De belangrijkste ziekten van de druiven
(') De firma J. B. WOLTERS te Groningen stond mij welwillend de 
cliches af voor de figuren, welke in dit opstel en in her vorige voor- 
komen. Ik bied haar daarvoor mijnen vriendelijkeil dank aan. 95 95 95 DE BELANGRIJKSTE ZIEKTEN VAN DE DRUIVEN. Her voorgaande opstel, waarin de eigenaardige ziektesymto- 
men, waardoor de anthracnose der druiven gekenmerkt is, behan- 
deld worden, geeft mij aanleiding om aan de hand van een aantal 
afbeeldingen, grootendeels voorkomende in Sorauer's ,,Schutz 
der Obstb~iume gegen Krankheiten" (Stuttgart, 1900, bl. 188-- 
190) en overgenomen in mijn werkje ,,Ziekten en Beschadigin- 
gen der Ooftboomen", deel I, bl. 79--82 1) _ 
eene korte ka- 
rakteriseering te geven van de belangrijkste ziekten der druiven; 
immers her is mij herhaaldelijk gebleken, dat deze ziekten hier 
te lande, ook door de druiventelers van beroep, vaak met el- 
kaar worden verward. Dit opstel dient dus in de allereerste 
plaats omte maken, dat de in her voorgaande artikel behandelde 
ziekte der druiven, die hier te lande hog nooit werd waarge- 
nomen, niet met andere, voorheen hier reeds bekende druiven- 
ziekten worde verward. Men kan bij de druiven in hoofdzaken de volgende ziekte- 
verschijnselen onderscheiden. 96 6 96 Fig. 1. Druiven, eerst kort 
geleden ziek geworden 
door,,steelziekte". Zij zijn 
bezet met knobbeltjes 
(pykniden van Coniolhy- 
rium Diplodietla). Fig. 1. Druiven, eerst kort 
geleden ziek geworden 
door,,steelziekte". Zij zijn 
bezet met knobbeltjes 
(pykniden van Coniolhy- 
rium Diplodietla). A. Kwalen, die zich bij de rijpe of 
rijpende druiven vertoonen. A. Kwalen, die zich bij de rijpe of 
rijpende druiven vertoonen. Fig. 1. Druiven, eerst kort 
geleden ziek geworden 
door,,steelziekte". Zij zijn 
bezet met knobbeltjes 
(pykniden van Coniolhy- 
rium Diplodietla). verdrogen (fig. 2); ook 
A. Kwalen, die zich bij de rijpe of 
rijpende druiven vertoonen. 1. Steelziekte. Deze is her eerst te 
zien aan de stelen der bessen of wel 
aan de as, welke deze draagt; deze 
aangetaste deelenworden bruin, schrom- 
pelen meer of min in~n, en worden 
ten deele met kleine wratjes bedekt. De 
druiven zelve worden eerst natrottig, 
lichtgrijs, aschgrauw of bruin (fig. 1); 
later schrompelen zij in~fin en gaan 
breken aan 
FIG. 2. Stuk van een drui- 
ventros, aangetast door de 
hare oppervlakte kleine, kleurlooze 
of zalmkleurige, later grauw of bruin 
wordende knobbeltjes of puistjes 
(pykniden van de zwam Coniothyrium 
Diplodiella Saccardo, die de steel- 
ziekte veroorzaakt) naar buiten. Ten 
slotte beginnen de druiven er uit 
te zien als rozijnen; maar worden 
nooit broos (zooals bij her ,,Black 
rot"; zie bl. 99). De verdroogde 
deelen van den druiventros kunnen 
ten slotte afbreken. -- De steel- ,steelziekte" in een latersta- 
ziekte komt vooral op in kassen dium (verkleind). gekweekte druiven voor, en wordt door hooge temperatuur en 
vochtige atmospheer in de hand gewerkt. p
j
g
FIG. 2. Stuk van een drui- 
ventros, aangetast door de 
,steelziekte" in een latersta- 
dium (verkleind). FIG. 2. Stuk van een drui- 
ventros, aangetast door de 
,steelziekte" in een latersta- 
dium (verkleind). 2. Verdrogen van de druiven (waardoor zij rozijnachtig wor- 
den), ten gevolge van voortdurend droog, heet, zonnig weer, 
wanneer de rijpende druiven niet voldoende door loof worden. overschaduwd; riffs bijv. wanneer vooraf de bladeren door in- 
sekten zijn opgevreten. -- De door boven aangegeven oorzaak 
verdroogde draiven kunnen soms wel gelijken op die, welke 2. Verdrogen van de druiven (waardoor zij rozijnachtig wor- 
den), ten gevolge van voortdurend droog, heet, zonnig weer, 
wanneer de rijpende druiven niet voldoende door loof worden. overschaduwd; riffs bijv. wanneer vooraf de bladeren door in- 
sekten zijn opgevreten. -- De door boven aangegeven oorzaak 
verdroogde draiven kunnen soms wel gelijken op die, welke 97 lijden aan de steelziekte (no. 1); maar hier zijn de stelenvol- 
komen 
gaaf, en de knobbeltjes of puistjes 
ontbreken 
op de 
verschrompelde druiven, ~ 
9 3. Rotting der rijpe bessen, 
die later door zwamzoden (van 
Biotrytis cinerea of van Monilia) 
worden bedekt. In plaats van de 
grijswitte zwamzoden kunnen la- 
ter donkerbruine, hardelichaam- 
pjes (skleroti~n) worden aange- 
troffen. (Fig. 3.) 3. A. Kwalen, die zich bij de rijpe of 
rijpende druiven vertoonen. Rotting der rijpe bessen, 
die later door zwamzoden (van 
Biotrytis cinerea of van Monilia) 
worden bedekt. In plaats van de 
grijswitte zwamzoden kunnen la- 
ter donkerbruine, hardelichaam- 
pjes (skleroti~n) worden aange- 
troffen. (Fig. 3.) Fro. 3. Druif, bezet met de donkere 
sklerotien van de zwam Sclerotinia 
Fuckeliana, die eerst grijze zwam- 
kussentjes vormt, grootendeels be- 
staande uit conidiendragers, bekend 
onder den naam Botrytis cinerea. B. 
Kwalen (misvorming en groeibelemmering) bij de nog 
onrijpe bessen. FIG. 4. Druiveu, 
aange~as~ door den 
waren meeldauw 
(Oi'dium TuckerO. I. De (gewone) drtdvenziekte, de ware 
meeMauw, her ,,wit" of het ,,OMium", ver- 
oorzaakt door de meeldauwzwam 
Oidium 
Tuckeri (= Uncinula spiralis). De druiven, die 
soms hog zeer klein zijn, wanneer ze worden 
aangetast, 
sores echter eerst in een meer 
gevorderd 
stadium van groei ziek worden, 
worden 
eerst met eerie spinragachtige be- 
kleeding, 
later met een meelachtig poeder 
FIG. 4. Druiveu, 
bedekt. Als zij vroeg worden 
aangetast, 
aange~as~ door den blijven zij zeer klein. Zij groeien sores scheef, 
waren meeldauw 
(Oi'dium TuckerO. en barsten zeer vaak open, zoodat zelfs 
de pitten van buiten af zichtbaar worden. Op de oppervlakte 
der aangetaste druiven vormen zich bruingrijze kurklagen. (fig. 4,) I. De (gewone) drtdvenziekte, de ware 
meeMauw, her ,,wit" of het ,,OMium", ver- 
oorzaakt door de meeldauwzwam 
Oidium 
Tuckeri (= Uncinula spiralis). De druiven, die 
soms hog zeer klein zijn, wanneer ze worden 
aangetast, 
sores echter eerst in een meer 
gevorderd 
stadium van groei ziek worden, 
worden 
eerst met eerie spinragachtige be- 
kleeding, 
later met een meelachtig poeder 
FIG. 4. Druiveu, 
bedekt. Als zij vroeg worden 
aangetast, 
aange~as~ door den blijven zij zeer klein. Zij groeien sores scheef, 
waren meeldauw 
(Oi'dium TuckerO. en barsten zeer vaak open, zoodat zelfs 
de pitten van buiten af zichtbaar worden. Op de oppervlakte 
der aangetaste druiven vormen zich bruingrijze kurklagen. (fig. 4,) FIG. 4. Druiveu, 
aange~as~ door den 
waren meeldauw 
(Oi'dium TuckerO. 2. De valsche meeldauw. (fig. 5 en 6). De druiven worden 
loodkleurig grijs en schrompelen in~6n. 2. De valsche meeldauw. (fig. 5 en 6). De druiven worden 
loodkleurig grijs en schrompelen in~6n. Wanneer 
de omgevende lucht rijk is aan waterdamp, dan 
verschijnt een witte schimmel aan de oppervlakte der druiven. Wanneer 
de omgevende lucht rijk is aan waterdamp, dan 
verschijnt een witte schimmel aan de oppervlakte der druiven. 98 Soms wordt de huid der druiven dik, leer- 
achtig, bruin; dan komt geen schimmel aan 
de oppervlakte. FIG. 6. Druiven, in een later 
stadium aangetast door Perono- 
spora viticola. 4. Anthracnose. (Zie mijn 
artikel op blz. 85 van dezen 
]aargang.) 3. 
Brotrytis-rot der on- 
volwassen druiven. Sommige druiven blijven 
kleinl; en voor zoover zij 
behooren tot eerie blauwe 
varifiteit, 
worden zi] veel 
te]vroeg gekleurd, echter 
niet donker blauw, maar 
roodachtig paars. Later 
gaan de druiven rotten. FIG. 7. Druiven, aangetast 
door anthracnose. ( Gloeosporium ampelophagum). FIG. 7. Druiven, aangetast 
door anthracnose. ( Gloeosporium ampelophagum). FIG. 7. Druiven, aangetast 
door anthracnose. FIG. 7. Druiven, aangetast 
door anthracnose. ( Gloeosporium ampelophagum). Fig. 5. Jonge druiventros, 
aange- 
fast 
door 
den 
valschen meeldauw 
(Peronospora viticola), a = 
gezonde 
druiven ; b --' weinig aangetaste ; c = 
sterk aangetaste druiven ; d= de zwam 
op den steel. 4. Anthracnose. (Zie mijn 
artikel op blz. 85 van dezen 
]aargang.) 99 De bessen krijgen bruinachtige of aschgrauwe, scherp om- 
grensde, rain of meer ingezonken, van een' hoogeren rand voor- 
ziene plekken. (fig. 7). 5. ,,Black rot", veroorzaakt door 
Laestadia Bidwetli (= 
Phoma uvi- 
cola). Fig. 8. Druif, idriemaaI 
vergroot, aangetast door 
,,Black rot" (Laestaclia 
Bidwelli.) De druiven krijgen bruine vlekken, 
die zich langzamerhand over de geheele 
bes uitstrekken, welke ten slotte ver- 
schrompelt, hard en broos wordt. De druiven krijgen bruine vlekken, 
die zich langzamerhand over de geheele 
bes uitstrekken, welke ten slotte ver- 
schrompelt, hard en broos wordt. (Fig. 8.) (Fig. 8.) Fig. 8. Druif, idriemaaI 
vergroot, aangetast door 
,,Black rot" (Laestaclia 
Bidwelli.) (Fig. 8.)