede naam, en 2. Het boosaardig opzet om te beleidigen, terwijl de beleidigingen, naar mate van derzelfde zwaarte, worden onderscheiden in: Smaad, wanneer iemand blootelik smaadwoorden, beleedigende uitdrukkingen worden toegevoegd; Hoon, wanneer aan iemand een aangeduide ondeugd wordt ten laste gelegd; Laster, indien aan iemand onbewezen daden worden ten laste gelegd, welke hem, indien ze inderdaad hadden plaats gehad, aan een strafgerechtelijke vervolging, of wel blootelik aan de haat, en de verachting zijner medemenschen, zoude blootstellen, welke qualificatie echter vervalt indien de aangeklaagde daden worden bewezen, kunnende alsdan alleen sprake zijn van smaad, indien het uit de omstandigheden blijkt, dat de woorden alleen gebezigd zijn met het doel om te beleidigen. Uit deze uiteenzetting van de requisiten voor boon en laster, door een hooggeplaatst rechterlijk ambtenaar, thans de hoofd van de rechterlijke macht in Ned. Indië, gegeven, blijkt dus, dat, wanneer aangetrokken daden worden bewezen, van laster geen sprake meer zijn kan. Dat de onrechtzetting van den aanklager bewezen is, is, na overlegging van het authentieke stuk bij het voorloopig verhoor, zeker wel aan geen twijfel noch tegenspraak meer onderhevig. In dat opzicht bestaat dus geen laster. Omtrent de uitdrukking oneerlijke praktijk zal, na onze uiteenzetting van de bedoeling van den beschuldigde daarbij, en bij den duidelijken inhoud van den geheelen volzin, waarin het woord werd gebruikt, zelfs niet meer kunnen worden gedacht aan hoon. Ook aan smaad, waarvan trouwens het openbaar ministerie ook niet spreekt, kan niet worden gedacht, omdat na het reeds aangevoerde het bijna onmogelijk is te denken, dat er iets door den beschuldigde met het doel om te beleedigen werd geschreven. Nee, Mijnheer, bij hem bestond geen boosaardig doel, en kon er niet bestaan. Had eenig boosaardig doel bij hem bestaan, hij had, vóórdat dit geding werd ingesteld, reeds de klacht tegen den heer Wijnstok kunnen inbrengen, die hij den 6 Febr. jl. indien hij, want reeds vóór die tijd was de brief, die Wijnstok in November had geschreven, in zijn bezit. Dit was echter een zaak tusschen hem en zijn compagnon, en de heer Wijnstok had zijn boosaardig doel met het schrijven van deze brief bij zijn compagnon niet bereikt. Toen hij echter dezelfde lasteren voor uwen Raad herhaalde, en er dus publiciteit aan gaf, kon de betel niet meer zwijgen en was hij om zichzelf zelfs genoodzaakt daaraan paal en perk te stellen, hetgeen noodig was, daar zelfs daarna nog pogingen door Wijnstok werden aangewend, om de klager bij zijn compagnon te benadeelen. Naar het ons toesemt, Heeren, het openbaar ministerie in deze zaak te eenzijdig geoordeeld, en heeft deze niet van verschillende zijden bezien. Kennelijk toch heeft hetzelfde bij de beoordeling van onze zaak grootendeels gevolgd de jurisprudentie vervat in het vonnis van den Raad van justitie te Soerabaya dd. 2 Febr. 1856; immers wij vinden in de overwegingen van deszelfs requisitoir om recht van appel en de acte van beschuldiging, de overwegingen van dat vonnis grootendeels in dezelfde bewoordingen terug. Het is buiten onze bevoegdheid dat vonnis te beoordelen, doch het zij ons vergund op te merken, dat de zaken nog al eenigzins verschillen. De beklaagde ten deze heeft in een verdediging ter zaak afdoende uitdrukkingen, die geheel waar waren, gebezigd, de beklaagde in dat vonnis bezigde een verzoekschrift om arrest, om hatelijkheden te leggen aan een onbesproken ambtenaar te zeggen, die nader bleek geheel onwaar te zijn. Bij de beklaagde ten deze bestond geen doel om te beleedigen, de animus injuriandi ontbreekt; bij de beklaagde bij dat vonnis bleek die boosaardige bedoeling overtuigend. Welk gezag dan ook aan de bij dat vonnis aangehaalde rechtsdoctoren moet worden toegekend, wij hebben daartegen andere aanhalingen gedaan, welke het door ons geavanceerde bevestigen. Zoo onder anderen nog beweert F. L. Kersteman in voce injure, dat, wanneer iemand ontkent dat, mogt er ook al uit de gebruikte woorden enige bedoeling om te beleedigen blijkt, hij die woorden niet animo injuriandi heeft gebruikt, zoo zal tegen hem geen actie kunnen worden ingesteld, want tegen iemand, die geen animus injuriandi gehad heeft, kan niet valide een actie van injure geïnstitueerd en aangelegd worden. Waren wij in het Latijn ervaren, wij zouden uit Voet en andere schrijvers aanhalingen kunnen doen, die aantonen zouden, dat, bij gemis van de boosaardige intentie, de daad volstrekt niet strafbaar is. Zoo lezen wij nog in een vonnis van de Raad van Justitie te Samarang, dd. 21 Aug. 1851, dat het oogmerk om te hoonen, te beleedigen of te lasteren niet moet worden verondersteld, maar bewezen moet zijn, en dat het niet de vraag is, wat uit een geïncrimineerd stuk zou kunnen worden afgeleid, maar wat de beklaagde wezenlijke bedoeling met het schrijven en openbaar maken van dat stuk geweest zou zijn. Tegen de in het voornoemde vonnis van den Raad van justitie te Soerabaya in dato 2 Febr. 1856 gecombineerde aanhalingen uit Simon van Lemiweth en Hoo de Groot stellen wij nog over het plakkaat van 7 Maart 1754, aangehaald door van der Linden blz. 251. Die wet is posterieur aan de Gaoor, maar anterieur aan van der Keesiel en bevestigt derhalve de leer van dezen dat bevonden waarheid onstrafbaar is, en de waarheid van een hevig verwijt inderdaad zelfs verschoonbaar maakt. Veritate convicii excusare a poene injurae, zegt hij in de 803e Thesis. Volgens datzelfde plakkaat nu, is de publieke actie alleen toepasselijk op degene, die pasquillen verspreidt, dat is die in het openbaar, en uit loutere zucht om te beleedigen, onwaarheden zegt of schrijft. Leugenaar en openbaarheid is de conditie sine qua non van strafbaren hoon en laster. Bovendien merken wij nog op, dat het vonnis van den 2 Febr. 1856 moet doelen en ook kennelijk doelt op te-last-legging van daden, die, hoewel waar, echter niet, zoo als in casu, door een regterlijk in het openbaar uitgesprochen vonnis zijn gedekt. Immens ware het anders, hoe zoude alsdan enige dagbladschrijver zich durven verstouten vonnissen in de kolommen van zijn dagblad op te nemen, en ware daadzaken publiek te zeggen en ruchtbaarheid te geven? Is het niet hier veeleer de bedoeling, dat men niemand iets mag aantijgen met het doel om te beleedigen, al is het waar, — zoolang de overheid over het feit nog geen uitspraak heeft gedaan? Wij vermeenen met het bovenstaande te hebben aangetoond, dat bij de onderwerpelijk ingestelde actie alle requisieten, voor hoon en laster vereist, ontbreken, omdat er in casu geen aanranding van eer en goed naam bestaat; dat er, wat de gebruikte woorden omtrent de eerloosheid aangaat, van laster geen sprake kan zijn, omdat het bewijs hiervoor werd geleverd, dat er ook geen hoon bestaat, omdat de uitdrukking oneerlijke praktijken, hoezeer verkeerd gekozen, door de daarbij uitgedrukte beteekenis onschuldig wordt, en in geen geval de eer of de goede naam van den heer Wijnstok heeft kunnen krenken, terwijl ten overvloede er geen schijn van boosaardig doel bestaat, maar veeleer een gunstige gezindheid, uit medelijden ontsproten, heeft bestaan. Ten slotte merken wij op, dat de lange termijn, tusschen het antwoord dd. 28 Jan. en de aanklag tegen beklaagde verloopen, ons doet denken dat de aanklager oorspronkelijk in beklaagdes antwoord niet heeft gezien wat hij er later in heeft willen vinden, misschien om tegen beklaagdes meer regtmatige en gegronde klacht een tegenhanger te vinden. Door hem toch werd een bepaalde ondeugd aan beklaagde ten laste gelegd, met het uitgedrukte doel om den beklaagde in de opinie van uwen Raad te vernederen. Ook bij het voorlezen van dat antwoord werd hetzelfde niet onderdrukt door uwen Raad, hetgeen bij het niet bezadigd bepleiten der zaken door partijen geschieden kan, en ook volgens art. 377 Strafregt wordt voorgeschreven, eenvoudig omdat de hoon en laster, die in het antwoord van den beklaagde werd gevonden, gezaagd uit het stuk zelf is op te maken. Wij vermeenen na het uiteengezette gerust deze zaak aan het oordeel van UEd. Achtbaren te mogen onderwerpen, overtuigd dat onze argumenten na auwlettend zullen worden gewikt en gewogen, en dat, waar de rechtskennis te kort schoot, — en zij deed dit in vele opzigten, — dit eerder vóór dan tegen het belang van den beklaagde zal zijn, zodat met vertrouwen wordt geconcludeerd; dat het uwen Raad moge behagen den beklaagde te verklaren niet schuldig aan het hem ten laste gelegd misdrijf van hoon en laster, met verklaring, dat in deze noch misdrijf noch overtreding is begaan; hem daarvan vrij te spreken, met veroordeeling wijders van den lande in de kosten van het proces. III. Vonnis dd. 18 Junij 1862. Gezien en gehoord de debatten in de openbare zitting van 11 Juni 1862; gehoord de officier van justitie in zijn requisitoir; gehoord de beklaagde in zijn middelen van verdediging; nog gehoord hetgeen door beklaagde's raadsman namens hem is aangevoerd; gezien de stukken; overwegend dat in een civiel geding, voor dezen Raad gevoerd tusschen E.G.J. Wijnstok als eiser en de beklaagde als gegijzeld, deze op den tegen hem ingestelden eisch door zijn gemagtigde C.F. Boscher dd. 28 Januari 1862 heeft doen dienen van schriftelijk antwoord; dat ingevolge de bestaande voorschriften dit antwoord met luide stemme is voorgelezen in de openbare civiele zitting; dat de beklaagde erkend heeft, dat alles wat in dit schriftelijk antwoord voorkomt met zijn voorkennis en medeweten en op zijn last door zijn gemagtigde is aangevoerd; dat in dit antwoord de navolgende zinsnede voorkomt: "1°. of zou eiser niet willen geloven, dat, ware zijn eisch slechts enigezins met de waarheid overeenkomstig, ware dezelfde slechts enigezins op de billijkheid gegrond, dat alsdan de gegijzeld hem die zoude hebben toegegeven, liever dan, zoo als thans het geval is, voor uw Raad als gegijzeld te staan, als gedaagd door iemand, zoo als de eiser, iemand die toch een vonnis ten zijnen laste heeft, een vonnis van eerloosheid, waarbij gegijzeld en iedere met hem in enigezins verband staande persoon liever zoude hebben toesereven." dan te zamen met hem voor uwen Raad te verschijnen. Doch wanneer iets van hem geëist wordt zoo als thans, dan kan en mag ged. niet toegeven, al zij het ook, dat hij daarom aan iets onaangeklaagds het hoofd bieden moet; en 2o. ged. maakt uwen Raad er bijzonder opmerkzaam op, welke oneerlijke praktijk en onedele wijze van procederen eiser gebruikt, door de bewijzen, die hij zegt te hebben, en wel bondige bewijzen, te willen achterhouden tot de repliek, natuurlijk om alle tegenbewijs af te snijden. O, dat de beklaagde omtrent het eerste punt heeft aangevoerd, dat hij deze uitdrukkingen gebezigd heeft, ten einde te voorkomen, dat aan E. G. J. Wijnstok de beslissende eed wordt opgedragen, omdat, casu quo jWt', gebeurd ware, hij E. G. J. Wijnstok zoude gewraakt hebben, omdat deze eerloos is, en hij uit vrees voor de publieke opinie, die in zoodanige wraking mogelijk een middel zoude gezien hebben, om het aan E. G. J. Wijnstok verschuldigde te onthouden, deze wraking heeft willen voorkomen, en omtrent het tweede punt, dat hij wilde aantonen, op welke wijze E. G. J. Wijnstok te werk ging, want dat hij, die iets te vorderen heeft, bij zijn eis dadelijk zijn bewijzen moet overleggen en die niet tot de repliek achterhouden, omdat de beklaagde niet tot dupliek wordt toegelaten; dat het doel, met hetwelk deze uitdrukkingen ter neerzetting zijn, is geweest tot confrontatie met E. G. J. Wijnstok toegelaten te worden; terwijl de beklaagde ontkent in casu met boosaardig opzet gehandeld te hebben en zich, tot steun aan hetgeen hij omtrent de eerloosheid van E. G. J. Wijnstok heeft aangevoerd, beroept op zeker ten processe overgelegd extract uit het register der besluiten van den gouverneur der Molukse eilanden dd. 14 Mei jl., n°. 591, waarbij hem de beklaagde op zijn daartoe strekkend verzoek is te kennen gegeven, dat uit het ter gouvernements-secretarie berustend regerings-besluit inderdaad blijkt, dat E. G. J. Wijnstok indertijd is veroordeeld tot alzijdendurende verbanning uit Nederlands-Indië; O., dat er alzoo te onderzoeken valt, of door de geïncrimineerde zin is bedoeld het misdrijf van laster; O., dat, volgens art. 1 van de bepalingen van eenige onderwerpen van strafwetgeving enz., in verband met art. 2 van de bepalingen omtrent den invoering van en de overgang tot de nieuwe wetgeving, het in Nederlandsch Indië bestaande strafregt voorloopig wordt in stand gehouden, behoudens de toepassing der strafbepalingen, in de nieuwe wetgeving voorkomende, en die, welke den inhoud uitmaken van het tegenwoordig besluit, houdende eenige strafbepalingen; O., dat, aangezien noch in laatstgenoemd besluit noch in eenig ander gedeelte van de nieuwe wetgeving strafbepalingen omtrent het misdrijf van laster voorkomen, in casu de beoordeling van het al of niet strafwaardige van beklaagdes handelingen moet getoetst worden aan de voorschriften daaromtrent, voorkomende in het Romeinsch en Oud-Hollandsch recht; O., dat in de Inleiding tot de Bollandse rechtsgeschiedenis, beschreven bij Hean de Groot, boek III, deel 36, lastering wordt genoemd 7,1 isdaets jegens eer, waardoor verbonden zijn actie die mondeling of schriftelijk in 't héelgemeelijk of in 't openbaar wordt te kennen geven waardoor iemands eer wordt gekrenkt, alwaar 't ook zodanig dat zulks waarachtig is, uitgenomen wanneer zodanig te kennen te geven geschiedt aan de overheid tot straffe des misdaats; O., dat echter tot het strafwaardige van deze feiten vereist wordt, dat de krenking van de eer met boosaardig opzet (animo injuriandi) is bedreven, cf. 1. 2, § 1, ff. 13 de Injuriis; O., dat ten opzichte van de sub n". I geïncrimineerde zin, dat, alhoewel uit meergemelde extract-besluit, daargelaten in hoeverre dit kracht heeft als een authentieke acte, blijkt, dat E. G. J. Wijnstok is veroordeeld tot althoudende verbanning uit Nederlandsch Indië; O., dat, ofschoon deze straf volgens de bestaande bepalingen eerloosheid ten gevolge heeft, zulks niet tot beklaagdes verdediging kan afdoen; O., toch uit de boven aangehaalde woorden van Hean de Groot, dat ook hij verbonden is door het misdrijf van lastering wie iets te kennen geeft, waardoor iemands eer gekrenkt wordt, al ware 't ook waarachtig waar, uitgenomen wanneer zodanig te kennen geven geschiedt aan de overheid tot straffe des misdaats; O., dat dit laatste requisitum niet aanwezig is, daar het een civiel geding betrof tussen de beklaagde en E. G. J. Wijnstok; O., hetgeen beklaagde heeft aangevoerd tot zijn verdediging, namelijk dat hij wilde voorkomen, dat aan E. G. J. Wijnstok de eed verdaan opgedragen, ten eenemale ongerijmd is, daar toch nergens bij de wet bepaald is, dat iemand, die eerloos verklaard is, dan wel veroordeeld tot een straf, eerloosheid ten gevolge hebbende, niet toegelaten worden tot het afleggen van den gerechtelijke eed; Dat beklaagden beweren ook nog verzekerd wordt door de omstandigheid, dat hij gevorderd heeft toegelaten te worden tot het afleggen van den eed, welke alleen door hem als meester ten opzichte van zijn gewezen ondergeschikten bediende konde afgelegd worden; Dat ten aanzicht van het tweede geïncrimineerde punt, dat hetgeen hekel hieromtrent tot zijn verdediging heeft aangevoerd, niet kan opgaan, daar toch deze uitdrukkingen geen de minste betrekking hadden op het tusschen hem en E. G. J. Wijnstok gevoerd geding, omdat, mocht ook al E. G. J. Wijnstok bij zijn repliek eerst de bewijzen en wel de bondige bewijzen voor zijn beweren, aanvullen, bij het niet-toelaten tot het dienen van duplikat, toe nog andere middelen ten dienste stonden om Wijnstok's beweringen te ontzenuwen, zoals het getuigenbewijs, voor het geval dat volgens de bestaande wettelijke bepalingen kan worden toegelaten; Dat ten aanzicht van het boosaardig opzet, den animus injuriandi, dat, alhoewel de beklaagde heeft beweerd de geïncrimineerde uitdrukking met geen boos opzet te hebben gebezigd, zulks niets kan afdoen, daar toch deze redenering tot de ongerijmdheid zoude leiden, dat het iedereen zoude vrijstaan de eer en den goeden naam van anderen te krenken en zich voor de strafgevolgen te vrijwaren, door de enkele en eenvoudige verklaring, niet animo injuriandi gehandeld te hebben; Dat, om de ware strekking van de gebezigde zinsneden te beoordelen, de uitdrukkingen in haar onderling verband tot de omstandigheden, waaronder zij gebezigd zijn, moeten worden beschouwd; Dat ten opzichte van de sub n°. 1 geïncrimineerde zinsnede, dat in een civiel geding de rechter alleen gehouden is uitspraak te doen over het onderwerp, waaromtrent geschil bestaat; Dat de eiser alleen gehouden is zijn vordering door bewijsmiddelen te staven, terwijl de verdachte zich moet beperken tot het ontzenuwen van het geleverde bewijs; Dat alzodanig de persoonlijkheid van partijen, wat aangaat haar antecedenten, levensgedrag en dergelijke, ten eenmaal buiten sprake blijven moet; Dat. 