None
10719/23    gro/RTS/ev  22
BIJLAGE  TREE.1.A   NL
 (44) Maatregelen om ervoor te zorgen dat het door  stedelijke groene ruimten , met name bomen,
bestreken gebied niet langer het risico loopt te worden [...] verkleind , moeten sterk worden
aangescherpt. Om ervoor te zorgen dat stedelijke gr oene ruimten de nodige ecosysteem -
diensten blijven leveren, moet het verlies ervan een halt worden toegeroepen en moeten zij
worden hersteld en uitgebreid, onder meer door groene infrastructuur en op de natuur
gebaseerde oplossingen [...], zoals groene dak en en gevels, te integreren in het ontwerp van
gebouwen.  Op die manier wordt er niet enkel toe bijgedragen dat het door de stedelijke
groene ruimte bestreken gebied toeneemt, maar ook, indien de integratie bomen omvat,
de oppervlakte van de stedelijke boom kroonbedekking.
(45) De EU -biodiversiteitsstrategie voor 2030 vereist meer inspanningen om
zoetwaterecosystemen en de natuurlijke functies van rivieren te herstellen. Het herstel van
zoetwaterecosystemen moet inspanningen omvatten om de natuurlijke verbind ingen [...] van
rivieren en hun oeverstroken en overstromingsgebieden te herstellen, onder andere door
kunstmatige  barrières weg te nemen met het oog op het bereiken van een gunstige staat van
instandhouding van rivieren, meren en alluviale habitats en soo rten die leven in de habitats die
onder de Richtlijnen  92/43/EEG en 2009/147/EG vallen, en door de verwezenlijking van een
van de belangrijkste doelstellingen van de EU -biodiversiteitsstrategie voor 2030, namelijk het
herstel van ten minste 25  000 km aan v rij stromende rivieren , zoals beoordeeld ten opzichte
van 2020 toen de strategie werd bekendgemaakt . Bij het wegnemen van barrières moeten
de lidstaten in de eerste plaats barrières verwijderen die niet langer nodig zijn voor de
opwekking van hernieuwbare energie, de binnenvaart, de watervoorziening of andere
gebruiksdoeleinden.
 (46) In de Unie is het aantal bestuivers de afgelopen decennia drastisch gedaald, waarbij van
één op de drie bijensoorten en vlindersoorten de populatie afneemt en een op de tien soorten
op het punt van uitsterven staat. Bestuivers bestuiven in het wild groeiende en geteelde
gewassen en zijn daardoor van essentieel belang voor de werking van terrestrische
ecosystemen, het welzijn van de mens en de voedselzekerheid. Bijna 5  000 000 000 EUR van
de jaarlijkse landbouwproductie van de EU is rechtstreeks toe te schrijven aan bestuivende
insecten30.
30 Vysna, V., Maes, J., Petersen, J.E., La Notte, A., Vallecillo, S., Aizpurua, N., Ivits, E., Teller,
A., "Accounting for ecosystems and their services in the European Union (INCA). Final
report from phase  II of the INCA project aiming to develop a pilot for an integrated system of
ecosystem accounts for the EU".  Statistisch overzicht. Bureau voor publicaties van de
Europese Unie, Luxemburg, 2021.
 10719/23    gro/RTS/ev  23
BIJLAGE  TREE.1.A   NL
 (47) De Commissie is op 1  juni 2018 van start gegaan met het EU -initiatief inzake bestuivers31,
naar aanleiding van oproepen van het Europees Parlement en de Raad om de daling van het
aantal bestuivers aan te pakken. Uit het voortgangsverslag over de uitvoering van het
initiatief32 blijkt dat er aanzienlijke uitdagingen blijven bestaan bij het aanpakken van de
oorzaken van de daling van het aanta l bestuivers, met inbegrip van het gebruik van
bestrijdingsmiddelen. Het Europees Parlement33 en de Raad34 riepen op tot krachtiger
maatregelen om de daling van het aantal bestuivers aan te pakken, tot de instelling van een
Uniebreed monitoringkader voor bes tuivers en tot duidelijke doelstellingen en indicatoren met
betrekking tot de verbintenis om de daling van het aantal bestuivers om te keren. De Europese
Rekenkamer heeft de Commissie aanbevolen passende governance - en monitoring -
mechanismen op te zetten v oor maatregelen om bedreigingen voor bestuivers aan te pakken35.
Op 24  januari 2023 heeft de Commissie een herzien EU -initiatief inzake bestuivers
gepresenteerd36. De herziene versie bevat maatregelen die de EU en haar lidstaten
moeten nemen om de daling van  het aantal bestuivers tussen nu en 2030 om te keren.
(48) Het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake het
duurzame gebruik van gewasbeschermingsmiddelen [voor goedkeuring op 22  juni 2022, titel
en nummer van de vastgeste lde handeling invoegen wanneer beschikbaar]  beoogt een van de
oorzaken van de daling van het aantal bestuivers te reglementeren door middel van een
verbod op het gebruik van bestrijdingsmiddelen in ecologisch kwetsbare gebieden, waarvan er
vele onder deze verordening vallen, zoals gebieden die bestuiversoorten in stand houden die
volgens de Europese rode lijsten37 met uitsterven worden bedreigd.
 31 Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de  Raad, het Europees
Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's, EU-initiatief inzake bestuivers
(COM(2018)  395 final).
32 Verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch
en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's,  "Vooruitgang in de uitvoering van het EU -
initiatief inzake bestuivers" (COM(/2021)  261 final).
33 Resolutie van het Europees Parlement van 9  juni 2021 over de EU -biodiversiteitsstrategie
voor 2030:  de natuur terug in ons leven brengen (2020/ 2273(INI), beschikbaar op
https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA -9-2021 -0277_NL.pdf.
34 Conclusies van de Raad van 17  december 2020 over Speciaal verslag  nr. 15/2020 van de
Europese Rekenkamer "Bescherming van wilde bestuivers in de EU:  de initiatieven van de
Commissie hebben geen vruchten afgeworpen (14168/ 20).
35 Speciaal verslag  15/2020,
https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/SR20_15/SR _Pollinators_NL.pdf
36 Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees
Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's. Herziening van het EU -
initiatief inzake bestuivers. Een "New Deal" voor bestuivers (COM/2023/35 f inal).
 37 European Redlist - Environment - European Commission (europa.eu)

10719/23    gro/RTS/ev  24
BIJLAGE  TREE.1.A   NL

(49) Duurzame en veerkrachtige landbouwecosystemen met een goede biodiversiteit zijn nodig om
te zorgen voor vei lig, duurzaam, voedzaam en betaalbaar voedsel. Landbouwecosystemen met
een rijke biodiversiteit vergroten tevens de weerbaarheid van de landbouw tegen
klimaatverandering en milieurisico's, waarborgen tegelijkertijd voedselveiligheid en
voedselzekerheid en scheppen nieuwe banen in plattelandsgebieden, met name banen die
verband houden met biologische landbouw, plattelandstoerisme en recreatie. Derhalve moet
de Unie de biodiversiteit op haar landbouwgrond verbeteren door middel van een reeks
bestaande praktij ken die gunstig zijn voor of verenigbaar zijn met de verbetering van de
biodiversiteit, met inbegrip van extensieve landbouw. Extensieve landbouw is van vitaal
belang voor de instandhouding van veel soorten en habitats in gebieden met een rijke
biodiversit eit. Er zijn veel extensieve landbouwmethoden met talrijke en aanzienlijke
voordelen voor de bescherming van de biodiversiteit, ecosysteemdiensten en
landschapselementen, zoals precisielandbouw, biologische landbouw, agro -ecologie,
agrobosbouw en laaginten sief gebruikt blijvend grasland.
(50) Er moeten herstelmaatregelen worden genomen om de biodiversiteit van landbouw -
ecosystemen in de gehele Unie te verbeteren, ook in de gebieden waar geen habitattypen
voorkomen die binnen het toepassingsgebied van Richtlijn  92/43/EEG vallen. Bij gebrek aan
een gemeenschappelijke methode voor de beoordeling van de toestand van
landbouwecosystemen op basis waarvan specifieke streefdoelen voor het herstel van
landbouwecosystemen zouden kunnen worden vastgesteld, is het  passend een algemene
verplichting vast te stellen om de biodiversiteit in landbouwecosystemen te verbeteren en de
naleving van die verplichting te meten op basis van bestaande indicatoren.
 (51) Aangezien akker - en weidevogels bekende en algemeen erkende b elangrijke indicatoren voor
de gezondheid van landbouwecosystemen zijn, is het passend streefdoelen voor het herstel
ervan vast te stellen. De verplichting om die streefdoelen te behalen zou gelden voor de
lidstaten en niet voor individuele landbouwers. De  lidstaten moeten deze doelstellingen
bereiken door doeltreffende herstelmaatregelen op landbouwgrond in te voeren en samen te
werken met en steun te verlenen aan landbouwers en andere belanghebbenden bij het ontwerp
en de uitvoering ervan in de praktijk.
 10719/23    gro/RTS/ev  25
BIJLAGE  TREE.1.A   NL

(52) Landschapselementen met grote diversiteit op landbouwgrond, waaronder bufferstroken,
roterende of niet -roterende braakgrond, houtwallen, afzonderlijke bomen of groepen bomen,
boomrijen, akkerranden, kleine stukken grond, sloten, waterlopen, kleine w etlands, terrassen,
cairns, stapelmuren, kleine vijvers en cultuurelementen, bieden plaats aan wilde planten en
dieren, met inbegrip van bestuivers, voorkomen bodemerosie en -uitputting, filteren lucht en
water, ondersteunen klimaatmitigatie en -adaptatie alsook de landbouwproductiviteit van
gewassen die van bestuiving afhankelijk zijn. Vruchtdragende bomen die deel uitmaken van
agrobosbouw op bouwland en vruchtdragende elementen in niet -vruchtdragende heggen
mogen eveneens als biodiversiteitsrijke landscha pselementen worden beschouwd indien zij
niet bemest worden en niet worden behandeld met pesticiden en indien de oogst enkel
plaatsvindt op momenten waarop de grote biodiversiteit niet in het gedrang komt. Daarom
moet er een voorschrift worden vastgesteld o m ervoor te zorgen dat het percentage
landbouwgrond met landschapselementen met grote diversiteit steeds groter wordt. Een
dergelijk voorschrift zou de Unie in staat stellen een van de andere belangrijke toezeggingen
van de EU -biodiversiteitsstrategie voor  2030 na te komen, namelijk dat ten minste 10  % van
het landbouwareaal bestaat uit landschapselementen met grote diversiteit. Ook voor andere
bestaande indicatoren, zoals de graslandvlinderindex en de voorraad organische koolstof in
minerale bodems onder b ouwland, moeten stijgende trends worden gerealiseerd.
 10719/23    gro/RTS/ev  26
BIJLAGE  TREE.1.A   NL
 (53) Het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) heeft tot doel milieubescherming, met
inbegrip van biodiversiteit, te ondersteunen en te versterken. Een van de specifieke
doelstellingen van het beleid is bijdragen tot het tot staan brengen en ombuigen van
biodiversiteitsverlies, tot de versterking van ecosysteemdiensten en tot de instandhouding van
habitats en landschappen. De nieuwe GLB -conditionaliteitsnorm nr. 8 inzake een goede
landbouw - en milieuco nditie (GLMC  8)38 vereist dat begunstigden van areaalgerelateerde
betalingen ten minste 4  % van het bouwland op bedrijfsniveau voorbehouden voor niet -
productieve gebieden en kenmerken, met inbegrip van braakliggend land, en dat zij bestaande
landschapseleme nten behouden. Het aandeel van 4  % dat moet worden toegekend aan de
naleving van die GLMC -norm, kan worden verlaagd tot 3  % indien aan bepaalde
voorwaarden is voldaan39. Deze verplichting zal ertoe bijdragen dat de lidstaten een positieve
trend op het gebie d van landschapselementen met grote diversiteit op landbouwgrond
bereiken. Daarnaast hebben de lidstaten in het kader van het GLB de mogelijkheid om
ecoregelingen op te zetten voor landbouwpraktijken die landbouwers op landbouwarealen
toepassen en die het onderhoud en de creatie van landschapselementen of niet -productieve
arealen kunnen omvatten. Evenzo kunnen de lidstaten in hun strategische GLB -plannen ook
agromilieuklimaatverbintenissen opnemen, waaronder een verbeterd beheer van
landschapselementen dat verder gaat dan conditionaliteit GLMC 8 en/of ecoregelingen. LIFE -
projecten op het gebied van natuur en biodiversiteit zullen er ook toe bijdragen dat de
biodiversiteit van Europa op landbouwgrond tegen 2030 op weg is naar herstel, door de
uitvoering van R ichtlijn 92/43/EEG, Richtlijn 2009/147/EG en de EU -biodiversiteitsstrategie
voor 2030 te ondersteunen.
 38 Verordening (EU)  2021/2115 van het Europees Parlement en de Raad van 2  december  2021
tot vaststelling van voorschriften inzake steun voor de strategische plannen die de lidstaten in
het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid opstellen (strategische GLB -plannen)
en die uit het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) en het Europ ees Landbouwfonds
voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) worden gefinancierd, en tot intrekking van
Verordeningen  (EU) nr.  1305/2013 en (EU) nr.  1307/2013 (PB L  435 van 6.12.2021, blz.  1).
39 Wanneer een landbouwer zich ertoe verbindt ten minste 7  % van zijn/ haar bouwland in het
kader van een uitgebreide ecoregeling voor te behouden voor niet -productieve arealen of
elementen, met inbegrip van braakliggend land, of indien een minimumaandeel van ten
minste 7  % van het bouwland op bedrijfsniveau ook vanggewassen of stikstofbindende
gewassen omvat die geteeld worden zonder gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.
 10719/23    gro/RTS/ev  27
BIJLAGE  TREE.1.A   NL
 (54) Het herstellen en het vernatten40 van organische bodems41 die voor landbouwdoeleinden
(namelijk als grasland of voor de teelt van gewassen) worden ge bruikt en die ontwaterde
veengebieden vormen, helpen aanzienlijke voordelen voor de biodiversiteit te creëren en een
belangrijke vermindering van broeikasgasemissies en andere milieuvoordelen te
verwezenlijken, en dragen tegelijkertijd bij tot een divers a grarisch landschap. De lidstaten
kunnen kiezen uit een brede waaier aan herstelmaatregelen voor ontwaterde veengebieden die
voor landbouwdoeleinden worden gebruikt, gaande van het omzetten van bouwland in
blijvend grasland en extensiveringsmaatregelen in c ombinatie met verminderde drainage tot
volledige vernatting met de mogelijkheid om paludicultuur toe te passen, of het aanleggen van
veenvormende vegetatie. De belangrijkste klimaatvoordelen vloeien voort uit het herstel en de
vernatting van akkerland, gev olgd door het herstel van intensief grasland. Om een flexibele
uitvoering van de hersteldoelstelling voor ontwaterde veengebieden die voor landbouw -
doeleinden worden gebruikt mogelijk te maken, kunnen de lidstaten de herstelmaatregelen en
het vernatten van  ontwaterde veengebieden in gebieden waar turf wordt gewonnen, alsook, tot
op zekere hoogte, het herstel en het vernatten van ontwaterde veengebieden onder ander
landgebruik (bijvoorbeeld bos) beschouwen als een bijdrage aan de verwezenlijking van de
doels tellingen voor ontwaterde veengebieden die voor landbouwdoeleinden worden gebruikt.
Indien dit naar behoren gerechtvaardigd is en indien de vernatting van ontwaterde
veengebieden voor landbouwdoeleinden niet kan worden uitgevoerd wegens aanzienlijke
negatieve gevolgen voor gebouwen, infrastructuur, klimaatadaptatie of andere openbare
belangen en het niet haalbaar is veengebieden te vernatten onder andere vormen van
grondgebruik, kunnen de lidstaten een lager niveau van te vernatten veengebieden
bepalen.
 40 Vernatten is het omzetten van een ontwaterde bodem in een natte bodem. Hoofdstuk  1 van het
IPCC -verslag van 2014 en het supplement uit 2013 bij de IPCC -richtsnoeren van 2006 voor
nationale broeikasgasinventarissen Wetlands, Hiraishi, T., Krug, T., Tanabe, K., Srivastava,
N., Baasansuren, J., Fukuda, M. en Troxler, T.G. (eds).
41 De term "organische bodem" wordt gedefinieerd in IPCC 2006, de IPCC -richtsnoeren  van
2006 voor nationale broeikasgasinventarissen, opgesteld in het kader van het programma voor
nationale broeikasgasinventarissen, Eggleston H.S., Buendia L., Miwa K., Ngara T. en
Tanabe K. (eds).
 10719/23    gro/RTS/ev  28
BIJLAGE  TREE.1.A   NL
 (55) Om de voordelen van de biodiversiteit ten volle te benutten, moeten het herstel en de
vernatting van ontwaterde veengebieden meer gebieden bestrijken dan de gebieden van de in
bijlage  I bij Richtlijn  92/43/EEG opgenomen habitattypen van wetlands die moeten worden
hersteld. Gegevens over de omvang van organische bodems en hun broeikasg asemissies
en -verwijderingen worden gemonitord en beschikbaar gesteld via verslaglegging door de
LULUCF -sector in de in het kader van het UNFCCC ingediende nationale broeikasgas -
inventarissen van de lidstaten. Herstelde en vernatte veengebieden kunnen nog  steeds op
andere manieren productief worden gebruikt. Paludicultuur, het bedrijven van landbouw op
natte veengebieden, kan bijvoorbeeld bestaan uit het telen van verschillende rietsoorten,
bepaalde vormen van hout, het telen van blauwe bosbessen en veenbe ssen, landbouw op
veenmos en begrazing door waterbuffels. Dergelijke praktijken moeten gebaseerd zijn op de
beginselen van duurzaam beheer en gericht zijn op het verbeteren van de biodiversiteit, zodat
zij zowel financieel als ecologisch gezien een hoge wa arde kunnen hebben. Paludicultuur kan
ook voordelig zijn voor verschillende bedreigde soorten in de Unie en zorgen voor betere
verbindingen van wetlands en daarmee samenhangende soortenpopulaties in de Unie. De
financiering van maatregelen voor het herstel  en de vernatting van ontwaterde veengebieden
en ter compensatie van mogelijke inkomstenderving kan afkomstig zijn uit een breed scala
aan bronnen, waaronder uitgaven in het kader van de begroting van de Unie en
financieringsprogramma's van de Unie.
 (56) In de nieuwe EU -bosstrategie voor 203042 werd gewezen op de noodzaak om de biodiversiteit
van bossen te herstellen. Bossen en andere beboste gebieden beslaan meer dan 43,5  % van de
landoppervlakte van de EU. Bosecosystemen met een rijke biodiversiteit zijn k wetsbaar voor
klimaatverandering, maar zijn onder meer door hun functie als koolstofvoorraden en
koolstofputten ook een natuurlijke bondgenoot bij het aanpassen aan en het bestrijden van
klimaatverandering en het aanpakken van klimaatgerelateerde risico's.  Zij leveren ook tal van
andere vitale ecosysteemdiensten en bieden andere ecosysteemvoordelen, zoals de levering
van (timmer)hout, voedsel en andere niet -houtproducten, klimaatregulering, stabilisatie van
de bodem, erosiebeheersing en de zuivering van luc ht en water.
42 Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement,  de Raad, het Europees
Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's, "Nieuwe EU -bosstrategie voor
2030" (COM(2021)  572 final).
 10719/23    gro/RTS/ev  29
BIJLAGE  TREE.1.A   NL
 (57) Er moeten herstelmaatregelen worden genomen om de biodiversiteit van bosecosystemen in
de gehele Unie te verbeteren, ook in de gebieden waar geen habitattypen voorkomen die
binnen het toepassingsgebied van Richtlijn  92/43/EEG vallen. Bij  gebrek aan een
gemeenschappelijke methode voor de beoordeling van de toestand van bosecosystemen op
basis waarvan specifieke streefdoelen voor het herstel van bosecosystemen zouden kunnen
worden vastgesteld, is het passend een algemene verplichting vast t e stellen om de
biodiversiteit in bosecosystemen te verbeteren en de naleving van die verplichting te meten op
basis van bestaande kern indicatoren, zoals staand en liggend dood hout [...] en de index van
alledaagse bosvogels43. Afhankelijk van het type bose cosysteem is het ook passend de
nakoming van de verplichting te meten aan de hand van een selectie van andere
indicatoren, zoals  het aandeel bossen met een ongelijkjarige structuur, de verbindingen van
bossen, […] het aandeel bossen dat wordt gedomineerd d oor inheemse boomsoorten, de
diversiteit van de boomsoorten  en de voorraad organische koolstof.
43 Common bird index (EU aggrega te) - Products Datasets - Eurostat (europa.eu).
10719/23    gro/RTS/ev  30
BIJLAGE  TREE.1.A   NL
 (58) Hersteldoelstellingen en -verplichtingen voor habitats en soorten die krachtens de
Richtlijnen  92/43/EEG en 2009/147/EG worden beschermd, voor bestuivers en voor
zoetwater -, stedelijke, landbouw - en bosecosystemen moeten complementair zijn en in
synergie werken, met het oog op de verwezenlijking van de overkoepelende doelstelling om
ecosystemen in de land - en zeegebieden van de lidstaten  [...] te herstellen.
De herstelmaatregelen die nodig zijn om één specifieke doelstelling te bereiken, zullen in veel
gevallen bijdragen tot de verwezenlijking van andere doelstellingen of verplichtingen.
 De lidstaten moeten herstelmaatregelen daarom strategisch plannen zodat  zij zo doeltreffend
mogelijk bijdragen aan het herstel van de natuur in de hele Unie. Herstelmaatregelen moeten
ook zodanig worden gepland dat zij gericht zijn op klimaatmitigatie en -adaptatie en op de
preventie en beheersing van de gevolgen van natuurra mpen  en bodemdegradatie . Zij moeten
gericht zijn op het optimaliseren van de ecologische, economische en sociale functies van
ecosystemen, met inbegrip van hun productiviteitspotentieel, rekening houdend met hun
bijdrage aan de duurzame ontwikkeling van de  betrokken regio's en gemeenschappen.
De lidstaten moeten gedetailleerde nationale herstelplannen opstellen op basis van de beste
beschikbare wetenschappelijke bevindingen .[…] Oordelen inzake gunstige
referentiegebieden van habitattypen moeten worden gebas eerd op gedocumenteerde
gegevens over het historische verspreidingsgebied en over de verwachte veranderingen
van de milieuomstandigheden als gevolg van klimaatverandering. Voorts is het
belangrijk  dat het publiek in een vroeg stadium reële mogelijkheden to t inspraak krijgt in de
voorbereiding van de plannen. De lidstaten moeten rekening houden met de specifieke
omstandigheden en behoeften op hun grondgebied, zodat met de plannen kan worden
gereageerd op de relevante druk, dreigingen en oorzaken van een verl ies aan biodiversiteit, en
moeten samenwerken om herstel en verbindingen over de grenzen heen te waarborgen.
 10719/23    gro/RTS/ev  31
BIJLAGE  TREE.1.A   NL
 (59) Om te zorgen voor synergieën tussen de verschillende maatregelen die zijn en moeten worden
genomen om de natuur in de Unie te beschermen, in stand te houden en te herstellen, moeten
de lidstaten bij het opstellen van hun nationale herstelplannen rekening houden met: de
instandhoudingsmaatregelen die voor Natura 2000 -gebieden zijn vastgesteld en de
overeenkomstig de Richtlijnen 92/43/EEG en 2009 /147/EG opgestelde prioritaire actiekaders,
de maatregelen voor het bereiken van een goede ecologische en chemische toestand van
waterlichamen die zijn opgenomen in overeenkomstig Richtlijn  2000/60/EG opgestelde
stroomgebiedbeheerplannen, de overeenkomstig  Richtlijn  2008/56/EG opgestelde mariene
strategieën voor het bereiken van een goede milieutoestand voor alle mariene regio's van de
Unie, de in het kader van Richtlijn (EU)  2016/2284 opgestelde nationale programma's ter
beheersing van de luchtverontreinig ing, de overeenkomstig artikel  6 van het Verdrag inzake
biologische diversiteit ontwikkelde nationale biodiversiteitsstrategieën en actieplannen,
alsmede de overeenkomstig Verordening (EG) nr.  1380/2013 opgestelde instandhoudings -
maatregelen en de overeenk omstig Verordening (EU)  2019/1241 van het Europees Parlement
en de Raad44 opgestelde technische maatregelen.
44 Verordening (EU)  2019/1241 van het Europees Parlement en de Raad van 20  juni 2019
betreffende de instandhouding van visbestanden en de bescherming van mariene ecosystemen
door middel van technische maatregelen, tot wijziging van de Verordeningen (EG)
nr. 1967/2006 en (EG) nr.  1224/2009 van de Raad en de Verordeningen (EU) nr.  1380/2013,
(EU)  2016/1139, (EU)  2018/973, (EU)  2019/472 en (EU)  2019/1022 van het Europees
Parlement en de Raad, en tot intrek king van de Verordeningen (EG) nr.  894/97,
(EG)  nr. 850/98, (EG) nr.  2549/2000, (EG) nr.  254/2002, (EG) nr.  812/2004 en
(EG)  nr. 2187/2005 van de Raad (PB L  198 van 25.7.2019, blz.  105).
 10719/23    gro/RTS/ev  32
BIJLAGE  TREE.1.A   NL
 (60) Om te zorgen voor samenhang tussen de doelstellingen van deze verordening en
Richtlijn  (EU)  2018/200145, Verordening (EU)  2018/199946 en Richtli jn 98/70/EG van het
Europees Parlement en de Raad wat de bevordering van energie uit hernieuwbare bronnen
betreft47, moeten de lidstaten, met name bij het opstellen van nationale herstelplannen,
rekening houden met het potentieel van projecten op het gebied  van hernieuwbare energie om
bij te dragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen inzake natuurherstel.
(61) Aangezien het van belang is de dubbele uitdagingen van het verlies aan biodiversiteit en
klimaatverandering consequent aan te pakken, moet bi j het herstel van de biodiversiteit
rekening worden gehouden met de inzet van hernieuwbare energie en vice versa.
Herstelactiviteiten en de uitrol van hernieuwbare -energieprojecten kunnen waar
mogelijk worden gecombineerd, ook in gebieden voor versnelde ui trol van hernieuwbare
energie en speciale netgebieden. [...]48[...] Richtlijn (EU) 2018/2001 bepaalt dat de
lidstaten een gecoördineerde inventarisatie voor de uitrol van hernieuwbare energie op
hun grondgebied moeten uitvoeren om het binnenlandse potentieel  en het beschikbare
landoppervlak, ondergrond, zee - en binnenwatergebied in kaart te brengen die
noodzakelijk zijn voor installaties voor de productie van energie uit hernieuwbare
bronnen, en voor de bijbehorende infrastructuur, zoals voorzieningen voor he t net en
voor opslag, inclusief warmteopslag, opdat de lidstaten ten minste hun nationale
bijdragen kunnen leveren aan het herziene streefcijfer voor hernieuwbare energie voor
2030. Deze gebieden, met inbegrip van de bestaande installaties en samenwerkings -
mechanismen, moeten in overeenstemming zijn met de geraamde trajecten en de totale
geplande geïnstalleerde capaciteit voor elke technologie voor hernieuwbare energie die

45 Richtlijn (EU)  2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 ter
bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen (PB L  328 van
21.12 .2018, blz.  82).
 46 Verordening (EU)  2018/1999 van het Europees Parlement en de Raad van 11  december 2018
inzake de governance van de energie -unie en va n de klimaatactie, tot wijziging van
Verordeningen (EG) nr.  663/2009 en (EG) nr.  715/2009 van het Europees Parlement en de
Raad, richtlijnen  94/22/EG, 98/70/EG, 2009/31/EG, 2009/73/EG, 2010/31/EU, 2012/27/EU
en 2013/30/EU van het Europees Parlement en de R aad, Richtlijnen  2009/119/EG en (EU)
2015/652 van de Raad, en tot intrekking van Verordening (EU) nr.  525/2013 van het
Europees Parlement en de Raad (PB L  328 van 21.12.2018, blz.  1).
47 Richtlijn  98/70/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13  oktobe r 1998 betreffende
de kwaliteit van benzine en van dieselbrandstof en tot wijziging van Richtlijn  93/12/EEG van
de Raad (PB L  350 van 28.12.1998, blz.  58).
 48 [...]

10719/23    gro/RTS/ev  33
BIJLAGE  TREE.1.A   NL
 in [...]de[...] nationale energie - en klimaatplannen[...] zijn vastgelegd.[...]49[...]50[...]
De lidstaten moeten een subset van die gebieden als  gebieden voor versnelde uitrol van
hernieuwbare energie aanwijzen [...]. Dit zijn specifieke locaties, zowel op land als op zee,
die bijzonder geschikt zijn voor installaties voor de productie van energie uit hernieuwbare
bronnen [...] waar het gebruik van een specifiek type hernieuwbare energie naar verwachting
geen significante milieueffecten zal hebben, gezien de bijzondere kenmerken van het
geselecteerde gebied. De lidstaten moeten voorrang geve n aan kunstmatige en bebouwde
oppervlakken, zoals daken en gevels van gebouwen , vervoersinfrastructuur en de
onmiddellijke omgeving hiervan , parkeerterreinen, boerderijen,  afvalterreinen,
industrieterreinen, mijnen, kunstmatige binnenwaterlichamen, meren o f reservoirs, en, waar
toepasselijk, locaties voor de behandeling van stedelijk afvalwater alsmede aangetaste grond
die niet bruikbaar is voor de landbouw. Richtlijn (EU) 2018/2001 bepaalt ook dat de
lidstaten een of meer plannen kunnen vaststellen om spec iale infrastructuurgebieden
aan te wijzen voor de ontwikkeling van de net - en opslagprojecten die nodig zijn om
hernieuwbare energie in het elektriciteitssysteem te integreren, indien deze ontwikkeling
naar verwachting geen aanzienlijke milieueffecten zal hebben of indien dergelijke
effecten naar behoren kunnen worden verzacht of, indien dat niet mogelijk is,
gecompenseerd. Deze gebieden moeten dienen ter ondersteuning van en aanvulling op de
gebieden voor versnelde uitrol van hernieuwbare energie. Bij de a anwijzing van [...]
gebieden voor versnelde uitrol van hernieuwbare energie en van speciale
infrastructuurgebieden  moeten de lidstaten beschermde gebieden vermijden en rekening
houden met hun nationale plannen voor het herstel van de natuur. De lidstaten m oeten de
ontwikkeling van nationale herstelplannen afstemmen op de inventarisatie van gebieden die
nodig zijn voor de nationale bijdrage aan het streefdoel voor hernieuwbare energie voor
2030 en, in voorkomend geval, op de aanwijzing van de [...] gebieden voor versnelde uitrol
van hernieuwbare energie [...] en de speciale netgebieden.  (62) Om synergieën met reeds geplande of ingevoerde herstelmaatregelen in de lidstaten te
waarborgen, moeten die herstelmaatregelen i n de nationale herstelplannen worden erkend en
in aanmerking worden genomen. Aangezien in het IPCC -verslag van 2022 is gewezen op de
noodzaak om dringend maatregelen voor het herstel van aangetaste ecosystemen te nemen,
moeten de lidstaten die maatregelen tegelijk met de voorbereiding van de herstelplannen
uitvoeren.
(63) In de nationale herstelplannen en in de maatregelen tot herstel van habitats en de
maatregelen ter voorkoming van verslechtering van habitats  moet ook rekening worden
gehouden met de resul taten van onderzoeksprojecten die relevant zijn voor de beoordeling
van de toestand van ecosystemen, de vaststelling en invoering van herstelmaatregelen, en
voor monitoringdoeleinden , en moet, waar passend, rekening worden gehouden met de
uiteenlopende sit uaties in de verschillende regio's van de Unie, overeenkomstig
artikel  191, lid  2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie
(VWEU), zoals sociale, economische en culturele vereisten en regionale en plaatselijke
kenmerken, waaronder de be volkingsdichtheid.
 10719/23    gro/RTS/ev  35
BIJLAGE  TREE.1.A   NL
 (64) Er moet rekening worden gehouden met de specifieke situatie van de ultraperifere gebieden
van de Unie, zoals vermeld in artikel  349 van het Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie (VWEU), dat voorziet in specifieke maat regelen ter ondersteuning van deze
gebieden. Zoals in de EU -biodiversiteitsstrategie voor 2030 wordt beoogd, moet er bijzondere
aandacht worden besteed aan het beschermen en herstellen van de ecosystemen in de
ultraperifere gebieden, gezien hun uitzonderli jk hoge biodiversiteitswaarde.  Tegelijkertijd
moet rekening worden gehouden met de daarmee gepaard gaande kosten voor de
bescherming en het herstel van die ecosystemen en de afgelegen ligging, het insulaire
karakter, de kleine oppervlakte en het moeilijke reliëf en klimaat van de ultra perifere
gebieden, met name bij het opstellen van de nationale herstelplannen.  De lidstaten
worden aangemoedigd om op vrijwillige basis specifieke herstelmaatregelen in te voeren
in de ultraperifere gebieden die buiten het toepassingsgebied van deze verord ening
vallen.
(65) Het Europees Milieuagentschap (EEA) moet de lidstaten ondersteunen bij het opstellen van
de nationale herstelplannen en bij het toezicht op de voortgang bij het halen en nakomen van
de op herstel gerichte de streefdoelen en verplichtingen. De Commissie moet beoordelen of de
nationale herstelplannen toereikend zijn om die streefdoelen te halen en de verplichtingen na
te komen.
 10719/23    gro/RTS/ev  36
BIJLAGE  TREE.1.A   NL
 (66) Uit het verslag van de Commissie over de stand van de natuur van 2020 is gebleken dat een
aanzi enlijk deel van de door de lidstaten overeenkomstig artikel  17 van Richtlijn  92/43/EEG
van de Raad51 en artikel  12 van Richtlijn  2009/147/EG gerapporteerde informatie, met name
over de staat van instandhouding en trends van de habitats en soorten die hieron der vallen,
afkomstig is van peilingen of uitsluitend op het oordeel van deskundigen is gebaseerd. Uit dat
verslag is tevens gebleken dat de toestand van verscheidene onder Richtlijn  92/43/EEG
vallende habitattypen en soorten nog onbekend is. Het is noodza kelijk om deze kennishiaten
op te vullen en te investeren in monitoring en controle om degelijke en op wetenschappelijke
bevindingen gebaseerde nationale herstelplannen te onderbouwen. Om de tijdigheid,
doeltreffendheid en samenhang van de verschillende mo nitoringmethoden te vergroten, moet
bij de monitoring en controle optimaal gebruik worden gemaakt van de resultaten van door de
Unie gefinancierde onderzoeks - en innovatieprojecten en van nieuwe technologieën, zoals
monitoring ter plaatse en teledetectie m et gebruikmaking van satellietgegevens en -diensten
die worden verstrekt in het kader van het ruimtevaartprogramma van de Unie (Egnos/Galileo
en Copernicus). De uitvoering van de op herstel gerichte streefdoelen zal worden ondersteund
door de EU -missies "O nze oceanen en wateren tegen 2030 herstellen", "Aanpassing aan
klimaatverandering" en "Een bodemdeal voor Europa"52.
 (66a)  Gelet op de bijzondere technische en financiële uitdagingen bij het in kaart brengen en
monitoren van het mariene milieu, kunnen de li dstaten, als aanvulling op de
overeenkomstig artikel  17 van Richtlijn 92/43/EEG en overeenkomstig artikel  17 van
Richtlijn 2008/56/EG gerapporteerde informatie, bij de beoordeling van de toestand van
de in bijlage  II opgenomen mariene habitats gebruikmaken  van informatie over druk en
bedreigingen of andere relevante informatie als basis voor extrapolatie. Die aanpak kan
derhalve ook worden gehanteerd als basis voor het plannen van herstelmaatregelen in
mariene habitats overeenkomstig deze verordening. De al gemene beoordeling van de
toestand van de in bijlage  II opgenomen mariene habitats moet gebaseerd zijn op de
beste beschikbare kennis en de meest recente technische en wetenschappelijke
ontwikkelingen.
51 Richtlijn  92/43/EEG van de Raad van 21  mei 1992 inzake de instandhouding v an de
natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna (PB  L 206 van 22.7.1992, blz.  7).
52 Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees
Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's betreffende Europese missies
(COM(2021)  609 final).
10719/23    gro/RTS/ev  37
BIJLAGE  TREE.1.A   NL

(67) Om toezicht te houden op de voortgang bij de ui tvoering van de nationale herstelplannen, de
genomen herstelmaatregelen, de gebieden waarop herstelmaatregelen van toepassing zijn en
de gegevens over de in kaart gebrachte belemmeringen voor de riviercontinuïteit, moet een
systeem worden ingevoerd dat de lidstaten ertoe verplicht relevante gegevens over de
resultaten van die monitoring te registreren, actueel te houden en toegankelijk te maken.
 Bij de elektronische rapportage van gegevens aan de Commissie moet gebruik worden
gemaakt van het systeem Reportn et van het EEA en moet ernaar worden gestreefd de
administratieve lasten voor alle entiteiten zo beperkt mogelijk te houden. Om te zorgen voor
een passende infrastructuur voor publieke toegang, verslaglegging en gegevensuitwisseling
tussen overheidsinstant ies moeten de lidstaten, in voorkomend geval, de gegevensspecificaties
baseren op de specificaties als bedoeld in Richtlijn  2003/4/EG van het Europees Parlement en
de Raad53, Richtlijn  2007/2/EG van het Europees Parlement en de Raad54 en
Richtlijn  (EU)  2019/ 1024 van het Europees Parlement en de Raad55.
(68) Met het oog op een doeltreffende uitvoering van deze verordening moet de Commissie de
lidstaten op verzoek ondersteunen via het instrument voor technische ondersteuning56, dat op
maat gesneden technische ond ersteuning biedt bij het ontwerpen en uitvoeren van
hervormingen. De technische ondersteuning omvat bijvoorbeeld een versterking van de
administratieve capaciteit, een harmonisering van de rechtskaders en het delen van relevante
beste praktijken.
(69) De C ommissie moet verslag uitbrengen over de vooruitgang die de lidstaten hebben geboekt
bij het halen en nakomen van de op herstel gerichte streefdoelen en verplichtingen van deze
verordening, op basis van door het EEA opgestelde Uniebrede voortgangsverslagen  en andere
analyses en verslagen die door de lidstaten beschikbaar worden gesteld op relevante
beleidsterreinen zoals natuur -, water - en marien beleid.
53 Richtlijn  2003/4/EG van het Europees Parlement en de Raad van 28  januari 2003 inzake de
toegang van het publiek tot milieu -informatie en tot intrekking van Richtlijn  90/313/EEG van
de Raad (PB  L 41 van 14.2.2003, blz.  26).
54 Richtli jn 2007/2/EG van het Europees Parlement en de Raad van 14  maart 2007 tot oprichting
van een infrastructuur voor ruimtelijke informatie in de Gemeenschap (Inspire) (PB L  108 van
25.4.2007, blz. 1).
 55 Richtlijn (EU)  2019/1024 van het Europees Parlement en de  Raad van 20  juni 2019 inzake
open data en het hergebruik van overheidsinformatie (PB  L 172 van 26.6.2019, blz.  56).
56 Verordening (EU)  2021/240 van het Europees Parlement en de Raad van 10  februari 2021 tot
vaststelling van een instrument voor technische ondersteuning ( PB L  57 van 18.2.2021,
blz. 1).
10719/23    gro/RTS/ev  38
BIJLAGE  TREE.1.A   NL
 (70) Om ervoor te zorgen dat de in deze verordening vastgelegde streefdoelen worden gehaald en
de verpl ichtingen worden nagekomen, is het van het grootste belang dat er adequate
particuliere en publieke investeringen in herstel worden gedaan, moeten de lidstaten uitgaven
voor biodiversiteitsdoelstellingen, onder meer met betrekking tot de opportuniteits - en
transitiekosten die voortvloeien uit de uitvoering van de nationale herstelplannen, opnemen in
hun nationale begrotingen en moeten zij nadenken over de vraag hoe zij de financiering van
de Unie gaan gebruiken. Met betrekking tot de financiering door de Un ie dragen uitgaven in
het kader van de begroting van de Unie en financieringsprogramma's van de Unie, zoals het
programma voor het milieu en klimaatactie (LIFE)57, het Europees Fonds voor maritieme
zaken, visserij en aquacultuur  (EFMZVA)58, het Europees Landbouwfonds voor
plattelandsont wikkeling  (Elfpo)59, het Europees Landbouwgarantiefonds  (ELGF), het
Europees Fonds voor regionale ontwikkeling  (EFRO), het Cohesiefonds60 en het Fonds voor
een rechtvaardige transitie61, alsook het kaderprogramma van de Unie voor onderzoek en
innovatie, Horizon Europa62, bij aan de biodiversiteitsdoelstellingen,  met de ambitie om in
2024 7,5  % en in 2026 en 2027  10 % van de jaarlijkse uitgaven in het kader van het meerjarig
financieel kader 2021 -202763 aan biodiversiteitsdoelste llingen te besteden.
 57 Verordening (EU)  2021/783 van het Europees Parlement en de Raad van 29  april 2021 tot
vaststelling van een programma voor het milieu en klimaatactie (LIFE) en tot intrekking van
Verordening (EU) nr.  1293/201 3 (PB L  172 van 17.5.2021, blz.  53).
58 Verordening (EU)  2021/1139 van het Europees Parlement en de Raad van 7  juli 2021 tot
oprichting van het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en tot
wijziging van Verordening (EU)  2017/1004 (PB L 247 van 13.7.2021, blz. 1).
59 Verordening (EU)  2020/2220 van het Europees Parlement en de Raad van 23  december 2020
tot vaststelling van een aantal overgangsbepalingen voor steun uit het Europees
Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) en uit het Europees
Landbouwgarantiefonds (ELGF) in de jaren 2021 en  2022 en tot wijziging van de
Verordeningen (EU) nr.  1305/2013, (EU) nr.  1306/2013 en (EU) nr.  1307/2013 wat betreft de
middelen en toepassing in de jaren 2021 en  2022 en van Verordening (EU) nr.  1308/2013 wat
betreft de middelen en verdeling van die steun voor de jaren 2021 en  2022 (PB  L 437 van
28.12.2020, blz.  1).
60 Verordening (EU)  2021/1058 van het Europees Parlement en de Raad van 24  juni 2021
inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikk eling en het Cohesiefonds (PB L  231 van
30.6.2021, blz.  60).
61 Verordening (EU)  2021/1056 van het Europees Parlement en de Raad van 24  juni 2021 tot
oprichting van het Fonds voor een rechtvaardige transitie (PB L  231 van 30.6.2021, blz.  1).
 62 Verordening ( EU) 2021/695 van het Europees Parlement en de Raad van 28  april 2021 tot
vaststelling van Horizon Europa – het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie, tot
vaststelling van de regels voor deelname en verspreiding en tot intrekking van de
Verordeningen ( EU) nr.  1290/2013 en (EU) nr.  1291/2013 (PB  L 170 van 12.5.2021, blz.  1).
63 Verordening (EU, Euratom)  2020/2093 van de Raad van 17  december 2020 tot bepaling van
het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021 -2027 (PB L  433I van 22.12.2020, blz.  11).
10719/23    gro/RTS/ev  39
BIJLAGE  TREE.1.A   NL
 De herstel - en veerkrachtfaciliteit64 is nog een bron van financiering voor de bescherming en
het herstel van d e biodiversiteit en van ecosystemen. Met betrekking tot het LIFE -programma
moeten strategische natuurprojecten op passende wijze worden gebruikt als een specifiek
instrument ter ondersteuning van de uitvoering van deze verordening, door de beschikbare
financiële middelen op een doeltreffende en efficiënte manier te mainstreamen.
(71) Er is een reeks EU -, nationale en particuliere initiatieven beschikbaar om particuliere
financiering te stimuleren, zoals het InvestEU -programma65, dat mogelijkheden biedt om
publieke en private financiering aan te trekken ter ondersteuning van onder meer de
verbetering van de natuur en de biodiversiteit door middel van groene en blauwe
infrastructuurprojecten, alsook om koolstoflandbouw als groen bedrijfsmodel te financieren66.
(71a) Om de uitvoering van deze verordening te waarborgen, zijn adequate private en
publieke investeringen voor natuurherstelmaatregelen van essentieel belang.
 Daarom  moet de Commissie uiterlijk twaalf maanden na de inwerkingtreding van de
verordening in ov erleg met de lidstaten een verslag uitbrengen met een analyse van de
lacunes in de uitvoering. Dat verslag moet zo nodig vergezeld gaan van voorstellen voor
adequate aanvullende maatregelen, ook op financieel gebied, om de vastgestelde lacunes
aan te pakke n, zoals de instelling van een speciaal instrument, waarbij de prerogatieven
van de twee wetgevers met betrekking tot de vaststelling van het volgende meerjarig
financieel kader na 2027, onverlet worden gelaten.
64 Verordening (EU)  2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12  februari 2021 tot
instelling van de herstel - en veerkrachtfaciliteit (PB L  57 van 18.2.2021, blz.  17).
65 Verordening (EU)  2021/523 van het Europees Parlement en de Raad van 24  maart 202 1 tot
vaststelling van het InvestEU -programma en tot wijziging van Verordening (EU)  2015/1017
(PB L  107 van 26.3.2021, blz.  30).
66 Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad, "Duurzame
koolstofcycli" (COM(2021)  800 final).
 10719/23    gro/RTS/ev  40
BIJLAGE  TREE.1.A   NL
 (71b) Volgens vaste rechtspraak van het Hof  van Justitie staat het aan de rechterlijke
instanties van de lidstaten om, overeenkomstig het in artikel  4, lid  3, van het Verdrag
betreffende de Europese Unie (VEU), neergelegde beginsel van loyale samenwerking, de
rechterlijke bescherming te waarborgen van de rechten die een persoon ontleent aan het
Unierecht. Voorts verplicht artikel  19, lid  1, VEU de lidstaten om te voorzien in de
nodige rechtsmiddelen om daadwerkelijke rechtsbescherming op de onder het recht van
de Unie vallende gebieden te verzekeren . De Unie en de lidstaten zijn partij bij het
Verdrag betreffende toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en toegang tot
de rechter inzake milieuaangelegenheden ("het Verdrag van Aarhus") van de
Economische Commissie voor Europa van de Verenigd e Naties (VN/ECE). Krachtens
het Verdrag van Aarhus moeten de lidstaten ervoor zorgen dat het publiek, in
overeenstemming met het toepasselijke nationale rechtsstelsel, toegang heeft tot de
rechter.
(72) De lidstaten moeten bij de voorbereiding en uitvoeri ng van hun nationale herstelplannen een
eerlijke en algemene maatschappelijke benadering bevorderen, door daarin processen voor
inspraak van het publiek op te nemen en door rekening te houden met de behoeften van lokale
gemeenschappen en belanghebbenden.
(73) Overeenkomstig Verordening (EU)  2021/2115 van het Europees Parlement en de Raad67
moeten strategische GLB -plannen bijdragen aan het bereiken van, en verenigbaar zijn met de
nationale langetermijnstreefcijfers die zijn opgenomen in of voortvloeien uit de  in bijlage  XIII
bij die verordening vermelde wetgevingshandelingen. Wanneer de Commissie
overeenkomstig artikel  159 van Verordening (EU)  2021/2115 uiterlijk op 31  december 2025
de lijst in bijlage  XIII bij die verordening evalueert, moet zij rekening houd en met deze
verordening betreffende natuurherstel.
 (74) In overeenstemming met de toezegging in het achtste milieuactieprogramma voor de periode
tot en met 203068 moeten de lidstaten milieuonvriendelijke subsidies op nationaal niveau
geleidelijk afschaffen,  optimaal gebruikmaken van marktconforme instrumenten en groene
begrotingsinstrumenten, met inbegrip van de nodige instrumenten om een sociaal
rechtvaardige transitie te waarborgen, en moeten bedrijven en andere belanghebbenden
worden geholpen bij de ontwi kkeling van gestandaardiseerde boekhoudpraktijken voor
natuurlijk kapitaal.
67 Verorden ing (EU)  2021/2115 van het Europees Parlement en de Raad van 2  december 2021
tot vaststelling van voorschriften inzake steun voor de strategische plannen die de lidstaten in
het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid opstellen (strategische GLB -plannen)
en die uit het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) en het Europees Landbouwfonds
voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) worden gefinancierd, en tot intrekking van
Verordeningen  (EU) nr.  1305/2013 en (EU) nr.  1307/2013.
68 [Verwijzing invoegen wanneer het achtste milieuactieprogramma is bekendgemaakt].
