None
62011TJ0229




ARREST VAN HET GERECHT (Vierde kamer)
13 maart 2013 (
*1
)
„Regeling kosten en vergoedingen van leden van het Europees Parlement — Aanvullende pensioenregeling — Besluiten houdende afwijzing van verzoeken om toepassing van vóór wijziging van regeling voor aanvullend pensioen in 2009 geldende bepalingen — Exceptie van onwettigheid — Verkregen rechten — Gewettigd vertrouwen — Evenredigheid — Gelijke behandeling”
In de gevoegde zaken T-229/11 en T-276/11,

Lord Inglewood, wonende te Penrith (Verenigd Koninkrijk), en de tien andere verzoekers wier namen in de bijlage worden genoemd, vertegenwoordigd door S. Orlandi, A. Coolen, J.-N. Louis, É. Marchal en D. Abreu Caldas, advocaten,
verzoekers in zaak T-229/11,

Marie-Arlette Carlotti, wonende te Marseille (Frankrijk), vertegenwoordigd door S. Orlandi, A. Coolen, J.-N. Louis, É. Marchal en D. Abreu Caldas, advocaten,
verzoekster in zaak T-276/11,
tegen

Europees Parlement, vertegenwoordigd door N. Lorenz, M. Windisch en K. Pocheć, als gemachtigden,
verweerder,
betreffende verzoeken tot nietigverklaring van de besluiten van het Europees Parlement houdende weigering om verzoekers hun vrijwillig aanvullend pensioen hetzij vervroegd, hetzij op de leeftijd van 60 jaar, hetzij gedeeltelijk in de vorm van een forfaitair bedrag toe te kennen,
wijst HET GERECHT (Vierde kamer),
samengesteld als volgt: I. Pelikánová (rapporteur), president, K. Jürimäe en M. van der Woude, rechters,
griffier: C. Kristensen, administrateur,
gezien de stukken en na de terechtzitting op 7 november 2012,
het navolgende

Arrest


Toepasselijke bepalingen






1


Het Bureau van het Europees Parlement (hierna: „Bureau”) is een orgaan van het Europees Parlement. Artikel 22, lid 2, van het reglement van het Parlement, getiteld „Taken van het Bureau”, bepaalt, in de ten tijde van de feiten toepasselijke versie (PB 2005, L 44, blz. 1), dat het Bureau besluiten neemt van financiële, organisatorische en administratieve aard over, onder meer, aangelegenheden die de leden van het Europees Parlement betreffen.
 2


Uit dien hoofde heeft het Bureau de regeling kosten en vergoedingen van de leden van het Europees Parlement vastgesteld (hierna: „regeling KVL”).
3


Op 12 juni 1990 heeft het Bureau de regeling inzake het (vrijwillig) aanvullend pensioen voor de leden van het Europees Parlement vastgesteld (hierna: „regeling van 12 juni 1990”), die als bijlage VII aan de regeling KVL is gehecht.
4


De regeling van 12 juni 1990, in de versie die in maart 2009 gold, bepaalde onder meer:
„Artikel 1

1.   Hangende de goedkeuring van een statuut van de leden en onverminderd de pensioenrechten uit hoofde van de bijlagen I en II, hebben leden van het Europees Parlement die ten minste twee jaar de vrijwillige pensioenbijdrage hebben betaald, na ambtsbeëindiging tot aan hun overlijden recht op een pensioen vanaf de eerste dag van de kalendermaand die volgt op de datum waarop zij de 60-jarige leeftijd hebben bereikt.
[...]

Artikel 2

1.   Het pensioen bedraagt 3,5 % van 40 % van de basisbezoldiging van een rechter bij het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen voor elk volledig ambtsjaar en 1/12 van dat bedrag voor elke volledige maand.
2.   Het maximale pensioen bedraagt 70 % (en het minimale pensioen 10,5 %) van 40 % van de basisbezoldiging van een rechter bij het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen.
3.   Het pensioen wordt berekend en uitgekeerd in euro.
 Artikel 3

Voormalige leden of leden die hun ambtsperiode beëindigen vóór hun 60e jaar kunnen verzoeken dat hun pensioen onmiddellijk, of op enig tijdstip tussen beëindiging van de ambtsperiode en het bereiken van de 60-jarige leeftijd, wordt uitbetaald, op voorwaarde dat zij niet jonger dan 50 jaar zijn. In dit geval bestaat het pensioen uit het bedrag berekend op basis van artikel 2, lid 1, vermenigvuldigd met een coëfficiënt die wordt bepaald op grond van de leeftijd van het lid op het moment dat hij zijn pensioen begint te trekken, zoals weergegeven in onderstaande tabel: [...]

Artikel 4


(Betaling van een gedeelte van het pensioen in de vorm van een forfaitair bedrag)

1.   Een maximumdeel van 25 % van het op grond van artikel 2, lid 1, berekende pensioen kan als forfaitair bedrag worden uitbetaald aan bij de vrijwillige pensioenregeling aangesloten leden of voormalige leden.
2.   Een aanvraag om van deze mogelijkheid gebruik te maken moet worden ingediend voordat tot uitkering van het pensioen wordt overgegaan, en kan niet worden herroepen.
3.   Afhankelijk van het in lid 1 hierboven vastgelegde maximum heeft de uitbetaling van een forfaitair bedrag niet tot gevolg dat de pensioenaanspraken van overlevende echtgenoot of ten laste komende kinderen worden aangetast of verminderd.
4.   Het forfaitaire bedrag wordt berekend afhankelijk van de leeftijd die het Parlementslid heeft op het moment waarop tot uitkering van het pensioen wordt overgegaan, overeenkomstig de volgende tabel: [...]
5.   Het forfaitair bedrag wordt berekend en betaald in euro. Uitbetaling geschiedt voordat het Parlementslid voor het eerst pensioen ontvangt.
 [...]”








5


Het aanvullend pensioenfonds is tot stand gekomen door de oprichting van de vzw „Pensioenfonds – leden van het Europees Parlement” (hierna: „vzw”) door de quaestoren van het Europees Parlement. De vzw heeft op haar beurt een beleggingsvennootschap met veranderlijk kapitaal (bevek) naar Luxemburgs recht opgericht, het „Pensioenfonds – Leden van het Europees Parlement, bevek” (hierna: „bevek”), die met het technisch beheer van de beleggingen werd belast.
6


Het statuut van de leden van het Europees Parlement is vastgesteld bij besluit 2005/684/EG, Euratom van het Europees Parlement van 28 september 2005 (PB L 262, blz. 1; hierna: „statuut van de leden”) en is in werking getreden op 14 juli 2009, de eerste dag van de zevende zittingsperiode.
7


Het statuut van de leden heeft een definitief pensioenstelsel voor de leden van het Parlement in het leven geroepen, dat recht geeft op een ouderdomspensioen bij het bereiken van de leeftijd van 63 jaar, zonder dat zij hiervoor bijdragen dienen te betalen.
8


Het statuut van de leden voorziet in overgangsbepalingen voor het aanvullend pensioenstelsel. Artikel 27 van dat statuut bepaalt in dat verband:
„1.   Na inwerkingtreding van dit statuut, blijft het door het Europees Parlement ingestelde vrijwillige pensioenfonds gehandhaafd voor leden of voormalige leden die in dit fonds reeds rechten of aanspraken hebben verworven.
2.   De verworven rechten en aanspraken blijven in volle omvang bestaan. Het Parlement kan vereisten en voorwaarden voor het verwerven van nieuwe rechten of aanspraken vastleggen.
3.   Leden die de [bij het statuut vastgestelde] vergoeding ontvangen, kunnen geen nieuwe rechten of aanspraken in het vrijwillige pensioenfonds verwerven.
4.   Dit fonds staat niet open voor leden die na de inwerkingtreding van dit statuut voor het eerst tot lid van het Parlement zijn gekozen.
 [...]”








9


Bij besluiten van 19 mei en 9 juli 2008 heeft het Bureau de uitvoeringsbepalingen van het statuut van de leden van het Europees Parlement (PB 2009, C 159, blz. 1; hierna: „uitvoeringsbepalingen”) vastgesteld. Op grond van artikel 73 hiervan traden de uitvoeringsbepalingen in werking op de dag van inwerkingtreding van het statuut van de leden, te weten op 14 juli 2009.
10


Artikel 74 van de uitvoeringsbepalingen bepaalt dat de regeling KVL, met uitzondering van de overgangsbepalingen van titel IV, wordt ingetrokken op de dag waarop het statuut van de leden in werking treedt.
11


Artikel 76 van de uitvoeringsbepalingen („Aanvullend pensioen”) bepaalt:
„1.   De uitkering van (vrijwillige) aanvullende ouderdomspensioenen die uit hoofde van bijlage VII van de regeling KVL zijn toegekend en die de rechthebbenden vóór de datum van inwerkingtreding van het statuut reeds genoten, wordt overeenkomstig die bijlage voortgezet.
2.   De pensioenrechten die vóór de datum van inwerkingtreding van het statuut overeenkomstig bijlage VII zijn opgebouwd, blijven in stand. De betaalbaarstelling geschiedt volgens de in die bijlage vermelde voorwaarden.
3.   De in 2009 verkozen leden kunnen na inwerkingtreding van het statuut en in overeenstemming met bovengenoemde bijlage VII nieuwe rechten verwerven indien zij:





a)


tijdens een voorafgaande zittingperiode reeds lid waren; en








b)


binnen het aanvullende pensioenstelsel reeds rechten hebben verworven of aan het verwerven zijn; en








c)


voor wie de lidstaat waar zij verkozen zijn, een uitzonderingsregeling heeft getroffen overeenkomstig artikel 29 van het statuut, of die zelf krachtens artikel 25 van het statuut voor de nationale pensioenregeling hebben gekozen; en die








d)


geen recht op een nationaal of Europees pensioen hebben uit hoofde van hun mandaat van lid van het Europees Parlement.
 4.   De ten laste van het lid komende premies voor het aanvullende pensioenfonds worden uit zijn eigen middelen bekostigd.”








12


Op 9 maart 2009 heeft het Bureau, na te hebben vastgesteld dat de financiële situatie van het aanvullend pensioenfonds was verslechterd, besloten:





—


„een werkgroep te benoemen [...] die zal bijeenkomen met vertegenwoordigers van de raad van bestuur van het vrijwillig pensioenfonds om de situatie te beoordelen;








—


met onmiddellijke ingang dat voorlopig en bij wijze van voorzorgsmaatregel de mogelijkheid om gebruik te maken van de artikelen 3 en 4 van bijlage VII van de regeling KVL wordt opgeschort;








—


dat deze voorzorgsmaatregelen door het Bureau op een volgende vergadering zullen worden herzien in het licht van de vastgestelde feiten en de uitkomst van de contacten en de bevindingen van de werkgroep.”











13


Op 1 april 2009 heeft het Bureau besloten de regeling van 12 juni 1990 te wijzigen (hierna: „besluit van 1 april 2009”). De wijzigingen behelzen met name de volgende maatregelen:





—


verhoging van de pensioenleeftijd van 60 tot 63 jaar met ingang van de eerste dag van de zevende zittingsperiode, 14 juli 2009 (artikel 1 van de regeling van 12 juni 1990);








—


afschaffing, met onmiddellijke ingang, van de mogelijkheid om een deel van de pensioenrechten in de vorm van een forfaitair bedrag uit te betalen (artikel 3 van de regeling van 12 juni 1990);








—


afschaffing, met onmiddellijke ingang, van de mogelijkheid om vanaf de leeftijd van 50 jaar vervroegd uit te treden (artikel 4 van de regeling van 12 juni 1990).
 14


In de eerste en de tweede overweging van de considerans van het besluit van 1 april 2009 worden als redenen voor deze maatregelen genoemd een beduidende verslechtering van het pensioenfonds door de gevolgen van de huidige financiële en economische crisis, en de verwachting dat het fonds na de inwerkingtreding van het statuut van de leden in juli 2009, wegens de stopzetting van de bijdragebetaling door de leden en de ontoereikende beleggingsopbrengsten, vanaf 2010 niet over voldoende middelen zal beschikken om aan zijn betalingsverplichtingen te voldoen, met als gevolg dat het fonds activa zal moeten afstoten. Er moeten dus maatregelen worden genomen om een maximale liquiditeitspositie van het fonds in stand te houden.
Voorgeschiedenis van het geding






15


Verzoekers, Lord Inglewood en de tien andere verzoekers wier namen in de bijlage worden genoemd, alsmede Marie-Arlette Carlotti, zijn leden van het Parlement. In die hoedanigheid waren zij aangesloten bij de aanvullende pensioenregeling en hebben zij gedurende verschillende tijdvakken vóór juli 2009 bijdragen betaald aan het fonds.
16


Bij verzoekschriften, ingediend ter griffie van het Gerecht op respectievelijk 19 mei en 10 augustus 2009, hebben verzoekers beroepen ingesteld strekkende tot nietigverklaring van de besluiten van 9 maart 2009 (zie punt 12 hierboven) en 1 april 2009. Bij beschikking van 15 december 2010, Albertini e.a./Parlement (T-219/09 en T-326/09, Jurispr. blz. II-5935), heeft het Gerecht deze beroepen niet-ontvankelijk verklaard met name op grond dat verzoekers niet individueel waren geraakt door het besluit van 1 april 2009, dat een handeling van algemene strekking was.
17


Bij tussen 20 januari en 15 maart 2011 aan het Parlement gerichte brieven hebben verzoeksters verzocht om toekenning van hun aanvullend pensioen op grond van de regeling die van toepassing was vóór de vaststelling van het besluit van 1 april 2009.
 18


Met name Georges Berthu, Guy Bono, Marie-Arlette Carlotti, Brendan Donnelly, Catherine Guy-Quint, William Richard Inglewood, Nicole Thomas-Mauro, Gary Titley, Vincenzo Viola en Maartje van Putten hebben om toekenning van het pensioen vanaf de leeftijd van 60 jaar gevraagd. David Robert Bowe en Christine Margaret Oddy hebben verzocht om toekenning van het vervroegde pensioen (vanaf de leeftijd van 56 jaar in het geval van Bowe en zonder vermelding van het juiste tijdstip in het geval van Oddy). Bovendien heeft Bowe tevens verzocht, zijn aanvullend pensioen gedeeltelijk in de vorm van een forfaitair bedrag te ontvangen. Donnelly, Inglewood, Oddy en Titley hebben verklaard dat zij eveneens overwogen om betaling van een deel van hun pensioen in de vorm van een forfaitair bedrag te verzoeken, zonder op dat ogenblik uitdrukkelijk een dergelijk verzoek te hebben geformuleerd.
19


Bij tussen 10 februari en 28 maart 2011 door het Parlement toegestuurde brieven zijn verzoekers in kennis gesteld van de afwijzing van hun verzoeken (hierna: „bestreden besluiten”). In deze brieven herinnerde het hoofd van de eenheid „Bezoldiging en Sociale Rechten van de leden” van het Parlement er onder meer aan dat bij het besluit van 1 april 2009 de pensioenleeftijd voor de voormalige leden was opgetrokken van 60 tot 63 jaar en de mogelijkheid om een deel van het pensioen in de vorm van een forfaitair bedrag te laten uitbetalen was afgeschaft.
Procesverloop en conclusies van partijen






20


Bij verzoekschriften, neergelegd ter griffie van het Gerecht op respectievelijk 20 april en 31 mei 2011, hebben verzoekers de onderhavige beroepen ingesteld.
21


Bij beschikking van 15 september 2011 heeft de president van de Vierde kamer van het Gerecht, de partijen gehoord, de onderhavige zaken gevoegd voor de schriftelijke en de mondelinge behandeling en voor het arrest.
 22


Op 5 respectievelijk 17 oktober 2012 hebben verzoekers en het Parlement ten vervolge op een door het Gerecht vastgestelde maatregel tot organisatie van de procesgang een aantal documenten overgelegd en geantwoord op de vragen van het Gerecht.
23


Op 29 oktober 2012 heeft het Gerecht in het kader van een maatregel tot organisatie van de procesgang het Parlement een aantal vragen gesteld met het verzoek daarop ter terechtzitting mondeling te antwoorden.
24


Verzoekers verzoeken het Gerecht:





—


het besluit van 1 april 2009 onwettig te verklaren;








—


de bestreden besluiten nietig te verklaren;








—


het Parlement te verwijzen in de kosten.
25


Het Parlement verzoekt het Gerecht:





—


de beroepen te verwerpen;








—


verzoekers te verwijzen in de kosten.
In rechte






26


Ter ondersteuning van hun beroepen werpen verzoekers een exceptie van onwettigheid op tegen het besluit van 1 april 2009 en voeren zij vijf middelen aan ter ondersteuning van die exceptie van onwettigheid, te weten, ten eerste schending van hun verkregen rechten, van het rechtszekerheidsbeginsel en van het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen, ten tweede schending van het evenredigheidsbeginsel en van het beginsel van gelijke behandeling, ten derde schending van artikel 29 van de regeling KVL, ten vierde een kennelijk onjuiste beoordeling, en ten vijfde schending van de goede trouw bij de uitvoering van overeenkomsten.
 27


In dit verband dient erop te worden gewezen dat de inhoud van de bestreden besluiten, te weten de weigering om verzoekers hun aanvullend pensioen op de leeftijd van 60 jaar, vervroegd of gedeeltelijk in de vorm van een forfaitair bedrag toe te kennen, wordt bepaald door het besluit van 1 april 2009, waarbij deze mogelijkheden zijn afgeschaft. Bijgevolg zijn de bestreden besluiten verknochte besluiten en kunnen de beroepen slechts slagen indien de exceptie van onwettigheid gegrond is. Als daarentegen met betrekking tot het besluit van 1 april 2009 geen enkele onwettigheid kan worden vastgesteld, moeten de beroepen worden verworpen.
Het eerste middel: schending van de verkregen rechten, van het rechtszekerheidsbeginsel en van het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen






28


Het eerste middel van verzoekers bestaat uit twee onderdelen, te weten ten eerste schending van hun verkregen rechten en ten tweede schending van het rechtszekerheidsbeginsel en van het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen.
 Het eerste onderdeel: schending van de verkregen rechten van verzoekers





29


Verzoekers beroepen zich op de rechtspraak van de Unie volgens welke het in beginsel niet mogelijk is verkregen rechten aan te tasten. Volgens hen is de verhoging van de pensioenleeftijd tot 63 jaar in strijd met artikel 27, lid 2, van het statuut van de leden (zie punt 8 hierboven). Zij zijn van mening dat zij vóór 1 april 2009 recht op een aanvullend pensioen hadden verkregen. Dat recht zou immers zijn ontstaan nadat gedurende het minimumtijdvak bijdragen waren betaald, en de wijzen waarop dit recht kan worden genoten, zouden dus moeten worden bepaald volgens de regels voor de vaststelling van dat pensioen neergelegd in de destijds geldende bepalingen van de regeling van 12 juni 1990. In repliek voegen zij daaraan toe dat volgens het arrest van het Gerecht van 18 oktober 2011, Purvis/Parlement (T-439/09, Jurispr. blz. II-7231), het besluit van 1 april 2009 niet van toepassing is op de acht verzoekers die hun ambt van lid van het Parlement vóór 2009 hadden beëindigd, omdat deze op het tijdstip van de beëindiging van hun ambt reeds recht op het pensioen zouden hebben verkregen.
30


Het Parlement voert, zakelijk weergegeven, aan dat de in de regeling van 12 juni 1990 bepaalde voorwaarden voor het verkrijgen van het recht op een aanvullend pensioen cumulatief zijn en dat het recht op pensioen dus pas ontstaat wanneer aan alle voorwaarden is voldaan.
31


Aangezien verzoekers betogen dat het besluit van 1 april 2009 inbreuk heeft gemaakt op hun verkregen rechten, dient allereerst te worden uitgemaakt of zij op de datum van inwerkingtreding van dat besluit daadwerkelijk recht op het aanvullend pensioen hadden verkregen.
 32


In dit verband dient eraan te worden herinnerd dat het besluit van 1 april 2009 een algemene strekking heeft en dus een regelgevende handeling is, aangezien het van toepassing is op alle parlementsleden die bij de aanvullende pensioenregeling waren aangesloten of zich in de toekomst daarbij zouden aansluiten (beschikking Albertini e.a./Parlement, aangehaald in punt 16 hierboven, punt 42). Als niet tot een adressaat gerichte handeling van algemene strekking hoefde dat besluit niet individueel ter kennis te worden gebracht, maar moest het worden bekendgemaakt om in werking te treden. Een fundamenteel beginsel in de rechtsorde van de Europese Unie eist immers dat een overheidsbesluit niet aan de justitiabelen kan worden tegengeworpen voordat deze ervan kennis hebben kunnen nemen (arrest Hof van 25 januari 1979, Racke, 98/78, Jurispr. blz. 69, punt 15).
33


Aangezien het niet ging om een handeling waarvoor artikel 254 EG voorzag in bekendmaking in het Publicatieblad, moet elke andere nuttige vorm van bekendmaking voldoende worden geacht. Zoals het Parlement betoogt, moet worden aanvaard dat, aangezien het besluit van 1 april 2009 een handeling van interne organisatie was, het aan de belanghebbenden ter kennis werd gebracht volgens de binnen de instelling geldende regels voor dergelijke maatregelen. In dit verband dient erop te worden gewezen dat het Hof reeds heeft geoordeeld dat een wijziging van een bijlage bij de regeling KVL op de gebruikelijke wijze van interne communicatie van het Parlement aan de zittende leden kon worden meegedeeld, en de betrokken leden niet individueel, met ontvangstbevestiging, ter kennis moest worden gebracht (arrest Hof van 29 april 2004, Parlement/Ripa di Meana e.a., C-470/00 P, Jurispr. blz. I-4167, punten 67 en 70).
 34


In dit verband dient te worden geoordeeld dat een bekendmaking op het intranet van het Parlement volgens de gebruiken bij het Parlement voor de zittende leden voldoende was. Voor de voormalige leden, die geen toegang meer hebben tot het intranet van het Parlement, was daarentegen een bekendmaking op internet noodzakelijk. Onderzocht dient dus te worden wanneer in het onderhavige geval een dergelijke bekendmaking is gebeurd.
35


In zijn antwoorden op vragen van het Gerecht heeft het Parlement ten eerste verklaard dat de notulen van de vergadering van het Bureau van 1 april 2009 waarin het besluit van 1 april 2009 besloten ligt, op 11 mei 2009 in alle taalversies op haar intranetsite waren geplaatst. Ten tweede heeft het Parlement verklaard dat dit besluit vanaf 12 of 13 mei 2009 beschikbaar was op zijn internetsite, behalve de Deense en de Slowaakse taalversie ervan, die pas op 27 mei 2009 beschikbaar waren. Deze verklaringen, gestaafd met schermkopieën waaruit blijkt dat de betrokken documenten op de genoemde data waren gecreëerd of gewijzigd, zijn door verzoekers niet betwist.
36


Bijgevolg dient afwijzend te worden beslist op het argument van verzoekers, dat het besluit van 1 april 2009 hun niet kan worden tegengeworpen omdat het niet in de vereiste vorm ter kennis is gebracht.
 37


Het Gerecht is van oordeel dat het Parlement dus rechtens genoegzaam heeft aangetoond dat het besluit van 1 april 2009 op 11 mei 2009 op zijn intranetsite en op 13 en 27 mei 2009, naargelang van de taalversies, op zijn internetsite was bekendgemaakt. Als handeling van algemene strekking diende dit besluit zowel om redenen van rechtszekerheid als om redenen van gelijke behandeling op hetzelfde tijdstip in werking te treden voor alle justitiabelen wier rechtspositie het raakt (zie in die zin arrest Hof van 17 maart 2011, AJD Tuna, C-221/09, Jurispr. blz. I-1655, punt 113). Daarbij komt dat, aangezien een handeling slechts aan een justitiabele kan worden tegengeworpen indien deze er kennis van heeft kunnen nemen, zoals in punt 32 hierboven in herinnering is gebracht, hiervoor de datum moet genomen waarop de laatste betrokken justitiabele daarvan kennis heeft kunnen nemen.
38


Bijgevolg dient te worden vastgesteld dat, gelet op de omstandigheden van het geval en in het bijzonder op het feit dat een aantal door het besluit van 1 april 2009 geraakte personen geen toegang meer hadden tot de interne communicatiemiddelen van het Parlement, dit besluit voor alle bij de aanvullende pensioenregeling aangesloten personen in werking is getreden op 27 mei 2009. Bijgevolg dient te worden onderzocht of verzoekers op die datum rechten hadden verkregen.
39


In dit verband dient onderscheid te worden gemaakt tussen het recht op het „normaal” aanvullend pensioen op de leeftijd van 60 jaar enerzijds, en het recht op een vervroegd aanvullend pensioen vanaf de leeftijd van 50 jaar en het recht op betaling van een deel van het pensioen in de vorm van een forfaitair bedrag anderzijds.
 – Het recht op het aanvullend pensioen op de leeftijd van 60 jaar





40


Overeenkomstig artikel 1, lid 1, van de regeling van 12 juni 1990 (zie punt 4 hierboven) „hebben leden van het Europees Parlement die ten minste twee jaar de [aanvullende pensioenbijdrage] hebben betaald, na ambtsbeëindiging tot aan hun overlijden recht op een pensioen vanaf de eerste dag van de kalendermaand die volgt op de datum waarop zij de 60-jarige leeftijd hebben bereikt.” Uit deze formulering blijkt duidelijk dat, om recht op het aanvullend pensioen te verkrijgen, het lid van het Parlement cumulatief moet voldoen aan alle genoemde voorwaarden, te weten ten eerste ten minste twee jaar de aanvullende pensioenbijdrage hebben betaald, ten tweede zijn ambt hebben beëindigd, en ten derde de leeftijd van 60 jaar hebben bereikt. Een lid of voormalig lid van het Parlement krijgt dus recht op het aanvullend pensioen wanneer het voldoet aan de laatste van deze voorwaarden, ongeacht welke voorwaarde de laatste is.
 41


Aan deze conclusie wordt niet afgedaan door het arrest Purvis/Parlement, aangehaald in punt 29 hierboven. Verzoekers beroepen zich in het bijzonder op punt 37 van dit arrest, dat luidt als volgt:
„Volgens het Gerecht moet 14 juli 2009 [als relevante datum voor het bepalen van het recht dat van toepassing is ter zake van verzoekers recht op het pensioen] worden aangehouden. Immers, het feit dat het recht op aanvullend pensioen doet ontstaan, wordt in artikel 1, lid 1, van de regeling van 12 juni 1990 omschreven als de dag waarop de betrokkene zijn ambt van Parlementslid beëindigt [...], hetgeen niet door de partijen wordt betwist. Bovendien heeft verzoeker zijn ambt op die datum beëindigd. [...] De datum waarop verzoeker zijn pensioenrechten verkreeg, 14 juli 2009, moet daarom worden aangehouden als relevante datum voor de vaststelling van het in casu toepasselijke recht.”








42


In dit verband kan de tweede zin van dit punt, wanneer hij los van zijn context wordt gelezen, inderdaad de indruk wekken dat de beëindiging van het ambt van lid van het Parlement op zichzelf het recht op aanvullend pensioen doet ontstaan, doch uit de context en de andere punten van dat arrest blijkt dat deze zin geen algemeen beginsel bevat, doch slechts ziet op de concrete omstandigheden van het beslechte geval, waarin de beëindiging van het ambt van lid van het Parlement de laatste van de in artikel 1, lid 1, van de regeling van 12 juni 1990 vermelde voorwaarden was waaraan de verzoeker diende te voldoen.
 43


Ten eerste berust de tweede zin van punt 37 van het arrest Purvis/Parlement, aangehaald in punt 29 hierboven, immers op artikel 1, lid 1, van de regeling van 12 juni 1990 – ook al wordt dit niet woordelijk aangehaald – waarin, zoals in punt 40 hierboven in herinnering is gebracht, drie cumulatieve voorwaarden voor het verkrijgen van het recht op het aanvullend pensioen worden gesteld.
44


Ten tweede wordt in de eerste zin van punt 38 van het arrest Purvis/Parlement, aangehaald in punt 29 hierboven, vastgesteld dat artikel 1, lid 1, van de regeling van 12 juni 1990 aldus moet worden uitgelegd dat de pensioenrechten van rechtswege aan de leden van het Parlement toekomen, „zodra aan de daarin gestelde voorwaarden is voldaan”. Indien alleen de voorwaarde inzake het beëindigen van het ambt bepalend was, zou het woord „voorwaarden” in het meervoud in dit zinslid geen zin hebben.
 45


Ten derde wordt in de tweede zin van punt 50 van het arrest Purvis/Parlement, aangehaald in punt 29 hierboven, gepreciseerd dat „de leden volgens artikel 1 van de regeling van 12 juni 1990 hun recht op aanvullend pensioen [verkrijgen] bij het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd, die op 60 jaar is vastgesteld.” Dat ook in deze zin slechts een van de in die bepaling genoemde voorwaarden wordt vermeld – en dan nog een andere voorwaarde dan eerder het geval was – is te wijten aan het feit dat deze zin deel uitmaakt van de weerlegging, aan de hand van een redenering ter zake van de leeftijd, van een specifiek argument dat de verzoeker in die zaak had aangevoerd. Gelezen in samenhang met de tweede zin van punt 37 van dit arrest verduidelijkt deze zin dus dat de omstandigheid dat een van de in artikel 1, lid 1, van de regeling van 12 juni 1990 genoemde voorwaarden voor het verkrijgen van het recht op het pensioen afzonderlijk wordt genoemd, niet impliceert dat deze voorwaarde belangrijker is dan de andere of zelfs dat zij alleen doorslaggevend is.
 46


In hun verzoekschriften – die van vóór de uitspraak van het arrest Purvis/Parlement, aangehaald in punt 29 hierboven, dateren – hebben verzoekers zelf overigens als argument aangevoerd dat zij allen voldeden aan een andere, op zichzelf beschouwde voorwaarde van die welke in artikel 1, lid 1, van de regeling van 12 juni 1990 worden genoemd, namelijk de voorwaarde inzake de minimale periode van betaling van de bijdrage, en alleen al daardoor recht op het pensioen hadden verkregen, ongeacht hun leeftijd en de datum waarop zij hun ambt van lid van het Parlement hadden beëindigd. Deze redenering, die het vervullen van de minimumperiode van betaling van de bijdrage verwart met de datum waarop het recht op het pensioen wordt verkregen, is nog een voorbeeld van het feit dat het recht op het pensioen slechts kan worden verkregen op het tijdstip waarop cumulatief is voldaan aan alle voorwaarden van dat artikel 1, lid 1.
47


Aangezien geen enkele verzoeker op 27 mei 2009 de leeftijd van 60 jaar had bereikt, hadden zij op die datum dus nog geen recht op het aanvullend pensioen verkregen.
 – Het recht op het vervroegd aanvullend pensioen vanaf 50 jaar en het recht op betaling van een deel van het aanvullend pensioen in de vorm van een forfaitair bedrag





48


Anders dan voor het recht op het „normale” pensioen, dat het betrokken lid van het Parlement van rechtswege verkrijgt op het tijdstip waarop hij voldoet aan de wettelijke voorwaarden gesteld in artikel 1, lid 1, van de regeling van 12 juni 1990 (zie punt 44 hierboven), was voor het verkrijgen van het recht op het vervroegd aanvullend pensioen bovendien volgens het oude artikel 3, eerste zin, van die regeling vereist dat de betrokkene 50 jaar was geworden en een uitdrukkelijke aanvraag voor een dergelijk vervroegd pensioen had ingediend.
49


De meeste verzoekers – te weten Berthu, Bowe, Donnelly, Inglewood, Oddy, Thomas-Mauro, Viola en Van Putten, die allen op 27 mei 2009 hun ambt van lid van het Parlement hadden beëindigd en meer dan 50 jaar waren – hadden vóór de inwerkingtreding van het besluit van 1 april 2009 op 27 mei 2009 weliswaar het recht om een vervroegd aanvullend pensioen aan te vragen, maar geen van hen heeft vóór die datum een dergelijke aanvraag ingediend. Bijgevolg kunnen zij geen recht op een vervroegd aanvullend pensioen hebben verkregen.
 50


Het recht op betaling van een deel van het aanvullend pensioen in de vorm van een forfaitair bedrag was slechts een wijze van betaling van het pensioen waarvoor de bij de regeling aangesloten leden van het Parlement konden opteren. De keuze voor deze wijze van betaling vooronderstelde dus dat er reeds een recht op het pensioen was verkregen. Zoals hierboven is aangetoond, hadden verzoekers op 27 mei 2009 echter noch een recht op het aanvullend pensioen, noch een recht op het vervroegd aanvullend pensioen verkregen. Bijgevolg heeft de afschaffing van de mogelijkheid om een deel van het pensioen in de vorm van een forfaitair bedrag te betalen, de verkregen rechten van verzoekers niet kunnen aantasten.
51


De andere argumenten van verzoekers kunnen niet afdoen aan deze conclusie.
52


Ten eerste beroepen verzoekers zich op artikel 27, lid 2, van het statuut van de leden, betreffende de bescherming van de in het kader van de aanvullende pensioenregeling verkregen rechten (zie punt 8 hierboven) evenals op een nota van de secretaris-generaal van het Parlement van 24 november 2005, die naar die bepaling verwijst.
53


In dit verband behoeft er slechts op te worden gewezen dat, aangezien het statuut van de leden pas op 14 juli 2009 in werking is getreden, zoals verzoekers zelf in hun verzoekschriften beklemtonen, dit artikel niet van toepassing was op het besluit van 1 april 2009, dat eerder in werking was getreden. Daarbij komt dat, zoals in de punten 47, 49 en 50 hierboven is vastgesteld, verzoekers niet konden aantonen dat zij vóór de inwerkingtreding van dat besluit op 27 mei 2009 te beschermen rechten hadden verkregen. Bijgevolg kunnen verzoekers geen argument ontlenen aan artikel 27, lid 2, van het statuut van de leden.
 54


Ten tweede stellen verzoekers in repliek dat, gelet op de bijzondere kenmerken van de uitoefening van het ambt van lid van het Parlement, elk mandaat uit een opeenvolging van mandaten van lid van het Parlement op zichzelf moet worden beschouwd, zodat aan het einde van elk mandaat de daarop betrekking hebben pensioenrechten zijn verkregen.
55


Deze grief berust impliciet, maar noodzakelijk, op de conclusie die verzoekers trekken uit het arrest Purvis/Parlement, aangehaald in punt 29 hierboven, namelijk dat het recht op het aanvullend pensioen wordt verkregen op het tijdstip van de beëindiging van het ambt van lid van het Parlement, ongeacht of de andere in artikel 1, lid 1, van de regeling van 12 juni 1990 vermelde voorwaarden zijn vervuld (zie punt 29 hierboven). Het is immers alleen in dit geval, en dus in het bijzonder wanneer de normale pensioenleeftijd van 60 jaar buiten beschouwing wordt gelaten, dat verzoekers aan het einde van elk van hun opeenvolgende mandaten automatisch recht op een afzonderlijk pensioen hadden kunnen verkrijgen voor de bijdragen die zij tijdens elk van die mandaten hadden betaald.
 56


Zoals in punt 40 hierboven is vastgesteld, ontstaat het recht op een aanvullend pensioen pas op het tijdstip waarop het betrokken lid van het Parlement voldoet aan de laatste van de in artikel 1, lid 1, van de regeling van 12 juni 1990 genoemde cumulatieve voorwaarden, ongeacht welke voorwaarde de laatste is. Voor alle verzoekers in de onderhavige zaken zal de laatste van deze voorwaarden de leeftijdsvoorwaarde zijn, aangezien allen gedurende de minimumperiode van bijdragen hebben betaald, allen hun ambt hebben beëindigd en geen van hen de pensioenleeftijd (60 jaar vóór 14 juli 2009 en 63 jaar na die datum) heeft bereikt. Zelfs al zou het recht op het pensioen voor elk van de opeenvolgende mandaten van verzoekers afzonderlijk moeten worden berekend, zoals deze laatste betogen, dan nog zou niet kunnen vastgesteld dat zij vóór de inwerkingtreding van het besluit van 1 april 2009 een recht op het pensioen hebben verkregen.
57


Bijgevolg dient deze grief te worden afgewezen omdat hij geen hout snijdt, zonder dat behoeft te worden onderzocht of hij, zoals het Parlement aanvoert, niet-ontvankelijk of ongegrond is.
58


Ten derde voeren verzoekers als argument aan dat ten onrechte geen overgangsmaatregelen zijn vastgesteld. Dienaangaande behoeft er in deze fase slechts op te worden gewezen dat dit argument niet relevant is in het kader van het middel inzake schending van de verkregen rechten. Het zal dus in het kader van het onderzoek van het tweede middel worden behandeld.
59


Gelet op een en ander dient het eerste onderdeel van het eerste middel, betreffende schending van de verkregen rechten, te worden afgewezen.
 Het tweede onderdeel: schending van het rechtszekerheidsbeginsel en van het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen
– De grief inzake schending van het rechtszekerheidsbeginsel





60


Met betrekking tot de schending van het rechtszekerheidsbeginsel voeren verzoekers drie hoofdargumenten aan. Ten eerste stellen zij dat het Bureau met zijn besluit van 1 april 2009 de aan de „aanvullende pensioenovereenkomst” verbonden rechtszekerheid en het beginsel van de continuïteit van de overeenkomsten heeft geschonden. Ten tweede was het Bureau volgens hen niet bevoegd om de regeling van 12 juni 1990 te wijzigen. Ten derde zouden de bestreden besluiten terugwerkende kracht hebben.
61


Ten eerste behoeft er in dit verband slechts aan te worden herinnerd dat het Gerecht reeds heeft geoordeeld dat de aanvullende pensioenregeling bij uitsluiting valt onder de overheidsprerogatieven waarover het Parlement beschikt om de taak te kunnen vervullen die hem bij de Verdragen is opgedragen. De rechten en verplichtingen die voor het Parlement en de aangesloten leden daarvan uit deze regeling voortvloeien, vormen bijgevolg een onderdeel van de bijzondere band die hen verbindt en zijn dus niet contractueel maar publiekrechtelijk van aard, een vaststelling waaraan niet wordt afgedaan door het feit dat de betrokkene vrijwillig tot die regeling is toegetreden (zie in die zin arrest Purvis/Parlement, aangehaald in punt 29 hierboven, punten 58-62).
62


Ten tweede heeft het Gerecht vastgesteld dat het Bureau bevoegd was om het besluit van 1 april 2009 vast te stellen (arrest Purvis/Parlement, aangehaald in punt 29 hierboven, punten 63 en 64).
 63


Ten derde heeft het Gerecht, zakelijk weergegeven, vastgesteld dat het besluit van 1 april 2009 geen effect heeft gesorteerd vóór het in werking is getreden, aangezien het slechts de leden van het Parlement raakte die op die datum nog geen recht op het aanvullend pensioen hadden verkregen, en dus geen terugwerkende kracht had (arrest Purvis/Parlement, aangehaald in punt 29 hierboven, punten 65 en 66).
64


Bijgevolg dient de grief inzake schending van het rechtszekerheidsbeginsel volledig ongegrond te worden verklaard.
– De grief inzake schending van het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen





65


Verzoekers beklemtonen dat zij op basis van duidelijke en vooraf vastgestelde voorwaarden tot de aanvullende pensioenregeling zijn toegetreden, en dat het door het Bureau nagestreefde doel geen voorrang kan hebben boven hun belang bij handhaving van hun verkregen rechten. Dit gewettigd vertrouwen zou overigens nog zijn versterkt door de berekeningen die de vzw op 27 april 2001 bij wijze van voorbeeld heeft verricht op basis van de regels die van toepassing waren vóór de vaststelling van het besluit van 1 april 2009. Ten slotte zou het Parlement in het besluit van het Bureau van 1 april 2009 hebben erkend dat het dient te waarborgen dat de verbintenissen aangegaan jegens de tot de aanvullende pensioenregeling toegetreden personen worden nagekomen, ongeacht de situatie van het fonds.
 66


In dit verband behoeft er slechts aan te worden herinnerd dat het Gerecht reeds heeft geoordeeld dat het Parlement geen enkele toezegging heeft gedaan die bij de tot de aanvullende pensioenregeling toegetreden leden van het Parlement een gewettigd vertrouwen hadden kunnen wekken dat de voorwaarden van deze regeling in de toekomst niet zouden worden gewijzigd (arrest Purvis/Parlement, aangehaald in punt 29 hierboven, punt 70), dat de door de vzw op 27 april 2001 gegeven schattingen niet afkomstig waren van het Parlement (arrest Purvis/Parlement, aangehaald in punt 29 hierboven, punt 71) en dat de door het Bureau tijdens zijn vergadering van 1 april 2009 namens het Parlement aangegane verbintenis om het recht op een aanvullend pensioen van de leden van het Parlement die zijn aangesloten bij de aanvullende pensioenregeling, ook na uitputting van het pensioenfonds te waarborgen, alleen beoogt te waarborgen, dat in het waarschijnlijke geval dat het pensioenfonds is uitgeput voordat alle door de leden opgebouwde pensioenrechten zijn betaald, de verkregen pensioenrechten van de leden van het Parlement zullen worden betaald (arrest Purvis/Parlement, aangehaald in punt 29 hierboven, punt 73). Zoals in de punten 47, 49 en 50 hierboven is uiteengezet, hadden verzoekers op 27 mei 2009 echter nog geen pensioenrechten verkregen.
67


Bijgevolg dient de grief inzake schending van het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen, en dus het eerste middel in zijn geheel, te worden afgewezen.
 Het tweede middel: schending van het evenredigheidsbeginsel en van het beginsel van gelijke behandeling

De grief inzake schending van het evenredigheidsbeginsel





68


Verzoekers voeren aan dat het besluit van 1 april 2009 hun belangen onevenredig schaadt. De in de verplichte pensioenregelingen vastgestelde tendens om het recht op pensioen te doen ingaan op de leeftijd van 63 jaar, zou niet relevant zijn voor de in de onderhavige zaak aan de orde zijnde vrijwillige pensioenregeling. Verder zijn zij van mening dat de afschaffing van alle „speciale wijzen van betaling” waarin de oude artikelen 3 en 4 van de regeling van 12 juni 1990 voorzagen, in strijd is met het evenredigheidbeginsel. Het zou met name mogelijk zijn geweest, het deel van de pensioenrechten dat in de vorm van een forfaitair bedrag kan worden betaald, te verminderen in de plaats van deze mogelijkheid af te schaffen, zonder dat het fonds daardoor in financiële moeilijkheden zou worden gebracht.
69


Het Parlement bestrijdt deze argumenten.
70


Om te beginnen dient eraan te worden herinnerd dat volgens het evenredigheidsbeginsel een regeling van de Unie slechts wettig is wanneer de aangewende middelen geschikt zijn voor de verwezenlijking van de legitieme doelstelling die met de betrokken regeling wordt nagestreefd, en niet verder gaan dan ter verwezenlijking daarvan noodzakelijk is, met dien verstande dat wanneer een keuze uit verschillende geschikte maatregelen mogelijk is, in beginsel de minst belastende moet worden gekozen (arrest Gerecht van 5 juni 1996, NMB France e.a./Commissie, T-162/94, Jurispr. blz. II-427, punt 69).
 71


Verder dient eraan te worden herinnerd dat de wetgever over een ruime beoordelingsbevoegdheid beschikt bij de aanpassing van een socialezekerheidsstelsel (arrest Gerecht van 29 november 2006, Campoli/Commissie, T-135/05, JurAmbt. blz. I-A-2-297 en II-A-2-1527, punten 71 en 72, en arrest Gerecht voor ambtenarenzaken van 19 juni 2007, Davis e.a./Raad, F-54/06, JurAmbt. blz. I-A-1-165 en II-A-1-911, punt 65), zoals het in het onderhavige geding aan de orde zijnde aanvullende pensioen. Op een dergelijk gebied wordt de wettigheid van een dergelijke maatregel slechts aangetast indien die maatregel kennelijk ongeschikt is voor het doel dat de bevoegde instelling dient na te streven (zie arrest NMB France e.a./Commissie, aangehaald in punt 70 hierboven, punt 70 en de aldaar aangehaalde rechtspraak, en arrest Campoli/Commissie, reeds aangehaald, punt 143).
72


Ten slotte moet de wettigheid van een handeling worden getoetst aan de omstandigheden feitelijk en rechtens die bestonden op het tijdstip waarop de handeling werd verricht (zie beschikking van de president van het Gerecht van 30 oktober 2003, Akzo Nobel Chemicals en Akcros Chemicals/Commissie, T-125/03 R en T-253/03 R, Jurispr. blz. II-4771, punt 69 en de aldaar aangehaalde rechtspraak; zie in die zin arrest Hof van 17 mei 2001, IECC/Commissie, C-449/98 P, Jurispr. blz. I-3875, punt 87, en arrest Gerecht van 12 december 2000, Alitalia/Commissie, T-296/97, Jurispr. blz. II-3871, punt 86). Met een eventuele latere positieve ontwikkeling van de activa van het aanvullend pensioenfonds kan dan ook geen rekening worden gehouden bij de beoordeling van de evenredigheid van de maatregelen die in het kader van het besluit van het Bureau van 1 april 2009 zijn genomen.
 – De legitimiteit van het nagestreefde doel





73


Ter zake van het met het besluit van 1 april 2009 nagestreefde doel heeft het Bureau bij de vaststelling van dit besluit verklaard, vier doelstellingen te willen bereiken, te weten:





—


ervoor zorgen dat de leden van het Parlement die bijdragen hebben betaald aan de vrijwillige aanvullende pensioenregeling, daaruit een pensioen ontvangen;








—


financiële gevolgen voor de Europese belastingbetaler zo veel mogelijk vermijden;








—


ervoor zorgen dat alle kosten op een eerlijke manier worden verdeeld, in aanmerking genomen dat de beslissingen aan het grote publiek moeten worden uitgelegd;








—


de liquiditeit van het pensioenfonds zo veel mogelijk behouden.
 74


In het kader van de uitoefening van zijn bevoegdheid om de aanvullende pensioenregeling te regelen (arrest Purvis/Parlement, aangehaald in punt 29 hierboven, punten 63 en 64) kon het Parlement deze doelstellingen rechtmatig nastreven. In dit verband dient er in het bijzonder aan te worden herinnerd dat de aanvullende pensioenregeling berust op een actuariële berekening in het kader waarvan het totaal van de jaarlijkse bijdragen van de aangesloten personen en van het Parlement in beginsel alle in datzelfde jaar verkregen pensioenrechten moet dekken, waarbij de bijdrage van de aangesloten personen een derde en die van het Parlement twee derden dekt (zie in die zin arrest Purvis/Parlement, aangehaald in punt 29 hierboven, punt 45). Indien in een dergelijke regeling blijkt dat de prognoses inzake het rendement van de activa van het fonds, op basis waarvan het bedrag van de bijdragen is bepaald, te optimistisch waren, moet worden geconcludeerd dat de bijdragen die de aangesloten personen en het Parlement in het verleden hebben betaald, in feite te laag waren om de overeenkomstige pensioenrechten te financieren. Om de regeling weer in evenwicht te brengen is het dus in beginsel gerechtvaardigd, zowel van de aangesloten personen als van het Parlement inspanningen te vragen.
