Kan en moet een onbekeerde ook bidden? Proeve van beantwoording dezer veelbesproken vraag
CB| „KAN EN MOET EEN ONBEKEERDE1 OOK BIDDEN ?" PROEVE VAN BEANTWOORDING DEZER VEELBESPROKEN VRAAG, DOOR H. J. LANGHOUT, PRES. DER CHB. JONGELINGSVEÏIEEIÏIGJNG „MIJN ZOOX GEEF MIJ IW HAKT!'' TE GIESSE-SDAM. ^ GORINCHEM, • W. J. G iïjt D O N. J 1 «J_4 „KAN EN MOET EEN ONBEKEERDE OOK BIDDEN?" PROEVE VAN BE ASTW 00 R D I N O DEZER VEELBESPROKEN VRAAG, DOOR V H. J. LANGHOUT, PRES. DER CHR. JONGET/f'N'OSYEEEËNröIN'G „MIJN HOOS GEEP MIJ UW HA.UT!" TE GIE8SEYDAM. GORlNCHEItl, WILLEM J. GOEDOÏT & Co. 1 8 7 4. AAN DEN LEZER! Nevensgaande bladen bevatten een paar opstellen, door mij dezen winter op. de bijeenkomsten der Chr. Jongelingsvereeniging alhier, voorgelezen. Ik maak ze openbaar, om zoo mogelijk een einde te maken, aan de bekommeringen en veelvuldige gesprekken, dezer dagen over mij gehouden, alsof ik den weg ter zaligheid te licht stelde, en onrechtzinnig ware in mijne belijdenis. Gedachtig aan het Woord des Heeren:»Al wat openbaar maakt, is licht,"is het mij aangenaam, dit boekske in het openbaar te kunnen doen verschijnen. Ieder belangstellende in het heil van verloren zondaren leze en óordeele nu zelf. Ik geef de opstellen, zooals ik ze voorgelezen heb, met de hartelijke bede, dat de Heere Zelf ddor Zijnen Geest Zijn Woord aan onze harten heilige, opdat dat Woord in den dag aller dagen niet tegen ons getuige, maar een reuke des levens ten eeuwigen leven voor ons zij I H. J. L. BEANTWOORDING DER VRAAG: »KAN EN MOET EEN ONBEKEERDE OOK BIDDEN ?" lste gedeelte. Geachte i en geliefde Vrienden, Leden en Begunstigers van onze Vereeniging! Niet* gelijk door 's Heeren goedheid gewoonlijk het geval was, kwam ik heden avond met tamelijk lichten tred, en in een meer of min blijmoedige gemoedsstemming naar deze bijeenkomst. Neen, eer ietwat zwaarmoedig, dan blijmoedig; eer met looden schoenen dan met vluggen gang kwam ik dezen keer naar hier. »En om welke reden dat F" zoo hoor ik met belangstelling u vragen j «Wat is de oorzaak daarvan?" Luistert, mijne vrienden! en we zullen het vernemen. ». Ge weet allen, dat wij ons in een toestand van volslagen hulpeloosheid bevinden, waar het er op aankomt, de eens zoo jammerlijk verloren zaligheid terug te bekomen. Ja, eens waren we zalig! Thans, helaas! zgn wij rampzalig. En Gods toorn rust op ons, en zal eens, als de tijd der genade voorbg' is, in ongekende mate op ons rusten, en ons verteeren, zonder verteerd te worden. Doch ik zei daar: als de tijd der genade voorbij is. En die is nog niet voorbij. Voor niemand onzer. En God, die ons dien genadetijd geeft, verleent ons Zijn heilig Woord, waaruit wij dat middel kunnen leeren kennen, waardoor we, volgens onzen ouden, goeden Catechismus, de welverdiende straf künnen ontgaan en wederom tot genade komeD. Dal middel, dien weg ter zaligheid en ten leven, heeft God duidelijk ons aangewezen. En wij worden van Gods wege nitgenoodigd, en verplicht, ja gebeden: »Laat>met God verzoenen ", »Wendt u naar Hem toe, en wordt be~houden, alle gij einden der aarde/' Allen mogelijken aandrang wordt in Gods heilig Woord gebruikt,'om ons tot Kern (e doen terugkeeren', niet voor wereld en ijdelheid te leven , niet in de zonde ons vermaak te'zoeken, niet ons eeuwig welzijn op het spel te zetten, maar ons te bekeeren tot Hem, van Wien wij zijn afgeweken, Hem achteraan te kleven mei smeeking en geween, en de middelen te gebruiken, die Hij ons, tot ons heil, tot onze zaligheid, heeft aangewezen. En nu, aan die liefelijke, welgemeende noodiging van het Evangelie geen gehoor te geven, die door [God aangewezen genademiddelen te veronachtzamen, ons te ontslaan van de verplichting, om ons te bekeeren, den afstand lusschen God en ons, zoo mogelijk, nog grooler te maken, wel mijne lieve Vrienden ! hoe denkt ge daarover ? Is het niet onverantwoordelijk, den raad Gods in den wind te slaan, waardoor God zelf ons heil wil bewerken? Onverantwoordelijk , dien weg onbewandeld te laten, die toch moet worden bewandeld, zullen we zalig worden? En zulk? te doen met een beroep op eigen onmacht? Heeft God dan ook daarvoor in Zijn woord niet gezorgd? Zegt Hij"niet: »Mijne kracht zal in zwakheid worden volbracht?" Ziet, mijne Vrienden, dat knibbelen aan onze verplichting om tol God le moeten komen, dot in onbruik stellen van de door God zoo liefdevol aangewezen genademiddelen, dat pogen om niet tot den Heere le komen, maar van Hem af — bestendig van Hem afteblijven, dat zie ik in de vraag, dié thans ter behandeling aan de orde-is. En van'daar, mijne Vrienden! mijne bedruktheid en zwaarmoedigheid; Wij zijn menschen! s;«;' Wij zijn sterfelijk! En de eeuwigheid, met hare ontzettende werkelijkheden, wacht ons. Wal zal er van ons worden ? Eeuwig zalig, of eeuwig ons bestaan, ons zijn verwenschen en vervloeken ! Vriendenl De zaak is ernstig. Moehten wij haar biddende ter harle nemen, en ons lalen leiden door Hem, die den besten weg ons aanwijst in Zijn heilig en dierbaar Woord. Dat Woord, dat ons vermaant, te bidden zonder ophouden; hetwelk het ons zegt, dat bij den Heere, HEERE uitkomsten zijn tegen den dood en dat hij niet te vergeefs zich zal laten zoeken,. maar dat Hij een beloóner is, dergenen die Hem zoeken. Gij begrijpt, mijne Vrienden! mét die gedachten vóór mij , moet ik al zeer zonderling denken, over de vraag : »Kan en Moet een onbekeerde ook bidden?" Eilieve, wal moei hij dan? Niets tloeq? De handen slap laten hangen? Niet bidden? Dan zeker ook Gods Woord laten liggen, en niet ter kerk gaan, of andere genademiddelen gebruiken? Want immers, het gebed *tot God is één der middelen, ons ter betrachting, in God* Woord, dikwijls en dringend aanbevolen. Nu, moet ik het bidden laten, eilieve, is er dus voor mij - niets te verkijgen, wat balen dan die andere werkzaamheden ? Moet ik dan, nog eens, zoo maar stilletjes voorlle\en, niet lot God, zoo mogcljjk, dag en nacht, roepen om ontferming? Maar ongetroost maar voortleven, totdat morgen of overmorgen de dood, de kille dood, mij aangrijpt, om mijn lichaam den wormen en mijne ziel den duivelen ter prooi over te leveren ? Zal zich de booze niet vermaken met mijne dwaasheid, dat ik mij had laten verleiden, om in mijn leven niet tot God le roepen? Zal de duivel zelf met mijn verderf niet spotten, en mijne rampzalige ziel dan nog rampzaliger maken ? Vrienden ! ik vraag u, moet het zoo? Is dat de leer des bijbels? Is dat de raad, dien Gods Woord voor mij heeft? Eilieve, haast zei ik: »zie hier dan: geef hem den vlammen over; hij heeft toch geen troost voor mij; wat heb ik er aan?" Doch neen, neen! en nog eens neen! Zoo als ik daar boven sprak, "spreekt Gods Woord niet. Toch niet. En dat is goed! Waren wij er dankbaar voor! Gods Woord zegt mij, ja, dat ik verloren ben, maar ook, dat ik behouden worden kan, en dat er hulpe besteld is bij een Held, machtig; machtig genoeg, om iederen zondaar, die lot Hem komt, te kunnen verlossen. Hij zegt dan pok niet: «Mensch, er is niets aan u te doen, gij *ijt en gij blijft verloren, en een verdoemeling, en'uw vóorland is de hel en het verderf, lot een spot voor den satan, en tot uw eigen eeuwig wee en naberouw;'' neen, Gods Woord ontsluit voor ons een deur der hope, en roept ons toe, te bidden, te zoeken en te kloppen, en dan zal ons worden opengedaan, opengedaan de poorten van het Paradijs, en de eeuwige deuren des Hemels. Zoo spreekt Gods Woord. Wij zijn verloren. Maar niet onherstelbaar. God wijst ons den weg aan, dien Hij wil, dat wij zullen bewandelen, en zegt ons, dat wij Hem' zullen aanloopen als een waterstroom. En nu, ik eindig; Iedere Vereenigmg, ook iedere Jongeliogs- - vereeniging, waar men elkander niet opwekt tot hel gebed: jk wensch van harte, dat zij slerve, en ophoude te bestaan! Laat iedere school gesloten worden, waar de onderwijzer de kinderen niet zou opwekken, om tot den Heere te komen, en hunne knieën reeds vroeg voor Hem te buigen! Laat elke kerk, zij moge (Calvinistisch of Luthersch, Hervormd of Afgescheiden genoemd worden, waar de leeraar de menschen niet mag, niet moet opwekken, ^.ot God hun toevlucht le nemen, laat die kerk leóg worden, of laat ze verdwijnen van de aarde! God heeft gezegd : »Wendt u naar Mij toe, gij goddeloozén; Ik heb in uwen dood geen lust, maar in uw leven en uwe bekeering." Tiaaraan, mijne vrienden! moeten wij ons houden, zullen wij zalig worden. Dal wij hel doen mogen, ja wij allen, is mijn hartelijke wensch; terwijl ik beloof, a. s. week, op schriftmatige gronden, de vraag meer recht- * streeks voor u te behandelen: »Kun en Moet een onbekeerde ook bidden?" BEANTWOORDING. DER VRAAG: «KAN-EN MOET * EEN ONBEKEERDE OOK BIDDEN?" 2de gedeelte. Geachte Vrienden, Leden en Begunstigers van onze Vereeniging! Voor den tweeden keer dan maken we ons gereed, een antwoord le geven op de vraag: »Kan en Moet een onbekeerde ook bidden ?*' En heb ik in een eerste beantwoording dier vraag, een, naar ik hoop, ernstig woord daarover in het midden gebracht; een woord, dat rechtaf tot ons hart en geweten wilde spreken; thans mijne Vrienden ! richt ik mij meer bepaaldelijk tot Uw en mijn verstand, om bij het licht van Gods heilig en onfeilbaar Woord, zoo mogelijk gronden te erlangen, voor onze overtuiging, en tevens gronden voor onze handelwijze 'aangaande deze gewichtige zaak. Ter zake dan! In onze vraag wordt gesproken van Bidden. Wat is bidden? Bidden is: zijne behoeften, naar lichaam en ziel, den Heere bekend maken, en de Vervulling er van van den Heere vragen. Ik verzoek de Vrieuden wél, met aandacht op deze omschrijving van het gebed le willen letten. Waarom? Omdat wij in deze zaak maar al te dikwijls aan twee euvels mank gaan. Soms schatten wij het gebed te gering, en maken ons schuldig aan gebrek, aan ernst en eerbied onder het gebed. En op een anderen keer overschatten wij bet gebed, en maken er van eene gedeeltelijke bekeering, of een stuk van de bekeering, waartoe wij, 't zij ronduit verklaard, uit en van ons zeiven niet in staat zijn. En zoo beschouwt men dan het gebed als een zaak, voor ons veel te hoog en te diep, veel'te wijd en te ver liggende, als een zaak, die voor ons onbereikbaar, ondoenlijk en onmogelijk is. En helaasI zoo verzuimt men het gebed, en laat het na lot schade zijner ziel. Doch, mijne Vrienden! laat ik u zeggen: bidden is niet: zich bekeeren; dat kunnen wij niet. Bidden is vragen om bekeerd, door den Heere bekeerd te mogen worden, en verder, een vragen, om van den Heere te mogen ontvangen, zooals onze eerwaarde Heidelbergsche Catechismus zegt, alle lichamelijke en geestelijke nooddruft. Verder wordt er gesproken van een Onbekeerde, Wat is een. onbekeerde? — Een onbekeerde is zulk een mensch, die, boewei levende onder het Evangelie, nog niet is wedergeboren. Ik zeide, een onbekeerde leeft onder het Evangelie. Dit zeg ik om deze reden, dat n. 1. bij de Heidenen, zonder Woord en Evangelie, in 't geheel van geen bekeering sprake is of 'zijn kan. Een onbekeerde dus uil'ons midden leeft onder de bediening des Evangelies, is gedoopt, bezit Gods Woord, en verder een tal van genademiddelen, onder Gods bestuur hem geschonken, opdat de goedertierenheden des Heeren hem tot bekeering mochten leiden. Rom. 2 : 4. En nu, kan zulk een onbekeerde bidden? Wat zegt ge ? Wat ik. zeg,. mijne vrienden ! ik zal het wel nalaten daarop «Neen!" te zeggen. De verantwoording daarvoor voor God zou ik niet op mij durven laden. Neen , niet stilletjes en bedekt, vreesachtig en beklemd, maar met duidelijke woorden hoort ge hier mijn antwoord: »Ja hij kan!'' Eilieve, laat ik u vragen: Toen ge 4 of B jaar oud waart, is u reeds geleerd té bidden: »Heere leer en bekeer mS'," zeg mij> is u dat niet mogelijk, nu nog te doen, nu ge 20, 30 jaar oud geworden zijt ? Werpt ge mij tegen, dat zulk een gebed toch niet oprecht, niet welgemeend zij, laat ik u dan vragen: Waarom niet oprecht? Wilt ge dan niet bekeerd worden ? Zoo ja, dan is u we bede oprecht: zoo neen, zeg dan liever wik wil niet" in plaats van »ik kan niet." Verder. Wat zegt Gods Woord er van? Hebt ge nooit' de volgende daadzaken, waaruit het duidelijk u blijken kan, dat ook onbekeerden gebeden hebben, met aandacht en opmerkzaamheid gelezen? \, Waarom werden de Ninivieten gespaard? Was het niet, ik zeg niet om, maar dan toch op hun vasten , rouwklager), bidden, en zich althans uitwendig bekeeren, in zak en asch ? 2. Wat deed de goddelooze Achab, wien Elia Gods oordeelen had aangekondigd ? Hij verootmoedigde zich, liep langzaam, en vertoonde uiterlijk teekenen van berouw. Of hij bepaald gebeden heeft, weet ik niet zeker, doch het zou, dit gevoelt ge met mij ; zeer natuurlijk geweest zijn bij de zooeven genoemde uitwendige verandering. 3. Waf deden de onbekeerde, telkens afwijkende Israëlieten, waarvan we lezen Richteren 5 : 9; 4 : 3; 6 : 6 en 7, en in den 107den Psalm? Zij zondigden telkens; dan door afgoderij, dan : door beeldendienst, om daardoor den Heere te dienen, zoo ze meenden, dan door murmureering, dan door veronachtzaming van 's Heeren ingestelde dienst en offeranden. En wat gebeurde er dan? Heel eenvoudig: zij werden gekastijd , in angst en benauwdheid gebracht, door honger, door 't zwaard, door ziekte. En wat was dan daarvan het gevolg? Luistert! 4 maal staat het in genoemden 107den Psalm: »Als zij riepen lot den Heere, in de benauwdheid , die zij hadden , heeft Hij hen gered uit hunne angsten." Zij hebben dus geroepen. Geroepen om hulp tot den Heere. Verder No. 4. Wat deden de 10 melaatsche mannen, Lukas ! 7 :11 tot 19 ? Dat waren toch ook geen bekeerden; immers, 10 werden er gereinigd, en 1, 1 slechts keerde wederom, om God te verheerlijken, en den Heere Jezus, i.e danken voor zijne wondervolle genezing. Waar waren de andere'9? Zij waren Hun eigen weg gegaan, en niet weêr tol Jezus wedergekeerd. Die ééne slechts, het was nog wel een Samaritaan, die eene slechts keerde terug. En toch, zij hebben allen gebeden, en werden ook allen genezen. En eindelijk ten 5de. Zegt Gods woord het niet zelf, den ganschen Bijbel door tot den onbekeerde, tot den goddelooze, dat hij zich zou wenden om hulp erf redding tot God almachtig, Die juist in hetgeen niets is in zich zelf, Zijn eigen grooten Naam wil verheerlijken? En zegt nu een onbekeerde: »ik kan niet eens een gebed samen: stellen ;" eilieve ! zie hier, en hoor het met aandoening: God legt Zelf ons een bede op de lippen, die wij Hem zullen voorstellen. Hij zegt: »N«emt deze woorden met u , en zegt lot den Heere, als gij bidt, en niet bidden kunt uit u zeiven, zegt dan dit: Heere, neem weg allé ongerechtigheid, en geef hel goede , zoo zullen wij betalen dp varren onzer lippen." Hoséa 14 : 3. Ge ziet dus, mijne Vrienden ! uit de u voorgestelde voorbeelden , aangehaald uit de Schrift, er zijn onbekeerdèn , die gebeden hebben. En de Heere zelf wil een onbekeerde een gebed op de lippen leggen , om hem tot het gebed le bewegen. En nu een opmerking uit ons aller leven. Zgt gij gelukkig, mijn vriend? Ik, vraag het een ieder van u, hoofd voor *hoofd. Zijl ge gelukkig ? Hebt ge , wat ge wenscht en behoeft, voor altoos ? Of stemt ge het mij toe:' »De aarde bevredigt ons nooit, nimmer!" Ook dan niet, al gewonnen we 25 hofsteden of 50 kapitale huizen met even zooveel werkplaatsen ? Neen, het stof, ook niet het geld, ook niet het zingenot der aarde kan ons gelukkig maken; want.... het laat de ziel ledig. En die ziel, mijne vrienden ! heeft behoefte aan God I ! En bewust of onbewust, het is zoo, de behoefte aan iéts, dat we eenmaal zoo jammerlijk verloren, die behoefte is in ieder menschelijk hart aanwezig. Denkt aan het jagen der wereld naar allerlei zingenot, denkt aan het pogen der arme Heidenen, om bevredigd te worden met dien onbekenden God, Dien zij vereeren in allerlei afgoden, en in tal van soms smartelijke offeranden. Nu, mijne vrienden! die behoefte wil het Evangelie vervullen. Die behoefte maakt het Evangelie ons duidelijk. Die behoefte wil het Evangelie opwekken. En wij worden vermaand, die behoefte van ons hart, die ledigheid den Heere te klagen, om bij Hem de ware rust weêr te erlangen, die wij door de zonde zijn kwijt geraakt. Kan een onbekeerde dat aan God niet vertellen ? Kan hij niet zeggen: «Heere 1 ik ben niet gelukkig, en het ware geluk, de ware vrede en rust, is alleen, volgens Uw woord, in U te vinden; Och, leer mij dit duidelijk inzien en beseffen, en bekeer mijn hart tol U" ? Misschien zult ge mij hier legen werpen een zoodanige is reeds bekeerd", maar mijne vrienden! dat stem ik niet zoo gaaf toe. Wilt ge wel gelooven, dat er menigeen verloren gaat, met ernstige kloppingen in zijn geweien ? En eenmaal verloren zijnde, maar dan voor eeuwig ie laat, zal zeggen: »Och, had ik toen, en toen, en toen mijne knieën gebogen, toen ik er ernstig over dacht, en God aan mijne ziel klopte en arbeidde, en ik oogenblikken had, waarin ik niet zonder alle gevoel was, voor mijn toestand"? Ik geloof, dat er in de harten ook van onbekeerde menschen veel meer omgaat, dan wij ooit gewaar worden. Als zij eerlijk worden, gelijk dé rijke man in het verderf, ja, dan komt het er uit. Denk eens na, wal beteekent het: Zie, Ik sta aan de deur, en Ik klop? En nu de vraag : Moei een onbekeerde ook bidden? Die vraag is, ronduit gezegd, de beantwoording haast niet Waard. Ik zal Gods Woord zelf laten spreken: «Gelooft het Evangelie en bekeert u, zoo zult gij zalig worden. De goddelooze verlate zijnen weg], en de ongerechtige man zijne gedachten, en hij bekeere zich tot den Heere, zoo zal Hij Zich zijner ontfermen, en tot onzen God, want Hij vergeeft menigvnldiglijk. Bekeert u, gij huis Israëls; want waarom zoudt gij sterven? spreekt de Heere. Zoekt den Heere en leeft ! Zoekt den Heere, terwijl Hij te vinden is ; roept Hem aan, terwijl Hij nabij is. Waarom weegt gijlieden geld uit, voor hetgeen geen brood is, en uwen arbeid, voor hetgeen niet verzadigen kan? Komt lot Hij, en eet het goede; komt, koopt en eel, beide wijn en melk. Komt tot Mij, zegt de Heere Jezus, en uwe ziel zal leven. Wie is slecht? zegt de opperste Wijsheid, Spr. 8; hij keere zich herwaarts; en tot de verstandeloozen, zegt Zij: drinkt van den wijn dien Ik gemengd heb. Zoekt en gij zuil vinden. -Klopt en u zal worden opengedaan. Bidt en gij zult ontvangen. " m En ten laatste , Wendt u naar Mij toe, alle gij einden der aarde, en- wordt behouden, zegt de Heere, want Ik ben God en niemand meer. Of een onbekeerde bidden moet, lieve vrienden 1 iedere bladzijde der Heilige Schrift zegt het hem; en gaarne voeg ik er bij : indien wij niet bidden, wij gaan verloren. En nu ten slotte; kan misschien menige tekst tegen, rag worden ingebracht, om naar het schijnt, het tegendeel te, bewijzen, van hetgeen ik gezegd heb. Maar, dat is, slechts in schijn zóó, niet in wezen. Bij voorbeeld: «Het offer der goddeloozen is den Heere een gruwel". Dat staal in de spreuken. Goed. Maar wat heteekent die tekst? Dat een goddelooze niet offeren, en dus niet tot God komen, en ook niet bidden mag ? Wel neen! Leest dan maar Jesaja 50, waar de Heere zegt: »De goddelooze verlate zijne weg, en de ongerechtige man zijne gedachten, en hij bekeere zich tot den Heere, zoo zal hij zich zijner ontfermen], en lot onzen God, want Hij vergeeft menigvuldiglijki" Dus, ge ziet, een goddelooze mag wel tot God komen, indien hij komt om bekeering, en vergeving, Zeker! Maar wil hij goddeloos blijven, en in de zonden blijven leven, ja, dat spreekt van zelf, dan wordt zijn gebed spotten en zijn offer een gruwel. Maar gij gevoelt, een zoodanige mankeert het aan den wil, hij wil niet bidden, hij wil in zijn goddeloos leven voortleven, en daarmede is dan de uitvlucht ten eenemale weggenomen; »ik kan iliet"! Van zoo iemand moet men zeggen, wat de Heere Jezus eens zeide: »Gij wilt tot Mij niet komen." ^,1* Er zijn wel meer teksten, die schijnbaar legen mij strijden bijvb.: »Gij zijt dood in zonden en misdaden." »Gij kunt niet goed doen, die geleerd zijt kwaad te doen, evenmin als een luipaart zijn vlekken en een moorman zijn huid kan veranderen." »Wij zijn geneigd lot alle kwaad, en onbekwaam tot eenig geestelijk goed." Enz. enz. Maar mag ik u verzoeken de teksten eens nauwkeurig te overdenken? Pf Juist die teksten roepen mij toe :^ Bidt 1 want zelfs kunt ge niets 1 Bidt om goed le worden, want ge zijt kwaad 1 Bidt om levend, geestelijk levend, te mogen worden, want ge mist de gemeenschap met God, en zijt dientengevolge voor uwe oorspronkelijke bestemming dood, dood in zonden en misdaden 1 Bidt om licht ; gij rijt.in u zelf enkel duisternis, en tast als een blinde naar den wand. , Bidt om wijsheid, zelf zijt ge enkel dwaasheid. Bidt om ootmoed en nederigheid; zelf zijt ge zoo hoogmoedig. Bidt om schuldgevoel; want ge zijt schuldig, en wilt er weinig of niels van welen. Bidt, om o, zooveel. Ja Vrienden ! ik eindig. Ik raad u, bidt om alles. Wij hebben een God, die al onze behoeften kan en wil vervullen, en een Hoogepriester over hel huis Gods, Jezus Christus, die medelijden kan hebben met onze zwakheden. Moge dat ons aller deel zijn, persoonlijk voor ons zeiven: God de Vervuiler van al onze behoeften, en Jezus onze Hoogepriester!. 