Onafhankelijk Israe\u0308litisch orgaan voor Nederland, jrg 5, 1879, Deel: 5640, no. 25, 12-12-1879 
5e Jaargang 5640-1879 OMFHABIKËLIJK _._.-. ‚. ‚» ‚ —. ‘ ‚. _. _ ‘ ._ __ _ > >. ’ ‚.:‚-:.î I"…“ i‘ " -- – :» ». », ‚‚. »v‘‚. _. ‚. ‚V;… ‚. ‚ ._.: „'.';ﬁ; -‘‚‚‘ .êv „.:—.:. —‚ ‚ ì" : ' “"“w’j” “"‘" ='“ (". 'v"é'‚ï ;"“.. :.‚ .;. ‚ _‚ ...‘. -_. _ ". .. ‚ .…» 3- 3«._« ‚‚…_‚_ « I„):_q.;:t „.„-‘.'... Î‘ ‘ ‘,“ ._‚_‚_1.‚_‚_‚_ ‚._.‚_._-_f___.‚.___ _ _ _ ‘ ___ _; "___” __;ìﬂ _______/_____ ‚_._._‚_‚_.__,_‚ ‘c‘ï“"'f':‘ Ï"x'“ì“ï'f ‚.;..Î » : ._ ‚.‚.;_ -m;=»;e-_ _ ‚_ _ ‚: ‚_ » » ‚. -‚ !. -_.»_—£‚-; – ‚.;.\-f =;‚3z; _- .‚.». „...... ..… ‚ „:...-‚._- ‚_ ‚-— „_  .:.‚-".:: ìr:;;u;‚3f. (;>;„1p M.….»._ ...;-.:‚.»„q 1...»3j:‚‚'; ‚:.. ._‚.__.»‚.- ».».‚» ‘»-Ä_=;-»: – ‚ .:.».g. »v__;‚» ‚ _. ‚‚ :f;.;.»_ ‚_ ‘‚_\‚_‚‚ __»:_v‚.:_ ;‘;—_-:::‚_. ‚g;,‚v .‚._ ’lí'l‘ '"’;:- >_ W JJ;… In…” :: "'"-"$ ‘ " .‘.-' -. ...‚:'_,: ‚___. _. .:-. ‚. ‚. ‘ :… ‚ ..»… 't"@iî> ‚:…-_ .‘, .._.--. ‚ _. »; ‚ ;u=._. ” VH: …‘ ly! " h ( «"-‘ "'»‘fw „...;... .. ‚‚ .… :. ‚: .»‚.»_x ‚ ‚ _, _ .. …. .. :; …... -‚.- .—.:- ‚ -1__ ;_-‚. ,‚1 .. ä'ú-x'?“ " INN ‚._._;-__3.5. "“' «.&-„ »x;ng,:.o ' .::-' 3' ‘f=5;..:. ‚«.‘f ‚. _. "_. _- ._. _. ‚: ‚ _ ;;_„Ëw, -'h gr.-‘..}. .‚;;:‚_e‚‚’. :-:j ‚‚_‚._ ‘." ‚:?; ' -;‚-:.;‚;‚: =‘ ." 'A"; ‘""5' 3"';""5'ï""" ‘3"‘f" "3=A:. ._ ‘ :… ‚:. ;;... ._ _ ‚ ‚_ .::-‚.nf—g ;-;‚»zx,n .:‚-»- ;. ' ';:‚5‚;. "…< :_…‚:‚»1 “» ‚»;..gzáf. » äËì»…‚. ÏÊá;—T. :.‚-...'; .;;z-s „ ::j;_"_._3 _ '. ._:f_ ..____._. .; «. J.:;ÊË _4È__ ‘ ﬁ__ ‚.ga-.:»... ____________l _\___À‘ "LIV: "F"" ‚‚ ' ïËí'iïkëì' ‘.‘w -‘î‚.’fì‚‘:. :î;_:':üî‚ ..». :;.;., ‘;‚fê-î_. :; ‚‚. _. '_ – .=.-._ t;‚;a‚_.;‚ " «y_- f;" _ “»., .‘3 34, kg.:-_ ‚.',:‚f'ï‘Ï-Î‘ "& '»Zìvìïg – ‚5 ‚:.'. ‚ >;.;;:;;_ '«.ì‚‘- 1,1“ .; ..». ‚y;_-:g-.; .:.‚—. -.áv._ »_:;<:.z-_ ‚ m:»; -— Ĳ Ïí'ííl‘ :='="f'"' ”“ ‘? -;,.;„f:a_.; ìí- _ =‚_‚‚;=-:_;x .î.‚‘o!* ;. »;‚sg. ‚:..-.:. '‚_:_—…; ‚» ‚ » _ ‚._. ..., _‚ ., % ‚‘ff ' “M'"? ""V'75'73' "»"… .'.".‘f-H I‘ï‘".:fu‚ ': ...vé‚'.; _._‚__‚___;__ .;‘‚-;‚ >‚ ‚--«$J.‚.…: ‚. .. — .:‘,‚;« ...::-.: ‚». voor Nederlands VERSCHIJNT 'aan VRIJDAGS. 18e Jaargang voor Amsterdam f 4. de overige plaatsen van het Rijk franco 4.60 Voir het Buitenland 12. oudere Nummers 0.10 ADVERTENTIEN. van 1-4 regels 75 Cents, iedere regel meer 15 Cents, voor buiten de stad van 1-4 regels meer 20 cent, grote letters worden berekend naar plaatsruimte, aanvragen worden tegen 50 Cts. in rekening gebracht. No. 35. Vrijdag 12 December. Directeur-Uitgever: Dr. L. B. Porsild - Bijlagen: No. 21. Toegezonden van BRIEVEN en BIJDRAGEN uiterlijk Maandag en ADVERTENTIEN uiterlijk tot Woensdagmiddag 1 uur aan het Bureau van dit Blad, Recht-800 ma 100 t, No. 21. Ongefrankeerde Brieven, en Partijen worden ten stelligste geweigerd. Evenals gouden appelen in zilveren netwerk, is een woordje van pas. (Spreuk. 25:11.) BERICHT. Met No. 26 eindigt het kwartaal. Zij, die zich abonneeren willen worden attent gemaakt, dat het nieuwe kwartaal aanvangt met No. 27, zijnde Vrijdag 26 December e.k. Dr. L. B. PEREL. Eenige naderere beschouwingen over de zitting van den Kerkeraad der Nederl. Israël. Hoofdsynagoge te Amsterdam, op Donderdagavond 27 November, jl. Alvorens wij, den lezer mededeelen wat er Donderdagavond 4 December j. 1. èn met betrekking tot de details der begroeting èn ten Opzichte van de woordenwisseling tusschen de M. A. Spijer en den heer L P. Jacobs, betreffende een voorstel door den heer M. Hoblot het verwarmen der Synagogen in den wintertijd, voorviel, en welk voorstel reeds voor 7 jaren door den heer Spijer gedaan, maar toen afgestemd werd, omdat het initiatief door dien heer en niet door een van de vriendjes der hem-en Jacobs en Polack, waarvan de heer M. Loblot er een is, gedaan werd, achten wij ons verplicht in het belang van onze gemeenteleden en ook in dat van de gemeenten buiten Amsterdam, op eenige discussiën van de voorlaatste week terug te komen en ook omtrent al, ten opzichte van de algemene beschouwingen gehouden, een en ander te beginnen. Bij de behandeling van de huissuppoosten bij de Kerkeraad De eenige dan in de zaak van de sollicitant Olman was de heer Dresden, die voor geen andere reden vond de sollicitant Olman een bewijs van goed godsdienstig gedrag te weigeren dan het dragen van een zak des Zaterdags door die sollicitant in zijn betrekking van politieagent. Deze vraag alleen was reeds in de oogen van de heeren L. P. Jacobs en M. Polack een doodzonde. Hoe, vroegen deze beide groote mannen: hoe, heer Dresden, gij durft zulk een vraag doen? Hebben het recht den „Opperrabbijn" naar motieven te vragen? Hebben wij het recht de uitspraken van den „Opperrabbijn" aan motieven te doen onderwerpen? En op dit alles! antwoordde besloot de vergadering het voorstel van den heer Jacobs tot de orde van de dag (avond) over te gaan; met andere: den brief van den heer Olman, ad acta. En nu een vraag, een heele kleine voor de heeren Jacobs en Polack. Wan van beer Dünner zelf een reden opgeeft, heer een zodanig bewijs den vragen: mag je vestrekken, hebt gij dan te motieven? „Opperrabbijn"?!!! om uw Opperrabbijn?! Waar die motieven door en behoort gij -1 zelf zijn uitgesproken. Zoals hier, u wanneer die motieven, gen: zijn die terdege te vrijen aard dat een en van van een bewijs van goed het geven alleszins gewettigd en gerechtvaardigd zijn die motieven zóó kinderbare geestig, dat men om onpartijdig en objectief gemeentebelangen voor te staan hartigen, ze beschouwen inzet als van geen waarde en dus de Kerkeraad den der Dünner dwingen en noodzaken moet, wanneer hij geen betere gronden tot weigering heeft, Sollicitant Olman in het bezit van een van goed godsdienstig gedrag te stellen? Nu heeft de heer Dünner zijn weigering aan 01 man gemotiveerd door zijn aan die sollicitant gegeven mondelinge verklaring: dat hij op zijn gedrag niets aan te merken heeft, dat bij onderzoek niets nadeeligs ten opzichte van die candidaat hem is ter oore gekomen, maar... maar.... hij hem onmogelijk een bewijs van godsdienstig gedrag kon geven omdat hij als politieagent Zaterdags een sabel droeg!!! Is dit niet hemeltergend duidelijk gemotiveerd? En heeft de heer Dresden niet zeer juist de voor de gemeente zo nuttige Dünnerieten: Jacobs en Polack, op hun ellendige uitvlucht om zich op goedkope wijze van den schoenen en indrukwekkenden brief des heeren Olman af te maken en hun beschermeling alweder op goedkope wijze te dekken, geantwoord: „dan behoeven wij niet meer te besluiten?" Wij gaan echter verder. Wanneer de heeren Jacobs en Polack de kerkeraad verlagen willen tot de werktuigen van het: ik wil en ik heb gelogen van de heer Dünner, indianen sollicitanten bij onze gemeente een bewijs van den heer Dünner noodig hebben en op deze wijze met hun gehandeld wordt, en de Kerkeraad zooals Donderdagavond zwijgt, en dit hemeltergend onrecht onder zijn oogen voorgevallen toelaat, wat hebben wij dan een K noodig om candidaten voor een of andere trekking te benoemen? Laat men dan de willekeur geheel bloeien en de heer Dünner zooals de heer Dresden indirect bedoelde de benoeming van zodanige sollicitanten overlaten in plaats van de kerkeraadsleden in stroopoppen te metamorphoseren? Dit zou tenminste consequent zijn. Beter was de opmerking des heeren Cosman betreffende het woord „occupandoon". De heer Jacobs antwoordt echter, dat men nu eenmaal onder dit woord verstaat: „die een plaats bezitten," Amen, het zij zoo! Tegen dit argument kon de heer Cosman zelfs niets aanvoeren. Ook op het gebied der taalkunde komt den heer Jacobs het overwicht in de kerkeraad. Dit moest zelfs de heer Cosman ondervinden. De heer Jacobs toont zo veel eerbied voor het Hoofdsynagoge en voor dat van de Centrale Commissie voor enz., te hebben, dat hij niet alleen voor niemand een verandering of wijziging van een jota slechts daarin toestaat, maar zelfs een verouderd artikel ja zelfs een verouderd woord zo veel mogelijk zoekt te behouden, wanneer dit slechts in zijn kraam te pas komt. Dat de heer Pinner naar een vergadering onder een zodanig presidium Jacobsen vicepresidentschap Polack (want deze is feitelijk vice-president van den kerkeraad) niet verkiest veel malen heen te gaan, wordt ons al meer en meer duidelijk. Het Dühringerisch in deze beide heeren schijnt de Dühringer (of hij dit nog is na de recensies over de Dühringerse leerredenen" welke thans hebben opgehouden te figureeren en te schitteren in IVlz.’s „Letterbode", weten wij niet) wat al te Dühringerachtig te zijn. Ook ons beginnen die vergaderingen heel erg te vervelen. Het is en blijft daar een oud wijvenboeltje, dat alleen nog vermaak schijnt te hebben in de snuifdoos waaruit het van tijd tot tijd de door ons toegediende moet nemen en een hatza! hatza! aan hun door thee verdroogde anders zoo welbespraakte keelen, met geweld ontwringt en ook het enige geluid is, dat het op de „toelichtingen" en „terechtwijzingen" der heeren Jacobs en Polack inde d'- '-.cii. ' a', aal laat vernemen. Vlgtü 9 echter. De Tachrisger, tijdens de rouwbedrijven enz. om hem heen geschaard het Kadisj gebed gezamenlijk verrichten, mede dit gebed uitspreken. Ook goed. Waarom niet? Er ontbrak nog slechts aan, dat men de rouw bedrijven als soldaten drillen, in het gelid stellen en door een of ander gepensioneerd marechaussee op echt vaderlijke wijze twee aan twee naar de plaats waar de voorzanger staat, marcheren liet. Dat zou eerst een hervorming van belang zijn op initiatief van de heer Dunner, welke men na 40 jaren eerst in staat was in te voeren. 40 jaar! Even zoveel als de Israëlieten onder Mozes I in de woestijn rondzwierden, met dit verschil echter, dat de Israëlieten in de woestijn bij hun omzwerven aldaar 40 jaar bijna onder de leiding van Mozes I stonden, wij Amsterdamsche Israëlieten echter deze 40 jaar in de Woestijn reeds achter ons hadden, toen wij onder de leiding van Mozes II kwamen. En onder leiding van die Mozes moeten alle gemeenteleden, wanneer dit noodig is, met de Grazan in gecluis achteruitkrabbelen, wat hetzelfde is als zeggen. Dit stelt de toestand van onze gemeente onder Mozes II aanschouwelijk voor, dan wanneer slechts iemand achteruitkrabbelt. De heer Tabak ziet geen heil in deze maatregel, want nu zal iedereen het recht hebben op zijn zitplaats te blijven en daar het Kadisjgebed te verrichten. De vrome opstuivende heer Polack, de Arnhemse patroon, zegt op zijn gewoon delicate parlementaire kernachtige wijze hierop: "Wanneer ik president ben, dan zou ik zo iemand heeten zwijgen, die op zijn plaats zegt. Er moet orde zijn in de Synagoge en wie het niet aanstaat, blijft er uit." Maar eilieve, goede, vrome en bescheiden heer Polack, twee vragen hierop, welke niet wij, maar een of meer kerkeraadsleden en vooral de heer Tabak tot wien dit zo delicate antwoord gericht was, u had behooren te doen. Eerstens: wanneer gij werkelijk zo een man van orde zijt, waarom verloochent gij dan uw stem in de kerkeraad gegeven, toen gij met de overige kerkeraadsleden meestemde, waardoor eenparig besloten werd, om Arnhem in plaats van Nijmegen tot hoofdzetel van het ressort Gelderland te maken? Spreekwoordelijk geworden: "Arnhem heet het masker laten vallen," bleek ook secundair een uitvlucht van u geweest te zijn, toen gij weer later als Parnas de heer Tal uw toestemming gaf met de geleerde heer rabbi dr. A. Frank bij de inwijding van de Synagoge te Zutphen als spreker te mogen optreden, en met welk "masker" genoemde dr. Frank door u bedoeld was. Dat gij echter er thans niets tegen hadt met die dr. Frank, met die in uw ogen zo twistaanbrengende dr. Frank, de heer Tal te laten optreden, was een bedenkelijker en gevaarlijker masker voor Gelderland, dat gij wel niet vallen liet, maar dat wij aan uw met uw traditioneel rood kapje, och neen! fluweelen kapje geheel bedekt bovenstuk afrukten. De in 't oog loopende kinderlijke uitvlucht des heeren Jacobs, die, wat de Duitscher noemt „vorbeugen“ wilde wanneer men hem hiervoor op de vingers wilde tikken, n.l. dat het kerkbestuur om te zien of het geen wanordelijkheden gaf dien maatregel voorloopig in voerde, was goed om den boeren wijs te maken. Immens den man van „orde“ den heer Polack, zouden wanordelijkheden geen schrik hebben ingeboezemd nadat door den kerkeraad tot deze nieuwe regeling besloten was. Zijn antwoord dus aan den heer Tabak deed als het nog noodig was dit slaapsustende argument des heeren Jakobs van zelf in duigen vallen. De goede kerkeraadsleden dit niet begrijpende, want denken is bij hen geen hoofddeugd, wenkten reeds toestemmend toen de veel betekenende en onmisbare hamer des heeren Jacobs even in de hoogte geheven was, en tegelijk met zijn veelbetekenende slag, de hoofden der kerkeraadsleden knikkebollend neerzette. Het refrein was uit en de kerkeraad had besloten, wat het kerkbestuur reeds lang had uitgevoerd. Wat een prachtige kerkeraad! Jammer dat een Reinbrandt of Rubens (niet de kleine Thiers of het vrome lid van het armbestuur, maar de schilder Rubens), niet meer leven. Hun onsterfelijk penseel zou bepaald geen betere hebben kunnen kiezen dan deze kerkeraadsleden geheel beheerscht door een Jaco s en Polack. m i. 1 X Alleen de heeren Benjamins en Tabak stemden tegen. Thans komt aan de orde de begroting over het jaar 1880 welke in ontvangst en uitgaaf f 156,672,55 of f 558,58 hooger dan die van 1878 bedraagt. De debatten over de algemene huisbezoeken worden geopend. En wat voor debatten! In weinig 1. jds toonde de hamer des heeren Jacobs aan, dat het hem begon te vervelen en 't was het sein tot een nietsbeteekenende spoedige bespreking der algemene huisbezoeken die, zoude de heer M. de Vries Czn., een spreker zijn, die zijn gedachten behoorlijk in woorden wist uit te drukken, van deze zijde nog iets pikants zouden hebben opgeleverd. Het houterige debat echter van dien spreker deed het gesprokene geheel in het water vallen, zoodat men veilig aan kan nemen, dat over algemene huisbezoeken eigenlijk niets gesproken werd. De heer I. Prins opende de campagne. Hij wenscht uitbreiding der hal en een gebouw voor de om aldaar godsdienstoefening te houden. De heer Jacobs. Beide punten zijn aan de aandacht van het kerkbestuur niet ontgaan. Wij gelooven, dat men gerustelijk bij alles wat men nuttig en noodig oordeelt, en dit is nog al niet weinig, de begroeting voor het grootste deel uit memorieposten kon te samen stellen. De heer M. de Fries Czn. wenscht de aandacht van de raad op drie door hem te bespreken punten te vestigen, nl. op de hal, het kerkelijk bad en de pers. Spreker merkt ten aanzien van het eerste punt op, dat de vleeschprijzen zodanig zijn, dat vele vrome gemeenteleden gedwongen zijn hun vleesch buiten de bal te nemen. Hij verlangt dat vanwege de geestelijkheid een surveillance op de vleeschprijzen geschiedt. Vorder wijst hij op een geval, waarbij aan een persoon, woonachtig in de buitenwijken, van de geestelijkheid (welke geestelijkheid ? Is er niet maar één man, aan wien dit alles is overgelaten, en die er even zooveel kennis van heeft, als van het paskennen en spreken, terwijl een rabbinaat feitelijk niet bestaat, wel in de kas der gemeente, welke aan drie leden daarvan jaarlijks ƒ 6000 moet uitkeeren, vergunning is verleend voor den verkoop van gevogelte, terwijl hem die voor vleesch werd geweigerd. Zou het publiek niet daardoor al meer en meer tot de overtuiging komen dat het ook hier alleen om het geld te doen is? In ons volgend nummer zullen wij bij de details der begroeting ook de twee andere door de heer de Vries behandelde punten en de discussie door andere leden gevoerd, bespreken. HET SABBATHLIED. DE JEUGDIGE BEDELAAR. De rabbijnsdochter zette zich vlak naast de zieke man neder, om geen enkel woord van zijn geschiedenis te verliezen en alles op de nauwkeurigste wijze in haar geheugen te prenten. Zij had echter die voorzorgen niet noodig te nemen. Want de man, ten volle bewust van zijn situatie, dat hij zijn gedachten hier gerustelijk de vrijen loop kon laten, niet bevreesd voor verspieders, die hem als ketter bij de een of andere inquisitie zouden overleveren, deelde de rabbijnsdochter in zeer duidelijke bewoordingen en met verheffing van stem, waar dit noodig was, zijn volgende hoogst interessante geschiedenis mede. „In een grensstadje van Polen zag ik het eerste levenslicht. Mijn vader was een welvarend koopman, die, zoals alle Israelieten van Polen, de Talmud had bestudeerd, maar God zij dank! er uit geen middel van bestaan noodig had te maken. Hij was streng geloofig en verkoos dus liever in Polen te blijven dan zich in een anderen hoek der wereld met te wonen te vestigen. Het walglijk gedrag van zovele uitgeweken of beter als sommige diertjes overal heenvliegende en heenspringende Polen, zowel oud als jong, maakte het hem noodzakelijk zich zo ver mogelijk van de zodanigen verwijderd te houden. Hij bezat een eerlijk hart en was niet in staat te huichelachtig te zijn. Vooral in zijn strenge beginselen van onzen dierbare godsdienst stond hij onwrikbaar vast. Hij beeldde zich met geen partijen en was heden niet liberaal omdat een zogenaamde rijkere geloofsgenoot dan bij hem, zich alles behalve streng aan de voorschriften van onze rabbijnen vasthield en morgen weer vroom, ja zelfs streng vroom, omdat weer een rijkere geloofsgenoot dan bij hem, zich als zodanig gedroeg. Hij verviel nimmer van het een uiterste in het andere maar bleef zich in alles gelijk. Zijn geweten was dan ook zoo rein als versche gevallen sneeuw. De godsdienst was hem lief ter wille van de godsdienst en niet als middel om zich voor zo ver een Israëliet het grootste kan noemen den weg tot grootheid daardoor te banen en met lichtzinnige verwaarlozing van de dure en heilige plichten aan die godsdienst verbonden, als zijn heilige vertegenwoordiger op te treden. Zoo gebeurde het, dat toen mijn vader in den handel aanmerkelijk verlies leed, waardoor hij bijna tot den rand van de afgrond werd gebracht, eenige voorname personen zich tot hem wendden om hem het rabbinaat van zekere gemeente op te dragen, dat vacant was geworden door een geschil tussen fungeerenden rabbijn en een der invloedrijkste tegelijkertijd toonaangevende bestuurders van deze gemeente. Mijn vader was met deze treurige omstandigheid bekend toen het aanbod om zetel van die rabbijn te bekleeden hem werd gedaan. Hij sloeg dit echter geheel van de hand en sprak tot die invloedrijke bestuurder: "Ik zou mijn geweten met een zware last belasten indien ik het mij als uit de lucht vallen rabbinaat aannam. Ik voel mij eerst te zwak als hoofd van een joodse gemeente op te treden, welke beroemde mannen en geestelijke lijders had, bij wie, ik vergeleken een nul voor het cijfer zou zijn. Tweede, ik heb niet bestudeerd de halachische voorschriften omtrent Niddah en Mihoah, studie zo onontbehalpelijk voor een rabbijn, die als geestelijk hoofd van een kerkelijk joodse gemeente, van de jeugd af aan hare moeilijke uitlopende kronkelwegen doorlopen moet. Iemand die zich de verklaring geeft, dat hij met deze twee hoofdrubrieken in de geheel onbekend is, zal toch in uwe oogen, die hem alom als een godvruchtig man, als vorst van het Heilige Land, en als een bewindhebber daarvan ten opzichte der zich aldaar bevindende geloofsgenoten bekend is, niet de rechtvaardige man op de rechtvaardige plaats wezen. In bovenstaand document, gesteld dat ik in werkelijkheid aan al de eisen van een groot theologisch geloof kon voldoen, dat ik de Talmud en de Posseim op mijn duimpje kende, kan en mag ik dan nog onder de omstandigheden waarin mij dit rabbinale ambt door u wordt opgedragen, het aanvaarden. Komt ge tot mij in naam van het volk. Weet ik dan niet, dat gij, vrome man, door mij in uw gemeente te willen doen benoemen, slechts uw wraakgevoel zoekt te bevredigen tegenover een jong mensch, de tegenwoordige rabbi, omdat deze uw ijdelheid niet leent, de zoom van uw kleed niet kussen en uw schoenriemen niet losmaken wilde? Weet u dan niet, dat uw wraakgevoel u op zul hoge leeftijd, bijna staande aan de rand van de graf, er toe gebracht heeft, de toekomst een gehele gemeente, de toekomst van eenige slachtoffers, de toekomst van het vooradere godgeleerde en dat van zijn verheven leerstellingen rabbijnsche voorschriften ten offer te brengen; tegenover hem, die u, als strafende engeltje, voor dit jong mensch hebt verkoren, de vraag niet hebt willen stellen: is deze wel de man, die de noodzakelijke kwaliteiten bezit en godvruchtig is om de zetel van zovele voormalige grote rabbijnen in te nemen? Zoudt u wel zulk een onwaardig gedrag tegenover God kunnen verantwoorden, voor Whose troon u wellicht opgeroepen wordt, juist in den tijd, dat u, maar te late bitter berouw over deze uwe zoo keuze gevoelt, terwijl de arme gemeente, die door u met zulken een herder vooreerst opgescheept, de wrange vruchten moet plukken ten gevolg van uw onjoodse wraak, doordien twist en tweedracht haar grondzuilen zullen ondermijnen en haar haat en verachting uw deel zal zijn tot over het graf? Neen, ga en keer tot mij niet weer. Ik verkies liever in armoede te leven dan het voertuig van uw wraak te zijn en een betrekking te vervullen waarvoor ik eerstens niet de minste roeping gevoel en welke ik tweedenlijk nimmer zonder gewetensbezwaar, met den schijnheiligen mantel des vredes en der liefde omhuld zou kunnen noch mogen vervullen. Beschaamd week de „vrome“ met bittere wraakgevoelens bezielde man voor deze menselijke taal mijns eerbiedwaardige vaders te-Cog. In de behoefte van vijf personen dagelijks te voorzien, wanneer men daarbij in aanmerking neemt, dat allen niet wisten wat gebrek te zeggen wilde en de fortuin ons steeds heeft toegelacht. Ik had toen den leeftijd van 12 jaar bereikt en het gesprek tusschen mijn vader en den zoeven door mij beschreven invloedrijken en toonaangevende persoon zijner gemeente, zal nimmer uit mijn geheugen varen. Mijn broeder was toen slechts een jaar en mijn zuster 3 jaar oud. Ze kunnen zich van dit alles niets bemerken. Geen wonder, dat in mijn jeugdig hart een zekere koelte tegen vrome huichelaars ontstond, dat met de jaren vermeerderde en de natuur van mijns vaders bezittende, ondervond ik een groote afkeer van die poolsche Joden vooral, die buiten Polen door vroomheid het bedelbroederschap aten en zich niet ontzagen ten einde in het bezit van veel "Echt" te komen, zich te laten doopen en bij hun terugkeer als vrome Israëlieten zich te gedragen. Het denkbeeld aan werd bij mij al rijper en rijper om dit land, dit broeinest van vrome huichelarij en van alle mogelijke tegen de zeden indringende toestanden, voor goed den rug toe te keeren en naar een nieuw werelddeel, Amerika, mijn eerste schreden te richten, welks bodem door den vaderfelijken voet van een zodanigen poolschen Jood nog nooit betreden en zijn lucht door diens adem nog niet verpest was. Ik was toen 16 jaren oud. Wordt vervolgd. AMSTERDAM. Wij maken het publiek bij voorbaat attent op de manœuvre van de kliek, en hier hebben wij speciaal het oog op de heeren L. P. Jacobs, M. Polack en B. S. Eubens Jr., voor wie de kliek moet werken, dat men in plaats van de heeren M. A. Spijer en A. S. Jacobson tot leden van den kerkeraad wil trachten te doen verkiezen de heeren Dumosch en Jacq. D. Lioni. De eerste is familielid van de heeren Jacobs en Eels, en dus ook van den heer Eubens en de tweede heeft voor eenige jaren zijn mandaat als kerkeraadslid nedergelegd en schijnt dus voor de kliek als reservist noodzakelijk te zijn. Men houde dus een wakend oog, want de kliek zal alle krachten inspannen om die beide heeren in den kerkeraad te brengen. De heer M. A. Spijer wordt ten dringendste door ons aanbevolen. Zijn tegenwoordigheid in den kerkeraad is een dringend vereiste en gewis zal hij, wanneer het volk toont, dat het hem behouden wil, zeer gaarne van zijn besluit terugkomen en het hem zoo eervol opgedragen mandaat aanvaarden. Ook komen wij de volgende twee breedvoerig terug op het Donderdagavond jl. in den kerkeraad plaats gehad hebbende tumult. een vroege, strenge winter. Onze lezers herinneren zich zeker nog wat, met het oog op een te verwachten vroegen winter, omtrent de kleeding der oude luidjes van het Nederlands. Oude Mannen- en Vrouwenhuis hier alhier mededeelden. De oude mannetjes loopen met een jasje van heel dun blauw laken en de vrouwtjes zoodanig goed als in zomergewaad, met een wit half omslag – een doekje in plaats van een zware omslagdoek of mantel. Of dit voor de gezondheid der oudjes bevorderlijk is, zal de geneesheer dr. Stokvis, de president van het armbestuur wel weten. Wij laten het hem en zijn collega B. S. Eubens Jr. over met dien armzaligen toestand der oudjes, vooral in deze strengen winter, medelijden te hebben en voor behoorlijke kleeding op straat en goede winterkost in huis zorg te dragen. Maar met alleen voor deze oudjes gevoelen wij ons godsdienstige de aandacht van het desbetreffende bestuur op hun kleeding te vestigen ook voor onze joodse armen in het algemeen alhier achten het onszelf een duurde plicht, ga pogingen in het werk te stellen om de nood, die door de zoo vroegtijdige invallende winter tot top is gestegen, zooveel mogelijk door een ruimte deelneming tot het schenken van ruime giften te lenigen. Wanneer men door de fortuin gezegend, in een warme woning de "ruwheid van den winter daar buiten" niet gevoelt, maar toch zijn oor niet sluit voor de jammer- en weeklagen der arme lijden, dat voor het geween van kinderen en zuigelingen die aan koud en gebrek ten prooi zijn. Integendeel, mag men, God dankende voor dit geluk, zijn arme natuur- en geloofsgenoten niet vergeten. U dan, Armbestuur der Nederlands. Israëlische Gemeente te Amsterdam, roepen wij het eerst op, de ondenkbeeld uw toezicht staande armen ruim te bedenken en niet zooals het vorige jaar, uw informatie met de bedeling te belasten, waardoor de een veel en de ander bijna niets bekwam. Klimt de trappen der beschaamde armen op, overtuigt u met eigen oogen en geeft op het oogenblik dat de armoede en het gebrek den hardvochtigste een traan afperst, laat hen echter niet als de beesten den geheelen dag aan weer en wind blootgesteld, op het Weesperveld voor het gesticht staan, waardoor velen zelfs des avonds onverrichter zake huiswaarts moeten keeren. En thans een hartelijk woord tot u heeren bestuurders van verschillende liefdadige vereenigingen waararaan de leden wekelijks drie centen contribueeren en waarvoor bons voor tafelen, brood, kruidenierswaren enz. enz. worden uitgereikt. Gewoonlijk ontvangen de leden die bons voor de armen in Februari of april, niet wenschelijker zijn dat men voor dit jaar een inbreuk maakt op het reglement en in plaats van in Februari of Maart, als wanneer men reeds lang door de thans heerschende strenge koude van gebrek en kommer kan omgekomen zijn, nu reeds deze bons uitreiken om zodoende mede tot leniging van den heerschenden nood iets te helpen bijdragen? Wij verwachten stellig, dat aan dit ons vriendelijk verzoek in het belang onzer armen door heeren bestuurders zal voldaan worden. Maar ook van particuliere zijde verwachten wij veel tot leniging van den nood onzer armen. Dat men zich tot commissie vormt om door eendrachtig samenwerken een menschlievend doel te bevorderen, namelijk het verzorgen onzer armen in deze winter. Gaarne stellen wij ons blad en onzen persoonlijke invloed daartoe beschikbaar. Moge het blijken, dat, waaraan wij niet twijfelen, onze stem geen roepende in de woestijn was en inderdaad ten volle bevestigd werd: het: nunc Israël! is een medelijdend, barmhartig volk! In Leipzig wordt in een Orig. Corr. het volgende aan de Wochenschrift medegedeeld: Den lezers der Wochenschrift zal gewis de mededeeling interesseeren, dat de heer professor Delitzsch onlangs met het oog op de vele opgehepte geschriften tegen de Joden zich volgende wijze uitliet: "Marr en Consorten, die heden ten dage op Joodendom en Joden schimpen, zijn geen gelovige Christenen, omdat zij niet aan de openbaring aan geen geloven, waardoor zij het Christendom van zijn basis berooven." Een zodanig woord uit een zodanigen mond, uit de mond van een der ongelovigste protestantsche leraren is zeker van grote betekenis. Hetzelfde blad bericht uit Berlijn: (Berlijn) een journalistisch tweegevecht evenals te Zittau gegeven hebben. Een der redacteurs van het hier uitgegeven „Tagblatt“, Perl werd door Wilhelm Marr tot een tweegevecht op pistolen met een driemaalige verwisseling van kogel, uitgedaagd, omdat eerstgenoemde een artikel over de Antisemieten geschreven had, waardoor Marr zich beleedigd gevoelde. De beer Perl, een voortreffelijk schutter, die reeds verleden winter een publicistisch duel met goed gevolg gehouden had, nam de uitdaging aan en zond zijn secundanten tot de overbrenger van den uitdagingsbrief (Kartelltriges) des heeren Marr, Deze was echter niet te vinden, en na twee dagen verklaarde de uitdager de uitgedaagde niet in staat tot het geven van voldoening, omdat deze aan een lid der liga voor het verraad van het geheim van de bond betaald had. Zoo ontging de antisemietenliga haar bloeddoop. [Het schijnt, dat redacteurs, die Perl heeten, niet vervaard zijn voor een klein geruchtje en onbeschroomd er op losdouwen, en wanneer zij door dezen of genen, die er door hun zoetsappig geschrijf alles behalve goed van af komen, daar hun schrijven op den man af, zonder omwegen geschiedt, moeten worden uitgedaagd, ook dan niet terugdeinzen en liever in een eerlijk duel hun leven laten dan met hun pen de slaaf te willen zijn van fortuinzoekers of van hen die slechts uit eerzucht het roer van staat of gemeente in handen willen hebben. Eed. O. I. O.] Op verzoek nemen wij volgaarne het volgende, voorkomende in het Handelsblad van Woensdag j.l. over: Het Comité der loterij voor het op te richten Sarphati-Kunst-Monument in een der parken onzer stad, mocht bijna algemene medewerking ondervinden bij de kunstschilders en graveurs, zoowel dames als heeren, in den vorm van geschenken hunner kunstproducten, om te dienen als prijzen voor die loterij. Bij de Tweede Kamer te Munchen is ingediend een wetsontwerp, strekkende tot opheffing van de van oudsher op de Israëlieten in sommige gedeelten van den Staat gelegde verplichting om sommige personen zekere particulijke belasting te betalen. Die belasting, bekend onder de benaming van nieuwjaarsgeld, Jodenbelasting, enz., moest telken jaar worden betaald aan geestelijken, zowel Katholieke als Protestantsche, onderwijzers, stichtingen van verschillenden aard, gemeentekassen, burgemeesters, enz. Uit de Staatskas zullen de personen, die jaarlijks een belasting trekken, een uitkeering erhalten van het 25-voud, genomen per het gemiddeld bedrag, dat zij gedurende de tien laatst verloopen jaren hebben genoten. Reeds eenige jaren geleden, namelijk in 1874, heeft de Kamer zich reeds met een voorstel di belasting toegebracht aan de regering te bereiken in het Handelsblad op woensdag 10 December 1873. Uit dit bericht ziet men, dat wij geen phrasen terneerschreven toen wij met zijn al te zoetsappigen raad aan de Joden, den draak staken. De nuchtere waarnemer ziet nu wel duidelijk dat heethoofden als Lerner en Stöcker en zelfs een prof. von Reichenbach buiten hun tijd zitten wanneer zij racisme een soort van Jodenvervolging op gepakt zetten. Ook de chroniqueur sandaleus als redacteur der Düsseldorf Zeitung zal dat hervatten en het gesuikerd vergiftigd wij daarin te slikken willen geven, raden doen, Düsseldorfische mosterd te eten. Overigens, snijdt hij niet. Die gaarne wij iemand gevonden worden, die slechts de naam van een ander uit diens kent, eeu en dat een breder begrip heeft, samen te flansen, die vleugels bevat, dan beschuldigd ons ongemotiveerde aan vrezen wij onze lezers „A. Düsseldorf lette hier vooral op Usellmans verkapte vrienden, die honigzoete taal meer kwaad berook, dan de ellendigste met hatelijkheden van Mar’s en Stöckers met de geschiedkundige hatelijkheden van v. C den koop toe. De Joden kunnen zich inderdaad over dat uitwas in den beschaafden tijd vroolijk maken en geheel onbekommerd zin. De Düsseldorf Zeitung van Dinsdag 3 December bespreekt in een hoofdartikel de jodenkwestie in een hoogst uitegevoerd wijze. Het niet langer loochenen dat men feitelijk een zozeer belangrijk onderwerp van dag tot dag meer openhartig bekennen daarbij ook al para achter zou bespreken, daar behoort toe aan het hebben gelaten, want deze bij een nog waarbij men tegen misverstand vijftig objectieve beschouwing, leen is het nu waard is. Already in twijfelachtige de pers, welke de openbare mening vertegenwoordigt, louterend op de vraag te bespreken, nadat ten overtuigend meer de uitspattingen (Extravagantie) Christelijk socialen zijn, maar ook belangrijke stemmen uit het liberale kamp hebben geluiden, zoals v. Treitschke in de Pruisische tijd heeft gesproken over zichzelf daarover geuit heeft. Het andere. In de N. Rott. Courant van verleden komt uitvoerig het daarin door den heer v. Treitschke behandelde, voor. Het Weekblad is reeds begonnen de noodzakelijke laatst hebben op te geven. De redacteur van blad heeft onze zienswijze daarover gegeven. Het onderwerp is hierdoor uit de beperkende ruimte van een partij vraag op het ruime veld der algemene vragen van den dag overgebracht en bij de reeds in verschillende kringen aanwezige stemmingen, is het wel te verwachten, dat de oogenklikkelijk nog heerschende reserve spoedig in een openlijk debat zal ontaarden. Het is voor ons slechts van belang om in beperkte ruimte algemene gezichtspunten aan te geven, welke ons voor de billijke waardeering van het onderwerp als wezenlijk voorkomen. Hierover heerscht in de denkende, goed gezinde kringen der Joden zeker, geen twijfel, dat de grote massa der joodse bevolking van de haar voor niet heel langen tijd toegestane gelijkstelling der burgerschapsrechten een erg misbruik gemaakt heeft. De grote massa der Joden wist niets beters te doen, dan het haar verkregen recht op een uitdagende wijze te doen gelden, hetwelk op de andere kringen, die bovendien de meerderheid uitmaken, kwetsend werken moest. Theoretisch was de emancipatie zeker een uit de ontwikkelingsgang der beschaving voortkomende logische noodzakelijkheid, praktisch echter staat zij toch daar als een vrijwillig handeling der Staten, die de Joden een soort van geschenk toestonden. In het bezit daarvan meenden de laatsten geen dank verschuldigd te zijn, gaven echter te verstaan dat hun het andere geworden is dan hun goed recht, dat zij bovenmatig gebruiken wilden zonder er iemand dank voor verschuldigd te moeten zijn. Dit bovenmatig gebruik nu van dat recht trad vooral te voorschijn in een staathuishoudkundig opzicht. De sterke opvatting van het nieuw verworven recht bracht, in verbinding met den gelukkig geslaagden zin voor winst en verdienste de Joden er toe zich maatschappelijk op den voorgrond te dringen, een geldheerschappij plechtig in te voeren, welke niet alleen voor de lagere volksklassen meer hatelijk was, dan een heerschappij van den adel, maar in ’t bijzonder ook voor de meerderheid onder de Joden aan beschaving ver overtroffen, materiëel echter ten achteren staande beroepsklassen als beambten, geleerden, kunstenaars, iets diep kwetsends had door de niet zelden overmoedige wijze van optreden. Het is wel is waar niet te loochenen, dat zij in christelijke kringen een groot aantal naïeve vonden, het wezenlijk kwetsende, het daarop heenwijzende in het openbaar vertoonde zelfbewustzijn, bleef echter een bijzondere eigenschap van het karakter der Joden. Naast deze plutocratische ontwikkeling ging de ontwikkeling van het Joodse Journalisme hand aan hand, dat den overmoed van het emancipatiegevoel ten top deed stijgen en tegelijkertijd in de opvatting der journalistiek als een bloote haniel, als voorwerp van speculatie, een verderfelijk cynisme ontwikkelde. Zo ver de zonden des Joodse dus, welke niet verloochend, wel echter bij inzicht en goede wil lichtelijk kunnen worden uitgewist. over zoo juist en duidelijk omschreven, dat wij ons ontslagen kunnen achten een afzonderlijke bespreking onzerzijds daaraan te wijden. Zonder zijn toevlucht tot noten te nemen, het gewone middel van armzalige denkers en geheel in strijd met de eisen der journalistiek, heeft de heer J. C. B. van het W. v. I. in kort samen gevatte denkbeelden al het noodige gezegd en twijfelen of ook de vervolgen zullen op dezelfde wijze worden behandeld. De belangwekking lezer verwijzen wij dus naar het voor Israëlieten. Wat nu onze stelling tegenover dat uitwas van Jodendom betreft, zoo kunnen ons, om van de tussenmiddeluwse onverdraagzaamheid en gehuichelde naastenliefde wankelende agitatie der Christelijk-socialen geheel te zwijgen, ook de slecht geluiden werken des heeren von Treitschke niet bevredigen. In beide kunnen wij geen vruchtdragende (productieve) reformgedachten vinden. Wij verwachten veeleer verbetering door het inzicht der betere joodse kringen zelf. Deze zullen moeten erkennen, dat een slechts op materiële voordeelen of een cynische zelfoverschatting berustende grondslag in het midden van een van misnoegdheid gezinde meerderheid, geen bevrediging verschaffen kan. Wij appelleeren aan het nuchterste motief, aan de wijsheid, wanneer wij de Joden vermanen, de huidige beweging niet met een eenvoudig zelfbewustzijnd lachen te beschouwen, maar zelf tot inkeer te komen en een kijkje in hun kringen te nemen. Zij zullen dan erkennen, dat, wie niet als vreemdeling onder een volk leven wil, met het geheel voelen, denken en zijn wijze van gevoelens zich eigen maken moet. Zij zullen voor alles moeten erkennen, dat de uit haar historische ontwikkeling verklaarbare eenzijdige opvatting van hun materiële voorspoed niet meer overeen is te brengen met hun tegenwoordige plaats te midden van een groot volk, zij zullen vruchtdragende arbeid evenzoo als onbaatzuchtige bescheiden, maar eervolle werken in dienst van de Staat achten en als een hun nuttige werkzaamheid leeren schatten en wat namelijk het journalisme betreft, de grenzen vinden moeten waarvan het handwerk, de jacht op goed gevolg, onfatsoenlijk wordt. Van binnen het Jodendom moet en zal hopenlijk de wedergeboorte (Regeneration) beginnen. Dat gebiedt het wijsheid en eergevoel. „Komt tot ons, vormt geen van ons volk gescheiden eigen levenswijze, denkt, voelt — werkt met ons en acht ons als mensen, niet als goede of slechte firma's. Dan bezit u onze sympathieën, dan is de oude strijd ten einde!“ Dat roepen wij in de stelligste verwachting onzen joodse medeburger toe, in wier midden zich zoveel intellectuele kracht bevindt, dat hieruit voor ons volk een rijken zegen ontspringen kan, wanneer algemeen gedacht werd, wat de besten hunner denken. Wij weten niet of wij hier met een onnoozele redacteur of een verkapte jodenvijand te doen hebben. De Düsseldorfer Zeitung tracht al op zeer onhandige wijze als bemiddelaresse op te treden. Aan de chronique satirale, welke het blad over ons Joden opstelt, ziet men dat het evenzeer de middeleeuwse vooroordelen van de Christelijk-Socialist als de tegen de feiten indruischende machtspreuken van een von Treitschke huldigt. Het blad kan daaromtrent gerust zeggen, dat de uitingen van een Marr, Stöcker et tutti quanti met die van von Treitschke in zijn Pruisische Jaarboeken in cluis, niet tot een openlijk debat zullen komen. De Joden in Duitsland kunnen inderdaad om al die zotteklap lachen en zoo gerust zijn of wellicht nog geruster dan de wijze koning Salomo, alias de redacteur der Düsseldorfer Zeitung die, na het karakter van ons Joden op zoo delicate wijze te hebben geschetst, ons zoo meesterlijk het „komt tot ons" enz. enz. durft toeroepen. De Joden, heer redacteur! behoeven voor oproermakers niet te vreezen, die na ijverig zijn op hun geld en invloed en daarom in troebel water meenen te kunnen vissen. Die tijden zijn echter voorbij. In de dagen van een Pfefferkorn et cetera, zouden zij affaire hebben kunnen maken. Tans haalt men echter zijn schouders over hun en hun gezwets op. Naar wij vernemen heeft de onlangs opgerichte vereeniging Eendracht in maakt macht te Antwerpen, de heer A. Lelyveld, borduurwerker te Brussel, opgedragen het vervaardigen van een vak met goud geborduurd vaandel in donker rood satijn fluweel, waarvan de onthulling binnen enkele maanden zal plaats hebben. Zooals wij verder vernemen, zal dit een waar prachtstuk voor deze vereeniging zijn, dat de naam van de bekwame vervaardiger niet weinig eer aandoet en zorgt dat kunstenaar in dit vak niet weinig verhoogd. LETTERKUNDE. Feest en inwijdingsrede (Inwijdingsrede), uitgesproken in de synagoge (Synagoge) te Oosterhout op den vooravond (lees: avond) van Rosh Hashanah (lees: Sjeminite) Asereth (Athsereth) 5640 [A. M.] door L. Wagenaar, theol. (lees: Israël, theol.) uit. candidaat in de maan? (Vervolg.) De heer Wagenaar weet ons, kleine menschen - kinderen, nog meer te vertellen: waar waarheen ons oog zich ook richt, onverschillig, of het hier op aarde ronddoolt. Dat is dus een oog, dat ronddoolt op aarde. Zoo een oog is nog door geen oog ter wereld gezien. Er volgt op: een oog, dat met zijn voorzichten blik het grote wereldruim hierboven ons (n.b. HIERBOVEN ONZ!) bespiedt, of het ginds (d.i. beneden ons) op de met eeuwige sneeuw bedekte bergtoppen enz. enz. richt. De heer Wagenaar schijnt dus een bespiedenden blik te kennen, die niet voorzichtig is. Behoort hij ook tot het corps van politie-inspecteurs, die hun plicht verzuimen? Overal vinden wij aanleiding tot een nieuw lied. Het wil spreken maar vindt geen woord. Grammaticaal betekent de meer dan holle zin: "Het OOG wil spreken. Bedoeld is het in vier voorafgaande zinsneden vermelde 'hart'. En dat is een overvloedige gaven, die de weldoende schoot der aarde ons schenkt. Als de schoot der aarde ons overvloedige gaven schenkt (slechte taal bovendien!) is dan die aarde-schoot niet vanzelf weldadig? Wat een slechte smaak, wat een gebrek aan kortheid en degelijkheid! Zooals de theol. litt. Candidaat Wagenaar spreekt en schrijft, zoo schrijven en spreken onze jongens van 13 jaren, als ze een flinke school bezocht hebben. Het oog, bedoeld als hart, trilt, maar zoo hevig, dat de een trilling de andere belemmert. Wat een wansmaak! Het trilt dus door belemmering niet!! Die heer Wagenaar beeft nog aan school behoefte; niet aan scholastisch onderwijs, maar aan gewoon schoolonderwijs. De heer Wagenaar tracteert ons ook op het gebied van algemene indrukken die als lichtende stralen daaruit te voorschijn treden. Daar is alzoo een King van algemene indrukken en daar zijn individuele indrukken, die als lichtende stralen uit die King van algemene te voorschijn treden! Zoo iets is een onwaardeerbare ontdekking, waarvoor een summa cum laude welverdiend zijn zou. Zoo iets staat veel hoger dan een hart, dat zich boven zijn omgevingen verheft of een wending der omstandigheden, die ons in één oogwenk aan de loodzware boeien waarin wij geketend lagen, ontrukt maar stellig niet lager dan overwegingen, die op zulk een ogenblik ons hart komen binnenvallen. Of beneden kinderen, die met echt kinderlijke liefde hunnen lievelingsvader, die zorgen had, wenschen te liefkozen. Een omgeving, die ons uit haar midden zou verliezen, is een pleonasme. »21 midden van overwegingen ons gemoed omhoog heffende", waarlijk, wie ons zegt, dat die heer Wagenaar niet rijk aan overwegingen is, hem werpen wij de schaamte beschamend naar het hoofd. Een dergelijk ogenblik, (van redding uit nood, van overstelpende vreugd) wist voor mij, voor u allen thans genaderd. Van harte gefeliciteerd, heer redenaar en gij, Israël, gemeente te Oosterhout! Wij wisten niet, dat de ellende bij u zoo hoog geklommen was, dat gij in loodzware boeien geketend laagt. Gedenk, dat het slotfeest als het echte ogenblik u verlossing en vrijheid gebracht heeft! Maar u niet alleen, ook ons, en geheel Israël: want wij vieren thans een feest, dat ons, van vele zijden beschouwd, (d.i. taalkundig: die van vele zijden beschouwd worden) stof aanbiedt tot... tot... overwegingen. Wie kan nog ontkennen, dat de redenaar niet vol overwegingen is? Bij elke stap stuiten wij er op en rijzen zij als paddestoelen uit den grond. Wij stemmen het de spreker volkomen toe, dat het moeilijk gaat overpeinzingen te voordragen. WARE MENSCHHEID. Niet gewoon zijnde aan courantengeschrif, deed zich evenwel op 1. Vrijdag 5 December een feit voor, dat de aandacht van het publiek verdient. Weet dan M. H. de Redacteur, dat den sen dezer de borst van mej. V.. D... geamputeerd werd door den Wel Ed. Zeergel, Heer prof. Wurfbain en den Arts D. da Costa Gomes. Na de amputatie, zijnde reeds vond de waakster, mej. Vigevano, het noodzakelijk, dat men een zeker noodzakelijk voorwerp, voor de patiënte zou balen. Waarheen moest men zich begeven ? Waar anders dan naar het Port. Isr. gasthuis. Ik en de beer A. Vas Dias begaven ons naar dit gesticht en vroegen zeer beleefd de bediende, die ons de deur opende, of wij den vader mochten spreken ? Daar komt de beer Vaz Nu nes, de vader. Na hem van het voorgevallen kennis gegeven te hebben, verzochten wij om het bewuste voorwerp. En wat antwoordde ons die mensaamgelievende vader? „Ik heb er wel drie, maar leen ze niet zonder voorkennis van heren Parnassim.” Ik noemde zulks, daar uitstel voor de patiënte doodelijk kon zijn, een kleinmoeialiteit van hem. Het baatte niet. Wij werden op fatsoenlijke wijze ter deur uitgeworpen, tot op de straat, toen toevallig de heer Jacq. Sequeira, inspecteur van het gasthuis en regent van de Beth-Hamidras aankwam, en ook deze mensaamgelievende Calligraaf ons toevoegde: „dat hij ze niet GAF.“ Wij noemden dat onmenschelijk iets te weigeren, doch de beer Sequeira dreef z'n mensaamgelievendheid nog verder en de heer Vas Dias werd de deur voor de neus dichtgeslagen. Hoe vindt gij zulk een handelwijze? Zou de heer Vas Nunes ook door de bellen der paarden in de waan verkeerd hebben, dat wij met een tamboerijn aan zijn deur zongen? En de beer Sequeira geef ik de verzekering dat de amputatie niet geschiedde wegens dronkenschap. De vader van zeker Christelijk gesticht beeft op de eerste aanvraag ons onmiddellijk een verschaft. Men oordeel hier tusschen de mensaamgelievende heren Vas-Nunes en Jacq Sequeira van een Israël, gesticht en de vader van het Christelijk gesticht, die op zo lof waardige wijze dadelijk bereid was, het bewuste voorwerp af te staan. Amsterdam, 8 Dec. 1879. Jb. J. Vlieger. [Wij hebben eenige minuten aangename uitdrukkingen aan het adres der heeren Vas Nunes en Jacq. Sequeira als niets tot de hoofdzaak afdoende, weggelaten. Redacteur Mijnheer, Nog eens vraagt het Tielsch boertje een weinig plaats in het veel gelezen blad en zal daarmede over stemming kwestie eindigen, wij komen nu eindelijk op de hoogten, waarom de heeren Hirs en Kleerkooper met die laatste verkiezing van Kerkbestuurder M. Cohen wilden behouden, men was bevreesd dat anders de Heer Ed Hijmans zoude bedanken als Kerkraadslid en zulks was niet in het belang van de Heeren H en K daar de Heer Ed Hijmans de vriend is van H en K nu moet men weten dat de Heer Ed Hijmans in de Kerkraad te beschikken heeft over twee stemmen namelijk zijn stem en die van zijn bediende J. Natans die mede lid is van dat College, maar het boertje gloeit niet dat de Heer Ed Hijmans bedankt zouden hebben want men wil toch zoo graag iets zijn, en lid van den Tielsch gemeente raad kan zijn edel niet worden daar bij bet nimmer verder kon brengen dan dertig stemmen. De dank zeggen voor deze plaatsing zoo noem ik mijn betijsch Boertje. Advertentie. 40-JUBILEE ECHTVEREENIGD van onze geliefde Ouders L. B. BAK en B. H. VAN IJZER. Hunnen dankbare kinderen, behuwd-kinderen, klein-kinderen en pleegkind. 28 Kiesluit 5640. Receptie: Zaterdag ten huize van den Heer H. L. BAK, Recht-Boomsloot 97. 595 Algemene kennisgeving. Heden hopen wij te vieren de 25-JARIGE ECHTVEREENIGING van onze geliefde Ouders HARTOG JOEL KOMKOMMER en BRANKE IZAK ACHSTERIBBE. Namens onze hinderen, behuwd- en kleinkinderen. 13 December 1879. Algemene kennisgeving. 596 Voorspoedig bevallen van een VADER een ZOON N. BLITZ—VAN COLLEM. Amsterdam, 8 December 1879. 594 Voor de vele van alle zijden betoonde hartelijke deelneming bij het overlijden van mijn geliefde Echtgenoot, wijlen den Heer A. L. ASBACHER, betuig ik mede in naam mijner Kinderen, Behuwd- en Kleinkinderen, mijn welgemeenden dank. Uit aller naam, de Weduwe A. L. ASBACHER—JACOBS. Amsterdam, 9 December 1879. 593 K. VAN DAM. LONDON BAZAR. SNELLE-EST, Ontvangen ZIJDE PARAPLUIJF a f 4.25. 582 VRIENDENCLUB. (Goedgekeurd bij besluit van Z. M. de Koning, 27 Februari 1875, Staatsblad 14 No. 98). WELDAADIGHEIDS-VOORSTELING. Zaterdagavond 13 December 1879 zal in bet lokaal Plancius (Plantage), ten voordeele een weduwe met vier kinderen een Weldaadigheids-Voorstelling gegeven worden door bovengenoemde Vereeniging. Ten tooneel zal worden opgevoerd: BE GEBOCHTELDE, Beroemd Drama a grand spectacle in 8 tafereelen. Geheel op nieuw gemonteerd, Introductie zijn aan het lokaal Plancius en bij het Bestuur verkrijgbaar a f 0.99 Eerste rang; f 0.75 Tweede rang. Aanvang te 7.45 uur. Na afloop BAL met goed bezet orkest. De Vereeniging "Vriendenclub" alles in het werk stellende, om het lot der ongelukkigen zooveel als in haar vermogen is, te verzachten, hoopt door een talrijke opkomst, haar moeite en ijver met een schitterenden uitslag beloond te zien. 577 HET BESTUUR. Bij de Israël. Gemeente te Meppel wordt gevraagd een ongehuwd persoon tot die tevens de geschiktheid bezit om bij onderwijs op de Godsdienstige school te en als hulpjuffer te kunnen fungeren, tegen een salaris van 500 gulden per jaar, behalve de opbrengst voor het snijden van gevogelte. Reflecterenden gelieven zich vóór 15 december aan te melden bij het Kerkbestuur. P. D. STIBBE, Voorzitter. D. L. WOLEE, Secretaris. K. YAL DAM. LONDON BAZAR. SUKKIE-EDELSTEF. WOLLEN, TRICOTS en KANDELEN. HEMDEN ontvangen. L. Confeur-Casimir, Jekerstraat 51. ECHTE GRONINGER KRUIDKOEK, (eigen fabricaat) vanaf 25 cent per stuk; 1.50, bij 5 porties aan 20 cent per portie. Wordt aan huis bezorgd. PS. Elke zaterdagavond Warme Taartjes. Diamantkloven. Bij een geroutineerd DIAMANTKLOVER, die steeds werk heeft, bestaat gelegenheid tot plaatsing van een Leerling, tegen nader te bepalen condities. Reflecteren adresseren zich met franco brieven onder letter Q, bureau dezes. PRUSSING. Wegens het gevorderde seizoen zullen alle over voorradige WATERVERHITTE VLEES veel verminderde prijzen worden OPGERUIMD. PLORA GOUDSTIKKER. 20. LITRE VAN LONDON BAZAR SUKKIE, COATS, prachtige kwaliteit, voerdbij 28 gulden. De Eerste Meuwe gedroogde CASTANJES zijn alleen en uitsluitend verkrijgbaar bij TH. L. GROSS, in het Suikerriet, Joden-Breestraat 34. petroleum-hanglampen. De Prijscatalogi en Teekeningen der PETROLEUM-HANGLAMPEN zijn gereed. B. H. LIEDHOTEL Jr., FABRIEK en MAKERS VAN PETROLEUM KOKKERSTELLEN en ALLE VERLICHTING DOOR PETROLEUM, Dambrandtplein 80, Amsterdam, verzendt ze franco tegen ontvangst van een postzegel van 5 Cent. PETROLEUM-HANGLAMPEN, verguld koper met porceleinen kap en ronde branders vanaf 2 gulden. Schuivende PETROLEUM-HANGLAMPEN, verguld koper met porceleinen kap, pot en de grootste ronde brander vanaf 6 gulden. Verder alles solide en zoo goedkoop mogelijk. STOFFEN VOOR INDIVIDUEEL bestaan uit de nieuwste genres. TAILLEURS, 118 Kalverstraat, Amsterdam. W. 9. Korte Zwemtalent F. 9. SAMUEL SFIJER, DIAMANTZETTER. Specialiseerd in goud- en zilverwerk en wat tot het vak behoort. Voorradig een "groote partij" KerkOmamenten. Een Groote partij Zilver voor Oud. K TAIDAE LONDON BAZAAR. S HEILIGEUSTNAT-EG-- THE REAL sealskin vest-coat aanvraag. 584 ENTREPOTE D'ART, 15 RUE DU MAIL, Maakt, repareert en vernieuwt alle soorten van kandelabers, mantels en al datgene wat tot dit vak behoort. Zoals ook banieren, vlaggen en decoraties voor verenigingen. Eene nette, prompte en civiele bediening belovend, beveelt hij zich het meest in de gunst zijner geloofsvereenigingen. Stalen en teekeningen zoowel binnen- als buitenlands franco verzonden. K. TAM DAS LONDON BAZAAR. S WOOLLEN JACHTVESTEN ontvangen. 583 VRIJDAG 12 December e. k. OPENING van het Café Billard Hermans, waaraan Verbonden Tapperij en Slijterij Rapepburgerstraat, No. 67, Amsterdam. Mij vleiend met een druk bezoek, heb ik de eer te zijn, 578 UEd. Dienaar, "AANBIEDING" Eerstdaags OPENING aan hetzelfde adres van een Soiree en Bruiloftszaal met Tooneel. K YM DAM. LONDON BAZAAR. S HEILIGE-ENSTWEG-. WINTERHANDSAHOENEN ontvangen. 580 VERENIGING eendracht zij ons doel. opgericht 10 Juni 1875. Derde Buitengewoon groote WITTE SOIREE TAREE, in het lokaal Café PANORAMA, Plantage, op Zaterdag 13 December 1879. met medewerking van en Madame FORNIER. Italiaansche Mandolinisten en Guitaristen. Wederoptreden van den beroemden Excentriciteit Comique van de Alcazar d'hiver de Paris Mr. HEURES. Intermezzo's in de hoogs Goochelkunst, door Ml. l’esprit digitateur. Aanvang 7:30 uur. Kaartjes tot een beperkt aantal verkrijgbaar bij het BESTUUR. 587 K. VAN DAM. LONDON BAZAR. is het goedkoopste Magazijn van OVERHEMDEN, BOORDEN, MANCHETTEN, DASSEN, enz. 586 KALENDOIN. VRIJDAG. Ingang van den Sabbat te 34 uren. ZATERDAG. 'Q. (Inzegening van het Nieuwe Maansfeest). Uitgang van den Sabbat te 4 uur 'og min. ZONDAG, MAANDAG en DINSDAG. DAG. van P. Groenendijk. Amsterdam. 