Handboek der verloskunde ...
Men zal ten laatste de trekkingen verrigten in de rigting (i) Deze draaijing gescliiedt bijna dooi zich zelve, de kromming der DE TANG, 335 der as van de onderste engte, na eene langzame oplig ting van de kaken naar boven, zoo dat dezelve tegen den buik hellende zijn (derden tijd). Deze trekkingen moeten zonder schokken worden voortgezet, en door eenige schuinsche en zijdelingsche bewegingen van de tang begunstigd worden. In de meeste gevallen vereischt de voorzigtigheid, om de takken zonder schokken los te maken, en iederen tak op eene zachte wijze, den eenen na den anderen uit te halen ( volgende bij deze wegne ming eene kromme lijn, welke gelijk is aan die welke men bij de inbrenging volgt ), zoodra het hoofd de vrou welijkheid wijd opent, den bilnaad sterk uitzet, en het zelve nog alleen door de zachte deelen wordt opgehouden. iVIen laat derhalve aan deze deelen den tijd om zich uit te zetten; men vermijdt de scheuring dezer deelen, en de minste krachtoefening van de vrouw is genoegzaam om de uitdrijving te volbrengen. Slechts indringende geval len (zoo als stuipen, bloedstorting, enz.) is het geoor loofd zich te haasten en de uithalingte doen plaats hebben. Dikwijls heb ik mij in deze laatste oogenblikken te vrede gesteld, met het instrument te ondersteunen, zonder te trekken of de uithaling zelve te verrigten. Deze handel wijs verdient mogelijk de voorkeur, want als de wegne ming der takken niet met veel voorzigtigheid plaats heeft, zoo wordt met deze wegneming het hoofd gelijktijdig uitgedreven, en men veroorzaakt alzoo de ongemakken welke men wil vermijden, en ook nog, wijl de werke loosheid van de pogingen der vrouw zoodanig kon zijn, dat men genoodzaakt zou zijn de tang op nieuw in te brengen. lepels keert natuurlijk door zich zelve, om zich in eene juiste overeen stemming te brengen met die van de hekkenholligheid {Boer , Denman), 334 HEELKUNDIG GEDEELTE. §. V. Gevallen die de aanwending vereischen ; Voor en Nadeelen. De tang is voornamelijk dienstig in gevallen van wer keloosheid der baarmoeder, gevallen die menigvuldig plaats hebben , en in iederen tijd van den arbeid kunnen ontstaan. Ook is dezelve dienstig bij eenen zekeren graad van vernaauwing van het bekken, waardoor de doorgang van bet kind vertraagd wordt (Zie Vernaauwing van het bekken). Eindelijk, bet gebruik van de tang is onvei. mijdelijk in eenige omstandigheden, of hevige toevallen, ten einde de verlossing spoediger te doen plaats hebben dan dit door de natuur zou geschieden, ofschoon voor bet overige alles wel gesteld is : zoodanige gevallen zijn van de zijde der moeder, bloedstorting, de eclampsie, de scheuring van de baarmoeder , en eene groote zwakheid van de zijde van het kind, de uitvalling van de navel streng , eene eenigzins hellende ligging , enz. De tang heeft het groote voordeel om moeder en kind te bewaren, zonder de eene of het andere te kwetsen , indien men dezelve namelijk volgens de opgegeven rege len aanwendt, en alleen in de gevallen die door ons zijn opgenoemd. De tang niet wel ingebragt of uitgehaald zijnde, kan dezelve de scheede scheuren, of van de baarmoeder af scheiden , de opening der baarmoeder splijten , en zelfs de baarmoeder doorboren , of ten minste den bilnaad scheuren, de scheede kneuzen, en aanleiding geven tot korsten en pijpzweren in dezelve. Slecht aangelegd zijnde, kan dezelve niet alleen het hoofd van het kind kwetsen, maar hetzelve ook opensnijden ; te vast geslo ten zijnde, kan dezelve , gelijk wij dit gezien hebben, de beenderen van het bekkeneel verbreken, en de tang zou DE TANG. 535 zeer zware toevallen veroorzaken, als men dezelve, gelijk eenige gewild hebben, op het bekkenuiteinde aanlag. De aanwending van dit werktuig is dus geene onverschillige zaak, en men moet zich wel wachten zonder volstrekte noodzakelijkheid tot dezelve toevlugt te nemen; voorts vereischt hare aanwending een grondig onderrigt, heb belijkheid om dezelve te plaatsen, en tevens voorzigtig heid; het is een doodend werktuig in de handen van een’ onkundig’ en verwaand’ vroedmeester. §. VI. Bijzondere regelen. Dezelve zijn geheel betrekkelijk tot de ligging in de welke zich het hoofd voordoet, en den tijd van het werktuigelijke der verlossing, tot het welke hetzelve ge vorderd is. À. A. De kruin. i° Wanneer de kruin nog naauwelijks in de bovenste engte van het bekken is gedrongen, dan is het niet altijd mogelijk om de lepels van de tang op de zijden van het bekkeneel aan te leggen; want de voorachterhoofdsmiddellijn is dan schuins of dwars in deze engte geplaatst; waaruit volgt dat de eene lepel van voren, en de andere van achteren zou moeten geplaatst worden : maar het hoofd, volgens de as van de bovenste engte gerigt zijnde, zöu men aan het werktuig dezelfde rigting moeten geven ; daarenboven , derzelver vlakten in aanmerking genomen zijnde , zoo vertoont dezelve alleen eene gedeeltelijke kromming, en derzelver geheel biedt eene regte en onbuigzame lijn aan, die door het be nedenste van het heiligbeen en het staartbeen zal opge houden worden, en welke aan dezelve zullen verhinde ren, om de bovengenoemde rigting aan te nemen. Deze moeijelijkheden zijn gewoonlijk aan de veronderstelde beklemmingen van het hoofd toegeschreven geworden. 336 HEELKUNDIG GEDEELTE. Men zal zich dus dikwijls gedwongen zien om de lepels op de zijden van het bekken, en dien te gevolge, op een der voorhoofdsbeenderen , en aan de andere zijde, op de streek van het mam wij ze uitsteeksel aan te leggen. Als dan zal de kromming van de randen der tang zich schik ken naar de holligheid van het bekken , en door middel van deze kromming, is de hoogte der lepels evenwijdig aan de as van de bovenste engte gerigt, zonder dat der zelver onderste gedeelte door het staartbeen gehinderd wordt. Zonder twijfel is op deze wijze het hoofd ongunstig aangevat, en het werktuig heeft minder plaats van vast houding; deze wijze van werking, door deDuitschers al te algemeen aangenomen (Stein) , geeft evenwel geene .aanleiding om het aangezigt te kwetsen, zoo als men ge meend heeft; het hoofd is reeds gebogen, en het instru ment is alleen op bet voorhoofd werkzaam (fig. 23); de buiging geschiedt zelfs tusschen de lepels, door de druk king van dezelve begunstigd zijnde. Het hoofd alzoo aangevat zijnde zou niet geheel naar buiten kunnen gebragt worden ; maar het gebeurt som tijds dat de natuurlijke neiging , en de wederkeerige ge steldheid der deelen (het bekken en het hoofd), aan het hoofd eene draaijing doen ondergaan, welke den twee den tijddaarstelt; het hoofd draait dus tusschen de lepels, welke de uithaling dan kunnen volbrengen. Zal het een en ander plaats hebben, zoo is het noodzakelijk dat de takken slechts matig gesloten zijn , en dit is het voordeel van de gewone tang, tegen die werktuigen , welke van eene schroef voorzien zijn, die dient om de lepels te sluiten. Als de draaijing niet uit zich zelve geschiedt, moet de tang volgens de boven opgegevene regels worden uit— gehaald, en vervolgens andermaal, zoo als geleerd zal wor DE TANG. 337 den, op de zijden van het hoofd worden aangelegd, waarna de draaijing en de uithaling volgens de algemeene regelen zal plaats hebben. 2° Als het hoofd reeds in de holligheid van het bekken is nedergedaald, zoo zal het gemakkelijker zijn om het werktuig op de zijden van het bekkeneel aan te leggen. Dewijl de holle rand, bij de voorste liggingen van het achterhoofd, naar het achterhoofd moet gekeerd zijn, en, bij de achterste liggingen van het achterhoofd, naar het voorhoofd , zoo volgt daaruit dat men voor de eerste ligging eerst den regter tak moet inbrengen, en dat men den lepel langs de plaats der regter zitschaambeensver eeniging zal doen indringen (1), de linker tak moet ver volgens tegen over de linker zitbeensuitsnijding geplaatst Worden.Voor de tweede ligging , integendeel, moet men beginnen met het aanleggen van den linker tak , welken men achter de linker zitschaambeensstreek zal inbren gen, enz. Voor de derde ligging is het de regter tak welke eerst ingebragt, en meer naar voren moet geleid worden ; voor de vierde > de linker tak. De takken vereenigd zijnde (Zie hg. 25 ) , zoo zal men de trekkingen verrigten volgens de as van de onderste engte ,om den eersten tijd te volbrengen; vervolgens zal men de haken langzaam opligten, dezelve brengende tot de middelste lijn (draaijing van de linker naar de regter zijde, voor de eerste en derde, van de regter naar de linker zijde, voor de tweede en vierde ligging ), om den tweeden tijd te voltooijen. De derde tijd wordt door eene sterke opligting der haken volbragt (Zie hg. 26 ), dezelve moet sterker, langzamer zijn, en meer onderhouden worden voor de twee laatste liggingen dan voor de twee eerste (1) Het is de streek onder de heupscbaambeen gelegen; dezelve komt met liet voorste en onderste gedeelte, van den grond der azijnmaat overeen , HEELKUNDIG GEDEELTE. 338 (fig. 27). Men zal ook alzoo het achterhoofd, voor de twee eerste liggingen, doen opklimmen voor de vereeniging der schaambeenderen , en het voorhoofd achter dezellde vereeniging, bij de twee laatste liggingen. Het voorhoofd zal voor den bilnaad vrij worden voor de eerste, en het achterhoofd voor de laatste liggingen. Bij deze blijft nog een vierde tijd overig om de vrijmaking namelijk van het voorhoofd, onder de vereeniging der schaambeende ren te volbrengen; dit zal zonder moeite geschieden, zoodra het achterhoofd vrij zal geworden zijn, indien men de haken van de tang alsdan naar beneden brengt. 3° Na den tweeden tijd, de voorachterhoofdsmiddel lijn altijd de voorachterste zijnde, moeten de lepels aan de zijden van het bekken geplaatst worden, en men zal altijd beginnen met het aanleggen van den linker tak , om redenen die straks zijn opgegeven. Men zal dan niets meer dan den derden tijd te volbrengen hebben, voor de twee eerste liggingen; en den derden en vierden tijd, voor de twee laatste liggingen (Zie het Physiologische Gedeelte ). 4° Bij de verscheidenheden der dwarse liggingen ( het achterhoofd naar de regter, het voorhoofd naar de linker zijde, en zoo ook omgekeerd), zal men dezelfde regelen volgen als voor de eerste tijden der vorige liggingen, doende slechts den lepel meer naar voren en achter het schaambeen indringen, welke in de vorige gevallen zich achter de schaamzitbeensstreek zou bepalen. Deze lig gingen tot eene tier vier hoofdliggingen terug geleid moetende worden, zoo zal men het holle gedeelte der randen van de tang naar het achterhoofd keeren, als men hoopt meerder gemak te ondervinden, om het ach terhoofd naar voren te keeren (eene omstandigheid, alle andere voor het overige gelijk zijnde, die gunstiger is dan de andere); doch naar het voorhoofd in tegen overgestelde gevallen. DE TANG. 35g 5° Do helling van het hoofd naar het achterhoofd of naar het voorhoofd, maakt aangaande de zoo even ge noemde voorschriften geene verandering, ten zij dat eene zoodanige ligging die van het aangezigt naderde (Zie nader); de helling naar een der wandbeenderen maakt de aanwending op beide wandbeenderen onge makkelijker, en het wordt eene reden te meer om zich te bepalen tot de aanwending der tang op het voorhoofd en het naamwijze uitsteeksel hoven beschreven. Eene te groote schuinsche ligging van de vrucht naar achteren ( bovenschaambeensliggingen) verhindert de aanlegging van de tang geheel en al, en biedt andere aanwijzingen aan, namelijk de keering. B. Het aangezigt. In welke ligging dit gedeelte ook voorkomt, bestaat er maar eene wijze om de verlossing te volbrengen, de voortgang namelijk van de kin naar voren , en hare vrijwording onder den boog van het schaambeen. Derhalve moet de tang altijd op de zijden van het hoofd aangelegd worden, en de holle randen van de lepels naar de kin gekeerd worden. Eerste tijd , Indien het hoofd nog te veel naar boven gelegen is om den eenen lepel naar voren en den ande ren naar achteren te plaatsen ( Zie boven, de Kruin , i°) , zoo moet men tot de keering toevlugt nemen , want er bestaat in dit geval geene gelegenheid om de lepels aan de zijden van het bekken te plaatsen, dewijl een van dezelve alsdan op den hals van het kind zou worden aangelegd. Als het aangezigt meer gedaald is , zoo wordt een tak naar voren, en de andere naar achteren van het bekken geplaatst. Voor de eerste ligging derhalve, wordt eerst de linker tak ingebragt, en geleid langs eenen krings wijzen weg, zoo als reeds beschreven is, van de linker zitbeensuitsnijdingtot achter de vereeniging der schaam 34:0 HEELKUNDIG GEDEELTE. beenderen; de regter tak , integendeel, wordt in de krom ming van het heiligbeen geleid. De takken van de tang vereenigd zijnde, zal men eerst volgens de rigting van de as der bovenste engte trekken ; vervolgens langzamer hand de haken tot de middelste lijn opligtende, door eene gelijktijdig plaats hebbende beweging van de regter zijdenaar voren; met betrekking tot de moeder, zalmen ten zelfden tijde (tweede tijd) de holle randen van het werktuig en de kin van de vrucht onder den boog van het schaambeen brengen. Eindelijk ( derde tijd) , eene sterke opligting der haken, gepaard met voortgaande trekkingen zonder schokken, zal de onderkaak en het aangezigt dieper onder den boog van het schaambeen leiden, en het voorhoofd en het overige van het bekkeneel voor den bilnaad doen uitgaan. 2° Als het aangezigt deszelfs draaijing reeds had vol bragt , en de kin zich onder den boog van het schaambeen bevond, dan zal de tang, en aan de zijden van het bekken, en op die van het hoofd des kinds worden geplaatst ; men zal dan in alle gevallen beginnen met het inbren gen van den linker tak, en er blijft dan niets meer over, als het opligten van de haken, zoo als straks door ons be schreven is. 3° De verscheidenheden der schuinsche liggingen kunnen eenige geringe wijzigingen voor de bovenbe schrevene handelwijze noodzakelijk maken. Is de kin meer of min naar achteren gelegen , zoo moet men de holle randen der lepels daarhenen wenden om de kin naar voren te brengen ( Smellie ). C. De grond van het bekkeneel . Na eene verlossing bij dewelke het kind zich met het bekkenuiteinde had voor gedaan, of na de keering, heeft men soms eenige moeite om het hoofd te doen uitgaan, hetwelk zich dan altijd met deszelfs grond voordoet. Wij zullen nader zien dat Dïï TANG. 54:1 de vingers altijd genoegzaam zijn om bet hoofd uit te halen : maar indien men het gemakkelijker vond zich daartoe van de tang te bedienen, zoo moet dit op de vol gende wijze geschieden. i° Als het aangezigt achter de schaambeenderen ge legen is, dan moet men den romp sterk naar beneden drukken, en men zal de takken van de tang langs den hals, op de zijden van het bekkeneel aanleggen 5 men zal de takken voor de borst vereenigen en men zal sterk naar beneden trekken, doende tegelijker tijd den romp naar beneden dalen. Mogelijkzou men alzoo ook het aan gezigt achter de schaambeenderen kunnen doen neder dalen , en het van de kin tot het voorhoofd doen uitgaan in den boog van het schaambeen, terwijl het achterhoofd naar evenredigheid in de holligheid van het heiligbeen opklom. Het zou eenvoudiger zijn om met de hand het aangezigt in de holligheid van het bekken te keeren(Zie de keering) , en dit moest men altijd doen, indien het aangezigt naar een der heupbeenderen gekeerd was. 2° Het zij men het aangezigt naar achteren gewend heeft, of dathetdaar in het eerst geplaatst was , zal de tang ook op de zijden van het hoofd geplaatst worden 5 maar men zal dezelve onder den hals inbrengen , doende den romp sterk opligten ; vervolgens zal men eenige trekkin gen naar beneden doen, om het hoofd geheel in de bek— kenholligheid te doen dalen; dan zal men, en het kind, en de tang opligten, trekkende aan dezelve volgens de as van de onderste engte, om het aangezigt van de kin tot het voorhoofd voor het toompje vrij te maken; het ove rige van het hoofd zal dan onmiddellijk zonder moeije lijkheid volgen. 3° Indien het hoofd door onvoorzigtige trekkingen van den romp was afgescheiden geworden, zoo moet de tang op de zijden van het hoofd worden aangelegd ; men HEELKUNDIG GEDEELTE. 542 zal dan ëerst trekken volgens de rigting der as van de bovenste , en naderhand volgens de rigting der as van de onderste engte ; liet hoofd zal uit zich zelf zijne groote middellijn draaijen naar de assen, en een van deszelfs uiteinden het aangezigt of achterhoofd naar de openin gen van het bekken; de tegenstand van een dezer uit einden tegen de wanden van het bekken zal genoeg zaam zijn om het andere te doen wippen en nederdalen. Indien het bekken te naauw was , zoo kan men in deze gevallen tot de doorboring van het bekkeneel, of tot den stompen haak toevlugt nemen. DERDE AFDEELING. Aangebragte hulp 'veranderende de natuurlijke strekking. Art. i. — Afvoering van de kruin. v In den eersten tijd der verloskundige kennis, was het een vast aangenomen stelsel om het hoofd van de vrucht naar het bekken van de vrouw te leiden, wanneer zich eenig ander deel voordeed. Deze zeer ongemakkelijke handelwijze om de uitvoering te bewerken, in aanmer king genomen de weinige geschiktheid van het hoofd, om met de hand van den operateur aangevat te kunnen worden, zou ook nog het wisselvallige van eenen moege lijken en langdurigen arbeid overlaten, en is om deze redenen algemeen verworpen : maar wanneer zich het hoofd alleen in eene eenigermate ongunstige gesteldheid voordoet, raadt men nog aan, om te trachten eene meei gunstige ligging daar te stellen. De hand kan inderdaad de zijde van het hoofd doen nederdalen , welke door eenen AFVOERING VAN DE KRUIN. 343 eenigzins uitstekenden heiliglendenwervelhoek wordt teruggehouden, van een bekken hetwelk voor het ove rige genoegzame wijdte heeft; ook kan de hand het ‘achterhoofd doen nederdalen, hetwelk even zoo wordt teruggehouden door de nederdaling van het voorhoofd, of ten minste van de voorste fontanel ( de ligging van het opperhoofd) te bevorderen; eindelijk, wanneer zich het aangezigt voordoet, willen diegene welke deze lig ging vreezen ook dat men het achterhoofd in deszelfs plaats zal doen nederdalen. Wij hebben gezegd dat deze operatie voor het laatste geval onnuttig is, en zelden uitvoerbaar of gunstig voor het eerste ; men ga derhalve op de volgende wijze te werk : De hand moet in de vrouwelijkheid in halve buiging worden ingebragt , zoo dat dezelve hare breedte aan de groote middellijn van deze spleet aanbiedt ; vervolgens zal men de vingers op de kruin in den mond der baar moeder inbrengen, en dezelve tot aan den nek uitstrek ken (het aangezigt of voorhoofd ), of tot de meest ver hevene zijde van den hals (het wandbeen), na met de palm van de hand het hoofd boven de bovenste engte teruggebragt te hebben. Vervolgens de toppen der vin gers zoo hoog als mogelijk plaatsende, zal men de hand terugtrekken, en met dezelve het hoofd in de hollig heid van het bekken leiden ; men zal ook zorg dragen om het achterhoofd meer naar voren te brengen, om de ongunstige ligging in eene vrije voorwaartsligging van het achterhoofd te veranderen. Deze bewerking is alleen dan uitvoerbaar als het hoofd nog niet in de opening van den mond der baar moeder is doorgedrongen, en dat deze opening genoegzaam verwijd is om de hand te kunnen doorlaten. Men kan op deze bewerking de aanwending van de tang doen volgen, of de volgende wijze van handelen in de plaats HEELKUNDIG GEDEELTE. 544 stellen, welke zonder pijnlijker te zijn, spoediger ten uit voer wordt gebragt. Art. 2. — Inleiding van de voeten in het bekken , eigenlijk gezegde keering. §. I. Bepaling. Dit is eene bew erking door welke men eerst de voeten van bet kind en het hoofd het laatst doet uitgaan. Men heeft de handelwijze door Barton en anderen voorge steld, niet aangenomen, welke daarin bestaat om het ligchaam van de vrucht langzaam ’l zij met de hand, ’t zij met eene soort van krukje onder den oksel ge plaatst, terug te brengen, tot dat de billen in het bekken nederdalen. g. ÏI. Noodzakelijke voorwaarden. i° Het is noodzakelijk dat de mond der baarmoeder genoegzaam verwijd zij , op dat de hand van den verlos kundige en het ligchaam van de vrucht dezelve zonder verscheuring kan doorgaan. Gedwongene verwijdingen worden thans niet meer verrigt. 2° Het hoofd van het kind moet niet in de opening van den mond der baar moeder zijn dóórgedrongen; dit plaats hebbende, kan het niet weder in de baarmoeder dringen zonder de scheede te verscheuren. 5° De tegenwoordigheid van eene zekere hoeveelheid lams vliesvocht, en de ongekwetste staat der vliezen is eene gunstige omstandigheid; evenwel bestaat er geene volstrekte tegenaan wij zing, ais het water is afgevloeid. E .LEIDING VAN DE VOETEN IN HET BEKKEN. 345 §• Hl. Algemeene Te gelen. De vrouw moet geplaatst worden zoo als voor de aan wending van de tang gezegd is : liet is onnoodigom deze plaatsing veel te doen verschillen, men kan alleen de eene of andere heup, deze namelijk welke aan die voor de mbrenging der hand van den verloskundige tegenover gesteld is, een weinig naar het bed hellende doen zijn. De hand, noodig tot de keering , bepaald zijnde, zal aan hare buiten zijde met de eene of andere vette stof be smeerd worden. De palm van de hand heeft dit niet noo dig, dewijl dit het vasthouden van de vrucht zou ver hinderen • de vuist en de voorarm moeten ook behoorlijk worden ingesmeerd. De andere hand moet op den buik worden geplaatst, deze ondersteunt de baarmoeder, en vei hindert dezelve om voor de poging van de hand, die in dezelve gebragt wordt, te wijken ; ook zal dezelve de buiging van het kind gemakkelijker maken, en eenen behoorlijken wederstand bieden aan de uitzetting van de baarmoeder, welke, gedurende de bewerking, door het hoofd van het kind veroorzaakt wordt. De kens der hand die ingebragt moet worden is onver schillig als de ligging twijfelachtig is, en de vliezen ge heelzijn ; maar allernoodzakelijkst is deze verkiezing als het water is afgevloeid , en de ligging wel gekend is. Men moet altijd die hand inbrengen, welke in halve buiging derzelver palm naar den buik en de voeten van het kind gekeerd heelt ; zijn deze deelen naar de regter zijde van de moeder gekeerd, dan moet men zich van de linker hand bedienen, en zoo tegenovergesteld. Men leidt deze aangelegenheden gemakkelijk af, van de welbekende houding der vrucht inde baarmoeder, en van de naauw keurige herkenning van het deel dat zich voordoet; som tijds zijn de deelen van de vrucht dooi' de bekleedselen 23. 346 HEELKUNDIG GEDEELTE, van den buik genoegzaam uitstekende, om deze herken ning te begunstigen. Eerste tijd. — Inbrenging van de hand. — De vingers tot elkander gebragt zijnde , en de duim in dezelve ver borgen, moeten gedurende eene wee in de vrouwelijk heid worden ingebragt, indien er namelijk weeën plaats hebben, ten einde aan de vrouw eene verdubbeling van pijn te besparen. De hand moet in halve buiging worden ingebragt, en zal zich eerst rigten volgens de as van de onderste engte ; tot in de holligheid van het bekken ge komen zijnde, zal dezelve zich volgens de as van de bo venste engte rigten , en als het mogelijk is , in de baar moeder dringen, terwijl de vrouw geene wee heeft ; de hand zal in dezelve doordringen, dan eens in voorover buiging, dan eens in achteroverbuiging , volgens de omstandigheden ; dan zal zij de vrucht aanvatten , het gedeelte dat zich voordoet naar de tegenovergestelde zijde drukken, en de hand doen glijden langs het zij delingsche en achterste gedeelte van het kind, tot dat dezelve tot de billen genaderd is ; de hand zal langs dezelve voortgaan, zich altijd digt aan de vrucht hou den, langs de dijen nederdalen, en de beenen en de voeten, zoo als wij dit elders gezegd hebben, gebogen vinden; vervolgens vat de hand met de vingers het bui tenste gedeelte van het eene been, dat over het andere heen ligt, aan, en steunende met den duim op de inwen dige zijde van de knie , doet de hand dit been nederdalen, of liever langs de voorste oppervlakte der vrucht glij den , buigende hetzelve tot de middelste lijn. Dit is het middel om van de minste ruimte gebruik te maken, en geen ongemak, het zij aan de deelen der vrucht, het zij aan die van de moeder, te veroorzaken. Als de ruimte vrij is, als er veel water aanwezig is, als men vele ge schiktheid heeft tot het doen der keering , en men zeker INLEIDING VAN DE VOETEN IN HET BEKKEN. 54 J is dat men geene hand maar den voet heeft aangevat (eene dwaling die gemakkelijk kan plaats hebben ), zoo kan men met spoed de hand tot de voeten brengen, de zelve aanvatten, en zonder zoo vele voorzorgen in acht te nemen, dezelve beide te gelijk doen nederdalen. Om op deze wijze werkzaam te zijn, zal men zich wel wachten van de vliezen, nog geheel zijnde, te breken. Tweede tijd der keering. Het been, gelijk wij gezegd hebben, uitgestrekt zijnde, zoo strekt zich de hand uit, en gaat langs hetzelve, tot dat de enkels zich tusschen den wijs en middelsten vinger bevinden , welke genoeg zaam zijn om den voet in de scheede en zelfs tot aan de vrouwelijkheid te brengen ; daar zijnde, legt men boven de enkels eenen wollen band aan, welke men door eene helpster doet vasthouden. De hand wordt vervolgens langs de inwendige vlakte van dat been op nieuw inge bragt,zij komt gemakkelijk tot het andere been, het welk op dezelfde wijze in de scheede geleid wordt. Op deze wijze werkzaam zijnde, worden de onderste ledematen altijd langs de voorste oppervlakte van de vrucht vrij gemaakt, en de keering geschiedt gemakke lijk en zonder gevaar 5 op deze wijze vermindert het vo lumen van de vrucht altijd in plaats van te vermeerde ren, gelijk dit het geval zou zijn, als men de keering langs den rug van het kind trachtte te bewerken. De voeten uitgehaald zijnde, zoo trekt men aan beide, maar voornamelijk aan dien voet welke naar voren ge legen is; dit is het middel om langs de rigting van de as der bovenste engte werkzaam te zijn. Naar mate de 348 HEELKUNDIG GEDEELTE. onderste ledematen meer buiten de vrouwelijkheid uit gaan, vat men dezelve hooger aan, dezelve met een’ linnen doek omwikkelende, zoo dat men eerst de trek kingen aan de enkels verrigt hebbende , vervolgens de zelve aan de beenen, de knieën en de dijen uitoefent. Als de billen in de bekkenholligheid zijn gedaald, dan trekt men aan het deel dat naar achteren gelegen is , om de billen volgens de rigting van de as der onderste engte vrij te maken. De heupen uitgegaan zijnde , worden zij met een’ linnen doek omgeven, de handen worden op de zij den der heupbeenderen en op den buik, en de duimen op het lendegedeelte geplaatst. Men trekt alzoo , doende de heupen nederdalen (volgens de as van de bovenste engte), tot dat de schouders in de bekkenholligheid zijn doorge drongen, dan ligt men den romp der vrucht op, en men trekt volgens de rigting van de as der onderste engte, tot dat de oksels bijna aan de vrouwelijkheid genaderd zijn. Wanneer de navel naar buiten komt, zorgt men een gedeelte van de navelstreng naar buiten te brengen, op dat dezelve los en vrij zij , en zij dus niet kan verscheu ren , en men ook niet sterk aan hare inplanting trekke. Derde tijd der keering. — Vrijmaking der armen. De armen door de wrijving van den doorgang opgehou den, blijven terug terwijl het ligchaam nederdaalt 5 ge woonlijk zijn dezelve ter zijde van het hoofd geplaatst, en zij moeten voor he.t hoofd naar buiten geleid worden. Gewoonlijk is de eene arm naar voren en de andere naar achteren gelegen. Het is op dezen laatstge noemden dat men eerst moet werkzaam zijn. De romp der vrucht wordt derhalve hoog opgeligt, de hand welke op de gemakkelijkste wijze hare palm op den rug van het kind kan plaatsen, zal het bovenste van den schou der met den duim en den wijsvinger aanvatten , en alzoo de geleding van den arm en schouder en het schouder O O 9 INLEIDING VAN DE VOETEN IN HET BEKKEN. 54g blad , welke van de borst verwijderd zijn naar beneden brengen. Vervolgens zal de wijs en middelste vinger langs den arm tot in de bogt van den elleboog gebragt worden, en op dat gedeelte werkzaam zijnde, den arm langs de borst van het kind vrij maken en doen neder dalen, zonder dat dezelve aan eene beenbreuk wordt blootgesteld. Dit verrigt zijnde, wordt de romp sterk naar beneden gebragt; de hand die zich het gemakke lijkste voor op de borst van het kind kan plaatsen, zal vervolgens de andere op dezelfde wijze als boven gezegd is, naar beneden brengen; en door eene sterke voor— overbuiging, zijnde de wijs en de middelste vinger tot in de bogt van den elleboog gebragt, zal dezelve den arm ook langs de borst van het kind doen nederdalen. Vierde tijd. — V rijmaking van het hoofd. Het aan— gezigt is gewoonlijk naar de eene zijde gekeerd, en de kin bevindt zich op eene gelijke hoogte met het achter hoofd; het is dus eene groote middellijn welke de bek kenholligheid tracht door te gaan. Om de natuur in hare" werking na te volgen, moet men het hoofd buigen, om het aangezigt naar achteren te brengen ( Zie het Phy éiologüche Gedeelte , hekkenuiteinde ). De hand van welke de palrn zich gemakkelijk naar het aangezigt keert , zal twee vingers langs den hals en de kin doen voortgaan, en tot in den mond of aan de zijden van den neus bren gen; deze vingers zullen het aangezigt doen nederda len en naar het heiligbeen rigten. Gedurende dezen tijd zal de andere hand den romp der vrucht ondersteunen. Dit verrigt zijnde, en de in gebragte vingers der andere hand alzoo geplaatst blij vende, zal het kind gedragen worden op den voorarm van dezelfde zijde, of ondersteund worden door eene helpster, welke aan de heupen zal trekken j volgens de rigtingen nader aangewezen; de vrije hand zal dan den HEELKUNDIG GEDEELTE. 35o wijs en middelsten vinger vorksgewijs op de schouders der vrucht plaatsen. Vervolgens zal men eerst naar be neden trekken, om te maken dat het hoofd tot aan het benedenste gedeelte van de bekkenholligheid, volgens de as van de bovenste engte, neder dale; dan zal men trekken en zorg dragen de handen en het ligchaam van het kind langzamerhand naar den buik van de moeder op te ligten, ten einde het aangezigt, het voorhoofd, en het overige van het bekkeneel , voor het toompje vrij te maken. §, IV. Moeijelijkheden. A. De naauwheid van den inwendigen mond der baar moeder, of de intrekking van den inwendigen mond, kan de keering moeijelijk maken; somtijds moet men wachten, en zich ook somtijds van middelen die elders opgegeven zijn (Zie Verhinderingen' der zachte deelen ) bedienen. B. De wegvloeijing van het water en de blijvende te zamentrekking der baarmoeder maken dikwijls de in- brenging van de hand zeer moeijelijk, verstijven en verlammen -dezelve ; derhalve moet men altijd, indien er tusschentijden der weeën plaats hebben, met de in brenging der hand wachten , tot dat de wee heeft opge houden. •■■■* C. Ofschoon nog in de baarmoeder bevat, kan het hoofd soms zoo laag gelegen zijn, dat het zeer moeije lijk is om het in de hoogte te brengen : het moet even wel geschieden, het is eene voorwaarde zonder welke het overige niet kan verrigt worden; somtijds valt het weder naar beneden , en verhindert de keering van het kind, wanneer het met de billen te gelijk nederdaalt; dan moet men het weder terugbrengen , en met eene hand ondersteunen, terwijl men met de andere hand aan de INLEIDING YAN DE VOETEN IN HET BEKKEN. 55 1 onderste ledematen trekt; men kan ook liet hoofd dooi de vingers van eene helpster doen ondersteunen. D. Wanneer de ligging van het kind niet goed gekeerd is, kan men blootgesteld worden aan het inbrengen eener hand, welke tot de keering niet geschikt is: in dit geval veronderstelt men gewoonlijk de meest gewone ligging (de eerste van de kruin, enz.). Als men eene verkeerde hand heeft ingebragt, kan men zich evenwel , vooral bij de liggingen van de kruin, van dezelve bedienen, indien er veel water in de baarmoeder is , dewijl de hand zich dan gemakkelijk naar alle zijden kan bewegen; zij kan zich gemakkelijk tot de voeten van net kind wenden , en de vrucht keert zich dan ook gemakkelijk naar de hand die haar trekt. Als deze gemakkelijkheid geene plaats heeft, zoo wordt die hand teruggehaald , en de andere ingebragt. E. Somtijds , doch zelden, is de houding van de vrucht veranderd, vooral als eene ongeschikte hand verkeerde pogingen heeft aangewend ; er bestaat dan verwarring der leden van het kind ( Zie Prat, desacc,, icr mem.); men moet alsdan rondtastende , dan eens met de eene , en dan weder met de andere hand onderzoeken. Somtijds kan men niet dan één7 voet vatten, terwijl de an dere veel te moeijelijk is om te bereiken. Somtijds kan men zich daarmede tevreden stellen, als deze voet wel diegene is, welke voor den anderen gelegen is, als de zelve tot de heup behoort die het hoogste in de baar moeder gelegen is , in een geval van scheeve ligging van het kind (met den schouder) , of, in een tegenovergesteld geval, tot de meest naar voren geplaatste heup; dan kan men aan dien éénen voet trekken, vooral als de vrucht toegeeft, en aan deze trekkingen niet te veel wede? stand biedt. Men zal in het eerst de trekkingen volgens de as van de bovenste engte verrigtenj het kind zal nederda 352 HEELKUNDIG GEDEELTE. îen? en de heup tot welke de voet behoort, zal zich naar achteren in de holligheid van het heiligbeen plaat sen j dan zal men volgens de as der onderste engte trek ken , om de billen en het andere voor den buik liggende lid , vrij te maken, F. Het zij dat men aan eenen voet trekkende, de vrucht alzoo heeft doen wenden, zoo het straks ge zegd is, het zij dat het kind trachtende neder te dalen, de borst naar de schaamte van de moeder keerende,men den romp gedwongen heeft zich in eenen tegenoverge s telden zin te keeren, zoo kan het gebeuren dat een der armen, door de wrijving van de te zamengetrokkene wanden der baarmoeder opgehouden, achter de vrucht zal terugblijven, zoo dat dezelve dwars op den nek zal ge plaatst zijn, en den uitgang van het hoofd zal verhinde ren.Dit kan op twee verschillende wijzen plaats hebben" i° als de arm gedurende den eersten tijd der keering achter gebleven is, en als deze nog liggende gebleven is op eene der zijden van de borst, dan heeft dezelve zich langzamerhand op den rug, en naar mate dat de romp nederdaalde, eindelijk in den nek geplaatst. In dit geval is de onderste hoek van den schouder sterk naar het bovenste van den rug opgeligt, en de voorarm is dikwijls, om zoo te zeggen, langs de tegenovergestelde zijde van de borst afhangende; somtijds ook is dezelve nog minder genaakbaar en meer verborgen. 2° Indien de överkruising slechts gedurende den Jaatsten tijd der keering heeft plaats gehad, als het hoofd en de armen nog maar alleen in de baarmoeder bevat zijn, en dat de laatste reeds langs de zijden van het eerste waren opge ligt , zoo bevindt zich de teruggehouden arm van achte ren onder het achterhoofd. De onderste hoek van den schouder is dan ver van de ruggègraat verwijderd, en de voorarm is nooit afhangende , maar altijd sterk opge INLEIDING VAN DE VOETEN IN HET BEKKEN. 353 ligt, en geplaatst aan de tegenovergestelde zijde van liet hoofd. Het is niet moeijelijk om de overkruising van den arm te kennen, maar zeer moeijelijk is het om de soort van overkruising te onderscheiden. Bij de kenteekenen bo ven opgenoemd, moet nog een beredeneerd onderzoek der verschillende bewegingen, waaruit de keering is te zamengesteld, en eene meer nadere bepaling van het oogenblikdat de overkruising heeft kunnen geschieden, gevoegd worden. Dit onderscheid is zeer noodzake lijk (,). Inderdaad, het is gemakkelijk om de eerste soort te doen ophouden, door den kwalijk geplaatsten arm tegen den rug drukken, na dat men eerst den anderen arm, vol gens de regelen, uitgang heeft verleend. Is de voorarm langs de tegenovergestelde zijde afhangende , dan kan men aan de hand trekken, die dan nederdaalt, en met dezelve de arm. Somtijds is het ons gelukt het deel in zijne normale ligging in betrekking tot het hoofd terug te brengen, door den romp , zonder geweld , eene beweging van draaijing te doen ondergaan, waardoor de rug aan de tegen overgestelde kwalijk van den slecht geplaatsten schouder werd gebragt. De andere arm was te voren vrij gemaakt. Bij de tweede soort van overkruising, integendeel, zou men eerder het opperarmbeen of het sleutelbeen breken, dan den arm langs de zijde van den rug doen nederdalen. Men moet den arm boven het achterhoofd opvoeren , na hetzelve zoo veel mogelijk terug gedrukt te hebben, en vervolgens moet men denzelven langs de (i) Jacobs is de eenige schrijver •welke van deze zaak eenige kennis schijnt gehad te hebben ( Ecole prat. des acc., p. 3o5); hij spreekt van een’ arm die 'zich achter het hoofd had geplaatst , en van een’ arm achter den rug gelegen. Ik heb deze onderscheiding door een groot getal wel bewezcne waarnemingen bevestigd (Zie Frat. des acc. ). 5 54 HEELKUNDIG GEDEELTE. zijde en voor het hoofd doen heengaan , om den elleboog langs de horst vrij te maken. Dikwijls is dit moeijelijk uit te voeren 5 somtijds heeft men deze moeite kunnen sparen, door de trekking, dan eens aan het hoofd, en dan eens aan den kwalijk geplaatsten arm te verrigten; dit kon geschieden als het hoofd klein is. Dubois heeft den stom pen haak voorgesteld om de uitvoering gemakkelijker te maken j ik geloof dat dit het been aan breking zou bloot stellen. Eindelijk, weet ik niet in hoe ver men zou kunnen rekenen op de laatste handelwijze, welke wij voor de eerste soort van overkruising hebben voorge steld. G. Het is een algemeen voorschrift om , gedurende de eerste oogenblikken der bewerking, te trachten de voorste vlakte der vrucht naar achteren te brengen. Wij hebben op deze handelwijze weinig aangedrongen, dewijl zij , gelijk men gezien heeft, aan de overkruising van den arm blootstelt , en wijl wij de ligging van het aangezigt der vrucht naar de schaamstreek der moeder, niet als zeer ongunstig beschouwen. Zeker is het dat deze ge steldheid geenen gemakkelijken uitgang veroorzaakt, maar men kan dezelve, zoo als wij zullen zien, gemakke lijk veranderen. Men heeft aangeraden om den romp sterk naar beneden, en de vingers in den mond te bren gen ( Portal , Smellie , Deventer , enz. ), om het aan gezigt in den boog der schaambeenderen te doen neder dalen ; men heeft ook aangeraden om dit met behulp van eenen tak der tang te verrigten ( Deleurye ); om de tang aan te wenden, gelijk boven door ons ontwikkeld is. Men heeft ook voorgesteld om den romp der vrucht sterk op te iigten, om het achterhoofd voor den bilnaad vrij te maken ( Asdruhaïi ). Alle deze middelen zijn of twijfelachtig en moeijelijk, of wel , door de ondervinding niet genoegzaam bevestigd. Een is er,' welke de onder t INLEIDING VAN DE VOETEN IN HET BEKKEN. 355 vinding geheel heeft doen verwerpen, dit is de 'draaijing van den romp en van den hals; het hoofd volgt deze draaijing niet, welke men hetzelve wil doen ondergaan ( Delamotte ). De ondervinding, integendeel, heeft ons menigmaal geleerd dat eenehand achter het achterhoofd in het hek ken gebragt , en vervolgens tot op de wang, die tegenover gesteld is aan de plaats waar men de hand heeft ingebragt ( de regter wang voor de regter hand , enz. ) , en zelfs op dennens en den mond, het aangezigt kan aanvatten, zelfs dat men eenen vinger in den mond kan brengen , en aan dat deel (denzelven met den mond naar zich trekkende, eene kromme lijn kan doen beschrijven, die het in de bekkenholligheid doet nederdalen, en het ten zelfden tijde in de holligheid van het heiligbeen brengt ( Zie Prat. des acc iste mem., bladz. 97). Men kan deze beweging be gunstigen, doende de vrouw op de heup overhellen op de zijde naar welke men het aangezigt wil brengen. Als liet aangezigt een weinig ter zijde gekeerd is (niet geheel en al), zoo moet men zich van die hand bedienen van welke zich de palm natuurlijk op het achterhoofd zou plaatsen ; als het aangezigt geheel naar voren gekeerd is, dan kan men zich onverschillig zoo wel van de eene als van de andere hand bedienen (Zie lig. 00). ,• : ■ ■ r . ■ .• , ? x * ; ■_/ ' -V f §, Y. Gevallen van noodzakelijkheid ; V oordeelen; G eva/ren, De keering wordt voor al de liggingen van de vrucht in het werk gesteld, gelijk wij nader zien zullen, wan neer de aanwending van de tang niet mogelijk is, en wanneer de natuur het kind niet kan uitdrijven ( hoven schaambeensliggingen ? enz. , werkeloosheid voor dG scheuring der vliezen) , of wel als er eenig gewigtig toe» 556 HEELKUNDIG GEDEELTE. val? welke eene spoedige verlossing noodzakeïijk maakt ontstaat. Men bedient zich van de keering met voordeel wanneer het bekken lot eenen zekeren graad vernaauwd is 5 en wij wenschten dat dezelve de doorsnijding van de veieenigmg der schaambeenderen, en de doorboring van het bekkeneel , altijd voorafging. De keering geeft, inderdaad , zekere kenteekenen van het leven of van den dood der vrucht 5 behalve dit voor deel stelt dezelve aan geene drukking of andere kwet singen bloot, die door de tang in moeijelijke gevallen worden veroorzaakt, en wij hebben waargenomen dat dezelve dan meerdere gelukkige gevolgen opleverde. Niet alzoo is het in eenvoudige gevallen, bij eene zui vere werkeloosheid, de tang is dan zonder krachtaan wending werkzaam , en is voor moeder en kind zonder gevaar, De keering stelt het kind altijd aan eenig gevaar bloot (Zie het Physiologische Gedeelte , Liggingen van het hekkenuiteinde). In moeijelijke gevallen stelt de kee ring de moeder ook aan scheuring der baarmoeder of van derzelver opening bloot, het zij door de werking van eene onvoorzigtige hand, hetzij door eene onvoor zigtige keering. De keering stelt het kind aan beroerte bloot , aan been breuken , aan ontwrichtingen , aan verscheuring van de ruggegraat, en eindelijk aan aftrekking van den romp met lerugblijving van het hoofd. Deze laatste toevallen hangen niet altijd van een gebrekkig bekken, enz. af, maar ook dikwijls zijn dezelve afhankelijk van onbe dachtzaamheid, om de trekkingen volgens de rigting van de as der bovenste of onderste engte, op voegzame tijden te besturen. INLEIDING VA.N DE VOETEN IN HET BEKKEN. 35/ §. VI. Bijzondere regelen. A. De kruin. Volgens de boven opgenoemde regelen, zal men zich voor de eerste en derde ligging van de lin ker hand bedienen, van de regter voor de tweede en vierde ligging. Het hoofd van de vrucht zal in het eerste geval naar de linker heupkuil worden gedrukt (i), en naar de regter voor het tweede geval. Be linkerhand zal de linker zijde van het kind volgen, de regter voet achter de schaambeenderen , en de linker naar het heiligbeen brengen , en alzoo de ligging in de tweede van het bek kenuiteinde overbrengen. De regter hand zal de regter zijde der vrucht volgen, de linker voet naar voren bren gen, en de ligging zoo veranderen , ais voor de eerste ligging van het bekkeiiuiteinde (Zie nader). 