Environmental statement : 2015 results. Annex A, Brussels.
2 Waterverbruik Figuur A3: Ontwikkeling van de indicatoren van het totale jaarlijkse waterverbruik voor de EMAS-gebouwen in Brussel 600 30 n o o s r e p / 3 m 25 20 15 10 5 0 m3/persoon L/m2 2 m / l 500 400 300 200 100 0 Figuur A3 laat zien dat ook het waterverbruik aanzienlijk is teruggelopen sinds de oorspronkelijke EMAS-registra- tie in 2005, met een waarde die in 2015 slechts 43 % en 53 % bedroeg van het cijfer voor 2005, gemeten per persoon en per vierkante meter. Het waterverbruik is sinds 2011 min of meer stabiel gebleven. De toename in het waterverbruik in 2013 en 2014 was het gevolg van bouwwerkzaamheden in het Schuman-gebied, dicht bij het BERLAYMONT-gebouw. Het verbruik is in 2015 gedaald, als gevolg van de maat- regelen om water te besparen die in meerdere gebou- wen zijn ingevoerd. 4 0 0 2 5 0 0 2 6 0 0 2 7 0 0 2 8 0 0 2 9 0 0 2 0 1 0 2 1 1 0 2 2 1 0 2 3 1 0 2 4 1 0 2 5 1 0 2 6 1 0 2 In 2015 ondernomen initiatieven betreffen onder andere beter waterbeheer, de installatie van een opsporingssys- teem voor lekkage en mechanismen ter voorkoming van verlies. De voor 2016 geplande initiatieven hebben ver- dere verbeteringen tot doel, waaronder de uitvoering van ad hoc technische maatregelen in specifieke gebouwen. A4.  3 Kantoor- en offsetpapier Figuur A4: Ontwikkeling van het papierverbruik (kantoor en oﬀset) voor Brussel 0,12 90 ) t e s ﬀ o n e r o o t n a k , l a a t o t ( n o o s r e p r e p n o T 0,1 0,08 0,06 0,04 0,02 0 4 0 0 2 5 0 0 2 6 0 0 2 7 0 0 2 8 0 0 2 9 0 0 2 0 1 0 2 1 1 0 2 2 1 0 2 3 1 0 2 4 1 0 2 5 1 0 2 6 1 0 2 Totaal papler (ton/persoon) Verbruik van kantoorpapier (ton/persoon) Oﬀsetpapier (ton/persoon) Kantoorpapier vellen/persoon/dag Oﬀsetpapier (papierverspilling %) g n i l l i p s r e v % n e g a d / n e l l e V 80 70 60 50 40 30 20 10 0 In figuur A4 is te zien dat het papierver- bruik1 (kg/persoon) met meer dan 60 % is gedaald sinds 2005, met een sterke afname van het verbruik van kantoor- papier in vellen/persoon/dag in 2014. de cijfers van 2014 laten alleen al een afname van 26 % zien. Verdere besparingen door „technische” maatregelen, zoals het verla- gen van de dichtheid van het papier zullen moeilijker te realiseren zijn, en verbeterin- gen zullen steeds meer afhangen van het gedrag van gebruikers. Het streefdoel van -2 % voor 2014 werd daarom ruim gehaald. De doelstelling voor 2015 om het totale verbruik onder de drempel van 1 000 ton te brengen werd ruim overtroffen (875 in 2015 tegen 1 154 in 2013). Het verbruik van offsetpapier in de drukkerij is sinds 2006 grotendeels gelijk gebleven. De waarde voor „chutes de papier”, ingevoerd in 2010 als een indicator voor papierverspilling, bleef in 2015 rond de 1 % liggen. Het ver- bruik van offsetpapier zal waarschijnlijk echter stijgen naar aanleiding van de toegenomen interesse van de dien- sten van de Commissie in de diensten van drukkerijen. 1 Historische cijfers voor al het Commissiepersoneel.  A8 De volgende maatregelen werden in 2015 genomen (en sinds 2012 voortgezet) om het verbruik van offset- papier te verminderen: i) verhoging van het bewustzijn omtrent de hoeveelheden papier die op de afdelingen worden gebruikt om af te drukken; ii) meer gebruik van milieuvriendelijk papier: in 2015 werd 5 % gerecycled papier gebruikt; in 2016 zal dit percentage worden verhoogd naar 10 %; iii) constante bevordering van het gebruik van een standaard afdrukopmaak door de diensten van de Com- missie, waardoor minder papier wordt gebruikt. A5 Luchtemissies en de koolstofvoetafdruk verminderen A5. 1 CO2-emissies van gebouwen a) Gebouwen (energieverbruik) In figuur A5 hieronder is te zien dat de CO2-emissies sinds de initiële EMAS-registratie in 2005 aanzienlijk zijn gedaald, met een grote daling sinds het moment dat in 2009 is begonnen met het afnemen van 95 % van de energie uit hernieuwbare bronnen (en ervan uitgaande dat hernieuwbare energie geen CO2-emissies veroorzaakt). Sinds 2011 zijn de emissies echter grotendeels gelijk gebleven, wat overeenkomt met figuren A1 en A2 waarin is te zien dat het gasverbruik per persoon en per vierkante meter slechts licht is afgenomen in deze periode. Figuur A5: Ontwikkeling van de jaarlijkse CO2-emissies als gevolgvan energieverbruikin de EMAS-gebouwen in Brussel 6,0 100 5,0 " n o o s r e p / 2 O C n o T " 4,0 3,0 2,0 1,0 0,0 Ton CO2/persoon kgCO2/m2 2 m / 2 O C g K 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2 000 1 800 1 600 1 400 1 200 1 000 800 600 400 200 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 b) Gebouwen — andere broeikasgassen (koelmiddelen) Figuur A6: Verlies van koelmiddelen in de EMAS-gebouwen in Brussel (kg) 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 OIB heeft de totale hoeveelheid koelmiddelen in technische installaties gemonitord (met uitzondering van de catering), alsmede de verliezen sinds 2005. In figuur A6 is te zien dat de totale verliezen zijn gedaald naar 409 kg in 2014 en 417 kg in 2015 (van meer dan 1 000 kg in 2005). Elke kilogram verloren koelmiddel kan gelijkstaan aan 1 000 tot 5 000 kg CO2 (CO2-equivalent). Voor 2013 werd alleen gerapporteerd over het verlies van R22, het- geen verklaart dat het verlies van koelmiddelen uitgedrukt in CO2-equivalent in 2013 licht steeg.  Een doelstelling voor 2014-2015 was om vast te stellen welke stoffen verantwoordelijk zijn voor verliezen (naast R22), zodat hun CO2-equivalent kan worden bepaald. Er bestaat al sinds 2011 een goedgekeurd actieplan om bepaalde HFK’s- en HCFK-installaties als volgt geleidelijk uit te bannen: Actieplan nr. Sinds Beschrijving van de maatregelen 32 2014 2015 Geleidelijke verwijdering van installaties met HCFK (met inbegrip van R22) en HFK (fluorkoolwaterstoffen; R134a, R404a, R407c, R410a, R417a) Starten van een analyse naar de verwijdering, uiterlijk 2020, van alle andere koelmiddelen (anders dan degene die eind 2014 zijn verwijderd) die een aanzienlijk potentieel voor klimaatopwarming hebben. Vooruitgang in 2015 Verwachtingen voor 2016, einddatum R22 verwijderd uit alle technische installaties. In gebouwen C158 en CHAR moeten in 2016 nog twee splits worden verwijderd. Implementeren van diagnostische controles voor koelinstallaties. Verwijderen of vervangen van twee splits die nog steeds R22 bevatten. A9 De prestaties in 2014 voldeden aan de verwachtingen en alle installaties met R22 werden naar plan geleidelijk ver- wijderd vóór januari 2015. Zij werden vervangen door een nieuwe installatie die gebruikmaakt van een ander gas (operatie „Lift & Drop”) of de R22 werd verwijderd en vervangen door een nieuw gas (operatie „Retrofit”). Een ander initiatief dat in 2015 werd ondernomen met betrekking tot de emissies van gebouwen was de voorbereiding van vol- ledigere rapportages over de overgebleven pertinente parameters die zijn vereist op grond van de EMAS-verordening. A5. 2 CO2-emissies van voertuigen (indicator 2c) a) Wagenpark van de Commissie Brussel exploiteert een wagenpark van 117 gehuurde auto’s, dat de afgelopen jaren kleiner is geworden. In figuur A7 is te zien hoe emissies van voertuigen en het gemiddelde gebruik van voertuigen zich hebben ontwikkeld. ) m k / 2 O C g ( n e g i u t r e o v s e i s s i m E 250 150 100 200 300 20 000 25 000 15 000 Figuur A7: CO2-emissies voertuigen en gebruik wagenpark gCO2/km (fabrikant) gCO2/km (daadweikelijk) km/voertuig Figuur A7 laat zien dat OIB voertuig- emissies van het wagenpark (gemeten als gCO2/km, aan de hand van de technische specificaties van de fabrikant) sinds 2005 met bijna 40 % heeft teruggebracht door efficiëntere auto’s te kopen of te leasen. De werkelijke gCO2/km-emissies, gemeten aan de hand van gegevens over het brandstof- verbruik (procedure in 2015 bijgewerkt), zijn tussen 2011 en 2015 met ongeveer 7 % gedaald.  Bij voertuigen is er sprake van een gemiddelde van 21 172 km per jaar, wat erop wijst dat het kleinere aantal voertuigen intensiever wordt gebruikt, aan- gezien dit cijfer in 2012 16 494 km was. In 2015 ondernomen initiatieven omvat- ten een systematische vervanging van voertuigen in het wagenpark van de Commissie die aan het einde zijn van hun levensduur door milieuvriendelijkere modellen met kenmerken als een lager motorvermogen, hybride tech- nologie of elektrische motoren, en door chauffeurs van de Commissie een opleiding ecologisch rijden aan te bie- den. Sinds 2015 neemt OIB het „ecoscore”-label voor auto’s op in het beheer van zijn wagenpark en wordt hierin geadviseerd door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. g i u t r e o v / m k e d d m e G 10 000 5 000 2008 2005 2012 2007 2011 2009 2014 2013 2015 2010 2006 50 0 i l b) Dienstreizen en lokaal vervoer voor werk (met uitzondering van het wagenpark van de Commissie) Er waren in 2014 en 2015 geen specifieke streefwaarden op locatieniveau, noch door het management goedge- keurde actieplannen ter vermindering van de CO2-emissies door dienstreizen. Lopende initiatieven die in 2015 op Commissieniveau werden uitgevoerd om het personeel aan te moedigen minder energie-intensieve alternatief te overwegen voor dienstreizen waren onder andere: i) evaluatie van het gebruik van videoconferenties binnen de Commissie; ii) bevordering van het gebruik van videoconferenties binnen de DG’s en het opstellen van maandelijkse rapporten over het gebruik ervan; Figuur A8: Ritten met de ﬁets van de Commissie, 2012-2015 2012 2013 2014 2015 Januari Februari M aart April M ei Juni Juli Augustus Septe m ber Oktober Nove m ber Dece m ber 3 000 2 500 2 000 1 500 1 000 500 A10 iii) aanhoudende bevordering van het gebruik van dienstfietsen; en iv) het blijven verstrekken van kaartjes voor het openbaar vervoer in Brussel. Het aantal ritten dat met dienstfietsen is uitgevoerd om interne of externe verga- deringen in Brussel bij te wonen, wordt in figuur A8 weergegeven. De totaalcijfers tonen aan dat er elk jaar bijna 20 000 ritten met de fietsen van de Commissie worden gemaakt.  c) Woon-werkverkeer In 2015 werden onder andere de volgende initiatieven op het gebied van woon-werkverkeer uitgevoerd: i) aanhoudende financiële steun voor abonnementen voor het openbaar vervoer voor personeel, in plaats van een parkeerplek; ii) installatie van een fietsenstalling en douches in de gebouwen van de Commissie; iii) bevordering van de acties Bike to Work en Bike Experience van externe organisaties; iv) bevordering van carpoolen en het helpen van personeel bij het zoeken naar carpoolpartners met behulp van een specifieke intranetwebsite: v) het analyseren van opties voor gezamenlijke regelingen met lokale fietspartners als Villo, en vi) het opstellen van een nieuw meerjarig mobiliteitsplan. A5.  3 Koolstofvoetafdruk Figuur A8a: Elementen koolstofvoetafdruk (ton CO2/persoon) 1,4 1,2 1,0 0,8 0,6 0,4 0,2 0,0 2013 2014 2015 : b e g r o o v f o t s d n a r B - 1 r e e f s s g n i k r e W s a g g n d e i i l : b e g r o o v f o t s d n a r B - 1 r e e f s s g n i k r e W : b e g r o o v f o t s d n a r B - 1 r e e f s s g n i k r e W s k n a t t i u s a g l e s e d i … e d n a v k r a p n e g a W - 1 r e e f s s g n i k r e W - 2 r e e f s s g n i k r e W g n i r e v e l s t i e t i c i r t k e e e n r e t x E l i g n m r a w r e v s d a t S - 2 r e e f s s g n i k r e W l i l e d d m e o k n a v n e k k e L - 1 r e e f s s g n i k r e W : r e e k r e v s i e r k j i l : r e e k r e v s i e r k j i l t h c u l e k a Z - 3 r e e f s s g n i k r e W r o o p s e k a Z - 3 r e e f s s g n i k r e W : r e e k r e v s i e r k j i l e k a Z - 3 r e e f s s g n i k r e W r u u h o t u a : r e e k r e v s i e r k j i l e k a Z - 3 r e e f s s g n i k r e W … e r e i l u c ti r a p : r e e k r e v s i e r k j i l e k a Z - 3 r e e f s s g n i k r e W i x a tt h c u l r e e k r e v k r e w - n o o W - 3 r e e f s s g n i k r e W Figuur A8b: Elementen koolstofvoetafdruk (ton CO2) 35 000 30 000 25 000 20 000 15 000 10 000 5 000 2013 2014 2015 l : b e g r o o v f o t s d n a r B - 1 r e e f s s g n i k r e W : b e g r o o v f o t s d n a r B - 1 r e e f s s g n i k r e W : b e g r o o v f o t s d n a r B - 1 r e e f s s g n i k r e W … e d n a v k r a p n e g a W - 1 r e e f s s g n i k r e W i l e d d m e o k n a v n e k k e L - 1 r e e f s s g n i k r e W - 2 r e e f s s g n i k r e W g n i r e v e l s t i e t i c i r t k e e e n r e t x E l i g n m r a w r e v s d a t S - 2 r e e f s s g n i k r e W : r e e k r e v s i e r k j i l e k a Z - 3 r e e f s s g n i k r e W : r e e k r e v s i e r k j i l e k a Z - 3 r e e f s s g n i k r e W t h c u l r o o p s : r e e k r e v s i e r k j i l e k a Z - 3 r e e f s s g n i k r e W r u u h o t u a … e r e i l u c ti r a p i x a tt h c u l : r e e k r e v s i e r k j i l e k a Z - 3 r e e f s s g n i k r e W : r e e k r e v s i e r k j i l e k a Z - 3 r e e f s s g n i k r e W r e e k r e v k r e w - n o o W - 3 r e e f s s g n i k r e W s a g g n d e i i l s k n a t t i u s a g l e s e d i Tabel A3: Bijdragen aan de koolstofvoetafdruk (ton CO2/persoon en % van totaal) voor componenten die boven de 1 % uitkomen Ton CO2/p % van totaal 2013 2014 2015 2013 2014 2015 Totaal gemeten koolstofvoetafdruk 2,45 waarvan leidinggas voor gebouwen waarvan diesel voor gebouwen waarvan lekken van koelmiddel waarvan elektriciteit voor gebouwen waarvan zakelijke reisverkeer (lucht) waarvan woon-werkverkeer Som van de componenten 0,66 0,02 0,03 0,06 1,21 0,41 1,98 2,14 0,56 0,03 0,03 0,06 1,04 0,38 1,71 1,95 0,56 0,03 0,03 0,06 0,83 0,38 1,51 100 27,0 0,8 1,4 2,3 49,4 16,8 97,7 100 25,9 1,2 1,6 2,8 48,4 17,7 97,6 100 28,5 1,4 1,7 3,1 42,6 19,5 96,7 Noot: De gegevens voor woon-werkverkeer voor 2015 zijn gebaseerd op die van 2014 (er is in 2015 geen nieuw onderzoek naar woon- werkverkeer uitgevoerd) De factoren die bijdragen aan de koolstofvoetafdruk en zijn opgenomen in tabel A3, zijn goed voor bijna 95 % van het totaal. Het gasverbruik voor de verwarming van gebouwen heeft de op een na hoogste waarde, net iets hoger dan de emissies die naar schatting worden veroorzaakt door woon-werkverkeer, al wordt de helft van de A11 geschatte emissies veroorzaakt door vliegreizen. Emissies die afkomstig zijn van elektriciteitsverbruik zijn erg laag, omdat 95 % van de elektriciteit uit hernieuwbare bronnen komt. A5. 4 Totaal emissies van andere luchtvervuilende stoffen (S02, NO2, PM) Brussel is een van de Europese steden waar luchtvervuiling een groot probleem is, en België een van de Euro- pese landen die op de controlelijst van de Commissie staan wegens naleving van de richtlijn luchtkwaliteit 2010. Met meer dan 60 gebouwen die elk over het algemeen twee of drie ketels hebben, en een wagenpark van onge- veer 120 voertuigen, waarvan de meeste op diesel rijden, moet de Commissie ervoor zorgen dat zij niet onnodig aan dit probleem bijdraagt. Deze verontreinigende stoffen komen meestal vrij als verbrandingsproducten. Ketels en voertuigmotoren zijn dus mogelijk een bron. Om de verbeterde rapportage over deze luchtvervuilende stoffen te ontwikkelen, begon het OIB in 2013 gegevens te verzamelen. Omdat de verbranding van aardgas tot minder luchtvervuiling leidt dan die van olie, is de Commissie geleidelijk aan gestopt met verwarming op basis van olie en gebruikt momenteel nog slechts één gebouw (L-86) olie. Vervanging door een gasinstallatie staat voor 2017 in de planning. A6 Verbetering afvalbeheer en -scheiding Figuur A9: Ontwikkeling van de totale hoeveelheid niet-gevaarlijk afval in Brussel (kg/persoon) (Oxfam-contract non-AEEA) Glas Organisch PMC Papier en karton Ongescheiden afval 350 300 250 200 150 100 50 0 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 A6. 1 Niet-gevaarlijk afval Figuur A9 geeft aan dat de afvalproductie2 per persoon sinds 2005 met bijna een derde is verminderd. Onge- scheiden afval en papier/karton vormen een groot aandeel. Vanaf 2014 omvatten de gegevens het gewicht van het kantoormeubilair dat door Oxfam wordt opgehaald in het kader van een contract dat ook wordt gebruikt voor de verwijdering van verouderde IT-apparatuur. Het streefdoel voor 2015 was om niet meer niet-gevaarlijk afval te produceren dan in 2014. De resultaten laten echter een vermindering van 7 % in kg/persoon zien, die met name het gevolg is van een daling van 15 % in papier- en kartonafval en van 7 % in organisch afval. OIB is eind 2015 begonnen met de voorbereidingen van een nieuwe oproep tot inschrijvingen voor afvalbeheer.  De beginselen van de circulaire economie zullen zo veel mogelijk worden geïntegreerd in het nieuwe contract. Andere in 2015 genomen initiatieven zijn: i) verbetering van de selectieve scheiding van afval door gebruik te maken van afvalscheidingsbakken op de terreinen en gebouwen voor openbaar gebruik; ii) onderzoeken van manieren om vervoersafstanden te verkorten ter vermindering van het milieueffect van voertuigen voor personeel dat zich bezighoudt met vervoer van afval; iii) bevordering van de invoering van open ruimten; en iv) vermindering van het aantal individuele vuilnisbakken. 2 Historische cijfers voor al het Commissiepersoneel. A12 A6. 2 Gecontroleerd afval De productie van gevaarlijk afval per persoon vertegenwoordigt 2,5 % van het totale afval. Voor het eerst sinds 2014 zijn gegevens van DG DIGIT over het gewicht van IT-materiaal dat door Oxfam is ingezameld voor recycling en hergebruik, opgenomen in de gegevens over gevaarlijk afval, en de gegevensreeksen zijn geëxtrapoleerd naar 2006. De gegevens voor 2015 laten ten opzichte van het jaar ervoor een vermindering van 5 % zien van de hoe- veelheid ingezameld IT-materiaal en van 13,7 % voor de hele categorie. Figuur A10: Ontwikkeling van de totale hoeveelheid gevaarlijk afval in Brussel (kg/persoon) 8,0 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 0,0 (Oxfam-contract AEEA20 01 35) Divers chemisch afval Minerale olie Olie en vet Cartridges Verf -toner Chemical batteries Chemical-ﬁxer- developing agents Microﬁches 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 A6. 3 Afvalscheiding OIB streeft naar maximale afvalscheiding in potentieel nuttige stromen, en een minimale hoeveelheid ongeschei- den „gewoon” afval. In tabel A4 is te zien dat het percentage van het totale afval dat over het algemeen wordt gescheiden, fluctueert tussen de 54 en 58 %. In 2015 was het resultaat 55 %, en hiermee werd de doelstelling voor 2018 van 55 % reeds gerealiseerd. Tabel A4: Percentage afval dat bij de Commissie in Brussel wordt gescheiden Percentage gescheiden afval 53,9 57,9 56,9 54,4 55,5 57,1 57,5 58,2 56,2 58,6 55,0 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 A7 Bescherming biodiversiteit Brussel is in 2013 begonnen met het verzamelen van gegevens voor deze indicator. Er was geen specifiek streef- doel voor 2015, gezien de stedelijke aard van de locatie.  OIB streeft in het algemeen echter naar een voortdu- rende verbetering van milieueffecten in de gebouwensector, onder andere door maatregelen te treffen die direct of indirect bijdragen aan de bescherming van de biodiversiteit, waaronder: i) integratie en beheer van groene zones in de gebouwen; ii) beheer van een groen park op de locatie Overijse, met een oppervlakte van 13 000 m², iii) invoering van infrastructuurmaatregelen als groene daken in bouwprojecten zoals in Overijse (dak 1 800 m²); iv) het kiezen voor groene overheidsopdrachten voor goederen en diensten: (bijvoorbeeld indien mogelijk milieuoverwegingen meenemen bij de selectie van bouwmaterialen); en v) invoering van de BREEAM-beoordeling in recente projecten (ORBAN-gebouw: BREEAM-certificaat „Very Good”; L-15-gebouw BREEAM-certificaat „In-Use”). A13 A8 Groene overheidsopdrachten A8. 1 Opnemen groene overheidsopdrachten in aanbestedingen OIB beoogt de beginselen voor „groene” overheidsopdrachten op te nemen in contracten met een waarde van meer dan 60 000 EUR en heeft het aantal contracten met dergelijke criteria de afgelopen jaren uitgebreid. Het streven was om de criteria in alle relevante contracten van meer dan 60 000 EUR op te nemen en dit is in 2015 gelukt. Zoals wordt aangegeven in het actieplan hieronder, geldt hetzelfde streven voor 2016. In 2015 werd het algemene kader voor aanbestedingsprojecten van OIB herzien. Momenteel wordt de procedure voor groene over- heidsopdrachten geactualiseerd. Actieplan nr. Sinds Beschrijving (en referentie) 54 2012 Opneming van criteria voor groene overheidsopdrachten in aanbestedingen en technische specificaties Vooruitgang in 2015 Verwachtingen voor 2016, einddatum Lopend Systematische uitvoering A9 Aantonen dat de wetgeving wordt nageleefd A9. 1 Preventie en risicobeheer OIB legt statistische gegevens vast met betrekking tot bevindingen van gebouwencontroles en gezondheids-, veiligheids- en milieu-inspecties. Deze controles en inspecties zijn gebaseerd op vergunningen en wettelijke ver- eisten voor elk gebouw en elke technische installatie. In 2015 waren er meer dan 2 400 rapporten, waarin het percentage kleine en grote gevallen van non-conformiteit respectievelijk 53 en 4 % bedroeg. Geen van de grootste gevallen van non-conformiteit die in 2015 aan de hand van geïntegreerde controles bij OIB werden opgemerkt, had betrekking op EMAS. Een belangrijk initiatief dat in 2015 werd uitgevoerd, was de invoering van nieuwe technische controles in de milieubeheersystemen. Het ging hierbij onder andere om de vol- gende controles: i) het testen van ketelinstallaties die ouder dan 15 jaar waren — in overeenstemming met de richtlijn betreffende de energieprestatie van gebouwen (ref.  6D) en regionale wetgeving; ii) de periodieke controle van systemen voor warmtekrachtkoppeling en verwante luchtanalyse (ref. 6G) en ii) de periodieke controle van generatoren en verwante luchtanalyse (ref. 6H). Daarnaast is een aantal eer- dere controles (ref. 6A, 6B, 7B, 7C) aangepast om beter tegemoet te komen aan milieubehoeften. Als gevolg van een gebrek aan technici in Brussel die zijn opgeleid om airconditioninginstallaties van ouder dan 15 jaar te testen, zoals de richtlijn betreffende de energieprestatie van gebouwen (ref. 6F) vereist, zullen deze testen in 2016, 2017 en 2018 worden uitgevoerd. A9. 2 Het registreren van meer gebouwen in EMAS De figuren A11 en A12 tonen de toename van het aantal gebouwen met een EMAS-registratie sinds 2005, en ook het aantal personeelsleden dat er werkzaam is. A14 Figuur A11: Ontwikkeling van het aantal gebouwen dat in het kader van EMAS is geregistreerd Figuur A12: Ontwikkeling van personeel in de EMAS-perimeter Aantal gebouwen voor EMAS-registratie Totaal aantal operationele gebouwen 70 60 50 40 30 20 10 0 Populatie: personeel in EMAS-perimeter Populatie: totaal personeel 35 000 30 000 25 000 20 000 15 000 10 000 5 000 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Het aantal gebouwen en personeelsleden in de EMAS-perimeter is sinds de eerste registratie in 2005 snel gegroeid en omvat nu alle gebouwen die in gebruik zijn. De EMAS-perimeter in Brussel omvatte in 2015 25 6983 medewerkers, een lichte toename van 0,1 % ten opzichte van 2014. Bij de eerste registratie in 2005 had EMAS betrekking op 4 033 personeelsleden. Elk gebouw dat wordt voorgesteld voor EMAS-registratie, ondergaat een systematische inspectie die door de Brusselse autoriteiten (IBGE-inspecteurs) wordt uitgevoerd om na te gaan of de wetgeving wordt nageleefd. Dit zorgt er, naast de interne audits en externe verificatie die jaarlijks plaatsvinden, voor dat de wetgeving wordt nageleefd. In 2015 zijn alle gebruikte gebouwen in Brussel (62) opgenomen in de verslagen4. Het streefdoel voor 2016 en 2017 (volgens het jaarlijkse EMAS-actieplan) is om de registratie van alle door OIB beheerde gebouwen af te ronden, hierbij rekening houdend met het feit dat de portefeuille constant aan verandering onderhevig is. Actieplan nr.  Sinds Beschrijving (en referentie) Vooruitgang in 2015 Verwachtingen voor 2016, einddatum 61 2014 EMAS-registratie van alle gebouwen die worden beheerd door OIB in Brussel Afgerond/lopend Alle in gebruik zijnde gebouwen zijn in de rapporten opgenomen A9. 3 Wettelijk register Het wettelijk register voor Brussel is in 2014 en 2015 geactualiseerd. Het wordt systematisch onder alle OIB-dien- sten verspreid en vergroot het milieubewustzijn onder EMAS-actoren. A10 Interne communicatie en opleiding OIB gebruikt twee op intranet gebaseerde bronnen voor communicatie: OIBnet en OIB Concrete. In 2015, werden er 18 artikelen over EMAS gepubliceerd op OIBnet en 13 op OIB Concrete. De belangrijkste thema’s waren papier- loos documentbeheer, mobiliteit en energie. A10. 1 Campagne duurzame mobiliteit Tijdens de Europese Mobiliteitsweek (16 tot en met 22 september 2015), organiseerde OIB: a) technische con- troles van fietsen op vier verschillende locaties; b) fietstrainingen tijdens de lunch en begeleide tochten vanaf vier verschillende Commissiegebouwen, die ongeveer 70 deelnemers aantrokken; c) lunchpakketten (sandwich en een fles water) voor deelnemers aan de fietstocht, d) informatiestands over mobiliteit, waarin Commissieperso- neel advies kon krijgen en acties als het „Bike to Work”-initiatief voor EC-personeel en het regionale carpoolplat- form werden gepromoot. 3 4 Gemiddeld aantal personen dat in EMAS-gebouwen werkt, met een administratief adres, alle statussen, intern en extern (basisbron COMREF). Gebouwen die niet in gebruik waren en in 2014 niet in EMAS zaten, waren Overijse (interinstitutionele sportvoorziening die momenteel wordt gerenoveerd) en Palmerston (voormalige crèche). Palmerston was het enige Commissiegebouw dat in 2015 niet werd opgenomen in de EMAS-perimeter. Dit gebouw wordt niet gebruikt en is in afwachting van sloop. A15 De EU Mobiliteitsweek 2015 bood personeel ook de mogelijkheid na te denken over hun dagelijkse vervoers- gewoonten en woon-werkverkeer en zo mogelijk te kiezen voor „groenere” alternatieven die mogelijk sneller, gemakkelijker en goedkoper zijn (en daarnaast gezonder zijn en een minder negatieve invloed op het milieu heb- ben). Het Brusselse EMAS-team nam op 18 september 2015 deel aan een Alternatieve-mobiliteitsdag voor alle personeelsleden van de Commissie. Er werd tijdens dit evenement een wedstrijd gelanceerd waarin de meest ori- ginele foto’s en video’s over alternatieve vervoerswijzen prijzen konden winnen. A10. 2 Campagne voor energiebesparing OIB heeft met steun van de DG’s en het EMAS-netwerk voor het zevende achtereenvolgende jaar de actie Ein- dejaars-energiebesparing georganiseerd. Dit initiatief resulteerde in de sluiting van 33 gebouwen, 53 % van het totaal, tussen 24 december 2014 en 3 januari 2015.  Deze maatregelen, die werden genomen toen bijna 97 % van het personeel afwezig was, hebben geleid tot besparingen van 5,2 % in elektriciteitsverbruik, 13,9 % in gas- verbruik en 23,1 % in waterverbruik ten opzichte van een gewone decembermaand. Er werd hierdoor 131 000 EUR bespaard. OIB nam ook deel aan de symbolische actie van de Commissie genaamd Earth Hour. Personeel werd aangemoe- digd de lichten op 28 maart om 20:30 uur gedurende een uur te doven. Als ze niet op hun werk waren, konden ze dit thuis doen. A10. 3 Andere specifieke acties op de locatie Figuur A13: Ontwikkeling van training op de locaties Aantal verschillende aangeboden opleidingen Begunstigden als % van het personeel Aantal begunstigden van opleidingen 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 t ﬁ e n e b o h w ﬀ a t s f o % d n a s g n n a r t i i f o r e b m u N 2010 2011 2012 2013 2014 2015 A11 Transparante dialoog met externe partners 2 500 2 000 1 500 1 000 500 s e i r a i c ﬁ e n e b f o r e b m u N Alle parameters die verband houden met locatiespecifieke, EMAS-gerela- teerde opleidingen zijn afgenomen, grotendeels als gevolg van de inkrimping van speciaal EMAS-per- soneel, zoals te zien is in figuur A13. Er waren in 2014 drie specifieke opleidingspakketten beschikbaar, en het streefdoel voor 2016 is om dit aantal te handhaven. OIB communiceert met personeel in Brussel via het jaarlijkse manage- mentplan en regelmatige interne communicatie. De open dag 2014 van de EU werd op 9 mei 2014 in Berlaymont gehou- den als onderdeel van de open dag van de EU-instellingen voor het alge- mene publiek. In de Commissie waren informatie-affiches over EMAS opgehangen. Meer in het bijzonder heeft OIB een poster over EMAS-resul- taten in 2013 ontworpen. Ongeveer 25 000 mensen bezochten de open dag in het Berlaymontgebouw. HR COORD en OIB namen deel aan verschillende lokale en regionale con- ferenties en bijeenkomsten, zoals de regionale en federale EMAS-net- werkbijeenkomsten in Brussel. OIB voert regelmatig een dialoog met nationale en regionale milieuautori- teiten om beste praktijken te delen en mogelijke synergieën te ontdekken.  A16 A12 Kosten en besparingen van EMAS Tabel A5: Administratieve kosten EMAS en energiekosten voor kantoorgebouwen in het EMAS-gebied Parameter 2005 (1) 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Totaal personeel (EMAS-kantoorgebouwen) 4 033 5 238 5 702 10 393 13 014 15 527 17 586 20 663 26 336 25 667 25 698 Totaal personeel (Commissie) 21 203 22 635 23 760 24 936 24 937 25 750 26 305 28 681 26 499 26 007 26 155 Administratieve kosten EMAS (EUR/personeel) Totale energiekosten voor EMAS-kantoorgebouwen (EUR) Totale energiekosten voor alle Commissiegebouwen (2) (EUR) Totale energiekosten voor EMAS-kantoorgebouwen per persoon (EUR/persoon) 4. 60 4. 98 5. 08 5. 12 4 890 160 5 208 710 4 811 358 9 983 417 8 250 799 9 672 907 10 189 417 11 372 153 14 242 833 13 852 477 13 344 861 25 709 412 22 507 934 20 048 308 23 953 285 15 809 911 16 041 563 15 241 249 15 784 964 14 330 986 14 035 975 13 582 444 1 213 994 844 961 634 623 579 550 541 540 519 Elektriciteit (EUR/persoon) Gas (EUR/persoon) Brandstof (EUR/persoon) 889 307 16 670 309 14 576 251 17 737 214 9 456 171 8 465 150 8 452 122 5 415 130 5 401 135 5 420 113 7 388 129 3 Toelichting (1) Eenheidskosten: Verondersteld dat 2005 gelijk is aan 2006, 2008 wordt nog geanalyseerd (2) Verondersteld dat niet-EMAS-gebieden ongeveer dezelfde energiekosten hebben als het EMAS-gebied In tabel A5 is te zien dat de directe administratieve kosten van de uitvoering van EMAS in Brussel (specifiek de coördinatie OIB-EMAS — zonder de centrale coördinatie van DG HR en het EMAS-correspondentennetwerk bij de verschillende DG’s en diensten) nog steeds rond de 5 euro per persoon liggen. De energiekosten per persoon daalden van 540 EUR in 2014 naar 519 EUR in 2015 en bedragen minder dan de helft van de waarde van 2005. Deze cijfers wijzen erop dat de energiekosten voor de Brusselse gebouwen bijna zijn gehalveerd naar net iets meer dan 13 miljoen EUR. De kosten van het elektriciteitsverbruik zijn met 10 % gedaald, maar die van gas zijn ten opzichte van 2015 licht gestegen. De uitgaven per persoon die verband houden met andere hulpbronnen zijn veel bescheidener dan die van het energieverbruik in gebouwen.  Recente gegevens onthullen de volgende kosten per persoon:  het waterverbruik nam af van 43 EUR in 2014 tot 41 EUR in 2015;  het totale papierverbruik bleef stabiel met net iets minder dan 25 EUR; en  de algemene verwijdering van afval kostte in 2015 rond de 35 EUR/persoon en de kosten voor verwijde- ring van gecontroleerd afval bedroegen ongeveer een tiende van dit bedrag.  A17 0 7 2 7 6 0 1 2 7 3 5 7 0 1 3 8 1 3 3 0 1 8 2 0 0 2 8 8 3 0 1 2 7 8 2 2 3 3 6 5 8 2 3 3 5 2 6 5 6 4 4 4 2 3 2 7 2 7 5 5 7 5 2 6 6 1 6 0 2 - S A M E n i e t k a l v r e p p o e r a b k i u r B 8 9 6 5 2 5 5 1 6 2 7 6 6 5 2 7 0 0 6 2 6 3 3 6 2 9 9 4 6 2 2 6 2 6 2 6 2 6 9 5 9 5 3 6 6 0 2 1 8 6 8 2 4 5 6 8 5 7 1 5 0 3 6 2 8 4 7 2 5 5 1 0 5 7 5 2 2 4 4 1 0 3 1 7 3 9 4 2 2 3 3 9 3 0 1 6 3 9 4 2 3 2 2 0 7 5 0 6 7 3 2 5 1 8 3 2 5 5 3 6 2 2 3 1 3 0 2 1 2 l e e n o s r e p l a a t o t : l e i t a u p o P 8 r o o v n e w u o b e g l a t n a A e i t a r t s i g e r - S A M E n e w u o b e g l e e n o i t a r e p o l a t n a a l a a t o T 3 3 0 4 r e t e m i r e p - S A M E n i l e e n o s r e p : l e i t a u p o P s i s a b — S A M E r o t a c i d n i 0 7 2 7 6 0 1 2 7 3 5 7 0 1 7 5 5 1 5 0 1 ) 2 m ( , r e t e m i r e p e l l a r o o v e t k a l v r e p p o e r a b k i u r B ) 2 m ( , n e w u o b e g n e n n o r b p l u h n a v k i u r b e g t n ë i c i f f E ) I g n i l l e t s l e o D 5 3 9 2 9 1 6 8 8 4 8 1 1 3 7 7 9 1 9 9 4 9 5 1 1 6 7 5 3 1 8 1 2 9 3 1 9 6 6 2 2 1 0 2 9 9 0 1 0 2 2 2 8 9 6 1 7 8 6 5 8 6 7 ) h W M ( , n e w u o b e g i e g r e n e e l a t o T a I 1 5 7 , 1 8 1 0 2 7 , 2 7 1 1 5 7 , 1 9 1 2 7 7 , 6 0 2 2 7 7 , 1 0 2 7 9 8 , 4 3 2 3 4 9 , 1 4 2 8 5 0 1 , 0 6 2 2 4 4 1 , 6 0 3 4 6 6 1 , 4 4 3 9 1 7 0 1 1 2 9 3 1 1 1 4 5 2 9 0 1 8 9 4 1 9 6 5 6 1 8 6 6 6 5 7 7 4 2 4 6 5 4 4 0 6 7 2 4 0 4 9 0 9 9 3 1 3 4 , 4 0 1 , 0 5 9 4 3 4 , 4 0 1 , 0 5 9 5 1 4 , 6 0 1 , 0 5 9 3 4 4 , 8 1 1 , 0 5 9 4 6 4 , 1 2 1 , 0 5 9 7 8 4 , 7 2 1 , 0 5 9 4 9 4 , 6 2 1 , 0 0 6 2 8 5 , 3 4 1 0 0 , 3 8 1 5 0 1 2 2 8 5 0 1 1 9 7 3 0 1 3 2 9 6 8 3 7 5 7 7 3 8 8 1 7 8 4 5 8 3 0 9 0 7 , 1 5 1 0 0 , 0 2 6 7 , 7 5 1 0 0 , 0 6 0 9 1 , 3 7 3 9 4 7 0 4 0 1 0 1 , 8 9 1 0 0 , 0 9 0 4 , 9 9 0 2 1 4 , 8 9 0 0 0 4 9 3 , 0 0 1 0 0 1 2 4 , 6 0 1 0 0 1 4 4 , 8 0 1 0 0 3 6 4 , 4 1 1 0 0 6 9 2 , 2 7 0 0 0 0 0 , 0 0 0 , 0 0 0 , 0 0 0 , 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 n o o s r e p / h W M ² m / h W k ) h W M ( , t i e t i c i r t k e e l e d r e v e e g l ) i n o o s r e p h W M / ² / m h W k s l a i e g r e n e e r a b w u e n r e h i n e m o n e g f a l a a t o t t e h n a v ) % ( , i e g r e n e ) h W M ( n o o s r e p h W M / ² / m h W k e r a b w u e n r e h i n e m o n e g f a n i i e g r e n e e r a b w u e n r e h i t e h n a v t s e r e d n a v x i m s t i e t i c i r t k e e l ) % ( , t e n t h c i l e d n a v t s e r n i i e g r e n e e r a b w u e n r e h i ) h W M ( , x i m s t i e t i c i r t k e e l 0 0 0 0 , 0 0 0 0 , 0 0 0 0 , 0 0 0 0 , 0 0 0 0 , 0 0 0 0 , 0 0 0 0 , 0 0 0 0 , 0 0 0 0 , 0 0 0 0 , 0 0 0 0 , n o o s r e p h W M / 2 4 6 8 0 1 2 1 6 1 9 1 3 2 7 2 9 2 1 3 3 3 5 3 7 3 9 3 1 4 3 4 5 4 7 4 5 1 0 2 4 1 0 2 3 1 0 2 2 1 0 2 1 1 0 2 0 1 0 2 9 0 0 2 8 0 0 2 7 0 0 2 6 0 0 2 5 0 0 2 n e d e h n e e n e r e t e m a r a P / g n i l l e t s l e o D l e g e R : l e s s u r B n e l l e b a t s n e v e g e G 3 1 A A18 0 , 0 5 9 0 , 0 5 9 0 , 0 5 9 0 , 0 5 9 0 , 0 5 9 0 , 0 5 9 0 , 0 0 6 3 8 1 5 0 1 2 2 8 5 0 1 1 9 7 3 0 1 3 2 9 6 8 3 7 5 7 7 3 8 8 1 7 8 4 5 8 3 9 0 4 , 9 9 5 6 3 5 5 2 2 0 , 5 5 2 , 2 1 4 , 8 9 5 0 7 5 5 2 2 0 , 5 5 2 , 8 9 7 6 7 2 0 8 4 8 7 2 4 9 3 , 0 0 1 5 3 6 4 5 1 2 0 , 5 1 2 4 , 6 0 1 5 5 7 5 4 2 2 0 , 6 1 4 4 , 8 0 1 5 3 8 0 4 3 2 0 , 6 3 6 4 , 4 1 1 5 3 8 7 3 4 2 0 , 6 6 9 2 , 2 7 0 4 9 9 6 5 2 5 4 4 0 6 7 2 4 0 4 9 0 9 9 3 9 4 7 0 4 ) h W M ( , i e g r e n e i e r a b w u e n r e h - t e n i n a v 7 9 1 , 8 4 2 8 5 , 5 3 1 9 0 7 , 8 4 1 2 6 7 , 5 5 1 0 1 0 1 , 8 9 1 n o o s r e p h W M / ² / m h W k e r i a m i r p r a a n t i e t i c i r t k e e l g n i t t e z m o ( i ) e g r e n e i e g r e n e e r i a m i r p s l a t i e t i c i r t k e e ( l ) r j / h W M — ) % ( , x i m n i t i e t i c i r t k e e l 0 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 1 0 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 1 0 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 1 0 0 0 , 0 0 0 , 0 0 , 0 0 1 n i i e g r e n e i e r a b w u e n r e h - t e n i ² / m h W k i e g r e n e e r a b w u e n r e h i l e a t o t ) % ( , t e n t h c i l t e h a v i i g n n e i z r o o v m o o r t s i e g r e n e e r a b w u e n r e h i l e a t o t , t e n t h c i l t e h a v i i g n n e i z r o o v m o o r t s ) h W M ( n o o s r e p h W M / ² / m h W k r o t a c i d n i 5 1 0 2 4 1 0 2 3 1 0 2 2 1 0 2 1 1 0 2 0 1 0 2 9 0 0 2 8 0 0 2 7 0 0 2 6 0 0 2 5 0 0 2 n e d e h n e e n e r e t e m a r a P / g n i l l e t s l e o D l e g e R 6 5 5 0 8 1 8 8 0 7 1 0 5 6 8 4 6 2 6 6 3 3 6 2 5 1 1 3 1 6 0 1 4 6 5 9 0 3 7 4 4 2 8 9 3 4 5 7 4 4 1 3 9 3 3 ) h W M ( , i g n d e i l a v i s a g ) i i 0 1 0 1 0 1 , 4 3 4 , 4 3 4 , 4 3 4 , 4 3 4 3 1 3 , 5 7 0 0 , 7 1 6 1 3 6 0 0 , 5 1 , 0 0 6 7 2 , 6 6 0 7 5 2 0 0 1 0 , 4 2 , 0 0 8 2 3 , 4 8 3 3 9 1 3 7 0 0 , 9 1 , 0 0 9 2 3 , 8 8 7 3 7 1 4 8 0 0 , 1 2 , 0 0 8 0 3 , 0 8 1 7 4 1 4 8 0 0 , 0 2 , 0 0 9 0 4 , 7 0 1 0 4 2 2 4 4 1 0 , 5 3 , 0 0 9 4 4 , 5 1 1 1 1 0 2 5 5 1 0 , 8 3 , 0 0 6 7 4 , 7 1 1 6 6 1 2 8 0 2 0 , 8 4 , 0 0 3 3 7 , 6 5 1 9 6 9 1 5 4 3 0 , 2 7 , 0 0 2 0 9 , 6 8 1 6 0 5 2 8 7 4 0 , 7 9 , 0 0 5 9 8 , 5 7 1 6 7 1 2 0 4 5 0 , , 6 0 1 0 0 n o o s r e p h W M / ² / m h W k ) h W M ( , k n a t t i u s a g ) i i i ) h W M ( , l e s e d i e d r e v e e g l ) v i n o o s r e p h W M / ² / m h W k ) h W M ( , i g n m r a w r e v s d a t s ) v i a s s a m o b — e g r e n e i e r a b w u e n r e h i ) i v ) h W M ( , e i t a c o l p o — e i t a c o l p o i e g r e n e e r a b w u e n r e h i ) i v ) h W M ( , n e l l e c e h c s ï a t l o v o t o f 9 4 1 5 3 5 5 5 7 5 9 5 1 6 3 6 5 6 7 6 8 6 9 6 1 7 3 7 5 7 1 8 3 8 5 8 7 8 3 9 9 9 ) p h W k ( , n e g o m r e v k e p i d r e e l l a t s n ï e G 1 0 1 A19 0 5 0 5 0 5 7 1 0 0 0 , 7 1 0 0 0 , 6 1 0 0 0 , 1 2 0 0 0 , 1 4 0 0 , 3 1 3 2 0 9 0 0 , 7 1 2 , 0 4 0 0 , 2 9 2 2 9 8 0 0 , 3 1 2 , 2 4 0 0 , 8 6 4 2 4 9 0 0 , 9 3 2 , 3 5 0 0 , 5 3 5 2 0 1 3 , , 9 8 3 0 2 , 9 9 0 0 2 , 0 4 5 1 2 , 7 3 9 1 2 , 1 1 1 3 3 5 , 4 9 , 0 0 , 6 4 5 4 , , 1 1 1 6 4 6 , 4 9 , 0 0 , 4 7 2 4 , , 1 1 1 6 1 8 , 4 9 , 0 0 , 9 4 7 4 , , 1 1 1 3 6 0 1 , 4 9 , 0 0 , 0 5 5 4 , 2 0 0 , 2 0 0 , 2 0 0 , 3 0 0 , n o o s r e p / h W M ² m / h W k ) 3 m ( , l e s e d i e t k i u r b e G r o o d d r e v e e g l t d r o w e d i i e g r e n e h W k l e s e d i r e t i l n é é ) 3 m ( , e n i z n e b e t k i u r b e G r o o d d r e v e e g l t d r o w e d i i e g r e n e h W k e n i z n e b r e t i l n é é ) l e e n o i t p o ( f o t s d n a r b e r e d n A / ) p h W k n a v % ( , t u p t u o l e d e t s r e d n o r e V r o t a c i d n i n o o s r e p h W M / ² / m h W k ) r j / h W M ( , s n e g a w t s n e d i r o o d t k i u r b r e v i e g r e n e e l a t o T b 1 s l a i e g r e n e i e r a b w u e n r e h - t e n i ) % ( , l a a t o t t e h n a v e g a t n e c r e p p o i e g r e n e e r a b w u e n r e h i n a v k i u r b e G l e a t o t e d n a v e g a t n e c r e p s l a e i t a c o l ) % ( , i e g r e n e 8 5 2 9 7 0 7 8 1 4 2 5 7 1 1 1 9 1 6 1 2 4 1 9 7 3 2 3 4 2 5 0 9 2 4 2 8 3 8 9 2 7 4 5 2 9 0 6 3 7 7 5 7 2 1 9 4 8 2 9 2 8 2 2 6 0 9 4 0 2 1 3 4 5 7 0 0 9 6 3 3 5 2 9 9 0 3 1 4 3 9 2 9 9 1 1 6 4 3 n e l l e v l a t n a a l a a t o T 3 5 1 7 9 4 3 7 8 7 9 8 9 6 4 8 4 8 6 9 0 1 7 0 1 6 4 3 1 1 4 1 5 2 1 0 8 1 4 1 9 7 0 5 1 4 2 3 6 1 n o o s r e p n e / l l e V 2 9 6 8 1 3 7 2 5 2 2 3 8 8 1 7 0 3 4 1 1 2 3 2 8 6 5 1 1 2 7 0 9 7 2 2 6 8 1 5 9 1 4 6 6 5 9 1 1 9 7 3 3 1 6 1 6 0 4 1 2 0 7 4 1 1 , r e t e m i r e p - S A M E n i k i u r b r e v r e t a W d 1 2 0 4 2 1 , 6 6 5 2 1 , 4 6 6 1 1 , 3 3 2 1 1 , 0 3 0 2 1 , 0 0 7 4 1 , 8 9 9 4 1 , 7 2 8 8 1 , 3 9 4 2 2 , 5 4 8 6 2 , 1 4 4 8 2 , 9 9 2 5 7 8 0 0 3 4 9 8 3 3 0 0 , 4 3 0 0 , , 0 5 7 4 1 2 , 0 5 7 4 1 2 7 9 2 0 5 1 1 3 4 0 0 , , 5 7 7 7 0 2 9 9 2 2 1 2 1 2 4 0 0 , 0 8 0 0 2 2 1 3 1 7 2 1 8 4 0 0 , 0 8 0 0 2 4 8 3 6 7 3 1 3 5 0 0 , 0 8 0 0 2 4 8 3 2 1 4 1 7 5 0 0 , 0 8 0 0 2 4 6 4 7 5 5 1 2 6 0 0 , 0 8 0 0 2 9 9 4 1 8 6 1 1 7 0 0 , 0 8 0 0 2 5 5 5 3 0 7 1 5 7 0 0 , 0 8 0 0 2 6 5 5 7 2 7 1 1 8 0 0 , 0 8 0 0 2 ) 2 m g ( / i d e h t h c i d r e p a P i g k / n e l l e V ) 3 m ( n o o s r e p / 3 m ² m / l / n o t ( i r e p a p r o o t n a k n a v k i u r b r e V ) n o o s r e p ) n o t ( i , r e p a p r o o t n a k n a v k i u r b r e V e 1 3 0 1 5 0 1 7 0 1 1 1 1 5 1 1 9 1 1 1 2 1 3 2 1 4 2 1 6 2 1 7 2 1 6 3 1 0 4 1 4 4 1 8 4 1 2 5 1 6 5 1 0 6 1 2 6 1 4 6 1 6 6 1 8 6 1 5 1 0 2 4 1 0 2 3 1 0 2 2 1 0 2 1 1 0 2 0 1 0 2 9 0 0 2 8 0 0 2 7 0 0 2 6 0 0 2 5 0 0 2 n e d e h n e e n e r e t e m a r a P / g n i l l e t s l e o D l e g e R A20 5 1 0 2 4 1 0 2 3 1 0 2 2 1 0 2 1 1 0 2 0 1 0 2 9 0 0 2 8 0 0 2 7 0 0 2 6 0 0 2 5 0 0 2 n e d e h n e e n e r e t e m a r a P / g n i l l e t s l e o D l e g e R 1 1 2 4 3 , 9 9 4 2 0 1 0 0 , 1 1 2 5 3 , 9 9 4 2 0 1 0 0 , 1 1 2 3 4 , 9 9 4 2 9 0 0 0 , 1 1 2 0 4 , 2 4 2 2 8 0 0 0 , 1 1 2 6 4 , 1 4 7 2 0 1 0 0 , 1 1 2 1 5 , 6 4 8 2 1 1 0 0 , 1 1 2 4 5 , 0 8 4 2 0 1 0 0 , 1 1 2 9 5 , 0 8 6 2 1 1 0 0 , 1 1 2 7 6 , 3 2 5 2 1 1 0 0 , 1 1 2 1 7 , 8 7 1 2 0 1 0 0 , 1 1 2 7 7 , 7 0 7 3 7 1 0 0 , / g a d n o o s r e p n e / l l e v i r e p a p r o o t n a K ) n o o s r e p / n o t ( i r e p a p t e s f f O ) n o t ( i r e p a p t e s f f o n a v k i u r b r e V f 1 r a a j r e p n e g a d k r e W r o t a c i d n i 1 4 1 8 1 7 5 4 6 1 9 9 3 9 1 6 3 0 5 1 2 0 7 1 1 4 6 3 3 1 8 1 6 1 2 1 3 5 5 2 7 9 8 8 1 4 1 5 0 2 8 3 2 9 1 e t k a a z r o o r e v i e g r e n e r o o d e l a t o T a 2 n o t ( , n e w u o b e g r o o t n a k n i s e i s s i m e n e f f o t s e d n e l i u v r e v t h c u l e r e d n a n e ) n e s s a g s a k i e o r b n a v 2 i t n e l a v u q e - O C f e i s u l c n i ( s e i s s i m e - O C n a v 2 i g n i r e d n m r e V ) I I g n i l l e t s l e o D n a v k i u r b e g t e h n a v e d n a a g t i u ) 2 O C / 9 0 0 2 8 0 s d n i s t i e t i c i r t k e l e e n e o r g 6 0 7 0 , 7 1 2 2 5 1 5 7 2 0 , 9 5 0 0 , 1 1 4 6 0 , 5 1 2 3 5 1 5 7 2 0 , 0 6 0 0 , 1 7 3 7 0 , 9 1 2 0 5 1 5 7 2 0 , 7 5 0 0 , 1 8 2 7 0 , 8 1 8 5 2 1 5 7 2 0 , 1 6 0 0 , 2 5 6 6 0 , 6 1 3 2 1 1 5 7 2 0 , 4 6 0 0 , 2 1 6 8 0 , 1 2 0 4 0 1 5 7 2 0 , 7 6 0 0 , 2 6 6 1 , 1 4 7 6 0 7 5 7 2 0 , 3 4 5 0 , 3 1 2 9 1 6 1 7 4 2 4 1 7 8 3 7 1 9 1 3 3 1 9 7 5 0 1 4 2 3 2 1 8 3 3 1 1 1 0 2 0 , 0 3 6 0 , 5 1 0 0 0 , 7 2 4 4 6 2 0 , 7 1 0 0 , 0 0 4 0 , 0 3 0 0 0 , 1 0 2 0 , 5 5 5 0 , 3 1 8 7 6 4 6 2 0 , 6 2 0 0 , 1 3 6 0 , 0 0 8 1 , 1 0 2 0 , 0 6 6 0 , 7 1 0 1 5 4 6 2 0 , 9 1 0 0 , 4 9 4 0 , 0 1 8 8 1 , 1 0 2 0 , 5 4 6 0 , 6 1 9 5 4 4 6 2 0 , 0 0 0 1 0 2 0 , 2 0 6 0 , 5 1 1 0 2 0 , 4 9 7 0 , 9 1 1 0 2 0 , 1 7 8 0 , 1 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6 4 2 , 1 6 1 3 3 , 0 7 2 9 3 , 1 8 7 7 4 , 3 9 n o o s r e p / O C n o t 2 2 ² m / O C g k 2 2 6 6 1 7 1 1 1 1 5 7 9 0 1 6 0 2 1 1 e d n a a g t i u — ) n o t 2 O C ( , t i e t i c i r t k e e l t i u ) i t c a r t n o c n e o r g r o o v s e i s s i m e n e e g n a v 5 7 2 0 , 0 6 1 , 7 3 9 0 5 9 1 0 2 0 , 5 1 9 0 , 1 2 0 0 5 7 2 0 , 5 9 1 , 1 4 5 0 0 8 1 0 2 0 , 4 0 4 1 , 9 2 0 0 5 7 2 0 , 0 1 2 , 3 4 6 9 9 8 1 0 2 0 , 7 1 7 1 , 5 3 0 0 5 7 2 0 , 8 7 2 , 4 5 0 2 8 6 1 0 2 0 , 1 9 6 1 , 3 3 0 0 / 9 0 0 2 8 0 s d n i s t i e t i c i r t k e e l h W k 1 t i u 2 O C g k n o o s r e p / 2 O C n o t ² m / 2 O C g k ) r j / n o t ( s a g g n d e i i l t i u ) i i s a g d r a a h W k 1 t i u 2 O C g k n o o s r e p / 2 O C n o t ² m / 2 O C g k ) r j / n o t ( s k n a t t i u s a g t i u ) i i i ) r j / n o t ( l e s e d i t i u ) v i l e s e d i h W k 1 t i u 2 O C g k n o o s r e p / 2 O C n o t ² m / 2 O C g k ) r j / n o t ( i g n m r a w r e v s d a t s t i u ) v n e l e d d m l e o k i i d e h l e e v e o h e l a t o T ) n o t ( 0 7 1 3 7 1 7 7 1 1 8 1 3 8 1 6 8 1 0 9 1 4 9 1 6 9 1 8 9 1 9 9 1 1 0 2 3 0 2 5 0 2 6 0 2 8 0 2 0 1 2 7 1 2 9 1 2 0 2 2 2 2 2 4 2 2 1 3 2 A21 7 1 4 0 , 1 2 8 1 3 0 0 , 1 0 0 0 , 0 0 0 , 0 0 , 9 2 1 0 9 0 2 , 6 9 6 2 , 0 0 8 0 3 4 1 , 4 4 1 1 , 0 2 3 0 2 9 3 , 4 5 2 1 , 0 6 7 1 0 7 7 1 , 5 1 1 3 0 0 0 , 0 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 , 9 0 4 0 , 2 7 8 4 3 0 0 , 1 0 0 0 , 0 0 0 , 0 0 , 9 9 0 9 0 2 , 9 6 0 2 , 2 5 6 0 3 4 1 , 2 3 9 , 1 4 6 0 2 9 3 , 3 1 5 2 , 0 1 8 1 0 7 7 1 , 4 0 2 3 0 0 0 , 0 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 4 5 0 , 4 1 9 4 3 0 0 , 1 0 0 0 , 0 8 6 4 , , 7 4 8 , 5 2 1 0 9 0 2 , 1 6 2 , 8 7 2 2 0 3 4 1 , 7 5 2 3 , 5 9 6 0 2 9 3 , 4 2 7 2 , 9 5 1 1 0 7 7 1 , 1 5 0 2 0 0 0 , 0 0 0 , , 9 5 1 1 , 5 2 8 3 4 0 0 0 , 0 0 0 0 , , 3 0 7 , 2 7 2 1 0 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 0 , 0 1 0 0 , 0 0 0 0 , 8 4 1 , 2 8 6 2 6 0 0 0 , 0 0 0 0 , 5 8 , 0 4 5 1 1 3 0 0 , 1 0 0 0 , 6 2 4 , 7 0 7 7 0 4 0 0 , 2 0 0 0 , 0 5 5 , 0 5 9 9 8 5 0 0 , 5 0 0 0 , 7 5 7 0 7 3 1 1 8 0 0 , 7 0 0 0 , 7 0 0 1 , 2 2 8 1 4 8 0 0 , 9 0 0 0 , 2 8 9 7 7 7 1 i n o o s r e p / v u q e - O C n o t 2 2 i m / v u q e - O C g k 2 ) g k ( , 2 2 R n e z e i l r e v ) i i v u q e - 2 O C t s l a ) g k ( , A 0 1 4 R n e z e i l r e v ) i i A 0 1 4 R n a v P W G i v u q e - 2 O C t s l a ) g k ( , A 4 3 1 R n e z e i l r e v ) i i i A 4 3 1 R n a v P W G i v u q e - 2 O C t s l a ) g k ( , A 4 0 4 R n e z e i l r e v ) v i A 4 0 4