Maandblad voor den Nederlandschen landbouwer, 1866, no. 2, 1866 
Boschhandel van W. E. J. TJEENK WILEINK, te Zwolle. MAANDBLAD VOOR DEN NEDERLANDSGHELEN LANDBOUWER. 18 66. N°. 2. KIPPEN VAN YO-KO-HAMA (JAPAN). De hier bijgaande afbeelding stelt een Japanschen haan en hen voor in 1864 door den Heer Gieaed, apostolisch missionaris te Yo-ko-Hama aan den acclimatatietuin in het Bosch van Boulogne gezonden. Deze vogels onderscheiden zich op het eerste gezicht van hunne stamverwanten door de ontwikkeling en den vorm van hun staart; de haan namelijk draagt de groote bovenmatische lange staartpennen niet zoo als onze gewone sierlijk gebogen, maar sleept die achterna of draagt ze bijna waterpas, hetgeen hem enigermate het voorkomen van een faisant geeft; ook bij de hen is de staart op eene dergelijke wijze ontwikkeld. Maandblad 2 KIPPEN VAN YO-KO-HAMA. Deze soort van kippen van Yo-ko-Hama is op Japan tamelijk algemeen verspreid en vertoont zich in zeer verschillende kleuren; men vindt er, naar men verzekert, witte, rossige, zwarte enz., maar de roodbonte schijnen het algemeenst voor te komen. De gedaante en de eigenschappen van deze vogels schijnen sterk overeen te komen met die van de maleische, die van den Ganges en de russische, die tegenwoordig meer dan vroeger onder de kippenliefhebbers verspreid schijnen te zijn. Wij vinden bij de Yo-ko-Hama’s den zwaren bek, den platten kop, de weinig ontwikkelde kam, het hoekige lichaam en de gele pooten terug, die men gewoonlijk bij de asiatische rassen aantreft. Maar onder deze vogels is het japansche kippenras zeker het lichtste en het sierlijkste van gedaante, terwijl die van het oostelijke Rusland de zwaarste en sterkst gewapende zijn van deze bij uitnemendheid voor het vechten geschikte rassen. Het is niet onbelangrijk, dat men deze zelfde vormen van vogels van het eende van Azië tot het andere meer of minder zuiver bewaard en in stand gehouden vindt. De kippenverzameling in den acclimatatietuin bezit op dit oogenblik vertegenwoordigers van de kippenrassen, die de schakels van eenzelfde keten uitmaken. Wij zien er in de daad met verscheidenheid van gedaante, grootte en gevederte, maleische, indische, annamitische, russische en eindelijk japansche, welke alle afstammelingen ván een gemeenschappelijke stam schijnen te zijn, welke de zoo algemeen ontwikkelde smaak voor hanengevechten in Indie en China zonder twijfel langzamerhand heeft doen invoeren. In de daad vindt men naast deze vecht-rassen andere rustiger kippensoorten, wier uiterlijk voorkomen meer tot onze gewone kippen nadert. Ofschoon de hen van Yo-ko-Hama een goede legster en een uitmuntende broedster is, zóó is zij niet geroepen om een belangrijke plaats in onze kippenloopen in te nemen; maar de bevalligheid van den haan, zijn fier voorkomen, en de sierlijkheid van zijn staart zullen hem ongetwijfeld gezocht maken ter opluistering van onze kippenverzamelingen van weelde. (Journ. d’agric., prat,) RUNDERPEST OF BESMEELDE RUNDERTYPHUS. Het is een helaas algemeen bekende zaak, dat sedert ongeveer vier maanden Nederland bezocht is door een der meest besmettelijke en doodelijke ziekten van het rundvee, door sommigen runderpest, door anderen besmettelijke rundertyphus (typus contagiosus bouillé) genoemd. Welke van beide namen de verkieslijkste is, willen wij onbeslist laten, hoewel wij ons voor den laatsten verklaren, omdat in de daad, volgens het eenparige gevoelen van vele geneeskundigen, de ziekte het eigenaardige karakter van een besmettelijke ziekte bezit. hoogste graad besmettelijke typheuskoortsen draagt en de naam van rundertyphus in zover meer wetenschappelijk is, dan de naam runderpest, reeds in vroeger tijd aan deze ziekte gegeven, toen men minder dan thans met de aard der ziekte bekend was. De laatste naam heeft daarentegen dit voor, dat hij meer schrik en vrees inboezemt, omdat aan het begrip een pestziekte het denkbeeld van nagenoeg volstrekte doodelijkheid, ongeneeslijkheid, en den hoogsten graad van aanstekelijkheid verbonden wordt, hetgeen voor den grooten hoop zijne nuttige zijde hebben kan, omdat deze daardoor te eerder genoopt kan worden om gewillig de hand tot doortastende maatregelen te leenen. Overigens doet de naam niets ter zake, daar de ondervinding van deze tijd geheel en al die van vroeger eeuwen bevestigd heeft, dat men met een allerkwaadaardigste besmettelijke en dikwijks doodelijke ziekte te doen heeft, waartegen tot heden nog geen bepaald geneesmiddel of geneeswijze gevonden is. Om deze reden wordt dan ook de overtuiging meer en meer algemeen, dat er om de verspreiding van de ziekte te voorkomen en haar geheel te onderdrukken slechts één middel bestaat, namelijk het afmaken van elke geheele veestapel, zodra zich een enkel ziektegeval op een stal in een nog onbesmette streek voordoet. Niemand kan er dan ook aan twijfelen of het is in de hoogste mate te bejammeren, dat niet onmiddelijk, toen zich de ziekte in de gemeente Kethel openbaarde, of ook toen zij zich van daar nog slechts in betrekkelijk weinige gemeenten verspreid had, geen strengere maatregelen genomen zijn, om haar door het afmaken van alle ziek en verdacht vee te onderdrukken en te vernietigen. De ondervinding toch leert, in en buiten ons vaderland, in het aangrenzende België vooral op grote schaal, dat, waar dit middel krachtig en streng toegepast wordt, de uitkomsten ervan doorgaans gunstig zijn. Dat kan derhalve geen twijfel bestaan, of overal, waar de ziekte zich voor het eerst vertoont, vordert het algemeen belang, dat een geheele veestapel onteigend en afgemaakt wordt. Als de redacteur van het blad de Runderpest voorstelt, een petitionement op uitgebreide schaal uit te lokken, ten einde de minister te nopen om een wet voor te dragen met de strekking om alle aangetaste en verdachte vee, onverschillig waar en in welk aantal ook, af te maken. Met recht, naar het ons voorkomt, heeft men van andere kant gezegd, dat dat weelderige slachten niet meer van onzen tijd is, dat men trachten moet een geneeswijze te vinden, die enigzins zekere kansen op genezing aanbiedt en hiermee schijnt men op de goede weg te zijn. Uit de in de Staats-Courant van 6 Januari voorkomende staat van de ziekte in Zuid-Holland blijkt toch, dat van het begin der ziekte af tot gezegde dag toe door de rundertyphus aangetast zijn 27027 beesten, dat er daarvan zijn gestorven 8183, maar daartegenover genezen 8763, zoodat er 630 meer genezen dan gestorven zijn. Vergelijken wij dit met vroegere opgaven, dan zien wij bijvoorbeeld, dat op 18 November van 8734 aangetaste dieren 2728 gestorven en 2478 hersteld zijn, dat toen derhalve het getal der gestorvene dat der genezen met 250 overtrof; dat daarentegen op 16 December op 15251 aangetaste dieren 4157 gestorven en 4141 hersteld zijn, zoodat het getal der gestorvene dat der genezen nog slechts met 16 overtrof, terwijl zoo als wij aantoonden, op 13 Januari het getal der genezen dat der gestorvene reeds met 633 te boven gaat, dan zien wij daarin een gedurigen en wel een snellen vooruitgang. Hieruit mag men derhalve besluiten, dat of de ziekte in kwaadaardigheid afneemt, of dat men door betere geneeskundige behandeling en zorgvuldiger verzorging op den weg is om het getal der herstelingen ook verder te zien toenemen. Dat in de daad het kwaadaardigste tijdperk voorbij schijnt te zijn, schijnt men ook uit de kolom der aanmerkingen te mogen opmaken, aangezien in die van 13 Jan, onderscheidene daarvoor pleitende aanteekeningen voorkomen, terwijl op die van 24 December slechts eenmaal en op die van 24 November geen enkele dergelijke aanmerking gevonden wordt. EESMETTELijke RUNDERTYPHUS. Indien wij al deze omstandigheden bij elkaar nemen, dan komt het ons voor, dat er op dit oogenblik geen reden bestaat om het stelsel van afmaken van alle verdachte vee uit te breiden in die streken, waar de ziekte als heerschende moet beschouwd worden, zoals dit in een groot gedeelte van Zuid-Holland het geval is. Wel mag men als zeker aannemen, dat men daardoor de ziekte spoediger meester kunnen worden of evenwel de zaak uit een financieel oogpunt beschouwd er gunstiger door staan zou, is een andere vraag. Waar toch in de gemeenten, waar de ziekte als meer of minder heerschende moet worden beschouwd, de grens van verdachtheid is? Zouden er zich bij de aanneming van dat stelsel niet vele gevallen kunnen voordoen, dat gehele gemeenten uitgemoord zouden moeten worden, terwijl er bij de tegenwoordige stand van de zaak waarschijnlijkheid bestaat, dat er meer behouden kunnen worden, dan er sterven? Waar intussen afmaken gelast wordt, moet ook betaald worden en nu is het gemakkelijk gezegd, de schatkist moet dit dragen; maar waar 't miljoenen geldt, mag daarmede toch ook maar niet zoo ligtvaardig omgesproken worden. Moest het zijn, was de stand van de ziekte het omgekeerde van hetgeen hij is, nam zij in kwaadaardigheid toe in plaats van af, verminderde het aantal der herstelden in plaats van sterk toe te nemen, dan zeker zouden ook wij, van twee kwaden het minste kiezende, tot krachtdadiger maatregelen raden; zoals de zaak thans staat, komt het ons ongeraden voor om daarop verder aan te dringen. Dat overigens in Zuid-Holland met het afmaken, (hoezeer het dikwijls te laat geschiedt,) de spot niet gedreven wordt, kan daaruit blijken, dat op een aantal van 27027 ziektegevallen tegen 8133 gestorvene en 8763 herstelde dieren, er niet minder dan 6899 afgemaakt zijn. Anders is het, zoals wij boven zeiden, met die gemeenten, waar zich de ziekte voor het eerst vertoont, in alle die buiten het afgesloten cordon gelegen zijn. Daar behoort bij ieder geval, waar zich de ziekte vertoont, in het zesde zoowel als in het eerste alles op den besmetten stal zonder verschooning onteigend en afgemaakt worden, maar daartoe is naar ons inzien de bestaande onteigeningswet volkomen voldoende, die ten hoogste een oponthoud van drie dagen te weeg brengen kan. rekening doen, waarvan reeds vele voorbeelden bestaan, en gedurende welken tijd de aangetaste stal streng bewaakt wordt, de ziekte zich door dit verwijl niet verspreiden zal. Daar juist deze zaak van het hoogste gewigt is, is het noodzakelijk, dat in alle provincies, ook in die van het tegenwoordige gebied der ziekte meest verwijderde, flinke afdoende verordeningen worden vastgesteld en met de meeste gestrengheid worden toegepast. Hoe nader deze verordeningen met elkaar overeenstemmen, des te beter. Als een voorbeeld daarvoor, voor zodanige provincies, waar dit nog niet geschiedt mogt zijn, laten wijde door de provinciale Staten van Utrecht vastgestelde bepalingen hier volgen, omdat zij ons volkomen afdoende voorkomen. Door de Provinciale Staten van Utrecht is op 5 Dec. 1811 vastgesteld een reglement ter wering van de verspreiding der vee- of runderpest, behelzende (volgens Utrecht Dagblad) de navolgende bepalingen; Art. 1. De gemeente, waarin de thans heerschende vee- of runderpest wordt waargenomen, wordt verklaard te zijn verdacht of besmet, voor het geheel of voor een gedeelte van haar uitgestrektheid. Gedachten Staten spreken die verdacht- of besmet verklaring uit, en brengen haar ter openbare kennis. Zij zijn bevoegd, in die verklaring te begrijpen de naastgelegen gemeenten voor het geheel of een gedeelte van haar uitgestrektheid. Art. 2. De als verdacht of besmet verklaarde omtrek wordt aangewezen door palen, met het opschrift runderpest, te plaatsen volgens aanwijzing en door de zorg van het hoofd van het plaatselijk bestuur. Art. 3. Uit of over den omtrek, in de vorige artikel aangeduid, heeft geen uit- of doorvoer plaats van runderen, schapen, varkens, bokken, geiten, versche huiden, versch vleesch, ongesmolten vet, bloed, mest, beenderen, horens, hoeven, klauwen en verder afval, van genoemd vee, onbereide wol, koehaar, hooi, stroo en gebruikte koedekken en stalgereedschap. Het in strijd met deze bepaling uit- en doorgevoerde kan worden aangehouden, en ten koste en schade der eigenaren, uit- of doorvoerders in afzonderlijke bewaring worden gesteld. Het hoofd van het plaatselijk bestuur zorgt voor de uitvoering van deze maatregel. Art. 4. De weiden en stallen binnen den verdacht of besmet verklaarde omtrek staan onder toezicht van de politie. De weiden en stallen, waar zich ziek of van besmetting verdacht vee bevindt, kunnen worden onderzocht door deskundigen, daartoe door Gedachten Staten of door het hoofd van het plaatselijk bestuur te machtigen. Gedachten Staten kunnen maatregelen voorschrijven, ten einde door geheele afsluiting en bewaking der huizen, stallen, schuren te voorkomen. van weden, waarin de ziekte aanwezig wordt bevonden, en door waarschijnlijk van het vee de verdere uitbreiding daarvan te keer te gaan. Art. 5. De veehouders zijn verplicht, de ambtenaren van politie en de door Gedeputeerde Staten of het hoofd van het plaatselijk bestuur aan te wijzen of in dienst te stellen deskundigen en andere personen, zoo tot de verrichtingen, in art. 4 bedoeld, als tot onderzoek van de veestapel in het algemeen, in hunne weiden en stallen en op hunne erven toe te laten. Art. 6. Inden verdacht of besmet verklaarden omtrek mag een invoer of vervoer van het vee en andere voorwerpen, in art. 3 aangeduid, plaats hebben, dan met toestemming van het hoofd van het plaatselijk bestuur. Art. 7. Ten gevolge van de rundpest gestorven of afgemaakte dieren worden, na inkerving van de huid en onbruikbaarmaking van het vlees, ter plaatse door de eigenaar aan te wijzen en door het hoofd van het plaatselijk bestuur goed te keuren, in kuilen begraven zooveel mogelijk ter diepte van 2 el. Deze worden met de uitgegraven aarde, vastgestampt, weer gedicht en mogen niet worden geopend. Art. 8. De verdacht- of besmetverklaring wordt opgeheven, wanneer Gedeputeerde Staten bevinden, dat de redenen, die daartoe aanleiding gaven, hebben opgehouden te bestaan. Zij brengen die opheffing tot openbare kennis. Art. 9. Het belemmeren of beletten van het plaatsen der palen bedoeld in art. 2, het wegvoeren of beschadigen van deze palen is verboden. Art. 10. Tot het constateren van de overtredingen van dit reglement, zijn bevoegd, behalve de ambtenaren, bedoeld in art. 11, N°. 16, van het wetboek van Strafvordering, de ambtenaren der rijks- en gemeentepolice, deze laatsten voor zover hun kring strekt, voorts de deskundigen en andere door Gedeputeerde Staten aan te wijzen of, tot verzekering van de naleving van het reglement, in dienst te stellen personen daartoe behoorlijk beëedigd, mitsgaders de rijksambtenaren der in- en uitgaande rechten en accijnsen. Art. 11. De overtreding van art. 3, 5, 6, 7 en 9, mitsgaders het handelen in strijd met art. 4 en de ter uitvoering daarvan gegeven voorschriften wordt gestraft, boete van ƒ25 tot ƒ75, met of zonder gevangenis van 1 tot 7 dagen, voor zoverre bij de wet niet anders is voorzien. Wanneer een overtreding, bedoeld in art. 3 en 6, bij nacht heeft plaats gehad, wordt behalve de boete altijd de gevangenisstraf opgelegd. Art. 12. 23 BESMETTELIKE RUNDERTYPHUS. Art. 13. Deze verordening treedt daags na de afkondiging in werking. Tevens is besloten, aan de Gemeente Staten op de begroting van 1865 een krediet van ƒ1000 en op die voor 1866 een van ƒ4000 te verleenen, ten behoeve der kosten, welke veroorzaakt mogten worden door maatregelen, tegen de veepest te nemen. Waar een reglement als het bovenstaande bestaat en met klem gehandhaafd wordt, zoo als dezer dagen te Willeskop is geschied is, mag men zich vleigen wij zouden meenen, verzekerd houden dat de veetyphus zich niet verder uitbreiden zal, terwijl daar, waar de ziekte heerschende is, het doorzien waarschijnlijk binnen betrekkelijk korten tijd en met de minste schade voor de schatkist aflopen zal. Het bestaan en de strengste handhaving van dergelijke reglementen ontslaat echter de bijzondere veehouder niet om in zijn eigen en in ’t algemeen belang al zodanige maatregelen te nemen, waardoor de ziekte meer of minder voorkomen worden kan, terwijl hij zich tevens de kenmerken der ziekte behoort eigen te maken, ten einde bij de minste verschijning daarvan op zijn hoede te zijn. Tot dit einde laten wij hier volgen een groot gedeelte van den rondgaande brief, door het hoofdbestuur der Hollandsche Maatschappij van Landbouw aan haar leden verzonden, en aldus luidende: De allereerste beginselen der ziekte zijn op te merken aan de lusteloosheid van het dier, het hangen van den kop, een kort eigenaardig hoesten, strakke blik en soms ook aan een zekere woestheid van het dier. Is de ziekte meer gevorderd, dan hobbelt het niet meer, het trekt de achterbeenen onder het lijf, knarst op de tanden en is zeer gevoelig in de lende- en kruistoestreek, terwijl de oogen beginnen te tranen, en de slijmvliezen donker- en blauwachtig rood gekleurd zijn, de melkafscheiding vermindert of houdt geheel op, de mest is droog, en er wordt slechts weinig bruin gekleurde pis afgescheiden. Na deze beginselen volgt weldra het uitbreken der eigenlijke ziekte, hetgeen dadelijk aan lichte koortsrillingen is te bespeuren, vergezeld van afwisselende koude en warmte der ledematen, versnelde ademhaling, zeer voelbare hartslag, snelle pols (80-85 slagen), sterke uitvloedking uit den neus en verminderende lozing van urine en mest; de eerste is roodbruin, de mest dikwijls zwart en droog. Een paar dagen na deze verschijnselen vertoonen zich inden mond, soms ook inden neus, witte plekjes, die bij afstoken roode plekjes achterlaten. Deze ontveling is erger, naarmate van de hevigheid der ziekte, en heeft ook plaats in de kling. dieren vermageren zeer, de koorts wordt heviger, en veelal sterven de zieken na 4 a 5 dagen, soms echter ook na 7—8 dagen. Veehouders! daaraan kunt gij de ziekte zelf erkennen. Wij herhalen het, bemerkt gij een van deze ziekteverschijnselen aan een uwer runderen, verzuimt dan niet het dadelijk af te zonderen en door eenen deskundigen veearts, daartoe door het Hooger Bestuur aangewezen, te doen onderzoeken. Het is dit niet alleen, dat u te doen staat, als gij uw vee opstelt. Neen! wij rekenen het ons tot plicht u ernstig te moeten aanraden, om de middelen, die tot zuivering uwer stallen worden aanbevolen, niet te verwerpen. Volgens het oordeel van alle mannen van ondervinding, en ook alle veeartsenijkundigen zijn het eens, dat onder de weinige voorbehoed- of liever besmettingafwerende middelen er maar een is, waarop men met grond vertrouwen kan stellen, dat is: EENHEID EN LUCHT! Eenheid bij het vee kan niet overdreven worden. Laat uwe runderen dagelijks schoonhouden met roskam en borstel, laat hun met een natte spons dagelijks oogen, neus en mond reinigen, en met azijn, kreozootwater of verdund carbolzuur bevochtigen. Het gebruik van dat water wordt zeer aanbevolen, en is te verkrijgen inde Nederlandsche koolteerstokerij te Amsterdam en bij derzelven Agenten, onder anderen te Delft bij Voedert uw vee met goed-gewonnen hooi of stroo, dat vooraf geeuld moet worden uitgeschud en van alle stof en vuil ontdaan, en geen schimmel mag bevatten. Geeft het daarbij enig toevoer, als: lijnkoek, koorn, wortelen of pulen. Drenkt uw vee met helder en zuiver water, en zorgt, dat die emmers noch waterbakken daarvoor gebruikt worden, waaruit ziek of verdacht vee heeft gedronken. Zorgt, dat uwe stallen, die gedurende den zomer of gesloten, zijn tot andere einden ingericht zijn geweest, goed vooraf worden gereinigd en gelucht. Besprenkelt die met carbolzuurwater, of doet uwe stallen een zwakke chloorverooking ondergaan. Herhaalt dit minstens tweemaal in de week. Betracht een buitengewone reinheid, laat uwe stallen tweemaal daags, in de plaats van één, uitmesten, zorgt, dat de lucht of stank der uitwerpselen zo kort mogelijk in uwe stallen verblijft, om door uw vee te worden ingeademd. Houdt uwe stallen steeds luchtig en voor de buitenlucht toegankelijk, zonder daardoor vogel of vorst naar binnen te laten dringen. op een afgelegene plaats een ziekenstal te doen daarstellen, of vereeuwigd u tezamen daartoe; dat het verdachte vee dadelijk derwaarts wordt afgezonderd, en onder behandeling gebracht van éénen oppasser, alleen daarmede belast; daardoor zult gij uzelf en de uwen buiten alle besmetting kunnen houden. Laat niemand uit verdachte streken uw stallen noch woningen binnentreden. Houdt u overtuigd, dat de buitengewone moeite en zorg, die gij nu aan uw vee ten koste legt, u ruimschoots zullen worden vergoed, zoo het daardoor van de ziekte mag blijven. Het Hoofdbestuur wenscht, dat, onder behoeding des Hemels en betrachting der middelen, die worden aangewezen, het u mag gegeven zijn, om den naderenden winter met uw veestapel in gezondheid door te komen, en dat bij het verlaten der stallen de vrees voor deze zoo treffende ramp uit ons Vaderland mag zijn geweken. Het Hoofdbestuur der Holl. Maatschappij van Landbouw, Rotterdam, C. VAN FOREEST, Voorzitter, October 1865. D. R. GEVERS HEYNOOT, Secretaris, Ten einde een algemeen overzicht van den loop en den stand der ziekte vanaf haar begin tot den 13 Januari te geven, laten wij hier de opgaven volgen, zoo als die door de Staats-Courant gegeven zijn. PROVINCIE ZUID-HOLLAND. Van 10 Aug. tot 30 Sept. 75 3319 1169 674 717 452 Van 34.9 21 6 Van 7 Oct. 69 4084 1421 941 480 Van 34 8 23 4 Van 14 71 4768 1671 1031 1276 395 Van 35 2 26 7 Van 21 73 5420 1887 1183 1509 378 Van 34 027 8 Van 28 43 6093 2121 1361 1752 369 Van 34.8 25.7 Van 4Nov. 48 6744 2318 1654 1669 649 Van 34.5 24 9 Van 11 49 7723 2505 1893 2209 296 Van 32.4 24 4 Van 18 51 8734 2728 2203 2478 250 Van 32.3 28.5 Van 25 56 9930 3006 2678 2191 215 Van 30.2 28 0 Van 2 Dec. 62 11348 3343 3174 3205 138 Van 29 4 28 2 Van 9 60 12787 3598 3622 3627 Van 29 28.0 28.3 Van 16 62 15251 4157 4231 4141 16 Van 27.2 26 0 Van 30 69 21437 6121 5705 5835 286 Van 26.2 27.7 PROVINCIE UTRECHT. De week van 18 September tot 16 December. Totale aantal opgenomen dieren: 4457, waarvan overleden: 1375, hergesteld: 1152, overleden: 2220. Gemiddelde sterftes per week: 34.3, herstelde per week: 33.08. Wanneer wij deze cijfers nagaan, die echter naar de verzekering van een veearts, die eenigen tijd in Zuid-Holland heeft doorgebracht, wat het aantal aangetaste dieren betreft, in zoover althans foutief zijn, dat, nu eenmaal de veetyfus heerscht, vele aan andere ziekten, bijvoorbeeld aan longziekte, aan katharthis ongesteldheden enz. lijdende dieren eenvoudig onder de typhuslijders opgeven worden, zoals zulks ook uit sommige aantekeningen in de kolom der aanmerkingen bij de statistiek opgaven blijkt, wanneer wij, zeg ik, die cijfers nagaan, dan blijkt daaruit in ieder geval, dat het aantal der aan typhus lijdende dieren van de aanvang af tot de 6 Januarii toe aanhoudend en wel in sterke mate toegenomen is, dat dit vooral, zoo als trouwens te voorzien was, in sterke mate heeft plaats gehad vanaf het begin van November, toen het vee op stal gebracht werd. Hoe treurig de zaak er nu ook uitziet, zoo is er toch een lichtpunt in, dat men niet over het hoofd zien moet, namelijk dat op slechts weinige uitzonderingen na het aantal, waarbij de overleden de hergestelde overtreffen, van lieverlee verminderd is. Op de 16 opgaven zijn er vijf, waarbij wij een vermeerdering der overleden tegenover de hergestelde waarnemen, namelijk op 7 October, 4 November, 16 December, 23 December en 30 December, waartegen op 14, 21, 28 October, 11, 18, 25 November en 2 December achtervolgend een vrij sterke vermindering der overleden tegen de hergestelde plaats heeft gehad, terwijl eindelijk op 9 December de hergestelde de overleden met 29 en op 6 Januarii met het aanzienlijk aantal van 344 en op 13 Januarii met 630 overtroffen. Ook in de prov. Utrecht is het aantal der hergestelde gedurende toegenomen. Veen met 19, op 13 Januari 1723, en overtreft de gestorven met 81 stuks. Over het geheel neemt derhalve het getal der herstellingen in verhouding tot dat der sterfgevallen toe; er heeft onmiskenbaar een verbetering in de toestand plaats en wij vinden derhalve, zoo als wij boven zeiden, geen reden om op algemeener afmaken aan te dringen dan tot heden heeft plaats gehad, met uitzondering alleen van die gemeenten, waar zich de ziekte voor het eerst vertoont. Ook het na een breedvoerde discussie door decentrale maatschappij van landbouw in Frankrijk genomen besluit, luidende: „Het onvoorwaardelijk afmaken van het zieke vee en van de dieren, die met een aan typhus lijdend dier in aanraking hebben kunnen zijn, is een maatregel, die alleen van toepassing is, om te beletten, dat de ziekte in een land binnen dringt, bevestigt ons in ons gevoelen. Ofschoon door sommigen sinds lang beweerd is, dat de thans heerschende rundertyphus op schapen en andere herkauwende dieren kon overgaan, wordt dit door anderen als nog niet uitgemaakt beschouwd. Hetgeen echter in de acclimatatie-tuin te Parijs gebeurd is, bevestigt eerstgenoemd gevoelen ten stelligste. In het jongste nummer van het Journal d’agric. prat. komt daaromtrent het navolgende voor: Omstreeks den 15 November zijn in de acclimatatie-tuin te Boulogne aangekomen twee gazellen, komend uit Indië, maar die de reis over Londen gedaan hadden. Men weet niet nauwkeurig hoe lang zij in Engeland vertoefd hebben, maar rekent, dat zij er niet meer dan drie of vier dagen geweest zijn. Hoe ’t zij, een van deze twee dieren is den 25 November gestorven, zonder dat men er eenige bijzondere aandacht op vestigde, en zijn huid werd afgegeven aan een natuurkundige, de Heer Véeadx. Maar toen den 29 November de tweede gazelle ziek werd, liet men de Heer Leblanc, veearts van de acclimatatie-tuin, roepen. Deze bekwaam en geleerde prakticus herkende den typhus. De gazelle werd terstond gedood en begraven, en op raad van de twee veeartsen van de school te Alfort, de Heeren Bouley en Beynal, haastte men zich om ook de overblijfselen van de eerste op te zoeken en inzgelijks te begraven. Ongelukkig kwamen deze voorzorgen reeds te laat; den 30 November werd een kudde Yaks en Zebu’s, die zich in een hok bevonden nabij dat waarin de gazellen geweest waren, door den typhus aangetast. Men liet ze alle afmaken. Den 4 December greep de ziekte een kudde damherten aan, die insgelijks onmiddellijk opgeofferd werd. Eindelijk vertoonden op dinsdag den 5 December vier geiten ook nog typhusachtige verschijnselen en zijn op nieuw onmiddellijk gedood. Alstoen heeft men al de dieren, die door hunne nabuurschap met de eerst aangetaste verdacht waren, ineen geheel alleenstaanden. BESMETTELIJK RONDERTYPHUS, stal geplaatst, en na opoffering van ongeveer 35 dieren meent men de ziekte geheel gestopt te hebben. Alles strekt om te geloven, dat de verschijning van den typhus in het bosch van Boulogne slechts tijdelijk zal geweest zijn. Ten gevolge deze geheel onverwachte gebeurtenissen, aangezien er tot heden nog niet anders van de mededeeling van den typhus sprake geweest was, behalve aan eenige schapen, heeft de regering besloten krachtige maatregelen te nemen. Deze maatregelen bestaan in het volstrekt verbieden van den invoer van alle soorten van vee en zelfs van ieder viervoetig dier, met uitzondering alleen van paarden en honden, langs de westelijke, noordelijke en oostelijke grenzen vanaf Nantes aan de ene zijde en tot aan den Rijn aan de andere zijde. E. C. E. EEN GENEESMIDDEL TEGEN DE RUNDERPEST. Het Centralblatt van Sept. 1865 bevat het volgende; overgenomen uit de Kraanauer Zeitung van 13 April 1864, waarin Jos. Bernowsky, lid van de gemeenteraad van Krakau mededeelt: „Dit middel bestaat uit het op natte plaatsen groeiende vlinderkruid (Pulica an Vulgaris Gürtner) en de gewone alsum (Artemisia Absinthium L). Deze beide planten worden indien de bloeitijd verzameld, omdat hare sappen alsdan het krachtigst zijn. Men snijdt ze fijn, als haksel en droogt ze op een beschaduwde en drooge plaats, en op zodanige worden zij ook bewaard. Zij kunnen zowel in verse als in gedroogde staat gebruikt worden. Bij de aanwending van het middel worden de beide planten tot gelijke delen vermengd en met zuiver korenmeel even als tot brood bakken tot een deeg gemaakt. Van dit laatste worden ballen van de grootte eener matige vuist gevormd, deze plat gedrukt en van de vermengde planten voor een volwassen dier zoveel genomen als men tusschen de vingers vatten kan; deze dosis wordt in het deeg gewikkeld en dit nu op nieuw tot een bal gevormd. Voor jongere dieren wordt van de kruiden iets minder genomen en ook kleinere ballen gemaakt. Deze ballen worden bij heerschende runderpest aan gezonde dieren en wel aan ieder dier een als voorbehoedmiddel, aan het reeds zieke echter, maar alleen zolang het eet, als geneesmiddel gegeven en wel door den bal in de keel te schuiven. geveld, gemengd met meel of tarwezemels, welke drank als nakruisen _ voortreffelijk bleek te zijn." De eerste proef met zijn geneesmiddel nam Beenowsky in het jaar 1834 bij de toen in zijn vaderland sterk heerschende runderpest. Hij nam daartoe twee door deze ziekte aangetaste en reeds door de eigenaar opgegeven ossen, onder handen. Daar hij bemerkte, dat beide nog herkelsten, werd hun het genoemde middel op bovenstaande wijze ingegeven en hij had het genoegen zijn beide patiënten na verloop van 48 uren hersteld te zien. Na deze eerste gelukte proefneming heeft hij zijn behandeling verder uitgebreid en in een enkele plaats ongeveer 80 stuks rundvee, die hij onder handen nam, gered. De Heer Maquet uit Chotinschau, die dit bovenstaande mededeelt, raadt dringend aan om dit middel niet onbeproefd te laten. BEELDING OMTRENT DEN OOGST IN 1865. Verslag omtrent de uitkomsten van den oogst in de provincie Zuid-Holland over 1865. De tarwe leverde over het algemeen een middelmatigen oogst. De opbrengst was van 30 tot 35 mudden per ha. De rogge slaagde vrij algemeen zeer goed, met een opbrengst van 30 midden per ha. In de Hoeksche Waard oogstte men 50 midden per ha van goede kwaliteit. De gerst gaf in enkele streken een zeer middelmatig, in andere streken een gunstig gewas. De opbrengst was van 35 tot 38 midden per ha. De haver leverde meest overal een gunstig gewas, met een opbrengst van 40 tot 60 midden per ha, en daar werd vermeld, dat het graan wat kleur en vocht aanging wel wat te wensen overliet. De erwten gaven algemeen een zeer middelmatig beschot, hier en daar was die oogst zelfs als mislukt te beschouwen. De opbrengst was van 8 tot 16 midden per ha. De boonen slaagden niet voordeeliger. De opbrengst wisselde van 10 tot 30 midden per ha. Onder Delft "en omstreken gaven de bruine boonen een goed beschot, namelijk 50 midden per ha. De aardappelen, waarvan men vreesde dat de oogst zeer zou tegenvallen, vielen bijzonder goed. Kwaliteit en kwantiteit waren zeer voldoende. Het beschot kan op 175 tot 180 midden per ha worden berekend. In het land van Putten, de Hoeksche Waard, de Beijerlanden, Alphen en omstreken, worden de uitkomsten van dit gewas, zowel wat kwantiteit als kwaliteit aangaat, bijzonder geroemd. Het kool- of raapzaad gaf vrij algemeen gunstige uitkomsten. De opbrengst kan op 24 tot 30 m. per ha gesteld worden. De kwaliteit was meerendeels zeer voldoende. De beetworteloogst in het land van Voorne was voordeelig; in Overflakkee en Goedereede was daarentegen de uitkomst zeer middelmatig. De opbrengst kon op 700 mudden per bunder worden geschat. De meekrap, die in het land van Voorne op kleine schaal werd verbouwd, is best geslaagd; van de driejarige werden 3000 Nederlandse ponden per bunder geoogst. In Overflakkee en Goedereede viel dit gewas niet zo zeer mee; de opbrengst van de tweejarige kan op 2000 Nederlandsche ponden, die der driejarige op 2800 Nederlandsche ponden per bunder worden geschat. Het vlas, waarvan de verwachting bij het te velde staan reeds gering was, viel bij de bewerking nog meer tegen. Onder Barendrecht werd de nieuw omgekoppelde polder, genaamd de Jan-Gerritse-polder, geheel met vlas beteeld, en had men hiervan een goeden oogst, zoowel in kwantiteit als kwaliteit. De opbrengst was daar 275 tot 300 steen per bunder; onder Katwijk en omstreken was de uitkomst ook zeer voldoende en wel van 175 tot 200 steen per bunder. De hennep heeft in de Vijf-Heerenlanden en den Alblasserwaard een uitmuntend gewas opgeleverd. De opbrengst van goed zaad was echter gering. Boomvruchten zijn schaars, zodat men zich, vooral wat de appelen betreft, zulk een schrale oogst niet herinnert. Van peren was de oogst iets beter. De toestand der hooilanden was gedurende den zomer zeer ongunstig; in den nazomer hebben de gevallen regen het gras veel doen aankomen, zodat er nog veel en goed hooi is gewonnen. GEMENGDE LANDBOUW-BERIGTEN. Wij vernemen dat bij den landbouwer J., te Wijhe, den 8 Januari de ziekte onder de paarden is uitgebroken. Eén paard is daardoor aangetast; men vreest dat de ziekte zich zal uitbreiden. Het aantal door die ziekte aangetaste paarden is sinds 1 Januari te Olst 7, terwijl zich heden hier de ziekte voor het eerst heeft geopenbaard. In het afgeloopen jaar zijn te Middelburg, alleen uit het eiland Walcheren, 186,708 Nederlandsche ponden boter ter markt gebracht, zijnde 6399 Nederlandsche ponden meer dan in 1864. De gemiddelde prijs bedroeg f 1.10 per Nederlandsche pond. Men meldt uit Middelburg, 13 Jan. Bij de lijkopening van een der runderen, gisteren op de hofstede van B. Verhagen onder Domburg gestorven, is gebleken, dat het werkelijk de Zuid-Holland heerschende runderpest was. Heden stierven er weerom twee, waarop Gepland. Staten hebben bevolen de onmiddellijke onteigening van alle de zich nog op die stallen, ten getale van 21 stuks, bevindende runderen te maken; de afmaking en begraving is dan ook nog heden geschied. Inde maand Dec. jl. zijn in de provincie Friesland aan de longziekte gestorven 3 en te dier zake afgemaakt 2 runderen (4 en 6 in 1864), 3 nieuwe beslagen aangetast en 2 beslagen gezond verklaard (2 en 2 in 1864). Het geheele getal 31 HO 2 Cd CQ I £ Ed O ca o z < Cd Q O Z w s Cd O k, g I «a fcCr-3 1 O-g " Sg J» -=> 5-g "ö g a Ta <0 -g sni 2? H3 -J3 P4CO g SmoffiN0* ■£ a .an tU I—l CO Ö tü Ö ö _ t— <p a v.o a > a "3 co " Sso* S I -27 -M s " ® H s x 3 • s is ® go g •S® * -S | “S Ö ” | -2 M 3 £ 5O m g c °°- a ■S o' S 3 I 2 s rg js -r-* ca !-( Ph co a 5 oT g S -E § | 03 bc £ g o ® 2 Ja &C-2 ► CO C3 O QJ W t* o (D S .E 4a JS o 09 ® C3 •S Sf O -g”" 03 c gN SSS£ § O g a > > § g co g g r-Ö <U Oj P4 g g S <0 b o C3 r|- C C3 bXJ t>3 h ü ,3 H > Gemiddelde Marktprijzen van 15 December 1865 tot 15 Januari 1866. PER NE D. MUD. pek 100 stuks. n.pd. 50 v.p. PEAATSFN ► g £ 2 ► S, S w PLAATSEN. > O ► 5 § Ë g ~ S * S S 3 £ ° 5 | S ° t B B H B gPS@BgßHiaOj|- O g B 2 S H ? § ? * ~ s g * ? * Alkmaar. Amersfoort. 8.76 6.23 6.72 1.57 1.21 24.75 Amsterdam. 10.33 6.29 Apeldoorn. , Breda 8.79 6.48 4.71 3.58 5.96 12.62 10.75 2.65 15.50 10.82 12.38 3.50 1.12 Broek in Wat. 33.62 Culemborg. 8.33 6.42 5.75 3.22 9.00 300 120 Delft ..... Deventer. 9.19 6.92 5.20 6.05 1.71 3.33 128 Dordrecht. 7.96 6.36 5.23 3.39 7.68 10.28 8.12 ' 20.06 Gorinchem. 32. 32. 32. 32. 