None
Werkgelegenheids- en sociaal beleid: Letland heeft de belasting op arbeid verlaagd en voor 2014–2015 zijn
verdere maatregelen tot verlaging van de belasting op arbeid gepland. Letland
heeft de dekking van het actieve arbeidsmarktbeleid uitgebreid, nieuwe
maatregelen op dat gebied ontwikkeld en de instellingen voor beroepsonderwijs
en beroepsopleiding gemoderniseerd. Een garantieregeling voor jongeren is in
voorbereiding. Het eerdere besluit van Letland om het gegarandeerde
minimuminkomen te verlagen en de financiering door de centrale overheid af te
schaffen, was in strijd met de landspecifieke aanbeveling. Er wordt echter (zij
het in een traag tempo) gewerkt aan een hervorming van de sociale bijstand om
de dekking en de geschiktheid van die bijstand te verbeteren. Andere
maatregelen tegen armoede en sociale uitsluiting zijn verhoging van het
minimumloon en speciale sociale dienstverlening voor personen met een handicap
en personen die gehandicapte kinderen bijstaan. De armoede onder kinderen is
naar Europese maatstaven zeer hoog. Letland heeft op dit gebied een aantal
gezinstoeslagen in 2013 verhoogd en plant verdere verhogingen voor 2014.
 Litouwen
Overheidsfinanciën: De afgelopen drie jaar behoorde de economische groei in Litouwen tot
de hoogste in de EU, wat heeft geholpen om het begrotingstekort terug te
dringen. In 2013 is de buitensporigtekortprocedure beëindigd. Er is een
aanhoudende neerwaartse trend in het structurele tekort merkbaar, maar de
voortgang in de richting van de middellangetermijndoelstelling voldeed niet aan
de minimumeisen. De inspanningen zullen dus moeten worden opgevoerd. Er zijn
enkele maatregelen genomen op met name het gebied van de
onroerendgoedbelasting, maar grote vooruitgang op fiscaal gebied is er in
2012–2013 niet geboekt. Aangezien de belastingquote in Litouwen tot de laagste
van de EU behoort, is er ruimte voor inkomstenverhoging. De belastingherziening
van 2013 had een beperkte reikwijdte en het effect van de uitgebreide strategie
ter verbetering van de naleving van de belastingwetgeving is veeleer op de
middellange termijn te verwachten. De vaststelling van de fiscale
stabiliseringswetgeving is uitgesteld en er moeten verdere maatregelen worden
genomen om het begrotingskader te versterken. In 2011 is besloten de
pensioengerechtigde leeftijd geleidelijk te verhogen. Eind 2012 zijn
wetswijzigingen vastgesteld inzake aanvullende pensioenspaarregelingen. Er moet
echter nog wetgeving worden ingevoerd voor een bredere hervorming van het
pensioenstelsel, maar ook maatregelen om mensen langer aan het werk te houden.
 Groei en concurrentievermogen: Litouwen heeft zijn concurrentievermogen de afgelopen jaren versterkt
door de lonen duurzaam te verlagen en het vermogen te vergroten om op andere
factoren dan prijs te concurreren. Wat betreft onderzoek en innovatie en de
onderwijsprestaties is een grote inhaalslag echter mogelijk. Bovendien moet de
sterke afhankelijkheid van ingevoerde energie worden teruggedrongen door
hervormingen in de energiesector (Litouwen heeft namelijk een van de meest
energie- en koolstofintensieve economieën van de EU). Er zijn maatregelen
genomen ten aanzien van de energienetten, maar de uitvoering verloopt nog vrij
traag. Litouwen heeft, wat de energie-efficiëntie van gebouwen betreft, de
wettelijke belemmeringen voor de toekenning van specifieke leningen aan
bepaalde categorieën eigenaars weggenomen. Dat is een stap in de goede richting,
maar de concrete impact van deze maatregelen moet nog worden beoordeeld. De
overheid heeft een regelgevend kader ingesteld voor de hervorming van de
staatsbedrijven en de transparantie aanzienlijk versterkt. De uitdaging is nu
om alle onderdelen van de hervorming uit te voeren.
Werkgelegenheids- en sociaal beleid: De arbeidsmarktsituatie in Litouwen is verder verbeterd, maar de
jeugdwerkloosheid en langdurige werkloosheid blijven zorgwekkend hoog. Er is
een stijgend tekort aan geschoold personeel. De regering heeft maatregelen
genomen om de jeugdwerkloosheid aan te pakken, die enige positieve resultaten
hebben gehad. Een garantieregeling voor jongeren is in voorbereiding. De
maatregelen in het kader van het actieve arbeidsmarktbeleid zijn echter nog niet
voldoende gericht op laaggeschoolden en personen die minder dicht bij de
arbeidsmarkt staan. Leercontracten in beroepsonderwijs en ‑opleiding
worden nog onvoldoende gestimuleerd. De wetgeving inzake arbeidsbescherming
blijft restrictief: de arbeidswet is slechts in beperkte mate gewijzigd en de
impact daarvan is gering. Er zijn al hervormingen doorgevoerd om
arbeidscontracten met vaste looptijd in de particuliere sector te
liberaliseren, maar deze zijn door de beperkte periode en reikwijdte onvoldoende.
 Er is begonnen met de uitvoering van de maatregelen om de sociale bijstand in
geld te hervormen en deze beter op het doel af te stemmen. Verhoging van het
algemene minimumloon zou moeten leiden tot minder armoede onder werkenden en
kan tot vermindering van de algemene armoede leiden. De maatregelen lijken
echter onvoldoende om armoede en sociale uitsluiting te bestrijden.
Luxemburg
Overheidsfinanciën: Luxemburg heeft vooruitgang geboekt met de begrotingsconsolidatie en
komt daardoor dichter bij de verwezenlijking van de
middellangetermijndoelstelling. Er zijn echter verdere inspanningen nodig om de
houdbaarheid van de overheidsfinanciën op de lange termijn te waarborgen. Er is
een wetsontwerp uitgewerkt voor een begrotingskader voor de middellange termijn,
maar de goedkeuring daarvan heeft vertraging opgelopen. De hervorming van het
pensioenstelsel die in december 2012 is vastgesteld, kan slechts worden gezien
als een eerste stap in de richting van de houdbaarheid van de
overheidsfinanciën op de lange termijn. Er zijn aanvullende maatregelen nodig,
ook met betrekking tot langdurige zorg. Luxemburg heeft nog geen maatregelen
getroffen om de toepassing van het btw-standaardtarief uit te breiden, wat zou
bijdragen tot hogere opbrengsten uit consumptie.
Groei en concurrentievermogen: De nominale loonkosten per eenheid product zijn in Luxemburg in de
periode 2008–2012 met bijna 16 % gestegen, bijna tweemaal zo snel als in
de buurlanden. Luxemburg heeft echter slechts partiële en tijdelijke
maatregelen getroffen om het loonvormingsmechanisme te verbeteren. Er zijn
enkele inspanningen geleverd om de structuur van de economie te diversifiëren;
die is namelijk sterk afhankelijk van de financiële sector (circa 30 % van
de totale toegevoegde waarde). Er moet echter meer worden gedaan, met name om
de huidige zwakte van het Luxemburgse stelsel voor onderzoek en innovatie aan
te pakken. Dankzij recente wetgeving is de regeldruk voor professionele
diensten aanzienlijk verminderd en is de toegang voor dienstverleners vergemakkelijkt.
 Het is waarschijnlijk dat de fiscale bevoordeling van schulden in de
vennootschapswetgeving heeft bijgedragen tot de hoge schuldenlast van het
bedrijfsleven, maar er zijn geen maatregelen getroffen om dit aan te pakken.
Luxemburg ligt niet op schema wat de doelstelling voor de emissie van
broeikasgassen betreft. Er moet meer worden gedaan om de negatieve effecten van
de lage belasting op energieproducten voor het vervoer te compenseren en het
openbaar vervoer te verbeteren.
Werkgelegenheids- en sociaal beleid: Het onderwijsstelsel van Luxemburg staat voor specifieke uitdagingen
als gevolg van de noodzaak van meertaligheid, het grote bevolkingsdeel met een
migrantenachtergrond (43,1 %) en de specifieke vaardigheden waarom een
zeer gespecialiseerde arbeidsmarkt met een grote financiële sector vraagt. De
situatie blijft moeilijk voor migranten en jongeren met een lage scholing.
Luxemburg heeft maatregelen genomen die in de goede richting gaan, zoals het
opzetten van een centrum voor loopbaanadvies, een waarnemingspost voor de
werkgelegenheid, zogenoemde “fit for jobs”-stimuleringsmaatregelen en een
jeugdgarantieregeling. De uitvoering daarvan is echter nog onvolledig. Er wordt
momenteel gewerkt aan een hervorming van het secundair onderwijs. Gezien de geringe
arbeidsparticipatie van oudere werknemers zijn met de pensioenhervorming
financiële prikkels ingevoerd om mensen langer aan het werk te houden.
Hongarije
Overheidsfinanciën: In 2013 is de buitensporigtekortprocedure voor Hongarije beëindigd,
waarna de autoriteiten een enigszins minder strikt begrotingsbeleid zijn gaan
voeren. Volgens de begrotingsprognose voor 2014 van de Commissie komt het
tekort precies uit op de referentiewaarde van het Verdrag (3 % van het
bbp), maar is er een groot risico dat het verder oploopt. Ook recente
beslissingen op het gebied van het begrotingsbeleid wijzen niet op een
verschuiving naar een meer groeivriendelijke begrotingsstrategie. Er zijn wel
wat maatregelen genomen om het begrotingsbeheer te verbeteren, maar er zijn nog
verdere inspanningen nodig.
 Financiële sector:
De kredietverlening aan het mkb is weer op gang gekomen en de sector is minder
afhankelijk geworden van leningen in vreemde valuta dankzij de “financiering
voor groei”-regeling van de centrale bank. Deze regeling kan echter op
middellange termijn een aanzienlijke aanslag op de begroting betekenen. De
sectorspecifieke belastingen voor de financiële sector zijn in 2013 opnieuw
verhoogd. Ook werkt de regering momenteel aan een nieuwe steunregeling voor
hypotheken van huishoudens in vreemde valuta, en de kosten daarvan zouden ertoe
kunnen leiden dat de kredietverlening door de banken verder terugloopt. De
toezichthoudende autoriteit is opgegaan in de Magyar Nemzeti Bank; dit moet
leiden tot meer noodbevoegdheden en tot een betere integratie van macro- en
microprudentiële instrumenten. Er zijn geen verdere stappen gezet om de
portefeuilles op te schonen, hoewel de banksector een nogal hoog percentage
oninbare leningen op de balans heeft staan (bijna 20 %), naast een hoog
percentage geherstructureerde leningen.
Groei en concurrentievermogen: Hongarije vertoont een tragere economische groei dan een aantal
buurlanden (PL, CZ, SK) als gevolg van de schuldafbouw in bepaalde sectoren en
een verslechtering van het ondernemingsklimaat. Deze verslechtering is voor een
belangrijk deel te wijten aan een gebrek aan voorspelbaarheid, aan verstorende
effecten van het overheidsbeleid dat investeerders steeds meer beperkingen
oplegt, en aan de kwaliteit van de vennootschapsbelasting, met name in de
financiële sector. Er is tot nu toe geen gevolg gegeven aan de aanbevelingen
met betrekking tot het ondernemingsklimaat.
 Werkgelegenheids- en sociaal beleid: De arbeidsmarkt loopt achter op het EU-gemiddelde: de
arbeidsparticipatiegraad is laag. Vooral de werkloosheid onder jongeren en de
langdurige werkloosheid zijn zorgwekkend. Er wordt gewerkt aan een
garantieregeling voor jongeren. Het grootschalige werkverschaffingsprogramma
dat de overheid in 2011 heeft ingevoerd, heeft er wel voor gezorgd dat de
werkloosheid niet verder uit de hand is gelopen, maar wat het effect is op de
lange termijn moet nog blijken. Het geplande activeringsinitiatief gaat in de
goede richting, maar blijft een eenmalige maatregel. Het effect van de
programma’s voor een leven lang leren moet nog worden afgewacht. Er wordt nog
gewerkt aan strategieën op het gebied van schooluitval, een leven lang leren en
het hoger onderwijs. De sociale bijdragen zijn gericht verlaagd om de vraag
naar arbeid te stimuleren, maar het effect van deze maatregel is nog niet
merkbaar. Hoewel het werkende deel van de bevolking licht is gegroeid, nemen
armoede en sociale uitsluiting toe en kampen veel mensen met ernstige materiële
deprivatie. De situatie is verslechterd doordat de werkloosheidsuitkeringen
korter en lager zijn geworden en er minder geldelijke maatschappelijke steun
beschikbaar is nu de criteria om daarvoor in aanmerking te komen, zijn
verscherpt.
 Malta
Overheidsfinanciën: Malta wil het algemene overheidstekort in 2013 terugdringen tot
2,7 % van het bbp, maar volgens de najaarsprognose van de Commissie zal
het waarschijnlijk 3,4 % van het bbp worden. Malta heeft maatregelen
aangekondigd om de naleving van de belastingwetgeving te verbeteren en
belastingontwijking te bestrijden, maar de uitvoering van die maatregelen is
nog aan de gang. Er moeten maatregelen worden getroffen om schulden voor
vennootschappen minder aantrekkelijk te maken Voor het einde van het jaar wordt
een hervorming van het begrotingskader verwacht. De houdbaarheid van de
overheidsfinanciën van Malta op de lange termijn blijft problematisch,
aangezien de voorspelde groei van de leeftijdsgerelateerde uitgaven ruim boven
het gemiddelde van de EU blijft liggen. Wat de hervorming van het
pensioenstelsel betreft, zijn de verhogingen van de pensioenleeftijd te
geleidelijk en niet gekoppeld aan de levensverwachting. Malta wil dit op de
korte tot middellange termijn compenseren met andere maatregelen, zoals
verhoging van de arbeidsparticipatie van vrouwen en ouderen (voor het einde van
het jaar wordt een strategie voor actief ouder worden verwacht), maar een visie
voor de lange termijn ontbreekt. De uitgaven voor gezondheidszorg verergeren
het probleem nog. De autoriteiten hebben een aantal maatregelen genomen om het
stelsel efficiënter te maken, maar het effect daarvan is nog onduidelijk.
Financiële sector:
De autoriteiten hebben het voornemen om twee bankverordeningen te herzien die
betrekking hebben op voorzieningen voor verliezen op leningen en
concentratierisico’s. De ontwerpverordeningen zijn nog in bespreking en de
aanvankelijk gestelde deadline is al gemist. Om het toezicht te verbeteren, is
een Gemeenschappelijke Raad voor financiële stabiliteit ingesteld en een
wijziging van de wet inzake de Centrale Bank van Malta voorgesteld.
 Groei en concurrentievermogen: Er zijn plannen om de energievoorziening te diversifiëren door de
huidige oliegestookte elektriciteitscentrale om te bouwen voor gas en een
nieuwe LNG-centrale te bouwen. Bovendien is een koppellijn voor elektriciteit
met Italië in aanbouw, maar daarbij is vertraging opgelopen. Steunregelingen
voor hernieuwbare energie zijn opgezet, maar er zijn problemen gerezen bij de
ontwikkeling van de geplande grote windmolenparken. Er zijn enkele beperkte
maatregelen genomen om tekortkomingen in de vervoerssector aan te pakken, maar
het gebruik van het openbaar vervoer blijft achter bij de verwachtingen waarvan
bij de hervormingen is uitgegaan. In het algemeen lijken verdere inspanningen
op het gebied van energie-efficiëntie noodzakelijk. Malta werkt aan de
invoering van een kader voor elektronische aanbesteding om de efficiëntie op
het gebied van overheidsopdrachten te vergroten. In 2013 is een hervorming van
het justitiële stelsel van start gegaan.
Werkgelegenheids- en sociaal beleid: De arbeidsparticipatie van vrouwen is nog zeer laag, maar neemt wel
toe. Sinds 2011 zijn maatregelen ingevoerd (zoals openbare en particuliere
kinderopvang en naschoolse opvang), maar het effect en de betaalbaarheid zorgen
nog voor problemen. Het moederschapsverlof is verlengd en voor werkende ouders
zijn nieuwe inkomstenbelastingvoordelen ingevoerd. Het percentage vroegtijdige
schoolverlaters is nog hoog, maar er zijn maatregelen genomen om het probleem
aan te pakken. Maatregelen voor alfabetisering, een leven lang leren en
herintreding van werkzoekenden en niet-actieve personen op de arbeidsmarkt zijn
gepland, als aanvulling op de lopende hervorming van de leercontractenregeling.
Malta’s mechanisme om de lonen aan te passen aan de kosten van levensonderhoud
heeft specifieke kenmerken die de negatieve effecten ervan lijken te
verminderen. Het is echter wenselijk dat Malta het effect van het mechanisme
nauwlettend in het oog houdt en bereid is het zo nodig te hervormen.
 Nederland
Overheidsfinanciën: Mede door de zwakke economische ontwikkeling heeft Nederland al sinds
2009 een buitensporig begrotingstekort. Volgens de najaarsprognose 2013 van de
Commissie is de economie in 2012 met 1,2 % gekrompen en wordt voor 2013
een krimp van 1 % verwacht, gevolgd door een lichte groei in 2014.
Nederland heeft een hervorming van het eerstepijlerpensioen goedgekeurd. De
hervormingen van de tweede pijler en de langdurige zorg moeten nog worden
goedgekeurd. Naar verwachting zullen de maatregelen ter verbetering van de
werking van de pensioenfondsen de fiscale subsidies voor het systeem
verminderen en tegelijkertijd de inzetbaarheid van oudere werknemers vergroten.
Financiële sector:
Gezien de significante structurele verstoring van de Nederlandse woningmarkt
zijn verdere hervormingen noodzakelijk, ook om te voorkomen dat de verstoring
de rest van de economie aantast en zo het herstel vertraagt. Sinds april 2012
is een reeks maatregelen ten uitvoer gelegd. Bij een aantal daarvan gaat het om
de aanpassing van de fiscale behandeling van de woningfinanciering. De
geleidelijke beperking van de hypotheekrenteaftrek en de versterking van de
prikkel om af te lossen, zijn nuttig, maar deze maatregelen worden te traag
ingevoerd. De recente invoering van enige huurdifferentiatie in de
socialewoningsector op basis van het inkomen is een stap in de goede richting,
maar het effect ervan moet nog worden beoordeeld.
 Groei en concurrentievermogen: Er zijn structurele hervormingen ondernomen, maar de hoognodige
hervormingen lijken hun dynamiek te hebben verloren. In deze economisch
moeilijke tijden van stijgende werkloosheid zijn hernieuwde inspanningen nodig
om het groeipotentieel van de Nederlandse economie te vergroten. Nederland
heeft zijn score op het prestatiescorebord voor onderzoek en innovatie voor
2013 verbeterd, en bevindt zich nu in de groep van “innovatievolgers” met
prestaties die boven het gemiddelde liggen. Diverse maatregelen zijn
aangekondigd, worden uitgevoerd en worden gezien als stappen in de goede
richting. De aanbeveling inzake concurrentievermogen en onderzoek en
ontwikkeling is daarom in 2013 komen te vervallen. Alhoewel de
overheidsuitgaven voor onderwijs aan de bezuinigingen lijken te ontsnappen,
staat de financiering voor niet aan voorwaarden gebonden fundamenteel onderzoek
wel onder druk. In 2012 en 2013 zijn maatregelen genomen om het
ondernemingsklimaat te verbeteren, maar op bepaalde gebieden is er ruimte voor
verdere verbetering.
Werkgelegenheids- en sociaal beleid: De arbeidsmarktsituatie in Nederland is de laatste tijd verslechterd.
De maatregelen om de arbeidsparticipatie te vergroten, omvatten hogere
belastingkortingen op arbeid en een progressieve vermindering van de negatieve
fiscale prikkels voor tweede verdieners. Daarnaast is het de bedoeling de arbeidsmobiliteit
te vergroten door de wetgeving inzake ontslagbescherming en de duur van de
werkloosheidsuitkeringen te herzien, en ook door maatregelen om specifieke
groepen in de arbeidsmarkt op te nemen. Eind 2012 heeft de regering een aantal
hervormingen van het sociaal-economische beleid voorgesteld. De voorgenomen
maatregelen betreffende de regeling voor werkloosheidsuitkeringen, de wetgeving
inzake ontslagbescherming en de nieuwe participatiewet moeten nog worden
uitgevoerd. Het is echter de bedoeling om de maatregelen in een langzaam tempo
in te voeren. Er zijn aanvullende hervormingen nodig om de werking van de
arbeidsmarkt te verbeteren.
 Oostenrijk
Overheidsfinanciën: Oostenrijk heeft zijn algemeen overheidstekort met succes
teruggeschroefd en werkt aan de verwezenlijking van de
middellangetermijndoelstelling (MTD); anderzijds moet de jaarlijkse structurele
inspanning worden opgevoerd. De overlappende bevoegdheden van het federale, het
regionale en het lokale niveau, en de gebrekkige samenhang tussen de
bevoegdheden voor het innen van inkomsten en het verrichten van uitgaven vormen
een uitdaging die moet worden aangepakt. Deze situatie kan immers een
bedreiging vormen voor sommige lopende hervormingen, bijvoorbeeld voor het
systeem van targets voor de uitgaven in de gezondheidszorg.
Financiële sector:
Er is een herstructurering gaande van de (gedeeltelijk) genationaliseerde
banken, maar extra ingrijpen is nodig en de budgettaire risico’s moeten scherp
in de gaten worden gehouden.
Groei en concurrentievermogen: Er moet meer worden gedaan om de mededinging en het verstrekken van
diensten te vergemakkelijken, onder andere door buitensporige belemmeringen
voor dienstenaanbieders te elimineren en na te gaan of restricties in
gereglementeerde beroepen door het algemeen belang gerechtvaardigd zijn. Een
hervorming van het mededingingsrecht is momenteel aan de gang, maar de twijfels
omtrent de toereikendheid van de aan de federale mededingingsautoriteit
toegewezen middelen blijven. Voorts heeft Oostenrijk, niettegenstaande dat
sinds 2012 extra begrotingsmiddelen zijn uitgetrokken, nog niet alle vereiste
maatregelen getroffen om te waarborgen dat het toenemende aantal studenten
toegang tot aangepaste opleidingen van hoge kwaliteit krijgt en de studie
daadwerkelijk afmaakt.
 Werkgelegenheids- en sociaal beleid: Oostenrijk heeft maatregelen getroffen om de arbeidsmarktparticipatie
van oudere werknemers op middellange termijn te verhogen en vervroegde
uittreding te beperken. Er zal moeten worden op toegezien of deze maatregelen
worden uitgevoerd en of ze effectief zijn. Er zijn geen initiatieven genomen om
de gelijkschakeling van de wettelijke pensioenleeftijd voor mannen en vrouwen
te bewerkstelligen. De directe belastingen op arbeid en de
socialezekerheidsbijdragen blijven hoog en er zijn geen initiatieven genomen om
de belastingdruk te verleggen van arbeid naar belastinggrondslagen die minder
nadelig zijn voor de groei. Er zijn enkele maatregelen genomen om de
arbeidsmarktparticipatie van vrouwen te verhogen. Er is sprake van een zekere
uitbreiding van de kinderopvang en de langdurige zorg, maar de uitgetrokken
begrotingsmiddelen lijken niet ambitieus genoeg te zijn om de toenemende vraag
op te vangen. Er zijn maatregelen genomen om de arbeidsmarktparticipatie van mensen
met een migrantenachtergrond te verhogen, bijvoorbeeld de
taalverwervingsstrategie, en om de onderwijsprestaties te verbeteren,
voornamelijk van kansarme jongeren. De vooruitgang verloopt traag en er zal van
nabij moeten worden toegezien op de effectiviteit van de maatregelen.
 Polen
Overheidsfinanciën: Voor de uitvoering van de in het kader van het stabiliteits- en
groeipact gedane aanbeveling om het tekort in 2014 tot 3 % van het bbp
terug te dringen, heeft Polen nieuwe budgettaire maatregelen getroffen inzake
met name het pensioenstelsel, het begrotingskader, de naleving van de
belastingwetgeving en de belastingopbrengsten. Polen heeft niet gesneden in de
groeibevorderende uitgaven, omdat de maatregelen om het tekort te verminderen
de afgelopen jaren voor een belangrijk deel bestonden uit
investeringsbeperkingen. Een hervorming van het begrotingskader is vastgesteld,
maar nog niet uitgevoerd. De naleving van de belastingwetgeving is nog
problematisch. Vanaf begin 2013 wordt de wettelijke pensioenleeftijd in Polen
geleidelijk verhoogd tot 67 jaar. De bijzondere socialezekerheidsregeling voor
landbouwers en het bijzondere pensioenstelsel voor mijnwerkers blijven echter
ongewijzigd. Om de kosten in de gezondheidszorg beter te beheersen, heeft Polen
maatregelen aangekondigd betreffende het beheer van het nationale
gezondheidsfonds. Een ontwerpverordening inzake sociale zorg bevat ook enkele
maatregelen voor een sterker gericht sociaal beleid. De impact daarvan zal
echter op basis van de definitieve wettelijke maatregelen moeten worden
beoordeeld.
Groei en concurrentievermogen: De hervorming van het wetenschappelijk en hoger onderwijs is een stap
in de goede richting, maar Poolse bedrijven presteren, wat innovatie betreft,
nog slecht. De tot dusver genomen maatregelen om de investeringen van het
bedrijfsleven in onderzoek en ontwikkeling en innovatie binnen bedrijven te
stimuleren, hebben nog niet tot een duidelijke verbetering geleid. De
maatregelen van de overheid om innovatie te steunen zijn onvoldoende doelgericht.
 Er wordt nauwelijks gebruikgemaakt van efficiënte instrumenten zoals de al
bestaande fiscale stimuleringsmaatregelen en verbeterde of alternatieve
belastingregelingen. De meeste maatregelen voor de sector energie verkeren nog
in de voorbereidingsfase. Zowel voor de elektriciteits- als voor de gassector
is het een en ander gedaan; zo zijn er projecten gestart voor de ontwikkeling
en modernisering van het elektriciteitsnet en is in 2012 het gashandelsplatform
van start gegaan. Overheidsgebouwen zijn gemoderniseerd om de
energie-efficiëntie ervan te verbeteren. De projecten voor investeringen in de
spoorwegen ondervinden, ondanks enige inspanningen, voor het merendeel nog
steeds vertragingen. De regelgevende instantie voor de spoorwegen is echter versterkt.
Polen heeft een behoorlijke hervormingsagenda vastgesteld, waarbij de
kwalificatievereisten voor maar liefst 230 beroepen worden afgeschaft of
afgezwakt. Een eerste groep wetswijzigingen is al in werking getreden. Polen
heeft nog geen maatregelen genomen als rechtstreeks antwoord op de
aanbevelingen voor afval- en waterbeheer, of de versnelde invoering van
breedband.
Werkgelegenheids- en sociaal beleid: Er zijn enkele maatregelen genomen om de jeugdwerkloosheid te
verminderen. De overheid heeft hervormingen aangekondigd op het gebied van
onderwijs en opleiding. Er zijn aanvullende maatregelen in voorbereiding om het
werkgelegenheidsbeleid gerichter te maken, met name wat jongeren betreft. In
september 2013 is een strategie voor een leven lang leren vastgesteld. Er zijn
echter verdere inspanningen nodig om de toegang tot leercontracten en opleiding
op het werk te verbeteren. Polen heeft slechts beperkte maatregelen genomen om
de segmentering van de arbeidsmarkt terug te dringen en armoede onder werkenden
te bestrijden. Het aantal plaatsen in de kinderopvang neemt toe, maar het
aanbod aan crècheplaatsen blijft te laag om de arbeidsmarktparticipatie van
vrouwen significant te vergroten. Er is nog geen blijvende, overtuigende
hervorming doorgevoerd van KRUS, het socialezekerheidsstelsel voor landbouwers.
 Portugal
Overheidsfinanciën: De voorbije drie jaar is de begrotingsconsolidatie vooruitgegaan met
een begrotingsinspanning van ongeveer 5,1 % van het bbp. Volgens de
najaarsprognose 2013 van de Commissie zal het algemene overheidstekort in 2013
5,95 % van het bbp bedragen. De regering heeft haar doelstelling voor het
tekort van 4 % van het bbp in 2014 bevestigd op basis van permanente
consolidatiemaatregelen. De begrotingsconsolidatie in 2013 omvat stijgingen in
de personen- en in de vastgoedbelasting en de invoering van enkele maatregelen
die in de herziening van de overheidsuitgaven waren opgenomen. Na uitspraken
van het Grondwettelijk Hof werden de twee bonussen voor ambtenaren en
gepensioneerden van de overheidssector die in 2012 waren afgeschaft, opnieuw
ingevoerd. Door de hervormingen van de overheidssector wordt het beheer van de
overheidsfinanciën versterkt, wordt belastingontwijking bestreden, worden de
staatsbedrijven geherstructureerd en worden de kosten van publiek-private
partnerschappen verminderd.
Financiële sector:
De Portugese banken hebben de kapitaalratio’s vanaf het begin van het
economisch aanpassingsprogramma aanzienlijk verbeterd en dankzij een meer
evenwichtige financieringsstructuur en beschikbare liquiditeit zijn zij in een
goede positie om korte perioden van onzekerheid en een mogelijke
achteruitlopende activakwaliteit het hoofd te bieden. De financiële sector
bouwde zijn schulden in een hoger tempo af wegens de zwakke vraag om leningen
en bereikte aan het einde van het tweede kwartaal van 2013 een verhouding
tussen kredieten en deposito’s van 122 %. Momenteel worden maatregelen ten
uitvoer gelegd om ervoor te zorgen dat levensvatbare kmo’s voldoende
financiering kunnen vinden, waaronder initiatieven om de diversificatie van
financieringsbronnen aan te moedigen.
 Groei en concurrentievermogen: De agenda voor structurele hervormingen van het economische
aanpassingsprogramma is goed opgeschoten. Er is aanzienlijke vooruitgang
geboekt op het gebied van het gerechtelijk apparaat, de netwerkindustrieën,
huisvesting, de diensten en de gereglementeerde beroepen. Met wat vertraging
zijn er een aantal belemmeringen voor het zakenleven weggenomen door de
administratieve rompslomp te verminderen en de vergunningsprocedures te
vergemakkelijken. Er moet nog meer gebeuren om de vervoersector duurzamer te
maken en voor concurrentie open te stellen, vooral in havens. Er zijn enkele
belangrijke maatregelen genomen om de liquiditeitsomstandigheden van de ondernemingen
te verbeteren, vooral die van de kmo’s.
Werkgelegenheids- en sociaal beleid: Sinds het begin van de economische crisis is de werkgelegenheid
duidelijk gedaald en de arbeidsparticipatie is gedaald van 73,1 % in 2008
tot 66,5 % in 2012. Hoewel de situatie op de arbeidsmarkt onlangs
verbeterd is, blijft de werkloosheid hoog, vooral bij de jongeren. In het kader
van de langetermijnstrategie voor het scheppen van werkgelegenheid werden de
volgende hervormingen doorgevoerd: de regels inzake collectieve
onderhandelingen zijn flexibeler geworden, een aanzienlijke verlaging van de
afvloeiingspremies, een verlaging van de werkloosheidsuitkeringen om de
terugkeer naar de arbeidsmarkt aantrekkelijker te maken, wijzigingen in de
regelingen van de arbeidstijd en hervormingen van het actief arbeidsmarktbeleid
en het beroepsonderwijs- en ‑opleidingsstelsel om de discrepanties tussen
de gevraagde en de aangeboden vaardigheden te verminderen. Ook op het gebied
van het onderwijs zijn belangrijke maatregelen genomen.
 Roemenië
Overheidsfinanciën: De buitensporigtekortprocedure van Roemenië liep af in juni 2013. Het
begrotingsbeheer is versterkt door een wet inzake begrotingsaansprakelijkheid,
de oprichting van een begrotingsraad, pensioenhervormingen en maatregelen om de
begrotingsprocedure te verbeteren. De betalingsachterstanden van de overheid en
de budgettaire houdbaarheid en doeltreffendheid van de gezondheidszorg blijven
echter een probleem vormen. Een ander probleem is de slechte naleving van de
belastingwetgeving, waardoor de ontvangsten ernstig tegenvallen, vooral op het
gebied van btw en belasting op arbeid.
Financiële sector:
Er zijn verschillende maatregelen genomen om de financiële sector te
versterken: het kader voor de afwikkeling van banken werd verstevigd, de
depositogarantiefondsen werden versterkt en voor de volledige banksector werden
internationale verslagleggingsnormen ingevoerd. Daarnaast werden maatregelen
genomen om niet-afgedekte leningen van consumenten en kmo’s in vreemde valuta’s
te ontmoedigen. De achteruitlopende activakwaliteit wordt aangepakt met nieuwe
maatregelen.
Groei en concurrentievermogen: Roemenië wordt geconfronteerd met belangrijke uitdagingen op het
gebied van concurrentievermogen: prevalentie van lage- en middentechsectoren, lage
overheids- en particuliere investeringen in O&O, lage productiviteit in
industrie en diensten en moeilijkheden voor de ondernemingen om te groeien.
Momenteel wordt een nationale strategie voor het concurrentievermogen
ontwikkeld die al deze beleidsterreinen bestrijkt. De herstructurering van de
staatsbedrijven met het oog op beter beheer en betere resultaten, vooral in de
vervoer- en energiesector, verloopt traag. De zwakke overheidsdiensten blijven
een groot probleem voor de groei en het concurrentievermogen en belemmeren de
absorptie van EU-middelen. De actieplannen die zijn opgesteld om de
overheidsdiensten doeltreffender te maken, worden traag ten uitvoer gelegd.
Voor eind 2013 wordt een strategie voor de versterking van de overheidsdiensten
voorbereid. Het nationale prioritaire actieplan tot verbetering van de
absorptie van EU-middelen heeft niet veel resultaat opgeleverd, hoewel het
absorptiepercentage van EU-middelen gestegen is.
 Werkgelegenheids- en sociaal beleid: De totale werkloosheid in Roemenië is betrekkelijk laag, maar neemt
toe (7,5 % in september 2013). De jeugdwerkloosheid is echter hoog
(23 %), terwijl de totale arbeidsparticipatie in 2012 slechts 63,8 %
bedroeg. In 2013 hebben de Roemeense autoriteiten een nationaal plan ten
uitvoer gelegd om jongeren aan werk te helpen. Momenteel wordt een nationale
werkgelegenheidsstrategie 2013-2020 voorbereid, die op jongeren, ouderen,
landbouwers, vrouwen en kwetsbare groepen is gericht. Om zwartwerk tegen te
gaan wordt sinds 2011 een wet inzake de activiteiten van dagloners ten uitvoer
gelegd. Armoedebestrijding blijft een grote uitdaging voor Roemenië. In 2011
ging een hervorming van de sociale bijstand van start die zou moeten helpen om
de sociale uitkeringen doeltreffender en doelmatiger te maken.
Slovenië
Overheidsfinanciën: Slovenië heeft toegezegd zijn buitensporig tekort tegen 2015 te
corrigeren. Het begrotingskader ondergaat verdere wijzigingen na de
grondwetswijziging van mei 2013, die de grondslag vormt voor de vaststelling
van de regel inzake het structurele begrotingssaldo/overschot van de overheid.
Door de laatste pensioenhervorming worden de pensioenuitgaven slechts tot 2020
gestabiliseerd. Daarna zullen de pensioenuitgaven naar verwachting boven het
EU-gemiddelde stijgen. De regering heeft een werkgroep opgericht om de opties
voor verdere hervormingen te onderzoeken. De druk op de duurzaamheid op langere
termijn vloeit ook voort uit de verwachte stijging van de vraag naar
langetermijnzorg en de daarmee verband houdende uitgaven als gevolg van de
vergrijzing. In mei 2013 stelde de regering plannen op voor de versterking van
de gemeenschapszorg op lange termijn en de nieuwe wet inzake langetermijnzorg
wordt naar verwachting in de eerste helft van 2014 aangenomen.
 Financiële sector:
Verschillende Sloveense banken hadden te kampen met blijvende druk op hun
betrekkelijk lage kapitaalbuffers en hun afhankelijkheid van de staat voor
kapitaal is een wezenlijke bedreiging voor de houdbaarheid van de begroting. In
augustus 2013 startte de Bank van Slovenië een onafhankelijke
kwaliteitsbeoordeling van de bankactiva en stresstests voor bijna 70 % van
de banksector. Die operatie is op schema en zal eind 2013 afgerond zijn. De
nieuwe bankactivabeheersmaatschappij is grotendeels klaar om activa te ontvangen
om verliezen op de bankbalansen te helpen aan te zuiveren. De Sloveense
autoriteiten hebben de eerste stappen gezet om hun kader voor bankregelgeving
tegen eind 2013 te herzien en om de toezichthoudende capaciteit, de
transparantie en de bekendmaking van statistieken te verbeteren.
Groei en concurrentievermogen: Gegevens van het Hooggerechtshof lijken te bevestigen dat bepaalde
positieve tendensen in de efficiëntie van het gerechtelijk apparaat blijven
aanhouden. Er wordt gewerkt aan een kader voor buitengerechtelijke financiële
herstructurering van niet-financiële ondernemingen, maar de termijn van
september 2013 die in de landspecifieke aanbevelingen was vastgesteld, is niet
gehaald. Midden september werd een werkgroep van deskundigen opgericht om de
buitengerechtelijke herstructurering in het insolventiewetboek op te nemen en
in oktober nam de regering nieuwe wijzigingen van de insolventiewet aan. Het
Ministerie van Financiën heeft in september een nieuwe ontwerpwet voorbereid
tot oprichting van de Sloveense soevereine holding, die het vehikel moet worden
om het indirecte aandeelhouderschap van de staat te consolideren en de
privatisering van niet-essentiële staatsactiva te vergemakkelijken. De termijn
van september 2013 voor de indeling van de staatsactiva is echter niet gehaald.
 Het ministerieel overleg van 2012 om de talrijke gereglementeerde beroepen van
Slovenië te stroomlijnen is sinds mei 2013 niet meer opgeschoten. Het pas
onafhankelijk geworden agentschap voor de bescherming van de concurrentie heeft
extra personeel gekregen, maar heeft te kampen met een gebrek aan financiële
middelen, dat nog wordt verergerd door de voor 2014 geplande bezuinigingen.
Werkgelegenheids- en sociaal beleid: Voor de hervormingen van de arbeidsmarkt is een werkgroep opgericht,
die tegen maart 2014 verslag moet uitbrengen over de tenuitvoerlegging en het
effect van de hervorming van maart 2013. Er wordt een nieuwe regelgeving inzake
studentenarbeid voorbereid met de bedoeling socialezekerheidsbijdragen in te
voeren om het systeem billijker te maken, en tegelijkertijd de flexibiliteit te
behouden. Daarnaast worden in de onderwijssector maatregelen genomen om de
toegang tot de status van student te beperken. De onderhandelingen met de
sociale partners over de voorgenomen herziening van de wet inzake het
minimumloon zullen van start gaan. Om de vraag naar en het aanbod van
vaardigheden op elkaar af te stemmen, zijn eerdere beperkte maatregelen
genomen. Slovenië bereidde enkele nieuwe, op maat gesneden actieve arbeidsmarktmaatregelen
voor en legde die ten uitvoer. De doeltreffendheid daarvan zal van nabij moeten
worden gevolgd.
 Slowakije
Overheidsfinanciën: Slowakije heeft een intensieve consolidatie-inspanning gedaan om tegen
2013 het buitensporig tekort te corrigeren. De eenmalige maatregelen die
daarbij zijn genomen, zullen in de toekomst moeten worden vervangen door meer
structurele maatregelen om ervoor te zorgen dat de correctie duurzaam is. De
overheidsinvesteringen en de uitgaven voor onderwijs (als percentage van het
bbp) zijn de voorbije jaren gedaald en nemen in de volgende begroting nog
verder af, waardoor het moeilijk zal worden om gevolg te geven aan de
aanbeveling de groeibevorderende uitgaven op peil te houden. Door de hervorming
van het pensioenstelsel van 2012 is de duurzaamheid op lange termijn gestegen,
maar het stelsel van de ambtenarenpensioenen zal naar verwachting op lange
termijn nog altijd een tekort hebben. De geplande hervormingen van de
gezondheidszorg zijn tot dusver nog niet opgeschoten. In 2012-2013 zijn
verschillende maatregelen genomen om de heffing van belasting op arbeid in de
verschillende arbeidsvormen billijker te maken en om de btw-wetgeving beter te
doen naleven. Er moet nog meer worden gedaan om ook de andere
belastingwetgeving dan de btw-wetgeving beter te doen naleven. Daarnaast kan
meer gebruik worden gemaakt van belastingen die minder nadelig zijn voor de
groei, zoals vastgoed- en milieubelastingen.
 Groei en concurrentievermogen: Slowakije staat voor de uitdaging op middellange termijn meer op
kennis gebaseerde groei en concurrentievermogen te ondersteunen. De versterking
van de instellingen, het menselijk kapitaal, de innovatiecapaciteit en het
ondernemingsklimaat is een voorwaarde om die uitdaging aan te gaan. In 2012 en
2013 werden maatregelen genomen om de aanbestedingen en het gerechtelijk
apparaat transparanter te maken en de onafhankelijkheid van het openbaar
ministerie te versterken. Het hervormingsproces van het gerechtelijk apparaat
is echter aan de gang. In 2012 startte de regering een belangrijke hervorming
van de overheidsdiensten met uitvoeringsmaatregelen die over verschillende
jaren gespreid zijn. In de gereglementeerde industrieën, met name in de
energiesector, moeten de concurrentie en de transparantie van de prijsvormingsmechanismen
nog altijd worden verbeterd.
Werkgelegenheids- en sociaal beleid: Slowakije heeft maatregelen genomen om het actief arbeidsmarktbeleid
te hervormen. Het valt echter af te wachten of de tenuitvoerlegging van de
hervorming van mei 2013 het verwachte resultaat zal opleveren, met name wat de
effectbeoordeling en de capaciteit van de arbeidsbemiddelingsdiensten betreft,
en er moeten nog altijd meer gerichte maatregelen voor de meeste benadeelde
werkzoekenden worden genomen. De arbeidsparticipatie van vrouwen wordt
belemmerd door het gebrek aan kwalitatief hoogwaardige voorschoolse educatie en
opvang, vooral voor kinderen jonger dan drie jaar. Slowakije moet nog
maatregelen nemen voor de sociale insluiting van gemarginaliseerde
gemeenschappen. Op het gebied van onderwijs heeft Slowakije een aantal
maatregelen genomen. Zo is een actieplan voor de jeugd van start gegaan en zijn
de wetten inzake beroepsonderwijs en ‑opleiding, hoger onderwijs en een
leven lang leren gewijzigd.
 Finland
Overheidsfinanciën: De Finse overheidsfinanciën zijn over het algemeen gezond en Finland
heeft de geplande begrotingsconsolidatiemaatregelen genomen. Niettemin maakte
het verslechterende economische klimaat het moeilijk om de verwachte resultaten
te boeken en de nodige stappen in de richting van de
middellangetermijnbegrotingsdoelstelling te zetten. Finland heeft zijn
middellangetermijndoelstelling (MTD) van 0,5 % structureel overschot in
2012 niet kunnen verwezenlijken en heeft een nieuwe MTD vastgesteld van een tekort
van 0,5 % in 2013. Volgens de najaarsprognose van de Commissie voor 2013
zal deze doelstelling echter ook niet worden gehaald. In augustus 2013 heeft de
Finse regering een structureel hervormingsprogramma ingevoerd ter aanvulling en
versterking van eerdere toezeggingen en maatregelen om de groei te bevorderen
en het houdbaarheidstekort terug te dringen. Er wordt gewerkt aan een algemene
hervorming van de gemeentelijke structuur, de gezondheidszorg en de
maatschappelijke dienstverlening. Dit zijn stappen in de goede richting, maar
zij moeten verder worden ontwikkeld voordat ze kunnen worden beoordeeld. Voor
2017 is een hervorming van het pensioenstelsel gepland.
Groei en concurrentievermogen: Finland loopt voorop op het gebied van innovatie en geeft nog steeds
meer uit aan onderzoek en ontwikkeling dan alle andere EU landen. De
concurrentiepositie van Finland wordt echter bedreigd door een aantal
problemen, zoals een gestaag teruglopend exportmarktaandeel in de afgelopen
jaren. Het is van doorslaggevend belang dat in het Finse onderzoek- en
innovatiesysteem de investeringen in onderzoek en ontwikkeling efficiënt worden
omgezet in nieuwe producten en diensten. De regering probeert onder andere met
tijdelijke belastingvoordelen onderzoek en ontwikkeling te stimuleren en met
extra financiële middelen hervormingen en groei in de ICT-sector te steunen.
 Bovendien is zij voornemens onderzoeksinstellingen en de onderzoeksfinanciering
grondig te hervormen. Er is een programma opgezet om concurrentie op de
productmarkt te bevorderen. Met ingang van 2014 verlaagt Finland het
vennootschapsbelastingtarief. Tevens zijn er voorstellen om de regeldruk te
verminderen en het ondersteuningssysteem voor ondernemingen te hervormen. Of
dit succes zal hebben, hangt af van de precieze invulling van de hervormingen,
die nog niet bekend zijn gemaakt.
Werkgelegenheids- en sociaal beleid: De Finse arbeidsmarkt werkt over het algemeen goed. Wat wel een
probleem is, is de vergrijzing. Het arbeidsaanbod moet worden veiliggesteld
voor de toekomst en de houdbaarheid van het pensioenstelsel en het stelsel voor
langdurige zorg moet worden verbeterd. Vervroegde uittreding van werknemers
wordt tegengegaan: de mogelijkheden om vervroegd met pensioen te gaan worden
beperkt, hoewel dat in sommige nog wel kan, en er worden maatregelen genomen om
de kwaliteit van het beroepsleven te verbeteren en zo mensen langer aan het
werk te houden. In 2013 is de jongerengarantieregeling uitgebreid en is een
tijdelijk programma ingevoerd dat jong volwassenen de mogelijkheid biedt kennis
en vaardigheden op te doen. Tevens is een proefprogramma opgezet om de
langdurige werkloosheid aan te pakken. De sociale partners hebben voor de
komende drie jaar (2+1) een nieuwe kaderovereenkomst voor de lonen gesloten
waarin een bescheiden loonstijging is afgesproken om het concurrentievermogen
van de economie te verbeteren. De overeenkomst omvat ook een stappenplan voor
een pensioenhervorming. Dit zijn concrete stappen in de goede richting, maar de
effecten moeten nog blijken.
 Zweden
Overheidsfinanciën: Zweden heeft een goede begrotingspositie, die in overeenstemming is
met het stabiliteits- en groeipact, en gebruikt de beschikbare begrotingsruimte
om groei en werkgelegenheid te ondersteunen. Zweden zal zijn plannen voor de
middellange en lange termijn moeten verduidelijken, onder meer hoe en wanneer
het de nationale doelstelling van een overschot van 1 % van het bbp denkt
te bereiken en hoe het op langere termijn met de hoge uitgaven voor
gezondheidszorg zal omgaan.
Financiële sector:
De voorbije jaren zijn enkele maatregelen ten uitvoer gelegd die hebben
bijgedragen tot de stabilisatie van de schuldenlast van de huishoudens,
weliswaar op een hoog niveau (ongeveer 80 % van het bbp). De voorbije drie
maanden lijken de schuldenlast en het krediet van de huishoudens echter opnieuw
een opwaartse tendens te kennen. De recente maatregelen die door de financiële
toezichthoudende autoriteit zijn ingevoerd, zijn welkom, maar moeten misschien
nog worden opgedreven. Tot dusver zijn geen wijzigingen overwogen van de
vastgoedbelasting op woningen of de fiscale aftrekbaarheid van betaalde
hypotheekrente.
Door het beperkte woningaanbod en de
onroerendgoedbelasting die schuld in de hand werkt, worden de huizenprijzen
omhoog gedreven. Op de huurmarkt zijn enkele maatregelen genomen, maar het
systeem voor de vaststelling van de huurprijzen moet verder worden hervormd.
Eind 2013, begin 2014 zullen volgens plan verschillende wetten worden
aangenomen om de bouwtijd te verbeteren en de concurrentie in de bouwsector te
vergroten.
 Groei en concurrentievermogen: Hoewel Zweden volgens de meeste O&O-indicatoren bij de top
behoort, heeft het te kampen met een aantal uitdagingen die de
concurrentiepositie van het land op middellange termijn zouden kunnen
bedreigen, zoals de daling van de investeringen van ondernemingen in O&O en
het feit dat innovatieve resultaten weinig worden gecommercialiseerd. In
respons op de landspecifieke aanbeveling van 2012 nam Zweden in oktober 2012
een nieuwe innovatiestrategie aan, die thans ten uitvoer wordt gelegd.
Werkgelegenheids- en sociaal beleid: De Zweedse arbeidsmarkt presteert over het algemeen goed maar sommige
groepen vinden weinig aansluiting op de arbeidsmarkt, met name jongeren en
mensen met een migrantenachtergrond. De regering neemt een aantal maatregelen,
waaronder nieuwe voorstellen om het beroepsonderwijs- en ‑opleidingsstelsel
verder te hervormen, de invoering van werkintroductieovereenkomsten en de
voortgezette onderhandelingen over “banenpacten” waardoor werkgevers die jongeren
aanwerven en hun voortgezet onderwijs aanbieden, minder bijdragen zouden moeten
betalen. Dit zijn stappen in de goede richting, maar de concrete effecten
vallen nog af te wachten. De in 2011 ingevoerde btw-verlaging voor restaurants
was voorgesteld als een maatregel om de jeugdwerkloosheid te verminderen.
Momenteel worden de effecten daarvan op de prijzen, de lonen en de
werkgelegenheid in de sector geëvalueerd. In januari 2014 zouden de eerste
resultaten van die evaluatie beschikbaar moeten zijn.
Verenigd Koninkrijk
Overheidsfinanciën: De strategie voor begrotingsconsolidatie wordt ten uitvoer gelegd en
evolueert in de goede richting, maar het gemiddelde tempo is gaandeweg
vertraagd. Het begrotingstekort neemt af en zal naar verwachting in 2015-2016
teruglopen tot 4,4 %. Daarentegen blijft de hoge en toenemende
overheidsschuld zorgen baren, omdat die tussen 2009 en 2012 aanzienlijk is
gestegen (in dat jaar bedroeg de schuld 88,8 %).
 Financiële sector:
Door de recente regeling “Funding for Lending” beginnen huishoudens en
verenigingen betere toegang tot krediet te krijgen. De wet tot hervorming van
het bankwezen treedt begin 2014 in werking. Hoewel de kredietstroom naar de
economie verbetert, zijn het vooral de grote ondernemingen en de vastgoedsector
die daarvan profiteren. De kmo’s hebben het nog altijd moeilijk om toegang te
krijgen tot bancair krediet. Er zijn echter tekenen die erop wijzen dat de
beschikbaarheid van niet-bancair krediet verbeterd is. Door de oprichting van
een “Business Bank” met overheidssteun in 2014 zouden de kmo’s gemakkelijker
toegang moeten krijgen tot financiering.
De huizenmarkt is in alle regio’s gestegen,
weliswaar met grote regionale verschillen, maar er zijn blijvende tekorten in
het woningaanbod. Door de maatregelen om de vraag naar woningen op te drijven,
met name de regeling “Help to Buy”, bestaat het risico van een zeepbel in de
prijzen van activa, waardoor de huishoudens zich niet langer een woning kunnen
permitteren en hun schuldenlast groter wordt. Er is geen hervorming van de
vastgoedbelasting ten uitvoer gelegd of gepland en er zijn geen maatregelen
genomen om de btw-grondslag te verbreden.
 Groei en concurrentievermogen: Er is een brede consensus dat het economisch herstel zich doorzet en
zowel de concrete productiegegevens als de toekomstgerichte enquête-indicatoren
wijzen op sterke verbeteringen. De netto-uitvoer begint positief aan groei bij
te dragen, maar dit was toe te schrijven aan een grote daling van de invoer en
niet aan een heropleving van de uitvoer. De “act” inzake groei en
infrastructuur van 2013, die in Engeland en Wales van toepassing is, werd in
april 2013 wet. De regering kondigde het pakket “Investing in Britain’s future”
aan, waarin de krijtlijnen zijn uitgezet van de investeringen van de overheid
in infrastructuur van meer dan 100 miljard GBP tot 2020 en van de
beleidshervormingen om nieuwe investeringen van de particuliere sector in het
opwekken van energie te stimuleren, en is toegelicht hoe de garantieregeling om
de financiering van grote projecten aan te moedigen, verder zal worden
ingevoerd en uitgebreid. Het is te vroeg voor een beoordeling, maar wat
energiecapaciteit betreft, lijken de ingevoerde maatregelen niet voldoende
zekerheid te bieden na 2020.
Werkgelegenheids- en sociaal beleid: Sinds het begin van de crisis heeft de arbeidsmarkt zich redelijk
veerkrachtig getoond en de arbeidsparticipatie is hoog, namelijk 71,7 %.
 Er blijft echter reden tot bezorgdheid bestaan, voornamelijk over de
jeugdwerkloosheid en het percentage jongeren die geen baan hebben en geen
onderwijs genieten of opleiding volgen. Veel mensen, vooral jonge werknemers,
hebben een onzekere deeltijdse of tijdelijke baan. Voorts heeft het Verenigd
Koninkrijk te veel laaggeschoolde werknemers en een tekort aan werknemers met
hoge beroeps- en technische vaardigheden. De programma’s van de regering om
deze problemen aan te pakken, met name het “Work Programme” en het “Youth
Contract”, hebben de vastgelegde doelstellingen niet gehaald. Het Verenigd
Koninkrijk heeft ook te kampen met een ruimer productiviteitsprobleem: uit
recente officiële gegevens blijkt dat het terrein verliest ten opzichte van de
G7-concurrenten (met een productie per gewerkt uur die in 2012 16 % onder
het G7-gemiddelde ligt en nog altijd 2 % onder het in 2007 bereikte
niveau). Het armoederisico- en sociale-uitsluitingsrisicopercentage voor
eenoudergezinnen in het Verenigd Koninkrijk behoort tot de hoogste in de EU28.
Er zijn maatregelen genomen om de beschikbaarheid en de betaalbaarheid van
kinderopvang te verbeteren, maar de hervorming van de welzijnssector, het
initiatief “Universal Credit”, verloopt niet zonder problemen.
Eurozone
De economische situatie in de eurozone blijft
problematisch vanwege de onevenwichtigheden die in de jaren 2000 zijn opgebouwd,
de versnippering van de financiële markt en de blijvende politieke onzekerheid
over de voltooiing van de economische en monetaire unie. Om duurzame groei en
investeringskansen te creëren, zijn verdere hervormingen nodig om de
aanpassingscapaciteit en het concurrentievermogen van de lidstaten van de
eurozone te verbeteren.
