None
IV
E

S

Het ge val van ;mono pol ie.
CH

Hie r wo r dt e en onde r s chei d gemaa t t s sen ( 1 ) het geval van
volmaakt en du ur zaam mono pol i e waarbi j de ondernemer zijn

o genblikkel i jke winst zo �kt te maximal i s e r en en ( 2 ) het geval

AR

waa rin de on de rnem e r met de mo

l ij hei d r ekening hou dt dat

ofwel de produk i e diffe r entiati e ( di e he m van de potenti�l e

L

concu r r entie s c hei dt) omze ï d of doo rbroken wo r dt, o fwel e en s ub ­

CA

stitu t op de

arkt ve r s chijnt (met he zel fde re sultaat).
In dit

l aat ste geval zal de houding van de onde rneme r di cht bij het geval

OR
I

van de (vo lmaakte ) conc r r ent ' e

ST

A.
B

-

om en te li ggen.
elangr i jke waar s chuwing :

HI

Bij d e analy s e van het geva van he mono o l i e zal e en bij zonde r e

aandacht be ste e d wo r den aan het vo l gende mo de
- de gemiddelde va ste ko sten dal eri traag ;

l o.
 UN
IO
N

- vanaf e en bepaal d punt be ginnen de gemiddelde varia bel e ko sten
t e stijgen, vb'o r dat de gemidde l de va ste ke sten praktis ch onbe ­
duidend g ewo r den zijn, d . w . z . vbb r K(T )

K(V) M

=

K(V) m (be ide con stant ).
---.
samenvalt met

M

In dit geval mo et d e marge r ekening houden zowel me de ( va st e )

PE
AN

/

ke sten al s m et de kapitaal sve r g o e ding.
Dit ma de l wo r dt in de volgende grafiek g e tllustr e e d.
1

K T)

K(F) M

�
1

of

CH

IV
E

(

AR

0

S

- - --

�"""('---.:.--v )�M....j i-1

EU

[�
J

K( V)m

RO

P in F r.
1

1
1

voo rbij Q

u

=

K( V) M 1 K ( V) m
1

Q

B .1 Het geval van e en volmaa t en duur zaam mon�ol ie.
':iP�

( gemi dde l de ontvang st , ma rktpr ij s ) niet door de

CA

/

In dit g eval i s

e pro ·u c ent h e e ft o fwe e en natuu r l ijk monopo l ie ,

L

M
ma rkt opgel e g d.
o fwel i s hij e r in g e s laagd een pro dukti e di ffe r entiatie doo r t e

OR
I

vo e ren d i e hem afdo end e n duur zaam te gen substituten be s che r m d.
 HI

ST

Bovendien heeft m en i n dit geval
OM 1 0m

OM

=

0

1 -

w

e vol gen de re lati e s :

( fo rmul e van Amo r o so - Robin son ( 1 )

( l ) De ze s chr ijfwi j ze i s prakti s che r dan de al g emene fo rmule in
het geval van al ende vraag cu rven m et ne gati eve ela sti c iteit.
�f

�

·'

( ,1.
1 .\

)

l

......
ll.
UN
IO
N

D . w . z . dat de monopoliepr ij s op de ma r kt e en functie i s van de mar ­
ginale ontvangst {: "' marginale ko st in de evenwicht spo s itie) en van de
prijs elasticiteit van de vraag in dit punt.
·

1

De algemene ge drags r egel van de pro duc ent kan bij monopol ie niet
-

PE
AN

zijn : voo rt pro du c e r en zolang de (marginale ) var ia bel e ko st

blijft , gelet op de eventueel ze e r g rote gevolgen die e en

1

Om op O M kan hebben , indien hij tot een zone voo rtgaat
waa r de elà sti cite lt klein wo r dt (hij wo r dt niet m e e r "beloon d" voo r
p r ij sve rla gingen doo r e e n g rote r e afzet).
 RO

{

1

J

(l )

(l)

Q

E

:

EU

De grafi s che voo r stelling toont de volgende punt en
pro duktie in de evenwicht spo sitie ;

(2)

E

(3)

J' o f Q J marktprij s in het evenwicht spunt ;
E
voo rbij Q vindt men K(T ) > 0
en de ondernemer maakt
l
J!
�
e e �ve rlie s op eike
nhei die vo o rbij Q gepro duc e e r d
E

evenwicht spo s itie in het snijpunt van de con stant e varia b ele ( gemiddelde en marginal e ) ko sten met 0 ( gr ens ­
m
ontvan g sten ) ;

E r go

de produc ent houdt de produktie op b ij een produktie
Q (r ekenin g houdend m et de ma rktprij s die m e de
� n de ela sti c it e it van de vraag
b fpaal d wo r dt , doo r
m i t:
in dit punt).
IC

AL

AR

( 5)

wo r dt ;

CH

(4)

IV
E

S

of

:

HI

ST

OR

( l ) R OBINSO N, J . , T he E c o n o m · s o f Imp e r fe ct Competitio n ,
Mc Millan , l 93 4 , H st . 3 en 4.
.......
12.
UN
IO
N

Fr.
 \
J ' - -\:- ­

; rn

M

RO

T)

EU

ma rg

{

ü

en K( T ) M -) K(T ) m

K(T )

PE
AN

K(F) str e e
naa r ..-. 0

K(T �

Q

of

0

S

Het zou vanw e g e de onde rnemer fout zijn e en marge bij zijn g emid­
del de var iab el e ko sten te vo egen o m met zijn va ste ko sten e n met de

IV
E

g ewen ste kapitaal ve r go e ding (maximum ? ) r ekening te hou den.
Inde r daad, in dit g e val wor dt de p r o d kti e te ve r doo r gevoe r d, in

CH

een int e r val waar de mar ginal e var iabel e ko sten ni et me e r doo r

4

AR

de mar ginal e ontvang sten gedekt wo r den ( gear c e e r d g e deelte ) . ;.
�
Men zal
m er ken dat de boveng e schet ste ge dr ag s r eg el e i � dat de
'Î

( �.
AL

onderneme r - monopol i st pe r fe ct op de hoogte · s van de ela sti citeit
van de vraag bij de o de r s che ' dene pr ' j zen.
/

OR

\

IC

i C . ,i G e val van e en b e dr eigd monopol i e.
W ij ste l l e n nu het geva van con s an .e variab el e o st en d . w . z.
 K(V ) m vo o r e en zeke r e kwantiteit , maar aan ge zien het
M
mo �ol ie b e dr e i gd i s kan de ondern eme r m inde r op de invl o e d
van d e vraagela sti citeit " e " afgaan die o p l ange r e t e rmi jn niet
=

HI

ST

K( V )

con stant zou kunne n zij n.
ove rgaan naa r

M'

B i j gevol g kan hij van , O

\

m
"

=

0

K

rn

niet
--

-

'

/'...
. ,/

13.
l ijn K( V)

UN
IO
N

Men zal in de onde r staande tekening �m e r ken dat de ho rizo ntale

aile en de ove r e en lange duur con stant e
K(V )
m
M
variabel e ko sten dekt (waarbij gemiddelde en marginale waar den
=

-

Fr.
H

Gt

K(V )

""

M

K( V )

=

IV
E

0

K(V )

EU

"'

'

RO

......
S

ma rge

...
rn

M

OM

0rn

Q

E

CH

Q

rn

K( V )

of

""-..
" '

PE
AN

gelijk zijn) . Ni et de unitair e va ste ko sten.
Q

E

: p r o duktie r ekening houdend ail e en met de variab el e ko sten
:

marg E1 voo r het dek en van de va ste ko sten + · ;vin st (op.
r
l ang e t e rmijn ).
 L

HG

AR

Men heeft nu de volg ende sit atie :

·

/

OR
I

CA

·

V e r schil met het vo rige geval :
De produktie Q

blijft onve ra.n de rd

- De ve rkoo pprij s i s ni et Q

ST
HI

\

E

E

maar wel OH ( de ondernemer put de

kan s en tot o g enblikkel ijke maximali s e ring van de ve rkoopprij s
niet uit ) , vanw e g e zijn on zekerh eid i . v . m . " e ".
1 4.
6.
De " full �o st" in het m e e st v e r spr e i de g e val ni . d e o nvol ­

UN
IO
N

§

rnaakt concu r r entie.
T u s sen volrnaakte concurr entie en volrnaakt rnonopolie ligt het m e e st
on olrnaakt e concurr entie.
In dit g e val mo et

PE
AN

voo rkornende geval va

de ondernern e r met de reactie van zijn concurr e nten r ekening
houden rnaar hij kent ze niet op voo r hand.
(Waa rorn rnoet de

Vanwege het gering aantal rnarktpartner s ).
 In de r e gel vre e st de

RO

onde rn ern e r met de r eactie van zijn concurr enten r ekening houden ?

onde rnerner dat zijn concur r enten op zijn e igen p r i j s verlaging zul l en

EU

r ea g e r en doo r op hun heurt e en prij sve rlaging toe te pa s sen met
het dubbele g evol g :

of

all e verko pe r s behouden hun rnarktaande el
- rnaar tegen e en l a g e r e prij s dan voorhe en,

aarb ij niernand onde r.
IV
E

S

de producenten g ewonnen heeft (wei de ver br ike r )

Orn zijn rnarktprij s te b e pal en mo et de onde rnerne r kenni s hebb en

CH

van

- zijn marginal e ontvang st

Inder daad

m

OM

AR

de ela sticiteit

CA

L

M

op ve r schill ende pro duktieniveatfs Q ;

= p =

rn
1
1-{ et

----

_

W elnu, 1n de onwetendheid van de re acti e van zijn concurrenten

OR
I

kent de onde rnerne r de ze e a stici .e it n · et en mo et hij bijgevo l g op
arktprij s te b epal en.
ST

e en ande re metho de b ero ep do en orn zijn

Hi e r kornt d e ' ' full co st" theor ie hern ter h lp o rn hern e en goed

HI

alte rnatie f aan de hand te do en.
Men ve ronde r stelt dat de va ste ko sten over e en vrij g rote kwantreit

15.
 De g emiddel de va st e ko sten streven dan naar

UN
IO
N

uitg e sm e e r d wo rden.
e en r elatief kl e in b e drag zo dat de var iabele ko sten a1 s r efer entie
bij het prij sbeleid ·kunnen g enomen wo r den.
Blijven d e z e variabele ko st en over e en bepaalde produktie zone

PE
AN

con stant (gemiddelde ko sten = mar ginal e ko sten) dan kan men de
vrij con stante ( gemidde1de = mar ginal e varia ele ko sten) ten

grondslag l e ggen van de ber ekening van de marktprij s met toe slag
van een b epaal de marge om rekening te houden met de gemiddeld e

RO

va ste ko sten en de / wi n st op lange t e rmijn.
l.·

EU

De al gebra van de prij s zetting bij toepa s sing % full co st

§ 7.
of

praktijk ( 1 ).
schrijven :
m

---=---

1

Tel

-

=

CH

OM =

IV
E

S

Men kan in het a1 g em ene geval van onvolmaakte concur renti e

0m

l

In het evenwicht sp nt he eft men

AL

W elnu ,

AR

0m = K m

K( ) m = K ( V ) m

IC

va ste o sten

=

ein wo r den

K( V )
zo

M

indi en Q g root i s en d e g emi ddel de

at de vrij con stant e variab el e ko sten

( gemi dde l de of mar ginal e ) a s ba si s voo r de prij sb e r ekening

OR

kunnen wo rden genom en.
 HI

ST

Uit het vo or gaande vol gt :

0M = p =.
1

K( V )
1

m

(;)

of

1

K( V )

M

- l
( ef

tfJ.
( l ) Dr s . V ET , J . W . , E conomi s ch cal cul e re

{' (/ f1

1

t

gon , 1 96 5 , p . 1 5 7
/

/i
, \r 1 '

('

,.
1

1

16.
UN
IO
N

Ho e groot wo r dt Q ?

T ot de g r en s van de capacit e it sbenuttigin g b e r eikt i s zal in de

K ( V) . W at de onde rnem e r m e rkt is ��E._ dat de
m
M
bijkomende e enhe den duur de r ko sten dan de vo r ige d. w . z . de
r e g el (K ( V )

=

mar ginale ko st stijgt.
variabele ko sten b e ginnen te stijgen ( d . w . z . in d e praktijk tot de
voil e di e capaciteit sbenuttiging).
Zoals in de mar ginali sti sche theo rie bepal en de ma rginale ko sten

RO

l

1

PE
AN

De pro duktie wo r dt du s uit g ebreid tot wanne e r de (ma r ginal e )

du s de hoo gt e van de pro duktie.
EU

W elke i s n ander zijd s het belang van de ma rginale ko sten voo r de
bepaling van de ve rkoopprij s bij. onvolmaakte concu r r entie ?
-

de marktprij s.
 S

De ve r eenvoudi ging be staat in het afstemmen van de marktprij s
op K( V )

i . p . v . op K(T
. Dit do et niet s af van het principe.
m
m
De to e sl a g wo r dt achte raf fo rfaitai r bij gevo e gd.
IV
E

j

of

Zoal s in de mar ginali sti sche theo rie bepaalt de mar ginal e ko st

CH

De prijs ela stic ite it a s b e e · d sgeij:en.
of K( V ) , naa r O M o ver te gaan mo et in de fo rmul e
M
m
van Amo r o so - Robin son e en waar e aan r eP ge gev en wo rden.
AR

Om van K( V)

B eoogde ela st · c iteit

CA

L

(e) = 2

ST

OR
I

(e) = 3

(e) = 4

HI

R e sultaat.
fo r

le

2
p = O = K( V )
M
m
2- 1.
Ve rho ding V
2

__

1 . 5

p = O M = K( V m ) -----=1

3

p = OM =

K(VJ

!y

_ l

4

!.'
· 1 ( -. . t /
'

Ho e g rote r de b eoogde p rij s el a sti c ite ' t ho e kle in e r de

ve rho u ding V mo et zijn (wat e igenlij - evi dent i s ).
met de marge r ekening gehouden wo r en.
(

p = K(V

m

Bovendi en mo et

Uiteinde ijk bekomt men

) . V l ( 1 + x %).
)

'

J

-

)

l7.
 UN
IO
N

HOOF DST UK II.
" NON- PRICE" CON C URRE NT IE.
B epaling : Onder "no n - prie e " eoneurr entie v e r staat men all e

PE
AN

eur �entiemetho de s die �n prij sve r ande ring inhouden . ( 1 )

Nad e r e pr e c i s e ring :

;r

/

/

RO

( 1 ) Aange zien in alle "normale " g evallen d . w . z . in all e levall en
. f
uit g e zonde r d het G iffengeval (waar in de vr aag e en po s tieve r elatie
/

met de marktpr ij s ve rtoont ) moet d e uitdrukk ·ng " rij sve randerin g "
b e g r epen wo r den i n de zin van "prij sve rlagin '.
EU

( 2 ) Het g aat niet ail e en om : " ve r koopmetho de s die geen prij sve r ­
�

of

andering inhouden" want één der belang rijk st e metho d e s van

"non - p ri e e " eoneur r entie bet r eft de pro dukt i e di ver sifikatie d . w . z.
IV
E

S

de produkti e.
Wann e e r wo r den d e z e eoneurr entie -metho de S' geb ruikt ?

CH

( l ) Al s de ko steneurve weinig of geen sehaal voo r delen bie dt.
( 2 ) Al s non -pr i e e eoneur r entie voo r de firma go e dkoper uitvalt

AR

dan prij s eoneur r enti e.
CA

L

De b el angrijk st e vo rmen.
 ( l ) Prod

t ' ediver s ' fikati e.
OR
I

(2) R eklame.
( 3 ) Klanten s e rvic e.
HI

ST

( 4 ) Voo r del ige vo rwaar en voo r d e tu s s enhandel

g root - o f kl ein ­

handel of bei den.
( l ) Dictiona ry o f Mo dern E conomi s , Ma c G r aw - Hill , 2nd E dition ,
Dougl a s G r e enwalt and A s so ciat e s.
18.
( 1 ) De pro dukt i e diver sifikati e a1 s i n st rum ent van non-pr i e e

UN
IO
N

"'4

concurrentie.
Het hie r behandelde geval gaat uit van de vol gende hypoth e s en ( di e
ve r van wer eldvr e emd z ijn) :

PE
AN

1 . weinig s c haalvo o r del en ;

2 . de be staande firma' s hebben elk e en groot marktaande el ;

3 . de verbruike r s zijn tot � arktve randering g eneigd (met of zonder
r ekla.me ) ;

RO

4 . de ni e wko m e r be gint met één m e rk ( voor zichtigheidshalve o f
bij g eb r ek aan vol doende midde en).
In dit g eval kunnen de be staande firma ' s van de kenme rken ( 2 ) en

EU

( 3 ) geb ruik maker: om het kenm e rk ( 1 ) dat in hun nade el werkt te

neutrali s e r en.
 of

Inderdaad, het vol staat dat : de be staande firma1 s

enkel e merken ver ande r en om de aanwin st van de nieuwkom e r t e

S

beperken tot e e n p e r c entage van h e t . beoo gde marktaande el.
'1 •.
_

- drie p r o d centen ;

CH

- eike producent he eft 3

- elk jaar ve rande r en 2
a

doo r re

e gel ei d) � ·

AR

(.
IV
E

W ij nemen .al � _voorbee d het ol gend cij fe rmatig e g eval

er 3

i e uwk

AL

di en de

naar zi ch to e te hal en da

% van de

% van

IC

OR

maar é én

er

0. 33 x 0. 2 x O.
ST

m

=

g ewoon over stappen van de
n ien el e fab rikant

't c i j fer tot

2 % van de total e mar t.
Men ziet dat he total e rnar

HI

r

é én merk beoo gde

6 % van e t ta e mar t.
ve r 6opt dan st ' j gt
=

anten van merk ( ukraak of

· "' o

g e e ft

ve rb ru · er :

0 . 1 1 x 0 . 2 x 0 . 3,

i

en ;

rn

·

/
:

aande el van de nieuwkomer omge ­

ke e r d evenr e dig · s n'l et het aanta 1n er en o p de markt . Ook e en
,·

'

)..
r

_).
1 ,' :
'•-

·r

19.
 UN
IO
N

b e staande onderneming die sl echt s e en kl e in aantal m e rken op de
markt b r engt , zal doo r de verand e r ing s dr ang van de verbruiker s
van de markt v e r drongen wo rden.
PE
AN

( 2 ) R Pklame al s non -pr i e e concu r r entie.
Het hie r b ehandel de geval gaat uit van de volgende hypothe s en

l

l . g e r ing e s chaal voor de! en ;

2 . reklame lukt e rin de vraagcurve naa r r e cht s te ve r s chuiven ;

RO

3 . reklame ge s chiedt onde r voo rwaarden van dalende gemiddelde
/

EU

ko st (toenemende me e r opb ren g st).
De facto ren ( 2 ) en ( 3 ) zullen doo r de be staande firma' s aang ewend

IV
E

\

T otal e gemiddelde
ko st
Gemiddelde produktie ­
ko st ( zond e r r eklame )

L

AR

CH

\

S

G e m iddel de prij s

of

wor den om faCtor ( l ) te neutral i z e r en.
 - - - R eklame gemi ddel de
ko st

0

Q

CA

�------

OR
I

Men zal not e r en

HI

ST

( l ) dat de gemi ddelde r eklameko st e en dal end verloop kent nadat de
gemi dde l de produkti eko st heeft opg ehouden te dal en en r e e d s

e e n ( g e ring e ) stijging b egint te vertonen ( �r g rote va st e ko st
,
bij r eklame ).
/

/

2 0.
UN
IO
N

( 2 ) dat indi en de r eklame weinig o f g e en effect he eft ( de vraag­
curve wo r dt niet naar r echt s ver schoven) de ve rhandelde

PE
AN

kwantiteiten ni et zull en toenemen.
Klant e n s e rvi c e komt voo r in de zelfde g evall en ai s r eklame.
De

klanten s e rvi c e ( even z e e r ai s in het vo rige g e val de r ekl am e ) heeft
e en ko st.
Deze ko st verloopt evenwel op dal ende wij ze nadat de

RO

ko stencurve van de produkti e en de r eklame heeft opgehouden
te dal en.
EU

( l ) klant en s e rvice e en ( aanzienli jke ) va ste ko st inhoudt en

�

";

(2 me er op b r engt per r ekene enheid in �t in se r vi c e dan pe r

S

e enheid me e r r eklame.
of

(

Men zal Gpm e rken dat dit ail e en kan voo rkomen indien :.
 IV
E

( 4) Voor de! en aan tus senhandel al s non -pr i e e concu rr entie.
CH

E en ve rkoopsmetho de die vaak int e r r e s sant i s b e staat in het toe ­
kennen van ri storno ' s en z . aan de g root - o f kl einhandel die de
handel aar aanz etten e en � epaal d merk bij de kl ant m e e r aan te

AR

p rij zen.
L

Men zal hier oP me rken dat de uiteindelijke concu rr entie d . w . z.
...
'

CA

de ze t . o . v . de ve rbruiker zonde r prij s conce s si e gebeurt , maar
wel de verkoop aan het di stributi ekanaal.
OR
I

De firma ve rki e st de ze metho de indien de tu s senhandelaar over

e en ma chtig e po sitie be schikt op de markt en de ve rkoop w e rkelijk

HI

ST

canal i s e r en kan.
21.
UN
IO
N

Slotopme rking.
Non - pr i e e concurr entie behoo rt tot het dom e in van de onvolmaakte
concurr entie . Waar om

?

Omdat bij volmaakte concurrent i e de

ve rkoper de marktprij s moet aanvaar den of van de markt w e gblij ven.
PE
AN

Hij kan de klant niet beihvloeden, ook niet met indi r e cte m iddelen.
 De klant staat o nve r s chillig t . o . v . de onder s cheidene m e r ken en

IC

AL

AR

CH

IV
E

S

of

EU

RO

er i s vrij e toegang tot de markt vanwege de nieuwe producenten. ( 1 )

OR

( 1 ) BAIN, T . S . , B ar ri e r s to new comp etition, Harva r d 1 9 5 6.
HI

ST

KI PSE Y , R . G . , Po sitive E conomi e s , W ei denfe eld and Ni chol son,
London, 1 96 3.
de B O DT , J . P . , La Fo rmation de s Pr ix, B r uxell e s , De V i s s chen,
1 9 5 6 , bl z . 42

HOOFDST UK III.
DE FINANCIERING VAN DE ONDERNEMING.
Inleiding - FINANCIERING EN FINANCIEE L B E LEID VAN DE
O NDERNEMING.
PE
AN

·

UN
IO
N

22.
Bijna alle activiteiten en be sli s singen van de on de rnemer hebben
een finan c ie el gevolg.
Voo rtdurend stroomt e r geld naar de onde r ­

RO

nemin g in t egenpr e statie voo r geleve r de go e de r en en dien sten.
Voo rtdur end vlo eit er geld weg van de ondern eming in te genpre s ­
e. d.
EU

tatie voo r ontvangen goe de r en en hu l p stoffen, a rbeid en machine s
De ondernemer mo e t hie rmee en met de vroe g e r genomen
Voo r al e e r be sli s singen te n emen

of

be s l i s singen rekening houden.
 mo et de onde rnemer op de hoo gte zijn van de financi�le structuur

S

van zijn onde rnemin g , van de financi�le middelen die hij kan

IV
E

bekom en en van de invlo ed van de voor g enom en be s li s sing op de

HI

ST

OR

IC

AL

AR

CH

financi�le structuur van zijn onde rn eming.
23
B E PA LINGEN

UN
IO
N

I.
Voo ral e e r de studie van de l e e r van de finan c i e r ing aan te vatten,
is het noo dzakelijk de inhoud van enkele b e grippen va st te le ggen

PE
AN

( 1 ) Pa s sieve finan c i e r ing i s het verkrijgen van geld of kapitaal.
Dit is het ge zicht s punt van de kr e dietontvange r , d . w . z . de !eider
van de bedr ijfshui shouding die zich zal afvragen ho eveel geld of
kapitaal hij nodig heeft om het produktieproc e s t e financier en en

RO

ho e hij die beho eft e op de goedkoo p ste en veilig ste wij ze kan voo r zien.
EU

Aktieve financiering. M en kan het vraag stuk ook zien uit het
standpunt van de kr e dietve r str ekke r die zich zal afvragen aan

of

welke be drijf shui shouding en op welke wij ze hij zijn geld of kapi­
taal moet ve r st r ekken om e en zo g r oot mo g elijk nettoinkomen te
Dit i s het probleem van het ve r st r ekken van geld of

S

verw e rven.
 IV
E

kapitaal of het probl e em van de aktieve finan cie r ing.
De problemen van aktieve en pa s s ieve financ i e r ing hangen s amen.
CH

Uit beide vlo eit de be sli s sing omtr ent de finan cie ring , de wij ze

( 2) Geld i s het go e d dat in het maat s chappelijk ve rke e r de functie
van ruilg o e d, van koopkracht en waar demete r vervult . Het gel d

L

r

AR

van financie r ing en de prij s van de financie ring voo rt . ( 1 )

·

CA

kan 3 fun ctie s vervullen : d e tran sactie beho efte , al s voor zo r g s ­

OR
I

middel di enen, tot speculatieve do e leinden aangewend wo r den.
ST

( 1 ) LIMPERG , T h . , B e drijfs e conomie III, Leer van de financie ­

HI.
rin g , Kluwe r , Devente r , 1 96 6 , pp 1 7 - 3 3.
24.
UN
IO
N

( 3 ) Kapitaal is de colle ctiviteit van kapitaal g o e deren . Onde r

kapitaalgo e de r e n ver staan w e de go e de r en waa r g enomen in hun
produktieve functie s ( zie infra).
 teit van kapitaalgo e de r e n i s op g e sloten ( l )

PE
AN

( 4 ) Ve rmogen i s de ruilcapaciteit di e in het kapitaal de collectivi ­

( 5 ) Subje ctfinancie ring : de kr e di etve rlening berust op het ver ­

trouwen in de onde rneming bv . obligatielening . Obje ctfinancier ing :
Die voorwerpen

RO

i s de financiering met behulp van voorwe rpen.
wo r den onde r de macht van de geldgever g ebracht.
Het zijn niet

EU

noo dzakelijk die voo rwe rpen die mo eten g e finan c ie r d wor de n ,
d e kr e dietnemer kan d e ontvangen gelden voo r om h e t even welke
do elein den gebruiken , bv . e en hypotheeklening , e en lenin g m et

of

onderpand voo r het aanleggen van een voo r r raad gron dstoffen . ( 2 )

{ plaat ste aandelenkapitaal e en groter e igen vermogen aan duidt

IV
E

S

( 6 ) Men spr e ekt van ox.�rkapital i s atie wann e e r het nominal e ge ­
dan in werke lijkheid in de onde rneming aanwe zig i s.
De ze ove r ­

CH

kapitali s ati e i s e i g enlijk terug t e leiden tot e en overwaar de r ing van
be zittingen in verhouding tot hun marktwa a r de al s inkomen s bron.
AR

Een over g ekapital i se e r de vennoot s chap ve rke ert in de onmogel ijk ­
he id zo no dig nieuwe aande len te plaat s en.
 apitaal nodig he e ft , zal ze aan obj ectfinanci e r ing mo eten

L

ve r s

Zo de onderneming

CA

do en . On de rkapitali satie · s het te g eno ve r ge stel de . Het komt voo r
al s het uit de balans blijkende totale e igen ve rmo gen kleiner i s

OR
I

dan het in werkelijkheid i n de onderneming aanwe zige vermogen . ( 3 )

HI

ST

( l ) LIMPERG , T h . , B e dr ij f s e conomie III , Le e r van de financiering,
Kluw e r , De venter , 1 96 6 , pp . 1 7 - 3 3.
( 2 ) B LOM , F . W . C . , Finan cie ring van onde rnemingen , A gon El s e ­
vie r , Am ste r dam , B ru s s el , 1 9 6 6 , pp . 8 8 - 9 2.
( 3 ) W A LKER , E . W . , BAUGHN, W . H . , B LO M , F . W . C . , De finan ­
ci�le functie in de onde rnemin g , Sam son Alphen a/d Rijn,
1 9 7 0 , pp . 86 - 8 7.
25.
UN
IO
N

( 7 ) Liquidit e it i s h et ve rmo gen om op tijd, d . w . z . in functie van

de ve rwa chte ve rvaldagen, aan de finan ci�le ve rplichtingen van de

onde rnemin g te vol doen , onde r de veronde r st elling van continuiteit.
 ( 1 ) De mate van liquiditeit wo r dt gemeten doo r de ontvang s t en - en
uitgaven stroom naa st elkaar te stellen.
ligt de . optimale liquiditeit.
Onder liqui diteiten wo r dt ook ver staan

·

PE
AN

te ruim al s te krap zijn.
De l iquiditeit kan zowel
T u s sen overliquiditeit en illiquiditeit

elk vermo �en sbe standde e l

dat zonde r tijd - en/o f waar deve rlie s buiten d e onderneming kan
Hierin kunnen drie vo rmen on de r s che iden

RO

overgeplaat st wor den.
wo r den.
EU

(a) pr imaire l iquiditeit : bij vrije be ste din g smo gelijkheid komt
de ze bepaling aileen toe aan een vermo gen sbe standde e l in g eldvo r m.
of

De primaire liquiditeit heeft een eigen s chap van ab solute bewe eg ­
lijkhei d . Koopkracht in geldvo rm kan zonder moeilijkheid, onmiddel­

IV
E

S

li jk en zonde r waar deve rlie s van binnen naar buiten de onde rneming
o vergeheveld wo r den.
CH

(b) se cundaire liqui diteit o f " qua s i - gel d" : e r i s g e en ab solute
beweeglijkhe id aan het vermogen s be stan ddee l , doch een ste rke

AR

mate van bewe e glijkhei d . . Hiertoe beho r en s chatkistpapier en
te rmijnde po s ito ' s.
E r i s weinig tij d no dig en er is weinig waa r de ­

AL

ve rlie s gemo eid met een overheveling naa r buiten in geldvo rm.
( c ) tertiai r e ligui diteit

·.
 een vermo g en s be standdee l waarvan de

IC

om zetting in geld mo gelijk i s , mit s een zeke r t i j dsverloop en met

OR

waar deve r s chil.
De primair e , s ecundair e en te rtiair e liqui dit eiten vo rmen de

HI

ST

r e s erve s voo r het geval dat de uitgaven str oo m de ontvan g sten -

( 1 ) SCHO L T E N , T h . M . , De liquidit eit van de onde rneming, Leiden,
1 9 6 2, p . 25.
stroom zou overt r e ffen . { l )

UN
IO
N

26.
Indien in de praktijk enkel e en onde r s cheid tu s s en primaire en

s e cundair e liquiditeit en wo r dt gemaakt , dan omvatten de se cun da i r e
d e bovenvermelde s e cundair e e n te rtiaire l iqui dite iten.
PE
AN

( 8 ) T he sauri e i s de o genblikkeli ike liquiditeit . In de the sau r i e ­

politiek wor den ail e e n de finan ci�le verplichting en op zee r ko rte
te rmijn betrokk en.
De manier waarop de financi�le verplichtingen

op lange te rmijn zullen nagekomen wo r den , zijn er niet bij b etrokken.
 RO

E en ge zonde the sau r i e bet ekent dat de be s chikba r e geldmiddelen
(primaire liquidite iten : ka s , po stcheque , bankr ekening ) toe r e ikend

EU

zijn om te voo r zien in alle onmi ddellijke uitgaven . { 2 )
{ 9 ) So lvabiliteit i s het ve rmo S!n van een onderneming om bij

of

likwidatie alle s chulden aan de r den uit de a ctiva te voldo en.
S

( l 0) Per soonlijke onderneming : de !eider van het be drijf i s teven s

IV
E

ver s chaffer van het vermo g en ; l ei ding en finan c i e r ing zijn in é én
per soon o f in enkele per sonen ve r enig d . E r i s per soonlijke i denti ­

CH

teit tu s s en beide funktie s.
AL

AR

( l ) DIEPENHORST , A . F . , WILLEMS, H . , De optimale finan ciële
structuu r , pp . 1 84 - l 97.
S HE FFER ,
. F . , Het l iqui iteit s vraag stuk, pp . 1 9 8 - 2 25
S CHE FFER , C . F . , Ke rnproblemen de r bedrij f s e c onomie ,
Agon , El s e vi er , Am sterdam - B ru s s el , 1 96 6.
HI

ST

OR

IC

( 2 ) HINNEKEN S, L . , VRE YS, F . , De financiering spr oblematiek
van de kl eine en middelgr ote ondernemingen, Unie bo ekhandel
Uy stpruy st, Leuven, 1 96 4 , p . 3 5.
 KRE DI.ST BANK, Financie ring en financiële structuur van uw
onde rnemin g, B rus sel , 1 9 64, p . 2 4.
27.
de e enman s zaak

- de vennoot schap onde r firma ( V . 0 . G . N . }

UN
IO
N

Hie ronde r komen voor

- de e envoudige commanditai r e vennoo t s chap
- de P . V . B . A . ( 1 )

PE
AN

B ij de onper soonlijke onde rneming i s e r e en principië1e s che iding
tu s sen leiding en financie ring.
tus sen beide funkti e s.
E r i s g e en p e r soonlijke i dentite it

De ze sche iding heeft ste e d s aan sprakelijk ­

heidsbepe rking meegebracht.
RO

Hie ron de r r an g s chikt m en : - de naamlo z e vennoot schap

- de coliper atieve vennoot s chap

EU

- de commanditair e vennoots chap op
aan delen . ( 1 )

of

( 1 1 } Omlooptijd of doo r looptij d van het vermogen wo r dt bepaald
doo r de tijd die ve rloopt tu s sen het o genblik dat e en koopkra cht

IV
E

S

in e en bepaald kapitaalgoe d wo rdt omge zet en het ogenblik dat de z e
koopkracht w e e r in d e vo rm van g e l d be s chikbaar i s.
 CH

voo rge st e l d ( 2)

Ge ldve rmo gen ------ Kapitaalgoe d
(t l )
(wo r dt g ebruikt
tus s en t . . . t
)
n_1
2

AR

------

Schemat i s ch

G e l dve rmo gen
(t )
n

OR

IC

AL

( 1 ) MEIJ, J . L . , L e e r be ek de r be dr ijfs e c onomie Il, Delwel,
' s Gravenhage , 1 9 5 8 , pp . 4 3 - 44 . Ver eni ging en sti chting ZlJn
on de rneming s vo rmen di e in Ne de r land voo rkomen . De comman ­
ditaire vennoot s c hap op aande len di e in B elgi � , w e z e het dan
weinig, be staat , komt in Ne der land niet voo r.
B LO M , F . W . C . , Finan c i e r in g van on de rnemingen , Agon E 1 s e ­
vi e r , Amste r dam - B ru s s el , 1 9 6 6 , p . 2 6

HI

ST

( 2 ) MEI J , J . L . , op . c it . p . 1 7.
28.
 UN
IO
N

( 1 2) Kapitaa1goe de ren zijn fys i s che go e de r en die voo r het voo rt ­
brenging sproce s g ebruikt wo r den . Kapitaa1go e de r en be staan

de rha1ve uit pro duktiefa cto r en , gron d - en hu1pstoffen, pro dukten

in bewerking , half afgewerkte en afgewerkte produkten in voo r r aa d .{ 1 )

PE
AN

{ 1 3) Het b e drijfskapitaa1 i s de colle ctivite it der kapitaa1goe de r en
waarvan de om1ooptij d kle in e r of gelijk i s aan het produktieproce s.
Vas t kapitaa1 i s het gehe e!

Men spre ekt ook van vlottend kapitaal.
van de kapitaa1goe de r en , waarvan de om1ooptij d grot e r i s dan het

RO

pro duktiepro c e s . { 2 )

produktiemidde len.
EU

( 1 4) Inve ste r en i s het va stleggen van koo pkra cht i n duur zame
Het is du s het g even van e en bestendige be ­

stemming aan ge spaar de gelden {koopkra cht ) met een produktief

of

oo gme rk, bv . het inve steren in be dr ijfs g e bouwen.
S

( 1 5 ) B eleggen i s het geven van een al dan niet be stendige b e s temming

IV
E

aan ge spaar de gelden (koopkracht ) met een al dan niet produktief
o o gmerk, bv . bele ggen in goud . Men spr eekt niet van " inve ste ren "

AR

CH

in goud.
 AL

( 1 ) ME IJ . , J . L . , Le erbo ek der b e drij fs e conomie II, Delwel ,
' s G ravenha ge , 1 9 5 8 , pp . 43 - 44.
B LOM , F . W . C . , Finan c i e ring van on de rne mingen , Agon
El s e vie r , Am ste r dam - B ru s s el , 1 9 6 6, p . 26.
HI

ST

OR

IC

( 2) MEIJ, J . L . , op . c it . p . 1 7

29.
UN
IO
N

DE FINAN CIE LE STR U CT UUR VAN D E ONDERNEMING.
II.
A . De ve rmogens beho e ft e van de onde rneming.
( 1 ) Wat mo et gefinanc i e r d wo r den ?

PE
AN

Op de de bet zij de van de balan s staat e en ove r zicht van de

activa -po sten die doo r de ondern eming mo eten gefinan c i e r d
wo r de n.
Daa rin onde r s cheidt m en twe e g rote cate gorieën :

(a) Vastgel egde activa of stamkapitaal.
 Hie rto e beho r en :

RO

- !!l�!_e_E!_ë..!_� �<j:!:,y� o f duur zame pro duktiemiddel en : dit
zijn go e d e r en die niet voll e dig opgebruikt zijn g e du r ende

EU

één produktiepr o c e s , bv . t e r r e inen , gebouwen, m a chine s
en in stallatie s . Z e zijn voo r e en g root g e de elte van de
In dien men de

of

leven s duur van de on de rneming va stgel e g d.
afs chrijving van de aan s chaffing swaar de aftr ekt bekomt

S

men de huidige bo ekhoudkundige waar de.
IV
E

!..l!!.JE�t�E_i����c.!_i_y�_in de mate dat e r gelduitgaven zijn,
bv . voo r b r evett en, l i c entie s , conc e s si e s , handel sfonds.
..
voor zov e r zemin o f m e e r onmi sbaar zijn

CH

- E.'!!!.i.S: iPati�§.. :

voo r het do el van de onde rneming , bv . controle van dis ­

AR

tributie -ondernemingen.
AL

- LeE!!t.,g�� aan ande r en door de on de rneming ver strekt op
lange t e rmijn.
(b) Vlotten de of cir cul e r ende activa of ( b ruto ) b e dr ijfskapitaal . ( 1 )
voo r raden aan grond- en hulpstoff en, hal f afgewer kte en

IC

-

voo r raad , e en zgn . " ij ze r en voo r raad" aanw e zig.
