None
De EU zal blijven samenwerken met partners als Noorwegen, Japan, Australië, Chili, het Verenigd Koninkrijk en andere op het gebied van energietransitie en wederzijds relevante prioriteiten. De EU onderhandelt momenteel over een vrijhandelsovereenkomst met Australië. Als belangrijke toekomstige producent van groene waterstof moet het versterken van energieverbindingen een prioriteit zijn. Ook Chili zal naar verwachting in de toekomst een grote producent van groene waterstof worden en cruciale grondstoffen zoals lithium leveren.
Als onderdeel van het partnerschap voor schone energie en klimaat tussen de EU en India zal de EU haar energiesamenwerking met India intensiveren ter ondersteuning van de versnelling van de lokale uitrol van hernieuwbare energiebronnen en het snel koolstofvrij maken van zijn industrie. De EU zal gezamenlijke activiteiten ondersteunen op het gebied van offshore wind- en zonne-energie en het gebruik daarvan via slimme netwerken.
De EU blijft met China verder werken aan de decarbonisatie, de hervorming van de energiemarkt en het effectiever en efficiënter maken van het energiesysteem. De samenwerking zal zich toespitsen op emissiehandelssystemen, elektriciteitssystemen, netwerkmodellering, financiering van energie-efficiëntie en samenwerking tussen bedrijven.
Zoals uiteengezet in de gezamenlijke mededeling over de Golf
22
 zal de EU nauw samenwerken met de Golfstaten om de transitie naar groene energie te bevorderen, met inbegrip van investeringen in het zuidelijk nabuurschap. Om haar samenwerking met de Golf beter te structureren, heeft de Commissie voorgesteld om jaarlijkse ministeriële bijeenkomsten over de groene transitie te houden, aangevuld met gerelateerde initiatieven van de particuliere sector.
Centraal-Azië is een belangrijke regio die rijk is aan hulpbronnen. Voortbouwend op het potentieel van de regio op het gebied van zonne-, wind- en waterkrachtenergie, zal de EU de hervormingen van de energiesector in Centraal-Azië en de transitie naar een koolstofarme economie aanmoedigen, evenals samenwerking op het gebied van kritieke grondstoffen met landen als Kazachstan.
 5.2.Geopolitiek en wereldwijde energie-architectuur


De Russische invasie van Oekraïne maakt nog eens expliciet duidelijk dat de wereld wordt gekenmerkt door een machtsstrijd tussen de belangrijkste geopolitieke en economische grootmachten. Als er geen tegenwicht wordt geboden, komen de grootmachten steeds meer tegenover elkaar te staan en handelen zij elk vanuit hun eigen optiek, wat kan leiden tot strijdige visies en agenda’s.
De wereldwijde transitie naar groene energie kan de EU ondersteunen bij het bereiken van haar bredere geopolitieke doelstellingen om haar veerkracht en open strategische autonomie te versterken. De Europese Commissie en de hoge vertegenwoordiger zullen de energiedoelstellingen van de EU bevorderen door de rol van energiediplomatie in het buitenlands en veiligheidsbeleid te versterken. Dit vereist een versterking van de monitoringmechanismen, een vooruitziende blik en een beoordeling van de strategische implicaties van de mondiale energietransitie voor partnerlanden.
Voor het effectief aanpakken van de uitdagingen van de wereldwijde energietransitie zijn vertrouwen en samenwerking binnen de internationale gemeenschap vereist. De EU zal haar multilaterale optreden ter ondersteuning van de EU-doelstellingen en mondiale verbintenissen opvoeren op basis van de beginselen van op regels gebaseerd en effectief multilateralisme zoals uiteengezet in de gezamenlijke mededeling van 2021 over het versterken van de bijdrage van de EU aan op regels gebaseerd multilateralisme
23
. Nauwere partnerschappen binnen de VN, de G20 en de G7 en een nauwere samenwerking met internationale financiële instellingen zijn noodzakelijk.
 Multilaterale energieorganisaties en -fora zoals Irena, het IEA, de energiegemeenschap, de International Solar Alliance, de Clean Energy Ministerial and Mission Innovation en het mondiaal Burgemeestersconvenant voor klimaat en energie vervullen allemaal een belangrijke rol bij het bevorderen van de energietransitie wereldwijd. Sommige organisaties, zoals het Energiehandvest, hebben dringend een grondige modernisering nodig om ze in overeenstemming te brengen met de doelstellingen voor 2050, en de EU pakt dit actief aan. Als het Verdrag inzake het Energiehandvest niet voldoende kan worden hervormd, zal de EU overwegen haar lidmaatschap in te trekken.
De EU zal een inclusievere vertegenwoordiging van opkomende en zich ontwikkelende economieën in internationale instellingen blijven steunen. De EU zal samen met haar lidstaten als onderdeel van een “Team Europa”-benadering steeds meer bijdragen aan leiderschap en inclusieve besluitvorming door een grotere deelname aan de bestuursorganen van relevante organisaties. De EU moet ook de voordelen afwegen van het opwaarderen van haar collectieve aanwezigheid tot een volwaardig lidmaatschap van de energiefora die als essentieel en strategisch worden beschouwd voor het bevorderen van de Europese Green Deal en deze strategie.
Verder zal de EU de samenwerking binnen multilaterale en regionale organisaties versterken en nauwer samenwerken met de Unie voor het Middellandse Zeegebied, de Afrikaanse Unie en haar agentschappen, de Latijns-Amerikaanse Organisatie voor Energie (Olade) of de Associatie van Zuidoost-Aziatische Naties (Asean) om gemeenschappelijke uitdagingen aan te pakken en samen te werken op internationaal niveau.
Kernacties:


·regelmatig toezicht houden op de geopolitieke effecten van de groene transitie;


·een evaluatie initiëren van de betrokkenheid van de EU bij internationale energiefora die van cruciaal belang zijn voor de mondiale energietransitie;


·intensievere energiediplomatie bedrijven in het buitenlands beleid van de EU en de lidstaten.
 6.Conclusies


Dit is een kritieke tijd voor het mondiale energiebeleid. De klimaatverandering, geopolitieke verschuivingen, technologische ontwikkelingen en een hogere wereldwijde vraag naar energie zorgen voor een uitdagende en snel veranderende omgeving waaraan onze energiesystemen en relaties zich moeten aanpassen.
Daar komt nog bij dat de Russische invasie van Oekraïne verstrekkende gevolgen heeft voor de energiezekerheid, niet alleen van de EU, maar van de hele wereld. De acties van Rusland hebben geleid tot een ongekende prijsvolatiliteit op de energiemarkten en onderstreepten de noodzaak van partnerschappen op basis van vertrouwen en gedeelde langetermijndoelen.
De groene energietransitie is de enige manier om wereldwijd gelijktijdig te zorgen voor duurzame, zekere en betaalbare energie. Om de transitie te laten slagen, moet deze sociaal rechtvaardig en eerlijk zijn en mag niemand aan zijn lot worden overgelaten. Dit houdt niet alleen de uitfasering van fossiele brandstoffen en achterhaalde praktijken in, maar ook de geleidelijke invoering van groene energie, innovatieve technologie, betere markten en een circulaire economie. Ook moeten potentiële toekomstige risico’s en afhankelijkheden nu al worden aangepakt.
De transitie is een mogelijkheid voor de EU en haar partners om samen een nieuw energiesysteem op te bouwen dat duurzamer, gelijkwaardiger en collaboratiever is. In deze mededeling wordt de strategie van de EU uiteengezet om dat doel te bereiken.
(1)


 In 2021 kwam meer dan 40 % van het totale gasverbruik van de EU uit Rusland: dit komt overeen met ongeveer 155 miljard kubieke meter, waarvan 15 miljard kubieke meter in de vorm van vloeibaar aardgas (LNG).
 (2)


 
Joint Statement between the European Commission and the United States on European Energy Security (Gezamenlijke verklaring tussen de Europese Commissie en de Verenigde Staten over Europese energiezekerheid)




(3)


 
Joint Statement by President von der Leyen and Prime Minister Trudeau (Gezamenlijke verklaring van voorzitter Von der Leyen en premier Trudeau)




(4)


 46 miljard kubieke meter per jaar is de IEA-raming van de uitgangswaarde op grond van aannames die gebaseerd zijn op beste praktijken.
(5)


 
Trans-European Networks for Energy Regulation (Trans-Europese netwerken voor energieregulering)




(6)


 De Russische afkorting VVER staat voor “water-water energetische reactor”.
(7)


 In de wijziging van het Euratom-werkprogramma 2021-2022 zal een nieuwe actie worden opgenomen om de voorzieningszekerheid van de EU te vergroten door onderzoek te doen naar alternatieve brandstoffen die van buiten Rusland worden aangekocht voor door Rusland ontworpen reactoren in de EU en Oekraïne.
(8)


 
Volgens het IEA
 is het technisch mogelijk om ongeveer driekwart van de huidige methaanemissies uit wereldwijde olie- en gasactiviteiten te voorkomen. Nog belangrijker is dat ongeveer 40 % van de huidige methaanemissies zonder nettokosten zou kunnen worden vermeden.
(9)


 
EU-strategie om methaanemissies terug te dringen, COM/2020/663




(10)


 
Mondiale methaanreductieverbintenis




(11)


 
Conferentie van de Verenigde Naties voor Handel en Ontwikkeling (2022) — Trade and Development Report 2021 (Verslag over handel en ontwikkeling 2021), maart — update




(12)


 
United Nations - Global impact of war in Ukraine on food, energy and finance systems (Verenigde Naties — de wereldwijde impact van de oorlog in Oekraïne op de voedsel-, energie- en financiële systemen)
, april 2022




(13)


 
United Nations - Global Crisis Response Group (Verenigde Naties — Werkgroep wereldwijde crisisrespons)




(14)


Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s: Hulp voor en wederopbouw van Oekraïne, COM/2022/233.
 (15)


 
World Energy Transitions Outlook:
 1.5°C Pathway




(16)


 
IRENA, Global energy transformation:
 a roadmap to 2050, 2019




(17)


 Europese strategie voor zonne-energie, COM/2022/221.
(18)


 
Mededeling over de totaalaanpak van onderzoek en innovatie, COM(2021) 252 final.
(19)


 
Critical Raw Materials in Technologies and Sectors foresight, 2020




(20)


 Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s: REPowerEU-plan, COM/2022/230.
(21)


 
Overzicht van EU-maatregelen om van duurzame producten de norm in de EU te maken





(22)


 Gezamenlijke mededeling aan het Europees Parlement en de Raad over een strategisch partnerschap met de Golf, (JOIN/13/2/2022)




(23)


 
Gezamenlijke mededeling aan het Europees Parlement en de Raad over het versterken van de bijdrage van de EU aan op regels gebaseerd multilateralisme
, (JOIN/2021/3 final).
