Maandblad voor den Nederlandschen landbouwer, 1870, no. 7, 1870 
VERBETERD TÜINBANKJE VAN WHITTLESEY. inde er bij gegeven beschrijving, dat de lengte van het stokje moet geëvenredigd zijn aan de lengte des tuinmans en dat dit vooral niet uit het oog moest verloren worden, maar daar men groote en kleine menschen aantreft, is dit zeer lastig. Altoos kreeg ik dan ook dezelfde klagten, dat Jan het liefst een duim hooger en Piet het liefst een duim lager gehad had. Dit bezwaar is nu opgelost, daar ik het stokje in twee deelen gesplitst heb. De geheele zitting is hoog 32 centimeters, waarvan 25 centimeters met een goed gedraaide schroef en moer inde zool moeten vastzitten , welke men tot bijna gehéel van onderen uitboort, het gat van drie centimeters diameter; aan het ronde zitbankje moeten de andere 7 centimeters bevestigd worden, doch men laat er een pen aan van zulke lengte en dikte, dat zij in het gat van het onderstuk past. Deze pen doorboort men met gaatjes op 2 centimeters afstand van elkaar; men bevestigt eene koperen raampen met dito kettingje aan het bovenstuk, welke men naar verkiezing gebruikt , om het voorwerp grooter of kleiner te maken. Pig. 1 toont u aan het bankje op het laagste en fig. 2 op het hoogste standpunt, terwijl hiertussehen nog vier gaatjes zijn om het hooger of lager te stellen, tot gemak van den gebruiker. De inrigting er van is zeer eenvoudig, zooals uit fig. 2 blijkt. Aan een zool van centimeter dik, is een stokje bevestigd van 5 centimeter diameter, hetwelk uitloopt ineen rond stuk hout, dat een weinig hol uitgedraaid, zeer gemakkelijk voor zitplaats dient. Door de zool en het stokje zijn een paar fiksche riemen met gespen waarmede men het geheele tuinmeubel aan eender voeten vastmaakt, zie fig. 1. Nu kan de kleinste jongen en de grootste man hetzelfde bankje gebruiken. Overigens gaat de tuinman met zijn bankje aan den voet waar hij wil, terwijl het hem in het allerminste niet hindert. Teregt zegt Dr. van Koutte , dat ten opzigte der werklieden even zoowel zorg moet gedragen worden voor hun zedelijk als voor hun ligchamelijk welzijn. Wie kan 't nu uithouden, zijn halve leven voorover gebukt te zitten of op de knieën te liggen ? Dat moeten toch zoovele tuinlieden doen, indien zij de aan hun opzicht toevertrouwde planten behandelen en verzorgen zullen; voorheen gebruikte men een omgekeerde bloempot of een voetbankje. werking in het centraal-orgaan van het zenuwstelsel, namelijk in het ruggemerg, ontwikkelen. Buitendien brengt het anilin inde deelen, waarmede het in aanraking komt, geprikkelde toestanden van verschillenden aard teweeg. Dat in Jt algemeen door het inbrengen van zwammen en daardoor ontlede stoffen in het darmkanaal ziekteverschijnselen ontstaan, is reeds meermalen waargenomen. In iedere zure melk, in boter en kaas is het standvastig voorkomen van zwammen aangetoond en daarmede staan onderscheidene gastrische storingen, zelfs naar aanvallen van cholera gelijkende verschijnselen in verband. Ook de gebrekkige spijsvertering der kleine, vooral der kunstig gevoede kinderen heeft men met de aanwezigheid van melkzwammen in verband gebragt (Professor von Hessling) en zelfs de melkzuur- en zoorzwam (Soorpilz) (op dezen laatsten berusten da zwammetjes inden mond) voor identisch verklaard. Herhaald gebruik zelfs van kleine hoeveelheden gist (derhalve gistzwammen) is als oorzaak van naar cholera gelijkende aanvallen erkend geworden en juist in dergelijke gebreken inden leefregel was dikwijls de aanleiding tot eene zomer-cholerine gelegen. Ook wijngist kan dergelijke toestanden te voorschijn roepen. Het gebruik van schimmelige spijzen heeft meermalen ziekten bij menschen teweeg gebragt. Yeel hangt echter van de individualiteit en gewoonte af. Dikwijls worden groote hoeveelheden verschimmeld brood en andere in dergelijken toestand verkeerende voedingsmiddelen door menschen van geringen stand zonder eenig nadeel gegeten. Bij verschillende dieren is de nadeeligheid van schimmelig voeder dikwijls waargenomen. Mosler voederde voorts een gezond konijn met eene ruime hoeveelheid aan de oppervlakte blaauwe melk, waarop men een aantal zwammen aangewezen had. Den volgenden morgen vertoonde er zich reeds doorloop. Na het nuttigen van grootere porties blaauwe melk nam de doorloop aanhoudend toe. Het gedoode dier vertoonde een hevigen maagdarmkatarh. De vloeibare inhoud der maag bevatte groote hoeveelheden zwammen op allerlei ontwikkelingstrap, het bloed was van zwammen bevrijd. Later werd nogmaals een konijn met groote hoeveelheden blaauwe melk gevoederd, waarna zich insgelijks de genoemde verschijnselen voordeden. Na verloop van vijf dagen werd de voedering gestaakt; het dier herstelde daarna weder. Yoederingen bij konijntjes met dein iedere zure melk voorkomende zwammen, veroorzaakten dergelijke, maar minder sterke verschijnselen. Door niet zeer groote hoeveelheden biergist werd even als door blaauwe melk maag- en darmkatarh bij konijntjes teweeg gebragt. 102 BEENDERMEEL EN DESZELES GEBRUIK. Inden handel zegt Dr. Heiden in zijne onlangs uitgekomen Bemestingsleer komen thans de met zwavelzuur beliandelde en de gestoomde beenderen voor; de eerste dragen den naam van oplosbaar beendermeel, de andere van gestoomd beendermeel. Deze beide stoffen onderscheiden zich bovenal daardoor van elkander, dat het oplosbare beendermeel het phosphorzuur voor het grootste gedeelte in oplosbaren vorm bevat, terwijl het in het gestoomde als driebasisch-phosphorzuur-zout bevat is. Uit het opslorpingsvermogen van den grond weten wij echter, dat het in oplosbaren vorm daarin gebragte phosphorzuur terstond weder grootendeels in moeijelijk oplosbare verbindingen overgaat, doordien het door ijzeroxyde, aluinaarde enz. vastgelegd wordt. Na eene bemesting met oplosbaar phosphorzuur, hebben wij het Zoodoende toch weder in moeijelijk oplosbaren vorm. Het voordeel der bemesting met oplosbaar gemaakt beendermeel berust derhalve bovenal daarop, dat het phosphorzuur daardoor gelijkmatig inden grond verdeeld wordt. De overgang van hetzelve inde planten moet ook in dit geval door de scheikundige werking inden grond mogelijk gemaakt worden. Het gestoomd beendermeel nu bestaat uiteen fijn poeder, is van het de ontleding vertragende vet beroofd, kan om de eerste reden insgelijks gelijkmatig inden grond verdeeld worden en zal om de tweede reden ook schielijk inden grond worden ontleed. Er zal zoodoende, zoo als deze theoretische overweging toont, geen groot verschil inde werking van beide bestaan. Bij de vraag, welke van de beide praeparaten te verkiezen zij, zal zoodoende bovenal de prijs van beide den uitslag moeten geven. Deze beslist echter ten voordeele van het gestoomd beendermeel, want terwijl de centenaar van het eerste f 4.70 tot f 5.55 kost, bedraagt de prijs van het oplosbaar gemaakte beendermeel f 5.85 tot ƒ 7. Hier komt nog bij, dat het gestoomd beendermeel eene grootere hoeveelheid phosphorzuur bevat dan het oplosbaar gemaakte; wenden wij b. v. ter oplosbaarmaking 40 pd. zwavelzuur op 100 pd. beenderen aan, dan is de te voren in 100 pond bevatte hoeveelheid phosphorzuur thans in 140 pd. verdeeld; 100 pd. bevatten derhalve slechts 5/7 van het inde gebruikte beenderen voorhandene. Het eindbesluit op al de vragen, welke de praktijk van den landbouw betreffen, mag echter nooit alleen op theoretische redeneringen berusten, maar bij hare beantwoording moet steeds de praktijk zelve ondervraagd worden en haar antwoord zal altijd eene belangrijke beteekenis hebben. Laat ons derhalve onder dein deze rigting genomen 103 BEENDERMEEL EN DESZELF3 GEBRUIK. en bekend geworden bemestingsproeven rondzien, ten einde zoo de beantwoording door de feiten zelve te verkrijgen: Te Proskau verkreeg men bij rogge de volgende uitkomsten: 180 pond van het fijnste beendermeel gaven 13 schepels, 11 metzen zaad en 2498 pd. stroo; 180 pd. oplosbaar gemaakt beendermeel leverden 10 schepels, 9 metzen zaad en 1985 pd. stroo; ongemest 10 schepels, 3 metzen zaad en 1693 pd. stroo. MOUTKIEMEN EN HARE TOEDERWAAEDE. G. ZappßiTZ-Ganterhof deelt in het Wurtembergsche Wochenblaü het volgende mede: Ik heb thans sedert 8 jaren jaarlijks bij alle soorten van vee groote hoeveelheden van dit krachtvoeder vervoederd en er mij altijd wel bij bevonden. Dat echter ook andere landbouwers er zich wel bij bevonden hebben, bewijst dein vergelijking met het eerste jaar van mijn hier zijn tot het dubbel gestegen prijs der moutkiemen ten duidelijkste. Yoor mijne komst alhier werden zij slechts ter bemesting aangewend. Bovenal gunstig betoonen zich de moutkiemen bij het opfokken van jong vee, met uitzondering der biggen, bij welke men volgens veelvuldige waarnemingen daardoor ligt ontstekingachtige toestanden te weeg brengt, ook dan zelfs, wanneer gedurende het zuigen de moeders daarmede gevoederd worden. Mijne lammeren en kalven krijgen, zoodra ze beginnen te vreten, kleine giften daarvan en wel droog, in welken toestand ze veel liever gevreten worden, dan wanneer ze bevochtigd zijn. Bij mijne veulens vervingen zij de haver geheel en ik heb nu op grond van tweejarige waarnemingen met de schaal inde hand de haver bij de veulenfokkerij geheel weggelaten en geef daarvoor thans een gelijk gewigt moutkiemen. De ontwikkeling der dieren is daarbij in alle opzigten uitmuntend, de gezondheidstoestand laat niets te wenschen over en heb ik vooral de opmerking te vermelden, dat de met moutkiemen gevoederde veulens even als de werkpaarden veel minder van droes te lijden hebben, dan wanneer ze haver krijgen. Daarbij komt een veulen jaarlijks ten minste f 28 goedkooper te staan, dan bij havervoedering; weidegang of groenvoedering gedurende den zomer zonder toegift van krachtvoeder als vergelijkingspunt aannemende. Mijne werkpaarden verrigten, indien er geene buitengewone diensten geeischt worden, bij een voeder van 4 pd. haver en 6 pd. moutkiemen al het werk even goed als bij zuivere havervoedering, en blijven daarbij steeds in zeer goeden staat. Stellig kan bij paarden, ook bij den zwaarsten arbeid, ten minste y van het rantsoen haver dooreen gelijk gewigt moutkiemen ver- 104 MODTKIEMEN EN HARE VOEDERWAARDE. vangen worden. Zoo voedert b. v. een mij bekend moutfabriekant op mijn raad sedert 2 jaren zijne zeer zwaar werkende paarden met bet beste gevolg altijd de helft van het rantsoen moutkiemen, waardoor bij 6 paarden eene besparing van ongeveer f 350 in het jaar ontstaat. Bij melkvee laten zich de veel duurder oliekoeken, grootendeels door moutkiemen vervangen en worden de laatste alsdan met kaf en wortelgewassen vermengd, gevoederd. Bij het voederen van moutkiemen moet ik waarschuwen tegen de zoodanige, die niet bij het zuiveren van het mout, maar op of onder de eest gevonden worden, omdat deze altijd zeer stoffig en dikwijls met roet en asch verontreinigd zijn, waardoor ze vooral voor dragtige dieren gevaarlijk worden; ook brengen giften van meer dan 30 pd. per stuk ligt verhittende melk en meermalen verwerpen te weeg;]jdeze laatste ondervinding werd vooral inden Algau bevestigd. Bij mestvarkens kan ongeveer van het koornvoeder door moutkiemen vervangen worden, grooter hoeveelheden walgen hun spoedig. De kiemen worden hun het best met gestoomde of gekookte aardappelen of wortelgewassen gevoederd. Waar derhalve moutkiemen te verkrijgen zijn, kan ik het gebruik er van dringend aanbevelen, zelfs indien men ƒ 2.50 voor de 50 kil. betalen moet. Wordt er ook in ons Yaderland reeds gebruik van moutkiemen ter veevoedering gemaakt? Wij vernamen daarvan nooit iets. Zoo neen, dan verdient deze zaak vooral bij de zich gedurig uitbreidende bierbereiding allezins de aandacht, E. C. E. SEEEADELLA. Omtrent proefnemingen met serradella, bevat het Zeits. cl. I. v. f. Rheinpreussen 1869 eene uitvoerige mededeeling, waaraan het volgende ontleend is : Door de gunstige uitkomsten, die gedurende drie jaren met de teelt van serradella verkregen zijn, heeft zich de teelt van dit voedergewas reeds voor twee jaren inde gehcele gemeente Neidenbach en in dit jaar ook inde naburige gemeenten Arrenrath, Landscheid, Niederkail, Niersbach, Gladbach en Heidweiler verder verspreid en wel met zoo gunstig gevolg, dat in het volgende jaar inde gemeente Niederkail alleen ongeveer 200 morgen (50 hektaren) daarmede bezaaid zullen worden, aangezien het bouwland dezer gemeente voor het grootste gedeelte uit 105 1 SERRADELLA. ligten, zandigen grond bestaat, en deze, volgens de verkregen ondervinding, voor de serradella liet geschiktst is. Hoe ongeloofelijk het degenen, die nog geen gelegenheid hadden om zich van de hooge opbrengst vaneen goed veld met serradella door eigen aanschouwing te overtuigen, ook voorkomen moge, dat de gemiddelde opbrengst aan drooge massa van eene snede, zonder de groote opbrengst aan zaad, op 40 centenaars per morgen [— 8000 kilogr. per hektare) opgegeven wordt, zoo is dit toch de zuivere waarheid, en wie slechts eenmaal zoodanig serradellaveld gezien heeft, zal de juistheid dezer opgaaf niet betwijfelen. Ineen geval, waar de serradella te gelijk met het zomerkoorn op een gemest veld der geringste klasse, van 45 rijnl. roeden, in ’t laatst van Maart gezaaid werd, is de opbrengst van eene snede zelfs tot 60 eenten. per morgen gestegen, aangezien volgens de verzekering van den proefnemer Theodoe Schilling van Niederkail, op deze 45 roeden twee wagens vol of ongeveer 16 centen, in gedroogden toestand gewonnen werden, welke opgaaf door andere inwoners dier gemeente als waar bevestigd werd. Het uitzaaijen met 12—16 pd, per morgen op de overige 18 proefvelden te Niederkail, heeft inde eerste helft van April plaats gehad, en wel zonder eenige bemesting in geheel uitgedragen land, dat voor het slechtste uit den geheelen omtrek gehouden werd. Indien de elders in deze streken met de teelt der serradella genomen proeven geen zoo gunstige uitkomst geleverd hebben, dan is de oorzaak daarvan, indien er overigens geene beschadiging door afweiden of maaijen heeft plaats gehad, of daarin gelegen, dat het proefveld door den aard van den grond niet voor de teelt van serradella geschikt was, of dat de proefnemer door de langzame ontwikkeling der serradella inde eerste twee maanden na het zaaijen, inde meening verkeerd heeft, dat er niets van komen zou en daarom het veld ontijdig omgeploegd heeft. De serradella gelukt namelijk volgens de verkregen ondervinding het best op ligten zandgrond, terwijl een zware zamenhangende grond er niet voor past. Hierin is echter juist de voortreffelijkheid van dit gewas gelegen, dat het Jt best op zulken geringen grond groeit, waarop andere klaverachtige gewassen geheel niet of slechts gebrekkig groeijen. aangerigt, of als door bevriezen een gedeelte der klavervelden vernield wordt. Indien bet zaaijen vroegtijdig plaats heeft en het weder niet te ongunstig is, dan kan men met tamelijke zekerheid ook nog op eene tweede snede rekenen, mits dat er met de eerste niet te lang gewacht wordt. Het zaaijen geschiedt het best met 16—20 pd. op den morgen (32—40 kil. per hektare) zonder toevoeging eener dekvrucht, bij het eerste gunstige weer in ’t voorjaar van de tweede helft van Maart tot half April; zij kan echter ook nog tot half Mei en zelfs nog later met goed gevolg geschieden. De serradella verlangt wel is waar geene bemesting, maar kan eene zoodanige, al is 't zelfs slechts geringe gegeven worden, dan wordt de opbrengst, zoo als van zelf spreekt, zooveel te grooter. Een derde voordeel van de teelt van serradella bestaat daarin, dat daardoor geen verlies van andere gewassen ontstaat, daar zij op geheel uitgebouwd of braakland kan plaats hebben, en na hare inoogsting de grond nog in ’t zelfde jaar met winterhoorn kan bezaaid worden. De teelt der serradella, die zeer gaarne door het vee gegeten wordt, kan zoodoende, vooral inde Hgte zandstreken, zoowel wegens de groote opbrengst als om hare voedzaamheid, niet genoeg aanbevolen worden. 1 DE KEES IN DEN OMTEEK VAN PAEIJS. De talrijke reizigers, die in ’t vorig jaar het keizersfeest van den 15 Augustus hebben komen bijwonen, zullen op de markt, inde winkels der fruitverkoopers en zelfs op de kleine wagentjes der straatventers een grooten overvloed aan kersen opgemerkt hebben, die zeer frisch en gezond waren. Deze kers, die tot het laatst van Augustus en zelfs inde eerste dagen van September te Parijs ter markt komt, behoort tot de afdeeliug der Montmorency, met middelmatiger! of langen steel, d. w. z. dat zij zuurachtig zoet van smaak is. Deze soort van kersetiboom wordt overal inden omtrek van Parijs als hoogstam gekweekt, waar zij langs velden en wegen boomen met digt getakte en uitgespreide kroonen, naar de wijze der appelboomen vormt. In gewone tijden is die verscheidenheid tamelijk laat, maar in 1869 was zij, tengevolge van het koude voorjaar, dat wij gehad hebben, bijzonder achterlijk. Wat echter de groote verdienste dezer kers uitmaakt, is hare geschiktheid om zich langen tijd op den boom goed te houden, eene kostelijke eigenschap en waarvan men voordeel trekken kan, indien men, zooals de 107 GEMENGDE LANDBOÜW-BERIGTEN. gewas, behoefte aan regen. Ylas heeft een vrij goed aanzien. Mosterdzaad weinig uitgezaaid, doch belooft veel. Dederzaad staat zeer goed. Eoode Klaver leed veel door den winter, staat dun en schraal. Graslanden zeer schraal. Dit is ook met de hooilanden het geval. Alles verlangt zeer naar regen, behalve op de nieuwe polders, waar de droogte minder schaadt. In Drankrijk wordt van alle kanten over gebrek aan water geklaagd; men vreest, dat de langdurige droogte vooral nadeelig zal werken op den oogst van granen. Zooals gewoonlijk (zegt het Petit Journal) maakt men zich in dit opzicht wel wat aan overdrijving schuldig. In 1775 was er ook een langdurige droogte, zoodat de putten geen water meer opleverden; de regen viel eerst in Juni en toch was er een overvloedige oogst van alle soorten van granen. Het jaar 1785 werd gekenmerkt dooreen zeer slechten oogst van granen, als een gevolg van de droogte, welke buitengewoon kon genoemd worden, daar inde maanden April, Mei en Juni geen enkele droppel regen viel; doch dit wrerd eenigermate vergoed dooreen overvloedigen wijnoogst. Uit de opgave der zomers, die wegens hunne buitengewone hitte bekend zijn, kan men opmaken, dat, over het algemeen genomen, eerst door eene aanhoudende droogte van drie maanden de oogst ernstig wordt bedreigd. Gelukkig zegt het Petit Journal, zijn wij nog zoover niet. ■— De klachten over de aanhoudende droogte worden ook in Engeland met eiken dag luider. Het gras verdroogt, zoodat het aan voeder voor het vee begint te ontbreken en veel vee moet worden geslacht. Overigens komen de berichten daarin overeen dat op goed gelegen gronden de wasdom van het teveldstaande wel zeer door de droogte wordt tegengehouden, maar dat daarom nog niet alles verloren is. De heer A. de Bruyn, fabrikant van beetwortelsuiker te Zevenbergen, heeft een geschrift in het licht gegeven over de suikerbelasting hier te lande, waarin hij het gewicht van de suikerindustrie doet uitkomen en o. a. wijst op de verlaging der suikerrechten in Engeland, die hij van overwegend belang voor den handel in dit land acht. De schrijver stelt in het licht den omvang van de beetwortelsuiker, waarvan de oogst in Europa bedroeg: in 1865/66 650 millioen KG., in 1867/68 635 en in 1869/70 minstens 770 millioen KG., waarvan in Nederland; in 1865/66 5 millioen, in 1867/68 millioen en in 1869/70 12|- millioen KG. 110 Boekhandel van W. E. J. TJEENK WILLINK, te Zwolle. MAANDBLAD VOOR DEN NEDERLANDSCHEN LANDBOUWER. 18 70. N°. 7. VERBETERD TUINBANKJE VAN WHITÏLESEY. Door A. H. Valk Jz., Fabriekant in artificiëele werktuigen te Delft, leverancier aan het Loo van Z. M. den Koning, Een mijner geëerde begunstigers (een voornaam persoon) liet mij eenigen tijd geleden ontbieden, en gaf mij N°, 12 der Landbouw-Courant van 1865, waar o. a. voorkomt: Bankje van Whittlesey, met 2 fig., hetwelk men hier verbeterd afgebeeld ziet. ZEd. gelastte mij vier zulke bankjes te maken, en raadde mij aan hetzelve in te voeren, hetgeen ik eerst (volgens de gegeven teekening) later zooals men hier afgebeeld ziet, in vele provinciën des rijks gedaan heb. ïeregt meldt Dr. L. Mulder Maandbl. 7 VERBETERD TÜINBANKJE VAN WHITTLESEY. der Maatschappij van Nijverheid, Departement Delft, voorkomende inde Landhouw-Courant van 14 April en de Éelftsche Courant van 25 Maart j.l. Zulk een voorwerp wordt door mij goed afgewerkt geleverd (gecreosoteerd) met inbegrip der riemen voor f 2.50. OVER BLAAÏÏWE MELK EN DOOR DERZELYER GEBRUIK VEROORZAAKTE ONGESTELDHEDEN BIJ DEN MENSCH. Door Dr. O. Bauee. Professor Moslek te Greifswald, nam voor eenige jaren te Giessen waar, dat ineen en hetzelfde huisgezin eene moeder met hare drie kinderen door maagontsteking aangetast werden, zeer kort na het gebruik van dikke melk. De vader, die aan den maaltijd geen deelgenomen had, bleef gezond, en twee jongere kinderen, die slechts weinig melk kregen, ondervonden slechts geringe storingen. De vrouw, die de bovenste laag der melk gegeten had, werd het hevigst ongesteld. Na verloop van verscheidene dagen had er echter eene volkomene genezing plaats. De vrouw deelde mede, dat die melk een eigenaardig onaangenamen smaak had en er zich op de melk een donkerblaauw vliesje had vertoond. Ineen anderen pot met dezelfde melk viel een 3'" dik donkerblaauw vlies in het oog, even als eene ligtblaauwe kleur der geheele melk. Door het mikroskoop toonde Professor Moslek in het blaauwe vlies tallooze gedeeltelijk blaauw gekleurde zwammen aan. Zoo als bekend is, oefent het gebruiken van sommige planten niet alleen op den smaak, maar ook op de kleur der melk invloed uit. Koewortels, Caltha palustris, saffraan en rhabarber zouden haar geel kleuren. Na het innemen van 2 grammen rhabarber, is reeds eenige uren later de eigenaardige roode kleuring van chrysophanzuur waargenomen. *“ Meekrap, Calium en Opuntia, gelijke soorten, zouden de melk rood maken, en dit zou minder bij de melk dan bij de boter merkbaar zijn. Myosotis palustris, Folygonum aviculare en fagopyrum, Mercurialis perennis en annua, esparsette, Anthusa officinalis, Egwisetum enz. zouden haar blaauw kleuren. Hiervan onderscheidde zich echter de door Prof. Moslek waargenomen blaauwe kleur der melk daardoor, dat zij zich eerst, nadat de melk eenige dagen gestaan had, inde gedaante vaneen de oppervlakte der melk bedekkend blaauw laagje vertoonde. Voorts bleek het, dat het blaauwworden der melk zich in 7* 99 OVER BLAAUWE MELK. den omtrek van Giessen reeds meermalen voorgedaan had ten gevolge van slecht voeder, vooral van zekere kruiden, die te gelijkertijd doorloop bij het vee teweeg brengen. Eens was ook blaauwworden der melk waargenomen na het gebruik van voeder, dat onmiddelijk boven den koestal gelegen had en door zijne uitwasemingen vochtig geworden en bedorven was. Zoodra dit voeder door ander vervangen en een mengsel van alsem, duizendguldenkruid en azijn ingegeven was, hield onmiddelijk het blaauwworden der melk op. Nasporingen bij de leveranciers der bedoelde melk bewezen, dat de bewaarplaats der melk niets te wenscben overliet. In sommige melkpotten ontbrak het blaauwe vlies, ofschoon de melk evenzeer reeds 5 tot 6 dagen gestaan had. Aan de verseb gemolken melk van dezelfde koeijen was niets buitengewoons te ontdekken. I)e betrokken boer verhaalde, dat de melk eerst na 3 tot 6 dagen veranderde, dat hij inden winter nog nooit de melk blaauw had zien worden, altijd slechts inden zomer, wanneer de koeijen met groen voeder gevoederd werden en wel het menigvuldigst in natte zomers. Nadere onderzoekingen van Prof. Moslek en Prof. H. Hoefmann stelden vast, dat de blaauwe, naar indigo gelijkende kleurstof in geringe hoeveelheid overgebragt, groote hoeveelheden gewone melk na verloop van eenige dagen intensif blaauw maken kan. Het weder oefent een belangrijken invloed daarop uit. Vochtige warmte begunstigt de werking, terwijl er door veranderde omstandigheden een plotselijke stilstand plaats hebben kan. Dat het voeder der koeijen een beslissenden invloed oefent, is niet waarschijnlijk. De melkvaten blijven bij het verschijnsel buiten aanmerking. Het uitzwavelen van de bewaarplaats der melk is een zeker voorbehoedmiddel. De kleurstof bevindt zich niet uitsluitend aan de zwammen (bakteriën) der zich ontbindende melk, zij is veeleer werkelijk opgelost, maar wordt, even als vele andere kleurstoffen, door de vaste ligchamen in verschuilende hoeveelheden verzameld. Zoo komt zij ook in verbinding met de deeltjes der gestolde kaasstof voor, even als met de celwanden der zwammen, terwijl op andere plekken derzelfde melk al deze vaste voorwerpen kleurloos blijven kunnen. Ja, aan een en denzelfden zwamdraad zijn sommige cellen blaauw, andere dicht daarbij ongekleurd. Het is derhalve ontwijfelbaar, dat er telkenmale zwammen inde bedoelde blaauwe melk voorkomen; zij zijn echter van dein iedere zure melk voorkomende zwammen (melkzuurzwammen) niet te onderscheiden. De verandering inde melk, welke aanleiding tot de vorming der blaauwe kluiten geeft, is, ook volgens de ervaringen van De. gastrische ongesteldheid voorgehomen, waarvan de verschijnselen zoo weinig in ’t oogvallend waren, dat men eerst de melk van iedere koe afzonderlijk houden moest, om de zieke te ontdekken. Het eerste, wat men derhalve ter verwijdering der blaauwe melk op eene boerderij te doen heeft, bestaat in het opsporen van de daaraan schuldige koe en het afzonderlijk houden van hare melk. Wanneer dan alle vaten behoorlijk gezuiverd zijn, dan is terstond de blaauwe melk uit de groote massa verdwenen, alleen de melk der enkele koe vertoont de ontbindingswerking, door welke het ontstaan der blaauwe kleurstof veroorzaakt wordt. De maagdarmkatarh van het zieke dier kan dooreen bitter aftreksel in vereeniging met dubbel koolzure natron en een zorgvuldigen leefregel in weinige dagen weggenomen worden; Professor Erdmann heeft ontdekt, dat eiwitstoffen in anilinkleurstoffen omgezet worden door tusschenkomst van vibrio’s, bij gelegenheid van het in 1866 te Berlijn vernieuwd optreden van het beroemde „Prodigium van bloedend brood”. Betrekkelijk de blaauwe melk stelde Erdmann vast, dat de ontleding met het stollen der kaasstof begint , dat de kaasstof als de zetel en drager der kleurstof te beschouwen is, en dat ook andere eiwitstoffen in het tarwenmeel, inde aardappelen en boonen en zelfs in het vleesch dezelfde rol spelen. En Erdmann verkreeg de overtuiging, dat de vibrio’s de oorzaak van het ontstaan der kleurstof zijn. De vibrio’s met hunne verschillende vormen, die bijkans overal in menigte gevonden worden, waar eiwitachtige stoffen tot ontbinding overgaan (in holle tanden, vloeibaren stoelgang, onzuivere etter enz.) zijn echter volgens Prof. Leuckart, niettegenstaande hunne groote beweeglijkheid, stellig geene dieren, maar plantaardige, met de draadzwammen zeer naverwante w'ezens. Derhalve moeten er van buiten af zwammen inde melk komen, indien de ontbinding der eiwitligchamen in dien zin plaats hebben zal, dat een blaauwe, naar anilin gelijkende of daarmede overeenkomende kleurstof zich daarin vormt. H. Hoitmann en Eurstenberg verklaren de zwammen voor Penicillum glaucum,, hetwelk zich in iedere bewaarplaats van melk aan de muren bevindt. Opdat echter het Penicillum glaucum bovenstaande ontbinding bewerken en zoodoende aanleiding tot het ontstaan der blaauwe kleurstof geven kunne, moeten de eiwitstoffen gebrekkig gevormd zijn en derhalve mag de vroeger vermelde storing der spijsvertering en ten gevolge daarvan afwijkende ontwikkeling der ligchaamskrachten als eene verdere oorzaak van de splitsing der daaruit gevormde kaasstof beschouwd worden. De vergiftige werking der blaauwe melk is echter te begrijpelijker, nadat de kleurstof als anilin bekend is. landlieden inden omtrek van Parijs, de kunst verstaat, om van de gelegenheden gepast gebruik te maken. Het jaar 1869 was een jaar van grooten overvloed van kersen. Daar echter op den gewonen tijd van rijpheid dezer vrucht de prijs er van naauwelijks de kosten van het plukken dekte, liet men deze kersen aan de hoornen hangen, besloten ze liever aan de vogels over te laten, indien de prijs er van niet aanmerkelijk steeg. Deze voorzigtigheid is door'een dubbel gevolg bekroond: inde eerste plaats hebben de vogels deze vruchten veracht, omdat zij op dien tijd op het veld een overvloed van voedsel vonden, misschien ook omdat zij deze soort minder dan andere beminnen. Hoe dit zij, de bedoelde landlieden hebben zich, door het ongeplukt laten der kersen, ongestoord aan het drukke veldwerk in dat jaargetijde kunnen wijden en nadat het hooi en koorn binnen was, vonden zij hunne kersen in volkomen goeden staat; ze konden ze nu op hun gemak plukken, zonder stoornis van ander werk en de verkoop leverde hun nu een behoorlijk voordeel op, terwijl zij er in Julij geld op toe zouden hebben gegeven. NOBLET. [Gazette du Village.) VERYALSCHING YAN BEENDERMEEL MET OESTERSCHELPEN. Uit Berlijn worden tegenwoordig groote massa’s oesterschelpen naar den Opper-Lausits gezonden om aldaar ter vervalsching van beendermeel te dienen. Heiden op Pommeritz, heeft de oesterschelpen ontleed en gevonden, dat ze slechts 0.32 pCt. stikstof bevatten en dat de kalk daarin (55.28 pCt.) niet bijtende kalk, maar grootendeels koolzure kalk is, die veel minder krachtig op den grond werkt dan bijtende kalk. Heiden kent aan de 50 kilogr. oesterschelpen eene mestwaarde toe van 48 cents. GEMENGDE LANDBOUW-BERIGTEN. Inden loop van dezen zomer zal inde departementen Seine et Oise en Oise een internationale wedstrijd van korenmaaisters worden gehouden, uitgeschreven door de Sociétédes Agricultewrs, in vereeniging met de landbouwmaatschappijen van die departementen. De volgende prijzen zijn uitgeloofd: een van 1000 en drie ieder van 500 frs.; ouder laatsgenoemde is er een voor werklieden, die zich het meest zullen onderscheiden bij den wedstrijd : in het maken en binden van korenschoven. De aangifte moet voor 1 Juli geschieden bij den secretaris der genoemde Société, 108 GEMENGDE LANDBODW-BERIGTEN. Kue du Bac 43, te Parijs. De langdurige droogte en koude noor. den- en oostenwind hebben een zeer nadeeligeu invloed op de weilanden te Coevorden uitgeoefend. Vooral de eenigzins hooggelegene zijn bijna geheel kaal, zoo zelfs, dat de veehouders gedwongen zullen zijn, behoudens spoedige verandering, het vee op stal te brengen. De veehandel verkeert dan ook ineen zeer lustelooze stemming. Op de veemarkt, deze week hier gehouden, en die gewoonlijk dooreen groot aantal veehandelaars van heinde en verre bezocht wordt, waren nu slechts 2 kooplieden. Wanneer een warme en overvloedige regen niet spoedig verandering brengt, is de schade voor de weideboeren niet te berekenen. Te Hoornen inden omtrek heerscht groot gebrek aan water. Land en vee lijdt daaronder en niet het minst de inwoners onzer stad. Het regenwater is bijna overal uit de regenbakken opgebruikt, zoodat zich velen met welwater moeten behelpen, dat op vele plaatsen niet te gebruiken is. Voor de gevangenen en de militairen is goed gezorgd door schepen, die rivierwater aanbrengen. Het is te hopen, dat overvloedige regen hierin verbetering moge brengen. Uit de oostelijke deelen des lands ontvangen wij (12 Junij) zeer treurige berichten omtrent den vernielenden invloed der nachtvorsten, vooral die van gisteren en eergisteren. Op vele akkers is de boekweit geheel en al vernield en moet opnieuw gezaaid worden. Ook de aardappelen hebben veel geleden, terwijl men ook voor de rogge vreest, die reeds in bloei stond. Algemeen is de klacht over gebrek aan regen. Wanneer de toestand van het weder niet spoedig ten eenemale verbetert, zal 1870 een zeer ongunstig oogstjaar worden. H.B.—Omtrent den staat der veldgewassen te Groningen in het Hoogelaud (Noorderdeel dezer provincie) meldt men het volgende: Koolzaad was veel uitgezaaid; echter is zeer veel omgeploegd. Er is weinig overgebleven. De peul is lijdende doordien er insecten in zijn. Die oogst zal klein zijn. Wintergarst staat niet best en zal niet meer dan een half gewas opleveren. Kogge en Tarwe staan dun en schraal, en beloven mede geen goeden oogst. Zomergarst en Haver zijn veel uitgezaaid. Het laat gezaaide wordt door de droogte belet te ontkiemen. Kaardeboonen staan uitmuntend. Vlas staat kort en belooft daardoor minder dan verwacht werd. Aardappelen staan aanvankelijk goed, maar schijnen klein van stuk te zullen blijven. Alles verlangt naar regen. Omtrent den staat der veldgewassen in het Oldambt, verneemt men het volgende: Koolzaad meest omgeploegd. Over het geheel rekent men op een derde gedeelte vaneen gewonen oogst. Tarwe, die weinig door den winter leed, staat zeer goed. Wintergarst is weinig belovend, en heeft veel door de vorst geleden. Haver veel uitgezaaid en staat goed. Paardenboonen stonden aanvankelijk goed, maar hebben, meer dan eenig ander 109 PER NED. MUD. per 100 stuks. kpd.5OS.P-PLAATSEN. E? % £ W § g S § ë ° °s!° E? £ ”t> g § I M te) w t-j g P te-1 P ö OP O P 2 kT O H-! P «Pï i" 1' 3m 3 3 ,iS:gi-3-US ET w- g" S5 g- S p – ." ••’■ ? |. •§■s f s g gs- s g s s s § §. § s. 1 ... • p-* j*r* p Alkmaar. 8.45 6.95 5.38 3.75 8.20 9.00 12.50 25 56 Amersfoort.. 8.65 7.16 8.65 292 i no oi'oo Arnhem 9.75 7.85 6.00 4.18 8.58 *72 2.46 0.98 * Bosch. ... 9.12 7.45 7.40 4.80 1 01 Breda. 10.25 7.44 5.75 3.31 8.39 2.75 14.91 3.50 112 Broek m Wat. 80.00 Delft 1 go Dordrecht. 9.70 7.07 5.69 4.30 10.25 7.52 8.80 13.25 12.75 9.07 16.60 10.40 13.75 Gouda .... 8.91 7.00 5.25 3,50 825 1 07 95 na Groningen. 9.50 6.59 5.06 3.73 7.17 5.70 Haarlem. 8.20 6.10 4.20 Soorn 10-00 „ 5-62 4.25 12.00 12.66 4.25 ' 258109 32 75 Leeuwarden. 9.24 6.76 5.28 3.84 8.40 9.00 6.75 7.50 Maastricht. , 9.55 8.00 4.65 5.58 332 281 106 Mepjtel. 7.03 7.34 3.91 263 107 Middelburg. 8.88 11.50 950 Nijmegen... 9.40 7.73 4.24 8.40 ’ 3.35 343 pO6 Botterdam. 8.85 6.98 5.20 4.00 9.48 7.55 9.09 13.32 13.95 10.96 17.05 Steenwijk... 7.29 6.12 4.13 oco i qo Tiet 10.35 7.90 6.28 3.86 7.75 8.75 10.75 10.60 4.06 3.25 1.12 Zwolle .... 9.12 7.64 6.30 7.88 3.25 252 114 Gem. v. ’t rijk. 9.29 7.23 5.66 4.00 7.98 9.43 6.88 8.48 12.20 12.80 10.56 TÖ3 16.18 Ïk4o ÏjTtS ~2 87 Til 2717 *d. v.maand. 8.98 6.92 5.54 3.95 7.59 9.09 7.08 8.45 12.81 12.18 10.48 8.09 15.96 11.89 13.62 2.77 1.18 27.51 Verschil. 111 ADVERTENTIËN. Prijs per regel 20 Cent. Oplaag 5500 Ex... ' ; EPILEPSIE (vallende ziekte). Fr. k. QUAfSTE in Waeendoep, Westfaibn. Uitvinder en Fabriekant van het eenige echte en wereldberoemde universeel-Geneesmiddel tegen Epilepsie (vallende ziekte, epilept. krampen), bezitter van verscheiden Medailles van verdienste. Prospectus, ook uitstekende Hollandsche referenties en attesten bevattende, gratis. Brieven wéderkeerig franco. Bestellingen worden omgaande uitgevoerd. Boeke en Huidekoper TE GRONINGEN, zenden dein N°. 5 van het Maandblad afgebeelde en beschrevene LBPELD’S Boterkarnen en de Kettingeggen (op het met dit Maandblad verzonden wordende billet afgeheeld en beschreven) gratis één maand lang op beproeving uit, om iedereen in staat te stellen voor de geringe vrachtkosten deze nuttige werktuigen te leeren kennen. AD. TÖLLNER, te Schönhof bij Varel, GROOTHERTOGDOM OLDJENBUBG t Algemeen Agent voor Nederland, België en Noordwest-Duitscldand, beveelt tot een spoedige bestelling onder prompte bediening Wood’s Gras-maaimacbine aan, prijs 132 Thlr. Pr. Cl. vanaf Hamburg, met Oogst-toestel 172 Thlr. Pr. CL Zonder fout kunnen hiermede circa 9 bektaren per dag worden afgemaaid; verder Mc. Cormic’s Graan-maaimachine, prijs 243 Tblr. Pr. C*. vanaf Hamburg, werkvermogen circa i3 bektaren per dag. Attesten, getuigschriften, omschrijvingen gratis. AGENTEN worden gevraagd. HAGEL. De Nederlandsche Algemeene ] Verzekerings-Maatschappij tegen <t ZEE-, RIVIER- en HAGELSCHADE, gevestigd te TIE Ij, l verzekert alle granen, zaden, ge- i wassen, boomvruchten, broei- ( ramen enz. tegen Hagelschade en is ] de eenigste BINNENLANDSCHE blaat- ï schappij, die deze risiko’s tegen vaste ' premie ineens of zonder inleggelden overneemt. Belanghebbenden kunnen omtrent Premien en Conditiën alle mogelijke inlichtingen bekomen bij de Agenten en Correspondenten der Nederlands olie Maatschappij van Brandverzekering inde onderscheiden Gemeenten van ons Rijk. Bij W. E. J,. 31JJ&BNK WILLINK, te Zwolle, wordt uitgegeven: BEEITHMJP T, de Landman en zijn beroep. UIT HET JOCm BEWERKT DOOR E. 0. EMLAAR. In dit werkje op eene geheel nieuwe, bij uitstek boeijende manier, het geheeWbedrijf van den Landman in zijne bijzonderheden geschetst. Het beslaat 288 compres volgedrukte bladz., versierd door vele ophelderende houtsneden. De prijs is ƒ 2.70. Men vindt daarin o. a.: Waarvan de planten leven. Hoe men zijn grondbezit verdubbelen kan, zonder er een cent voor uitte geven. 1 Hoe een verstandig landbouwer zijn veld bearbeidt. Hoeveel vee een landbouwer behoort te houden. Een kapittel voor de huivrouw, of over de melkerij, enz. 