Utrechtsche studenten almanak voor ..., 1874, 1874 
De viering van den dies van ons corps had dit jaar met bijzonderen luister plaats op 27 Mei, daar de ware dies met Hemelvaartsdag samenviel. Wij herdachten namelijk op die dag, hoe voor vijf- en twintig jaren de Senatus Veteranorum en de Senatus Theologorum zich tot één lichaam hadden vereenigd. Senatoren, reeds oud geworden in de dienst der maatschappij, anderen, die nog slechts enkele jaren van de Alma Mater waren vertrokken, waren uit alle oorden des lands opgekomen, om gehoor te geven aan de roepstem van onzen senaat, die een reünie van senatoren had uitgeschreven. Nadat de rector, de heer de Geer, bij esselink het verslag had voorgelezen, trokken wij, voorzien van de vaandels van corps, faculteiten en studentenweerbaarheid, voorafgegaan en gevolgd door een muziekcorps, in optocht naar het station van den Rijnspoor, waar zij, die primi inter pares waren geweest, zich hadden verzameld. Feestelijk gestemd begaven wij ons door de met vlaggen versierde stad naar het groot auditorium, waar de rector, de heer de Geer, den reünisten het welkom toeriep en een kernachtige feestrede hield. De toespraak werd, namens de oud-senatoren, beantwoord door prof. van der Lith. Thans gingen wij naar de sociëteit, die door de zorg der commissie keurig was versierd. Oud en jong verzamelden zich hier en met grote opgewinding zagen wij den erewijn aan de heren reünisten uitgereikt. Het aanhoren van een matinée musicale verhoogde onze vrolijkheid en slechts noodzakelijk zagen wij de gasten uit Placet Hic’s localen heengaan, om zich aan een diner bij klokken te vervoegen. 's Avonds was door het studentencorps een concert aangeboden aan de leden der Buiten-Sociëteit, dat wegens het slechte weer in de zaal van Tivoli moest plaats hebben. Gedurende de pauze van het diner kwamen hier ook de helden van het feest, die met luide toejuichingen werden ontvangen. Na afloop van het concert in Tivoli, dat gegeven werd door de kapel der dd. schutterij onder directie van den luitenant-directeur c. coenen, werd ’s avonds op Place Hic een soiree musicale gegeven door de kapel der rijdende artillerie onder directie van den heer kapelmeester Nürnbergeb. Een vrolijke avond maakte een waardig slot aan den eersten dag der feestviering. Vóór de verslaggever spreekt over de feesten van de drie volgende dagen, moet hij eenige maanden teruggaan, om melding te maken van de bereidschappen, die noodig waren geweest. Overtuigd, dat een zoo gewichtige gedenkdag, als de 22e Mei voor ons zou zijn, zoo glansrijk mogelijk moest herdacht worden, werd geruimen tijd vóór de paaschvacantie een meeting gehouden, waarop het denkbeeld van een potpourri-optocht werd geopperd. Tot leden een voorlopige commissie werden benoemd de heeren: rake, J. E. huydecoper en van EEGHEN. Toen het bleek, dat het plan genoeg ondersteuning vond, om ten uitvoer gebracht te kunnen worden, werd een definitieve commissie voor een potpourri-optocht gekozen, die zich aldus constitueerde: HUBRECHT, praeses; J. E. huydecoper, vice-praeses; VAN EEGHEN, secretaris; haarsma de with Jr., thesaurier en RAEDT. De heer rake had voor het lidmaatschap van deze commissie bedankt. Daar, behalve de deelnemers aan den potpourri-optocht, vele andere corpsleden genegen waren, aan de uitbreiding van het feest mede te werken, riepen de heren de geer, van rijckevorsel van kessel, van EEGHEN, B. PH. BE BEAUFORT en VAN DOORN hen op tot het houden van een vergadering. Ook dit plan werd genoeg ondersteund en als leden der feestcommissie werden gekozen de vijf genoemde heeren met de heren bake en van gheel gildemeester. De commissie werd gemachtigd, om een plan van feestviering vast te stellen en daartoe maatregelen te beramen. Op den 28 Mei dan zou de zo veel besprokene potpourri-optocht gehouden worden. De donkere wolken, die des voormiddags hunnen vochtigen inhoud dreigden te ontlasten, verdwenen langzamerhand en vrolijk liet de zon haar heldere lichtstralen vallen op het Munsterkerkhof, waar de gecostumeerden zich tegen half drie verzamelden. Ten drie uur zette de tocht zich in beweging; hier schitterde pracht van kostuums, ginds verrijsten geestige voorstellingen; met een woord, onze verwachting was ten zeerste overtroffen. Na het houden van een pauze in Buitenlust bij SMIT werd de tocht door de schaarsch geïllumineerde stad voortgezet, totdat Maria Stuart, Sancho Pancha, Don Carlos, De Khan van Tartarije en zelfs de gesjeesde Student met al hun gezelschap ’s nachts tegen half drie de Societeits-lokalen vulden. Hier werd soirée musicale gegeven door het muziekcorps van het 7e regiment infanterie uit Amsterdam, onder directie van den heer kapelmeester Sonneman. «Matinées musicales, concerten en een bal in Tivoli», zo luidde het programma van de feestcommissie voor Donderdag en Vrijdag. ’t Valt niet te ontkennen, dat de feestviering op deze beide dagen enigzins in ’t water viel. ’t Weder was en bleef ongunstig, zodat de muziekuitvoeringen veel van haar aantrekkelijkheid verloren en vele bezoekers teleurstelden. Het bal evenwel, dat de feestviering besloot, was zeer geanimeerd. Spoedig na de feesten brak de grote vacatie aan en naar alle richtingen verspreidden zich de kweekelingen van Utrecht’s academie, om in September met nieuwe krachten terug te komen. Het aantal van hen, die zich aanmelden, om lid van het corps te worden, was weer geringer dan in vorige jaren. Slechts 26 novitii werden op 22 september opgenomen. October door de rector, de heer van Doorn, in ons corps geïnstalleerd, terwijl behalve hen nog enige, of van elders overgekomen, of meerderjarig, tot het corps toetraden. Nadat de installatie in het gebouw voor Kunsten en Wetenschappen had plaats gehad, trokken wij in optocht met onze nieuwe broeders Placit Hic, waar een geanimeerde kroegkamer hen al de ellende van het noviciaat deed vergeten. Mochten het gering aantal in kwaliteit uitmunten, zodat hunne toetreding een ware steun voor onze vereeniging zou worden! Twee dagen later werd de rijstvolk wegens het geringe aantal deelnemers op kleiner schaal dan gewoonlijk gehouden. Bij smit in de Maliebaan had het diner plaats; met muziek en veel regen trok men 's avonds door de stad en daarna verenigden zich oud en jong weer op de Sociëteit, om de reeds gemaakte vriendschapsbanden nauwer aan te halen. Onder het aanhoren van de muziek van de optocht werd gezellig feest gevierd. Kort na de feesten in Mei bedankten de heer de Geer, Van Rijckevorsel Van Kessel en D. Rink als rector, prorector en abactis. Tot rector werd benoemd de heer Th. C. van Doorn, tot prorector de heer D. Bakker, tot abactis de heer P. M. F. Verhoeff, na herstemming met de heer A. J. Th. Jonker. De heeren van Doorn en Verhoeff namen hun benoeming aan; daar de heer Bakker bedankte, had na de grote vakantie nieuwe stemming te volgen. Voór prorector plaats. De heer J. A. Raedt werd benoemd, na herstemming met den heer A. J. Th. JONKER, die bij de herstemming verzocht had buiten aanmerking te blijven. Ook de heer Raedt bedankte; de verkiezing voor prorector werd nu uitgesteld tot de periodieke verkiezingen in November. In plaats van de heer van Doorn werd als vertegenwoordiger der jurid. literar. faculteit de heer R. van Rees na de grote vacantie verkozen. De periodieke stemming, die volgens de nieuwe regeling plaats had, had tot gevolg, dat tot rector werd benoemd de heer van Doorn; tot abactis de heer P. M. F. Verhoeff; tot vertegenwoordiger der theol. faculteit de heer A. Pijnacker Hordijk; tot die van de med. filos. faculteit de heer D. Bakker, en tot die van de jurid. literarische faculteit de heer R. van Rees. Bepalen wij thans onze aandacht bij onze sociëteit Placet Hic Requiescere Musis. Voorwaar van baar kan niet worden gezegd, dat zij een rustig jaar beleefde, integendeel, ze verkeerde in een crisis. We hopen, dat de tijdelijke vooruitgang, waarin ze tegenwoordig zich verheugt, van blijvenden aard moge zijn. De uitslag der bovengenoemde corpsvergadering, waarbij bepaald werd, dat het lidmaatschap der sociëteit voortaan niet meer noodzakelijk met dat van het corps zou verbonden zijn, had ten gevolge, dat verschillende leden voor het lidmaatschap der sociëteit bedankten. Van diegenen echter, die tot het corps toetraden, werden slechts enkelen geen lid van Placet Hic. Eenige belangrijke sociëteitsvergaderingen hadden in den loop van dit jaar plaats. Op 17 Maart werd door de commissie de wenschelijkheid, om een ander locaal op te zoeken, betoogd en door de vergadering beaamd. Dienovereenkomstig werd de commissie opgedragen plannen voor een verhuizing in te dienen. Toen echter op 29 Maart aan de vergadering maatregelen werden voorgesteld, die ons in staat zouden stellen de tegenwoordige sociëteits-lokalen met het koffiehuis: «de Nieuwe Bak» te verwisselen, bleek het, dat het plan der commissie de goedkeuring van het meerendeel der aanwezige leden niet mocht wegdragen. Op een lijst voor vrijwillige bijdragen, was voor ongeveer fl. 1100 geteekend; de vergadering was echter niet genegen, om hetgeen nog aan de vereiste fl. 6500 ontbrak door eenen hoofdelijken omslag aan te vullen en evenmin had men lust voortaan de noodzakelijke verhooging van contributie te betalen. De gronden, waarop men het plan der sociëteitscommissie bestreed, waren voornamelijk deze, dat het lidmaatschap voortaan voor vele leden te kostbaar zou zijn en dat de verhuizing naar den Nieuwen Bak geen verbetering was, evenredig met de daartoe vereiste kosten. Gaarne had men de commissie een beter succes voor hare drukke bemoeiingen toegewenst. Eindelijk werd op een sociëteitsvergadering op 28 Maart een motie van afkeuring uitgesproken over vijf leden, die zich op de kroegjool van 26 Maart gewelddadig tegen de commissie hadden verzet. De dies van Placet Hic werd herdacht door het uitbrengen van het jaarlijksche verslag door de praeses, de heer van Rijckevorsel van Kessel, door het houden van een diner bij klokken en door het vieren van een kroegfeest. Behalve op de reeds genoemde feestavonden, zaten wij noch recht gesellig bijeen op 20 February, toen het café van meester zijn talenten ten toon spreidde, op den dag na de installatie toen 's middags een café chantant door de commissie, 's avonds door vrijwillige bijdragen werd geëngageerd. Ook werd nog op 21 February een matinée musicale gegeven door het personeel, dat den vorigen avond zijn hoorders zoozeer had ingenomen, dat zij hunne bijdragen ter beschikking van de commissie stelden. Op den 29 Oktober, werd in Placet Hic feest gevierd naar aanleiding van een feit, dat onder de lotgevallen der studentenweerbaarheid zal worden vermeld. 't Was echter niet alleen op kroegfeesten, dat zich vele leden binnen de sociëteit vereenigden. Opgeruimd mogen we het verklaren: het sociëteitsbezoek werd in 't laatste jaar 's avonds veel drukker. We verheugen ons, dat één stap op het goede pad is gedaan en zien met blijdschap verderen vooruitgang te gemoet. Voor de grote vakantie lokte de kegelbaan 's avonds dikwerkeveld velen naar het brandpunt. De buren kunnen het getuigen, hoe het gerommel der ballen en het gezang der kegelaren zich dikwerke tot diep in den nacht lieten hooren. Het bestuur der Sociëteit onderging verschillende wijzigingen. Bij de periodieke verkiezing na den dies bedankten de heeren Loscaat Vermeer, Bakker en Holssteijn; zij werden vervangen door de heeren A. van Weel, B. Ph. de Beaufort en H. van der Hoeven, de laatste na herstemming met de heer A. Mijnlieff. Spoedig na de Meifesten bedankte de heer van Rijckevorsel van Kessel als praeses en de heer Raedt als commissaris. De laatste werd opgevolgd door de heer H. W. M. Lagerweij; de eerste door de heer J. A. van Weel. Laatstgenoemde werd gekozen bij herstemming met de heer D. Bakker, die bij de herstemming niet in aanmerking wenschte te komen. In de plaats van de heer van Weel werd, na herstemming met de heer C. P. C. Bosch, tot commissaris gekozen de heer P. A. van Schermbeek. Eene ernstige en langdurige ongesteldheid dwong de heer van Weel na de grote vacantie, het praesidiaat neer te leggen. De uitgeschreven stemming had tot gevolg, dat herstemming moest plaats hebben tusschen de heeren H. Wesseling en D. Bakker. Beiden bedankten, om bij de herstemming in aanmerking te komen, zodat bij vrije stemming de heer J. L. Visser tot praeses werd benoemd. Eindelijk werd den 11 November de heer S. I. van Noorden door de heer A. A. Pit vervangen. De commissie is aldus geconstitueerd: J. L. Visser praeses, B. Ph. De Beaufort vice-praesent, H. Van der Hoeven secretaris, P. A. van Schermeek bibliothecaris en A. A. Pit bibliothecaris. In het afgeloopen jaar is de toestand van het Utrechtsch Studie-en concert niet achteruitgegaan. Gaf het dit jaar een heeren-concert minder dan gewoonlijk, aan den anderen kant mogen wij er op wijzen, dat de schuldenlast, die het drukte, bijna geheel is weggenomen. Op Vrijdag 14 Februari had het dames-invitatieconcert plaats, ditmaal wederom in het gebouw voor Kunsten en Wetenschappen. Algemeen was de tevredenheid van het zeer talrijk opgekomen publiek over het fraai spel van juffrouw Marie Krees, uit Dresden. Ook de heer Emile Blanvaert uit Gent mocht zich, door zijn buitengewoon geluid, luide toejuichingen verwerven. Verder bracht het orkest, door de keurige uitvoering van zijn stukken, men denkt aan de symfonie nr. 4 van Ludwig van Beethoven, aan de ouverture in Hochland van Johannes Christian Friedrich Schille, aan de huldigings-marsch van Richard Wagner. Het zijne er toe bij, om deze avond tot een bron van kunstgenot te maken. Wegens de uitmuntende directie van dit concert wij denken heel hol oprechte dank en hulde toegebracht! Na afloop van het concert brachten de Utrechtsche studenten een serenade aan de solisten, die door dat blijk van sympathie zeer waren getroffen. Het heren concert had plaats op Woensdag 21 Mei. De commissie had besloten van den gewoonten af te wijken en een soiree voor kamermuziek te geven, onder welwillende medewerking van de heeren Richard Hol, Louis Roosdans, C. Ooensen, J. J. HaaK en A. Pohle. Als gewoonlijk was het auditorium uiterst klein, hetgeen echter niet verhinderde, dat zij, die er waren, zeer genoten door de uitstekende uitvoering van het smaakvol gekozen programma. Aan de genoemde heeren kunstenaars zij dan ook aller lof toegebracht! Op de jaarlijkse vergadering na de grote vakantie werd het bestuur herkozen. Het had zich ook dit jaar nog herkozen gesteld met het oog op de feestviering van 10 December a.s. ter gelegenheid van het 10' lustrum. Moge dit een groot, een goed feest zijn! Op RAKTA NOHTA brachten wij weer enige avonden aangenaam en nuttig door. Op 15 December las de Heer Hofdijk over "de ruïne van Brederode"; voor deze vergadering was door het bestuur een aantal introductiekaarten voor heeren uitgereikt. Dr. Beets vergastte ons op 2 February op een belangrijke lezing over "Ossian", terwijl de heer Haver- Schmidt op 2 Maart zijn bekende roem handhaafde door het voordragen van: "Mijn ouderlijk huis", "Tante Mientje en tante Bet", en "de dikke mensen." In prof. Rauwenhoff uit Leiden leerden wij op 16 Maart een grote redenaar waarderen, toen Z.Ed. Hoogel ons een boeiende lezing te horen gaf over: "het realisme". Eindelijk sloot de heer J. J. Cremer de rij van lezingen door het voordragen van het beroemde "Pauwenveerken"; stampvol was bij deze gelegenheid de grote concerthal, omdat introductie van heeren en dames plaats had. Voor altijd heeft de heer Cremer QANTA aan zich verplicht, daar Z.Ed. ons in de gelegenheid stelde, onze Utrechte gasten zoo kostelijk te onthalen. De lust der jongeren, om op riANTA te lezen, was in dit jaar niet groot. Door het bestuur werd voor de periodieke aftreding in October een nieuwe wet voorgesteld, die afgestemd werd, omdat het beginsel er in was opgenomen, dat ook niet-leden van het corps lid van riANTA zouden kunnen zijn. Nadat verschillende pogingen, om een commissie tot wetsherziening te benoemen, tot geen resultaat hadden geleid, werd besloten het verbeteren der wet aan de belangstelling der leden over te laten. Het nieuwe bestuur van riANTA is na vele stemmingen nog niet voltallig. Praeses is de heer jonker, verdere bestuursleden zijn de heeren: k. w. vethake, C. P. C. BOSCH, G. DOVER VAN CLEEFF. Dezelfde klacht, waarover in het verslag van riANTA sprake was, kan met verdubbelde kracht herhaald worden, waar de verslaggever over Arti et Litteris spreekt. Geen enkele lezing werd hier door de leden gegeven. Prof. QUACK, die met prof. brill zijn belangstelling voor het gezelschap in woord en daad betoont, verplichtte ons weder dit jaar door het geven van twee lezingen, de eerste over Arnauld en Nicole, de laatste over Schiller’s Wallenstein. Het bestuur bestaat, behalve uit de beide eerevoorzitters uit de heeren: a. g. de geer, n. de ridder, J. P. ESSER en S. ULFERS. De toestand van het Scherm- en Gymnastiekgezelschap «Olympia» is, sedert 1 December van het vorige jaar, weinig veranderd. Een assaut of enig meldingswaardig feit had in dit jaar geen plaats. De Utrechtse Studie Vereeniging tot vrijwillige oefening in den wapenhandel leed in het afgeloopen jaar een groot verlies. Kapitein Straatman namelijk, die sedert het ontstaan der vereeniging als instructeur de schietoefeningen met den meesten ijver leidde, en waar en wanneer hij kon de leden met raad en daad bijstond, vertrok naar Hoorn. Voór zijn vertrek was het den leden een behoefte hem voor het laatst nog een bewijs van erkentelijkheid te geven, voor de vele diensten aan de vereeniging bewezen. Zoo werd dan in ’t laatst van April den heer Straatman een diner aangeboden, waarbij tevens aan Z.Ed. een kristallen beker met zilveren voet werd overhandigd, ter gedachtenis aan de jaren 1866-1873. De dies natalis werd, evenals in de vorige jaren, feestelijk herdacht. Bij het concours, op die dag gehouden, werd de eerste prijs behaald door den heer W. Andree Wiltens, de tweede door den heer F. van Bredehoff, de derde door den heer W. G. Dedel, de vierde door den heer G. A. du Quesne, de vijfde door den heer H. Wesseling en de zesde door den heer A. Andree Wiltens; terwijl de heer J. H. van Haersma de wissel den eersten en de heer J. E. Huijdecoper den tweede prijs op de baan der niet-scherpschutters behaalde. De dag werd besloten door een muziekuitvoering in het lokaal van den heer Smit in de Maliebaan. Bij een in September door de verschillende Utrechtse weerbaarheidscorpsen gehouden concours behaalde de heer du Quesne op 200 pas en de heer W. Andree Wiltens op 400 pas den eersten prijs, en op een volgend concours dier vereenigingen behaalde de heer du Quesne den eersten prijs op 400 en den tweede op 200 pas. In het kamp te Waalsdorp werd de oude roem der vereniging weer gehandhaafd door het behalen van den tweeden corpsprijs op 400 pas en van den vierden op 200 pas. Nog werden bij die gelegenheid personele prijzen geschoten door de heeren: DUBBELDENT, BAKKER, VAN BEUSEKOM en W. ANDREE. Door het bedanken van den heer W. O. dedel als ab-actis werd het bestuur aldus samengesteld: VAN TUYLL, TAN SECOOSKEM, president; H. Wesseling, ab-actis; W. Andree, Wiltens, schulden; I. van den Berg, vice-president en J. E. Huydecoper, vice-ab-actis. De IJsselclub gaf een teeken van leven, toen het bestuur een lijst ter teekening van het lidmaatschap op de sociëteit nederlegde. Spoedig invallende dooi veroorzaakte echter een verdooving der tijdelijk wakker geschudde levensgeesten. Wanneer de verslaggever in de voorgaande almanak betreffend gehad, om te spreken over klimmende belangstelling der studenten in de juristen debating-club, dan is het zeker aan de reactie te wijten, dat die belangstelling dit jaar zoo bijzonder klein was. Niet het aantal verdedigers, noch dat der opponenten, ja zelfs niet dat der toehoorders, mocht dit jaar bevredigend genoemd worden. Wanneer men het verslag van de J. D. C. over de jaren 1866—1872 nagaat, ziet men, dat het aantal der verdedigers van stellingen in de twee laatste jaren eensklaps verminderd is. Moge dit nu al voor een deel toegeschreven kunnen worden aan het afnemen van het aantal juristen aan deze academie, het verschil is te groot, dat men het hierdoor geheel zou kunnen verklaren en men zou bijna tot de conclusie moeten komen, dat de Utrechtsche juristen niet alleen in quantiteit, maar ook in qualiteit afnemen. Het is zeer te wensen, dat dit jaar meer belangstelling wordt getoond, te meer daar men het recht niet langer zou hebben den hoogleeraren, die steeds hun belangstelling in de zaak betonen, om een deel van hun tijd te verzoeken, wanneer men hun welwillendheid zoo weinig op prijs weet te stellen. De plaatsen in het bestuur vielen achtereenvolgens open. Zij werden ten deele aangevuld door de heeren W. TH. c. VAN DOORN en J. L. VISSER, terwijl de derde plaats nog onbezet is. Vox studiosorum en Studenten weekblad stellen nog steeds een noodige gelegenheid open, om onze gedachten over de publieke zaak te uiten. In het bestuur der faculteiten heeft tot nog toe geen verandering plaats gehad, dan dat de heeren PAREAU, COENEN en KNOTTENBELT bedankten als praeses der philosophische, als praeses en ab-actis der literarische faculteit. Terwijl na herhaalde stemmingen deze lege plaatsen niet werden vervuld, werd de heer A. H. de Boer tot ab-actis der medische faculteit benoemd. De Almanak, voorzien van een portret van prof. HALBERTSMA, werd niet, zooals in vroegere jaren, bij den heer van de Weijer, maar bij den heer Beijers uitgegeven. Uit een tal van stemmingen en herstemmingen, die na de Paaschvacantie werden gehouden, trad de redactie, zooals zij nog is samengesteld, te voorschijn. Zoo staat de verslaggever aan het einde van zijn taak. Mocht hij hier en daar van vooruitgang melding maken, toch zijn er nog vele zaken, die verbetering eischen. Eensdeels is dit toe te schrijven aan het geringe aantal van hen, die tot onze vereniging toetreden, anderdeels aan den geest van apathie, die menigeen bezielt. Welke noodlottige gevolgen voor de academie zulk een geest meesleept, daarop werd reeds aan ’t eind van het vorige verslag gewezen. Toch bepaalt zich die noodlottige invloed niet tot de academie, want op welke gronden kan men van hem, die op jeugdige leeftijd geen belangstelling betoont, voor hetgeen die ten volle vereist, verwachten, dat hij in de grote maatschappij krachtig zal optreden? Moge de verslaggever van den volgende almanak een algemenen vooruitgang vermelden, gelijk wij ons thans op enkele verbeteringen verheugen. Dan breekt ook voor Utrecht’s academie een schitterende toekomst aan. Bijlage A. Woensdag 28 Mei. GECOSTUMEERDE POTPOURRI-OPTOCHT. Volgorde van den trein. Het muziekorps van het regiment rijdende artillerie uit Amersfoort onder directie van den heer kapelmeester Nürnberg. A. Johan van Glimmen, Markgraaf van Bergen op den Zoom, Graaf van Walhain (te paard) A. A. W. Hubrecht, Prof. {Presid.-Commissaris.) Anonymi. I—6. huisworsten Eoniug Lodewijk XIII van Frankrijk en de Mousquetaires. (Alexander Bumas.) 7. Monsieur de Tréville (te p.) 8. J. W. Grothe, J. 9. Marquis de Cinq-Mars, grand écuyer (te paard) L. H. Ruyssenaers, J. Een rijtuig door zes paarden getrokken, waarin gezeten: 10. Lodewijk XIII, koning van Frankrijk en Navarre en D. de Blocq van Haersma de With, 11. Armand du Plessis, Cardinaal de Richelieu, eerste Minister van Lodewijk XIII. J. F. de Beaufort, J. 12—15. Personen de paarden leidende. Anonymi. W. G. Dedel, J. 16. d’Artagnan. 17. Aramis. /Mousquetaires (te paard) J. H. J. C. Martens van Sevenhoven, J. 18. Porthos. 19. Athos. Mousquetaires (te paard) J. H. van Haersma de With, J. A. J. M. Bake, J. Een rijtuig door 4 paarden getrokken, waarin gezeten zijn: 20. De hertog van Buckingham, gezant van de koning van Engeland aan het Franse hof P. C. J. Hennequin, J. 21. Lord de Winter, F. H. Radermacher Schorer, J. 22—25. Personen de paarden leidende. Anonymi. Cervantes naar het leven. 26. Don Quichote de la Mancha, ridder van de Droege Figuur, gezeten op zijn strijdros Rosinante, H. Crommelin, J. 27. Sancho Panza, zijn schildknaap, gezeten op zijn ezel, J. van Rees, Ph. Koninklijke jachtpartij gehouden op Hampton Court in 1692. 28—29. Jagermeesters, (te paard) Anonymi. Anonymi. 30—31. Hellebaardiers, 32. Willem III, koning van Groot-Brittannië, Frankrijk en Ierland, Prins van Oranje en Nassau, Graaf van Cats, Leiden, Breda enz., Marquis van Veere en Vlissingen, Baron van Breda enz., Erf-Maarschalk van Holland, Erf-Burggraf van Antwerpen en Besançon, Gouverneur en Erf-Stadhouder van Gelderland, Zutphen, Holland, Zeeland, Utrecht, Overijssel en Drenthe; Kapitein Generaal en Admiraal der Verenigde Provinciën, Ridder der Orde van den Kousenband, (te paard) E. Huydecoper, J. 32. Jan Willem Bentinck, Graaf van Portland, Heer van Drummelen en Rhoon, Burggraaf van Woodstock, Baron van Circenster, eerste edelman van ’s Konings Kleer- en Bedkamer, Drossaard van Lingen, Pair van Engeland, (te paard.) O. van Wassenaer, J. 33. Frederik, Graaf van Nassau, Heer van Zuilenstein, Wagenstein, Leersum en Zuilen, Graaf van Rochefort. Burggraaf van Tunbridge, pair van Engeland, gewezen Gouverneur van Willem III, (te paard) B. Ph. de Beaufort, J. 34. Godert Baron van Rheede, Graaf van Aldone, Baron van Agrippi, Herveld, Rouenburgh en Nienburg, Heer van Amerongen, Ginckel, Elst, Middachten en Lievendaal, Ridder der Witte Olifantsorde van Denemarken, Landcommandeur der Duitsche Orde, Balie van Utrecht, Veldmaarschalk der Vereenigde Nederlanden, Gouverneur van Utrecht, Dijkgraaf van den Lekdijk Bovendams, (te paard) G. O. D. Huydecoper J., 35. Maria Stuart, Koningin van Groot-Brittannië, Frankrijk en Schotland, (te paard) A. J. van Nagell, J. P. A van Schermbeek, J. 36—37. Pages der Koningin. M. O. J. Mijer, J. 38. Lady Henrietta, Gravin van Dalkeith, geboren Lady Hyde, Nicht en eerste Staatsgutter van de Koningin, bijgenaamd «Pretty little Lady Henrietta» en «the best child of the World,» (te paard) Ph. J. H. van Zuijlen van Nijevelt, J. 39. Een page. Anonymus. 40. William Cavendish, lord baron Harwich, Hertog van Devonshire, Ridder der Kouskenbandsorde, Lord Stewart van de Koning, (te paard) H. Ch. d’Oldenelle, J. 41. Richard, Graaf van Dorset, Graaf van Middlesex, Baron Cranfield, Lord Chamberlain van Willem III, Ridder der Kouskenbandsorde, (te paard) A. A. Pit, J. 42—43. Houtvesters. Anonymi. 44—45. Jachtknapen met honden, Anonymi. 46—51. Musketiers, Anonymi. B. Een Ploughlander van de Clan Murray, (te paard) G. S. Buijs Ballot, J. D. Een Spaansch Edelman, (te paard) D. Ragaij, J. Orde-Commissarissen. De gewenschte opruiming. 52. Banierdrager, Een chaise waarin gezeten zijn: Anonymus. 53. De vader. 54. Zijn zoon, 55. Een koetsier, 56. De beer, 57. Een harlequin. 58. Een kleermaker. 59. Een kok, 60. Een wijnkooper, 61. Een stalhouder, (te paard) 62. Een sigarenhandelaar, (op een ezel) K. Roodzant, M. J. Dumon, J. I Gezeten Anonymus, in een Anonymus, wagen. A. van Weel, M. C. P. C. Bosch, M. J. Ph. G. van der Post,M. D. Bakker, M. C. Witholt, J. J. C. Schuller tot Peursum, J. Don Carlos en het hof Tan Filips II. 63—64. Trompetters, Anonymi 65—68. Lijfwachten, Anonymi, 69. Graaf Lerma, overste der lijfwacht, Grande van Spanje, (te paard) W. Th. C. van Doorn, L 70. Hertog van Feria, Ridder van het Gulden Vlies, Grande van Spanje, (te paard) F. van Bredeholf’ de Vicq, J. 71. Banierdrager van Frankrijk. Anonymus. 72. Elisabeth van Valois, Koningin van Spanje, (te p.) J. D. C. van Heeckeren van Dreyer, J. Chr. J. van Eggen, J. 73—74. Pages der Koningin. M. A. Brants, Ph. 75—78. Lijfwachten. Anonymi. 79. Banierdrager van Spanje. Anonymus. 80. Philips II, bij de Gratie Gods Koning van Castiliën, van León, van Aragón, van de beide Siciliën, Napels, Jerusalem, Portugal, Navarre, Granada, Valencia, en Galiciën; van Majorca, Sardinia, Corsica, Marcia, enz.; van Algarve, Gibraltar, de Canarische eilanden, de Oost- en West-Indiën, de Vaste Landen, de Westerse Zee en Oceaan; Aartshertog van Oostenrijk; Hertog van Bourgondië, Lotharingen, Brabant, Limburg, Luxemburg, Gelderland, Milaan; Graaf van Habsburg, Vlaanderen, Artois, Henegouwen, Holland, Zeeland, Namen, Zutphen; Prins van Swaben; Markgraaf des Heiligen Roomschen Rijks; Heer van Friesland, Solms, Mechelen, van de Stad en Landen van Utrecht, Overijssel en Groningen; Ridder van het Gulden Vlies; Dominaat in Azië en Afrika, (te paard) E. F. van Rijckevorsel van Kessel, J. J. C. van Eyk, J. 81—82. Pages. A. Cohen, J. 83. Don Carlos, kroonprins, (te paard) W. Francis, J. 84. Alexander Farnese, Hertog van Parma en Florence, Grande van Spanje, (te paard) H. Wesseling, J. 85. Marquis Posa, (te paard) J. L. Visser, J. 86. Ferdinand Alvarez de Toledo, Hertog van Alba. Grande van Spanje, (te paard) G. van Eek, J. 87. Hertog de Medina Sidonia, Admiraal der Vloot, Grande van Spanje, (te paard) L. W. D. Losecaat Vermeer, J. 88—93. Lijfwachten. Anonymi. Een tempelier met twee pages. 94. Tempelier, G. Schot, Th. J. M. Snethlage, Th. 95—96. Pages. O. Veen, Th. Oberleuten der Utrechtse Weerbaarheid in het jaar 1173. 97. Arnt van der Horst, G. J. Barger, Th. 98. Hendrik Borr, C. J. Montijn, Th. 99. Larabert Bevelant, F. H. A. Winkel, Th. 100. Steven van Wede, B. ten Kate, Th. 101. Mathijs Lambertse, J. Vinke, Th. De vijf Nassau's. 102. Prins Willem I van Oranje, Graaf van Nassau, Vianden, Dietz, Catzenellenbogen enz., Burggraaf van Antwerpen en Besançon, Baron van Breda, Biester, Grimbergen, Leek, Arlay, Nozeroy, Marquis van Vere en Vlissingen enz., Ridder van het Gulden Vlies, Gouverneur en Curateur van Brabant, Stadhouder van Holland, Zeeland, Utrecht, Overijssel en Friesland, (te paard) J. J. Sanders, Th. 103. Graaf Johan de Oude van Nassau, Dillenburg, Vianden, Catzenellenbogen, Dietz enz., Stadhouder van Gelderland, (te paard) C. de Hoogh, Th. 104. Graaf Lodewijk van Nassau, (te paard) M. J. Goddefroy, Th. 105. Graaf Hendrik van Nassau, (te paard) H. J. Romeny, Th. 106. Graaf Adolf van Nassau, (te paard) T. van Gheel Gildemeester, Th. De Khan van Tartari (op weg naar de Weener Tentoonstelling). 107. Banierdrager van Z.D.H. dragend de rijksstandaard. M. Jansen, J. 108. Ali Hassan, gelovig Muselman, tijdelijk belast door Z. D. H. den Khan met de portefeuille van Eeredienst, (te paard) J. Post van Everdingen, J. 109. Ali Baba, volgen van Mahomet, belast met de portefeuille van koloniën, (te paard) P. J. J. Scholten, J. 110. Zijne Doorluchtige Hoogheid Alkali Nourreddin Timourlenk Namaoum XI, Groot Khan van Tartarije en Ommelanden, autocratisch despoot en aanzienlijk grondeigenaar aldaar hoogst aangeslagen in de belasting, bijgenaamd de Planeet der Woestijn, (te paard) W. Kolff, J. 111—114. Steunpilaren van Z. D. H.’s zevenden hemel, Anonymi 115. Z. H. Alnatri Effendizoun, genaamd de Zei der Steppen, Grootvorst-Truonopvolger, erfgenaam van de vele aanzienlijke waardigheden zijns vaders. Th. H. de Meester, J. / zijne lijftrawanten, / i ten, eene Arabische afkomst F / verradende, be- / V \ laat met geheime / uitzendingen enkele leiders van samenzwerings. ƒ 116. AboulFezl, P. Rink, J. 117. AboulFazl, C. J. A. Bichon van IJsselmonde, J. D. Floris de Montmorency, Baron de Montigny, (te paard.) J. A. Raedt, J. Orde-Commissaris. E. Anthony van Stralen, Ridder, Heer van Merxheim en Dambrugge, Burgemeester van Antwerpen. (te paard.) A. Mijnlieff, M. Orde-Commissaris. Het muziekkorps van de schutterij alhier onder directie van den heer kapelmeester c. coenen. De Commissie tot regeling van den Optocht: A. A. W. Huurecht, President. J. E. Hüijdecoper, Vice-president. Cu. J. VAN Egelen, Secretaris. J. H. VAN Haersma de With, Thesaurier. J. A. Raedt. Bijlage B. PROGRAMMA VAN DE FEESTEN. Donderdag 29 Mei. Park Tivoli. Matinee Musicale ten 2 uur, te geven door het Amsterdamsch Park-Orchestra onder directie van den heer w. stumpff. Groot Harmonie Concert ten 7 uur, te geven door het Amsterdamsch Park-Orchestra onder directie van den heer w. stumpff. Vrijdag 30 Mei Park Tivoli. Matinee Musicale tegeven door het Muziekkorps der d.d. schutterij alhier, onder directie van den luitenant-directeur c. coenen. Groot Bal in het Park Tivoli vereenigd met den Societeits-tuin. Ten 7 uur. Concert, te geven door de stafmuziek van het regiment Grenadiers en Jagers, onder directie van den kapitein-directeur F. dustkler in de muziektent van het Park Tivoli. Ten 7 uur. Concert, te geven door het muziekkorps van de d.d. schutterij alhier, onder directie van den luitenant-directeur c. coenen, in de muziektent der Buiten-Societeit. Ten 10½ uur. Groot Bal, in de zaal van het Park Tivoli, onder begeleiding van het muziekkorps der rijdende artillerie uit Amersfoort, onder directie van den heer nürnberger. De muziek der d.d. schutterij zal in den Societeits tuin gedurende het Bal bij afwisseling enige stukken uitvoeren. Bijlage C. PROGRAMMA CERTAMEN LITERARII A RECTORE ET SENATUS ACADEMIAE RHENO-TRAIECTINAE DIE KVI MENSIS MARTII ANNI MDCCCLXXIII INDICTI. Ex Regis Augustissimi Guilielmi III liberalitate et munificentia, Rector et Senatus Academiae Rheno-Trajctinae omnes Academici huius Regni cives et Athenaeorum alumnos in proximum annum ad certamen literarium invitant, et quaestiones, a singulis Ordines positas, promulgant has: Ab Ordine Medicorum. I. Praemissa theoria respirationis mechanica, quam Magnus proposuit, conspectus exhibeatur historicus idemque criticus disquisitionum ipsam insecutarum, ut pateat, quo pacto functionis illius doctrina deinceps immutata sit. II. Exponatur, quid aliorum, quid propriae disquisitiones morphologicae docuerint circa naturam et ortum partium lypiphthymo variolae vaccinae constituentium harumque vim, quam vocant, contagiosam; tum etiam, si fieret possit, quatenus ipsius efficacitas infringatur, elementis eiusdem a forma nomen habentibus vel omnibus vei pro parte remotis, aut in tubulis capillaribus clausis varius caloris gradu aliave ratione sive mutatis sive deletis. Ad utramque quaestionem patrio sermone respondere licebet. Ab Ordine Theologorum. I. Historia originis Ecclesiae Corinthiae accurate exponatur, atque ex historia originis Christianismi in Palaestina explicetur. II. Inquiratur in indolem atque characterem eloquentiae Bossueti, Oratorum Sacrorum saeculo decimo septimo celeberrimi principis, eo consilio, ut dilucide appareat, non tantum, quid illa periodo Eloquentiae Sacrae inter Eranco-Gallos in genere, atque imprimis Bossueti proprium fuerit, verum etiam, quatenus sublime illud dicendi genus hodiernis Evangelii nunciis exemplo proponi et possit et debeat. Ad utramque quaestionem vernaculo sermone respondere licebit. Ab Ordine Theologorum, Exponatur et tum ex doctrina tum ex rebus iudicatis illustretur locus iuris civilis de dolo malo, huiusque a fraude in causa delicti accurate notentur differentiae. Ab Ordine Disciplinarum Mathematicarum et Physicarum. I. Quaeritur expositio critica principii mechanici, quod vocatur, minimae actionis, imprimis investigationum, recentiore tempore institutarum. (Men vraagt eene kritische beschouwing van het beginsel der kleinste werking, vooral van de onderzoekingen, daarover in den laatsten tijd gedaan). II. Quaeritur expositio critica praecipuarum investigationum quae institutae sunt ad solvendam quaestionem: an corpora viva ex inanimis nasci possint materiis. Addantur autem propria quaedam circa hanc quaestionem experimenta. (Een kritisch overzicht der voornaamste onderzoekingen, gedaan ter beantwoording der vraag: of levende wezens uit levenlooze stoffen kunnen ontstaan, vergezeld van eenige eigene proefnemingen over dit onderwerp). Ab Ordine Literatorum. Quid rerum causas intelligamus, et unde haec notio facta sit, diversis scriptorum sententiis aestimatis, patrio sermone exponatur. Commentationes, latina oratione conscribendae, nisi diserte patrii sermonis mentio facta est, et aliena manu describenda, aut diem X m. Ianuarii a MDCCCLXXIV mittuntur ad Virum Clarissimum tj. HALBERTSMA, qui Senatus Academici acta curabit. Singulae lemmata inscribuntur adiunguntque schedulae obsignatae, scriptorum nomen et praenomen integra continentes, eodemque lemmata extrinsecus distinctae. Ordinum de Commentationibus iudicia pronuntiabuntur, optimarumque commentationum scriptoribus, disquisitione ante instituta, praemia distribuentur ipso die Academiae natali a. MDCCCLXXIV. Bijlage D, JUDICIA ORDINUM PROMULGATA A REGTE ET SENATU ACADEMIAE LUGDUNO-BATAVAE DIES VIII MENSIS FEBRUARIIS ANNI MDCCCLXIII, I. ORDO DISCIPLINARUM MATHEMATICARUM ET PHYSICARUM I. ad quaestionem: Methodae praecipuae, quibus utuntur mathematici in tractandis aequationibus differentiales, ordinis priore altioris, cum duabus variabilibus, inter se comparantur, confusiones exemplis illustrentur. Unum accepit responsium, cui lemma: «Lebe für dich selbst nur dadurch und in so weit als du dabei für die Deinen und für das grosse Ganze lebst» (Hartmann). V. Commentatio haud sane brevis trecentas et quod excurrit paginas explevit. Secundum quaestionem propositam auctor in prima parte methodes communes et hucusque receptas integrationis aequationum differentialium cum duabus variabilibus exponit, quas deinde in secunda parte undique conspectas et expensas inter se comparat. In suprema parte methodi tractantur supplementoriae et denuo inter se ponderantur. Hanc argumenti tractandi methodum secutus, auctor quaestioni plane satisfecit, seque in opere perficiendo bonum praestitit opifcum, qui, quum viribus multum valeat, recta via ad scopum tendat. Facile ex omnibus operis locis colligitur scriptorem maximo cum fructu in multa illustrissimorum virorum et nostri et superioris temporis doctrinae laude praestantium opera incubuisse. Praestitisset fortasse auctorem alias partes paulo latius disposuisse, in aliis recidendis minus parcum fuisse; neque negari potest eum in materia dividenda et in classes redigenda nimium fuisse. Consideratis tarnen latis argumenti fundamentis, haec, quommus in vitiurn auctori vertantur, vetat aequitas. Minime igitur dubitavit Ordo, quin aureo praemio hanc responsum condecoraret. Schedula aperta, auctor innotuit ARENTHIUS BENTHEM, Philosophiae Naturalis Candidatus in Academia Lugduno-Batava. 2. ad quaestionem; Enumeretur, de observationibus et experimentis propriis, evolutie saltem trium Lichenorum indigearum, fronde diversarum, in eam praecipue partem ut solvatur quaestio utrum Lichenes pro individuis organicis habendae sint, an ex Algis quibusdam et Fungis in illis parasiticis componatur. Respensio iconibus et praeparitis necessariis illustratur et adstruatur. unum accepit responsum, lemmate Boilavii inscriptum: „Saus perdre courage Vingt lois sur le metier remettez votre ouvrage.” Responsum Ordini oblatum constat primum conspectu historico diligenter et perspicuum earum rerum, quae ad quaestionem pertinent. In parte secunda continentur propriae scriptoris observationes et experimenta ab ipso facta. In universum apparet scriptorem rem ad quaerendum propositam recte cepisse et rationem inquirendi bene perspexisse et methodum solvendae quaestionis coniunctim cum caeterorum observationibus cum iudicio esse secutum: praeterea in experimentis faciendis sollertia et caute versatum, ut de reperta solutione liquido constare posset. Quamquam his experimentis quaestio non plane soluta est, tamen nobis compertum est illa scriptorum praestitisse omnia quae ab iuvene diligenter et acuto intra temporis illi concessi spatium iure postulare et exspectari possint. Itaque eum praemium meruisse iudicavimus. Aperta schedula auctor prodiit ornatissimus MELCHIOR TREUB, Philosophiae Naturalis Candidatus in Academia Lugduno-Batava. II ORDO PHILOSOPHIAE THEORETICAE ET LITERARUM HUMANIORUM 1. ad quaestionem: «Eene schets der geschiedenis van het Amsterdamsche Tooneel, van de stichting van Coster’s Academie in 1617 tot op den brand van den Schouwburg in 1772», unum accepit responsum, hoe lemmate inscriptum: «De geschiedenis van het Amsterdamsche Tooneel is die van het Tooneel in Nederland in het algemeen» (a. van Halmael Jr.). Huius commentationis auctor rem strenue egit. Argumentum quidem in angustiores, quam quis vellet, fines coarctavit, cum de poëseos dramaticae historia parcius tantum egerit, totus fere in exponenda ipsi theatri Amstelodamensis historia. Hanc vero, quam utique ipsa quaestionis verba primario loco postulabant, tam laudabili industria indagavit, tam copiose et accurate pertractavit, ut vix quidquam alicuius momenti desiderari videatur. Fontibus, unde hauriendum erat, usus est tantum non omnibus, etiam ineditis, ex Orphanotrophei Amstelodamensis tabulario desumtis; quo factum ut ad illustrandas varias argumenti partes baud pauca nova attulerit. In rebus autem exponendis ingenium ostendit ad studia literaria egregie accommodatum nee critica facultate destitutum. Accedit oratio pura et satis tersa, si paucas exceptis maculas, non tarnem tales quae lectorem nimis offendant. Quorum omnium ratione habita Ordo hanc commentationem aureo praemio dignam iudicavit. Scriptor autem, aperta schedula, repertus est et postea examine Instituto probatus CHRISTIANUS NICOLAUS WIJBRANDS, in Seminario Theologico in Athenaeo illustri Amstelodamensi Theologiae Studiosus. 2. Ad alteram quaestionem: «Detur descriptio topographica urbis Bagdad inde ab urbe condita ad annum Hidsjrae 656.» unum iterum accepit responsum lingua vernacula conscriptum, ornatum lemmate Arabico, summo e Jakubii Kitab al-Bilad, p. 3, Auctor in praefatione dixit, sibi, quippe variis negotiis distracto, tempus defuisse quominus dissertationem ita perficeret ut ipsi satisfacere posset. Quod non esse meram excusationem et captationem benevolentiae patet. Nam iuxta plurimos scriptorum Arabicorum locos recte expiicatos, unus et alter occurrunt, in quorum interpretatione negligentius versatus est auctor. Licet praecipuos fontes adhibuerit, numerus facile nee sine fructu augeri potuisset; et quamvis plerumque accurate legerit, non omnia e libris quos consultavit eruit, quae inquisitionem promovere potuissent. Idem denique ostendit stilus passim neglectus. Haec vero leviora visa sunt. Novum enim argumentum auctori tractandum erat, materiem nullam paratam inveniebat, sed undecumque congeri debebat et fere solum e scriptobius Arabicis, quorum interpretatio linguae Arabicae peritiam baud mediocrem postulabat. Quas difficultates feliciter vicit. Structura operis probe ordinata est, materies bene distributa, atque multae quaestiones intricatae recte et interdum ingeniose solutae sunt. Dissertatio itaque fundamentum fieri potest historiae elaboratae urbis Khalifarum, cui conscribendae auctorem aliquando parem futurum esse, Ordo augurari non dubitavit. Censuit ergo hanc responsum, licet non omnibus numeris perfectum et absolutum, tamen tamquam specimen acuriminis, eruditionis et diligentiae auctoris, praemio aureo ornari posse. Quo facto decreto, schedula, lemmate Arabico eodem quo dissertatio inscripta, aperta est et prodiit auctor MARTINUS THEODORUS HOUTSMA, Theologia Candidatus in Academia Lugduno-Batava 111. ORDO MEDICORUM ad quaestionem: «Quaeritur quid observationum et experimentorum auctoritate censendum sit de vi physiologica, quam sales ex chinino parati exercent in actionem cordis et in corporis temperaturam; tum etiam, quomodo effectus isti prohibiliter explicandi sint,» non nisi unum accepit responsum, lemmate ornatum: «Une pareille entreprise est attrayante, mais pleine de difficultés» (Marey), cuius tamen auctorem ab Omni parte laude dignum esse existimavit. Perquam diligenter quippe, quaecumque ab aliis iam observata aut de industria investigata erant, tum sedulo et satis copiose memoravit, tum etiam in hoc aliorum labore aestimando non mediocrem sani et exercitati iudicii vim declaravit. Tandem in solvenda quaestione gravissima non solum, quae prins iam innotuerant, diligenter indicavit, sed ipse ea, qua perest, sedulitate nova et ad lucem praebendam apta instituit experimenta. Quae cum ita sint, neutiquam dubitavit Facultas, quin acceptae commentationis scriptori praemium aureum adsignandum esse declararet. Ex aperta autem schedula auctor prodiit CASPARUS HENRICUS KUHN Medicine Candidatus in Athenaeo illustri Amstelodamensi. IV. ORDO JURISCONSULTORUM 1. ad quaestionem: «Vraagt een historisch-critisch overzicht van de leer der Volkssouvereiniteit, zooals die, sedert de dagen van Hugo de Groot tot op onzen tijd, meer bijzonder in Europa, is opgevat en ontwikkeld, aanbevolen of bestreden.» duas acceptationes, patrio sermone conscriptas, alteram lemmate insignitam: «Pessima res publica, ubi plurimum valent plurimi,» alteram lemmate: «Gardez-vous donc de ceux, qui disent: liberté! liberté! et qui la détruisent par leurs œuvres.» Harum commentationum auctores, etsi in exponenda de republica sententia in diversas partes abeant, methodum tamen baud magnopere dissimilem sequuntur. Censebat Ordo, in eiusmodi argumento tractando hanc viam ineundam fuisse, ut variae deinceps exponerentur et diiudicarentur sententiae, quibus summum in republica imperium derivetur sive e singulorum civium iure privato, sive e lege quadam divina, sive ex ipsa natura officiorum, quae civitati incumbunt. Aliter placuit auctoribus. Chronologico scilicet ordine egerunt de viris doctis, qui, inde ab Hugone Grotio, quaestionem propostam explicare conati sunt. Et hac autem methodo vitia utrique commentationi communia fluxerunt. Primum inutili earumdem rerum repetitione disputationes iusto longioris factae multaque in umbra posita sunt, quae illustrari debuissent. Deinde in deligendis scriptoribus, quos referunt, neutri prudenti consilio usus est. Multa attulerunt quae praeteriisse satius fuisset; multa omiserunt quae omitti non oportuisset. Denique, licet concedamus, philosophorum, qui in ensum veniant, placita plerumque accurate esse relata, in iudicio tamen de singulis ferendo aequitatem desideravimus, quae, ex ipsorum fontium studio orta, suum cuique tribuat. Imo vero Rossavii de pacto sociali doctrinam non tam acute explorarunt, quam argumenti natura exigat. Salvo hoe Ordinis iudicium, baud pauca tamen sunt, quae in utraque commentatione laudabilia videantur. Hand raro agnovimus subactum utriusque auctoris iudicium in exponendis quae in aliis scriptoribus desiderentur. Ab hac praesertim parte laudari meretur prior commentatio, quae praeterea non docte tantum sed etiam eleganter est conscripta. Adde quod scriptor validis argumentis lucide ostendit, quaenam sibi ipsi sententia potissimum probetur; quamquam non est dissimulandum minus eum nobis satisfecisse, ubi in extrema operis parte Stahlii doctrinam redarguit. Alterius autem commentationis scriptor, ad finem properans, quo magis progreditur, eo minus lectoribus placet et sibi quoque minus fortasse aliquando placebit. Admiratur Stahlium, nee tamen ostendere conatur, quibus fundamentis eius doctrina nitatur, ut adeo, quid ipse sentiat coniici fortasse possit, certo sciri nequeat. Ordo igitur censuit, neutri scriptori aureum praemium esse tribuendum. Sed tamen intelligeret permulta laudabilia inesse priori commentationi, alteram autem, si minus multa, tamen nonnulla probabilia continere, decrevit prioris responsi scriptori argenteum praemium tribuere, alterius vero auctorem honorifico testimonio ornare, et quo, quam strenue rem gesserit, appareat. Hoe decretum cum ad omnium notitiam perferretur, scriptores rogati sunt, ut Ordini nomen suum profiterentur. Quo facto, prioris commentationis auctor prodiit BERNARDUS GORNELIUS JOHANNES LOADER, Juris Candidatus in Athenaeo Illustri Amstelodamensi; posterius commentationis DAMMES PAULUS DIDERIGUS FABIUS, Juris Candidatus in Academia Lugduno-Batava. V. ORDO THEOLOGORUM Ad quaestionem: (Exponatur et aegistimetur Kantii doctrina de imperativo categorico,) unum accepit responsum, patrio sermone conscriptum et insignitum poetae verbis: «Leven alleen is de school van het leven.» Auctor huius disputationis industriae quidem et ingenii acuminis specimina dedit minima contemnenda, at eorum quae in quaestione ab Ordine proposita requiruntur neutrum satis praestitit, neque accuratam Kantii doctrinae expositionem, neque justam illius aestimationem. Libri Kantii c. t. Grundlegung zur Metaphysik der Sitten conspectum exhibet, criticis observationibus hic illic interruptum. Quoniam vero alios Kantii libros et disputationes aut prorsus negligit aut rarius in usum suum convertit, philosophi mentem interdum non assequitur neque eo pervenit, ut Ethices Kantianae lucidam imaginem lectorum oculis proponat. Sed praesertim in aestimanda doctrina de imperativo categorico a vero aberrat. Systemata, quibus Kantius suum opposuit, ne attingit quidem, neque igitur locum indicat, quem in disciplinae moralis historia Kantius tenet. Contra longus est in explicanda et vindicanda sua ipsius de Ethica sententia, Millii Utilitarianismi maxime cognata. Quam, per tertiam fere disputationis partem expositam et commendatam, dein tanquam normam adhibet ad quam Kantii doctrinam exigat. Hanc viam secutus fieri aliter vix potuit, quin iudicium ferret saepe iniquum et niorde rario acerbius in Kantium inveheretur. Quum igitur primario suo offici non satisfecerit, ea quae ceteroquin probabiiiter et acute ab auctore disputata sint Ordinem inducere non potuerunt, ut praestituerit illi decerneret. Sijlage E TITELS DER WERKEN, welke in het afgelopen jaar door de Hoogleeraren der Utrechtse Hoogeschool zijn uitgegeven. Door Prof. J. J. Doedes; In de Stemmen voor Waarheid en Vrede, 1873. Merkwaardigheden uit den Oude-Boeken-Schat: XVI. Het over John Eliot's Nippmoeksche Bijbelvertaling en Johannes Leusden’s aan hem opgedragen Hebraaks-Engelsch Psalmboek. XVII. David Mostart, openbaar Notaris te Amsterdam, als verbeteraar van het Hervormd Kerkgezang herdacht. 