Maandelijksche leerredenen, over verschillende Onderwerpen
Digitized by Google 129 roepen : ^) Barmhartig en genadig is de Heer^ langmoedig en groot van goedertiei^enheid, llij doet ons niel naar onze zon- den, en vergeldl ons niei naar onze ongeregtigheden, zoo ver het oosten is van hei weslen zoo ver doet llij onze over- iredingen van ons, Deze genade bepaalt ons tot die zalige betrekking , waarvan in het vorige vers gesproken was : wij dan geregtvaardigd zijnde iiit het geloof, hebben vre- de bij God door onzen Heer jbzüs ghristus. De toeleiding tot deze genade ziet op de gelegenheid en het vermögen aan de geloovigen geschonken om er een onbelemmerd en ongestoord gebruik van le maken. De toeleiding door het geloof tot de genade bevat het door God aangewezen niid- del, dat hen in zulk eenen hoogst gelukkigen toestand had gebragt. In welke wij staan en roemen in de hope der heerlijkheid Gods, maakt ons bekend met de vaslheid van hun geiuk en de blijde uitzigten , die voor hen door dat geluk geopend v^orden. Ze staan in die genade, niets is in Staat ora de betrekking te verbreken , vvaarin ze wegens hunne regtvaardiging tot God verkeeren. Ze mö- gen zieh dagelijks aan vele overtredingen schuldig maken, ze mögen verflaauwen in gehoorzaamheid en liefde, maar door JEZüs hebben ze te allen tijde eenen vrijen toegang tot hunnen hemelschen Vader en onlvangen ze voortdii- rend nieuwe verzekeringen van zijne onveranderlijke gunst, en het is deze vastheid van hunnen gelukstaat, die hen doet roemen in de hope der heerlijkheid Gods, De heerlijkheid , welke de Apostel hier bedoell, U de ge- iukzaligbeid , die ze na den dood verbeiden : zlj wordlcfe heerlijkheid Gods genoemd, om aan te toonen, dat ze van Hem afkomstig is en door Hem geschonken wordt. De hope der heerlijkheid Gods is het uitzigt, de verwachling dat deze heerlijkheid Gods hun zeker zou ten deel Valien. Hoeveel aanleiding hebben derhalve de geloovigen om le roe- men in de hope der heerlijkheid Gods en zieh in hun vooruitzigt er op te verbeugen. Daartoe vinden ze alle aanleiding; want die hope kan hen niet misleiden, dewijl de beloften Gods eeuwig vast staan in zijne waarheid en trouw. 1) p». ein : 8 , 10 , 12. Digitized by Google 150 Hen kan iiilu$$c{ieii vrageo , lio# Piiutvs en zyae mer degenooten zieh over die toekomende heerlijkheid zoo zeer konden verblijdeu , devvijl ze tegenwoordig onderworpeu waren aan zoo vele ranipen en wederwaardigheden. Deze bedenking lost paulus op door aan te wijzen , dal zalfs de onheilen dezes levens Stoffe gaven tot roem, ooidat ze bevorderlijk waren aan de vermeerdering van hunne za- ligheid. Hij schrijft : en niet alleen dU , waarmede hij dit vers aan bei voorgaande verbindt even als vers 11. Bij geeft er dus mede te kenneu, en niet alleen dit , dat wij roemen in de hope der heerlijkheid Gods, maar wij roe- men ook in de verdrukkingen. De geloovigen waren reeds in dien tijd^ wegens de belijdenis van faet Christendom, aan vele moeijeUjkhedeo en vervolgingen blootgesteld , die hun doer Joden en Heidenen werden aangedaan; doch het was er zoo ver van af dat zij zieh door die moei- jelijkheden en vervolgingen zouden laten verontrusten en moedeloos maken , dat ze hun veeleer aanleiding gaven , om er zieh over te verbeugen , niet zoo zeer wegens die verdrukkingen zelve, als wel om bare weldadige uitwer- king op hun geloof en hunnen wandel. DU geeft de Apos- tel vervolgens op, ivetende dat de verdrukking lijdzaam^ heid werkt. De lijdzaamheid beslaat in een onderworpen , gelaten en geduldig verkeer onder lijden en droefenis; deze lijdzaamheid was verbonden aan de verdrukking »die voortvloeide uit de erkenteois van het Christendom. De verdrukking was geschikt om hun de lijdzaamheid te doeo beoefenen en met stille berusting te verkeeren in den wil van God onder het kruis, dat hun werd opgelegd. Maar de lijdzaamheid stond wederom in verband met eene andere nultigheid , waardoor hun geestelijk leven volmaking ontving. Paulus geeft haar op in deze woor- den : en de lijdzaamheid bevinding , we verstaan door be- vinding beproefdheid. De Apostel zoowel als de Christe- nen te Rome hadden gelegenbeid om onder den druk , waarin ze verkeerden, hunne krachten te leeren kennen, hun geloof te openbaren , zieh zelven ten aanzien van hunne genadige betrekking tot God te overtuigen en te weten, wie ze waren. De lijdzaamheid werkte die beproefd- heid, ze gaf hun aanleiding om zieh zelven aangaande de Digitized by Google 131 opregtheid van hun gemoed en de vastheid va& hun ge- luk te yerzekereo. Hieruit vloeide nog een ander voor- , deel voor hen voort, hetwelk door den Apostel alduswordt opgegeven: en de bevinding hope. Hope namelljk op de volkomene vervulUng van Gods beIoften;hope,dat het hun aan geene ondersteuning , bemoediging en vertroosting zou ontbreken onder alle wederwaardigheden dezes levens, waarmede zij zouden moeten worstelen; kope, dat bei lijden des tegenwoordigen tijds, het zij vroeg of laat, zieh zou oplossen in eene eeuwige heerlijkheid. Die hope werd gewerkt , verlevendigd en versterkt door de beproefdheid , omdat de inwendige bewnslheid van wäre godvrucht voed- sel geeft aan het uitzigt op de toekomende zaligheid ; en de hope bescbaamt niet, ze kan ons niet misleiden, ons niet bedriegen, wil paülus zeggen en hij geeft daarvoor de volgende reden op; omdat de liefde Gods in onze har- ten uitgestort is door den Heiligen Geest, die ons gegeven ts; men kan door de liefde Gods verstaan onze liefde tot God of Gods liefde tot ons, wij voor ons zelven den- ken echter dat paulus hier niet dan aan de laatste kan faebben gedacht , nameiijk , aan Gods liefde tot ons , wan- neer we siech ts vs. 8 er mede vergelijken: God bevesUgi zijne liefde jegens ons dat Christus voor ons gestorven isy als wij nog zondaars waren. Het is dus de liefde, welke van God afkomstig is en zigtbaar in cbbistus ver- zoenenden dood, waarvan door het Evangelie allerwege de blijde bekendniaking geschiedt. Digitized by Google 132 dat zij in zieh ontdekten, een onderpand van hunne kin- derlijke betrekking tot God en van hunne zalige verwach- ting, niaar hoe zou dan de hope, die in hunne harten leel'de, beschaanid worden? Zij was onmiddellijk ver- bonden aan de liefde Gods en deze wederom afkomsiig van den H. Geest. II. Die vruchten der regtvaardiging openbaren sich dan wel in hare grootheid en zaligheid ; wanneer we toch het onderwijs van het Woord Gods nagaan omtrent den toeslaud waarin we van nature verkeeren en waarin we door christus jezus gebragt worden , zal voorwaar niemand onzer daaraan twijfelen ; we komen bedorven op de wereld, we dragen de kiem van alle verkeerdheid en boosheid in onzen boezem, die zieh met de ontluiking van onze krachten, driften en Vermögens, helaasi raeer en meer naar buiten vertoont , we worden daardoor schul- dig aan de overtreding van Gods wet in gedachten , woorden en daden , onze afkeerigheid van God en God- delijke dingen ontdekt zieh op eene treurige wijze in den doorgaanden gang van ons leven: ^) Het bedenken des vleesches is vijandschap fegen God, want het onder^ werpt zieh der wet Gods niet, want het kan ook niet , en die in het vleesch zijn, kunnen Gode niet behagen. Dit is ook onmogelijk wegens de oneindige majesteit, de vlekkelooze heih'gheid en onkrenkbare regtvaardigheid van Hera , die in de eeuwigheid woont en wiens naam heilig is. De Heer kan geene gemeenschap oefenen met men- schen, die zieh legen Hem verzetten, in ondankbaarheid en ongehoorzaaraheid omtrent Hem verkeeren. Hij vor- dert eene volkomene gehoorzaamheid aan zijne bevelenen ZOO lang daaraan niet wordl voldaan zijn we kinderen des toorns, veroordeelden voor de vierscbaar des hemels 1) Rom. Vlir : 7. Digitized by Google 155 eo zullen we de straf niet ontvlieden , door 6od over de zonde uitgesproken : *) Vervloekt is een iegelijk, die niet blijft in al hetgeen geschreven is in het bock der wet om dal te doen. Hoe ontzeltend M. H! is dus onze toestand ZOO lang we in denzelven blijven voortleven, en waar zullen we redding zoekenP wie zal voor ons bij God op- treden om onze schuld te verzoenen, de straf, die ons wacht, te vernietigen en de heerschappij der zonde te verbreken ? Het is Jezus Christas, die volgens den in- houd van het Evangelie, overeenkomstig Gods eeuwigen raad opgetreden is, om voor schuldigen, strafwaardigen en ongelukkigen verzoening en verlossing aan te brengen. HIJ is de eenige en algenoegzame Zaiigroaker van zonda- ren, die door zijn iyden en sterven den weg gebaand heeft tot onze herslelling in Gods Vaderlijke gunst en ge- meenschap, wat meer is, in den hemel verhoogd voort- durend tot onze zaiigheid werkzaam blijüt, wanneer we ons zelven leeren kennen in onze eilende, waarin we ons door onze zonden bevinden, ons voor ons zelven verfoei- jen , raet schuldbelijdenis toevlugt nemen tot den troon van Gods genade, uitzien naar jezus, ons als verlorenen aan Hera overgeven en loevertrouwen , ons onbepaald en onvoorwaardelijk op zijn Middelaarswerk vertaten , de be- wustheid in onze harten deelachtig worden dat we in en door Hem voor God zijn vrijgesproken , hersteld zijn in onze oorspronkelijke regten en voorregten, dan eerst ondervinden we wat het zegt, dat wlj geregtvaardigd zijn bij God , dan weten we wat er ai in opgesloten ligt, dat we uit den vioek in den zegen, uit den dood in het leven zijn overgehragt ; dan roepen we uit: ^) Wie zal beschuldiging inbrengen tegen de uitverkorenen Gods F God is het, die regtvaardigt , wie is het, die ver~ doemt? ßHRiSTUS is het, die gestorven is, ja wat meer is, die ook opgewekt is, die ook ter regterhand Gods is, die ook voor ons bidt, Maar dan ontvangen we ook eerst door eigen ervaring kennis van onzen gelukstaat; dan ondervinden we hoe groot en zalig de vruchten zijn van 1) Gal. in : 10, 2) Rom. VIII .- 83 , 34. Digitized by Google 154 onze r^tvaardiging; waol we dri^eo de iiinerlljke be- wustbeid met ons oiu, dat we vrijgesproken zijn van ^huld en ^traf, dat we vergeving vao al onze zooden bezitten , zoodat ze nimmer legen ons kennen getuigen ; ons geweten, dat ons weleer beschuldigde en veroordeel- de, Jkomt in rust, we geoieten die vrede des gemoeds, die alle verstand te boven gaat. De beirekking tusschen God en ons 9 door de zoude verbrokeo, is hersteld, wezijn als kinderen wedergekeerd tot onzen hemelschen Vader, en kunnen alles goeds van Hern verwachten, we deelen in zyne liefde, we zijn getuigen van zijoe gunst, we hebben eenen vrijen en onbelemmerden ioegang tot zij- nen troon , we verlaten ons op de beloften van het Evangelie als beloften van den Onveranderlijk Geirouwe, die in iszus christus ja en amen zijn : we verbeugen ons over de rijke en heerlijke uitziglen, ons In de ioe- koinst geopend, en d^t niet alleen in dagen van voor- spoed, als onze levensweg eifen gebaand is, eu de zege- ningen der aarde ons met milde band worden toegedeeld, maar ook in tijden van kommer en bezwaar, ook onder rampen en droefenissen , ook wanneer we gebukt gaan onder kruis en druk, we verkeeren dan in eene leer- eu oefenschool, die ons hart reinigt van overblijvende ver- keerdheden en gebreken, ons pUglen doet beoefeaen, die alleen in wederwaardigheid en jaramer kunnen wor- den aangeleerd; we mögen wel niet gei*oepen worden tot zulke opofferingep als van de Apostelen en eerste €bris- tenen , in tijden van vervolging gevorderd werden , maar hoe vele onbeilen bestaan er, die in alle tijdperken den vro- me treffen: docb onder al bet onaangename en droevi- ge, dat bem overkomt, ontbreekt het hem nooil aan Stoffe tot bemoediging en vertroosting , waut hij beeft eep' liefiierijken Vader, die bem steeds in onlferming ge- dacbtig is, eeu' Zaligmaker , die hem ondersteunt en een' Geest der vertroostiag, die in zijn hart woonacbtig is; hy möge worstelen met bezoekingen of beproevingen, maar vrucbtbaar «ijn ze om zijn geduld an zijoe lyd- zaamheid te oefenen; vrucbtbaar zijn ze om voor de wereld te openbareh wie hij is en hoe hij zieh gedraagt •m zieh van zijne regtvaardiging meer en meer te var- Digitized by Google 155 zekeren; vruchtbaar zljn ze lot versterking van zijne hope. ö Hoe gelukkig zijn we, als we de bescbikking van ons levenslot uit dit oogpunt kunnen beschouwen , dan kun- nen we met den Apostel zeggen : ^) we weten dat den- genen, die God lief hebben , alle dingen medewerken ten goede. Wanneer den zondaar alles in benaauwdheid en onder lijden ontzinkt, dan hebben wij de bewustheid van onze betrekking op onzen hemelschen Yader, door CHRISTUS JEzus , die ons , zijne kinderen , leidt en be- stuurt op den weg ten eeuwigen leven. Voor- en tegen- spoed, blijdschap en droefheid moeten daartoe dienstbaar en bevorderlijk zljn, Hoe arm of ongeiukkig we ook mögen schijnen, we zijn rijk en gelukkig in God, want we hebben deel aan de weldaden en beloften van het Evangelie, we bouwen onze hope op Hem, die de Onveranderlijk Getrouwe is, van geslachte tot geslachte, over allen die Hem vreezeu ; maar waar ergens vertoo- nen zieh de vruchten der regtvaardiging grooter en za- liger dan aan den eindpaal van onze aardsche loopbaan , wanneer de dienaar der wereld in die veege oogenblik- ken met huivering en verschrikking denkt aan dood en eeuwigheid, gereed staat om beladen met eene hemel- hooge zondenschuld , zonder de geregtigheid van Chris- tus voor het oordeel van God te verschljnen, om aan 1) Rom. VIII : 28. Digitized by Google lS6 «ene eindelooze rampzaligheid te worden overgegeveu , dan vestigen wij met kalmte en vreugde het oog des geloofs op dat vaderland» waar ons eindelooze heeriijk- heid en zaligheid zijn bereid door jezus ghristus voor den troon van God. IIL Wat dankt u M. H! zijn de vrucbten der regtvaardi- ging niet grool en zalig? Zoudt gl] niet wenscben ze le kennen en le bezilten ? maar ze zijn onafscheidelijk (tan de regtvaardiging verbonden. Zoo lang we in de zon- de voorlleven , zoo lang we buiten jezus zijn, kunnen we ze niet genieten , dan rast inlegendeel het heilig mtsno^gen van God op ons en zullen we het oordeel van den Almaglige niet ontvlieden. Uoe noodzakeUjk is hei das , dat we onze zondaarsbehoeften leeren kennen , dat we zien, hoe we van onze jeugd af gedaan hebben , wat kwaad is in de oogen des Heeren, hoe we dagelijks voortgaan ons voor Hera te verontreinigen , zijne weiten te sehenden , en hoe gedacht bei eens voor ons zal zijn, te Valien in de banden van den levenden God. Maar hoe velen zijn er evenwel, die in dien rarapzaligen toesland zorgeloos voorlleven , gerust eene dreigende eeuwigbeid afwachlen. Hoe weinigen worden er gevon- den , bij wie eene levendige en opregle droefenis beslaat over de verwijdering , waarin ze zieh van God bevinden. Zoolang ge M. H , geen gezigt van uwe zonden hebt , Äult gij ze immers niet belijden , er u niet over veroot- moedigen , geen w^aren * last hebben om het kwade te lalen en het goede te doen , en hoe zou God u dan kunnen reglvaardigen ? ZLj onderstelt kenuis van u Äolven, geloof in jezus, begeerte naar heiligheid. Wan- neer we zien wie we door de zonde zijn geworden, afvalligen van God, wederspannigen legen zijn hoog en heerlijk gezag, overtreders van zijne wetten, undankba- ren omtrent zijne weldaden , als de last der sibnde ons kwelt, het gevoel dat we onder Gods ongcnoegen vor- Digitized by Google 137 keerea ons drukt, de gedachte aan eene eindelooze ramp^ zaligheid ons pijnigt, dan eerst worden we geschikle voorwerpen voor de Goddelijke reglvaardiging, want alle geregtigheid en deugd, die we in ons zelven zoeken, zijn den bodein ingeslagen , we bezilteu niets dan schuld en ougeregtigheden , maar 6 hoe worden we dan getroffen door den rijkdom van genade, ons van Gods wege ge- openbaard, en uit de volheid van ons hart roepen we uit: ') Zoo Gijf Heere! de ougeregtigheden gadeslaat, Heere! wie zal bestaan? Maar bij U is vergeving, opdat Gij gevreesd wordL Ilet Evangelie wordt ons nu eene blijde boodschap, we verbeugen er ons over, dat God in ZOO veel ontferming op ons heeft nedergezien, en den weg tot onze reglvaardiging, overeenkomslig zijne God- delijke deugden en volmaaktheden van eeuwigheid af beraamd in zijnen eenigen geliefden Zoon heeft aange- wezen, daarom is jezüs ons dierbaar: ^) want hetgeen de wet onmogelijk was, dewijl zij door het vleesch krachteloos was, heeft God, zijnen Zoon zendende in de gelijkheid des zondigen vleesches , en dat voor de zonde, de zonde veroordeeld in het vleesch, opdat het regt der wet zou worden vervuld in ons, die niet naar het vleesch xvandelen, maar naar den Geest. We zijn overluigd dat we alleen door Hein behouden kunnen worden voor den toekomenden toorn. 6 Welk eene opbeurende en bemoedigende waarheid voor het door schuld ver- slagen harti Nu vraagt ge M. Digitized by Google 158 den iiivioed dedachtig te worden , en dat zoo spoedig mogelijk, indieti ge niet wilt sterven in uwe zonden, want de dood zou u spoedig können overvallen en dan wordt uw lot onherroepelijk beslist. Het is faeden nog de dag van genade en zaligheid , waarin God u verge- ving en vrede laat aankondigen door ghristcs jezus, den Heer. Kent ge M. Hl deze gemoedsgesteldbeid ? We reden en vennanen u tot die werkzaamheden , die u in het Evangelie worden voorgesciireven. Gaat als verlorenen in u zelven, die niets bezit, waarop ge n voor God kunt verlaten, lot dien eenigen en gewilligen Zaligma- ker, die de milde bron is van alle geeslelijke en hemet* sehe zegeningen. Laat u door geene bedenkingen des ongeloofs van Hem afhonden , want Hij roept u , HiJ kan en wil u volkomen zaiigraaken. Neerat Hem in zijne heihroHe betrekking en waardigheid aan: *) die ans geworden is wijsheia mn Gode en regtvaardigheid en keiligmaking en verlossing ^ Staat naar het licht en de kracht van zijnen Geest, om raet vrijmoedigheid en eenen kinderlljkefi zin, de beloften van God te eerbie* digen en er tt onbepaald op le verlaten, dan zijt ge ge- loovig werkzaam met iezüs^ al» uwen hoogftten Profeet^ eenigen Hoogepriester en eeiiwigen Honing, dan geeft ge u Mijmoedig , in volle verzekerdheid' des ^eloofs aan Hem ter zaliging over: dan wordenr zonde en wereld door u vaarwel gezegd ; dan leeft gff v<^or God en in zijne dienst > en kunt ge zegg^n : ütij dan gereglvaardigd zijnde uit hei geloof ^ hebben ered^ bif God door onzen Heer jezcs christüs. Maar ho*r gclukkig znh ge u dan gevoelen , want de schuld , die «p^ u rast , is uit- gedelgd in het bloed van uwen ZtfKgm^sricer, uw gewe- ten komt tot rust , de wet kän u fiiel iKieer veroordee- len , ge zijt in uwe kinderlijke Ifetrekkin^g tot uwen hemelschen Vader hersteld. Öe do(yd is flrie< meer voor u een koning der verschrikkiifg ; ge zijt vit den dood overgegaan in het leTen, en dtff leveA daurt voort in Gods zalige gemeenschap tot in eeuwigheid. 1) 1 Cor. I : 30. Digitized by Google 139 Kunl ge dit M. H! van u zelven geluigen, hebt ge als zondaren Gods genade in den Zoon zijner liefde er^ kendP Hoe onwaardeerbaar is dan uw geluk. 6e bezit een schat, die raeer waard is, dan alles wat de wereld met bare schatten , gaven en genoegens u kan aanbie-* den , want ge zljt bij God vrij gesproken van sehuld en straf, verlost van de heerscbappij der zonde en effge- namen des eeuwigen levens. Ge ondervindt boe groot en zalig de vruchlen zijn, die uwe regtvaardiging u oplevert. Zoekt op eenen goeden grond u daarvan raeer te overtuigen; benaarstigt u oni uwe roeping en ver- kiezing vast te niaken. Naarmate loch de bewustbeid van uwe regtvaardiging bartelijker, inniger en werk- zaam is, zult ge ook meer geraoedigd en vrolijk wandelen , raeer dankbaar verkeeren omlrent de genade, aan u bewezen, u raeer verbeugen in de bope der beerlijkheid, legt er u daarom op toe ora uwe vrede bij God op hoo- gen prijs te stellen en u te wachten voor alles wat de- zelve zou kunnen krenken. Maakt steeds een geloovig gebruik van uwe kinderUjke betrekking tot uwen Vader, door genieenscbapsoefening raet Hera ; denkt veel aan de onveranderlijkheid van uwen gelukstaat en de uitzigten u door denzelven geopend; verkeert ge in druk, leert in denzelven te roemen wegens de voordeelen , die er uit voorlvloeijen voor uw geestelijk leven, want ge wordt door denzelven geoefend in lijdzaaraheid , ge ont- vangt raeer beider inzien in bet heil, aan u bewezen, uwe bope verkrijgt raeer vaslbeid en uwe bope kan u iramers niet te leur stellen , want zij is de vrucht van de liefde Gods in uwe barlen uitgestort door den Heili- gen Geest, aan u gegeven. Maar zoekt tot bereiking daarvan een levendig en opgeklaard inzien te verkrijgen in den onbekrompen inhoud van bet Evangelie, raeer door bet geloof te leven en overvloedig te zijn in de beoefening van wäre Godzaligheid. Legt er u op toe, om de vrucbten der regtvaardiging meer te kennen en te genieten; ze zuUen u een liefelijk liebt bezorgen op uwe reis naar de eeuwigbeid, u onder alle omstan- digbeden ondersteunen , heiligen en vertroosten ; ja , u eens aan den avond van uw leven eenen ruimen in- Digitized by Google 140 gang verleenen in het eeuwig koningrijk onzes Heeren jEZUS CHRISTUS. Digitized by /5^oogIe INDIEN GIJ DE 60DS6AAF KENDET. KERRREDE VAN G. C. CALLENBACH. Predikant te Nijkerk. NIJKERK , 1. J. MALGA. 1855. Digitized by Google Gezong^en: Psalm XLn ; 1 , 2. Gezang XCIII : 2. Psalm LXXXI : 12. Digitized by Google INDIEN GIJ DE GODSGAAF KENDET. Verlangen naar God is het eerste en laatste kenmerk van de ziel , die , aan zieh zelf en hare eilende bekend geworden, van harte in den Heere jezüs Christus gelooft. Zij verlangt naar God , v^ant in God is haar heil. Zij ver- langt naar God , want Hij is de bron haars levens , de hron harer verheuging. Daarora is haar ook het gezongen vers van den Psahii liefelijk. Het behelst de uitdrukking harer genegenheden en begeerten. Zij is nienigmaal een afgejaagd hert gelijk, dat, zijnen vervolger gelukkig onlsnapt zijnde, schreeuwt naar de walerstroomen; — alzoo schreeuwt zij tot God; zij dorst naar God, naar den levendeii God. »Verlangen naar God," zeide ik, »is het eerste en laat* ste kenmerk der begenadigde ziel." Ik wensch een eerst verlangen in mijne nog niet bege- nadigde hoorders op te wekken, door hun jezus te ver- kondigen in zijne dierbaarheid en de algenoegzaamheid zijner heraelsche en geestelijke gaven. Zooveel in mij is, zal ik hun christüs doen kennen, en hun betuigen , wie Hij zijn wil voor zondaars. Ik zal hun betuigen, dat hunne zonden hen niet moeten beletten de toevlugt tot Hem te nemen, want dat Hij mel open armen hen wacht om hun genadig te zijn. Jezus wacht. Met open armen Staat Hij. Gij , die uwe toevlugt niet genomen hebt , neemt heden uwe toevlugt tot Hem, en laat u behouden. God gebiede zijnen zegen. Komt , smeeken wij , met stark roepen, om dien zegen. 10. Jaar, No. 9. 17 Digitized by Google 140 »Indien gij de gave gods kendet, Ex\ wie hu is, die TOT u zegt: geef mij te drinken; zoo zoüdt gij van hem HBBBEN BEGEERD, EN HU ZOU U LfiVEND WATER GEGEVEN HEBBEN/' Joh. IV : 10. Gij kent het gesprek , waarvan dit tekstvers een ge- deelle uitmaakt; 't gesprek van den Heere inel de Sama- rilaansche vrouw. De Heere is op reis van Judea naar Galiläa, van het zuiden naar het noorden des lands. 'i Behaagt Hem ditmaal, anders deed Hij 't gewoon- lijk niet, den naaslen weg te gaan, — door Samariä. Hij komt te Sichar , dat is Sichern , tusschen de twee bergen Gerizim ten zuiden , en Ebal noordwaarts , ge- legen. Daar in de nabijheid is een stuk lands, vanover- oude tijden af vermaard , en bekend als het stuk , dat aartsvader jakob zijn' zoon jozef gaf. Op dat stuk gronds was de beroemde fontein van jakob. De Heere , van het reizen vermoeid , zet zieh nevens de fonlein om te rüsten. Daar korat uit de slad eene vrouw, om waler te pullen. De Heere ziet haar en begeert, dat ze Hem ledrinken geve. De vrouw , verwonderd over deze vraag , kan niet na- laten, bare verwondering uit te drukken , dat een Jood aan haar, eene Samaritaansche, om drinken vraagt. Er bestond namelijk tusschen die beide volken een oude, in- gckankerde godsdienst-haat, die onverzoenlijk scheen. De Heere laat dit droevig onderwerp liggen , niaar doet de vrouw gevoelen, dat Hij althans geen haat koesterde in zijn hart. Hij berispt haar niet wegens hare weige- ring; herhaalt evenwel ook zijn aanzoek niet, maar bc- gint een gesprek met haar , dat van ons tekstvers af tot vers 26 doorloopt, en alleen afgebnoken wordt door de terugkomst der discipelen , die heengegaan waren om in de stad spijs te koopen. Wat dunkt u ? hadt gij vooruit durven vermoeden , dat de Heere met eene vrouw, met deze vrouw, een gesprek ZOU aangeknoopt hebben? Een zedeloos mensch, waarvoor de Heere haar kende ? Eene overspelige ? — Gij moet bet als een bewonderenswaardig bewljs zijner goedheid aan- merken. Want wat is er in de diep gezonkene . dat haar Digitized by Google 141 aanspraak geven zou om van eene ontuchtige plotseling eene geheiligde en eene begenadigde van Gods Zoon te worden ? Doch laat ons hart zieh niet verhefifen , terwijl wij al- zoo spreken I Wie zijn wij in ons zelven anders dan el» lendige zondaars en zondaressen, niet waardig dat de Heere 6in' buk van ontferming op ons werpe ? In het voorbeeld dezer vrouw toont ons de Heere, dat het niet is om iemands waardigheid, als Hij hem uitkiest om zijne jeer en heil hem bekend te maken. 't Is vreemd in den eersten opslag, dat de Heere in Jud^a zoo veel groote mannen voorbijgaat, terwijl Hij hier in Samarie met deze vrouw zieh in een gemeenzaam gesprek iniaat. Doch ziet ge niet, dat alzoo bewaarheid wordt, dat bij den hartekenner geene aanneming des persoons is ? Ziet ge niet , dat alzoo bevestigd wordt het woord van den pro- feet: »Ik ben gevonden van die naar Mij niet vraagden; Ik ben gevonden van die Mij niet zochten; tot het volk, dat naar mijnen naam niet genoemd was, hebik gezegd: Zie hier ben Ik, zie hier ben Ik. *) Laat ons gering zijn in onze oogen ! laat ons arme zon- daars zijn, opdat wij, als kinderen der wijsheid, de wijsheid regtvaardigenl En laat ons het tekstwoord overwegen, als- of de Heere het ons onmiddellijk uit den hemel deed hoo- ren, en sprak : »gij allen, die thans in het heiligdom hier vergaderd zijt! nindien gij de gave Gods kendet, en wie Hij is , die tot u spreekt, gij zoudt van Hem hebben be- geerd, en Hij zou u levend ivater gegeven hebben.'* De Heere spreekt: yundien gij de gave Gods kendet , en vüie Hij is, die heden het woord tot u rigt" Deze twee leden hangen aldus zamen, dat het laatste eene verkla- ring is van het eerste. »De gave Gods" iramers is de Chris- tus ? Ja, de gaaf aller gaven, de gaaf bij uilnemendheid is Hij. Tot NiKODEMüs sprak de Heere in het vorige ka- pittel: »alzoo lief lieeft God de wereld gehad , datHijzij- nen eeniggeboren Zoon gegeven heeft." 't Is dus , alsof ge in ons tekstvers laast : ^indien gij de gave Gods kendet ^ jiaraelijk, wie Hij is, die tot u spreekt.'' — Wij zien er uit, dat we dan eerst weten, wie de christüs is, wanneer we beginnen le waarderen , wat ons de Vader in Hera gegeven heeft , en wat weldaden Hij zelf ons aanbiedt. — 1) Jes. LXV . 1. Digitized by Google 142 Wat deze kennis uitwerkt , geeft oiis de Heere in de vol« gende woorden te verstaan : »gij zoudt van Hern hebten begeerd,*' »indien gij gekend hadt, gij zoudt hebben 6c- geerd" Het doel der woorden is klaar ; de Heere wil ons verlangen opwekken, opdat we het ons aangeboden heil niet met kleinachting aan eene zijde stellen. Daarom ook volgt er: »eti Hij zou u levend water gegeven hebben,'' Het heil, dat de ziel van jezus begeert, begeert zij nooit te vergeefs. Jbzüs beluigt dit hier, gelijk eiders, welwe- tende, dat er geen gebed is, of, dat het gebed koud en krachteloos is, waar deze grond des betrouwens ontbreekl. Met het woord water duidt de Heere op den Geest en zijne gaven, aanleiding nemende uit 2ijn verzoek aan de vrouw oni drinken. Doch behalve deze aanleiding is het zeer gewoon in de Schrift den Geest onder dit beeld voor te stellen, zie Jes. VU : 3. Hij wordt hij rein waler ver- geleken, omdat Hij van het zondevuil ons reinigt; hier hij levend water, omdat Hij het leven wekt uit den dood en bewaart en versterkt. Wij liggen namelijk allen van na- ture in den dood der zonde, en worden niet levend, tenzij wij het levend water gedronken hebben. Dat levend wa- ter kan de smachlende begeerte der ziel voldoen, gelijk een dronk frisch bronwater den dorstige laaft. Dat waler des levens belooft jezüs hier aan die het van Hena verlangen. Komt, laat ons deze belofte met biddende aandacht over- wegen — als een woord der waarheid, — als een woord der wijsheid , — als een Avoord der genade , — als eea woord der liefde, — als een woord der algenoegzaamheid. 't Is een woord der waarheid, het woord in onstekst- vers begrepen : ^^ indien gij de gave Gods kendet^ en wie Hij is, die tot u spreekt , gij zoudt van Hern hebben be- geerd , en Hij zou u levend water gegeven hebben,'^ De Heere heeft het gesproken; de Heere, op Wiens lip- pen nooit bedrog kwara , en daarom is het waarheid. »Hoort Hera," sprak de Vader uit den hemel. We kun- nen ons gerust op zijn woord verlaten. Hooren wij niet naar de stera der verleiding, maar hooren wij de slem der waarheid uit jezus mond. Hij is de groote gaaf vaa God. De Vader stond Hem uit loutere barmhartigbeid af, bewogen met ons deerniswaardig lol. Hij vereenigt in zieh alle hoedanigheden , die vereischt werden ons in degunst der Allerhoogsten te herstellen. Hij davids Zoon en davids Digitized by Google US Heer, Hij Zoon des menschefi en Zoon van 6od. Daarom ook kan niemand iets van Hera begeeren, zonder le ont- ▼angen. Daarom was geloovig begeeren en ontvangen, ook lij toeveu van Gods zijde, steeds iin. -i Is de ondervinding geweest aller heilbegeerigen van alle eeuwen. De vrouw uit Sichar heeft het ondervonden , zij heeft de slechtheden verlaten, en is door den Geest uit den dood barer ongeregligheid levend geraaakt, om voortaan , nocb op Gerizim , noch le Jeruzalem , den Vader te aanbidden , niaar Hem altijd en overal le dienen in geest en waarbeid. Velen barer stadgenooten bebben belonder* vonden. Zoo lees ik het vers 59 : »en velen der Samari- tanen uit die slad geloofden in Hera, ora het woord der vrouw, die getuigde: »Hij heeft ralj gezegd, alles wat ik gedaan beb." En hierbij is het niet gebleven , want zoo volgt er: «als de Saraaritanen tot Hera gekoraen waren, baden zij Hera , dät Hij bij hen bleve , en Hij bleef al- daar twee dagen. En er geloofden er veel meer ora zijns woords wil , en zeiden tot de vrouw; »Avij gelooven niet meer om uws zeggens wil; want wij zelven hebben Hem geboord, en welen, dat deze waarlijk is de christus, de Zaligraaker der wereld." vs. 40—42. Wel waren hier de velden wit ora te oogsten^ vs. 55. De eerstelingen werden reeds ingezameld ; later zou de oogst vj)lgen. Ge leest daarvan in de Handelingen der Apostelen. Pilippus predikl den Saraaritanen christus , »en de scharen," Staat er, »hielden zieh eendragtelijk aan hetgeen van pilippus gezegd werd, en — er werd groole blijdschap in die slad." Hand. Will : 5 — 8. Geen wonder, waar de wateren des levens den araechligen la- ven, daar is de blijdschapsbron ontsloten. En ZOO is bei steeds ondervonden. Ja ook de harten van al raijne hoorders, die jezus leerden kennen en raet hunne begeerten tot Hera toevlugt naraen , geven getuige- nis aan de woordcn van onzen tekst. Zij hebben begeerd en bebben van het levend waler gedronken , en zijn le- vend geraaakt en verkwikl en vertroost geweest. En heil hun, wanneer zij blijven begeeren, en zieh blijven laven uit deze fontein. Iramers raet iederen nieuwen dag onl- dekken zieh nieuwe behoeften ; maar ook blijft de bron des levenden waters altijd open en vol. Gaat, ondervindt ook glj het, die bei tot heden toe niet ondervonden hebt. Gaat, leert de Gave Gods kennen en wie Hij is, die in de Schrift tot u spreekt. Gaat, en Digitized by Google 144 verzaakt de begeerlijkheid der wereld, de begeeriijkheid des vleesches , de grootschheid des levens. Bevredigen zij uw hart? Zij bevredigen het niet. Begeert dan van jbzus het levend water, en Hij zal het u fi;even, en gij zult v Verheugen, verbeugen met eene onuitsprekelijke en heer- iLjke vreugde. Waarlijk , het tekstwoord is ook tot u gesproken. 6iJ , gevoelt gij het niet? Gij zoudt hetgevoelen, zoonieluwe eigene ongeloovigheid a in den weg stond. Intusschen , overweegt, waar uw belang ligt, en ziet toe voor u zelven, dat ge niet door eigen traagheid, zon- delust, ongeloovigheid verloren gaat. Ach! dan zoudt ge vragen of Lazarus het uiterste zijns vingers in het water mögt doopen om uwe long te verkoelen, maar het zou u niet loegestaan kunnen worden. Een woord der waarheid is mljn tekstwoord, maar ook een woord der wijsheid. • Indien gij de gave Gods kendet" zegt jezus, »en wie Hij is , die tot u spreekt.'' In deze woorden doet ons de Heere zien , wat onze eersle behoefte is : Hem te kennen, Hein de onvergelijkbare Godsgaaf, dat is onze eerste be- hoefte. Achl buiten die kennis, wat is alle wetenschap? Üpdat we dus naar de regte kennis van Hem zouden verlangen, bezigt Hij dit woord. »En dit is het eeuwige leven," sprak de biddende Hoogepriester, »dat zij U ken- nen, den eenigen waarachtigen God, en jezus ghristus, dien Gij gezonden hebt." Mis die kennis , ö mensch ! en gij mist het leven, en gij zijt dood in uwe zonde. Wilt gij weten, waar deze kennis begiot? Daar, waar het gevoel begint uwer armoede. Hij verlangt de medi- cijn, die zijne ziekte kent en kwalen. Ach! hoe arm zijt gij, mljn medemensch! van nature; hoe behoeftig, hoe ledig van al watgoddelijk isengeesleiijk enhemelsch. Gij zijt welopgevoed, gij weet u in de wereld aange- naani en bevallig voor te doen, gij hebt u misschien geene zware misdaden te verwijten, maar wat zijt gij met dat al ledig van God. De Heere jbzus wil, dat gij het gevoelt, — daarom zegt Hij: »indien gij de gave Gods kendet,'' dan is in uwe eerste en grootste behoefte voorzien. » Gij zoudt van Hem hebben begeerd" Hoe wQs wede- rom. Alsof jezus gezegd had: gij begeert niet van MiJ, want gij kent Mij niet. Maar ook : gij begeert niet van ' Digitized by Google 145 Mlj , daaroni hebt gij niel. De mensch , wie hij zij , mijn hoorder, moet zieh derhalve niet langer verbeeiden, van zieh zelven iets te hebben , dal voor dit leven , dat voor het Yolgend leven voldoet. Hij is ledig van alles, hij is arm en naakt. Ja, hij heeft iets, raaar — schuld, maar onmagt, maar eilende, — anders, beter heeft hij niet. Zie het, ö mensch I en begeer , begeer van jezus al wat gij behoeft. Gij zoudt van Hern begeerd , en Hij zou u levend wa- ter gegeven hebben. Hoe wljs op nieuw. Jal de Jakobs- bron is de aanleiding wel geweest tot dit onderwijs, maar — het levend water , dal is het loch, wat virij be- hoeven. Achl waar zijn onze vochlen en sappen , waar is ons leven ? 0ns leven , zoo het leven mag heeten , is ♦aan de nietigheden van het stof gcwijd. Ons leven, zoo het leven heeten mag, is wat werken en zorgen voor tijdelijk belang , voorts wat zelfverveling , of in plaats van dat, zoogenoemde uitspanning, en verstrooijing, en slaap, totdat eindelljk de doodslaap een einde komt ma- ken aan dit jamraerlijk tijdvermoorden. Dan, 6 dan staan wij niet langer op de grenzen der eeuwigheid, maar wij vinden ons midden in haar overgezet, en zijn over- tuigd, dat ze geen fabel was, zooals we 't ons hier wel gaarne hadden opgedrongen en gedroomd. Daarom gehoord naar de woorden der wljsheid. Daar- om het levend water van jezus begeerd. Wij hebben maar 6ön ding noodig: »bezieling, leven," ziedaar alles, meer — behoeve« wij niet. Welk leven ? Geen ander , dan waaruit openbaar wordt, dat wij de Godsgaaf ken- nen, en wie Hij is, die tot ons spreekt. Geen ander le- ven, dan dat ons doet begeeren van jezüs wat Hij te geven heeft en geefl: »het levend water." Hiervan sprak Hij , slechts onder een ander beeld , tot den Joodschen Leeraar, onder dat eener geboorle van boven oitweede ge- boorte. Die geboorle is het leven , leven , als uit eene le- vende bron gestadig opwellende. Dat leven mag leven heeten — het begint van God, het eindigt in God, oni van uit God met steeds vernieuwde kracht uit te gaan, en in Hem zieh te vermaken. Komi, laat u laven uit deze bron. De gansche wereld is niet bij magte uwen dorst te lesschen. 't Is dagelijks uwe eigene ervaring. Maar jezus, de eenige, geeft u op uwe begeerte, het water des levens. Digitized by Google 146 Een woord der waarbeid en der wijsheid is ons teksi* woord, raaar is het niel even zoo zeer een woord der genade ? Dat is het, M. H! H Is een woord der genade. Merkt slechls drie zaken op: — lot wieheikomt; — wat het te hopen geeft; — op wat voorwaarde het wordt verkregen. Indien gij de gave Gods kmdetj en wie Hij is, die tot u spreekt, gij zoudt van Hern hebten hegeerd, en Hij zou u levend vuater gegeven hebten. Tot wie komt dit woord ? Tot engelen ? Tot heiligen ? Neen , lot zondaars. De Heer sprak het eerst tot de vrouw, die vijf mannen had ge- had, en nu met een* man leefde, die haar man niet was. daarna spreekt Hij het tot ons, die mede van de over- treding van het zevende gebod ons niet vrij kunnen plei- ten, noch van de overfreding der andere geboden. Wat gebod hebben wij ongeschonden gelaten ? Toch spreekt de Heer ons bemoedigend toe : ^indien gij de gave Gods kendety gij zoudt van Hern begeerd en ontvangen hebben" Dat is genade. Zoo sprak de Heer aan het kruis tot den moordenaar. »Gedenk niijner,*' bad hij, en — kreeg ten antwoord op hetzelfde oogenblik: »heden ziilt gij met Mij in het paradijs zijn." Zoo was het tot de vrouw in overspel gegrepen. Hare beschuldigers wilden haar stee- nigen ; die zonder zonde onder hen was , moest den eerslen steen werpen. Allen zljn beschaamd weggegaan. Daar Staat de vrouw alleen voor jezus; »heeft niemand u veroordeeld ?" vraagt haar de Heiland, en — op haar ontkennend antwoord is het: »zoo veroordeel Ik u ook niet, ga heen, zondig niet meer." Dat is genade, dat zulke woorden tot zondaars komen. Wat zij te hopen geven , de wooi'den van onzen tekst ? Hoort het: »gij zoudt van Hem begeerd, en Hij zou u levend water gegeven hebben,** 6 Dat is dorstlessching, als de amechtige ziel dreigt te versmachten ; dat is leven, als de ziel in gevaar is van den eeuwigen dood te sler- ven. Levend water geeft het tekstwoord te hopen. Dat is, wel overdacht, alles, al wat den armen zondaar opheft uit zijne eilende, al wat hem uit zljn* jammerstaat redt, al wat hem van rampvol gelukkig maakt, al wat in Staat is hem op te beuren in zijne droefenissen, ja al wat hem gemoedigd over de donkere doodsvallei vermag heen te doen zien, al wat hem waarborgt tegen het oordeel, en in eeuwigheid met blijdscbap vervult. »De godzalighcid," Digitized by Google 147 Äegt de Apostel, »heeft de beloften des tegenwoordigen en toekomenden levens/' — zieldaar het levend waler, zietdaar wat de tekst ie hoppn geeft. 't Is le veel, te veel voor zulke zondaars. Neen, neen M. V! het genade- viroord van jezus lippen kan niet minder beheizen. Jets minder is de dood, — het levend waler, — dat, dat moet het zijn. En zulke zondaarsf Wat zai ik antwoorden, dan dat ik blijde ben, dat jezus gekoraen is ora het verlorene te zoeken ; en dat de fonlein opeii Staat , opdat alle dor- stigen zieh laven , ook tollenaars en ontuchtigen , die dorsten. Maar de vooinvaarde zal toch belangrijk zijn, waarop dit gehoopte wordt verkregen? Zeker, belangrijk is de voorwaarde, zoo ik ze voorwaarde noenien mag, maar niet in den zin, waarin menigeen het woord yy belangrijk'* opvat. Daar worden geene strenge onthoudingen getischt, geene kloostergeloften , geene ligchaamskastijdingen, geene geldelijke offers. Hoe leest gij ? » Gij zoudt van Hern heb- ben hegeerd, en Hij zou u levend waler gege\en hebben." Gij behoeft dus slechls le hegee^^en, dat is in de laal van het gewone leven: »di« het hebben wil, die ontvangt hei.*' Neen , de Heere noodigt geene dronkenen , maar dorsligen , geene verzadigden , ma^r die bongeren , opdat ze komen en eten en drinken. Zoo lees ik het in de Openbaringen van Johannes, »Ik zal den dorstigen geven uit de fonlein van het water des levens/' En — opdat we niet zouden meenen , dat de dorst eene verdienstelijke voorwaarde is , maar een bloot middel, om te kunnen opnemen, zoovolgt er nog een woord: »Ik zal den dorsligen geven uit de fontein van het water des levens om niet.'* — Leer dan begeeren: 6 mensch I en veracht niet. Leer begeeren, terwijl het levend waler om niet u wordt aangeboden. Begeer slechls, en gij zult hebben, en gij zult bekennen: »nu leef ik, ik was dood voorheen.*' Welaan, uwe ziel in veiligheid gesteld legen denjong- slen nood. Jezus is zoo vriendelijk , beanlwoordt zijne minzaamheid niet raet onvriendelijkheid. Hij is zoo mild, wijs Hern niet beleedigend van de band. Hij meent het ZOO goed met u : gij , wces niet ongeloovig en misken Hem niet. Het woord der genade gaat andermaal uit zijnen mond: »tnrfeen gij de gave Gods kendet, en wie Hij is, die u toespreekt, gij zoudt van Hem hebben begeer d, en Hij zou u levend tvater grgeven hebben.'' Digitized by Google 148 Maar welk een woord der liefde is dit levensl Is het geene liefde, zulke woorden tot zondaars te rigten , an die zöö uillokkend , en zöö bemoedigend ? Zulke woorden tot zondaars, ja, zij geluigen luidevan de liefde , die in het hart des sprekers is. Onze betrek- king van nature tot jezus, ze is niet ongelijk aan die van de Joden en Samaritanen tot elkander. Daar was geene genieenschap tusschen deze volken. De Heiland zelf had raeermalen den haat der Samaritanen ondervon- den. Men weigerde Hern eenmaal de herbergzaamheid , omdat zljn aangezigt was als reizende naar Jeruzalem ; deze vrouw uit Sichar weigert Hem een dronk walers. 