De terugkeer van een sedert zeven jaar verdwenen kenmerk in een cultuur van Daphnia pulex
1) Volgens de door mij gebruikte terminologie behoort deze Daphnia 
tot bet 17e broedsel van D 1,3,2,1,1,1,3,x (Zie Verhandelingen der Koninkl. 
Akad. v. Wetensch, Tweede Settle Deel XX, No. 3, bldz. 1.); x beteekent, 
dat de cultuur eenige weken aan zichzelf is overgelaten; de waarde van x 
wisselt tusschen 1 en 3. DE TERUGKEER 
VAN 
EEN 
SEDERT 
ZEVEN 
JAAR 
VERDWENEN 
KENMERK 
IN EEN 
CULTUUR 
VAN 
DAPHNIA 
PULEX, door Dr. M. A. VAN HERWERDEN. wisselt tusschen 1 en 3. 
Genetica. 
21 1) Verhandlungen d. Deutschen zool. Gesellschaft 1909. bldz. 159. door Dr. M. A. VAN HERWERDEN. Bii een cultuur van Daphnia pulex, die zich sedert 9 jaar in 
her laboratorium voortplant, kwamen in her eerste jaar bij een 
gedeelte der parthenogenetisch geboren jongen 1 of 2 (somtijds 3) 
kleine ehitinetandjes aan de dorsaalzijde in de hartstreek voor 
(zg. nektandjes), welke na de eerste sehaalwisseling verdwenen. Het laatst werden ze in her jaar 1911 bij een Daphnia waarge- 
n omen~ die in de stamlijst staat ingeschreven als D 1,3,2, I, 1,1,3,x, 17. 1) Of 
op 
de natuurlijke standplaats, vanwaar de Daphnia af- 
komstig was, ook in latere jaren nog ehitinetandjes voorkwamen, 
kon niet worden nagegaan, daar deze sloot sinds 1912 door gas- 
afvalprodukten 
verontreinigd 
was en 
de Daphnia's er waren 
uitgestorven. Zorgvuldig werd ook na 1911 in de eulturen op de 
aanwezigheid van deze nektandies bij de geboorte gelet, doeh van 
1911 
tot 1918 kwamen ze in her laboratorium niet meet voor. Opmerkelijk is nu, dat 21 October 1918, dus na zeven jaar bij 
D 1,3,3,1,2,1,4,1,x, 1,4,1,1,1,1,1,1,5,1,1,1,1,x,l,l,7,3,2,4,3,2,3,1,x, 3,1,1,1, 
1,4,x,l,6,1,1,y,l,6,2'l,3, (1 eph.) 1,1,1,3,x,l,l,l,l,3,4,1,1,1,2,x,3.8,1,2,2,1, 
1,2,3,1,x,1,3, (4 eph.) 
1,1,1,1,1,2,1,1,5,1,1,15,5,x,l,2,2,2,2,4,1,4,6,x, ll. plotseling een duideliik ehitinetandie te voorschijn kwam, dat 
eenige dagen later na de ekdysis weer verdwenen was. Deze Da- 
phnia braeht 2 broedsels voort zonder chitinetandjes, ging daarna 
zelf tot vorming van een ephippium over en bezweek na het af- 21 21 322 HERWERDEN, DE TERUGKEER VAN EEN VERDWENEN ENz. leggen van twee leege ephippia. Ook de vrouwelijke iongen der 
beide 
broedsels vormden, voor zoover ze volwassen werden, 
ephippia en stierven daarna zonder een broedsel nate 
laten. De reden, waarom dit sedert iaren verdwenen kenmerk plotse- 
ling weer terugkeerde, is mij niet bekend. Sterke temperatuurs- 
wisseling, waardoor WOLTERECK i) in een gevoelige periode der 
eirijping z.g schedeltandjes bij Hyalodaphnia kon doen ontstaan, 
heeft in de eerste weken van October 1918 in mijn culturen niet plaats 
gehad. Wel doet de vorming van een ephippium, nadat aanvankelijk 
langs parthenogetischen weg jongen zijn voortgebracht, vermoeden, 
dat deze Daphnia zich niet in een normale ontwikkelingsbaan 
beyond. Zooals bekend is, gaat namelijk bij een zelfde dier par- 
thenogenesis als regel niet aan de vorming van ephippia vooraf, 
terwijl de omgekeerde weg herhaaldelijk wordt gevolgd. Her chitinetandje, dat dus 21 October onverwachts in mijn cul- 
turen weer zijn intrede deed, bewijst, dat met zijn verdwijnen 
sedert zeven jaar uit den" phaen~typus, genotypisch ten opzichte 
van dit kenmerk de laboratorium-Daphnia's tot heden geen ver- 
andering hebben ondergaan. (Ingezonden 1 Maart 1919.)