De werkman; bijdragen voor arbeid en kunst, jrg 2, 1869-1870, no. 13, 20-11-1869 
De wei-kman gevoelt behoefte aan verbetering, doch acht zich tevens machteloos om iets tot verbetering aan te brengen, tengevolge waarvan hij lusteloos zijne handen laat slap hangen, in stede van dezelve aan den ploeg te slaan. Gelukkig echter zijner ook, die meer energie en wilskracht bezitten en de middelen aangrijpen, die, naar zij meenen, verbetering kunnen aanbrengen, daar waar die vereischt wordt. Tot dit middel behoort in de eerste plaats vereeniging. En waarom? Ziet, een enkel werkman maakt den patroon zijn onhoudbaren toestand bekend. Wel leent de patroon aan dien klacht zijn oor, doch verklaart er niet in te kunnen voorzien. De zaak is daarmede uit en niemand ontvangt verder eenigen indruk van de gedane klacht. Nauwelijks echter hebben de werklieden zich vereenigd tot een groot lichaam, en dat lichaam geeft slechts fluisterend de onhoudbaren toestand te verstaan, of de geheele stad komt in beweging en de maatschappij gevoelt een electrieken schok. Bewijs daarvoor, vindt ieder onzer reeds voldoende in de opspraak, welke onze plannen voor de stichting eener algemeene arbeiders-vereeniging — onze plannen noch slechts — reeds in de stad onzer inwoning hebben gemaakt. Met genoegen hebben wij daarvan kennis genomen, want het ligt juist in ons streven, de maatschappij steeds met onzen toestand bekend te maken, opdat zij overtuigd worde, dat wij niets onbillijks beoogen, maar integendeel billijkheid vragen. „I)e werklieden zien gewoonlijk de rijkdommen uit hunne handen in die van anderen overgaan. De voortbrengers zwoegen en zweeten en verrichten als het ware het werk van een sisyphus. Zij voeren den last dagelijks naaiden berg op, doch daar ontglipt hij aan hunne handen en keert terug tot hem, die hun werk beneden, zonder de minste vermoeienis, heeft aanschouwd. Yoor hen de moeite, voor den andere het gemak; voor hen de arbeid van 'smorgens vroeg tot 's avonds laat, tegen een karig loon, om den volgenden dag weder de sisyphustaak te beginnen; maar voor dengenen, die ze werkeloos aanschouwt, rust, onafhankelijkheid en dikwerf rijkdom." Mogelijk dat door overtuiging vele waarachtige menschenvrienden zullen opstaan, welke, als advokaten der armen, den werkman verdedigen, tegenover eene egoïstische (eigenbelang zoekende) maatschappij. Nog een tweede uit de vele redenen waarom het goed is zich te vereenigen. Neemt aan, de patroon, aan wien de werkman straks zijn onhoudbaren toestand kenbaar maakte, zal werkelijk daarmede instemmen en niets vuriger wenschen, dan daarin verandering te brengen, maar... daar verschijnt hem op eens het spooksel... „concurrentie!!! {gemeene altijd) zijn moed ontzinkt hem en hij gevoelt zich alléén niet in staat verbetering aan te brengen. Hij is een van diegenen die voor God en hun feweten kunnen getuigen, dat geen woeker unne werklieden het loon onthoudt, wier harten vrij zijn van wroeging, wanneer zij zich des avonds ter ruste begeven. Bij wien onmacht, geen onwil, oorzaak is dat de toestand blijft, zooals zij is. Voor dezulken nu moet het een verblijdend teeken zijn, dat de werklieden zich vereenigen en dus niet slechts enkelen, maar allen de onhoudbaren toestand bij hunne respectieve meesters blootleggen. Daardoor zal hij zich des te gereeder met andere patronen kunnen verstaan om ook eene vereeniging van patronen te vormen — of liever de IIand'werksbloei in zoodanig eene te metamorphoseren (veranderen), om daardoor — om één voorbeeld uit velen te nemen — zich bij inschrijvingen te kunnen verstaan in het bepalen van een minimum van zoodanig gehalte, dat daarvan de werklieden redelijk kunnen worden betaald, opdat voortaan geene ellendige knoeierijen — waardoor de kunst op het gebied van nijverheid zekerlijk jliet wordt gebar.t, •— oorzaak meer zij, dat de tekorten voor een groot deel door menschenbloed moeten worden voldaan. De regeling van dergelijke samenwerking, door mij hier aangestipt, komt echter slechts de patronen, niet ons toe; maar het kan htn echter niet genoeg gebeden worden geene poging daartoe onbeproefd te laten, Wel zult gij, goedgezinde patronen, veel tegenwerking ondervinden van die bazen, die in waarheid zich vetmesten van het zweet en bloed van den arbeider, het moet u echter niet weerhouden, wetende dat uw strijd edel is. Er zijn er, die van hunne gezellen lijfeigenen willen maken, door hen terug te houden, door dwang, om zich te vereenigen als één lichaam; dezulken roep ik echter toe : «Gij dwazen ! wat tracht gij den stormwind tegen te houden l" Werklieden, die u hebt aangesloten, meent nu niet, dat daardoor direct verbetering is te wachten. Meent niet, dat wij alchimisten zijn, welke den steen der wijzen hebben gevonden, om-als met één tooverslag u een helderen toekomst te doen zien. Gij zoudt u bedriegen. Maar de weg, welke daartoe leidt, is tocli geen andere dan Vereeniging, en daarom roep ik u toe : VEREENIGT U! Want het is een waar woord wat prof. M. des Amorie van der Hoeven heeft gezegd: «In vereenigingen, uit den boezem van den arbeidenden stand voortkomende, zie ik de kiem eener betere toekomst, de hervorming der maatschappij." VARIA DEEIST PLAK TJE 9 gevonden op een beschreven papiertje, waarvan de eigenaar onbekend bleef, overgeplant in een TYPOGIÏAPUEJiPOTJE, BOOR P. W E R T H W E IJ N, Wat heeft Costers kroost misdaan, Dat het zoo, met bleeke wangen, Op een zolder, als gevangen, Armoed voor de deur ziet staan? Mag een vak, met lust gedreven, Kist en kast vol centen geven, Brengt het vreugde in plaats verdriet P Ach, aan typographen niet! 's Morgens vroeg ter deure uit, Vindt men de oude zolder weder, Hangt zijn kleedingstukje neder En staat pal voor gade en spruit; Mag de handwerksman zich streelen 's Zaturdags met geld te spelen, Juicht hij in een blij verschiet?.... Typographen juichen niet ! 't Hart des werkmans zwelt van moed, Ja, hij zweeft in zoete droomen, Als hem 't loon niet wordt ontnomen, Waarvoor hij den arbeid doet. Velen wenschen, velen hopen, Velen zien een toekomst open, Die op aarde een hemel 'biedt;.... Maar aan typographen niet! Als men op den zolder staat, Om in kast en haak te gluren, Hoe eentoonig zijn daar de uren Zoo ons den arbeid tegenslaat. Elders mag de werkman waken, Beter arbeidsloon te maken; Wie ook 't loonbederf ontvliet.... ' Typographen past dit niet! Als hun mond eens spreken mag Doet hij doffe klanken glippen, Om hun bleekgekleurde lippen Zweeft een ontevreden lach. Wie zijn stem doet vroolijk klinken, Wie het oog vol vreugd mag blinken, Wie op gelddag zakken vult, Wij, wij oef'nen slechts.... geduld! Wordt niet in een slavenhuis Meen'ge drukkerij herboren? Daar gaan moed en lust verloren, Daar drukt ons het zwaarste kruis. Weggedoken onder pannen, Uit de frissche lucht gebannen, Ziet men ''t leed al morrende aan,.... Mogt dit spoedig anders gaan!!! CORRESPONDENTIE. Het bericht ons uit Haarlem toegezonden, was reeds van ouden datum en had bovendien de revue door de geheele dagbladpers gepasseerd; redenen waarom wij het niet in ons blad konden opnemen. Overigens houden wij onsvoor oorspronkelijke stukken aanbevolen. De ingezonden stukken zullen bij plaatsruimte naar volgorde worden geplaatst. AD VERTE N T I Ë N. OoQooOooOooQorpoQoTPoOooQooQooOoO § 55-JAEIGE ECHT VEREENIGING § 4- van > g J. DE JONG g ö en 0 S W. VREY. 5 ■g Arnhem, 21 Xov. 1869. ^ Getrouwd: FBANS JOSEPH WERTWIJN en ANNA SARA HIRSCHIG. Amsterdam, 18 November 1869. lienige kennisgeving. In een volkrijke buurt wordt te koop aangeboden eene Aardappel-affaire, ruime verdiensten opleverende, benevens eene welbeklante Slijterij, die dertig gulden per week oplevert. Adres franco Lett. B. Z. bij JOHs. W. BRAUN, Molsteeg G 136, Amsterdam. Tot het OPSTELLEN en SCHRIJVEN van BRIEFEN en REKWESTEN, COPIËERWERK, het opnemen van COMMISSIËN tot het leveren van BOEK- en STEENDRUKWERKEN enz. enz., en het maken van GELEGENHEIDSGEDICHTEN, biedt zich de ondergeteekende beleefdelijk aan. S. v. p. brieven franco. O. 1». MICHON. Bethaniënstraat, hoek dwarsstraat, K 135. Broederhulp! De ondergeteekende verklaart zich bereid tot het ontvangen van LIEFDEGIFTEN voor den ouden, zieken typograaph, waarvoor in nr. 11 van dit blad hulp en ondersteuning is gevraagd. De geringste gift wordt bereidwillig door hem in ontvangst genomen en later daarvan eene opgave in dit blad geplaatst. Gr, BONTEKOE, Agent van dit blad. HARLINGEN, Zoutsloot. LMMMiSïlGMPHEIJl COUPLETTEN, gezongen op het 19de Kopperfeest van de Typogr. Vereen. «Boekdrukkunst, de grondzuil der verlihting," te Arnhem, 13 Jan. 1868. Later met aanteekeningen vermeerderd DOOIl J. Th. SCHEEPERS. Prijs iO Cenls, len voonleele der bezongen zaak. Niet in den hanclel- Bij P. WERTHWEIJN, 2e Leliedwarsstraat, MM 409, te Amsterdam, zijn nog eenige exemplaren voorhanden ran : TE WERKEN VOOR MEER LOON, door P. WERTHWEIJN. Prijs 5 Cents. ALGEMEENE VERBROEDERING onder de Binnen- en metdeBuitenl. Kunstbroeders, Öerljooijittg uatt £oott en Afschaffing der slavernij onder de Werkende klasse, (overgedrukt uit het „Nijmeegscli 'Weekblad.") met een daaraan toegevoegd BONDSLIED: ..V r-ifh«"i<I of de Dood/» DOOR I>. WEKTHWEIJïr. Prijs 5 Gents- Beide stukjes worden niet in Commissie gezouden en alléén a contant afgeleverd. AnifterdamT 'IÖlf- W- BRAUN, Molsteeg. Nr. 13. Tweede jaargang, 1869. DE ARBEIDER IS ZIJN LOON WAARD. DE WERKMAN. ARBEID ADELT. Orgaan voor ürbeiders-Vereenigingen. Dit blad verschijnt eiken Zaterdag. Prijs van het abonnement voor Amsterdam per drie maanden ƒ 0.50 Voor de provinciën, franco p. post n 0.65 Afzonderlijke nommers u 0.05 Adverteiitiën 3 cents per regel. Brieven cn bijdragen voor <le redactie gelieve men franco te zenden aan den redacteur H. WOLLRING, Goudsbloemstraat bij de Baangracht, QQ 338. ■Zaterdag, 20 November. Van alle boekwerken, van welke twee ex. aan de redactie worden gezonden, wordt aankondiging gedaan. Advertentiën in te zenden vóór Donderdag-middag 4 ure aan het Bureau, Molstees, G 136, Amsterdam. Voor den Werkman is de prijs van dit blad 3 cents per nommer, in de provinciën 3'A Gents, wekelijks te betalen. BERICHT. Te beginnen met het volgend nommer is de letterzetter C. P. MICHON, Bethaniestraat, hoek dwarsstraat, K 135, met het hoofdagentschap van de Werkman belast. Wij zijn tot dezen maatregel overgegaan, om mede iets te doen, om het bestaan van bovengenoemden werkman te verzekeren, die, door zijn voorgaan bij de werkstaking der typographen te Amsterdam, niet licht op eene drukkerij weder eene plaats zal erlangen. Wij verzoeken daarom heeren agenten, hunne reclames, advertentiën, enz. alsook de gelden en alles wat verder de uitgave betreft, voortaan den heer C. P. MICHON, franco te doen geworden. Vooral eene geregelde afdracht der gelden bevelen wij dringend aan. Wij vertrouwen, dat de agenten, bewust van het ?iuttige en noodige van een orgaan voor den werkman, en ook om het doel, dat voor den werkman C. P. MICHON er mee beoogd wordt, ijverig zullen medewerken, zoowel door het verzamelen van bijdragen als abonnenten, om het bestaan van de Werkman op den duur te verzekeren. Bijdragen voor de redactie worden franco ingewacht bij den laatstondergeteekende, Goudsbloemstraat bij d$ Baangracht, QQ 338 J. VAN DEN BERG. H. WOLLRING. Amtterdam, 17 November 1869. H.H. inteekenaren, die hunne exemplaren per post ontvangen, worden verzocht liet bedrag van het abonnement van het met dit nr. verstreken kwartaal (/0.65) franco aan den hoofd-agent toe te zenden, ten einde eene staking in de toezending van dit blad te voorkomen. Ook den agenten wordt om afdracht der gelden verzocht tot en met m 13. Verder heeft redactie en hoofd-agent het besluit genomen, om voortaan alle ongefrankeerde brieven en stukken te weigeren. NEDERLTwERKUËDEJTORBONDr (Internationale Arbeidersvereeniging.) AFDEELING AMSTERDAM. ' Algemeene Vergadering van Werklieden op ZONDAG 31 NOVEMBER a. s. in liet lokaal DE Vereeniging, Warmoesslraat. Opening l£ ure precies. De kosten voor zaalhuur, drukwerk, enz. maken een entiéc van 5 ets, per persoon noodzakelijk. De toegangsbewijzen zijn te verkrijgen bij den boekhandelaar JOH. W. BRAUN, Molsteeg. jNamens het Bestuur: J. VAN DEN BERG, le Seer. P.S. Zaterdag-avond ten 9 ure vergadering van het Bestnur, op de gewone plaats. 1D6RLANKH \ïEmiEDE\-VEIII!fl\lf (Internationale Arbeidersvereniging.) ATDEELING HABLIKGEN. Vergadering op ZoncLag 28 Nov. e. k., des middagrs ten 12 ure, bij den lieer SIMMER, in „het Hof van Holland." ■ Alléén leden worden daartoe uitgenoodigd. Voor hen, die vooraf als lid wensclien ingeschreven te zijn, vervoege men zich bij het voorloopig bestuur. D. ALGRA, Secretaris Voor den ouden, zieken typograaph (zie nr. 11 van dit blad) is ontvangen bij de redactie: Van de bezoekers uit de Bierhal, hoek Prinsengracht en Nieuwe Leliestraat ƒ 1.80 Van het Genootschap tot afschaffing van sterken drank: Tot Nut en Genoegen, bijeengebracht op eene vergadering ........ u 1.85 Van A 0.20 Door tusschenkomst van den Agent te Arnhem: Van de Algemeene Arbeidersvereeniging, ingezameld op hare 3de Algemeene Vergadering . . . « 6.45\ Door tusschenkomst van den Agent te Rotterdam 0.50 Bij de commissie 45.25 Totaal . . . ƒ 56.05£ Terwijl bovendien nog de commissie in staat is gesteld, door vaste, wekelijJcsche bijdragen den hulpbehoevenden broeder eene vaste uitkeering van ƒ 3.50 a 4.— per week te verstrekken. Allen, die aan de bereiking van dit goede doel hebben medegewerkt, brengen wij daarvoor hartelijken dank. BERICHTEN EfTwEDEDEELINGEN. Zondag 14 Nov. jl. werd te Harlingen eene algemeene bijeenkomst gehouden voor ambachtslieden van allerlei vakken. De opkomst was zeer talrijk te noemen. De heer J. Kuiper, president der afdeeling Sneek van het „Neder] andsch Werklieden-Verbond (Internationale Arbeidersvereeniging)" was expresselijk overgekomen om op die bijeenkomst tegenwoordig te zijn en dezelve voor te lichten. Hij schetste in eene voordracht de toestand van den wei-kinan, hoe laag hij van lieverlede gezonken was, en gaf het middel aan de hand zich uit dien toestand te redden, namelijk zich te vereenigen en aan te sluiten bij de Internationale Arbeidersvereeniging. 58 ambachts¬ lieden namen het lidmaatschap aan, uit wier midden onmiddelijk een voorloopig bestuur werd gekozen, zoodat men kan zeggen, dat te Harlingen eene afdeeling is gevestigd van de /(Internationale". Leden van het bestnur zijn: G. Bontekoe, President, D. Algra, Secretaris, B. Posthuma, Penningmeester, W. van der Meulen en W. H. Brouwer, Commissarissen. In de op 9 dezer te Arnhem gehouden vergadering van de „Algemeene Arbeiders-Vereeniging", belegd met het doel om een vast bestuur te kiezen, werd het voorstel van een der leden, om het voorloopig bestuur daartoe te benoemen, met daverend applaudissement begroet, zoodat het bestuur alsnu is samengesteld als volgt: j. Th. Potbarst, President, "W. L. Walraven, Vice-President, J. Th. Scheepers, 1ste Secretaris, P. J. Lieftink, 2de Secretaris, G. Pukkink, Penningmeester, C. Donk, Adjunct.Penningmeester. Er worden thans te Rotterdam door den heer Ph. von Roesgen von Floss, van 's Gravenhage, godsdienstige voordrachten gehouden, met het doe] den werkman, ook langs dien weg, attent te maken op zijne vele grieven, die dringend voldoening eischen. Zoo werd Zondag 7 November 11. in het lokaal „Pax Intrantibus" de eerste van die redevoeringen gehouden, welke in druk gegeven, ons is toegezonden. Zij is getiteld: „het oordeel Gods Daaruit, blijkt ons, dat het doel van den spreker was aan te toon en . het ontegensprekelijk recht van den werkman op het algemeen stemrecht. Ofschoon wij liever zagen, dat dat doel bereikt werd door andere niet-godsdienstige voordrachten, spreekt het toch van zelf dat wij ook die pogingen toejuichen, als zij slechts kunnen strekken, om den werkman open oogen te doen krijgen voor zijn waarachtig belang. Wij maken onzen lezers opmerkzaam op achterstaande advertentie, waarin onzen vriend en bondgenoot C. P Michon zich aanbiedt tot het vervaardigen van gelegenheidsgedichten, het schrijven van rekwesten, enz. ^ Voorwaar, een bestaansmiddel, geheel in overeenstemming zijnde met den geest en de neiging van onzen vriend! Michon, de man die ons reeds zoo menig bewijs gaf van zijnen naar vrijheid en onafhankelijkheid smachten den geest, die èn door geschriften èn door woorden ons zoo menige aanwijzing gaf om daartoe te geraken, Michon zij onze gelegenheidsdichter, onze rekwestenschrijver ! Gelukkig dat wij niet allen rijmen, dat nog velen onbekend zijn met den gebruikelijken stijl waarin een rekwest behoort gesteld te zijn! Velen onzer kannen dus bij voorkomende gelegenheden onzen vriend Michon begunstigen. En dat hij naar behooren aan de verschillende eischen kan voldoen, bewijzen zijne reeds zoo dikwerf door hem aan de pers geleverde producten. ENGELAND. De werklieden te Londen hebben geprotesteerd tegen de beslissing van den lieer Gladstone, in zake de in vrijheid stelling der gevangene fenians. Twee en twintig banieren, gevolgd door twee en twintig corporatiën, namen aan den optocht deel, waarbij men tusschen de tweede en derde banier voor 8000 Ieren had plaats gemaakt. In Hyde-Park hebben zich de banieren vereenigd; alle beschaafde natiën en geloofsbelijdenissen waren er vertegenwoordigd, op een der banieren las men: «Leve de republiek!" FRANKRIJK. De besturen der verschillende ambachten: goud- en zilverwerkers, bronswerkers, borstelmakers, mandenmakers, schilders, timmerlieden, metselaars, hoedenmakers, laarzenmakers, vergulders, ivoorwerkers, bloemenmaaksters, blikslagers, pianomakers, boek- en steendrukkers, meubelmakers, werktuigbouwers, smeden, steenhouwers, gezicht-instrumentmakers, beeldhouwers, looiers, draaiers, boekbinders, stoelenmakers, enz., te Parijs hebben in eene algemeene vergadering 't volgende manifest uitgevaardigd, in 't belang der tot stand brenging van de vereenigde magazijnen der winkelbedienden, die 't werk gestaakt hadden: «Aan de werklieden! iiTusschen den arbeid en het kapitaal is eene botsing ontstaan. «De industriëele feodaliteit dwingt de werklieden op nieuw om tot werkstaking te besluiten. «Wij, de vertegenwoordigers der werkmansvereenigingen, houden ons" overtuigd van 't gevoel van éénheid, dat u allen bezielt, en noodigen u uit om uwe krachten samen te voegen om den onrechtvaardiger! tegenstand, die de handelsbedienden bij de indiening hunner billijke vragen ondervonden, te fnuiken. «Zij zullen nu, in coöperatieve vereenigingen, magazijnen openen. Wij verzoeken u in die nieuwe etablissementen uwe inkoopen te willen doen." Deze oproeping is verspreid onder meer dan honderdduizend werklieden. ZWITSERLAND. Te Genève is eene wederstandsvereeniging van werksters in byouteriën tot stand gekomen. I Egalité, dit bericht mededeelende, voegt daarbij de volgende opmerkingen: „Hoewel de wenschen van het vredescongres ook de onzen zijn, en wij de vrouw in de toekomst niet in de werkplaats, wel in den familiekring verwachten, kunnen wij toch niet ontkennen, dat de industriëele zwendel van den tegenwoordigen tijd ook haar tracht te verpletteren. Wij juichen 't dus toe, dat ook zij worstelt in den kampstrijd voor de vrijheid, en niets natuurlijker dan dat de mannen haar daarin behulpzaam zijn. „Wij begroeten dus deze nieuwe vereeniging Dlet den wensch, dat zij spoedig door anderen moge worden gevolgd." INGEZONDEN STUKKEN. Voor de stukken, onder deze rubriek opgenomen, is niet de redactie maar de schrijver verantwoordelijk. — Ongeteekende stukken worden ter zijde gelegd. Jteetiitg van MDerkltekit TE ABNHEM. De pres. van het voorloopig bestuur opende deze met de volgende rede: „Beschouwen wij de levensloop van den werkman in den tegenwoordigen tijd: „Hij ontvangt als knaap van zijne ouders eêne goede opvoeding; hij is vlijtig, wordt van ieder geprezen en leert zijn vak grondig; hij wordt werkman. Zijne ouders kunnen hem in gene zaak zetten, hij moet door arbeiden zijn kost winnen. Nu het is voor hen eene groote geruststelling, dat hun zoon kan arbeiden, want een arbeider is zijn loon waardig. „Hij verdient dan ook het volle loon; hij draagt zijn ouders het kostgeld af, gelijk een kind behoort te doen, en hetgeen hij 11a liet benoodigde voor kleeding, enz., overhoudt, bespaard hij, want verkwisting is een walging in zijn oogen. Hij is oppassend, jong mensch. //Daar ontwaakt een stem der natuur in zijn binnenste, hii gevoelt zich alléén, geliik eens Adam zich alleen gevoelde. Hij zoekt een Eva. Hij heeft zijne ouders gelukkig gezien, dat geluk wil hij ook smaken. Dat is geene. kwade neiging, want God heeft immers de vrouw voor den man eri de man voor de vrouw geschapen? De Schepper, die in zijne natuurwetten altijd dezelfde is, wil de samenleving van man en vrouw. „Er zijn er, die, wanneer een werkman trouwt, niet denken, maar durven zeggen: „dat trouwt maar, schrijf hen maar weer op voor de bedeeling,", zonder dat zij aan zichzelven vragen: ben ik geen medeplichtige aan zijne armoede? Die" inenschen zweeft dikwerf het woord Gods op de lippen, doch vertreden met de voeten Gods werk. Maar laat ik zwijgen! als wij er aan denken, dan schiet ons het hart vol, laat ons onze goede werkman weder opzoeken. „Hij heeft zijn geluk het hoogste toppunt zien bereiken, want hij heeft eene levensge¬ zellin gevonden; zijn bespaarde penningen besteed hij tot aanschaffing van het noodige huisraad. „ tlij draagt de vrouw het verdiende geld af, op tabak en scheergeld 11a; zijne vrouw kan er op eene zuinige wijs mede komen, maar houdt niet over, het sparen is gedaan. De vrouw zegt: ik wil er wat bij verdienen, er moet gezorgd worden voor.... want als die lieve kleine komt, dan moet hij toch kunnen worden ontvangen. „De man ziet de vrouw aan en zegt: ik heb u niet getrouwd, opdat ge uw eigen kost zoudt winnen, neen! ik ben verplicht voor u te zorgen! „Na verloop van een jaar ziet hij zijn gezin niet een telg vermeerderd. Daar beginnen de zorgen, want die kleine heeft immers behoefte. Door laat werken houdt hij de balans nog in evenwicht, maar daar komt een tweede bij. De zorg wordt grooter, de balans gaat zakken; hij doet zijn best dezelve weer in evenwicht te krijgen, doch vruchteloos. „God wil dat de boom meer vruchten zal dragen en hij ziet 11a verloop van 5 a ti jaren zijn huwelijk gezegend (?) met een 4 a 5tal kinderen, waardoor de zorg in armoede wordt verwisseld: Wie helpt hen in dien toestand? Om te vragen, daartoe is de werkman te eergierig, want ook hij maakt een nuttig deel uit van Gods schepping. Hij geeft evenwel nog geen moed verloren. Hij werkt vlijlig; doch bij al zijn werken zakt de balans al lager en lager. „Zijne kleederen, zoe zuinig ook bij elkander gehouden, gelapt en van groote stukken, kleineregemaakt voor de kinderen, reken eens na verloop van tijd op. Aan nieuwe kleeding is niet te denken. „De behoeften blijven stijgen en de vrouw helpt de ramp van den man nog vergrooten, door aanhoudend te klagen. Doch zij kan niet anders dan klagen; welke moeder zou opgeruimd kunnen zijn, die telkens te kort komt? De man wordt van dag tot dal»' stiller, door die treurige omstandigheden. Heeft hij zulk lijden Verdient? „Wie wil nu dien man verdedigen? Hij is in zijn jeugd menscli geweest maar de zoogenaamde beschaafde maakt er een dier van. Men schrijft hem voor wat weelde is en verbiedt hem ervan te gebruiken. Tarwebrood is luxe, tabak is luxe enz., of vleesch ook luxe is, weet ik niet, ik zou bijna zeggen ja, want het wordt door den werkman zeer weinig of in het geheel niet gebruikt. „Wat is het voor een mensch, die een dier, dat voor hem werkt, zijn voeder onthoudt? Is hij nog waardig mensch te lieeten? „En hoe menigeen betaald zijue „knechten" die voor hem werken, zóódanig, dat het niet half toereikend is voor het grove voeder? Denkt diegene er nooit aan, ik had in uw plaats, gij in de mijne kunnen zijn. „Wij willen hopen dat, wanneer wij vereenigd zijn, aan hen die ons willen veredelen en beschaven, zij onze eebste behoeften leeren kennen, dat hun menschelijk gevoel dan op de rechte plaats moge zitten." Hierna werd door den secr. van het voorloo¬ pig bestuur voorlezing gedaan van een stuk, ingezonden door een der leden Vervolgens voerde nog het ". oord, de leden van het voorloopig bestuur, W. L. Walraven en P. J. Lieftink. In de hierop volgenpe pauze traden nog vele leden toe, zoodat hun getal is gestegen tot circa 900, waarvan omtrent 800 de eerste contributie hebben betaald. Na de pauze bekwamen nog het woord de secretaris van het voorloopig bestuur en een der leden van hetzelve, G. Èukkink. Na kennisgeving dat ieder lid gerechtigd was zijne candidaten in te zenden voor het te kiezen bestuur, werd de vergadering gesloten. De verschillende redevoeringen zullen wij van lieverlede mededeelen. Op deze vergadering was nog voorlezing gedaan van eene bede om hulp voor een ongelukkigen werkman, voorkomende in no. 11 van dit blad. Na afloop der vergadering posteerde een der leden zich aan den uitgang van het lokaal met een busje, waarin het meerendeel zijn penningske wierp, tot een bedrag van f 6.4"»i. Namens het voorlooptrj Bestuur, J. Th. SCHEEPERS, Secr. Mijnheer de Redacteur! Daar er tegenwoordig zoo veel over en in het belang van den werkman wordt geschreven en gesproken, en er nog zoo weinigen den werkman als mensch kennen eu erkennen, zoo is het ook mij eene behoefte geworden onze waardigheid als mensch en als werkman, dus als nuttig eu onontbeerlijk lid der maatschappij, mijne gedachten daaromtrent mede te deelen; hopende daarin naar eiscli te slagen en tot opwekking van onze verachte, zoozeer vernederde maatschappelijke positie mede te werken, zoo is mijn beleefd verzoek, onderstaande regelen in het orgaan van den werkman op te nemen. Zooals toch ieder bekend is, en door allen ook gereedelijk wordt erkend, dat ook wij, werklieden, tot het menschelijk. geslacht behooren, is het mij een raadsel, dat wij als zoodanig niet worden gewaardeerd. Wie zal met mij niet moeten erkennen, dat wij door de groote en edelen des lands geacht en gerekend worden als wezens, ten hunne dienste beschikbaar gesteld, om door hen te worden behandeld als, ja, ik zou haast zeggen, nog minder dan het redeloze dier. Om bij voorbeeld iets op te noemen: de heer N... heeft een paard gekocht, dat moet gebruikt worden ten zijnen genoegen of voor een of anderen nuttigen taak; dat dier moet tochtjes maken van eenige uren, er moet gezorgd worden, zegt de heer N..., dat het paard goed gedekt wordt als het stilstaat, anders zou het ziek kunnen worden ; ook moet aan het dier het noodige voedsel worden verstrekt; maar voor hem, die het dier moet leiden, of voor hem, die in dienst van den heer N... is, wordt niet gezorgd: of zij hun behoorlijk, rechtmatig voedsel krjjgeu, of geld 0111 hetzelve te koopen, dat is niet noodig; zij zijn slechts huurlingen en het dier is eigendom! En dat dit maar een flauwe schets i« van de vreeselijke werkelijkheid, ziet men dagelijks en ongestraft, ja, zelfs voor billijk en rechtvaardig aan. Maar gij, die zoo denkt, weet gij wel dat ook wij, werklieden, behooren tot datzelfde menschelijk geslacht, waartoe gij behoort; dat wij met u eenmaal voor Gods troon zullen staan, om daar uit Zijnen mond te hooren wat zijnen billijken eiscli was; dat Hij u veel gaf, om uwe minderen broeder het hem voor zijne diensten toekomende loon toe te kennen? En hoe handelt gij over het algemeen ? Ik zal niet zeggen allen, want er zijn altijd nog goeden te vinden, maar die door de noodzakelijkheid zijn gedwongen, hunne goede bedoelingen nog wat uit te stellen; waarom handelt men zoo? Waarom ?... Omdat men zijn geld te lief heeft; omdat men, op welke wijze dan ook, rijk wil worden. Maar weet het, dat gij ook rijk van wroeging zult zijn, dat uwe verantwoording vreeselijk zal zijn en uwe straf, welke de Rechtvaardige op u zal toepassen, niet zal uitblijven! Doch laat ik tot het doel van mijn schrijven terugkomen. De mensch, eenmaal op wonderlijke wijze het- aanzijn verkregen hebbende, en mei dat aanzijn van Hem, die hem voortbracht, ook eene gansche schepping, rijk aan allerhande middelen, om hem het leven te veraangenamen en in goeden staat te doen blijven, is, ondanks de wil van Hem, die hem formeerde, al meer en meer tot de diepste armoede vervallen, vooral door de invoering der slavernij en later door de lijfeigenschap, welke nu door de meer en meer toenemende beschaving en veredeling der menschheid, op dezen tijd, in de zoogenaamde verlichte 19 e eeuw, is weggevaagd. Maar wat is het thans, thans nu ieder vrij is en zich kan bewegen naar willekeur, hoe is het nu? Yeel erger dan toen den slavenhandel werd gedreven; veel ellendiger dan ten tijde der lijfeigenschap; want deze menschen, het eigendom hunner overheerschers, werden wel is waar niet als menschen behandeld, maar hadden toch het noodige voor hun onderhoud, hadden ten minste een heerschei' of eigenaar, die hen in waarde hield, omdat zij zijn eigendom waren en dus ten zijnen voordeel hunne krachten moesten behouden; en wij nu, wij zijn vrij, en God zij dank! niet meer in boeien geklonken; maar helaas! vreeselijker boeien, doch onzichtbaar, knellen ons. Welke zijn die boeien, zal mogelijk nog dezen of genen, blind voor den bedorven maatschappelijken toestand, vragen, welke boeien dan? Welke? vraagt gij. Wei, mijn arme blinde, zijn 't geen boeien, dat wij, als menschen, alle dezelfde rechten behoorende te hebben, welke aan hen verleend zijn, die zich onze meesters noemen, geen rechten verkrijgen, dat men ons rechtmatig deel, dat ons als mensch, en bovenal als werkman, toekomt, onthoudt; want waar wordt niet in meerdere of mindere mate de vele ontberingen gevoelt van de dingen, die tot de zedelijke en stoffelijke welvaart des menschen dienen moeten? Waar wordt hein achting toegekend? Waar woidt hij als mensch gewaardeerd? Wordt hij niet met minachting aangezien, wordt hij anders als slaaf behandeld? Zal niet ieder met mij moeten erkennen, dat in deze dagen van vooruitgang en zoogenaamde erkenning van de rechten van den mensch, in het algemeen den werkman zijne rechten niet worden toegekend ? Is hij niet een even nuttig lid der maatschappij, als een hooggeplaatst persoon? Ja, wellicht is hij nuttiger ! Kan de maatschappij zonder den werkman bestaan? Dat toch zal wel algemeen moet worden ontkend. Daarom, al wie werkman is en tevens menscli, sluite zich aan en vereenige zich als een éénig man; en dan die middelen gebruikt, die be¬ tamelijk zijn en stroken met wet en recht. Laat ons met elkander zulke middelen opsporen ! Er zullen toch wel mannen gevonden worden, die daartoe moeite en inspanning willende opofferen, opdat het eenmaal worde gelijk het bahcort, ook nu onze pogingen zullen ondersteunen, omdat het recht aan onze zijde is ! Denkt er over na! Werkt aan de verbetering van uw lot en het lot van allen onderling ! A. d. TL, lid van de Meuiélmakersvereen. te 'sHage. Weg met Slavernij! Weg met Armoede! Organisatie van den Arbeid! Uittreksel uit een nog onuitgegeven geschrift, DOOK f. ~w. menkhoff. Het is ons, behoeftige menschen, niet te doen om kapitaal te bezitten, maar wel om een inkomen, de rente onzer handenarbeid, voldoende ter voorziening in onze behoeften. -—Als nu een christelijke maatschappij voor elk lid, dat zijn plicht volbrengt, zorgt dat hij dat inkomen ontvangt, dan behoeft niemand kapitaal te bezitten. Dg maatschappij welke voor liem zorgt en waarop hij steunen kan, is zijn kapitaal, zoolang hij zijn plicht vervuld. Waarom zou een lid van Natura Artis Ma.jistra begeeren alleen eigenaar te zijn van de eigendommen van het Genootschap? Hij kan daardoor toch niet meerder genot smaken, wel met meer zorgen belast worden. Eene maatschappij, die niet voor alle leden zorgt, is geen maatschappij. Waar elk mensch de natuur of de fortuin ruim of schraal bedeeld, zich zelve moet zien te redden en te verrijken, als ware het leven eene harddraverij en de natuur eene onontgonnen landouwe, daar is geen beschaafde maatschappij, maar wordt men opgewekt tot zelfzucht, nijd, afgunst, list en bedrog. Een maatschappij, die niet door eene goede organisatie in den arbeid den mensch op zijne plaats brengt, en hem niet als medewerkend lid waardeert, maar als het meest behoeftige dier en onverzadelijk begeerigen duivel beschouwt en schuwt'en hein alleen vertrouwt en vereerd, naarmate hij stoffelijke rijkdom bezit, is geen christelijk-beschaafde, maar eene materialistische maatschappij! Kan de beschouwing van een volk ons overtuigen, dat zelfzucht de oorzaak van slavernij en armoede is, de beschouwing van een vak nog meer! Wij kiezen daartoe eens de meubelmakers te Amsterdam uit, en vragen: hoe komt liet dat mannen te weinig verdienen om als huisvaders te voldoen aan de behoeften van hun gezin en als burgers bij te dragen tot het onder houd van stad en land, als leden van een kerkgenootschap het in stand te kunnen houden? Hun vak is een kunstvak! Zij werken winter en zomer, en als een meubelstuk, dat meestal dient om weilde en rijkdom te vertoonen, goed gemaakt is, kan het wel honderd jaar oud worden. Is het dus geen schande, dat de man die zulk een werk daarstelt, niet zooveel daaraan verdient, dat hij ten minste tot de kleine burgerstand en niet tot de armen kan gerekend worden. (Wordt vervolgd.) Mijnheer de Redacteur! Hoe ongaarne ik ook persoonlijke kwestiën in dit blad behandel, moet ik u toch eens wijzen (dit is misschien in 't belang van de arme typographen) op één van de boekdrukkers-bazen wiens wederga in braafheid, in edelheid van inborst en eerlijkheid van karakter in gansch Amsterdam niet wordt aangetroffen. Vroeger zelf knecht, zegge knecht, geweest zijnde, wil hij nu, baas geworden zijnde, zijn leven voor zijne gezellen offeren! Bedoelden patroon is de heer D. LOS, geboren te Leeuwarden, vroeger werkzaam geweest zijnde bij de heeren H. de Hoogh, Boelofzen en Hubner, Wed. Ellerman, en een kleinen tijd als smouter op de stedelijke drukkerij; thans is hij gevestigd in de Warmoesstraat over de Lange Niezel. Heb dus de goedheid, mijnheer de redacteur, bij de gezellen van genoemde patronen te onderzoeken, of ik u'aangaande zijne goede hoedanigheden, door miï in den aanvang op- 1 gesomd, ook iets op den mouw wil spelden. Ik geioot eenter met, dat ge bedrogen zun. uitkomen, althans niet te Amsterdam; doch wilt ge 't onderzoek tot buiten Amsterdam uitstrekken, vervoeg u dan bij de gezellen der drukkerijen van de steden Sneek en Leeuwarden, want, zooals men dit wel eens noemt, hij is bekend als den bonten hond. Natuurlijk, wie is volmaakt? En reken er dus op, dit ook niet van hem te zullen liooren. Ook heeft hij ietwat van die kleingeestigheid, willekeur en gezach in zich vereenigd, waarmede zoovele boozen behebt zijn. Bijv. het huren van een jongen van f 3.50, en later te probeeren hem ƒ 3.00 in de hand te stoppen. Niet genoeg gedaan, wanneer een jong drukker 200 exemplaren per uur van een 16mo op de handpers afdrukt; wanneer een werkman hem op eene vriendelijke wijze toespreekt, geen woord te gunnen, en kijkt, of hij wilde zeggen: durft gij te ondernemen tegen mij, uw baas, te spreken. Zie, mijnheer de redacteur! om die kleingeestige en naar slavernij riekende dingen, en trots zijne overige goede hoedanigheden, heb ik, ondergeteekende, na een verblijf van 14 dagen genoemde brave man verlaten; 't spijt mij, maar gij weet dat ik een vriend van vrijheid en recht ben, en dat ik daarvoor zal strijden en lijden, in de vaste overtuiging eenmaal te zullen overwinnen. Gegroet, mijnheer de redacteur, van Uw getrouwe lezer, C. P. Miciion. Geachte Vergadering! ') Het zij mij vergund voor een oogenblik uwe aandacht te verzoeken omtrent de vragen: JFaarom wij ons vereenigen, en waartoe vereeniging dient, vooral ook tot antwoord aan de op heden hier aanwezige heeren patronen. Wat men er ook van zegge, de toestand van den werkman is bedroevend. Te weinig loon om te leven, te veel om te iterven, en als resultaat gedurige marteling. 1) Deze reden is uitgesproken op eene Algemeene Vergadering van werklieden, den 36 Oct. 1.1., door den heer 3. Th. Scheepers. 