Het einde des jaars
0> HET EINDE DES JAARS. I1E1SBB1 OVER 154 5 2 > DOOR Th. DE WITH, V. D. UI. iï 11 p e> i i, TE MEPPEL, BIJ H. J. GELDERMAN, 1 8 5 0. Kerkelijk goedgekeurd: W. A. Kok , Predikant. D. R. Tnus, v. d. m. J. W. Bartels , Predikant. V OOHAFSPRAAK. Aan liet pinde des jaars gekomen zijnde, is liet gebruikelijk, (kit men zich in de bedehuizen vereenigl , om daar pleglstalig voor een iegelijks oog , niel slechts Gnde de roem en lof voor zijne bewezene weldaden toe te brengen ; maar rok , om verzoening over de vele misdaden en afwijkingen van zijne wet te zoeken, in liet. bloed van het Godslam , dat de zonde der wereld wegneemt. Acht dit niet maar voor eene gebruikelijke plegtigheid, en niets meer; maar houdt het voor noodzakelijk , dewijl ondankbaarheid onder de snoodste euveldaden mag geteld worden , en het zondigen nog geen einde heeft genomen, ja zelfs de beste werken van den heiligsten hier beneden, niel rein zijn , naar de reinheid van Gods heiligdom. Wij zijn dus heden, voor het aangezigl des Hoeren tol gowigtige einden zamengeroepen en verschenen , nl. lol bidden en danken , of met andere woorden , tot biddend danken en dankend bidden. Laat ons daarmede aanvangen, en vereenigt u daartoe met mij in het gebed. Heere God! Schepper van hel heelal! Onderhouder yan het geschapene! Weldoener aan uwe schepselen! Regeerder uwer werken! en getrouwe Verlionds God uwer keur — en lievelingen ! Och! geef ons uwe genade, opdat wij niet, gelijk Israël uwe weldaden ras vergelen. Gij hebt gezegend. Daar anderen, zelfs duizenden door uwen geesel des doods werden weggerukt, hebt gij ons gespaard. De gedreigde en gevoelde oordeelen zijn afgewend. Het aardrijk heeft overvloedig tot voeding voor mensch en vee voorlgebragt, en Gij gaaft ons de magt, om het te mogen gebruiken. III. 8- Onzer jarenlal is weder met dezen jaarkring vermeerderd en de liefelijke slem uws evangelies klonk nog in onze ooren. Uw Godsrijk, het rijk van inven lieven, eenigen en eeuwigen Zoon is, daar koningrijken en kroonen waggelden , slaande gebleven op de onwankelbare eeuwige grondvest uwer eeuwige liefde. Zondaren zijn nog in Zion geboren , en de gordijnen uwer woningen zijn uitgebreid. Heerc, Heere! met schaamte moeten wij onze zonden gedenken. Geef ons heilige' schaamte. Nederland heeft zijne wegen niet verlaten , niettegenstaande uwe oordeelen op de aarde waren. Uw volk heeft de liefde en eenheid, die hetzelve voor de wereld moet kenmerken, niet waardiglijk uwen Naam aan hel licht gebragt. IJverloosheid in de dienst, u te bewijzen, overviel het al te dikwerf. Wereldsgezindheid en verkleefdheid aan het slof woelde en woonde in het hart , openbaarde zich op het gelaat en was'le zien in de oplooisels. Heere! heilig uwe oordeelen aan ons en aan het Nederlandsche volk. Verzoen de zondenschuld en delg ze uit in het reinigend zoenbloed van uwen lieven Zoon onzen Heere J. C. Schenk ons genadiglijk uwen vrede in den dood van Christus. Laat de zonde ons regt bilter zijn. Trek onze harten hemelwaarts, opdat wij moge bedenken de dingen die boven zijn. Laai zin en zienlijke dingen ons niet bekoren; maar geef ons liefde lot U en uwe heilige wet, en schrijf dezelve in onze harten. Doe ons niet van U afzwerven, noch van Jiwe wegen dwalen; maar geef ons zulks moede te worden en tot U weder te keeren. Och! dat uwe nabijheid en gemeenschap onze zielen verkwikke. Wees Gij onze toevlugt, sterkte en vertrouwen en dat wij nimmer steunen op ons zeiven. Dal uw zalig evangelie over de gehcele aarde gepredikt worde, en de uit- verkorenen worden bijeen vergaderd door uw woord en Geest. Heere God! wend uwe oordeelen af. Zegen Land en kerk en hooge en lage slaalspersonen , zoowel de overheden als de onderdanen. Och ! keer weder lot Nederland, opdat Gij bekend moogt worden als de God tier vaderen. Bekeer Vorst en volk , opdat allen Uwen Naam eerbiediglijk vreezen. Algenoegzame fonlein! open de bronnen van welvaart en zegen een iegelijk in zijne eerlijke beroeping, nering en hantering, en geef door genade dat de zondige wegen , om lol een stuk broods te komen, verluien worden. TEKST Psalm 134 Vers 2. Heft uwe handen op naar /iel heiligdom, en Looft den Heere. Dezen onzen tekst vindt gij, M. H. in een der liederen Hammaiiloth en wel de laatste. Waarom vijftien psalmen en wel psalm 120—134 dit opschrift hebben; daarvan is verscheiden gevoelen, waarom wij ons daarmede niet zullen ophouden ; maar ons liever bij deszelfs inhoud bepalen. Dat onze tekstpsalm eene opwekking bevat aan de Levitische priesterschaar, aangaande hel werk hnnner bediening , zal niemand in twijfel trekken. Ons tekstvers is ook van denzelfden inhoud en bevat eene tweeledige aanmaniug, als: lo. Heft uwe handen op naar het heiligdom , en 2». Looft den Heere. 8* Welke twee hoofdzaken wij met uwe aaudacht hecieu wenschen te overwegen, en daarna met toepassing deuken te eindigen. I. De opheffing der handen werd by de ouden in velö gelegenheden gebruikt, die wij u zullen voorstellen, om daarna onze keuze le doen, in welke beleekenis het hier le verslaan is. De opheffing der handen was, A gebruikelijk bj hen, welke anderen tol aandacht wilden opwekken. Dus deed Paulus, staande voor den stadhouder Feslus en den koning Agrippa, Handel. 2G : 1; B bij die, welke rouwe bedreven, naar hel zeggen van Jeremia, kap. 2 : 37, «Gij zult ook van hier uitgaan met uwe «handen op uw hoofd," en Klaagliederen 1 : 17. »Zion «breidt hare handen uit, en er is geen tiooster voor haar." Zoo betoonde ook Thamar hare droefheid over de door Amnon haar aangedane schande, 2 Sam. 13 : 19, «Zij leide hare hand op haar hoofd, eu zij ging vasl heen eu schreide." G bij hen, die zich aan iemand onderwierpen, zoo als van de üooren gezegd wordt in Ps. G8 : 32, wiïïoorenland zal zich haasten zijne handen lot God uil le strekken.'' D bij hen, die zwoeren, daarom zeide Abraham lol den koning van Sudom , die hein een aandeel in de buil geven wilde; «Ik heb mijne hand opgeheven lot den «Ileere den Allerhoogslen God, die hemel en aarde bezit, «zoo ik van eenen draad lot eene schoenriem toe, ja zoo «ik van al wal het uwe is, iets neme! op dat gij niet «zegt,- lk heb Abraham rijk gemaakt." Genes. 14:22,23, en E bij de biddenden. Zulks zien wij bewaarheid in Mozei 2e boek, hoofdstuk 17 : 11, «En het geschiedde, terwijl Mozes zijne hand ophief, zoo Was Israël de sterkste. ' In David, naar Ps. 28 : 2 , Hoor de stem mijner smeekingen als ik tot u roep, als ik mijne handen ophef naar de aanspraakplaats uwer heiligheid;" en Ps. 141 : 2 «Mijn gebed worde gesteld als reukwerk voor uw aangezigt; e opheffing mijner handen als het avondoffer." Eu in Salomo, 1 Kon. 8:54 , 55 »Het geschiedde nu als Salomo voleind had dit gansche gebed en deze smeeking tot den Heere te bidden , dal hij van voor het altaar des Heeren opstond, van het knielen op zijne knieën, met zijne handen uitgebreid naar den hemel, zoo stond hij en zegende de gansehe gemeente Israëls." Om nu le kiezen in welke beleekenis het in onzen tektst genomen moet worden, zal niet zwaar zijn. Bidden was het werk der priesterschaar. Bidden als gansch ontblooten, als een van verre staande tollenaar. Bidden tot Hem , die in den hemel woont en hoort uit de vaste plaats zijner woning, gegrond op het tegenbeeld en de waarheid van de geheele tempeldienst. II. En looft den Heere. Niet alleen loven met het reukwerk der welriekende specerijen, aangestoken door 's hemels vuur oj) den altaar in het heilige van het heiligdom ; noch ook slechts met de rookwolke uit het wierookvat, waarmede de hoogepriesler achter het voorhangsel voor Gods genade-sloel verscheen in het heilige der heiligen ; maar ook met de heilige tempelliederen, tl ie Levi's zangkoren moesten aanheffen, en waarmede zij de tot het feest aankomende Israëliërs als begroeten moesten , afgewisseld en vergezeld door snarenspel en orgel. Heerlijk zong de dichter van psalm 84 van de tempeldienst en roemde hen welgelukzalig, die den Ileere gestadiglijk prezen. Hierbenevens ontving Jehova de garf en brooden der eerstelingen , en de lof en dankofferen. Zelfs was er een feest toe ingesteld, het feest der loofliulten, dat zeven dagen moest gehouden worden , om den Heere te loven voor het goede, hetwelk zijne hand hun had medegedeeld. Dit foven van den Heere heet bij Hozea , hoofdst. 14:3, het betalen van de varren der lippen en Petrus noemt hel in zijn eersle brief, hoofdst. 2:9, het verkondigen van de deugden desgsnen , die ons geroepen beeft uit de duisternis tot zijn wonderbaar licht. Paulus noemt dit, de 'igchamen te stellen tot levende, heilige en Gode welbehagelijke offerhanden, Rom. 12:1, en 2 Cor. 5:15, opdat degene die leven, niet meer zich zeiven zouden leven , maar dien , die voor hen gestorven en opgewekt is. Hij die het voorwerp van aanbidding is, is het ook van dankzegging, daarom slaat er: »Iooft den lieere." Hoewel Hij met dien Naam aan Abraham, Izak en Jakob niet is bekend geweest, n.1., als de volbrenger van zijne belofte, dat Hij hun zaad in Kanaan als erfbezitter zoude doen wonen, is Hij in dien zin in den lijd van dezen dichter aan hen bekend geweest, verwachtende voorts dat Hij alle zijne toezeggingen op zijnen tijd zal volbrengen. III. Nu. geliefde hoorders! is er ooit een tijd van bidden en danken gekomen , dan is hel nu de tijd , terwijl wij aan het einde van eenen jaarkring gekomen zijn , die in de jaarboeken van Nederlands geschiedenis eene voorname plaals beslaan zal. Een jaarkring vol van oordeelen en zegeningen Gods. — Welke oordeelen ons niet alleen smart en weedom hebben veroorzaakt, en daarom af te bidden zijn ; maar daar wij geliefde betrekkingen, zorgdragende mannen en vaders, teederlievende vrouwen en moeders, jongelingen en jonge dochters; ja leedere zuigelingen , de hope van land en kerk hebben moeten zien ten grave dalen, door dien wreeden geesel de cholera asialica, echter heeft dit slechts eenige weinige dagen sleden, vlekken en dorpen een treurig en somber aanzien doen geven, zonder dut Nederlands volk /.icli vernederd heeft onder de krachtige hand Gods. De overheid heeft, (het zij lol haren lof gezegd) , op vele plaatsen de kermissen uitgesteld; doch was dit overeenkomstig de dartele wensch van hel "ros der natie? daarvan getuige de han- O O O delwijs des volks aan die plaatsen, waar de kermissen gehouden zijn, Zou men niet mogen zeggen, dat het volk van Nederland met sprekende daden zeggen wil : »Wij zullen het tegen den Heer wel volhouden !" Is dat het godsdienstig vaderland zoo men het noemt ? O O Zag het Nederlandsche volk eens, hoe het met opgehevene hand zondigt en tegen God den Almagligen aandruischt, het zoude de opgehevene hand tot zondigen niet ineer verheffen; maar do^'n zooals onze tekst leert: «Heft uwe handen op naar het heiligdom.'' Vaderland! Vaderland! gij zijl niet meer het land van godsvrucht gelijk voorheen. Gods wet ligt in het midden van u verbroken , en zijn woord is bij een groot deel van uwe inwoners niet meer geacht , dan de koran van Mahomed. Deze tijdkring is welhaast ten einde en wij zullen, zoo de Heere wil, met weinige oogenblikken eenen nieuwen aanvangen; maar zullen dan , met de wederkomst des jaars , uwe krijgsheiren van vijandschap legen God den Heere op nieuw weder uittrekken? Ach, Nederland! Nederland ! Och! Ieerdet gij handen opheffen naar het heiligdom , dan zouden de wapenen uwer vijandschap u ook ontvallen. Kunt gij bij het eindigen des jaars uwe zonden nog niet zien? Roept gij nog vrede zonder gevaar? Wat vrede ! zoo gij uwe snoode Godvergetenheid niet verlaat, uwe onseresrtiffheden niet leert kennen en belijden en uwe O O O " banden niet verheft tot Hem, die in den Hemel woont! Waar blijft de dankbaarheid, de lof Gods voor de vele weldaden aan het Vaderland bewezen ? Eu de weldaden zijn toch menigvuldig. Al ware het de eenigste weldaad , dat de aardappelen , het brood der armen , in zulk cene ruime mate zijn wedergeschonken als sedert den jare 1844 ons niet gebeuren mogt, dan zelfs zouden wij , inwoners van Nederland , onze harten en monden van den roem des Heeren vervuld moeten hebben. Maar ach ! wij zien niet dut de goedertierenheid Gods lot bekeeiing leidt. Wat moet er te wachten zijn , daar Nederland met 's lleereu gunstbewijzen overladen wordende , nog daartegen blijft zondigen ? ja zelfs het zondigen niet moede wordt? Wij zijn aan den eindpaal dezes jaars' gekomen ; maar zoo nabij kan ook het einde van uw leven zijn, en wat dan? zal hel Nederlandsche karakter? zal Nederlandsche deugd of roem voor God beslaan ? Zal uitwendige deugd en pligtsbelrachling in het oordeel vrijmaken ? Ach ! werd deugd en pligt meer betracht ! Evenwel moet er eene meerdere geregtigheid zijn, om voor God le bestaan. Zal het land onzer geboorte en opvoeding deszelfs oude welvaart en roem weder onlvatigen , dan moet er bekeering plaats hebben; daarom roepen wij u Nederlanders toe: "Bekeert »u en bidt God , of misschien uwe zonden u vergeven «werden, en gij de zegeningen naar ziel en ligchaam «voor den tijd en de eeuwigheid moogt wederkrijgen." De Brieëenige Verbonds God geve u bekeering tot Hem met uw gansche hart, opdat gij het leven, den zegen en den vrede hebben moogt. Zijn er vele bidders ia het land gelijk voorheen , toen men voor het gebed der Nederlanders meer vrees had , dan voor een leger van 100,000 geoefende krijgslieden? Ach! weinige bidders, maar daarentegen vele vloekers! De meesle bidders in Nederland zijn de zulke, als de menschen van Gadara, die Jezus onzen Heer baden , dat Hij uit hunne landpalen wilde vertrekken. Geëerbiedigde Koning van Nederland! onzen beminden Vorst! en het geheele Vorstelijk huis van Oranje Nassau ! vergun mij , Uwe koninklijke Hoogheden voor te stellen hoe men verlangt dat alle gezindheden voor IT. K. H. zullen bidden , of laat mij liever zeggen, dat elke secle lot zijnen God roepe: maar ach ! is dat de regie weg om Jehova te voet te vallen, en zijne zegeningen te mogen ontvangen? Heet dit niet onverschilligheid in belijdenis? Zal God de Heere het geroep hooren vari den Christus vloekenden jood, van den Christus Godheid loochenenden Sociniaan , van den voldoeningsleer onlkennenden Arminiaan, van den door beeldendienst en misoffer , Godonteerenden Papist? Wij bidden uwe Koninkl. Hoogheden bij uwer zielen zaligheid, om toch op derzulker gebeden geene verhooring te verwachten; maar de Heere geve U. K. H. schepter en kroon en alle vorstelijke hoogheid voor den Koning aller Koningen, wiens Majesteit geen weerga ken!, voor den Heer der Heeren neder te werpen , ja als ellendigen voor Hem te buigen , en de God der vaderen le dienen, door de genade en kennis onzes Heeren Jezus Christus! — En het volk des lands volge uwer Koninklijke Hooghedens voorbeeld, opdat de vreeze Gods in ons land wonen mag , én daar door een waardigen naam en plaats bekleeden in de rij der koningrijken, en natiën van Europa, ja van den ganschen aardbodem. O! klein getal bidders, die den Vader hebt leeren aanbidden in Geest en in waarheid , liet is de tijd , dat gij voor des Heeren aangezigt uwe smeekingen op de eeuwiggeldende geregtigheid van den eeuwigen Zoon des eeuwigen Vaders nederlegt, opdat geregtigheid van den hemel nederzie en de trouw uit de aarde spruite. Des Heeren woord, wet en evangelie ligt vertrapt en verheden ter aarde. Schuldbelijden is bij vele kleingeestigheid geworden. Bidden is de behoefte des volks niet meer. Niettegenstaande dit , is er een klein getal menschen in Nederland, die schuld belijden hun zaligst standpunt achten , die bidden voor het aangenaamste werk houden, en wien hel woord Gods dierbaar is en, meer achten dan duizenden van goud of zilver. De naam Jezus is der zulken ziejebalsem , al is dezelve anderen ten spreek en spotwoord, 's Heeren eer-hunne zaligheid. Nu van u willen wij dat gij bidders zijt, ook in deze onze dagen: bidders voor den Koning en allen die in hoogheid gesteld zijn; doch ook bijzonder voorliet rijk Gods op aarde. Ja wij roepen u toe: - Bidt om den vrede van Jeruzalem, opdat het donker floers, dat de kinderen Gods bedekt, moge worden weggenomen, en zij wandelen in het licht van Gods aanschijn. Bidt om den vrede van Jeruzalem; opdat de verstrooide schapen van Christus mogen worden bijeengebragt tot eene kudde. Bidt om den vrede van Jeruzalem , dewijl des Heeren hand zijn Godsrijk alleen moet slaande houden tegen over vele vijanden, en bijzonder tegen den aanwas van hel Antichristischrijk in Nederland. Bidt dal de Heere vijanden de verzoening doe vinden in het dierbare bloed van het onbevlekte Lam Gods. Bidt om den vrede van Jeruzalem opdat Hij die de vrede is op de galerijen gebonden worde en de bedreiging nimmer ons trefle: «Wee hen als Ik van hen zal geweken zijn" — Bidt om den vrede van Jeruzalem , opdat de barmhartigheden Gods met liet einde des jaars niet ten einde mogen loopen , hoewel liet , liet regt Gods mag zijn , dat liel oordeel beginne van liet huis Gods en waar zal dan hel einde zijn? I Petr. 4 : 17. Looft den Ileere! Het Amen Halleluja klinke dnor de tempelkoren. Niet slechts verblijd zijnde over de tijdelijke en Iigchamelijke zegeningen, maar allermeest hierover dat Hij nog niet van ons geweken is. Hierover dat Jehova nog geen afscheid van ons genomen heeft; -— neen! Hij is nog onder ons met zijn woord en Geest; doch Iaat het 11 niet tot vleeschelijke gerustheid verleiden , Hij mogt eens spoedig willen wegtrekken. Laat de verheffingen Godes in uwe kelen zijn, het hemelwerk der Gods verheerlijking in uwe harten. Laat het gebed bij u vernachten. Het woord Gods zij uwe schat. De Heere Christus uw zielebalsem. De Hemel uw verlangen, om eenwig met Hem te zijn en de 11. Geest uw bestierder, om uwe gangen te rigten naar de stad die fondamenten heeft. Werk en zaligheid zij één bij u. Stilheid en vertrouwen uwe sterkte, en Jehova God uw rustpunt, Amen. KLAGT &mmm des? mm® Van den Zaligen . J. van Lodensteijjc. Daar is het oude jaar verdwenen : liet nieuwe in zijn plaats verschenen, En ik dezelfde die ik was. Daar duizend, die 't met mij begonnen, Den draad huns levens afgesponnen, In 't graf geworden zijn tot asch. Mij heeft des hemels wijze reden, Door duizend rampen heen doen treden, Ter eere van zijn heerlijkheid; Ten uitroep van zijn wondre Name: Buig ! Buig ! mijn ziel , gij moogt u schamen Van dezes jaars nalatigheid. De zon drie honderd zestig malen Den kim ontworsteld, heeft haar stralen Op mij doen dalen, en haar kracht, Haar glans, haar licht, haar vruchten mede Heb ik in snoode ondankbaarheden, Haar Schepper niet weer toegebragt. Der druivenbloed, der tarwe nieren , Onnoozle land en water dieren, Die hebben mijnen disch bereid: Maar, ach! de krachten die zij gaven Heb ik den Gever van die have, Ten dienste niet weer aangeleid. Wel vijftigmalen is gekomen, De dag, dat ik en alie vromen, (Ons daaglijks wenk gestuttet) niet Rn deden, dan onz1 ziel verlugten In woord en zang: waar zijn de vruchten Die zulk een weldaad na zich liet? Wat zijn de zaligende reden , Met hart en ooren onbesneden , Dit jaar onvruchtbaarlijk gehoord? Die leerden , boven alle zaken, Mijn eigen wil en lust verzaken: Waar is de kracht van zulk een woord Wat waren al die zoete galmen, Van zoo veel liedren, zoo veel psalmen, Dan enkel galmen en geluid ? Wat zoo veel beden, zoo veel zuchten Dan zielelooze stemgeruchten, Dan zuchten zonder wederstuit?. 