Резолюция на Европейския парламент от 29 октомври 2015 г. относно последващите действия по резолюцията на Европейския парламент от 12 март 2014 г. относно масовото електронно наблюдение на гражданите на ЕС (2015/2635(RSP))
si compiace che la sentenza del 6 ottobre 2015 della Corte di giustizia dell'Unione europea dichiari invalida la decisione della Commissione 2000/520/CE che attesta che gli Stati Uniti garantiscono un adeguato livello di protezione dei dati personali trasferiti; sottolinea che la sentenza ha confermato la posizione di lunga data del Parlamento riguardante l'assenza di un livello adeguato di protezione in virtù di tale strumento; invita la Commissione ad adottare immediatamente le misure necessarie per far sì che tutti i dati personali trasferiti negli Stati Uniti siano soggetti a un livello efficace di protezione, sostanzialmente equivalente a quello garantito nell'Unione; 18. obietta al fatto che il Parlamento non abbia ricevuto alcuna comunicazione ufficiale dalla Commissione per quanto concerne lo stato di attuazione delle 13 raccomandazioni, nonostante quest'ultima abbia annunciato l'intenzione procedere in tal senso entro l'estate del 2014; sottolinea che, a seguito della decisione della Corte di giustizia dell'Unione europea di dichiarare invalida la decisione 2000/520/CE, è ormai imperativo che la Commissione fornisca un aggiornamento dettagliato in merito allo stato attuale dei negoziati e all'impatto della sentenza sugli ulteriori negoziati annunciati; chiede alla Commissione di pensare senza indugio ad alternative alla decisione «Approdo sicuro», di riflettere sull'impatto della sentenza su tutti gli altri strumenti previsti ai fini del trasferimento di dati personali negli Stati Uniti e di riferire in merito entro la fine del 2015; 19. esorta la Commissione a valutare l'impatto e le conseguenze sotto il profilo giuridico della sentenza della Corte di giustizia del 6 ottobre 2015 in relazione alla causa Schrems (C-362/14) nei confronti di eventuali accordi con paesi terzi che consentono il trasferimento di dati personali, come ad esempio il programma di controllo delle transazioni finanziarie dei terroristi UE-USA (TFTP), gli accordi relativi ai codici di prenotazione PNR (Passenger Name Record), l'accordo quadro UE-USA ed altri strumenti di diritto unionale che prevedono la raccolta e il trattamento di dati personali; Controllo democratico 20.  pur rispettando totalmente le piena competenza di cui dispongono i parlamenti nazionali nel controllo dei servizi di intelligence nazionali, invita tutti i parlamenti nazionali che non hanno ancora proceduto in tal senso a valutare attentamente e predisporre un controllo incisivo delle attività di intelligence e a garantire che i comitati o gli organismi di controllo dispongano di sufficienti risorse, competenze tecniche e strumenti giuridici e godano dell'accesso a tutti i documenti del caso per poter esercitare un controllo efficace e indipendente sui servizi di intelligence e sullo scambio di informazioni con altri servizi d'intelligence esteri; ribadisce il proprio impegno a cooperare strettamente con i parlamenti nazionali al fine di assicurare che siano posti in essere meccanismi di controllo efficaci, anche attraverso la condivisione delle migliori prassi e delle norme comuni; 21. intende dare seguito alla conferenza del 28 e 29 maggio 2015 sul controllo democratico dei servizi di intelligence nell'Unione europea, nonché proseguire gli sforzi volti a garantire la condivisione delle migliori prassi in materia di controllo dell'intelligence, in stretta collaborazione con i parlamenti nazionali; accoglie con favore le osservazioni conclusive congiunte dei copresidenti di detta conferenza, in cui essi esprimono l'intenzione di convocare una conferenza di follow-up a distanza di due anni; 22. ritiene che gli strumenti esistenti per la cooperazione tra gli organismi di controllo, ad esempio la rete europea degli organi nazionali di controllo dell'intelligence (European Network of National Intelligence Reviewers — ENNIR), dovrebbero essere sostenuti e maggiormente utilizzati, eventualmente sfruttando le potenzialità dell'IPEX (InterParliamentary EU information EXchange) per lo scambio di informazioni tra i parlamenti nazionali, entro il suo ambito d'azione e secondo le sue capacità tecniche; 23. ribadisce il suo appello per la sospensione del programma di controllo delle transazioni finanziarie dei terroristi (TFTP); 24. sottolinea che, affinché l'UE e i suoi Stati membri garantiscano la certezza del diritto, è necessaria una definizione comune di «sicurezza nazionale»; rileva che l'assenza di una definizione chiara consente arbitrarietà e violazioni dei diritti fondamentali e dello Stato di diritto da parte degli organismi esecutivi e di intelligence nell'UE; 25.  esorta la Commissione e gli Stati membri a introdurre clausole di temporaneità e di proroga nella legislazione che consente la raccolta di dati personali o la sorveglianza dei cittadini europei; sottolinea che siffatte disposizioni rappresentano salvaguardie essenziali per garantire, in una società democratica, che siano periodicamente verificate la necessità e la proporzionalità di uno strumento che è invasivo per la privacy; Ripristino della fiducia 26. evidenzia che una sana relazione tra l'Unione europea e gli Stati Uniti resta di vitale importanza per entrambe le parti; osserva che le rivelazioni sulla sorveglianza hanno compromesso il sostegno pubblico a favore di tale relazione e sottolinea che occorre adottare provvedimenti per garantire il ripristino della fiducia, specialmente alla luce dell'attuale e urgente necessità di cooperare su tutta una serie di questioni geopolitiche di interesse comune; sottolinea in tale contesto che occorre trovare una soluzione negoziata globale tra gli Stati Uniti e l'Unione europea, nel rispetto dei diritti fondamentali; 27. valuta positivamente le recenti decisioni legislative e giudiziarie adottate negli Stati Uniti per limitare la sorveglianza di massa da parte dell'NSA, quali l'adozione al Congresso dello «USA Freedom Act», senza modifiche e in seguito a un compromesso bipartisan tra le due camere, nonché la sentenza della Corte d'appello del Secondo circuito sul programma dell'NSA di raccolta delle intercettazioni telefoniche; si rammarica, tuttavia, che tali decisioni riguardino principalmente i cittadini e residenti USA, mentre la situazione per i cittadini dell'UE rimane immutata; 28. ritiene che qualsiasi decisione di ricorrere a tecnologie di sorveglianza dovrebbe essere basata su una valutazione approfondita della necessità e della proporzionalità; apprezza i risultati del progetto di ricerca SURVEILLE, che offre una metodologia per valutare le tecnologie di sorveglianza tenendo conto di considerazioni giuridiche, etiche e tecnologiche; 29. evidenzia che l'Unione dovrebbe contribuire all'elaborazione di norme e principi internazionali, a livello di Nazioni Unite, in linea con il Patto internazionale dell'ONU relativo ai diritti civili e politici, nell'ottica di creare un quadro globale per la protezione dei dati, che preveda, tra l'altro, limiti specifici per la raccolta di dati a fini di sicurezza nazionale; 30. è convinto che solo quando verranno stabilite norme credibili a livello mondiale sarà possibile evitare una «corsa agli armamenti» per la sorveglianza; Imprese private 31.  accoglie con favore le iniziative del settore TIC privato per lo sviluppo di soluzioni di sicurezza crittografica e di servizi Internet che migliorano la privacy; incoraggia il continuo sviluppo di impostazioni di facile utilizzo per le applicazioni che aiutano i clienti a gestire la condivisione delle informazioni scegliendo quali informazioni condividere, con chi e in che modo; osserva che varie società hanno altresì annunciato l'intenzione di applicare la crittografia end-to-end in risposta alle rivelazioni sulla sorveglianza di massa; 32. ricorda che, ai sensi dell'articolo 15, paragrafo 1, della direttiva 2000/31/CE, gli Stati membri non devono imporre ai prestatori, per la fornitura di servizi di trasmissione, memorizzazione e «hosting», un obbligo generale di sorveglianza sulle informazioni che trasmettono o memorizzano né un obbligo generale di ricercare attivamente fatti o circostanze che indichino la presenza di attività illecite; rammenta, in particolare, che la Corte di giustizia dell'Unione europea, nelle sentenze C-360/10 e C-70/10, ha respinto le misure di «sorveglianza attiva» della quasi totalità degli utenti dei servizi interessati (fornitori d'accesso a Internet in un caso, rete sociale nell'altro) e ha precisato che è vietata qualsiasi ingiunzione che imponga al prestatore di servizi di hosting una sorveglianza generale; 33. valuta positivamente la pubblicazione, da parte delle aziende di informatica e telecomunicazione, di relazioni di trasparenza sulle richieste di dati degli utenti da parte dei governi; invita gli Stati membri a pubblicare statistiche sulle loro richieste alle imprese private di fornire informazioni private degli utenti; Accordo TFTP 34. si rammarica che la Commissione non abbia tenuto conto della chiara richiesta del Parlamento di sospendere l'accordo TFTP dato che non sono state fornite informazioni precise in merito alla possibilità che qualsiasi altro ente governativo statunitense abbia avuto accesso ai dati SWIFT al di fuori dell'accordo TFTP; intende tenere conto di tale circostanza nel valutare l'opportunità di dare l'approvazione a futuri accordi internazionali; Altri scambi di dati personali con paesi terzi 35. sottolinea la sua posizione secondo cui tutti gli accordi, i meccanismi e le decisioni di adeguatezza per gli scambi di dati personali con paesi terzi richiedono un rigoroso monitoraggio e azioni immediate di follow-up da parte della Commissione in quanto custode dei trattati; 36.  plaude alla dichiarazione UE-USA di Riga, del 3 giugno 2015, sul rafforzamento della cooperazione transatlantica nello spazio di libertà, sicurezza e giustizia, in cui i firmatari si impegnano a migliorare l'attuazione dell'accordo USA-UE di mutua assistenza giudiziaria (MLAT), a concluderne il riesame come previsto dall'accordo stesso e a tenere una serie d'incontri per discutere tali questioni con le autorità nazionali competenti; sottolinea che i trattati di mutua assistenza giudiziaria sono lo strumento grazie al quale le autorità di contrasto degli Stati membri dovrebbero cooperare con le autorità dei paesi terzi; invita a tale riguardo gli Stati membri e il governo degli Stati Uniti ad attenersi agli impegni di cui sopra per una rapida conclusione del riesame del MLAT Stati Uniti-Unione europea; 37. invita la Commissione a riferire al Parlamento entro la fine del 2015 in merito alle lacune, individuate nei diversi strumenti per i trasferimenti internazionali di dati, in relazione all'accesso da parte dei servizi di contrasto e di intelligence di paesi terzi, nonché in merito agli strumenti atti a colmare tali lacune, onde garantire che i dati personali dell'UE trasferiti in paesi terzi continuino ad essere adeguatamente e opportunamente protetti; Tutela dello Stato di diritto e dei diritti fondamentali dei cittadini dell'Unione/maggiore protezione degli informatori e dei giornalisti 38. ritiene che i diritti fondamentali dei cittadini dell'UE siano tuttora in pericolo e che sia stato fatto troppo poco per garantire la loro totale protezione in caso di sorveglianza elettronica di massa; si rammarica per i limitati progressi registrati sul fronte della protezione degli informatori e dei giornalisti; 39. deplora il fatto che numerosi programmi d'intelligence di massa e su vasta scala sembrino essere dettati anche dagli interessi economici delle aziende che li sviluppano e li gestiscono, come è avvenuto in relazione alla fine del programma mirato dell'NSA «Thinthread» e alla sua sostituzione con il programma di sorveglianza su vasta scala «Trailblazer», appaltato alla SAIC nel 2001; 40.  ribadisce la propria grave preoccupazione circa il lavoro svolto in seno alla commissione per la Convenzione sulla criminalità informatica del Consiglio d'Europa, sull'interpretazione dell'articolo 32 della Convenzione europea sulla criminalità informatica del 23 novembre 2001 (Convenzione di Budapest), concernente l'accesso transfrontaliero ai dati informatici memorizzati previo consenso o qualora pubblicamente disponibili; si oppone all'eventuale conclusione di un protocollo aggiuntivo o ad orientamenti volti ad ampliare la portata di tale disposizione al di là dell'attuale regime stabilito dalla Convenzione, che già rappresenta una rilevante eccezione al principio di territorialità, in quanto potrebbe dar luogo al libero accesso a distanza delle autorità di contrasto a server e computer situati in altre giurisdizioni senza il ricorso ad accordi di mutua assistenza giudiziaria (MLA) o ad altri strumenti di cooperazione giudiziaria istituiti per garantire i diritti fondamentali dell'individuo, tra cui la protezione dei dati e il giusto processo; sottolinea che l'UE ha esercitato la sua competenza in materia di criminalità informatica e che le prerogative sia della Commissione che del Parlamento andrebbero pertanto rispettate; 41. deplora che la Commissione non abbia risposto alla richiesta del Parlamento di condurre un esame sul programma globale europeo per la protezione degli informatori e la invita a presentare una comunicazione sull'argomento, al più tardi entro il 2016; 42. accoglie con favore la risoluzione adottata il 23 giugno 2015 dall'Assemblea parlamentare del Consiglio d'Europa dal titolo «Migliorare la protezione degli informatori», e, in particolare, il punto 9, sull'importanza della segnalazione degli illeciti da parte dei dipendenti per assicurare il rispetto dei limiti legali imposti alla sorveglianza, e il punto 10, che invita l'UE ad adottare norme per la protezione dei dipendenti che segnalano illeciti valide anche per il personale dei servizi di sicurezza o d'intelligence nazionali e per quelli delle imprese private che operano in questo campo, e a concedere l'asilo, nella misura resa possibile dal diritto nazionale, ai dipendenti autori di tali segnalazioni minacciati di misure di ritorsione nei loro paesi d'origine, a condizione che le loro rivelazioni integrino i requisiti richiesti per la protezione in base ai principi enunciati dall'Assemblea; 43.  sottolinea che la sorveglianza di massa minaccia gravemente il segreto professionale delle professioni regolamentate, compresi i medici, i giornalisti e gli avvocati; evidenzia segnatamente il diritto dei cittadini dell'UE di essere protetti contro qualsiasi tipo di sorveglianza delle comunicazioni riservate con i loro avvocati, che violerebbe la Carta dei diritti fondamentali dell'Unione europea, in particolare gli articoli 6, 47 e 48, e la direttiva 2013/48/UE relativa al diritto di avvalersi di un difensore; invita la Commissione a presentare una comunicazione sulla protezione delle comunicazioni riservate nelle professioni soggette al segreto professionale, al più tardi entro la fine del 2016; 44. invita la Commissione a elaborare linee guida per gli Stati membri su come conformare gli strumenti di raccolta di dati personali a fini di prevenzione, accertamento, indagine e perseguimento dei reati, compreso quelli di terrorismo, alle sentenze della Corte di giustizia dell'Unione europea dell'8 aprile 2014 sulla conservazione dei dati (cause C-293/12 e C-594/12) e del 6 ottobre 2015 sull’approdo sicuro (causa C 362/14); fa riferimento in particolare ai punti 58 e 59 della sentenza sulla conservazione dei dati e ai punti 93 e 94 della sentenza sull’approdo sicuro, che pongono chiaramente l'esigenza, per la raccolta dei dati, di un approccio mirato piuttosto che di una raccolta indiscriminata; 45. sottolinea il fatto che la giurisprudenza più recente, e in particolare la sentenza della Corte di giustizia dell'Unione europea dell'8 aprile 2014 sulla conservazione dei dati, stabilisce chiaramente come un obbligo di legge la dimostrazione della necessità e della proporzionalità di eventuali misure che prevedono la raccolta e l'utilizzo dei dati personali che potenzialmente interferiscono con il diritto al rispetto della vita privata e familiare e il diritto alla protezione dei dati; si rammarica del fatto che le considerazioni politiche spesso pregiudicano il rispetto di tali principi giuridici nel processo decisionale; invita la Commissione a garantire, nel quadro del suo programma di miglioramento della regolamentazione, che tutta la legislazione dell’UE sia di qualità elevata, conforme a tutte le norme giuridiche e alla giurisprudenza ed in linea con la Carta dei diritti fondamentali dell'UE; raccomanda che la valutazione d'impatto di tutte le misure di contrasto e di sicurezza che prevedono l'uso e la raccolta di dati personali comprenda sempre una verifica della necessità e della proporzionalità; Strategia europea per una maggiore indipendenza informatica 46.  si rammarica per il fatto che la Commissione non abbia intrapreso azioni per dare seguito alle raccomandazioni dettagliate formulate nella risoluzione e volte a potenziare la sicurezza informatica e la privacy online nell'UE; 47. plaude ai provvedimenti sinora adottati per potenziare la sicurezza informatica in seno al Parlamento, quali illustrati nel piano d'azione sulla sicurezza delle TIC al PE elaborato dalla DG ITEC; chiede che tali sforzi siano costanti e che venga dato un seguito tempestivo e completo alle raccomandazioni contenute nella risoluzione; chiede nuove idee e, se necessario, modifiche di natura legislativa nel settore degli appalti al fine di potenziare la sicurezza informatica delle istituzioni dell'UE; chiede la sostituzione sistematica del software proprietario con un software open-source controllabile e verificabile in tutte le istituzioni dell'UE, l'introduzione di criteri di selezione «open-source» obbligatori in tutte le future procedure d'appalto relative alle TIC nonché la messa a disposizione efficiente di strumenti di crittografia; 48. ribadisce fermamente il suo invito a sviluppare, nel quadro di nuove iniziative come il mercato unico digitale, una strategia europea per una maggiore indipendenza informatica e una maggiore privacy online che promuova l'industria informatica dell'UE; 49. intende formulare ulteriori raccomandazioni sull'argomento in seguito alla conferenza in programma per la fine del 2015 sul tema «Protezione della privacy online attraverso il potenziamento della sicurezza e dell'autonomia dell'Unione nel settore informatico», avvalendosi dei risultati del recente studio STOA sulla sorveglianza di massa degli utenti delle tecnologie informatiche; Governance democratica e neutrale di Internet 50. valuta positivamente l'intento della Commissione di fare dell'UE un attore di riferimento per la governance di Internet nonché la sua visione di un modello multipartecipativo della governance di Internet, quale ribadito al summit multipartecipativo sul futuro della governance di Internet (NETMundial) tenutosi in Brasile nell'aprile 2014; guarda con interesse ai risultati dei lavori in corso in questo ambito sul piano internazionale, anche nel quadro del Forum sulla governance di Internet; 51. mette in guardia contro la spirale rovinosa in cui viene chiaramente trascinato il diritto fondamentale alla privacy e alla protezione dei dati personali quando ogni singola informazione sul comportamento umano è considerata potenzialmente utile per contrastare futuri atti criminali, con l'inevitabile risultato di creare una cultura della sorveglianza di massa in cui ogni cittadino è trattato come un potenziale sospetto, e con la conseguente corrosione della fiducia e della coesione sociale; 52.  C_2017355SL. 01005101. xml 20. 10. 2017    SL Uradni list Evropske unije C 355/51 P8_TA(2015)0388 Nadaljnji ukrepi na podlagi resolucije Evropskega parlamenta z dne 12. marca 2014 o elektronskem množičnem nadzoru državljanov EU Resolucija Evropskega parlamenta z dne 29. oktobra 2015 o nadaljnjem ukrepanju na podlagi resolucije Evropskega parlamenta z dne 12. marca 2014 o elektronskem množičnem nadzoru državljanov EU (2015/2635(RSP)) (2017/C 355/07) Evropski parlament, — ob upoštevanju pravnega okvira Pogodbe o Evropski uniji (PEU), zlasti členov 2, 3, 4, 5, 6, 7, 10 in 21, Listine Evropske unije o temeljnih pravicah, zlasti členov 1, 3, 6, 7, 8, 10, 11, 20, 21, 42, 47, 48 in 52, Evropske konvencije o človekovih pravicah, zlasti členov 6, 8, 9, 10 in 13, ter sodne prakse evropskih sodišč glede varnosti, zasebnosti in svobode govora, — ob upoštevanju svoje resolucije z dne 12. marca 2014 o programu nadzora Agencije ZDA za nacionalno varnost, organih nadzora v različnih državah članicah ter njihovem učinku na temeljne pravice državljanov EU in čezatlantsko sodelovanje na področju pravosodja in notranjih zadev (1) (v nadaljnjem besedilu: resolucija), — ob upoštevanju delovnega dokumenta z dne 19. januarja 2015 o nadaljnjem ukrepanju na podlagi preiskave odbora LIBE o elektronskem množičnem nadzoru državljanov EU (2), — ob upoštevanju resolucije parlamentarne skupščine Sveta Evrope z dne 21. aprila 2015 o množičnem nadzoru, — ob upoštevanju vprašanj Svetu in Komisiji o nadaljnjem ukrepanju na podlagi resolucije Evropskega parlamenta z dne 12. marca 2014 o elektronskem množičnem nadzoru državljanov EU (O-000114/2015 – B8-0769/2015 in O-000115/2015 – B8-0770/2015), — ob upoštevanju predloga resolucije Odbora za državljanske svoboščine, pravosodje in notranje zadeve, — ob upoštevanju člena 128(5) in člena 123(2) Poslovnika, A. ker je Parlament v svoji resoluciji organe ZDA in države članice EU pozval, naj prepovejo dejavnosti vsesplošnega množičnega nadzora in obdelavo neprečiščenih osebnih podatkov državljanov, in ostro obsodil dejanja obveščevalnih služb, o katerih je bil obveščen in ki so resno ogrozila zaupanje državljanov EU in njihove temeljne pravice; ker je resolucija glede na zmogljivosti programov za množičen nadzor, o katerih je bil obveščen, nakazala tudi obstoj drugih možnih motivov, na primer politično in gospodarsko vohunjenje; B. ker je v resoluciji vzpostavil institut „evropski digitalni habeas corpus za varstvo temeljnih pravic v digitalni dobi“ z osmimi posebnimi ukrepi in naročil Odboru za državljanske svoboščine, pravosodje in notranje zadeve, naj v roku enega leta Parlament obvesti, v kolikšni meri se je sledilo priporočilom; C.  ker je delovni dokument z dne 19. januarja 2015 poročal o razvoju dogodkov od sprejetja resolucije, nadaljnjih razkritjih o domnevnih dejavnostih elektronskega množičnega nadzora in o izvajanju predlaganega instituta „evropski digitalni habeas corpus“, naveden pa je tudi omejen odziv institucij, držav članic in deležnikov, ki so bili pozvani k ukrepanju; D. ker je Parlament v svoji resoluciji pozval Komisijo in druge institucije, organe, službe in agencije EU, naj v skladu s členom 265 PDEU („opustitev ukrepanja“) ukrepajo v zvezi s priporočili; E. ker je Wikileaks pred nedavnim razkril namenski nadzor komunikacije zadnjih treh francoskih predsednikov, francoskega kabineta ministrov in francoskega veleposlanika v Združenih državah; ker je to obsežno strateško in gospodarsko vohunjenje za francoskimi državnimi strukturami in največjimi francoskimi podjetji v zadnjih desetih letih izvajala Agencija ZDA za nacionalno varnost; F. ker je v poročilu posebnega poročevalca o spodbujanju in varstvu pravice do svobode mnenja in izražanja navedeno, da šifriranje in anonimnost zagotavljata zasebnost in varnost, potrebni za uresničevanje pravice do svobode mnenja in izražanja v digitalni dobi; ker je v tem poročilu tudi navedeno, da morajo biti vse omejitve šifriranja in anonimnosti strogo zamejene v skladu z načeli legalnosti, potrebnosti, ustreznosti in legitimnosti cilja; 1. pozdravlja preiskave nemškega zveznega parlamenta, Sveta Evrope, Združenih narodov in brazilskega senata, razprave v mnogih drugih nacionalnih parlamentih in delo številnih akterjev civilne družbe, ki so prispevali k splošnemu ozaveščanju o elektronskem množičnem nadzoru; 2. poziva države članice EU, naj umaknejo vse kazenske obtožbe zoper Edwarda Snowdna, mu zagotovijo zaščito in posledično preprečijo njegovo izročitev oziroma predajo tretjim stranem, s čimer mu bodo priznale status prijavitelja nepravilnosti in mednarodnega zagovornika človekovih pravic; 3. je vseeno zelo razočaran, da se večina držav članic, pa tudi institucije EU, v splošnem ni zavedla nujnosti ukrepanja in ni pokazala pripravljenosti za resno reševanje vprašanj iz resolucije in za izvedbo konkretnih priporočil iz resolucije, obenem pa je razočaran nad premajhno preglednostjo v odnosih z Evropskim parlamentom in nezadostnim dialogom z njim; 4. je zaskrbljen zaradi nekaterih nedavnih zakonov za razširitev nadzornih zmogljivosti obveščevalnih organov v državah članicah, med drugim v Franciji, kjer je francoska državna skupščina 24.  junija 2015 sprejela nov zakon o obveščevalni dejavnosti, več njegovih določb pa po navedbah Komisije načenja pomembna pravna vprašanja, v Združenem kraljestvu, kjer je bil leta 2014 sprejet zakon o hrambi podatkov in preiskovalnih pooblastilih, sodišče pa je naknadno odločilo, da so določeni členi tega zakona nezakoniti in bi jih morali razveljaviti, ter na Nizozemskem, kjer se pripravlja nova zakonodaja za posodobitev zakona o obveščevalni in varnostni dejavnosti iz leta 2002; ponovno poziva vse države članice, naj zagotovijo skladnost sedanjih in prihodnjih zakonodajnih okvirov in mehanizmov nadzora, ki urejajo dejavnosti obveščevalnih agencij, s standardi Evropske konvencije o človekovih pravicah in z vso ustrezno zakonodajo Unije; 5. pozdravlja preiskavo nemškega zveznega parlamenta o množičnem nadzoru; je močno zaskrbljen zaradi ugotovitev o množičnem nadzoru telekomunikacij in internetnega prometa v Uniji, ki ga je izvajala nemška obveščevalna agencija BND v sodelovanju z Agencijo ZDA za nacionalno varnost; to obravnava kot kršitev načela o lojalnem sodelovanju iz člena 4(3) PEU; 6. poziva svojega predsednika, naj generalnega sekretarja Sveta Evrope pozove k sprožitvi postopka iz člena 52, v skladu s katerim „mora na zahtevo generalnega sekretarja Sveta Evrope vsaka visoka pogodbena stranka predložiti pojasnila o tem, kako njeno notranje pravo zagotavlja učinkovito uveljavljanje vseh določb te konvencije“; 7. meni, da je dosedanji odziv Komisije na resolucijo glede na razsežnost razkritij povsem nezadosten; poziva Komisijo, naj na podlagi pozivov iz resolucije ukrepa najkasneje do decembra 2015; si pridržuje pravico, da proti Komisiji sproži postopek zaradi opustitve ukrepanja ali da določena proračunska sredstva za Komisijo prenese v rezervo, dokler se ustrezno ne obravnavajo vsa priporočila; 8. poudarja pomen sodbe Sodišča Evropske unije z dne 8. aprila 2014, s katero je bila razveljavljena Direktiva 2006/24/ES o hrambi podatkov; opozarja, da je Sodišče določilo, da je treba posege tega instrumenta v temeljno pravico do zasebnosti omejiti na to, kar je nujno potrebno; poudarja, da ta sodba osvetljuje nov vidik, saj se Sodišče EU v njej izrecno sklicuje na določeno sodno prakso Evropskega sodišča za človekove pravice v zvezi s splošnimi programi nadzora in je zdaj ta načela, ki izvirajo iz konkretne sodne prakse Evropskega sodišča za človekove pravice, vneslo v pravo EU na tem področju; poudarja, da je na podlagi tega mogoče pričakovati, da bo Sodišče EU v prihodnosti v skladu z Listino uporabilo enako razlago pri ocenjevanju veljavnosti drugih zakonodajnih aktov Unije in držav članic na tem področju, tj.  področju splošnih programov nadzora; Sveženj ukrepov o varstvu podatkov 9. pozdravlja začetek neformalnih medinstitucionalnih pogajanj o osnutku splošne uredbe o varstvu podatkov in sprejetje splošnega pristopa glede osnutka direktive o varstvu podatkov v Svetu; ponavlja svojo namero, da pogajanja o svežnju ukrepov o varstvu podatkov zaključi v letu 2015; 10. opominja Svet na njegovo zavezo, da bo pri spreminjanju predlogov Komisije spoštoval Listino Evropske unije o temeljnih pravicah; zlasti ponavlja, da stopnja varstva, ki ga bo zagotavljal sveženj ukrepov, ne sme biti nižja od že veljavne stopnje varstva iz Direktive 95/46/ES; 11. poudarja, da sta tako uredba o varstvu podatkov kot direktiva o varstvu podatkov nujno potrebni za zaščito temeljnih pravic posameznikov, zato ju je treba obravnavati kot sveženj in ju sprejeti hkrati, da se zagotovi visoka raven varstva pri vseh dejavnostih obdelave podatkov v EU in v vseh okoliščinah; poudarja, da je pri sprejetju svežnja treba doseči povečanje pravic in zaščite posameznikov v zvezi z obdelavo njihovih osebnih podatkov; Krovni sporazum med EU in ZDA 12. je seznanjen, da so se od sprejetja resolucije zaključila pogajanja z ZDA o krovnem sporazumu med EU in ZDA o varstvu osebnih podatkov pri prenosu in obdelavi podatkov za namene pregona (v nadaljnjem besedilu: krovni sporazum) in da je bil parafiran osnutek sporazuma; 13. pozdravlja prizadevanja administracije ZDA, da s krovnim sporazumom obnovi zaupanje, in zlasti dejstvo, da je bil zakon o pravnih sredstvih (Judicial Redress Act) iz leta 2015 dne 20. oktobra 2015 uspešno sprejet v predstavniškem domu, kar poudarja znatne in pozitivne ukrepe ZDA v odgovor na pomisleke EU; meni, da je izjemno pomembno zagotoviti enake pravice do učinkovitega pravnega sredstva v vseh enakih okoliščinah za državljane EU oziroma posameznike, katerih osebne podatke obdelujejo v EU in jih prenašajo v ZDA, brez razlikovanja med državljani EU in ZDA; poziva senat ZDA, naj sprejme zakonodajo, s katero bo to zagotovil; poudarja, da je eden od pogojev za podpis in sklenitev krovnega sporazuma sprejetje zakona o pravnih sredstvih v ameriškem kongresu; Varni pristan 14. opozarja, da resolucija poziva k takojšnjemu prenehanju izvajanja odločbe o varnem pristanu, saj ta državljanom EU ne zagotavlja ustreznega varstva osebnih podatkov; 15.  spominja, da imajo mednarodni sporazumi, ki jih sklene EU, prednost pred sekundarno zakonodajo EU, in zato poudarja, kako pomembno je zagotoviti, da krovni sporazumi ne omejujejo pravic oseb, na katere se nanašajo podatki, in varoval, ki se uporabljajo pri prenosu podatkov, v skladu z zakonodajo EU; zato poziva Komisijo, naj podrobno in natančno oceni, kakšno bi bilo medsebojno delovanje krovnega sporazuma in pravnega okvira EU o varstvu podatkov ter kako bi krovni sporazum vplival na pravni okvir EU, vključno s sedanjim okvirnim sklepom Sveta, direktivo o varstvu podatkov (95/46/ES) in prihodnjimi direktivami in uredbami o varstvu podatkov; poziva Komisijo, naj pred začetkom postopka ratifikacije Parlamentu predstavi poročilo s pravno oceno o tej temi; 16. opozarja, da je Komisija v sporočilu o delovanju varnega pristana z dne 27. novembra 2013 na ZDA naslovila 13 priporočil, da bi zagotovila ustrezno raven varstva; 17. pozdravlja, da je Sodišče Evropske unije v sodbi z dne 6. oktobra 2015 razveljavilo odločbo Komisije 2000/520/ES o primernosti varnega pristana ZDA; poudarja, da je sodba potrdila dolgotrajno stališče Parlamenta, da zaščita v okviru tega instrumenta ni primerna; poziva Komisijo, naj za vse osebne podatke, ki se prenašajo v ZDA, nemudoma sprejme potrebne ukrepe, da zagotovi učinkovito raven zaščite, ki je v osnovi enakovredna zaščiti v EU; 18. nasprotuje dejstvu, da Parlament ni prejel nobenega uradnega sporočila Komisije o stanju izvajanja teh 13 priporočil, čeprav je Komisija napovedala, da bo to storila do poletja 2014; poudarja, da mora Komisija po odločitvi Sodišča o razveljavitvi odločbe 2000/520/ES nujno pripraviti temeljit pregled dosedanjih pogajanj in oceniti učinek sodbe na napovedana nadaljnja pogajanja; poziva Komisijo, naj nemudoma preuči alternative varnemu pristanu in učinek sodbe na vse druge instrumente za prenašanje osebnih podatkov v ZDA ter poroča o zadevi do konca leta 2015; 19. poziva Komisijo, naj oceni pravni učinek in posledice sodbe Sodišča EU z dne 6. oktobra 2015 v zadevi Schrems (C–362/14) na sporazume s tretjimi državami, ki omogočajo prenos osebnih podatkov, kot je sporazum med EU in ZDA o programu za sledenje financiranja terorističnih dejavnosti (TFTP), na sporazume o evidencah podatkov o potnikih (PNR), na krovni sporazum med EU in ZDA ter na druge instrumente v okviru prava EU, ki vključujejo zbiranje in obdelavo osebnih podatkov; Demokratični nadzor 20.  ob popolnem spoštovanju pristojnosti nacionalnih parlamentov glede nadzora nacionalnih obveščevalnih služb poziva vse nacionalne parlamente, ki tega še niso storili, naj temeljito ovrednotijo obveščevalne dejavnosti in vzpostavijo resen nadzor nad njimi, obenem pa zagotovijo, da bodo imeli ti nadzorni odbori/organi zadostna sredstva, tehnično strokovno znanje in pravna sredstva ter dostop do vseh ustreznih dokumentov, da bodo lahko učinkovito in neodvisno nadzorovali obveščevalne službe in izmenjavo informacij s tujimi obveščevalnimi službami; se ponovno zavezuje, da bo tesno sodeloval z nacionalnimi parlamenti, da bi z izmenjavo dobre prakse in skupnih standardov zagotovili vzpostavitev učinkovitih nadzornih mehanizmov; 21. namerava sprejeti nadaljnje ukrepe na podlagi konference o demokratičnem nadzoru nad obveščevalnimi službami v Evropski uniji, ki je potekala 28. in 29. maja 2015, in si še naprej prizadevati, da bi v tesnem sodelovanju z nacionalnimi parlamenti zagotovili izmenjavo dobre prakse o nadzoru obveščevalnih dejavnosti; pozdravlja skupne sklepne ugotovitve sopredsednikov te konference, v katerih sta izrazila namen čez dve leti sklicati prihodnjo konferenco; 22. meni, da bi bilo treba podpreti obstoječa orodja sodelovanja med organi nadzora, kot je Evropska mreža nacionalnih obveščevalnih nadzornikov (ENNIR), ter jih bolj uporabljati, po možnosti tako, da bi nacionalni parlamenti izkoristili IPEX, okvir za medparlamentarno izmenjavo informacij o EU, v skladu z njegovim dosegom in tehničnimi zmogljivostmi; 23. ponovno poziva k prekinitvi izvajanja sporazuma o Programu nadzora nad financiranjem terorizma (TFTP); 24. poudarja, da je potrebna skupna opredelitev pojma „nacionalna varnost“, da bi EU in države članice lahko zagotavljale pravno varnost; ugotavlja, da neobstoj jasne opredelitve dopušča samovoljo izvršnih in obveščevalnih skupnosti v EU ter njihovo zlorabljanje temeljnih pravic in pravne države; 25. spodbuja Komisijo in države članice, naj v zakonodajo, ki omogoča zbiranje osebnih podatkov ali nadzor nad evropskimi državljani, vključijo določbe o časovni omejitvi in podaljšanju veljavnosti; poudarja, da so tovrstne določbe bistvena varovala, ki v demokratični družbi zagotavljajo redno presojo nujnosti in sorazmernosti instrumentov, ki omogočajo vdor v zasebnost; Ponovna vzpostavitev zaupanja 26. poudarja, da ostaja zdrav odnos med EU in ZDA izjemno pomemben za oba partnerja; ugotavlja, da so razkritja o nadzoru spodkopala javno podporo temu odnosu, in poudarja, da je treba sprejeti ukrepe za ponovno vzpostavitev zaupanja, zlasti v luči sedanje nujne potrebe po sodelovanju pri številnih skupnih geopolitičnih vprašanjih; v tem kontekstu poudarja, da je treba med EU in ZDA najti sporazumno rešitev kot celoto, ki bo spoštovala temeljne pravice; 27.  pozdravlja nedavne zakonodajne in sodne odločitve v ZDA o omejitvi množičnega nadzora, ki ga izvaja Agencija ZDA za nacionalno varnost, vključno s tem, da je bil zakon ZDA o svobodi kot posledica kompromisa obeh domov in obeh strank v kongresu sprejet brez predlogov sprememb, ter sodbo višjega sodišča drugega okrožja o programu Agencije ZDA za nacionalno varnost za vodenje evidence telefonskih pogovorov; vseeno obžaluje, da bodo te odločitve vplivale zlasti na državljane ZDA, medtem ko ostaja položaj državljanov EU nespremenjen; 28. meni, da bi vse odločitve o uporabi tehnologije za nadzor morale sloneti na temeljiti oceni nujnosti in sorazmernosti; pozdravlja rezultate raziskovalnega projekta SURVEILLE, ki ponuja metodologijo za oceno tehnologije za nadzor ob upoštevanju pravnih, etičnih in tehnoloških meril; 29. poudarja, da bi morala EU na ravni Združenih narodov in v skladu z mednarodnim paktom Združenih narodov o državljanskih in političnih pravicah prispevati k razvoju mednarodnih standardov/načel, da bi ustvarili svetovni okvir za varstvo podatkov, vključno s posebnimi omejitvami glede zbiranja za namene nacionalne varnosti; 30. je prepričan, da se lahko tekmovanju med obveščevalnimi službami izognemo le, če se na svetovni ravni vzpostavijo zanesljive norme; Zasebna podjetja 31. pozdravlja pobude zasebnega sektorja informacijskih in komunikacijskih tehnologij glede razvoja rešitev za kriptografsko varnost in internetnih storitev, ki izboljšujejo varnost; spodbuja stalni razvoj uporabnikom prijaznih nastavitev aplikacij, ki strankam pomagajo upravljati, katere informacije delijo, s kom in kako; ugotavlja, da so tudi različna podjetja objavila, da nameravajo v odziv na razkritja o množičnem nadzoru omogočiti neprekinjeno šifriranje; 32. opozarja, da v skladu s členom 15(1) Direktive 2000/31/ES države članice od ponudnikov storitev prenosa, shranjevanja in gostiteljstva ne smejo zahtevati nadzora podatkov, ki jih prenašajo ali shranjujejo, pa tudi ne dejavnega raziskovanja okoliščin, ki kažejo, da gre za nezakonito dejavnost; zlasti opozarja, da je Sodišče Evropske unije v sodbah C-360/10 in C-70/10 zavrnilo ukrepe za dejavni nadzor skoraj vseh uporabnikov zadevnih storitev (ponudniki internetnih storitev v prvem primeru in družbenih omrežij v drugem) in je pojasnilo, da je prepovedana vsaka odredba, ki bi od ponudnika storitev gostovanja zahtevala splošni nadzor; 33. pozdravlja dejstvo, da podjetja za IT in telekomunikacijske družbe objavljajo poročila o preglednosti v zvezi z zahtevami vlad za podatke o uporabnikih; poziva države članice, naj objavijo statistične podatke o svojih zahtevah zasebnim podjetjem za podatke o zasebnih uporabnikih; Sporazum o programu za sledenje financiranja terorističnih dejavnosti (sporazum TFTP) 34.  je razočaran, da Komisija ni upoštevala jasnega poziva Parlamenta k opustitvi izvajanja sporazuma o programu za sledenje financiranja terorističnih dejavnosti med EU in ZDA (sporazum TFTP), glede na to, da ni bilo razjasnjeno, ali bodo imeli dostop do podatkov organizacije SWIFT tudi drugi organi vlade ZDA, ne da bi bil spoštovan sporazum TFTP; namerava to upoštevati pri prihodnjem odločanju o odobritvi mednarodnih sporazumov; Druge izmenjave osebnih podatkov s tretjimi državami 35. poudarja svoje stališče, da je treba strogo spremljati vse sporazume, mehanizme in sklepe o ustreznosti izmenjave s tretjimi državami, Komisija pa bi morala kot varuhinja pogodb sprejeti takojšnje nadaljnje ukrepe; 36. pozdravlja izjavo EU in ZDA v Rigi 3. junija 2015 o okrepitvi čezatlantskega sodelovanja na področju pravosodja, svobode in varnosti, v kateri sta se podpisnici zavezali, da bosta pospešili izvajanje sporazuma o vzajemni pravni pomoči med ZDA in EU, ga pregledali, kot je predvideno v samem sporazumu, in izvedli delavnice, na katerih bi o teh vprašanjih razpravljali z nacionalnimi pristojnimi oblastmi; poudarja, da je vzajemna pravna pomoč instrument, naj podlagi katerega bi morali organi kazenskega pregona držav članic sodelovati z organi tretjih držav; v zvezi s tem poziva države članice EU in ameriško vlado, naj spoštujejo omenjene zaveze, da bi kmalu zaključili pregled sporazuma o vzajemni pravni pomoči med ZDA in EU; 37. poziva Komisijo, naj Parlamentu do konca leta 2015 poroča o prepoznanih vrzelih glede dostopa organov kazenskega pregona in obveščevalnih služb tretjih držav v različnih instrumentih za mednarodni prenos podatkov ter o načinih za njihovo reševanje, da bi zagotovili neprekinjenost zahtevanega ustreznega varstva osebnih podatkov iz EU, ki se prenašajo v tretje države; Zaščita načela pravne države in temeljnih pravic državljanov EU/okrepljena zaščita prijaviteljev nepravilnosti in novinarjev 38. meni, da so temeljne pravice državljanov še naprej v nevarnosti in je bilo storjeno premalo, da bi zagotovili njihovo popolno varstvo v primerih elektronskega množičnega nadzora; obžaluje omejen napredek pri zaščiti prijaviteljev nepravilnosti in novinarjev; 39. obžaluje dejstvo, da številne množične obveščevalne programe in obveščevalne programe velikega obsega ženejo ekonomski interesi družb, ki te programe razvijajo in upravljajo, kar se je zgodilo v primeru opustitve ciljno usmerjenega programa Agencije ZDA za nacionalno varnost „Thinthread“ ter njegove nadomestitve z nadzornim programom velikega obsega „Trailblazer“, ki je bil leta 2001 oddan v zunanje izvajanje družbi SAIC; 40. ponavlja, da je resno zaskrbljen zaradi dela v odboru Sveta Evrope za konvencijo o kibernetski kriminaliteti z dne 23.  novembra 2001 (konvencije iz Budimpešte) v zvezi s tolmačenjem člena 32 te konvencije o čezmejnem dostopu do shranjenih računalniških podatkov s privolitvijo ali v primeru javne dostopnosti, in nasprotuje sklenitvi dodatnih protokolov ali smernic z namenom, da se razširi področje uporabe te določbe in s tem preseže sedanja ureditev s to konvencijo, ki je že tako velika izjema od načela teritorialnosti, saj bi lahko privedla do neoviranega dostopa organov kazenskega pregona na daljavo do strežnikov in računalnikov v drugih jurisdikcijah, ne da bi pri tem spoštovali sporazume o vzajemni pravni pomoči in druge instrumente pravosodnega sodelovanja, ki obstajajo zaradi zagotavljanja temeljnih pravic posameznikov, vključno z varstvom podatkov in načelom dolžnega pravnega postopanja; poudarja, da je EU izvajala svojo pristojnost na področju kibernetskega kriminala, zato bi morali spoštovati pooblastila Komisije in Parlamenta; 41. obžaluje, da se Komisija ni odzvala na zahtevo Parlamenta, da preuči možnosti za vzpostavitev celovitega evropskega programa za zaščito prijaviteljev nepravilnosti, in jo poziva, naj najkasneje do konca leta 2016 predloži sporočilo o tej temi; 42. pozdravlja resolucijo o izboljšanju zaščite prijaviteljev nepravilnosti, ki jo je 23. junija 2015 sprejela parlamentarna skupščina Sveta Evrope, zlasti 9. točko o pomembnosti prijavljanja nepravilnosti, da bi zagotovili spoštovanje pravnih omejitev nadzora, in 10. točko, v kateri EU poziva, naj sprejme zakone za zaščito prijaviteljev nepravilnosti, ki bodo zajemali tudi zaposlene v nacionalnih varnostnih ali obveščevalnih službah ter zasebnih podjetjih s tega področja, obenem pa naj prijaviteljem nepravilnosti, ki jim grozijo povračilni ukrepi v domovini, odobri azil, kolikor to dopušča nacionalno pravo, v primeru da njihova razkritja v skladu z načeli, ki jih zagovarja skupščina, izpolnjujejo pogoje za zaščito; 43. poudarja, da množični nadzor resno ogroža poklicno zaupnost reguliranih poklicev, tudi zdravnikov, novinarjev in odvetnikov; zlasti poudarja pravico državljanov EU, da so zaščiteni pred nadzorom zaupnega sporazumevanja s svojim odvetnikom, kar bi kršilo Listino Evropske unije o temeljnih pravicah, zlasti člene 6, 47 in 48, ter Direktivo 2013/48/EU o pravici do dostopa do odvetnika; poziva Komisijo, naj najkasneje do konca leta 2016 predloži sporočilo o zaščiti zaupnega sporazumevanja v poklicih, kjer velja pravica do varovanja zaupnosti; 44. poziva Komisijo, naj za države članice pripravi smernice o tem, kako uskladiti instrumente zbiranja osebnih podatkov za namene preprečevanja, odkrivanja, preiskovanja in pregona kaznivih dejanj, tudi terorizma, s sodbama Sodišča EU z dne 8. aprila 2014 o hrambi podatkov (zadevi C–293/12 in C–594/12) in z dne 6.  oktobra 2015 o varnem pristanu (zadeva C–362/14); zlasti opozarja na točki 58 in 59 sodbe o hrambi podatkov ter na točki 93 in 94 sodbe o varnem pristanu, kjer se jasno zahteva ciljno usmerjen pristop za zbiranje podatkov, in ne zajemanje v celoti; 45. poudarja, da najnovejša sodna praksa, zlasti sodba Sodišča EU z dne 8. aprila 2014 o hrambi podatkov, jasno določa zakonsko zahtevo, da je treba dokazati nujnost in sorazmernost vsakršnih ukrepov, ki vključujejo zbiranje in uporabo osebnih podatkov in bi lahko posegali v pravico do spoštovanja zasebnega in družinskega življenja ter v pravico do varstva podatkov; meni, da je obžalovanja vredno, da se zaradi političnih razlogov pri sprejemanju odločitev pogosto spodkopava skladnost s temi pravnimi načeli; poziva Komisijo, naj v okviru svojega načrta za boljše pravno urejanje zagotovi visoko kakovost celotne zakonodaje EU in njeno skladnost z vsemi pravnimi standardi in sodno prakso ter z Listino EU o temeljnih pravicah; priporoča, naj bosta preizkusa nujnosti in sorazmernosti vedno vključena v oceno učinka vseh ukrepov kazenskega pregona in varnostnih ukrepov, ki predvidevajo uporabo in zbiranje osebnih podatkov; Evropska strategija za večjo neodvisnost na področju informacijskih tehnologij 46. je razočaran, da Komisija v odziv na podrobna priporočila iz resolucije za izboljšanje varnosti na področju informacijske tehnologije in internetne zasebnosti v EU ni zadostno ukrepala; 47. pozdravlja dosedanje korake za izboljšanje varnosti na področju informacijske tehnologije v Parlamentu, kot jih predvideva akcijski načrt o varnosti informacijskih in komunikacijskih tehnologij v EP, ki ga je pripravil GD ITEC; zahteva nadaljevanje teh prizadevanj ter popolno in hitro uresničenje priporočil iz resolucije; poziva k novem razmišljanju in po potrebi zakonodajnim spremembam na področju javnih naročil za izboljšanje varnosti na področju informacijskih tehnologij v institucijah EU; poziva, naj se lastniška programska oprema v vseh institucijah EU sistematično zamenja z odprtokodno programsko opremo, ki jo je mogoče revidirati in preveriti, in da se v vse prihodnje razpisne postopke za informacijsko in komunikacijsko tehnologijo vključi obvezno izborno merilo odprte kode, obenem pa se zagotovi dostopnost učinkovitih orodij za šifriranje; 48. ponovno ostro poziva, da se v okviru novih pobud, kot je enotni digitalni trg, razvijejo evropske strategije za večjo neodvisnost na področju informacijskih tehnologij in internetno zasebnost, ki bodo spodbudile industrijo IT v EU; 49.  C_2017355NL. 01005101. xml 20. 10. 2017    NL Publicatieblad van de Europese Unie C 355/51 P8_TA(2015)0388 Follow-up van de resolutie van het Europees Parlement van 12 maart 2014 over grootschalig elektronisch toezicht op EU-burgers Resolutie van het Europees Parlement van 29 oktober 2015 over de follow-up van de resolutie van het Europees Parlement van 12 maart 2014 over grootschalig elektronisch toezicht op EU-burgers (2015/2635(RSP)) (2017/C 355/07) Het Europees Parlement, — gezien het juridisch kader dat is ingesteld door het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), met name de artikelen 2, 3, 4, 5, 6, 7, 10 en 21 ervan, het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, met name de artikelen 1, 3, 6, 7, 8, 10, 11, 20, 21, 42, 47, 48 en 52 ervan, het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, met name de artikelen 6, 8, 9, 10 en 13 ervan, en de rechtspraak van de Europese rechters op het gebied van veiligheid, privacy en vrijheid van meningsuiting, — gezien zijn resolutie van 12 maart 2014 over het surveillanceprogramma van de NSA in de VS, toezichthoudende instanties in verschillende lidstaten en gevolgen voor de grondrechten van EU-burgers en voor de trans-Atlantische samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken (1) (hierna „de resolutie”), — gezien het werkdocument van 19 januari 2015 over de follow-up van het onderzoek van LIBE naar grootschalig elektronisch toezicht op EU-burgers (2), — gezien de resolutie van de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa van 21 april 2015 over grootschalig toezicht, — gezien de vragen aan de Raad en de Commissie over de follow-up van de resolutie van het Europees Parlement van 12 maart 2014 over grootschalig elektronisch toezicht op EU-burgers (O-000114/2015 — B8-0769/2015 en O-000115/2015 — B8-0770/2015), — gezien de ontwerpresolutie van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, — gezien artikel 128, lid 5, en artikel 123, lid 2, van zijn Reglement, A. overwegende dat het Parlement in zijn resolutie de autoriteiten van de VS en de lidstaten heeft opgeroepen massale observatie- en afluisteractiviteiten en de massale verwerking van persoonsgegevens van burgers te verbieden en de vermeende handelingen van de inlichtingendiensten aan de kaak heeft gesteld die het vertrouwen en de grondrechten van de EU-burgers ernstig hebben geschaad; overwegende dat in de resolutie gewag werd gemaakt van mogelijke andere motieven, zoals politieke en economische spionage, gelet op de capaciteit van de grootschalige toezichtprogramma's; B.  overwegende dat in het kader van de resolutie een „Europese digitale habeas corpus ter bescherming van de grondrechten in een digitaal tijdperk” werd gelanceerd met acht specifieke maatregelen en dat de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken werd opgedragen binnen een jaar te beoordelen in welke mate de aanbevelingen werden opgevolgd; C. overwegende dat in het werkdocument van 19 januari 2015 verslag wordt uitgebracht over de ontwikkelingen sinds de goedkeuring van de resolutie, met de steeds aanhoudende stroom onthullingen over vermeende grootschalige elektronische observatie-activiteiten, en over de uitvoering van de voorgestelde „Europese digitale habeas corpus”, in het kader waarvan wordt gewezen op de beperkte respons van de instellingen, lidstaten en belanghebbenden die tot handelen werden uitgenodigd; D. overwegende dat het Parlement de Commissie en de andere instellingen, organen, bureaus en agentschappen van de EU in zijn resolutie heeft verzocht naar aanleiding van de aanbevelingen in overeenstemming met artikel 265 VWEU („nalaten een besluit te nemen”) te handelen; E. overwegende dat Wikileaks onlangs aan het licht heeft gebracht dat er sprake is geweest van gerichte surveillance van de communicatie van de laatste drie Franse presidenten alsook van ministers van de Franse regering en van de Franse ambassadeur in de VS; overwegende dat de NSA deze strategische en economische spionage de afgelopen tien jaar op grote schaal heeft uitgevoerd en dat deze gericht was op alle Franse staatsstructuren en de grootste Franse bedrijven; F. overwegende dat in het verslag van de speciale rapporteur inzake de bevordering en de bescherming van de vrijheid van meningsuiting wordt gesteld dat versleuteling en anonimiteit zorgen voor de privacy en de veiligheid die nodig zijn voor het uitoefenen van het recht op vrijheid van mening en meningsuiting in het digitale tijdperk; overwegende dat in dit verslag ook wordt gesteld dat alle beperkingen op versleuteling en anonimiteit strikt beperkt moeten zijn overeenkomstig de beginselen van legaliteit, noodzakelijkheid, evenredigheid en legitimiteit van het doel; 1. is ingenomen met de onderzoeken van de Duitse Bundestag, de Raad van Europa, de VN en de Braziliaanse senaat, de debatten in een groot aantal andere nationale parlementen en het werk van verschillende spelers uit het maatschappelijk middenveld, die ertoe hebben bijgedragen het bewustzijn bij het publiek te vergroten met betrekking tot grootschalig elektronisch toezicht; 2.  roept de lidstaten van de EU op alle strafrechtelijke procedures tegen Edward Snowden te beëindigen, hem bescherming te bieden en bijgevolg uitlevering of overdracht door derden te voorkomen, als erkenning van zijn status van klokkenluider en internationaal verdediger van de mensenrechten; 3. is echter zeer teleurgesteld over het algemene gebrek aan een besef van urgentie en bereidheid bij de meeste lidstaten en de EU-instellingen om de in de resolutie aangekaarte kwesties op een ernstige manier aan te pakken en om de concrete aanbevelingen die erin zijn opgenomen ten uitvoer te leggen, alsook door het gebrek aan transparantie ten aanzien van en dialoog met het Parlement; 4. is bezorgd over een aantal recente wetten van sommige lidstaten die de surveillancebevoegdheden van inlichtingendiensten uitbreiden, onder meer in Frankrijk de nieuwe inlichtingenwet die de Nationale Vergadering op 24 juni 2015 heeft goedgekeurd, waarvan enkele bepalingen volgens de Commissie een aantal belangrijke juridische vragen doen rijzen, in het Verenigd Koninkrijk de wet van 2014 betreffende gegevensbewaring en onderzoeksbevoegdheden en het daaropvolgende oordeel van de rechtbank dat sommige artikelen onwettig zijn en niet mogen worden toegepast, en in Nederland de voorstellen voor nieuwe wetgeving ter actualisering van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten van 2002; herhaalt zijn oproep aan alle lidstaten om ervoor te zorgen dat hun huidige en toekomstige wetgevingskaders en mechanismen voor toezicht op de activiteiten van inlichtingendiensten in overeenstemming zijn met de normen van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en alle relevante wetgeving van de Unie;; 5. is ingenomen met het onderzoek in de Duitse Bundestag naar grootschalig toezicht; maakt zich ernstige zorgen over de onthullingen inzake grootschalig toezicht op het telecommunicatie- en internetverkeer binnen de Unie door de Duitse buitenlandse inlichtingendienst BND in samenwerking met de NSA; beschouwt dit als een schending van het beginsel van loyale samenwerking overeenkomstig artikel 4, lid 3, VEU; 6. vraagt dat zijn Voorzitter de secretaris-generaal van de Raad van Europa verzoekt de procedure krachtens artikel 52 op te starten op grond waarvan iedere hoge verdragsluitende partij na ontvangst van een verzoek van de secretaris-generaal van de Raad van Europa een toelichting moet verstrekken van de manier waarop haar interne rechtsstelsel in de doelmatige tenuitvoerlegging van bepalingen van het Verdrag voorziet; 7.  vindt de reactie van de Commissie op de resolutie tot dusver zeer ontoereikend gelet op de reikwijdte van de onthullingen; verzoekt de Commissie ten laatste tegen december 2015 gehoor te geven aan de in de resolutie gedane verzoeken; behoudt zich het recht voor een vordering wegens nalatigheid in te stellen of bepaalde begrotingsmiddelen voor de Commissie in de reserve te plaatsen totdat alle aanbevelingen naar behoren zijn aangepakt; 8. benadrukt het belang van het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU) van 8 april 2014 waarin Richtlijn 2006/24/EG betreffende de bewaring van gegevens nietig wordt verklaard; herinnert eraan dat het Hof van Justitie oordeelde dat de inmenging van dit instrument met het fundamentele recht op privacy moet worden beperkt tot wat strikt noodzakelijk is; onderstreept dat deze uitspraak een nieuw aspect omvat, in die zin dat het Hof van Justitie met betrekking tot 'algemene surveillanceprogramma's’ specifiek naar concrete jurisprudentie van het Europees Hof voor de rechten van de mens verwijst, en daarmee de beginselen zoals bedoeld in die jurisprudentie van het Europees Hof voor de rechten van de mens feitelijk in de EU-wetgeving op dit gebied integreert; onderstreept dat het derhalve in de lijn der verwachtingen ligt dat het Hof van Justitie in de toekomst dezelfde redenering zal volgen wanneer het de geldigheid, onder het Handvest, toetst van andere wetgevingshandelingen van de EU en de lidstaten met betrekking tot ‘algemene surveillanceprogramma’s’; Gegevensbeschermingspakket 9. is ingenomen met de opening van informele interinstitutionele onderhandelingen over het ontwerp van de algemene verordening inzake gegevensbescherming en de vaststelling door de Raad van een algemene oriëntatie betreffende de ontwerprichtlijn inzake gegevensbescherming; herhaalt zijn voornemen om de onderhandelingen over het gegevensbeschermingspakket in 2015 af te ronden; 10. herinnert de Raad aan zijn toezegging om het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie te eerbiedigen in het kader van zijn amendementen op de Commissievoorstellen; herhaalt met name dat het geboden beschermingsniveau niet lager mag zijn dan het niveau dat is vastgesteld in het kader van Richtlijn 95/46/EG; 11.  benadrukt dat de verordening gegevensbescherming en de richtlijn gegevensbescherming beide noodzakelijk zijn om de grondrechten van natuurlijke personen te beschermen en daarom als pakket moeten worden behandeld om gelijktijdig te kunnen worden aangenomen, teneinde ervoor te zorgen dat alle gegevensverwerkingsactiviteiten in de EU onder alle omstandigheden een hoog beschermingsniveau bieden; benadrukt dat de doelstelling om de rechten en bescherming van individuen met betrekking tot de verwerking van hun persoonsgegevens te versterken moet worden verwezenlijkt wanneer het pakket wordt aangenomen; Overkoepelende overeenkomst tussen de EU en de VS 12. merkt op dat sinds de goedkeuring van de resolutie de onderhandelingen met de VS over de kaderovereenkomst tussen de EU en de VS betreffende de bescherming van persoonsgegevens die worden overgedragen en verwerkt voor rechtshandhavingsdoeleinden (hierna de „overkoepelende overeenkomst”) zijn afgerond en dat de ontwerpovereenkomst is geparafeerd; 13. is ingenomen met de inspanningen van de regering van de VS om het vertrouwen via de overkoepelende overeenkomst te herstellen, en is met name ingenomen met het feit dat de Judicial Redress Act van 2015 op 20 oktober 2015 in het Huis van Afgevaardigden werd goedgekeurd, wat de belangrijke en positieve stappen markeert die de VS heeft ondernomen om aan de bezorgdheid van de EU tegemoet te komen; acht het uitermate belangrijk dat in alle omstandigheden wordt gezorgd voor dezelfde rechten inzake effectieve gerechtelijke verhaalmogelijkheden voor EU-burgers of individuen waarvan de persoonsgegevens worden verwerkt in de EU en doorgegeven aan de VS, zonder enige vorm van discriminatie tussen de burgers van de EU en de VS; roept de Senaat van de VS op wetgeving goed te keuren die dit waarborgt; benadrukt dat een voorwaarde voor de ondertekening en sluiting van de overkoepelende overeenkomst de goedkeuring is van de Judicial Redress Act door het Congres; Veilige haven 14. herinnert eraan dat in de resolutie wordt opgeroepen het Veiligehavenbesluit onmiddellijk op te schorten aangezien dit besluit geen passende bescherming biedt ten aanzien van persoonsgegevens voor EU-burgers; 15.  herinnert eraan dat alle door de EU gesloten internationale overeenkomsten voorrang op de secundaire wetgeving van de EU genieten, en dat er derhalve voor moet worden gezorgd dat de paraplu-overeenkomst de rechten van betrokkenen en de vrijwaringsmaatregelen die voor de overdracht van gegevens gelden, niet beperken; verzoekt de Commissie derhalve met klem te onderzoeken hoe de paraplu-overeenkomst zich precies verhoudt tot en van invloed is op het EU-wetgevingskader inzake gegevensbescherming, waaronder het vigerende kaderbesluit van de Raad, de richtlijn gegevensbescherming (95/46/EG) en de toekomstige richtlijn en verordening inzake gegevensbescherming; verzoekt de Commissie de resultaten van dit onderzoek voor de start van de ratificatieprocedure aan het Europees Parlement te doen toekomen; 16. herinnert eraan dat de Commissie de VS 13 aanbevelingen heeft gedaan in haar mededeling van 27 november 2013 betreffende de werking van de veilige haven om te zorgen voor een toereikend beschermingsniveau; 17. is ingenomen met het feit dat het Hof van Justitie in zijn uitspraak van 6 oktober 2015 Beschikking 2000/520/EG van de Commissie over de gepastheid van de Veiligehavenovereenkomst met de VS ongeldig heeft verklaard; benadrukt dat deze uitspraak het aloude standpunt van het Parlement bevestigt betreffende het ontbreken van een passend beschermingsniveau in het kader van dit instrument; verzoekt de Commissie onmiddellijk de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat alle persoonsgegevens die aan de Verenigde Staten worden doorgegeven, onderworpen zijn aan een passend beschermingsniveau dat in wezen gelijk is aan wat in de EU is gewaarborgd; 18. maakt bezwaar tegen het feit dat het Parlement geen formele mededeling heeft ontvangen van de Commissie over de staat van uitvoering van de 13 aanbevelingen, ondanks de aankondiging van de Commissie dat ze dit voor de zomer van 2014 zou doen; benadrukt dat, na het besluit van het HvJ-EU om Beschikking 2000/520/EG ongeldig te verklaren, de Commissie dringend een grondige actualisering moet doorvoeren van de onderhandelingen tot nu toe en van de invloed van het arrest op de verdere onderhandelingen die werden aangekondigd; verzoekt de Commissie zich onmiddellijk te beraden over alternatieven voor de veilige haven en over de gevolgen van het arrest op andere instrumenten voor de doorgifte van persoonsgegevens aan de VS, en hierover uiterlijk eind 2015 verslag uit te brengen; 19.  verzoekt de Commissie in kaart te brengen wat de juridische gevolgen en implicaties zijn van de uitspraak van het Hof van Justitie van 6 oktober 2015 in de zaak-Schrems (C-362/14) voor alle overeenkomsten met derde landen op het gebied van de overdracht van persoonsgegevens, zoals de overeenkomst tussen de EU en de VS betreffende het programma voor het traceren van terrorismefinanciering (TFTP), de overeenkomsten inzake persoonsgegevens van passagiers (PNR), de paraplu-overeenkomst tussen de EU en de VS, en andere instrumenten onder de EU-wetgeving op het gebied van het verzamelen en verwerken van persoonsgegevens; Democratisch toezicht 20. eerbiedigt ten volle het feit dat de nationale parlementen volledig bevoegd zijn voor het toezicht op nationale inlichtingendiensten, maar verzoekt niettemin alle nationale parlementen die dit nog niet hebben gedaan, het doelmatig toezicht op inlichtingenactiviteiten grondig te beoordelen en in te voeren en ervoor te zorgen dat deze toezichtscommissies/-organen over voldoende middelen, technische deskundigheid en juridische middelen en toegang tot alle relevante documenten beschikken om doeltreffend en onafhankelijk toezicht te kunnen uitoefenen op inlichtingendiensten en de uitwisseling van informatie met andere buitenlandse inlichtingendiensten; herhaalt zijn toezegging om nauw samen te werken met de nationale parlementen om ervoor te zorgen dat doeltreffende toezichtsmechanismen beschikbaar zijn, onder meer via de uitwisseling van goede praktijken en gemeenschappelijke normen; 21. is van plan te zorgen voor follow-up van de conferentie over het democratische toezicht op inlichtingendiensten in de Europese Unie die op 28 en 29 mei 2015 plaatsvond, en inspanningen te blijven leveren om goede werkwijzen inzake toezicht op inlichtingendiensten uit te wisselen, in nauwe samenwerking met de nationale parlementen; is ingenomen met de gezamenlijke slotopmerkingen van de covoorzitters van deze conferentie, waarin zij verklaren dat zij voornemens zijn binnen twee jaar een follow-upconferentie samen te roepen; 22. meent dat de bestaande instrumenten voor samenwerking tussen toezichthoudende organen, bijvoorbeeld het Europees netwerk van nationale inlichtingenbeoordelaars (ENNIR), ondersteund moeten worden en nog meer moeten worden aangewend, waarbij eventueel gebruik kan worden gemaakt van het potentieel van IPEX voor de uitwisseling van informatie tussen nationale parlementen, met inachtneming van de werkingssfeer en de technische capaciteit van dit systeem; 23. herhaalt zijn oproep om de overeenkomst betreffende het opsporingsprogramma voor financiering van terrorisme (TFTP) op te schorten; 24.  beklemtoont dat er behoefte is aan een gemeenschappelijke definitie van „nationale veiligheid” voor de EU en haar lidstaten om rechtszekerheid te garanderen; stelt vast dat het ontbreken van een duidelijke definitie ruimte laat voor willekeur en schendingen van de grondrechten en de rechtsstaat door uitvoerende en inlichtingendiensten in de EU; 25. spoort de Commissie en de lidstaten aan verval- en verlengingsbepalingen te introduceren in wetgeving die het verzamelen van persoonsgegevens of de surveillance van Europese burgers mogelijk maakt; benadrukt dat dergelijke bepalingen essentiële waarborgen zijn om te garanderen dat een instrument waarmee in de persoonlijke levenssfeer wordt ingegrepen, in een democratische samenleving regelmatig wordt getoetst op noodzakelijkheid en evenredigheid; Het vertrouwen herstellen 26. benadrukt dat een gezonde relatie tussen de EU en de VS van levensbelang blijft voor beide partners; wijst erop dat onthullingen over toezicht de steun van het publiek voor de betrekkingen hebben ondermijnd, en benadrukt dat er maatregelen moeten worden genomen om ervoor te zorgen dat het vertrouwen wordt hersteld, met name gelet op de dringende noodzaak die er momenteel bestaat om samen te werken aan een groot aantal geopolitieke kwesties van gemeenschappelijk belang; benadrukt in dit verband dat er een via onderhandelingen tussen de VS en de hele EU tot stand gekomen oplossing moet worden gevonden waarmee de grondrechten worden geëerbiedigd; 27. is ingenomen met de wetgevings- en rechterlijke besluiten die onlangs in de VS zijn genomen om grootschalige surveillance door de NSA te beperken, onder meer de goedkeuring van de USA Freedom Act in het Congres zonder amendementen als gevolg van het compromis tussen beide kamers en beide partijen, en de uitspraak van het Second Circuit Court of Appeals over het afluisteren van telefoongesprekken door de NSA; betreurt evenwel dat deze besluiten zich hoofdzakelijk richten op Amerikaanse personen, terwijl de situatie voor EU-burgers ongewijzigd blijft; 28. meent dat elk besluit om surveillancetechnologie te gebruiken gebaseerd moet zijn op een grondige evaluatie van de noodzakelijkheid en evenredigheid; is ingenomen met de resultaten van het onderzoeksproject SURVEILLE, dat een methode aanreikt om surveillancetechnologieën te evalueren met inachtneming van juridische, ethische en technologische overwegingen; 29.  benadrukt dat de EU een bijdrage moet leveren aan de ontwikkeling van internationale normen/beginselen op het niveau van de VN, in overeenstemming met het Internationaal Verdrag van de VN inzake burgerrechten en politieke rechten, om een mondiaal kader voor gegevensbescherming in het leven te roepen, met inbegrip van specifieke beperkingen met betrekking tot gegevensverzameling ten behoeve van de nationale veiligheid; 30. is ervan overtuigd dat een wapenwedloop op het gebied van toezicht enkel kan worden vermeden indien er op mondiaal niveau geloofwaardige normen worden vastgesteld; Particuliere ondernemingen 31. is ingenomen met de initiatieven van de particuliere ICT-sector inzake het ontwikkelen van cryptografische beveiligingsoplossingen en internetdiensten die de privacy verbeteren; stimuleert de permanente ontwikkeling van gebruikersvriendelijke toepassingsinstellingen die de klanten helpen om te bepalen welke informatie ze met wie delen en hoe ze dat doen; merkt op dat verschillende bedrijven eveneens plannen hebben aangekondigd om end-to-end encryptie (eind-tot-eindversleuteling) mogelijk te maken in antwoord op de onthullingen betreffende grootschalig toezicht; 32. herinnert eraan dat de lidstaten overeenkomstig artikel 15, lid 1, van Richtlijn 2000/31/EG de aanbieders van diensten geen algemene verplichting mogen opleggen om bij het aanbieden van transmissie-, opslag- en hostingdiensten toezicht te houden op de informatie die zij doorgeven of opslaan, noch om actief te gaan zoeken naar feiten of omstandigheden die op onwettige activiteiten duiden; herinnert er met name aan dat het HvJ-EU in de arresten C-360/10 en C-70/10 de maatregelen voor „gerichte bewaking” van vrijwel alle gebruikers van de betrokken diensten (internetproviders in het ene geval, sociaal netwerk in het andere geval) heeft verworpen en heeft gepreciseerd dat elk bevel dat een hostingdienstverlener verplicht tot een algemene surveillance, verboden is; 33. is ingenomen met de publicatie van transparantieverslagen door IT- en telecommunicatiebedrijven over verzoeken van de overheid om gebruikersgegevens; roept de lidstaten op statistieken te publiceren over hun verzoeken aan particuliere ondernemingen om informatie over particuliere gebruikers; TFTP-overeenkomst 34. is ontgoocheld dat de Commissie de duidelijke oproep van het Parlement naast zich heeft neergelegd om de TFTP-overeenkomst op te schorten wegens een gebrek aan duidelijke informatie betreffende de vraag of er toegang zou zijn geweest tot SWIFT-gegevens buiten het TFTP-kader voor andere Amerikaanse overheidsorganen; is van plan hier rekening mee te houden wanneer in de toekomst instemming moet worden verleend voor internationale overeenkomsten; Andere uitwisseling van persoonsgegevens met derde landen 35.  benadrukt zijn standpunt dat alle overeenkomsten, mechanismen en gepastheidsbesluiten voor uitwisselingen met derde landen waarbij persoonsgegevens worden verwerkt streng toezicht en onmiddellijke follow-upmaatregelen vereisen van de Commissie, als hoedster van de Verdragen; 36. is ingenomen met de verklaring van Riga van de EU en de VS van 3 juni 2015 over de verbetering van de trans-Atlantische samenwerking op het gebied van vrijheid veiligheid en recht, waarin de ondertekenaars zich ertoe hebben verbonden de overeenkomst betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken (MLAT) tussen de EU en de VS beter te implementeren, de herziening ervan te voltooien zoals in de overeenkomst is voorzien en workshops te organiseren om deze kwesties met de nationale bevoegde autoriteiten te bespreken; benadrukt dat overeenkomsten betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken het instrument zijn op grond waarvan de wetshandhavingsautoriteiten van de lidstaten moeten samenwerken met de autoriteiten van derde landen; vraagt in dit verband aan de EU-lidstaten en de Amerikaanse regering dat zij zich houden aan de hoger genoemde beloftes inzake een snelle afronding van de herziening van de overeenkomst betreffende wederzijdse rechtshulp tussen de VS en de EU; 37. roept de Commissie op uiterlijk eind 2015 aan het Parlement verslag uit te brengen over de hiaten die zijn geïdentificeerd in het kader van verschillende instrumenten die worden gebruikt voor internationale gegevensoverdrachten wat betreft toegang door wetshandhavingsautoriteiten en inlichtingendiensten van derde landen en over manieren om deze hiaten aan te pakken en te zorgen voor de continuïteit van de vereiste gepaste bescherming van EU-persoonsgegevens die worden doorgegeven aan derde landen; Bescherming van de rechtsstaat en de grondrechten van de EU-burgers/betere bescherming van klokkenluiders en journalisten 38. is van mening dat de grondrechten van EU-burgers in gevaar blijven en dat te weinig is gedaan om te zorgen voor de volledige bescherming ervan ingeval van grootschalig elektronisch toezicht; betreurt dat er weinig vooruitgang is geboekt op het vlak van de bescherming van klokkenluiders en journalisten; 39. betreurt het dat achter vele programma's voor grootschalige inlichtingen kennelijk ook economische belangen zitten van bedrijven die deze programma's ontwikkelen en uitvoeren, zoals het geval is geweest bij de stopzetting van het „Thinthread”-programma van de NSA dat vervangen is door het in 2001 aan SAIC gegunde programma voor grootschalig toezicht „Trailblazer”; 40.  uit nogmaals zijn ernstige bezorgdheid over de werkzaamheden die binnen de Raad van Europa door het Comité van deskundigen inzake criminaliteit in de cyberruimte zijn verricht met betrekking tot artikel 32 van het Verdrag inzake de bestrijding van strafbare feiten verbonden met elektronische netwerken van 23 november 2001 (Verdrag van Boedapest) in verband met grensoverschrijdende toegang tot opgeslagen computergegevens waarvoor toestemming is verleend of die openbaar zijn, en verzet zich tegen de eventuele aanneming van een aanvullend protocol of richtsnoer waarmee wordt beoogd de werkingssfeer van deze bepaling uit te breiden ten opzichte van de bij dit verdrag vastgestelde bestaande regeling, die reeds in een grote uitzondering op het territorialiteitsbeginsel voorziet, aangezien dit ertoe kan leiden dat wetshandhavingsautoriteiten ongecontroleerde toegang op afstand krijgen tot servers en computers in andere jurisdicties, zonder dat een beroep wordt gedaan op overeenkomsten voor wederzijdse rechtshulp of andere instrumenten voor justitiële samenwerking, die zijn ingesteld om de grondrechten van het individu, met inbegrip van gegevensbescherming en een behoorlijke rechtsgang, te waarborgen; benadrukt dat de EU haar bevoegdheid op het gebied van cybercriminaliteit heeft uitgeoefend en dat de prerogatieven van zowel de Commissie als het Parlement bijgevolg moeten worden geëerbiedigd; 41. betreurt dat de Commissie niet heeft gereageerd op het verzoek van het Parlement om de invoering van een omvattend Europees programma ter bescherming van klokkenluiders te onderzoeken, en roept de Commissie op uiterlijk eind 2016 een mededeling over dit onderwerp voor te stellen; 42. is ingenomen met de resolutie die de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa op 23 juni 2015 heeft aangenomen over een betere bescherming van klokkenluiders, en in het bijzonder punt 9 inzake het belang van klokkenluiders om ervoor te zorgen dat wettelijke beperkingen op toezicht worden nageleefd, en punt 10 waarin de EU wordt gevraagd om wetgeving inzake klokkenluiders vast te stellen, ook voor werknemers in de nationale veiligheids- of inlichtingendiensten en particuliere bedrijven die actief zijn op dit gebied, en asiel te verlenen, voor zover mogelijk op grond van het nationale recht, aan klokkenluiders die worden bedreigd met vergelding in hun land van herkomst, op voorwaarde dat hun onthullingen in aanmerking komen voor bescherming op grond van de beginselen die de Vergadering huldigt; 43.  benadrukt dat grootschalig toezicht het beroepsgeheim van gereglementeerde beroepen zoals artsen, journalisten en advocaten ernstig ondermijnt; beklemtoont in het bijzonder dat de rechten van de EU-burgers op bescherming tegen toezicht op vertrouwelijke communicatie met hun advocaat niet in strijd mogen zijn met het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, met name de artikelen 6, 47 en 48 daarvan, en met Richtlijn 2013/48/EU betreffende het recht op toegang tot een advocaat; verzoekt de Commissie uiterlijk eind 2016 een mededeling te presenteren over de bescherming van vertrouwelijke communicatie in beroepen waarvoor een wettelijk beroepsgeheim geldt; 44. vraagt de Commissie richtsnoeren voor de lidstaten voor te bereiden inzake de aanpassing van de instrumenten voor het verzamelen van persoonsgegevens met het oog op de voorkoming, de opsporing, het onderzoek en de vervolging van strafbare feiten, onder meer terrorisme, aan de arresten van het HvJ-EU van 8 april 2014 over gegevensbewaring (zaken C-293/12 en C-594/12) en het arrest van 6 oktober 2015 inzake het ‘veilige haven’-beginsel (zaak C-362/14); wijst met name op de paragrafen 58 en 59 van het arrest over gegevensbewaring, en op de paragrafen 93 en 94 van het ‘veilige haven’-arrest, waarin duidelijk wordt gesteld dat voor gegevensverzameling een doelgerichte aanpak vereist is, eerder dan een „volledige opneming”; 45. onderstreept dat in de meest recente rechtspraak, en in het bijzonder in het arrest van het HvJ-EU van 8 april 2014 over gegevensbewaring, expliciet staat dat van elke maatregel waarbij persoonsgegevens worden verzameld en gebruikt en waarbij het recht op eerbiediging van het privé-leven en het familie- en gezinsleven, alsook het recht op gegevensbescherming kan worden geschonden, de noodzaak en de evenredigheid moet worden aangetoond; betreurt het dat politieke overwegingen er vaak toe leiden dat in het wetgevingsproces met deze rechtsprincipes geen rekening wordt gehouden; verzoekt de Commissie er in het kader van de agenda voor betere regelgeving voor te zorgen dat alle EU-wetgeving kwalitatief hoogwaardig is, strookt met alle juridische normen en jurisprudentie, en overeenstemt met het EU-handvest van de grondrechten; beveelt aan om in het kader van de effectbeoordelingen van alle wetshandhavings- en veiligheidsmaatregelen in het kader waarvan persoonsgegevens worden verzameld en gebruikt, ook een noodzakelijkheids- en evenredigheidstest te verrichten; Europese strategie voor grotere IT-onafhankelijkheid 46. is ontgoocheld door het ontbreken van maatregelen van de Commissie om gevolg te geven aan de gedetailleerde aanbevelingen in de resolutie om de IT-veiligheid en de internetprivacy in de EU te verhogen; 47. 