De vrijmetselarij geschetst in hare zedeleer
sluiten, wat in de overige Groot-Loges niet het geval is. In de Oost-Indische Loges arbeiden zelfs christenen , mohammedanen en hindoes vreedzaam met elkander '). Het is te hopen dat ook de nog hardnekkige Loges van Europa weldra de Broeder-keten zullen openen voor haar Israëlietische medebroeders." Nauwelijks zijn er vijf jaren sedert de bovenstaande statistische cijfers vervlogen, of er is reeds veel in de vrijmetselaars-wereld veranderd. Menige Groot-Loge in Duitschland zal tot voordeel der Pruisische Groot-Loge verdwijnen 2) moeten. Met de landen , die vroeger zelfstandig waren en thans Pruisische provincies uitmaken , zullen ook de Groot-Loges in hetzelfde lot moeten deelen. Oostenrijk werd niet alleen voor de vrijheid , maar ook voor ons verbond geopend. Hier zal voor de Vrijmetselarij de heerlijke taak zijn weggelegd, om al de verschillende volkeren der Oostenïijksche kroonlanden, die elkander voor korten tijd nog zoo diep haatten, tot verzoening en broederschap te voeren. Bovendien is de Vrijmetselarij in dit zoo korte tijdperk in Loges- en ledental buitengewoon toegenomen. Zoo telt b. v. de Groot-Loge Zur Sonne te Baireuth tegenwoordig 15 Loges. In meerdere of mindere mate zijn schier overal de Loges en het ledental toegenomen. In Italië bestaat een Groot-Oosten met 67, een Groot-Loge met 3, en een Suprème Conseil met 22 Loges; het aantal Loges in GrootLiittanië is van 1300 gestegen tot 1636, en in de Vereenigde Staten van Noord-Amerika van 4000 tot 4713. In Griekenland ontstond een Groot-Loge met 3 dochter-Loges, en in Turkije een provinciale Groot-Loge met 4 Loges; zelfs in Rusland arbeiden 5 Loges in het diepste geheim. Bovendien ontvingen wij nog de volgende mededeelingen. Azië: in Indië heeft men 3 Groot-Loges met 65 dochter-Loges; op het eiland Singapore 1 Groot-Loge met 2 Loges; op het eiland Ceylon 1 Groot-Loge met 2 Loges; in China 1 Groot-Loge met 3 Loges; op Java 1 Groot-Loge met 4 Loges; in Perzië 1 Groot-Loge met 3 Loges. — Afrika: in Senegambië 1 Groot-Loge met 2 Loges; Zuidpunt van Afrika 1 Groot-Loge met 15 Loges; eiland St. Helena 1 Loge; Prins- YVales-eiland 2 Loges ; eiland Mauritius 4 Loges; eiland La Réunion 4 Loges; Senegal 4 Loges; Canarische eilanden 3 Loges; Algerië 2 Groot-Loges met 10 Loges; de Barbariische staten 1 Groot-Loge en 1 Loge; Egypte 1 Loge. — '} Onder anderen is de inlandsehe prins en beroemde schilder Rahden Saleh lid der Loge te Batavia. — T. C. 2) Dit is reeds geschied met de Groot-Loge van Hannover. — T. C. Australië: Australië ') 2 Groot-Loges met 100 Loges; Nieuw-ZuidWallis 1 Groot-Loge niet 20 Loges; Victoria 1 Groot-Loge met 38 Loges; Nieuw-Zeeland 1 Groot-Loge met 9 Loges; Tasmania 1 Groot-Loge met 7 Loges; de Marquesas- en Sandwichs-eilanden elk 1 Loge. Volgens het Overzicht van : aAmand Neut La Franc-Maqonnerie , van het jaar 1865, waren er toen 79 Groot-Loges met 119 provinciale Groot Loges, die 7900 Loges telden; 12 Suprème Conseils met 350, en 8 onafhankelijke Loges, te zamen 8*258 Loges. Het aantal leden bedraagt (effectieve en niet- effectieve) ongeveer 3,800,000. s) kAdhuc Stat!" zegt ten slotte: »Het verbond der vrijmetselaars verheugt zich tegenwoordig over eene verbreiding, die het vroeger nooit gehad heeft, fn alle vijf werelddeelen arbeiden zijne Loges en wel in alle beschaafde talen van Europa, die eene letteikunde bezitten. Alleen in die landen bezit het geene werkplaatsen , waar het of onderdrukt werd, of de Europeesche beschaving nog niet is doorgedrongen. »De geschiedenis der Vrijmetselarij vertoont steeds sporen van vooruitgang en verbetering. Afdwalingen en oneenigheden , waaraap zij vroeger rijk was, zijn öf spoorloos verdwenen. óf staan op 't punt om te verdwijnen. De maconnieke literatuur schoon zij vroeger ook groote namen had aan te wijzen — bloeide nog nooit met zoo gunstig gevolg voor den vooruitgang en \oor de onderdrukking van alle onnutte vormen als heden. Deze pogingen zuilen en moeten met gunstige resultaten bekroond worden. Het verbond der vrijmetselaars zal nog immer een steeds grooteren bloei verkrijgen; 't zal ook in die landen weer binnen dringen , waar het vroeger onderdrukt werd; ja, het zal met de -voortgaande beschaving langzamerhand voor de humaniteit ook die landen veroveren, welk tot dusver voor de Vrijmetselarij gesloten waren." i) Onder Australië wordt hier verstaan dat gedeelte van het vasteland van Australië, dat in zijn noordelijk gedeelte (tot ongeveer 28°. ZB.) ten \S. ligt van 138° OL. Greenwich, en in zijn zuidelijk gedeelte van 141°. OL. — T. C. i) sedert de schrijver dit boek schreef, zijn er vier jaren verloopen , en in die vier jaren is de Vrijmetselarij zoo verbazend toegenomen, dat wij in het aanhangsel een nieuwe statistische opgave dienen mede te deelen. — T. C. XYI. KRITIEK, GEHEIMZINNIGHEIDSZUCHT EN GROOT-LOGES, HOOGERE GRADEN. Niets, volstrekt niets , is tegenwoordig langer geheim te houden. Alles komt aan het licht en wordt vroeger of later algemeen bekend. Het is daarom veel beter , de gebreken in de Vrijmetselarij te bekennen , dan af te wachten tot de vijand ze ziet, verminkt, vergroot en uitbazuint. Men houde zich derhalve aan de wijsheid, die den vrijmetselaar betaamt en in alle dingen waarheid en openbaarheid aanraadt. Tot dusver was het mijn streven, de Vrijmetselarij iu haar werkelijke, innerlijke waarde en in haar schoonste licht te schetsen. Men kent' reeds het heerlijke van haar wezen. Maar, wat doet zich aan de wereld precies zóó voor als het inwendig is? Het idee is oneindig en vrij, de werkelijkheid van alle kanten beperktEn daarom heeft ook de Vrijmetselarij hare schaduwzijden , die echter gemakkelijk voor het licht kunnen wijken, als men de zaak ernstig aangrijpt. Wij willen iu dit hoofdstuk spreken over de geheimzinnigheids zucht, de Groot-Loges en hoog ere graden. De vorige eeuw, waarin de eigenlijke Vrijmetselarij ontstond, was vol tegenstrijdigheden en deed het verhevenste met het erbarmelijkste gepaard gaan. Is het maconnieke idee de hoogste menschelijke wijsheid, dan is het magonnieke geheim, namelijk, het geheim houden van dit idee, eigenlijk gezegd de hoogste dwaasheid. Te werken aan de taak om het menschdom beter te maken , den tempel voor de geheele menschheid te willen bouwen , maar zich tevens voor de menschheid te willen verbergen en voor haar het einddoel der Vrijmetselarij geheim te houden — is dat niet de grootste tegenstrijdigheid? Dit oordeel over het maconnieke geheim deelt niet alleen de geheele beschaafde wereld, maar ook ieder denkend en ontwikkeld lid der Broederschap. Ik haal' hier bij voorbeeld de woorden aan van den edelen Broeder Krause: »AUe verlichte Broeders, wier verstand zoo helder is als hun hart rein, stemmen daarin overeen dat, zal de Broederschap waarde hebben , zij alleen bestaan kan in het gemeenschappelijk najagen van algemeen-menschelijke doeleinden. Doch niet zoo verspreid is onder de betere Broeders de overtuiging, dat algemeen-menschelijke dingen noch geheim gehouden , noch geheim uitgeoefend behoeven te worden, als zij wel gelukken en niet verbasteren zullen. Veeleer heerscht nog zeer algemeen de door velen uit bijoogmerken zorgvuldig en met sluwheid behouden waan , dat de Broederschap werkelijk in het bezit is van gewichtige geheimen , d. i., een gewichtige leer en levenskunst, welke aan de overige menschheid onbekend, en boven den horizon van de hedendaagsche openbare wetenschap en kunst, staat en kerk verre verheven waren. Doch de Broederschap bezit zoodanige, uit de oudheid overgeblevene of onlangs gevormde leer en bijzondere kunst, om het goede en menschelijke te bewerken, welke boven de tegenwoordige algemeerte beschaving zou staan, in geenen deele. zen en den tegenwoordigen toestand der menschheid; dat het de edelste krachten der menschheid onbruikbaar maakt; dat het die krachten verlamt, verzwakt, op een dwaalspoor brengt en verstrooit , en de hoogere vlucht tot het betere belemmert en bemoeilijkt. De Broeders zouden 't erkennen en gevoelen, dat het geheim houden'in eene instelling, wier leden algemeen-menschelijke doeleinden (en wel alleen als menschen, zonder door den band van persoonlijke vriendschap en vertrouwelijkheid verbonden te zijn), gezellig willen beoefenen, strijdig is met het doel en onrechtvaardig; zij zouden weten, dat elk bedrog, elke leugen onder alle omstandigheden en bij alle mogelijke bedoelingen de rede ontadelt, den mensch schande aandoet en het eigenlijke profane is; zij zouden eindelijk zien, dat het ware wezen van het verbond, zoo het op een andere wijze in de Loges behandeld werd, veel meer aantrekkelijks en schoons heeft en de krachten en harten der menschen veel inniger weet aan te grijpen en te boeien , dan de prikkel van een geheim, waardoor eene menigte onwaardige personen lid der Broederschap wordt. Wierd de Broederschap naar de hoogere denkbeelden overeenkomstig den tijd veredelt en met een nieuw leven bezield, dan zou de deelneming er aan veel edeler en heilaanbrengende!' geneugten schenken, dan tegenwoordig het kleingeestig genot van eenige onbeduidende en onbruikbare heimelijkheden schenken kan." sik vond dat het geheimhouden in onze Broederschap oorspronkelijk in geheel andere tijdsomstandigheden, met geheel andere bedoelingen en niet onvoorwaardelijk, noch ook voor alle tijden werd ingevoerd; dat de eed eerst later door mannen, die de Broederschap door politieke bedoelingen ontwijdden , wederrechtelijk voorgeschreven, en dat hij ook door de in het jaar 1717 gestichte Groot-Loge te Londen willekeurig voorgeschreven werd en uit velerlei beweegredenen behouden bleef; dat op deze wijze de zucht om te bemantelen een nieuw, uit onzuivere bedoelingen gesproten , den oorspronkelijken geest der Broederschap onteerend misbruik was, 't geen haar ten allen tijde veel nadeel gedaan en hare krachten verlamd heeft, omdat daardoor in de Broederschap veel misleiding en afdwaling mogelijk gemaakt werd, en zij op een onnoodige wijze aan zware, hare uitbreiding belemmerende vervolgingen van den kant van den staat en de kerk, niet alleen in Engeland, maar in geheel Europa, bloot stond. Dit zijn onloochenbare feiten der geschiedenis, die iedereen zien moet, die zien wil. »De oudste vrijmetselaars, die in persoonlijk vertrouwen tot een gemeenschappelijken arbeid verbonden bouwkunstenaars waren, hielden voor de niet-bouwkunstenaars twee zaken geheim, vooreerst en in de voornaamste plaats : de bouwkunst en alle daarop betrekking hebbende kundigheden , om hun beroep, den roem en het bestaan hunner gilde te verzekeren, en ten tweede: zuiverder begrippen over de menschen en de menschheid, en vooral over den godsdienst, over staat en kerk, waar zij in die tijden, toen overal geweld, bijgeloof en onwetendheid heerschten, niet altijd en overal openlijk voor durfden uitkomen. Alles, wat zij toen geheim hielden , en veel meer nog en gewichtigers, is na de herleving der wetenschappen en kunsten , en vooral door de kerkhervorming en door de vrijere aankweeking der wetenschappen, reeds lang een gemeenschappelijk eigendom van alle beschaafde menschen geworden, die ze willen leeren. De oude vrijmetselaren hielden hunne zaken niet geheim ter wille van de zaak zelve, maar tegen hun eigen wensch , daartoe gedwongen door de beperkte ontwikkeling der menschheid in die dagen. Dienaangaande zijn uitdruk, kelijke verklaringen bewaard gebleven in de eerste en tweede oorkonde, welke den waren geest van hare geheimhouding onthullen, en duidelijk zeggen, dat zij van plan waren, langzamerhand alle geheimen te laten varen. De vrienden van geheimhouding beroepen zich dus ten onrechte op de oudste stichters van ons verbond. Bovendien houden de tegenwoordige vrijmetselaars zich niet meer bezig met de bouwkunst; hierdoor is het eene gedeelte der kunstgeheimen, op wier geheimhouding de Yorksche constitutie vooral aandringt, volkomen vervallen, en dus ook de eigenlijke redenen der geheime herkenningsteekenen van de leden van het gilde. Veeleer hebben de tegenwoordige vrijmetselaars alleen deze gilde-namen en een gedeelte der hoogere gilde-leer, gilde-taai en gebruiken behouden, zonder dat zij in de rein-menschelijke kunst zelve wezenlijke vorderingen gemaakt hebben. »In de oorkonde van het Vrijmetselaars-verhoor leest men de woorden: «Openbaren de metselaars aan anderen hunne kunst? Peter Gover (Pythagoras), als hij reisde om te leeren, werd eerst gemaakt en daarop onderwezen; zoo zal ook van rechtswege met alle anderen gedaan worden. Desniettemin hebben de metselaars op alle wijzen en altijd van tijd tot tijd den menschen zoodanige van hunne geheimen medegedeeld, die algemeen nuttig konden zijn. Alleen die hebben zij achter gehouden, welke schadelijk zouden zijn als zij in slechte handen kwamen; of zoodanige, die zonder dit onderricht, dat in de Loge daarmeê gepaard moet gaan, niets zouden helpen; of zoodanige, welke de Broeders verbinden door het nut en het gemak, dat er voor de Broederschap uit voortspruit." Die metselaars waren er dus van overtuigd, dat de meeste menschen in die dagen nog niet rijp genoeg waren om hun deze kunst en wetenschap mede te deelen, en dat het edelste er van misbruikt en het heiligste krachteloos en schadelijk zou worden. Zij deelen dus aan de menschheid alleen dat mede, wat zij voor haar als nuttig en heilzaam beschouwen; nemen in hunne Broederschap slechts waardige, leergierige en vlijtige mannen op, en verbergen alles zorgvuldig, wat toen nog schadelijk en misbruikt kon worden. Deze redenen komen nauwkeurig overeen met de wenken , welke hierover gegeven worden bij de opneming. Zoodra dus tegenwoordig, na verloop van eeuwen, van een of ander gedeelte der wetenschap of kunst , welke tot de metselarij behoort, geen misbruik meer te vreezen is, en de wereld rijp geworden is om datgene, wat dit gedeelte bevat, te weten en ten goede te bearbeiden, dan moeten wij dat aan de wereld mededeelen, ja, het openlijk leeren en in praktiek brengen." Dit onderzoek van den uitstekenden Broeder Krause zegt eene waarheid, die men wel behartigen mag; het voert tot de volgende conclusie: dat het magonnieke geheim volkomen doelloos is en dus opgeheven moet worden. Wie zal het opheffen ? Elke Loge en elke Broeder heeft daartoe het recht (Zie Hoofdstuk XIII, § VII, bl. 161). Men zal zeggen : »Zeker, eene Loge kan zulks doen, doch is afhankelijk van de overeenstemming van al hare leden , die moeilijk te verkrijgen zou zijn." Dan doe het in elke Loge, antwoord ik, de een of ander begaafde Broeder! »Deze is," zal men mij antwoorden , »door de op zich genomen verplichting gebonden en mag het niet doen." Is deze verplichting , antwoord ik, iets meer dan een ritueele ceremonie? Wie meent, dat men haar inderdaad met ( al den ernst ter harte moet nemen, heeft er zeker weinig over nagedacht. Bovendien — de Vrijmetselarij heeft, ten opzichte van haar doel en strekking, geen geheim. Als ik ervan overtuigd ben, dat het magonnieke geheim, 't welk ik op mij genomen heb geheim te houden, in 't geheel geen geheim is, ben ik dan verplicht, te zwijgen over 't geen in de Loges geleerd wordt? Met het magonnieke geheim wordt niet alleen het doel en de leer der Vrijmetselarij bedoeld, maar ook hare symboliek. Is de symboliek noodig in onze Koninklijke Kunst? De symbolen zijn niet in staat, de plaats in te nemen van het grootsche maponnieke idee. Wie is in staat, in den stier Apis. den hoogsten God Osiris, in de uil de godin der wijsheid Athene, in het lam den verlosser der wereld, in de duif de godin der Liefde, Aphrodite, of den Heiligen geest te zien ? De symbolen maken niet eens gewone begrippen duidelijk. Het best gelukte symbool drukt slechts zeer gebrekkig datgene uit, waarvan het een getrouw beeld zal heeten. Men neme b. v. de sphynx. Wie kan, alleen door het zien van de sphynx, raden en weten, wat zij in de oud-Egvptische mysteries beteekende? Eerst dan begint men het symbool te verstaan , als men vernomen heeft, dat het het zinnebeeld der natuur was. Al bestudeer ik de sphynx nog zoo vlijtig, dan leer ik daardoor noch physica , noch astronomie , noch chemie, enz., en kom in 't geheel niet tot de kennis der natuur. Ik moet eerst de natuur leeren kennen en dan met haar zinnebeeld vergelijken, om dit juist te kunnen verstaan. Ik moet dus den dubbelen arbeid doen om eerst de zaak zelve, en dan haar zinnebeeld te bestudeereri. Daar echter de tweede arbeid zonder den eersten tot niets voert en niets geeft, is hij overbodig. De zinnebeelden zijn louter charaden , logogryphen of raadsels; zoolang de menschheid in hare kindsheid verkeerde, waren zij doelmatig, want zij scherpten het verstand. Doch tegenwoordig , nu de menschheid rijp is en haar verstand door zoovele wetenschappen gevormd, kunnen zij afgeschaft worden. Zij zijn niet de vrienden der Vrijmetselarij, die aan oude symbolen en ceremonieën vasthouden, en met alle geweld de ritualen der historische werkmetselarij wel weêr zouden willen invoeren , maar zij, die het maponnieke idee bearbeiden en zich er aan toewijden. Alleen dit idee heeft eerie toekomst. De symboliek heeft in ons verbond vele warme verdedigers, die gewoonlijk zoo spreken : »Met de afschaffing van het geheim en de symboliek verliest de Vrijmetselarij hare eigenaardigheid, haar historisch, overgeërfd wezen, dat ons allen zeer dierbaar is; zij ontbindt zich dan volkomen , en wordt slechts een van die humanistische vereenigingen, welke de menschheid tegenwoordig bij duizenden telt." Deze schijnbaar zeer juiste tegenwerping kan niet ernstig gemeend zijn. Hoe? Zou de eigenaardigheid en het wezen der Vrijmetselarij niet in haar grootsch idee liggen, maar in zinnebeelden ? Men zegt verder: »Evenals het lichaam voor de ziel en het kleed voor den mensch, zoo is een symbool voor dat idee noodig* Het zinnebeeld maakt het idee aanschouwelijk en evident, geeft er een vorm aan, en maakt het evenzoo volmaakt als de geometrische figuur de geometrische gedachte." Is dus, antwoord ik, een nog zoo reusachtige sphynx de echte incarnatie, de gepaste inkleeding en een duidelijke veraanschouwelijkiug van het begrip: natuur ? En evenzoo is het gelegen met alle magonnieke ideeën en hunne symbolen. Ook deze woorden hoor ik veel: «Gebruikt men in de taal geene gelijkenissen, methaphoren , parabels en andere spraakfiguren, om een moeilijk begrip bevattelijk te maken ? Is dat geoorloofd en zelfs schoon, dan mag men maconnieke symbolen, die denzelfden dienst verrichten , niet gispen en veroordeelen." Ik heb daar het volgende antwoord op gereed: De spraakfiguren zijn vluchtig; zij lichten een begrip toe, doch verdringen het niet en nemen zijne plaats niet in. De symbolen zijn daarentegen staande beelden, die men ten laatste met de zaken, welke zij voorstellen, verwisselt, en daardoor wordt aanleiding tot verwarring gegeven. Stel ik bv. de vergelijking: »De persoonlijke, alomtegenwoordige God is gelijk eene zon die in liet brandpunt harer wereld, er van afgescheiden en geheel op zich zelve staat, doch door haar licht overal in de wereld aanwezig is," dan is dat iets anders, als wanneer ik de zon tot een symbool van God maak en daardoor God in een Baal verander. De spraakfiguren zijn dikwijls voortreffelijk, doch de symbolen altijd ontoereikend. Nog de stem eens Broeders: »Voor alle gemakkelijk verstaanbare en heldere ideeën of begrippen heeft men zeker geen zinnebeelden noodig. Doch voor de ideeën en begrippen, welke geen mensch vatten , geen rede doorgronden kan, zooals bv. voor God, voor de persoonlijke onsterfelijkheid , zou ik de symbolen wenschen te behouden. In plaats van een lange, tot geen zekere resultaten voerende en slechts tegenspraak op tegenspraak in 't leven 14 roepende wijsgeerige verhandeling, toont men den candidaat het zinnebeeld en laat aan hem zei ven de beteekenis er van over." Toegegeven dat er inderdaad onderwerpen zijn, die men niet kan doorgronden, zoo vraag ik in dit geval: »Zal het symbool van het "onbegrijpelijke het onbegrijpelijke begrijpelijk maken? Maakt de vlammende ster God begrijpelijk ? Deze begrippen worden hierdoor nog grootere raadsels. De candidaat komt tot ons en zoekt het licht, en dan mogen wij hem, in plaats van heldere begrippen , geen symbolische raadsels geven." Mijns inziens moet men de Vrijmetselarij zuiveren van hare geheimen en symboliek. De Groot-Loges zijn voor de Vrijmetselarij een ongelukkige erfenis. In de 150 jaren harer werkzaamheid zijn zij voor ons verbond nog veel schadelijker geweest dan de geheimen en de symboliek, daar zij er steeds strenge bewaardsters van geweest zijn. Zij zeiven maakten zich tot een oneindig vermenigvuldigd Rome, en veranderden het verbond in vele opzichten in een afbeeldsel der Roomsche kerk. Het grootsche, alleen aller onafhankelijkheid en vrijheid ademende maconnieke idee, stond haren hoogmoed, hare heerschzucht en bekrompenheid van geest in den weg. In de middeléeuwsche werk-metselarij waren de Groot-Loges noodig, nuttig en zeer weldadig. Zij sloten met de vorsten en monniken bouwverdragen, bedongen daarbij zoo veel voordeelen als mogelijk was, en zonden hare bouwhutten daar heen, waar z'y arbeid en verdiensten vonden. Zij namen al de verantwoordelijkheid voor het uit te voeren werk op zich , en voorzagen hare werklieden van het dagelijksche brood; zij hadden dus ook het recht om over hen te heerschen. In hare handen lag het geluk of ongeluk der geheele Broederschap. Waren zij eene bouwhut genegen, dan droegen zij aan deze die werkzaamheden op, welke de meeste winsten gaven; waren zij op eene bouwhut vertoornd, dan kon deze \erhongeren en nolens volens moest zij zich voor haar buigen en \einederen. Loon en straf der bouwhutten en werklieden stonden ook onder hare jurisdictie en hingen van haar willekeur af. Haar gezag was derhalve onfeilbaar, hare macht groot en haar aanzien hoog. Men volgde haar blindelings en verdroeg zelfs hare luimen. Dit alles was zeer natuurlijk en dus in den haak. Het kon niet anders zijn. Toen echter de werk-metselarij in de Vrijmetselarij overging, waren die middeleeuwsche toestanden volkomen veranderd. De vergeestelijkte Groot-Loges gaven aan hare Oostens geen handenarbeid , geen geld en geen brood. Daardoor verloren zij haar oude beteekenis. En toch streefden zij naar het vroegere gezag en macht. De allereerste mafonnieke Groot-Loge was, zooals wij weten, in het jaar 1717 ontstaan. Zij richtte nieuwe vergeestelijkte bouwhutten op, gaf haar de constitutie van het verbond, onderrichtte haar in de zeden, gebruiken en bedoelingen der oude werk-metselaren , ontwierp voor haar ritualen, bekrachtigde de jaarlijksche verkiezingen harer ambtenaren , noemde ze Dochter-Loges, en liet zich door haar als Moeder-Loge vereeren en beschouwen. Bezielden heerschzucht en zucht naar macht de harten van de stichters van het vernieuwde Verbond niet, dan zouden zij zeker aan hunne schepping niet den grondslag gegeven hebben van de middeleeuwsche ruwheid der werk-metselaren. Doch het despotisme moet wel de toevlucht tot »het historische" nemen, want de »rede" spreekt tegen hem. ' Op deze wijze heeft de nieuwe en eerste magonnieke Groot-Loge van Engeland het gezag en de macht van de Groot-Loge der werkmetselaren verkregen, en andere later ontstane Groot-Loges volgden haar voorbeeld na. Hier ziet men hetzelfde in de Vrijmetselarij , wat de geschiedenis ons ook elders vertoont. Het oude heidensche Rome, dat de wereld door de wapenen onder het juk bracht, gaat over in het nieuwe pauselijke Rome, om de wereld geestelijk te knevelen en in boeien te slaan! Steunt echter het, alleen door 't overnemen der oude overleveringen verkregen gezag op een wettig en zedelijk beginsel ? Geeft dit haar recht tot uitwendige heerschappij en macht over »vrije mannen", die zich met goed vertrouwen en welgezind in het verbond laten opnemen? Zeker niet! Dat elke Groot-Loge aan hare Dochter-Loges de constitutie en ritualen geeft, zou goed zijn, als zij nu zelve maar voor den vooruitgang der Vrijmetselarij zorgen wilde, of aan hare Loges toestond, zich geestelijk en volkomen vrij verder te ontwikkelen. Dit was en is echter niet het geval! De Groot-Loges treden schier overal op al? de hardnekkigste vijandinnen van maponnieken vooruitgang. Reeds de eerste Groot-Loge in Engeland gaf aan hare DochterLoges verouderde ritualen, die wel voor de werklieden in de middeleeuwen pasten, maar niet voor de menschheid in de vorige eeuw, terwijl zij streng gebood, »geen woord, geen syllabe er van te veranderen." Is dat niet de pauselijke onfeilbaarheid, de heilige kationniek en dogmatiek der Vrijmetselarij ? De overlevering der 14* " werklieden en het oude historische werden hier hooger geacht dan de moderne geest met al zijne wetenschappen en kunsten. In deze wereld bestaat echter geene onveranderlijkheid. Wat niet voorwaarts gaat, moet achterwaarts gaan, of staat stil en verstijft, zooals het Islamisme en de Roomsche kerk. De Vrijmetselarij hield vast aan hare Groot-Loges en zong altijd maai doorliet oude liedje uit hare oud-Fraukische ritualen,, die haar voor honderd jaren van hooger hand waren toegezonden, en waar men geen veranderingen, geene wijzigingen in maken mocht. Zich gelukkig gevoelende als Olympische goden, sluimerde zij in en zag zij veelal niet, dat de tijdgeest haar overvleugelde. Bijna had de Roomsche kerk zich er over kunnen verheugen, dat zij door een moderne instelling overvleugeld werd in stilstand en het leiden van een plantenleven. Dit alles was het werk der Groot-Loges, die, aan de keten der historie geklonken, zich tegen elke verbetering verzett'en. Begaafde en verstandige leden der Broederschap waren onbevredigd en spraken luide of schreven tegen deze slavernij van den geest. Zij verwachtten van het verbond waarheid en licht, doch ontvingen dikwijls niet veel meer dan verouderden onzin. De Groot-Loges trachtten zelfs hier en daar de censuur in te voeren , om de maconnieke «orthodoxie" tegen die ^kwaadwillige bestormers" te beschutten. Ieder Voorzittend Meester moest haar uitoefenen en zich daardoor, tot voordeel van het gezag, bij de meest ontwikkelde Broeders wel onbemind maken; in de allereei ste plaats moest hem voorgelegd worden, wat men wilde laten drukken, en zijn hamer moest het vrije woord afbreken, dat hij niet goed keurde, of zelfs niet begrepen had. Gelukkig, dat dit niet overal gelukte! Daar de Vrijmetselarij door de kerk vervolgd wordt, klemmen de Groot-Loges zich vast aan de regeeringen. Dit is zeer verstandig en natuurlijk. Dikwijls ontaardt dit echter in slaafschen zin. Niet ') De Nederlandsche Loges werken ook naar ritualen en wel naar twee, doch men is niet gedwongen, zich er aan te houden, en elke Loge kan er naar goedvinden wijzigingen in aanbrengen; ze zijn meer eene handleiding, eenc aanwijzing, dan wel eene wet van Meden en Perzen. — T. C. alleen dat zij alle Loges voorgeschreven hebben, bij den disch den eersten toast uit te brengen op den vorst — wat in sommige landen de Broederschap wel eens in verlegenheid brengt — '), maar in vele vrij metselaars-wetboeken komt ook een artikel voor, 't welk iederen Vrijmetselaar gebiedt om, als hij eene samenzwering tegen de regeering ontdekt heeft, zulks onmiddellijk aan de overheid mede te deelen. Dit zal ieder rechtschapen burger, vooral als de regeering goed en algemeen bemind is, uit eigene beweging doen. Maar, om er een bijzonderen maconnieken plicht van te maken: — is dat niet, de Broeders tot spionnen en aanklagens te willen stempelen? — Is nu de vorst zelf, of een der prinsen, lid van het verbond, dan maakt men hem onmiddellijk grootmeester of protector. Verlangt hij dan het christendom, den hofstaat, het ridderwezen, enz. in de Vrijmetselarij in te voeren, dan vindt men dat in den regel goed, wijs , voortreffelijk , en vervult men zijn wensch. Is Vlij gehuwd of is hem een kind geboren, dan weet men niet, hoe spoedig men zich haasten zal om hem met gelukwenschen te overdelven. Dit alles doet bij onaf hankelijke mannen, vooral als het overdreven wordt, wel eens walging ontstaan. Zoo iets zou in den haak zijn, als men jegens eiken Broeder dezelfde handelwijze in 't oog hield. Kortom, de Groot-Loges hebben der Vrijmetselarij niet zelden »oogendienarij" ingeënt, en dat moet eiken waren vrijmetselaar tegen de borst stuiten. De Groot-Loges kochten het toestaan der Vrijmetselarij in den staat menigmaal van de regeering, door de voor het geheele verbond beschamende verplichting op zich te nemen , er voor te willen zorgen, dat al zijne bouwhutten het regeerend bewind ondersteunen en geen harer tegen haar zondigen zou. Waarom moest dat toch gebeuren? Was de Vrijmetselarij dan gevaarlijk voor den staat? Hare beginselen zijn van dien aard, dat zij verdienen , door eiken humanen staat bevorderd te worden 9). Volgens het aangenomen beginsel zouden de Groot-Loges in die landen, waar de regeering slecht en algemeen gehaat is , dezelfde verplichting ook jegens deze op zich moeten nemen. Is het niet veel verstandiger en eervoller, het mafonnieke geheim te laten varen, dan zulke onteerende verdragen te sluiten? De GrootLoges willen echter gelijk zijn aan groot mogendheden, een eigene politiek er ojj na houden en een eigene diplomatieke wijsheid bezitten, die voor de stervelingen onbegrijpelijk is. lot geluk der !) Gelukkig niet ia ons vaderland! — T. C. — 2) Dergelijke verplichtingen, als op deze bl. genoemd worden, kent de Ned. Vrijmetselarij niet. — T. C. Vrijmetselarij lieten de Loge-broederschappen zich meestal niet, en niet zoo verregaand misbruiken. ') De Loges gevoelden dikwijls op een smartelijke wijze de gevolgen dezer toestanden. Door de meestal geheime overeenkomst met de regeering, werd menige Groot-Loge een brutale uitwendige macht, die de weerstrevende Broederschappen dwingen of despotisch en willekeurig vervolgen wilde. Exempla sunt odiosa8) , en daarom willen wij dan ook geen voorbeelden aanhalen. Doch ook met de kerk, die ons steeds schaamteloos bestrijdt, »liebaugeln" de Groot-Loges niet zelden, waarschijnlijk om de in den strijd met haar duur gekochte smiddeleeuwsche joden-verdraagzaamheid der vrijmetselarij in den staat" niet te verliezen. En ook de papen zijn menigmaal den Groot-Loges volstrekt niet vijandig gezind. Zij hopen misschien, met haar eens verdragen te kunnen sluiten! Toen b. v. eenige jaren geleden de Vrijmetselarij door bisschoppen en andere potentaten der kerk hevig werd aangevallen , hoorde ik den Grootmeester van een der geachtste Duitsche Groot-Loges zeggen: »Geen antwoord, geen openlijke verdediging, die het magonnieke geheim zou kunnen verraden! Zwijgen heeft het verbond altijd goede diensten bewezen, en zal ook nu het beste en zekerste middel van tegenweer zijn." Op mijne tegenwerping: »Qui tacet, consentire videtur" °) antwoordde hij: »Laat de zwarte bende tegen ons spreken, schrijven, schimpen en werken als zij wil, en blijf zwijgen!" De vrijmetselaars moeten zich dus, gelijk aan steenklompen, door den vijand maar heel bedaard en ongevoelig beleedigen, belasteren en bloedig geeselen laten, zonder een enkel woord er tegen in 't midden te mogen brengen ! Waarin bestaat dan hunne eer en menschenwaarde, hun mannelijk zelfbewustzijn en gevoel van eigenwaarde? Hoe kan men zich van den onmaconnieken druk der Groot-Loges bevrijden? Zij hebben geen recht, dien uit te oefenen. Het magonnieke idee verwerpt elk opgedrongen gezag, en dus even goed dat der Groot-Loges als der kerken. De gehoorzaamheid, die men haar bewijst, is vrijwillig. Hebben zij er misbruik van gemaakt, dan neme men een zelfstandige houding aan , en wijze hare aanmatigingen met mannelijk gevoel van eigenwaarde van zich. Zij bezitten geene uitwendige macht, om hun vermeend gezag ten uitvoer te doen brengen. Het door de Vrijmetselarij beoogde ') Gelukkig ook in Nederland niet. — Vert. 2) Voorbeelden zijn hatelijk. — Vert. 3) Wie zwijgt, schijnt toe te stemmen. — Vert. doel, humaniteit over het geheele wereldrond, kan niet bereikt worden, zoolang er Groot-Loges zijn, die op een inhumane wijze misbruik maken van het ten onrechte door haar overgeërfde gezag, en als zij den tijdgeest niet willen huldigen. De hoogere graden, die wij nu gaan behandelen, zijn niets anders dan een gevolg van de geheimzinnigheidszucht en de symboliek der oude Vrijmetselarij. Het geheim is altijd verder te ontwikkelen en kan zich tot in het oneindige uitstrekken, terwijl eveneens de symboliek zich zonder eenige beperking kan uitbreiden. Immers , de zinnebeelden kunnen zoo talrijk zijn, als er begrippen van den geest en dingen in de natuur zijn. Zij bieden dus een onuitputtelijke bron aan voor de phantasie. De Groot-Loges eindelijk, die zich ten koste der algemeene vrijheid en gelijkheid een gezag wisten aan te matigen en den hoogmoed harer leden te bevredigen , verkregen dit alles door het geheim , de symboliek, en de den meesten menschen in hooge mate aangeboren nieuwsgierigheid. Zij gaven het slechte voorbeeld en daardoor aanmoediging tot verdere dergelijke handelingen. «Waarom zou men niet voor eigen rekening en tot zijn voordeel hetzelfde doen ? Waarom zou men zich niet hoog boven de Groot-Loges der Vrijmetselarij verheffen en de hoogere graden invoeren? Het eigenlijke doel blijft voor de lagere Vrijmetselarij, voor hare jongeren en voor de wereld een geheim. De middelen tot dat doel zijn reeds aanwezig, beproefd en^goed bevonden, de weg is gebaand en veilig. Mundus vult decipi, decipiatur ergo!" Zoo dachten eerzuchtigen , die zoolang ontevreden blijven, totdat zij eindelijk meer in tel zijn dan anderen; sluwe personen, die een groot, reeds bestaand genootschap voor de uitlvoering hunner staatkundige bedoelingen wilden gebruiken; goocheaars, die met het onschuldige schootsvel hunne beurzensnijderij wilden bedekken; en eindelijk de jezuïeten, die de Vrijmetselarij trachtten te ondermijnen en belachelijk te maken. Om kort te gaan, de hooge graden kwamen te voorschijn. Het is namelijk veel gemakkelijker om nieuwe symbolen, paswoorden en teekenen te vinden, dan nieuwe denkbeelden. Had men, in plaats van moderne mysteries in te voeren, zich aan den magonnieken geest willen houden, dezen wetenschappelijk behandelen en een openbaar verbond der menschheid willen stichten, dan hadden de hooge graden nooit kunnen ontstaan. Over den Schotschen ridder Andreas Ramsay, die in het jaar 1740 te Parijs eene rede hield en daarna ten voordeele zijnen staatkundtge partij de zoogenaamde Schotsche graden stichtte, hebben wij reeds gesproken. De historische oorsprong der hooge graden is den lezer dus bekend. Gaan wij nu verder. Door Ramsay kwam het eerst de bewering in de wereld, dat de Vrijmetselarij ten tijde der kruistochten ontstaan was en met de orde der Malthesers in verband stond. Later kwam de bewering op , dat dit verband bestond tusschen het verbond en de Tempeliers. en hiervan was het gevolg dat de Vrijmetselarij der Tempeliers ontstond. Nog latei' zocht men den oorsprong der Vrijmetselarij in de joodsche secte der Esseeërs . in de Eleusinische mysteries, in het Pythagoreeïsch verbond, en eindelijk in de mysteries van OudEgypte. Deze beweringen namen in verschillende hooge graden menigvuldige vormen aan, en gaven de bouwstof voor latere talrijke stelsels. De duisternis, die ten opzichte van de eigenlijke wieg der Vrijmetselarij heerschte, nog altijd heerscht, en aanleiding geeft tot verschillende vermoedens, was de moeder der hooge graden. Hun algemeen karakter richtte zich naar de Vrijmetselarij , en droeg dus den stempel van het ridderwezen en het hooge priesterschap. Ten gevolge daarvan ontstond voor het verbond den naam van orde, welke voor beide richtingen even goed paste. Hieruit ontstond eene menigte stelsels met verschillende graden , al naar het standpunt, waarop men zich plaatste. Naar dit bonte model bewerkte ook menig avonturier eene Vrijmetselarij op zijn eigen hand. Zoo b. v. was een Italiaan, Giuseppe Balsamo, die zich graaf Cagliostro noemen liet, de stichter van een nieuw stelsel van hooge graden , dat hij de Egyptische Vrijmetselarij noemde en in Frankrijk tegenwoordig nog bestaat. Hij noemde zich als Grootmeester «Grootkophta," en zijne vrouw als Grootmeesteres »Grootkophtin ," of koningin van Scheba. Beiden voerden hooge graden in , hij voor de mannen , zij voor de vrouwen, en ontvingen aanzienlijke sommen voor de door hen verleende constituties en ritualen. Bovendien lieten zij zich ook goed betalen voor alle opnemingen en bevorderingen. De volgende geheime leerstukken werden er behandeld: makrobiotiek, of de kunst om het leven te verlengen; verlenging van de jeugd en de oorspronkelijke onschuld, zelfs in een lichamelijk opzicht, zooals bij de Helleensche Aphrodite; behouding of terugerlanging der verlorene schoonheid; heerschappij over de geestenwereld, en de steen der wijzen. In alle landen werden hooge graden gefabriceerd. Wie maar wilde, stichtte ze, 't zij in allen ernst, 't zij voor de grap. In Lennings Encyclopaedie" leest men: »Men telde 1800 hooge graden. Ragon nam nog in de laatste jaren de moeite om ér 900 te noemen. Er is geen afdwaling van den menschelyken geest, die toen niet gevierd werd. Magie, sterrewichelarij , al chimie, goudmakerij , geestenzienerij, de kunst om te profetee-» ren, enz. waren aan de orde van den dag. De Vrijmetselarij der hooge graden heeft een kapittel, een groot-kapittel, en soeverein kapittel, een soeverein tribunaal, een collegie, consistorie en opperste consilium, eene hierarchie , een Areopagus, een hof Sinai en den derden hemel, d. i., louter Groot-Oostens, die zich te Parijs, Londen, Berlijn, Stokholm en andere hoofdsteden constitueerden , en werwaarts men zich begeven moest, als men in de hooge graden wenschte opgenomen te worden. Deze Groot-Oostens organiseerden zich naar het voorbeeld der Groot-Loges, doch behandelden deze, als hoofden der drie laagste graden, met minachting, en maakten zich volkomen van haar onafhankelijk. Zij, die de hooge graden bezitten , verheugen zich over bijzondere , maar niet altijd zeer voorname titels. Wij laten hier eenige uit het Schotsche stelsel volgen: Grootmeester, Bouwmeester, Oude Groot Uitverkoren , Ridder van den Degen , Groot Uitverkoren Ridder Kadosch, Noachiet of Pruisische Ridder , Kommandeur van den Witten en Zwarten Adelaar, Souverein Prins van het Koninklijk Geheim, Groot-Opperpriester, Groot-Patriarch, GrootSchot van den heiligen Andreas van Schotland, Ridder van de Zon of Ingewijde Prins, Koninklijke Bijl of Prins van den Libanon, Prins van Genade, Souverein Prins van het Rozenkruis, Ridder van het Oosten en Westen, Groot-Schot van het Heilige Gewelf van Jacobus VI, enz. In alle hooge graden draagt men prachtige schootsvellen en banden. In het wezen van de Vrijmetselarij der hooge graden ligt, dat zij de eigenlijke en ware (blauwe of symbolieke) Vrijmetselarij slechts beschouwt als een voorportaal tot hare tempels. Zij kan echter zonder deze evenmin bestaan , als een groote boom vol takken en bladeren zonder stam en wortels. Om dien stam en die wortels , die lichtgeloovig zijn, voor zich te winnen, beroept zij zich op verdichte bijzondere en geheime overleveringen. Evenals Weishaupt in zijne orde der Illuminaten en Cagliostro in zijne Egyptisch GrootKophtendom, zoo streefden ook alle hooge graden er naar om zich tegen eiken prijs met de blauwe Vrijmetselarij .te verbinden, op haar te steunen en haar te overheerschen '). In het nKothener Tasehenbuch für die Freimaurerei" van 1803 leest ') Gelukkig zijn zij daar niet in geslaagd. — T. C. men: »Tot 1740 hadden de vrijmetselaars van geen geheim gesproken alsof zij een geheime Broederschap wilden zijn , doch van dit jaar af begon het geschreeuw van geheimen." Het geloof aan een geheim in de Vrijmetselarij heeft derhalve aan de hooge graden zoo al niel zijn oorsprong, dan toch zijne algemeenheid en kracht te danken. Het stelsel van hooge graden maakte schielijk reusachtige vorderingen. Eindelijk wekten zij de trage en werkelooze Groot-Loges uit haren sluimer. Zij begonnen ernstig bevreesd te worden , dat zij door de Groot-Oostens der hooge graden overvleugeld, in de schaduw gesteld, of zelfs van haar hoogste gezag, en macht zouden beroofd worden. Bovendien wilden zij de- algemeene stem harer Dochter-Loges niet buiten aanmerking laten , die de hooge graden bepaald veroordeelden. De Groot-Loges besloten dus te handelen. De strijd schijnt het eerst in Frankrijk ontstaan te zijn. Hij was hard en lang, ja duurt zelfs nog tot in onze dagen. Het kwam niet tot een vrede, maar alleen tot een wapenstilstand. Dit is de schuld der Groot-Loges zeiven, daar zij te lang het onheil, 't welk het verbond binnensloop, stilzwijgend aanzagen, ongestoord tot ontwikkeling lieten komen, en ten slotte niet in staat waren, het te overwinnen. De beschrijving van den strijd der Groot-Loges met de hooge graden behoort tot de geschiedenis, en wij kunnen ons hier niet verder met de zaak inlaten , doch laten hier eenige zinsneden volgen uit Findel's Geschiedenis der Vrijmetselarij en Lenning's Encyclopaedie. De Groot-Loges verlangden van de besturen der hooge graden de onderwerping aan hare geschiedkundig gewettigde heerschappij. Alle kapittels en Hoog-loges weigerden echter niet alleen om een gezag boven zich te erkennen, maar zelfs elke toenadering om tot overeenstemming te geraken. Met trotschheid en minachting wezen zij zoodanige aanmatiging van de «regentessen der lagere blauwe Vrijmetselarij" van de hand. Zij spraken van de »nog oudere geheime overleveringen," krachtens welke hun alleen het bestuur van het verbond toekwam. Op deze wijze ontstonden twee vrijmetselarijen, een hooge en een lage, of een echte en een onechte, die volstrekt in geen samenhang met elkander stonden , en in onze dagen nog slechts in weinig "verband met elkander staan1), 't Zijn twee afzonderlijke en van [) In Nederland niets meer. -- T. C. elkander onafhankelijke instellingen. De Vrijmetselarij der hooge graden geeft zich gaarne voor de echte Vrijmetselarij uit. Deze (de blauwe Vrijmetselarij) staat echter altijd vijandig tegen haar over, erkent haar niet, wil met haar niets gemeen hebben, en wil ook niet verantwoordelijk zijn voor hare leer en hare constituties. Het Fransche Groot-Oosten (welken naam de vroegere Grande Loge natiale aannam), nam de volgende beschikkingen : »Als regelmatige Loges worden alleen zij erkend, welke het certificaat van het Groot-Oosten bezitten; de oude constitutie-brieven der Loges moeten daarom vernieuwd worden. Aan de bouwhutten wordt op 't gemoed gedrukt om, naar het voorbeeld van haar opperbestuur, alleen in de symbolieke graden te arbeiden. . . _ Door een lange ervaring overtuigd van de onvoldoende middelen , die tot dusver werden aangewend om de valsche vrijmetselaars te weren, meenden wij niets beters te kunnen doen , dan alle zes maanden een woord , Mot de Semestre, te geven , dat alleen aan de regelmatig werkende vrijmetselaars wordt medegedeeld , en hen bij die Loges, welke zij zullen bezoeken , als zoodanig doet kennen." Later heeft men reis-kaarten of biljetten ingevoerd , door de regelmatige Loges opgesteld, zonder welke geen onbekende tot de werkzaamheden der Broederschap kon toegelaten worden. Om een einde te maken aan de kapittel-vrij metselaars vaardigde de oude Fransche, namelijk de oude Groot-Loge, den 26 Augustus 1766 een besluit uit, waarbij zij optrad tegen de Vrijmetselarij der hooge graden en aan alle blauwe Loges verbood, het door de kapittels aangematigde gezag te erkennen. Zij deelde dit besluit mede aan de Groot-Loge in Engeland, welke, om de plannen der GrootLoge van Frankrijk te ondersteunen, in het jaar 1707 in geregelde correspondentie met haar trad en eene overeenkomst sloot, krachtens welke beide Groot-Loges de verplichting op zich namen , om geen magonnieke constitutie-brieven op elkanders gebied uit te reiken. 