De fabrieksbode; weekblad der Nederlandsche Gist- en Spiritusfabriek--de fabriek voor allen-allen voor de fabriek-, jrg 3, 1884, no. 6, 09-02-1884 
1884. Derde Jaargang. Nb. 6. DE FABRIEKSBODE. WEEKBLAD DER HEDERLABBSCÏÏE GIST- EK SPIRITUSEABRIEK. VOOI\ DE j^ABRIEK, pE pABRIEK y^LLEN. ZATERDAG 9 FEBRUARI. verkoop van onroerend goed, vaneen huis zijn 7 tot 13 percent onkosten verbonden voor rechten die door den Staat geheven worden en voor loon van den notaris, terwijl de formaliteiten die voor de overdracht aan den nieuwen eigenaar vereischt worden, denkooper dagen, soms weken op zijn geld doen wachten. Voor de overdracht vaneen huis ter waarde van ƒ 1000 moet ongeveer ƒ7O aan onkosten betaald worden wanneer de verkoop uit de hand geschiedt, en ongeveer ƒl3O bij publieke veiling. Of de kooper, dan wel de verkooper deze kosten moet betalen is tamelijk onverschillig: in elk geval drukken zij op dente bedingen prijs. Bewijzen van aandeel in eene naamlooze vennootschap daarentegen zijn roerende goederen; aan den verkoop zijn geene kosten verbonden. Stellen wij nu nogmaals tegenover elkander de straks aangehaalde voorbeelden van den man die één huis in het Agneta-Park van ƒlOOO in vrijen eigendom bezit en bewoont, en van den man, die 10 aandeelen elk van ƒlOO, dus voor ƒ 1000 aandeel heeft inde vennootschap Gemeenschappelijk eigendom, welke over 100 huizen elk van ƒ 1000 beschikt. Onderstel nu verder dat beide mannen hunne woning willen verlaten, bf omdat hun het wonen in het Agneta-Park niet bevalt, bf omdat zij den dienst onzer fabriek verlaten, elders werk vinden, en liever inde nabijheid hunner nieuwe werkplaats wonen. De man met het huis moet dan zijn eigendom verhuren maar heeft dan al de bemoeiingen vaneen huisheer ; ophalen van de huurpenningen, toezicht, onderhoud, enz. of verkoopen, maar moet zich dan den omslag van den verkoop en de kosten van overdracht getroosten. Al worden deze kosten ook betaald door den kooper, feitelijk worden zij door den verkooper gedragen, en drukken zij op dente bedingen prijs. De man met de aandeelen heeft met geen verhuren te maken: hiervoor zorgt de directie der vennootschap, die hem op den bepaalden tijd het di- GEIEEESCHiPPELIJK EIGEHDOÏ, (Vervolg en slot.) Voor de overgroote meerderheid ligt eene bijzondere bekoring in het denkbeeld vaneen eigen huis. Om dit te versieren, te verven, te behangen zal men zich gaarne opolleringen van tijd en moeite en zelfs van geld getroosten. Maar zal deze zelfde opgewektheid blijven bestaan, zoo het eigendomsrecht voor één honderdste gedeelte zich uitstrekt over honderd woningen? //Jan verft zijn deur niet, Piet behangt zijn kamer niet, waarvoor zal ik mij die moeite geven? Niemand zegt er je dank voor. Baat ons bestuur daarvoor maar zorgen.” Ontegenzeggelijk zijn er groote voordeelen aan den persoonlijken eigendom verbonden. Gegronde redenen dienen te worden aangevoerd om het plan van gemeenschappelijken eigendom onzer woningen in het Agnetapark ingang te doen vinden. Laat ons zien. Al gelooven wij, dat er eene opvoedende kracht tot veredeling ligt inde aankweekiug van het gemeenschapsgevoel onder alle menschen, en vooral ineen beperkten kring als de onze, toch zou men ons terecht kunnen beschuldigen ijdele droombeelden na te jagen, indien wij alleen of inde eerste plaats op dien grond den gemeenschappelijken eigendom onzer woningen wilden verdedigen. Wij hebben meer practische gronden. Huizen, gebouwen, evenals land, zijn, wat men noemt onroerende goederen, dat wil zeggen goederen die niet vervoerd of verplaatst kunnen worden. Men kan een huis niet naar elders meênemen gelijk eene kast of eene tafel, of in het algemeen roerende, dat is verplaatsbare goederen. Ook aan den verkoop, van onroerende goederen zijn belemmerende voorwaarden verbonden. Voor een kast, die men aan zijnen buurman voor ƒ2O verkoopt, ontvangt men niet minder, en betaalt de kooper niets meer dan ƒ2O. Maar aan den EEN KINDERVERHAALTJE, DOOR JAM AC. (Vervolg en slot.) //Neen! moeder, neen! ik houd veel meer van Joosje, ik zou veel, veel meer pleizier gehad hebben als zij den sinaasappel had gehad , ik zou hem voor haar hebben geschild en haar de stukjes inden mond hebben gestopt, en ik zou er niet van geproefd hebben , geen enkel stukje , maar het is de schuld van het snoeptafeltje, daar had ik zoo erg naar verlangd, waarom staan ze er ook en zien er zoo heerlijk uit ?” ////Waarom Klaartje, heeft God u niet een hartje gegeven, dat nooit verkeerde dingen bedacht, dat altijd goed was en nooit een slecht stemmetje liet hooren? dat zou nog veel gemakkelijker zijn, dan zoudt ge geen lust hebben om te snoepen. O, dat ongelukkige snoepen! Het brengt tot zooveel kwaad, ik heb toen ik nog diende, er al de gevolgen van gezien. Schoolkinderen, die centen versnoepen, kun- nen het zoete lekkers nooit ontberen; als ze later dienen en boodschappen moeten doen, heb ik zoo menig aardig loopmeisje ontmoet, dat zich, door die ellendige gewoonte te gronde richtte; als.ze koekjes of gebak voor mevrouw moest halen, kon ze haar vingers niet uit het zakje houden, en ze bedacht niet, dat ze dan stal, ja, de meeste van die kinderen werden oneerlijke dienstboden en jongens, die het snoepen gewend zijn, komen zoo licht aan den drank. Daarom kind! gaf ik u ’s morgens nooit centen, al had ik ze een enkelen keer eens kunnen missen. Ik wilde u allen zoo graag braaf en eerlijk houden; als ge aan het snoepen gewend waart geweest, wie weet, of ge dien heer zijn portemonnaie wel hadt terug gebracht, nu Goddank is het niet in u opgekomea om haar te houden. Tel eens al de centen bij elkaar die versnoept worden, hoe menig nuttig kleedingstuk zou er gekocht kunnen worden, in plaats van de gescheurde lompen, waar sommige kinderen nuinloopén. O! het is een ongelukkig ding!” ” // Maar moeder, als er nu geen snoeptafeltjes waren, dan kon het zoover niet komen?” n // Kindlief, als alle dingen, die ons tot het kwade kunnen verleiden, uit de wereld werden weggenomen vidend zijner aandeelen uitbetaalt. Wil hij zijne aandeelen verknopen , hij kan dit doen zonder formaliteiten of onkosten, en vindt hij geen kooper voor 10 aandeelen, zoo kan hij 10 koopers zoeken elk voor één aandeel. De aandeelhouder, hetzij Hij al of niet eender huizen bewoont of verlaat, kan zijne aandeelen of eenige daarvan ten allen tijde te gelde maken. Of onderstel dat beide mannen sterven. De nalatenschap moet verdeeld worden. Dc erfgenamen van den huiseigenaar zijn dan, om tot eene scheiding te geraken, verplicht het huis dat waarschijnlijk het grootste deel van den boedel uitmaakt – te verkoopen. De erfgenamen van den aandeelhouder daarentegen kunnen de aandeelen in verhouding van de rechtmatige portiën verdeelen, en elk hunner kan met de hem toegewezen 2 of 3 of meer aandeelen handelen gelijk hem goeddunkt. Nog iets. Het geld dat geleend moet worden om de huizen te bouwen, wordt langzamerhand in 20, •10 jaren afgelost. De huurders zullen iets meer huur betalen dan de rente van het geleende kapitaal bedraagt; met dit meerdere zal allengs de leening worden afgelost. Neem aan, dat na 10 jaren /300 is afgelost, en dat men dan wil vertrekken of sterft. Bij vorming van persoonlijken eigendom heeft men op dat tijstip een huis, waarop nog een schuld van ƒ7OO rust, en bij de overdracht waarvan zich uitteraard allerlei bezwaren voordoen, die wij hier niet nader behoeven uiteen te zetten. Bij aanneming van het beginsel van gemeenschappelijken eigendom, inden vorm eener naamlooze vennootschap, zal men dan aandeelen tot een bedrag van ƒ3OO in vrijen eigendom bezitten, waarmede men gaan kan waarheen men wil, of die men kan verkoopen of verdeelen. //Maar zal men die aandeelen ten allen tijde zoo gemakkelijk kunnen verkoopen tot de nominale waarde; met andere woorden: zal men voor ieder aandeel van ƒIOO altijd ƒIOO terug kunnen krijgen?” Wanneer de huizen goed intrek zijn, zal de vennootschap ook goede zaken maken en goede winsten dividend —- aan hare deelhebbers uitkeeren en zullen de aandeelen voor meer dan ƒIOO koopers vinden. Is dit niet bet geval, zoo zullen de aandeelen minder dan ƒ 100 waard zijn. Maar in dit ongunstige geval zou ook een huis van ƒIOOO bij verkoop minder dan ƒIOOO opbrengen. Nog eens; het begrip van //mijn eigen huis” heeft veel aantrekkelijks, heeft zedelijke voordeelen, die men mistin het besef van aandeelhouder te zijn van een groot geheel, maar die niet opwegen tegen de voordeelen, welke aan het bezit van aandeelen verbonden zijn: gemakkelijke verplaatsbaarheid, verkoopbaarheid en verdeelbaarheid van het eigendom. De aandeelhouder is veel vrijer, veel minder gebonden door zijne bezitting, dan de eigenaar. //Toch niet zoo vrij, zal men zeggen, met in zijne woning te doen wat hem goeddunkt.” Toegegeven, doch aan zoodanige onbeperkte vrijheid zijn ook be- zou het veel gemakkelijker wezen, maar zouden de menschen daarom beter zijn? Als ge niet kunt stelen is het immers geen deugd eerlijk te zijn? Zou God zijn kinderen niet liever hebben, als zij het kwade zien en hun best doen om toch goed te blijven, daar ze Hem te lief hebben om Hem te bedroeven, dan wanneer ze goed waren, omdat ze niet anders konden? We moeten de schuld niet werpen op dingen, die zoo verleidelijk waren, maar op ons eigen hart, dat ons den slechten weg wees. zwaren verbonden. Wanneer het nu eens van tien geburen, ieder eigenaar van zijne woning, aan éénen belieft, in strijd met de wenschen en belangen der overigen, zijn huis in- en uitwendig zoodanig te verwaarloozen, dat de geheele buurt wordt ontsierd, een bedrijt daarin uitte oefenen of daden te verrichten, die voor zijne negen buren hinderlijk, schadelijk of onaangenaam zijn, is het dan niet wenschelijt dat ieder een gedeelte zijner onbeperkte vrijheid opoffert, om aan allen hun genot, hunne rust, hunne vrijheid te waarborgen? Hiervoor kan de vennootschap zorg dragen door aan het bewonen der huizen zekere voorwaarden, zekere regelen in het belang van allen, van iet geheel, te verbinden. Overschrijdt iemand deze rege en en voorwaarden, welnu, zoo kan het bestuur der vennootschap of, zoo ge wilt, een besluit van de algemeene vergadering der aandeelhouders, den lastigen, onaangenamen bewoner de huur opzeggen en hem, met zijn verkregen aandeel inde vennootschap, verwijderen. Over dit punt later meer. Thans gaan wij over tot de bespreking van de verdere bepalingen der statuten. Het doel der vennootschap omschrijven wij in ons volgend nommer. KENNISGE VINGEN. Personeel. inde kennisgeving van het eervol ontslag, verleend aan H. Senf en J. J. Badt, voorkomende in het vorig nommer, is verzuimd toe te voegen de woorden //op verzoek.” De Kern. Bijeenkomst Maandag avond ten 61 /4 ure. Vereeniglng „Helpt elkander.” Vergadering op de Villa, Donderdag 14 Februari, des avonds ten 6 ure. Rekening en verantwoording. Verkiezing van leden van het bestuur. Bibliotheek. Eindelijk ontvingen wij het zoo dikwijls aangevraagde werk van J. F. Oltmans, De Schaapherder, 4 dln. Albers heeft ons toegezegd zorg te zullen dragen, dat het bijtijds gereed zou zijn om Vrijdag te kunnen worden uitgegeven. IN EN OM DE FABRIEK. Haar aanleiding van de klachten, in eene vorige bijeenkomst van Be Kern geuit, over de onvoldoende verlichting van den Singel voor de fabriek, heeft de directeur zich gewend tot het gemeentebestuur van Delft met het verzoek aan dit bezwaar tegemoet te komen. Onmiddellijk hierop is van gemeentewege een lantaarn geplaatst, die thans inde gebleken behoefte aan betere verlichting voorziet. Aan het herhalingsonderwijs, dat onze fabrieksleerlingen ontvangen, is thans door den heer Hazelhorsi' ook een cursus in het rechtlijnig teekenen toegevoegd, die met blijkbare ingenomenheid wordt gevolgd. De heer A. 