Bodem als indicator : bodemkenmerken als indicator voor nitraat in grondwater
Bodem als indicator
Bodemkenmerken als indicator voor nitraat in grondwater Bodem als indicator
Bodemkenmerken als indicator voor nitraat in grondwater Bodem als indicator Bodemkenmerken als indicator voor nitraat in grondwater R.P.J.J. Rietra, P.G. Dijk, J.P. van t Hull Bodem als indicator Bodemkenmerken als indicator voor nitraat in grondwater Bodemkenmerken als indicator voor nitraat in grondwater R.P.J.J. Rietra, P.G. Dijk, J.P. van t Hull R.P.J.J. Rietra, P.G. Dijk, J.P. van t Hull Dit onderzoek is uitgevoerd door Wageningen Environmental Research, in opdracht van en gefinancierd door 
Vitens, provincie Gelderland en TKI Deltatechnologie (WENR24). Wageningen Environmental Research 
Wageningen, augustus 2022 Rapport 3180 
ISSN 1566-7197    R.P.J.J. Rietra, P.G. Dijk, J.P. van t Hull, 2022. Bodem als indicator; Bodemkenmerken als indicator voor 
nitraat in grondwater. Wageningen, Wageningen Environmental Research, Rapport 3180. 76 blz.; 14 fig.; 
21 tab.; 22 ref. Grondwater mag gemiddeld niet meer dan 50 milligram nitraat per liter bevatten. In een deel van Nederland 
wordt deze norm overschreden. Er is echter geen eenvoudige relatie bekend tussen het stikstofoverschot en 
de nitraatconcentratie. Hierdoor kunnen geen locatie- of bodemspecifieke maatregelen worden genomen om 
een nitraatconcentratie lager dan 50 mg/l te bereiken. De nitraatconcentraties in grondwater variëren in de 
tijd en ruimte sterk en in relatief natte bodems treedt afbraak op van nitraat: denitrificatie. De belangrijkste 
parameter voor het voorspellen van nitraat in grondwater, naast het stikstofoverschot per bedrijf, is op dit 
moment de grondwatertrap: hoe ondieper de gemiddelde grondwaterspiegel gedurende het jaar, hoe meer 
afbraak van nitraat en hoe lager de nitraatconcentraties. Omdat voor de afbraak van nitraat zuurstofloze 
omstandigheden en afbreekbare organische stof nodig zijn, is onderzocht of bodembeschrijvingen en -
analyses kunnen helpen om de verschillen in nitraatconcentraties beter te voorspellen. Onderzoek op tien 
geselecteerde bodems met lage nitraatconcentraties laat soms hoge potentiële denitrificatiesnelheden (Dp) 
zien in de ondergrond (20-60 cm -mv) ten opzichte van tien bodems met hoge nitraatconcentraties. Onderzoek op 50 willekeurig gelote locaties laat echter geen enkele keer een hoge waarde voor Dp zien in de 
ondergrond, geen relatie tussen nitraat en Dp van de bovengrond of andere bodemmetingen. Trefwoorden: nitraat, bodem, grondwatertrap, bodemtype, potentiële denitrificatiesnelheid, DOC Dit rapport is gratis te downloaden van https://doi.org/10.18174/574940 of op www.wur.nl/environmental-
research (ga naar ‘Wageningen Environmental Research’ in de grijze balk onderaan). Wageningen 
Environmental Research verstrekt geen gedrukte exemplaren van rapporten. Dit rapport is gratis te downloaden van https://doi.org/10.18174/574940 of op www.wur.nl/environmental-
research (ga naar ‘Wageningen Environmental Research’ in de grijze balk onderaan). Wageningen 
Environmental Research verstrekt geen gedrukte exemplaren van rapporten. 2022 Wageningen Environmental Research (instituut binnen de rechtspersoon Stichting Wageningen 
Research), Postbus 47, 6700 AA Wageningen, T 0317 48 07 00, www.wur.nl/environmental-research. Bodem als indicator Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | ISSN 1566-7197 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | ISSN 1566-7197 
 
Foto omslag: René Rietra Inhoud 
Verantwoording 
5 
Samenvatting 
7 
1 
Inleiding 
9 
1.1 
Achtergrond 
9 
1.2 
Probleemstelling 
9 
1.3 
Aanpak 
10 
1.4 
Toepasbaarheid 
10 
2 
Materiaal en methoden 
11 
2.1 
Selectie fase 1 en 2 
11 
2.2 
Bemonstering fase 1 en 2 
12 
2.3 
Bemonstering fase 2 
14 
3 
Resultaten 
15 
3.1 
Algemeen fase 1 en 2 
15 
3.1.1 Kwaliteitscontrole 
16 
3.1.2 Pyriet 
19 
3.2 
Resultaten Fase 1 
19 
3.2.1 Overzicht bemonsterde locaties 
19 
3.2.2 Bespreking per combinatie 
21 
3.2.3 Herbemonstering in fase 1 
24 
3.2.4 Bepaling potentiële denitrificatie via eenvoudige laboratoriumanalyse 
27 
3.2.5 Herhaalde metingen per perceel in juli/aug 2020 
27 
3.2.6 Bodemprofielen 
28 
3.3 
Resultaten Fase 2 
29 
3.3.1 Potentiële denitrificatiesnelheid 
29 
3.3.2 Nitraatconcentratie verklaren op basis van bodemeigenschappen 
30 
4 
Discussie 
32 
5 
Conclusies en aanbevelingen 
34 
Literatuur 
35 
Bijlage 1 
Analysemethoden en bemonsteringsdiepten 
37 
Bijlage 2 
Data bodemanalyses 
42 
Bijlage 3 
Data bodemvochtanalyses 
47 
Bijlage 4 
Data grondwateranalyses 
51 
Bijlage 5 
Profielschematisatie 
55 
Bijlage 6 
Potentiële denitrificatiesnelheid 
68 
Bijlage 7 
Gewashistorie 
74 Bodem als indicator Wageningen Environmental Research is onderdeel van Wageningen University & Research. 2022 Wageningen Environmental Research (instituut binnen de rechtspersoon Stichting Wageningen 
Research), Postbus 47, 6700 AA Wageningen, T 0317 48 07 00, www.wur.nl/environmental-research. Wageningen Environmental Research is onderdeel van Wageningen University & Research. • 
Overname, verveelvoudiging of openbaarmaking van deze uitgave is toegestaan mits met duidelijke 
bronvermelding. • 
Overname, verveelvoudiging of openbaarmaking is niet toegestaan voor commerciële doeleinden en/of 
geldelijk gewin. • 
Overname, verveelvoudiging of openbaarmaking is niet toegestaan voor die gedeelten van deze uitgave 
waarvan duidelijk is dat de auteursrechten liggen bij derden en/of zijn voorbehouden. Wageningen Environmental Research aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend 
uit het gebruik van de resultaten van dit onderzoek of de toepassing van de adviezen. Wageningen Environmental Research aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend 
uit het gebruik van de resultaten van dit onderzoek of de toepassing van de adviezen. Wageningen Environmental Research werkt sinds 2003 met een 
ISO 9001 gecertificeerd kwaliteitsmanagementsysteem. In 2006 heeft Wageningen Environmental Research een 
milieuzorgsysteem geïmplementeerd, gecertificeerd volgens de norm 
ISO 14001. Wageningen Environmental Research geeft via ISO 26000 invulling aan 
haar maatschappelijke verantwoordelijkheid. Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | ISSN 1566-7197 
 
Foto omslag: René Rietra Wageningen Environmental Research werkt sinds 2003 met een 
ISO 9001 gecertificeerd kwaliteitsmanagementsysteem. In 2006 heeft Wageningen Environmental Research een 
milieuzorgsysteem geïmplementeerd, gecertificeerd volgens de norm 
ISO 14001. Wageningen Environmental Research geeft via ISO 26000 invulling aan 
haar maatschappelijke verantwoordelijkheid. Wageningen Environmental Research geeft via ISO 26000 invulling aan 
haar maatschappelijke verantwoordelijkheid. Inhoud Verantwoording 
5 
Samenvatting 
7 
1 
Inleiding 
9 
1.1 
Achtergrond 
9 
1.2 
Probleemstelling 
9 
1.3 
Aanpak 
10 
1.4 
Toepasbaarheid 
10 
2 
Materiaal en methoden 
11 
2.1 
Selectie fase 1 en 2 
11 
2.2 
Bemonstering fase 1 en 2 
12 
2.3 
Bemonstering fase 2 
14 
3 
Resultaten 
15 
3.1 
Algemeen fase 1 en 2 
15 
3.1.1 Kwaliteitscontrole 
16 
3.1.2 Pyriet 
19 
3.2 
Resultaten Fase 1 
19 
3.2.1 Overzicht bemonsterde locaties 
19 
3.2.2 Bespreking per combinatie 
21 
3.2.3 Herbemonstering in fase 1 
24 
3.2.4 Bepaling potentiële denitrificatie via eenvoudige laboratoriumanalyse 
27 
3.2.5 Herhaalde metingen per perceel in juli/aug 2020 
27 
3.2.6 Bodemprofielen 
28 
3.3 
Resultaten Fase 2 
29 
3.3.1 Potentiële denitrificatiesnelheid 
29 
3.3.2 Nitraatconcentratie verklaren op basis van bodemeigenschappen 
30 
4 
Discussie 
32 
5 
Conclusies en aanbevelingen 
34 
Literatuur 
35 
Bijlage 1 
Analysemethoden en bemonsteringsdiepten 
37 
Bijlage 2 
Data bodemanalyses 
42 
Bijlage 3 
Data bodemvochtanalyses 
47 
Bijlage 4 
Data grondwateranalyses 
51 
Bijlage 5 
Profielschematisatie 
55 
Bijlage 6 
Potentiële denitrificatiesnelheid 
68 
Bijlage 7 
Gewashistorie 
74 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 5 6 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Verantwoording Rapport: 3180 
Projectnummer: 5200046199 Wageningen Environmental Research (WENR) hecht grote waarde aan de kwaliteit van zijn eindproducten. Een review van de rapporten op wetenschappelijke kwaliteit door een referent maakt standaard onderdeel uit 
van ons kwaliteitsbeleid. Akkoord Referent die het rapport heeft beoordeeld, functie: 
onderzoeker 
 
naam: 
Martin Knotters 
 
datum: 
28 maart 2022 functie: 
onderzoeker 
 
naam: 
Martin Knotters 
 
datum: 
28 maart 2022 functie: 
onderzoeker 
 
naam: 
Martin Knotters 
 
datum: 
28 maart 2022 Akkoord teamleider voor de inhoud, 
 
naam: 
Gert Jan Reinds 
 
datum: 
8 juli 2022 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 7 8 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 1.2 De gemiddelde nitraatconcentraties in grondwater op de droge zandgronden zijn vaak hoger dan de Europese 
norm van 50 mg/L. Ook in een aantal grondwaterbeschermingsgebieden in Zuid- en Oost-Nederland zijn 
nitraatconcentraties te hoog. In de bestuursovereenkomst (IPO et al., 2017) is besloten om afdoende 
maatregelen te nemen om zo spoedig, in de periode van het 6e Actieprogramma (AP) of uiterlijk het 7e AP, 
blijvend aan de norm te voldoen in het uitspoelingswater uit de wortelzone. In Gelderland betreft het de 
grondwaterbeschermingsgebieden Dinxperlo, Haarlo, Olden Eibergen en ‘t Klooster. De landbouwsector en de 
overheid willen liever meer gebiedsspecifieke maatregelen nemen dan generieke maatregelen. Daarom is er 
behoefte aan een goede beschrijving van de relatie tussen nitraat in grondwater en het 
stikstofbodemoverschot, omdat dat laatste een parameter is waarop bedrijven kunnen sturen. Melkveebedrijven doen dat via de KringloopWijzer. Behalve de grondwatertrap (Boumans et al., 1989; Fraters 
et al., 2015; Van Loon & Fraters, 2016) zijn er echter geen indicatoren met een voorspellende waarde. Recentelijk is een relatie tussen nitraatconcentraties in het bovenste grondwater en het gehalte aan 
bodemorganische stof in de bouwvoor gevonden (Van der Wal et al., 2019), maar het effect van een 
verdubbeling van het gehalte aan bodemorganische stof in de bovengrond op nitraat is klein: berekend is dat 
bij een toename van 2,5 naar 5% bodemorganische stof in de bovengrond bij bouwland de 
nitraatconcentratie wordt verlaagd van 90 naar 70 mg/L. Metingen van het gehalte aan organische stof in de 
bodemlagen onder de bouwvoor ontbraken bij de analyse. In een andere studie vond men echter dat 
veenlaagjes in het bodemprofiel van graslanden veel lagere (10 tot 70 mg/L nitraat) nitraatconcentraties 
konden verklaren (Noij & ten Berge, 2019). Het gehalte aan organische stof op een bepaalde diepte in het 
bodemprofiel is dus heel belangrijk. Bij acht bedrijven bleek de voorspelling van nitraat te kunnen worden 
verbeterd door rekening te houden met opgeloste organische stof (DOC), de dikte van de organischestof-
rijke laag en de aanwezigheid van veenlaagjes in de ondergrond (Oenema et al., 2010). Er lopen onderzoeken in Nederland naar nitraat in de bodem en grondwater, maar er wordt, voor zover 
bekend, op dit moment niet verder gewerkt aan het krijgen van een betere indicator voor de afbraak van 
nitraat (denitrificatie) (Corre, 1995; Zwart, 2003; Velthof et al., 2004). 1.1 
Achtergrond “Een belangrijke uitdaging voor de komende jaren is het efficiënter omgaan met voedingstoffen, rest- en 
afvalstromen, voor een goed ecosysteem in bodem en water en voor de voedsel- en waterzekerheid 
wereldwijd” (uitdaging KIC Water en Voedsel). In veel gebieden in Nederland spoelt nitraat uit naar het 
grondwater. Een verlies voor de boer en voor de kwaliteit van het grondwater. Door hardheid en 
verminderde grondwaterkwaliteit moest Vitens in het verleden winputten verplaatsen, dieper grondwater 
winnen en waterzuiveringen uitbreiden. Verminderde nitraatuitspoeling zou dit kunnen voorkomen. Daarbij is het belangrijk om te kunnen inschatten 
in welke bodems nitraat makkelijk uitspoelt naar het grondwater en in welke bodems nitraat wordt 
afgebroken (denitrificatie). Behalve over de grondwatertrap (Gt) is er echter weinig kennis over de 
indicatoren die de mate van denitrificatie in de bodem kunnen voorspellen. Om hier meer inzicht in te 
krijgen, kunnen verschillende databronnen met locatie-specifieke bodemkenmerken worden aangeboord. Samenvatting Volgens de EU-nitraatrichtlijn mag de gemiddelde nitraatconcentratie in het bovenste grondwater niet hoger 
zijn dan 50 mg/l. Er is geen eenvoudige relatie tussen de mate van bemesting of stikstofoverschot en de 
nitraatconcentratie waarmee per bedrijf gestuurd kan worden naar nitraatconcentraties die lager zijn dan 
50 mg/l. De nitraatconcentraties in grondwater variëren sterk in tijd en ruimte. De belangrijkste parameter 
voor het voorspellen van nitraat in grondwater is, naast het stikstofoverschot per bedrijf, op dit moment de 
grondwatertrap: hoe ondieper de grondwaterspiegel gemiddeld gedurende het jaar, hoe meer afbraak van 
nitraat en hoe lager de nitraatconcentraties. Voor de afbraak van nitraat zijn zuurstofloze omstandigheden en 
afbreekbare organische stof nodig. Hypothese 1 is dat we verwachten dat kennis van de verspreiding van 
organische stof in de bodem kan bijdragen als verklarende factor voor nitraatconcentratie in grondwater. Hypothese 2 is dat een indicator voor de afbraak van nitraat te achterhalen is via bodemkartering 
(grondwatertrap, bodemtypen en organischestofgehalten), eventueel aangevuld met een bodemanalyse. In 
fase 1 is hypothese 1 onderzocht. Op basis van nitraatmetingen uit voorgaande jaren zijn locaties gekozen 
met dezelfde Gt en bodemtype, maar met sterk verschillende nitraatconcentraties. We vermoeden dat de 
verschillen te verklaren zullen zijn op basis van aanvullende metingen over organische stof in bodem- en 
grondwater. In fase 2 is getoetst of de potentiële denitrificatiesnelheid (Dp) in samenhang met 
grondwatertrap helpt bij het verklaren van de verschillen in nitraat in grondwater. Hiervoor zijn vijftig 
locaties bemonsterd. In fase 1 is geen relatie gevonden tussen Dp en diverse eenvoudige bodemmetingen (organische stof, 
opgeloste organisch koolstof, DOC, water extraheerbare organische koolstof, WEOC). In fase 1 is bij drie van 
de tien paren een veel hogere potentiële denitrificatiesnelheid (Dp) gevonden in de ondergrond (<20 cm-mv) 
in samenhang met lagere nitraatconcentraties dan bij de andere zeven paren. Daarom is in fase 2 
uitgebreider getoetst of er een relatie is tussen Dp en nitraatconcentratie. Bij geen van de vijftig locaties met 
een hogere Dp in de ondergrond blijkt echter een relatie te kunnen worden aangetoond tussen nitraat in 
grondwater en de bodem. Met dit onderzoek kon niet worden aangetoond dat de gekozen bodemanalyses 
helpen om de onzekerheid over nitraatconcentraties in grondwater te verkleinen. 8 1.2 Geschat wordt dat denitrificatie op dit 
moment zorgt voor 33% van het verlies van nitraat in de eerste 5 meter onder de gemiddeld laagste 
grondwaterstand, dat 26% uitspoelt naar oppervlaktewater en 40% naar het diepere grondwater (Klijne 
et al., 2008). De grote variatie aan nitraatconcentraties in freatisch grondwater wordt, zoals eerder gezegd, 
op dit moment alleen via de grondwatertrap (Gt) enigszins verklaard (Fraters et al., 2015). Er is voor locaties 9 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 9 met een identiek stikstofbodemoverschot en Gt tot nu toe geen enkele bodemeigenschap bekend die kan 
dienen als voorspellende indicator voor de nitraatconcentratie. Doel van dit project is een dergelijke indicator 
te ontwikkelen aan de hand van de volgende twee hypothesen: Hypothese 1: Afbreekbare organische stof (en/of pyriet) in het bodemprofiel draagt bij als verklarende 
factor voor de nitraatconcentratie in het freatische grondwater. Hypothese 2: Een indicator voor de afbraak van nitraat is te achterhalen uit een bodemprofielbeschrijving, 
eventueel aangevuld met relatief goedkope bodemanalyses, en is daarmee op te schalen per perceel en naar 
een groter gebied met vergelijkbare kenmerken. 1.3 Binnen lopende projecten, Vruchtbare Kringlopen Achterhoek (VKA) en de monitoring van nitraat in 
grondwaterbeschermingsgebieden (IPO et al., 2017) (WaterwijsBoeren Gelderland), worden de meest 
voorkomende homogene bodem-/Gt-/locaties beschouwd. Op basis van de contacten en bestaande data is dit 
onderzoek gestart, door vergelijkbare locaties met hoge en locaties met lage nitraatconcentraties te zoeken. Fase 1. Selectie onderzoekslocaties Op basis van de data van voorgaande nitraatmetingen zijn gepaarde locaties gekozen: tienmaal twee locaties 
met dezelfde combinatie van bodemtype en grondwatertrap (Gt), waarvan er telkens één de laagste en één 
de hoogste nitraatconcentratie heeft binnen de betreffende combinatie van bodemtype en Gt. Toestemming 
voor het onderzoek is gevraagd bij de gebruiker van het land. Op elke locatie is het bodemprofiel 
beschreven, zijn bodemlagen geanalyseerd (bodemanalyses, bodemvochtanalyses en potentiële 
denitrificatiesnelheid (Dp) en is grondwater geanalyseerd. Daarmee wordt vastgesteld of de geselecteerde 
locaties een lage nitraatconcentratie hebben vanwege denitrificatie. Vervolgens is onderzocht of kenmerken in het bodemprofielbeschrijving en/of relatief goedkope 
standaardanalyses helpen bij het voorspellen van nitraat in grondwater. Parameters die onderzocht worden, 
zijn bijvoorbeeld organischestoflaagjes in een nauwkeurige bodemprofielbeschrijving, de grondwaterstand 
t.o.v. de organischestof-rijke bodemlaag en de opgeloste organische stof in het grondwater en de Dp van de 
bodemlagen (Velthof et al., 2004). Fase 2. Validatie van de indicator Indien in fase 1 een indicator wordt gevonden voor de afbraak van nitraat (bijvoorbeeld: DOC, een gehalte 
aan organische stof of een profieleigenschap), dan kan die getoetst worden door van een aantal homogene 
percelen de indicatoreigenschap te bepalen (bijvoorbeeld: een eigenschap in de bodemprofielbeschrijving), 
percelen te kiezen die verschillend zijn voor die eigenschap, en vervolgens nitraat in grondwater te meten of 
gebruik te maken van meetnetten waaruit in fase 1 niet geselecteerd is. 1.4 Indien dit onderzoek leidt tot een gevalideerde indicator voor denitrificatie, binnen verder homogene bodem-
/Gt-/landgebruikstypen, dan kan die kennis gebruikt worden voor het voorspellen van de uitspoelfractie van 
nitraat. Dat is belangrijk voor voorspellingen op landelijk en regionaal niveau, maar ook voor agrarische 
bedrijven, omdat daarmee percelen aangewezen kunnen worden waar maatregelen veel of weinig effect 
hebben. Indien bodemorganische stof helpt bij de denitrificatie, dan is het ook interessant om te weten of dit 
effect gestimuleerd kan worden. Er is ook zorg over negatieve neveneffecten van denitrificatie. Indien denitrificatie optreedt door afbraak van 
organische stof, dan is er geen toename van de hardheid van water. Als echter denitrificatie in de ondergrond 
plaatsvindt door afbraak van pyriet kan dat negatieve bijeffecten hebben: vrijkomen van stoffen (zware 
metalen en arseen) en een toename van de hardheid van water (Zhang et al., 2009; Houben et al., 2017). 10 10 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 2 
Materiaal en methoden 2 2.1 
Selectie fase 1 en 2 In totaal zijn twintig locaties geselecteerd, waarvan tien locaties met de hoogste en tien locaties met de 
laagste nitraatconcentraties binnen tien gelijke combinaties van bodemtype en grondwatertrap (zie Tabel 1). Bij de bemonstering van de percelen gaan we uit van de opgegeven xy-coördinaten in Haarlo-Eibergen 
(locatie 1 t/m 12 in Tabel 1), omdat dat de eerder bemonsterde locaties zijn. Bij locaties van VKA 
(Vruchtbare Kringlopen Achterhoek) (locaties 13 t/m 20 in Tabel 1) wordt het midden van een perceel 
gekozen. Het midden van een perceel is beschikbaar als xy-coördinaat op de website Boerenbunder. Tabel 1 
Lijst met 20 bemonsteringslocaties uit Haarlo-Eibergen en VKA* en nitraatconcentraties in die 
projecten die in feb/maart 2020 zijn bemonsterd voor fase 1 en waarvan een deel is herbemonsterd in 
juli 2020 Tabel 1 
Lijst met 20 bemonsteringslocaties uit Haarlo-Eibergen en VKA* en nitraatconcentraties in die 
projecten die in feb/maart 2020 zijn bemonsterd voor fase 1 en waarvan een deel is herbemonsterd in 
juli 2020. Locatie 
Combi 
Grondsoort  
op kaart 
Gt 2006 
Gemiddelde  
nitraat * 
Teelt in  
2018, 2019 
Code 
project* 
Locatie herbemonsterd 
1 
1 
pZg23 
IIIb 
67 
Mais 
9 
 
2 
pZg23 
IIIb 
1 
Gras 
6 
 
3 
2 
pZg23 
Vb 
66 
Gras 
10 
3 
4 
pZg23 
Vb 
7 
Mais, aardappel 
7 
4 
5 
3 
cHn21 
VI 
100 
Gras 
110 
 
6 
Hn21 
VI 
0 
Gras 
31 
6 
7 
4 
Hn21 
Vb 
92 
Mais, gras 
36 
 
8 
Hn21 
Vb 
2 
Gras 
42 
 
9 
5 
Hn21 
VI 
1 
Gras 
18 
 
10 
cHn21 
VI 
60 
Mais, gras 
20 
 
11 
6 
pZg23 
IIIb 
2 
Gras 
48 
 
12 
pZg23 
III 
66 
Gras 
49 
12 
13 
7 
pZg23 
IIIb 
116 
Mais, gras 
4 Er 
13 
14 
pZg23 
IIIb 
0 
Gras 
5 Er 
14 
15 
8 
Rn95C 
VI 
59 
Gras 
4 We 
 
16 
Rn95C 
VI 
0 
Gras 
22 We 
 
17 
9 
Hn30 
V/VI 
56 
Gras 
67 Sc 
 
18 
Hn30 
V/VI 
15 
Gras 
11 Sc 
 
19 
10 
Zn21 
Vb 
64 
Gras 
9 Ko 
 
20 
Zn23 
Vb 
0 
Gras 
12 Ko In juli 2020 zijn zes percelen opnieuw bezocht en zijn vier boringen en grondwatermonsters per locatie 
genomen om te zien of de eigenschappen die eerder op één plek gevonden zijn, ook verder in het perceel te 
vinden zijn. In juli 2020 zijn zes percelen opnieuw bezocht en zijn vier boringen en grondwatermonsters per locatie 
genomen om te zien of de eigenschappen die eerder op één plek gevonden zijn, ook verder in het perceel te 
vinden zijn. 2.1 
Selectie fase 1 en 2 In juli 2020 zijn zes percelen opnieuw bezocht en zijn vier boringen en grondwatermonsters per locatie 
genomen om te zien of de eigenschappen die eerder op één plek gevonden zijn, ook verder in het perceel te 
vinden zijn. In maart 2021 zijn 50 locaties gekozen voor fase 2. Bij voorkeur zijn locaties gekozen uit het bestaande 
meetnet (Waterwijs Boeren Gelderland), waarvoor in 2019 100 locaties bemonsterd waren en in 2020 
25 locaties herbemonsterd zijn. Uit deze locaties zijn de 40 natste locaties gekozen. Daarnaast zijn er 
11 locaties gekozen waar extra organische stof aan de bodem is toegediend: samen 50 locaties, omdat 1 van 
de 11 locaties ook bij het meetnet hoort. De 40 natste locaties zijn gekozen uit een dataset van 100 locaties: 
het betreft Gt III, IIIb, Vb (Gt-kaart: Van Kekem et al., 2005)) met een GHG binnen de eerste 40 cm. Niet 
geselecteerd zijn locaties met Gt VI en VII met een GHG dieper dan 40 cm -mv. In Tabel 2 is te zien dat de 
nitraatconcentraties in oktober 2018 sterk varieerden tussen de locaties. 11 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 11 Tabel 2  
Lijst met 50 bemonsteringslocaties* uit Haarlo-Eibergen die in feb/mrt 2021 zijn bemonsterd 
voor fase 2. De nitraatconcentraties (mg NO3 l-1)) zijn afkomstig uit meetnet oktober 2019 (en bij een 
beperkt aantal in 2020) (code = meetnet). Tabel 2  
Lijst met 50 bemonsteringslocaties* uit Haarlo-Eibergen die in feb/mrt 2021 zijn bemonsterd 
voor fase 2. De nitraatconcentraties (mg NO3 l-1)) zijn afkomstig uit meetnet oktober 2019 (en bij een 
beperkt aantal in 2020) (code = meetnet). 2.1 
Selectie fase 1 en 2 Locatie Bodem- 
type 
Gt 
2006 
Gemiddelde  
nitraat * 
Teelt 
in  
2020 
Code * 
Locatie Bodem- 
type 
Gt 
2006 
Gemiddelde  
nitraat * 
Teelt 
in  
2020 
Code* 
1 
pZn21 
 
- 
gras 
 
26 
pZn23 
IIIb 
0 
mais 
emp10_4 
2 
Hn21 
Vb 
75 
mais 
emp11_4 
27 
cHn21 
Vb 
9 
gras 
emp17_6 
3 
pZg21 
 
- 
mais 
 
28 
Hn21 
Vb 
0 
gras 
emp17_12 
4 
pZn23 
 
- 
mais 
 
29 
oZg21 
Vb 
0 
mais 
emp17_9 
5 
pZg21 
 
- 
mais 
 
30 
pZn23 
Vb 
35 
mais 
emp10_3 
6 
pZn21 
 
- 
aarda 
 
31 
pZn23 
Vb 
44;36 
mais 
hmp10_2 
7 
pZg23 
 
- 
Gras 
 
32 
pZn21 
Vb 
88 
gras 
emp16_8 
8 
pZn23 
 
- 
Gras 
 
33 
Hn21 
IIIb 
0 
gras 
emp16_9 
9 
Hn21 
 
- 
mais 
 
34 
cZn53 
Vb 
49 
gras 
emp16_12 
10 
zEZ23 
 
- 
gerst 
 
35 
Hn21 
Vb 
2 
gras 
emp17_20 
11 
pZg23 
 
- 
aarda 
 
36 
pZn21 
Vb 
0; 0 
gras 
hmp17_2 
12 
Hn21 
Vb 
1 
gras 
emp16_5 
37 
pZn23 
Vb 
296 
gras 
emp17_15 
13 
Hn23 
Vb 
3 
gras 
emp16_16 
38 
Hn21 
III 
119; 140 
gras 
hmp15_2 
14 
pZn21 
III 
199; 66 
gras 
hmp17_4 
39 
Hn21 
Vb 
71 
gras 
emp17_13 
15 
pZg23 
III 
1 
gras 
emp16_4 
40 
pZn23 
Vb 
66 
gras 
emp17_8 
16 
pZn21 
Vb 
49 
gras 
emp17_5 
41 
pZn21 
Vb 
66 
gras 
emp17_24 
17 
pZg23 
IIIb 
0 
gras 
emp16_11 
42 
pZn21 
IIIb 
0 
gras 
emp16_14 
18 
pZn23 
IIIb 
29 
gras 
emp17_11 
43 
pZn21 
IIIb 
155 
gras 
emp10_7 
19 
pZg23 
IIIb 
0; 1 
gras 
hmp16_3 
44 
pZn21 
Vb 
106 
gras 
emp10_5 
20 
pZn21 
IIIb 
28 
gras 
emp17_10 
45 
pZg23 
III 
0 
gras 
emp16_10 
21 
pZn21 
IIIb 
0 
gras 
emp16_7 
46 
pZg23 
Vb 
0 
gras 
emp17_14 
22 
pZn21 
III 
62;101 
gras 
hmp15_1 
47 
pZn21 
Vb 
75 
gras 
emp17_18 
23 
Hn21 
III 
1 
gras 
emp17_23 
48 
pZn21 
Vb 
49 
gras 
emp17_17 
24 
pZn21 
IIIb 
0 
biet 
emp16_15 
49 
cHn21 
Vb 
66 
gras 
emp17_19 
25 
pZn21 
Vb 
0;0 
biet 
hmp17_3 
50 
pZn21 
III 
12 
gras 
emp17_22 
*  Locatie 1 t/m 11; geselecteerd door voorzitter Stichting HOEduurzaam, omdat in voorgaande jaren extra biomassa is aangebracht (houtschors, 
b
/ f d kk
f
d
l k
) Locatie 1 t/m 11; geselecteerd door voorzitter Stichting HOEduurzaam, omdat in voorgaande jaren extra biomassa is aangebracht (houtsc
bermgras en/of dikke fractie dierlijke mest). 2.2 Van de onderzoeklocaties is een bodemprofielbeschrijving gemaakt (Ten Cate et al., 1995) zoals ook voor de 
bodemkaart van Nederland wordt gebruikt. De bodemprofielbeschrijvingen geven een kwantitatieve 
inschatting van gehalte aan organische stof en lutumgehalte (in tegenstelling tot de gangbare 
profielbeschrijving bij milieukundige bodembemonstering NEN-EN-ISO 14688). Het bovenste grondwater is 
bemonsterd volgens de open boorgatmethode (RIVM, 2008) en de pH en het zuurstofgehalte van het 
grondwater zijn in het veld gemeten (AP-2000-D sonde, Aquaread). Vier verschillende lagen zijn bemonsterd 
(zie Figuur 1). De bemonsteringsdiepte van het eerste monster wordt bepaald door de bovengrond: duidelijk 
te onderscheiden van de ondergrond doordat het bewerkt wordt en een relatief hoog organischestofgehalte 
heeft. De bemonsteringsdiepten van de andere lagen worden bepaald door de grondwaterstand. De 
bemonsteringsdiepte van het tweede monster is van 20 cm boven GHG tot GHG. De bemonsteringsdiepte 
van het derde monster is van GHG tot halverwege GHG en GLG. De bemonsteringsdiepte van het vierde 
monster is van halverwege GHG en GLG tot GLG (Figuur 1). Door deze keuzes zijn de eerste en tweede 
bodemlaag soms niet aansluitend en soms overlappend (de bemonsteringsdiepten zijn gegeven in Bijlage 1). Elke bemonsterde laag is in tweevoud genomen, elk minimaal 1 kg. Per locatie wordt dus 8 kg grond 
bemonsterd. Tabel 3 geeft de uitgevoerde chemische analyses van het grondwater en de grondmonsters. Bijlage 1 geeft de methoden en bemonsteringsdiepten. 12 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Figuur 1a  
Foto van bemonstering in het veld (buis, slangenpomp, electrode, grondmonsters). Figuur 1b  
Schematische weergave van de genomen grondmonsters als functie van de diepte (GHG en 
GLG) en het grondwatermonster. Figuur 1a  
Foto van bemonstering in het veld (buis, slangenpomp, electrode, grondmonsters). Figuur 1b  
Schematische weergave van de genomen grondmonsters als functie van de diepte (GHG en 
GLG) en het grondwatermonster. De grondwatermonsters zijn geconserveerd met HCl (1), gekoeld bewaard en binnen één of twee dagen 
geanalyseerd door het laboratorium CBLB van de Wageningen Universiteit & Research (CBLB-WUR). De 
grondmonsters zijn gekoeld bij 4˚C en binnen twee dagen aangeboden voor analyse bij Eurofins Agro. Het 
tweede grondmonster van elke bodemlaag is aangeboden voor analyse bij CBLB-WUR en gekoeld bewaard 
bij 4˚C. De bemonsteringen vonden plaats op 17 en 18 februari en op 2, 3 en 13 maart 2020. Binnen twee 
weken na bemonstering zijn de monsters uitgeslingerd voor bodemvocht door het laboratorium van de 
vakgroep Bodembiologie van WUR. 1  NEN-EN-ISO 5667-3 Hier met 0,2 uL 5 M HCl ipv H2SO4 om uiteindelijk S te kunnen meten. 2.2 Dezelfde monsters zijn bewaard voor de bepaling van de Dp op 
27 mei 2020. Bijlage 2 geeft alle analyseresultaten. De herbemonstering van zes locaties vond plaats op 17, 
24, 27 juli en op 18 augustus 2020. De bemonstering van bodemvocht verloopt volgens het interne 
werkvoorschrift E0002 ‘Extractie van Bodemvocht door middel van Centrifugeren’. Alle methoden waren 
hetzelfde bij de herbemonstering, behalve dat ook het water-extraheerbare organische koolstof (WEOC) 
bepaald is, omdat dat volgens recente literatuur een goede voorspeller is van Dp (Surey et al., 2020). Tabel 3 
Overzicht van type monsters en analyses. Nr. Type monster 
Naam 
Laboratorium 
1 
Verse grondmonster 
Potentiële denitrificatie 
CBLB-WUR 
2 
Verse grondmonster 
Bodemvocht en WEOC* 
CBLB-WUR 
3 
Gedroogde grond 
Diverse bepalingen (Bijlage 1) 
Eurofins Agro 
4 
Grondwater 
Bovenste grondwater 
CBLB-WUR 
*  WEOC= Water-extractable organic C (Surey et al., 2020). Hierbij wordt verse grond gedurende 1 uur in demiwater geschud en wordt na centrifuge DOC 
bepaald in het gefilterde supernatant. Tabel 3 
Overzicht van type monsters en analyses. Tabel 3 De potentiële denitrificatiesnelheid (Dp), de zogenaamde acetyleeninhibitiemethode (Wrage et al., 2004), is 
bepaald door een gezeefd, vers grondmonster, na bevochtiging over te brengen in een glazen fles 
(hoeveelheid grond: teruggerekend 100 gram droge stof in een fles van 575 ml). Na één dag is hieraan 5 ml 
nitraatoplossing (4 g N/L in de vorm van KNO3) toegevoegd, wat resulteert in 200 mg N/kg droge stof 
(20 mg N/100 gram droge grond in de vorm van nitraat). De oplossing en de grond zijn daarna 
gehomogeniseerd en vervolgens is N2-gas door de flessen geblazen om alle zuurstof te verwijderen en is 
25 ml C2H2-gas geïnjecteerd. De flessen zijn daarna afgesloten. De toevoeging van C2H2 remt de afbraak van 
N2O gas tot N2, waardoor alle denitrificatie is terug te meten als N2O. Op dag 3, 4 en 5 zijn de concentraties 13 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 1 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | CO2 en N2O in de flessen bepaald met een foto-akoestische gasmonitor (Innova 1412, LumaSense 
Technologies). Na elke meting is N2-gas in de fles geblazen om O2 te verwijderen. Daarna zijn de flessen 
24 uur afgesloten totdat weer een meting werd uitgevoerd. Aan de hand van de hoeveelheden N2O en CO2 
die in 24 uur vrijkomen, is de afbraak van nitraat, oftewel de denitrificatiesnelheid, bepaald (Zwart, 2003). De gemiddelde Dp in deze studie is de gemiddelde snelheid op dag 4 en 5 (omdat de snelheid op dag 3 
enkele keren afweek). 14 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 3.1 
Algemeen fase 1 en 2 De grondwaterspiegel was grofweg in de periode 23 feb tot 14 maart 2020 op zijn ondiepst van winter 2019-
2020. De bemonstering in fase 1 vond plaats op vijf dagen: op 18 en 20 februari en op 2, 3 en 13 maart 
2020. De neerslagsom in Hupsel in het eerste kwartaal van 2020 was 202 mm, wat veel hoger was dan het 
gemiddelde van de periode 1993-2020: 176 mm (KNMI, 2020). De grondwaterspiegel was in 2020 ongeveer 
eind september op zijn diepst. Een herbemonstering in fase 1 van 6 van de 20 locaties vond plaats op 17, 
24, 27 juli en op 18 augustus 2020. Bij de herbemonstering voor fase 1 zijn vier boringen gedaan. Het 
neerslagtekort eind juli 2020 was 200 mm, terwijl de mediaan vanaf 2001 eind juli 110 mm is. De grondwaterspiegel was grofweg in de periode 5 februari-19 maart 2021 op zijn ondiepst van winter 2020-
2021. De bemonstering in fase 2 vond plaats in de periode 24 februari-9 maart 2021. De neerslagsom in 
Hupsel in dec2020 t/m feb2021 was 207 mm, wat niet afwijkt van de gemiddelde som van dec t/m feb in de 
periode 1993-2010 (206 mm). Geen van de percelen had drainagebuizen. De GHG van de twintig locaties in fase 1 is gemiddeld 44 cm -mv 
(mv: maaiveld) en de GLG 122 cm -mv, terwijl de grondwaterspiegel zich tijdens de bemonsteringen op 
64 cm diepte bevond. De grondwaterspiegel is vanaf eind september 2019 sterk gestegen, om in de periode 
tussen 23 februari en 13 maart 2020 een minimumdiepte te bereiken.2 Enkele percelen waren heel 
recentelijk bemest met kunstmest (9 Ko en 12 Ko) of dierlijke mest. De GLG van de vijftig locaties in fase 2 
is gemiddeld 46 cm -mv (mv: maaiveld) en de GHG 160 cm -mv, terwijl het grondwaterpeil tijdens de 
bemonsteringen 65 cm -mv was. De grondwaterstand is vanaf december 2020 tot half januari 2021 sterk 
gestegen en relatief hoog gebleven tot in maart. Bij 39 locaties zijn dezelfde locaties in jan/feb 2021 bezocht als voor het meetnet in okt 2019. Het 
gemiddelde in 2019 en 2021 is respectievelijk 47 en 72 mg/L nitraat (zie Figuur 2). De grondwaterspiegel 
was in oktober 2019 met gemiddeld 1,2 m -mv dieper (= droger) dan in feb 2021, toen de 
grondwaterspiegel gemiddeld 0,7 m diep was op de 39 locaties. 3 
Resultaten 3 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 15 2  https://opendata.munisense.net/portal/vitens-water/group/6/provincie-gelderland 2.3 In fase 2 zijn 50 locaties bemonsterd in het grondwaterbeschermingsgebied Haarlo-Eibergen. Het betreft 
39 natste locaties uit de 100 locaties van het meetnet in Haarlo-Eibergen (meetnet nitraatmetingen in 
grondwaterbeschermingsgebieden) en 11 locaties waar in het verleden extra biomassa is toegevoegd (hout, 
blad): project HoeDuurzaam. Net als in fase 1 zijn grondwater en grond bemonsterd. De grond is gebruikt 
voor de analyse van bodemvocht en Dp. Fase 2 wijkt af van fase 1 doordat er geen bodemanalyses zijn 
gedaan en doordat bij de bemonstering niet gezocht is op locaties met dezelfde bodemtypes. De 
bemonsteringen in fase 2 vonden plaats tussen 17 februari en 8 maart 2021. Bodemvocht is uitgeslingerd 
binnen twee weken. 3.1.1 
Kwaliteitscontrole 3.1.1 
Kwaliteitscontrole 3.1 
Algemeen fase 1 en 2 Opvallend in Figuur 2 is dat in okt 2019 
relatief veel monsters (n=14) een heel lage nitraatconcentratie (<1 mg/l) hadden, terwijl er in 2021 weinig 
monsters waren met dermate lage nitraatconcentraties (n=3). Figuur 2  
Nitraat gemeten op dezelfde locaties in oktober 2019, september 2020 (Waterwijs Gelderland), 
en in dit onderzoek: februari 2021 (fase 2). Figuur 2  
Nitraat gemeten op dezelfde locaties in oktober 2019, september 2020 (Waterwijs Gelderland), 
en in dit onderzoek: februari 2021 (fase 2). Figuur 2  
Nitraat gemeten op dezelfde locaties in oktober 2019, september 2020 (Waterwijs Gelderland), 
en in dit onderzoek: februari 2021 (fase 2). 2  https://opendata.munisense.net/portal/vitens-water/group/6/provincie-gelderland 2  https://opendata.munisense.net/portal/vitens-water/group/6/provincie-gelderland 2  https://opendata.munisense.net/portal/vitens-water/group/6/provincie-gelderland Grondwater en bodemvocht Zoals verwacht, laten nitraatconcentraties gemeten in grondwater, een duidelijke relatie zien met 
ijzergehalte: nitraat en ijzer komen niet in combinatie voor. Locaties met ijzer en een lage 
nitraatconcentratie wijzen op reductie. Zo’n eenvoudige relatie is bij bodemvocht afwezig. Bij het 
centrifugeren komen gronddeeltjes in oplossing, waardoor je ijzer meet dat niet werkelijk opgelost is. Naast 
aanwezigheid van ijzer wordt ook de aanwezigheid van aluminium gemeten, wat duidelijk wijst op 
gronddeeltjes (kolloïden: centrifugaat wordt wel gefilterd). Bij grondwater is reductie dus eenvoudig 
zichtbaar aan de hand van nitraat én ijzer, maar dat is niet mogelijk bij bodemvocht. Figuur 3  
Nitraat in relatie tot ijzer grondwater en bodemvocht (een beperkt aantal bodemvochtmonsters 
met NO3>300, of Fe>50 mg/l is niet zichtbaar). Figuur 3  
Nitraat in relatie tot ijzer grondwater en bodemvocht (een beperkt aantal bodemvochtmonsters 
met NO3>300, of Fe>50 mg/l is niet zichtbaar). Figuur 4  
Relatie geleidbaarheid en som kationen. Figuur 4  
Relatie geleidbaarheid en som kationen. Figuur 4 Het aspect dat de monsters, met name bodemvochtmonsters, hoge Fe-concentraties hebben, is goed te zien 
bij de kwaliteitscontrole: bij Fe> 20 mg/L is er geen relatie tussen geleidbaarheid en de som kationen. Dat 
komt omdat het gemeten Fe kolloïdaal van aard is (het zijn deeltjes) en dus niet bijdraagt aan de 
geleidbaarheid. Bij de kwaliteitscontrole van de grondwater- en bodemvochtanalyse wordt de geleidbaarheid vergeleken met 
de kationen- en anionenbalans. Aangezien chloride niet is gemeten, is de anionenbalans onvolledig. Er is 
toch een goede relatie tussen de geleidbaarheid en de som anionen. De relatie tussen geleidbaarheid en de 16 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 16 som kationen is voor een klein aantal bodemvochtmonsters niet goed (zie Figuur 4): de som kationen is 
lager dan verwacht (ongeveer een factor 2). Het betreft een schijnbaar willekeurig aantal 
bodemvochtmonsters uit de tweede fase. Ondanks overleg met het lab is dit niet opgelost. som kationen is voor een klein aantal bodemvochtmonsters niet goed (zie Figuur 4): de som kationen is 
lager dan verwacht (ongeveer een factor 2). Het betreft een schijnbaar willekeurig aantal 
bodemvochtmonsters uit de tweede fase. Ondanks overleg met het lab is dit niet opgelost. Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 17 Bodem en bodemvocht In fase 1 is van elke grondmonster de nitraatconcentratie geanalyseerd in bodemvocht (bij het CBLB-WUR) 
en in CaCl2-extract (Eurofins-Agro). Bij de monsters die aangeleverd zijn in februari en maart is de relatie 
0,9:1 terwijl bij de monsters aangeleverd in juli en augustus de relatie veel slechter is (Figuur 5). Met name 
bij de monsters van drie locaties (2, 13 en 14) wordt via bodemvocht minder nitraat gemeten dan via 
extractie. Dat komt mogelijk doordat het bodemvocht niet direct na aankomst geëxtraheerd is en er enige 
afbraak van nitraat heeft plaatsgevonden. Vanwege de rol van pyriet bij denitrificatie is in dit project ook 
S bepaald. Bij S is geen afbraak en is er grofweg een 1:1-relatie tussen beide methoden. Een ander aspect is 
dat in deze bodemvochtmonsters (van locatie 2, 13 en 14) heel hoge S-concentraties gemeten zijn (>50 mg 
S/L) en ook hoge extraheerbare S-gehalten (Eurofins Agro), terwijl de totaal S-gehalten niet opvallend zijn 
(Figuur 6). Er is dus waarschijnlijk een (NH4)SO4-rijke meststof gebruikt (zie volgende paragraaf). Het is 
onduidelijk waarom deze sulfaatrijke monsters leiden tot afbraak van nitraat alvorens bodemvocht te 
extraheren. Figuur 5  
Nitraat- (a) en zwavelgehalten (b) in grondmonsters: gemeten via bodemvocht*(WUR-CBLB) 
en via extractie (Eurofins-Agro).*de rapportagegrens voor N (Eurofins Agro) is 1,3 of 3,1 mg N/kg ds. Eén 
monster met 187 mg S/kg is niet zichtbaar in figuur b. Figuur 5  
Nitraat- (a) en zwavelgehalten (b) in grondmonsters: gemeten via bodemvocht*(WUR-CBLB) 
en via extractie (Eurofins-Agro).*de rapportagegrens voor N (Eurofins Agro) is 1,3 of 3,1 mg N/kg ds. Eén 
monster met 187 mg S/kg is niet zichtbaar in figuur b. Figuur 6  
(a, c) S-totaalgehalte (mg/kg ds) als functie van gehalte aan organische stof en in figuur (b, d) 
SCaCl2-gehalte (mg/kg ds) als functie van het S-totaalgehalte (mg/kg) van bodemmonsters. Voor 
bemonsteringsperiode: feb/mrt (a, b), voor locatie 1 t/m 20, en bemonsteringsperiode juli/aug (figuur c, d): 
voor locatie 3, 4, 6 en 12 en locatie 13 en 14. De drie hoge waarden voor SCaCl2 (40-60 mg/kg) komen van 
locatie 2. Figuur 6  
(a, c) S-totaalgehalte (mg/kg ds) als functie van gehalte aan organische stof en in figuur (b, d) 
SCaCl2-gehalte (mg/kg ds) als functie van het S-totaalgehalte (mg/kg) van bodemmonsters. Voor 
bemonsteringsperiode: feb/mrt (a, b), voor locatie 1 t/m 20, en bemonsteringsperiode juli/aug (figuur c, d): 
voor locatie 3, 4, 6 en 12 en locatie 13 en 14. Bodem en bodemvocht De drie hoge waarden voor SCaCl2 (40-60 mg/kg) komen van 
locatie 2. Figuur 6 Figuur 7  
Nitraatconcentratie in (a) bodemvocht en (b) grondwater, in relatie tot geleidbaarheid (EC). Nitraatconcentratie in (a) bodemvocht en (b) grondwater, in relatie tot geleidbaarheid (EC). De sulfaatrijke monsters van locatie 13 en 14 vallen op bij de bodemvochtanalyses, maar minder bij de 
grondwateranalyses. In Figuur 7 is te zien dat de nitraatconcentratie in bodemvocht ook goed meetbaar is 
via de geleidbaarheid bij locatie 3, 4, 6 en 12, omdat nitraat het belangrijkste anion is. Die relatie is niet 
meer zichtbaar in het grondwater. De verschillen tussen bodemvocht en grondwater zijn bij deze monsters 
niet vreemd, omdat nitraat in het grondwater het resultaat is van uitspoeling van bodemvocht tot en met 
maart 2020, terwijl het huidige bodemvocht waarschijnlijk beïnvloed is door de bemesting en 18 18 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 bodemprocessen in zomer 2020. Bij locatie 13 en 14 is de relatie tussen nitraat en EC anders dan bij 
locatie 3, 4, 6 en 12, omdat naast nitraat ook sulfaat een belangrijk anion is. Aangezien een hoog S-gehalte 
in alle bodemmonsters is aangetroffen, ook bovenin, is aannemelijk dat dat veroorzaakt is door een  
S-houdende meststof (ammoniumsulfaat). bodemprocessen in zomer 2020. Bij locatie 13 en 14 is de relatie tussen nitraat en EC anders dan bij 
locatie 3, 4, 6 en 12, omdat naast nitraat ook sulfaat een belangrijk anion is. Aangezien een hoog S-gehalte 
in alle bodemmonsters is aangetroffen, ook bovenin, is aannemelijk dat dat veroorzaakt is door een  
S-houdende meststof (ammoniumsulfaat). 3.1.2 
Pyriet Voor sommige gebieden, zoals in ‘t Klooster (Van Beek et al., 2021), komt pyriet in de ondergrond voor, en 
zou pyriet ook een rol kunnen spelen bij de denitrificatie in de bovengrond. Daarom is zwavel bepaald in de 
grondmonsters, bodemvocht en in grondwater (Figuur 6). Denitrificatie in de diepe ondergrond en bemesting 
zorgen voor een verhoogde hardheid van het grondwater dat gebruikt wordt voor de productie van 
drinkwater. Het terugdringen van de hardheid van het drinkwater is een relevante kostenpost. Vandaar dat 
ook het Ca- en Mg-gehalte zijn bepaald. Opvallend zijn drie locaties (nr. 2, 13 en 14) met hoge 
extraheerbare zwavel(S)gehalten in bodemvocht en grondwater (zie Figuur 6). De gemiddelde S-concentratie 
in bodemvocht (17 mg S/L) en in grondwater wordt gegeven in Tabel 4. Aangezien er hoge S-gehalten in het 
bodemvocht van aerobe bodems gevonden wordt, is aannemelijk dat de hoge S-gehalten niet door 
pyrietoxidatie, maar door bemesting veroorzaakt worden. De gemiddelde Ca- en Mg-concentraties, zonder locatie 2, 13 en 14, zijn heel goed vergelijkbaar met de 
concentraties die gevonden worden in het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid voor het bovenste 
grondwater in zandgronden (lmm.rivm.nl; selectietool voor data over kwaliteit van uitspoelingswater en 
slootwater). Tabel 4 
Hardheid bodemvocht en grondwater. Locatie 
Ca+Mg 
mmol/l 
Ca 
(mg/l) 
Mg 
(mg/l) 
S 
(mg/l) 
Fase 1 bodemvocht (excl. locatie 2, 13, 14) (n=158) 
1,6 
44 
12 
17 
Fase 1 bovenste grondwater (excl. locatie 2, 13, 14) (n=41) 
2,3 
68 
15 
25 
Fase 1 bodemvocht (locatie 2, 13, 14) (n=37) 
4,0 
113 
28 
107 
Fase 1 bovenste grondwater (locatie 2, 13, 14) (n=3) 
3,4 
98 
21 
48 
Fase 2 bodemvocht (n=150) 
0,9 
25 
7 
12 
Fase 2 bovenste grondwater (n=50) 
1,7 
46 
12 
19 
Bovenste grondwater zandgronden (LMM RIVM) (2019)* 
1,8 
52 ±36 
12 ±19 
18 ±12 
*  212 bedrijven, inclusief standaarddeviatie (lmm.rivm.nl). 4 
Hardheid bodemvocht en grondwater. Overzicht bemonsterde locaties Enkele aspecten over de bemonsterde locaties zijn kort weergegeven in Tabel 5. Hierin is te zien dat tien van 
de twintig boringen andere bodems laten zien dan op de kaart. De aangetroffen grondwatertrappen wijken 
bij een aantal locaties af van de kaart. Belangrijk voor het onderzoek is dat de bemonsterde combinaties 
steeds onderling vergelijkbaar zijn. Dat geldt voor de vetgedrukte combinaties in Tabel 5. De 
nitraatconcentraties bij de combinaties 1, 3, 8 en 10 zijn zoals de eerdere metingen (vetgedrukt) en voldoen 
aan de verwachtingen van het onderzoek: een locatie met een hoge en een locatie met een lage 
nitraatconcentratie. De nitraatconcentraties bij andere combinaties wijken af van de gemiddelde 
nitraatconcentraties die eerder gemeten zijn en laten niet de verwachte verschillen tussen de locaties binnen 
een paar zien. 19 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | Het nitraatresidu3, oftewel de hoeveelheid nitraat uitgedrukt per hectare, varieert van de rapportagegrens 
van 16 tot 85 kg N per ha, wat respectievelijk overeenkomt met de 20 en 90 percentielwaarde van de 
metingen in Vlaamse grasland (Noij & Ten Berge, 2019), maar de resultaten zijn niet goed vergelijkbaar, 
omdat het nitraatresidu in Vlaanderen in de periode van 1 oktober tot en met 15 november bemonsterd 
moet worden en in deze studie bemonsterd is op eind februari/begin maart. De nitraatresiduen zijn niet erg 
verschillend binnen de combinaties, behalve bij combinatie 3 (locatie 5 en 6) en 6 (locatie 11 en 12). Dat zou 
kunnen betekenen dat de andere combinaties vergelijkbaar zijn wat betreft N-bemesting en gewasopname 
en dat bemesting niet de verklaring is voor de grote verschillen in de nitraatconcentraties in grondwater. Tabel 5 Verwachting op basis van voorgaande metingen en huidige metingen (mg NO3/L). Vetgedrukt zijn 
de combinaties die voldoen aan de verwachtingen van het onderzoek. 3  Berekend op basis van de bemonsterde lagen voor de laag 0-90 cm -mv. De rapportagegrens is 16 kg NO3-N per ha op basis van 
de rapportagegrens van 1,3 mg NO3-N per kg ds. 20 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Overzicht bemonsterde locaties Locatie 
Combi-
natie 
Bodemtype 
op kaart 
Gt 
2006 
Gemiddelde  
Nitraat (mg 
NO3/L)  
Bodem  
boring  
Gt 
Nitraat 
(mg 
NO3/L) 
Nitraat 
Residu (kg/ha) 
(0-90 cm) 
Voorgaande metingen 
Bemonstering 2020 
1 
1 
pZg23 
IIIb 
67 
Beekeerd 
IIIb 
147 
37 
2 
pZg23 
IIIb 
1 
Beekeerd 
IIIb 
0 
28 
3 
2 
pZg23 
Vb 
66 
Gooreerd 
IVu 
332 
31 
4 
pZg23 
Vb 
7 
Beekeerd 
IIIb 
169 
42 
5 
3 
cHn21 
VI 
100 
Gooreerd 
IVu 
68 
85 
6 
Hn21 
VI 
0 
Gooreerd 
IVu 
0 
16 
7 
4 
Hn21 
Vb 
92 
Veldpodzol 
VIo 
70 
37 
8 
Hn21 
Vb 
2 
Veldpodzol 
VIo 
55 
49 
9 
5 
Hn21 
VI 
1 
Beekeerd 
IVu 
39 
40 
10 
cHn21 
VI 
60 
Gooreerd 
Vbo 
56 
31 
11 
6 
pZg23 
IIIb 
2 
Beekeerd 
IVu 
218 
72 
12 
pZg23 
III 
66 
Beekeerd 
IVu 
34 
22 
13 
7 
pZg23 
IIIb 
116 
Gooreerd 
VIo 
59 
17 
14 
pZg23 
IIIb 
0 
Beekeerd 
IIIa 
49 
16 
15 
8 
Rn95C 
VI 
59 
Poldervaaggrond 
VIo 
75 
35 
16 
Rn95C 
VI 
0 
Poldervaaggrond 
IIIa 
0 
17 
17 
9 
Hn30 
V/VI 
56 
Laarpodzol 
VIo 
42 
16 
18 
Hn30 
V/VI 
15 
Gooreerd 
VIo 
39 
17 
19 
10 
Zn21 
Vb 
64 
Beekeerd 
Vbo 
45 
22 
20 
Zn23 
Vb 
0 
Beekeerd 
Vbo 
6 
21 Tabel 5 Verwachting op basis van voorgaande metingen en huidige metingen (mg NO3/L). Vetg
de combinaties die voldoen aan de verwachtingen van het onderzoek. De vraag is of bij de onderzochte locaties denitrificatie optreedt. Een lage nitraatconcentratie op zichzelf 
hoeft geen indicatie te zijn voor denitrificatie, omdat de N-gift en de N-opname door gewas in evenwicht 
kunnen zijn geweest. Sterke reductie is er indien er Fe en Mn wordt aangetroffen in grondwater (zie 
Figuur 3): locatie 2 en 6, beide hebben ook geen nitraat in het grondwater. Een indicatie van denitrificatie 
wordt gekregen als de nitraatconcentratie afneemt als functie van de diepte en de nitraatconcentratie het 
laagst is in het grondwater. Daarvoor is het bodemvocht uit de grondmonsters geëxtraheerd en daarnaast is 
het nitraatgehalte bepaald (methode Eurofins-Agro) (Bijlage 1). Als we kijken naar de nitraatconcentraties in 
het bodemvocht van de bodemlagen en het grondwater, dan is er een sterke daling te zien bij locatie 2, 6, 
12, 16 en 20 als functie van de diepte en zijn de nitraatconcentraties in het grondwater laag, wat sterk wijst 
op denitrificatie. Dit wordt geïllustreerd in Tabel 6, toegevoegd met een ( ↓ ) notatie. Overzicht bemonsterde locaties 20 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 20 Tabel 6  
Nitraat in bodemvocht en grondwater (mg NO3/L) per bemonsterde locatie (<50 mg/L). Combinatie 
 
1 
x 
2 
x 
3 
  
4 
x 
5 
 
Locatie 
  
1 
2 
 
3 
4 
 
5 
6 
 
7 
8 
 
9 
10 
   
Laag 1 
 
7 
127 
 
87 
 
 
333 
73 
 
163 
208 
 
102 
128 
 
Laag 2 
 
41 
113 
 
36 
 
 
250 
57 
 
60 
67 
 
73 
123 
 
Laag 3 
 
61 
41 
ꜜ 
59 
31 
 
259 
4 
ꜜ 
81 
86 
 
53 
63 
 
Laag 4 
 
102 
6 
288 
111 
 
184 
1 
240 
61 
 
46 
69 
 
Grondwater 
 
147 
0* 
332 
169 
 
68 
0* 
70 
55 
 
39 
56 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Combinatie 
 
6 
 
7 
 
8 
 
9 
 
10 
 
Locatie 
 
11 
12 
 
13 
14 
 
15 
16 
 
17 
18 
 
19 
20 
 
Laag 1 
 
191 
174 
 
25 
8 
 
 
 
 
63 
198 
 
168 
15 
 
Laag 2 
 
142 
56 
ꜜ 
7 
25 
 
 
 
ꜜ 
20 
22 
 
79 
86 
 
Laag 3 
 
131 
42 
6 
30 
 
44 
 
44 
30 
 
30 
73 
ꜜ 
Laag 4 
 
173 
38 
13 
20 
 
46 
 
72 
40 
 
29 
30 
Grondwater 
 
218 
34 
59 
49 
 
75 
0 
42 
39 
 
45 
6 
*  sterk gereduceerd (op basis van [Fe]>0,5 mg/l en [Mn]>0,5 in grondwater). Tabel 6  
Nitraat in bodemvocht en grondwater (mg NO3/L) per bemonsterde locatie (<50 mg/L Andere aanwijzingen voor denitrificatie kunnen de bodemvocht- of grondwateranalyses van HCO3 en O2 
geven. Zo had locatie 2 de laagste O2-concentratie in grondwater (0,6 mg/l) en had locatie 2 meer HCO3 
(29 mg C/l) dan locatie 1 (6 mg/l), wat kan wijzen op afbraak van organische stof in de laag met 
grondwater. Een andere opvallende combinatie van profielen: bij combinatie 2 zijn de nitraatconcentraties in 
bijna alle bodemmonsters en het grondwater hoog. In het laboratorium is gemeten of een grondmonster het nitraat kan denitrificeren als de grond anaeroob 
wordt gemaakt (Bijlage 7). De Dp is alleen bepaald van grondmonsters die soms onder water staan en dan 
mogelijk anaeroob zijn: laag 2, 3 en 4. De gemeten denitrificatiesnelheden variëren sterk en zijn het hoogste 
in laag 2 (0,01-5,5 mg N/kg ds./dag) en het laagst in laag 3 en 4 (0,01-0,4 mg N/kg ds./dag). Bij 
grondmonsters met minder dan 1% organische stof zijn alle potentiële denitrificatiesnelheden laag, en 
kleiner dan 0,5 mg N/kg/dag. De gemeten potentiële denitrificatiesnelheden hebben dezelfde ordegrootte als 
die Zwart (2003) vond voor de ondergrond (aanhangsel 6 in Zwart, 2003). Overzicht bemonsterde locaties De Dp is bepaald onder specifieke omstandigheden (20˚C, een overmaat nitraat, complete anaerobie) en omdat 
onbekend is hoe lang anaerobe omstandigheden zich voordoen in het veld, kan de laboratoriummeting niet 
geëxtrapoleerd worden naar veldomstandigheden. Het geeft een maat van de maximale snelheid. De betekenis 
van een gemeten Dp van 0,05 mg N/kg ds. per dag kan verduidelijkt worden door het uit te drukken per liter 
vocht: bij 20% vocht is 0,05 mg N/kg ds./dag gelijk aan 0,25 mg N/L/dag in bodemvocht. Bij anaerobe 
omstandigheden gedurende één maand (30 dagen) is dat dus 7,5 mg N/L of 31 mg NO3/L. Enigszins arbitrair 
wordt in dit rapport aangenomen dat een concentratie lager dan 0,25 mg N/L/dag weinig bijdraagt aan een 
relevante daling van nitraat in grondwater. Tabel 7 geeft de nitraatconcentraties en de parameters die mogelijk een verklaring bieden voor de 
verschillen tussen de profielen per combinatie. De meest voor de hand liggende verklaring is dat de 
grondwatertrap dan wel hetzelfde is voor de twee bemonsterde profielen, maar dat de grondwaterstand toch 
heel anders is. Een andere parameter die vaak gerelateerd wordt aan denitrificatie is de aanwezigheid van 
opgeloste organische stof (DOC) en bodemorganische stof. 3.2.2 Allereerst worden de combinaties uit Tabel 7 besproken waar duidelijke verschillen te zien zijn, zoals was 
verwacht op basis van de planning (Tabel 1): combinaties: 1, 3, 6, 8 en 10. Bij combinatie 1 (locatie 1 en 
2) heeft locatie 1 een hoge concentratie nitraat in het grondwater, terwijl er zich op locatie 2 geen nitraat in 
het grondwater bevindt. Zoals eerder te zien was in Tabel 5, hebben locatie 1 en 2 beide dezelfde 
grondwatertrap op kaart (Gt III) en betreft het beide beekeerdgronden. De zeer lage nitraatconcentratie in 
het grondwater van locatie 2 en de verder hoge nitraatconcentraties in bodemvocht, suggereren duidelijk 
denitrificatie. De Dp in laag 3 en 4 is echter laag, wat suggereert dat denitrificatie heeft plaatsgevonden bij 
een hogere grondwaterstand in laag 1 of 2. De zeer lage nitraatconcentraties in laag 1 bevestigen dat voor 21 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | locatie 1. De vraag is nu of de denitrificatie die de lage nitraatconcentratie in het grondwater van locatie 2 
bepaalt, voorspeld kan worden aan de hand van de gemeten bodemeigenschappen. locatie 1. De vraag is nu of de denitrificatie die de lage nitraatconcentratie in het grondwater van locatie 2 
bepaalt, voorspeld kan worden aan de hand van de gemeten bodemeigenschappen. Bij locatie 1 t.o.v. 2 zijn geen opvallende verschillen te zien aan de grondwaterstand, DOC-concentratie, of 
bodem-organischestofgehalte. Het enige verschil is dat in de profielbeschrijving van locatie 2 genoteerd is 
dat in alle lagen van 25 tot 150 cm -mv brokjes organische stof of takjes zitten (Bijlage 5). Van alle data 
blijft dus alleen die laatste observatie over die kan helpen om het grote verschil in nitraat tussen locatie 1 en 
2 te verklaren. Tabel 7 
Nitraatconcentraties1 per bemonsterde combinatie, geselecteerde indicaties voor denitrificatie: 
bemonsterde lagen (grijs=grondwaterstand)2, DOC, organische stof, lutum, profieleigenschappen) en 
potentiële denitrificatiesnelheid (Dp)3. 3.2.2 Nitraat 
(mg/L) 
 
Bemonsterde laag 
(cm -mv) 
 
DOC 
(mg/L) 
 
Organische stof 
(%) 
 
lutum 
(%) 
 
Profiel- 
beschrijving 
 
Dp (mg 
N/L/dag) 
 
Combinatie 1 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Locatie   
1 
2 
  
1 
2 
  
1 
2 
  
1 
2 
  1 
2 
  
2 
2 
   
1 
2 
   
Laag 1 
 
7 
127  
0-25 
0-25 
 
46 
64  
3.6 
2.3 
 
1 
2 
 
 
 
 
 
 
 
Laag 2 
 
41 113  
0-30 
15-35 
 
81 
52  
3 
1.5 
 
1 
3 
 
 
 
 
3.6 
1.0 
 
Laag 3 
 
61 
41 
 
30-60 
35-65 
 
44 
26 
 
0.6 
0.7 
 
1 
2 
 
 
Brokjes 
  
0.12 0.23 
 
Laag 4 
 102 
6 
60-90 
65-100 
 
41 
31 
0.4 
0.6 
 
1 
2 
 
 
Takjes 
 
0.05 0.12 
 
Grondwater 
 147 0* 
>30 
>57 
 
17 
18 
 
 
 
 
 
 
 
Takjes 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Combinatie 2 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Locatie  
3 
4 
 
3 
4 
 
3 
4 
 
3 
4 
 
3 
4 
 
3 
4 
 
3 
4 
 
Laag 1 
 
87 
 
 
0-25 
0-25 
 
60 
 
 
2.8 
3.1 
 
1 11 
 
 
 
 
 
 
 
Laag 2 
 
36 
 
 
30-50 
15-35 
 
74 
 
 
0.5 
1.9 
 
1 
7 
 
 
 
 
0.3 
4.3 
 
Laag 3 
 
59 
31 
50-80 
35-60 
 268 50 
0.5 
0.5 
 
1 
2 
 
 
 
 
0.03 
2.1 
 
Laag 4 
 288 111 
80-120 
60-95 
 
34 
19 
0.4 
0.6 
 
1 
1 
 
 
Houtresten 
 
0.05 
1.5 
 
Grondwater 
 332 169 
>61 
>75 
 
16 
8 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Combinatie 3 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Locatie   
5 
6 
 
5 
6 
 
5 
6 
 
5 
6 
 
5 
6 
 
5 
6 
 
5 
6 
 
Laag 1 
 333 73 
 
0-30 
0-25 
 185 53  
4.2 
2.7 
 
1 
2 
 
 
 
 
 
 
 
Laag 2 
 250 57 
 
35-55 
25-45 
 245 37  
1.1 
1.7 
 
1 
1 
 
 
Brokjes 
 
4.3 
7.2 
 
Laag 3 
 259 
4 
 
55-85 
45-75 
 189 26 
 
0.6 
1.1 
 
1 
1 
 
Vlekjes 
Org stof 
 
0.76 0.98 
 
Laag 4 
 184 
1 
85-115 
75-100 
 
78 
57 
0.6 
1.1 
 
1 
1 
 
 
Hout 
 
0.1 
0.2 
 
Grondwater 
 
68 
0* 
>79 
>50 
 
31 
42 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Combinatie 4 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Locatie  
7 
8 
 
7 
8 
 
7 
8 
 
7 
8 
 
7 
8 
 
7 
8 
 
7 
8 
 
Laag 1 
 163 208  
0-25 
0-20 
 
73 
50  
4.9 
4.1 
 
1 
2 
 
 
 
 
 
 
 
Laag 2 
 
60 
67 
 
50-70 
40-60 
 110 122 
 
1.1 
3.1 
 
1 
4 
 
 
 
 
0.16 
 
 
Laag 3 
 
81 
86 
70-110 
60-95 
 
66 
39 
0.9 
1.1 
 
1 
2 
 
 
 
 
0.12 0.07 
 
Laag 4 
 240 61 
110-135 
95-130 
 
34 
42 
0.5 
1.1 
 
2 
3 
 
 
 
 
 
0.03 
 
Grondwater 
 
70 
55 
>87 
>67 
 
45 
19 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Combinatie 5  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Locatie   
9 
10 
 
9 
10 
 
9 
10 
 
9 
10 
 
9 10  
9 
10 
 
9 
10 
 
Laag 1 
 102 128  
0-40 
0-30 
 
58 
74  
2.6 
2.9 
 
1 
2 
 
 
 
 
 
 
 
Laag 2 
 
73 123  
20-40 
10-30 
 
51 
74  
2 
2.3 
 
1 
1 
 Bandjes 
 
 
7.7 
2.4 
 
Laag 3 
 
53 
63 
 
40-70 
30-75 
 
25 
88 
 
0.5 
1.1 
 
1 
2 
 
Hout 
 
 
0.2 
0.12 
 
Laag 4 
 
46 
69 
70-110 
75-120 
 
24 
52 
0.5 
0.7 
 
2 
1 
 
Org stof Houtresten 
 
0.06 
 
 
Grondwater 
 
39 
56 
>55 
>41 
 
10 
21 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
*  sterk gereduceerd grondwater (op basis van Fe>0,5 en Mn>0,5 mg/l in grondwater). *  sterk gereduceerd grondwater (op basis van Fe>0,5 en Mn>0,5 mg/l in grondwater). 1  in lichtgrijs: de nitraatconcentraties lager dan 25 mg/l. 3.2.2 1  in lichtgrijs: de nitraatconcentraties lager dan 25 mg/l. Tabel 7 
Nitraatconcentraties1 per bemonsterde combinatie, geselecteerde indicaties voor denitrificatie: 
bemonsterde lagen (grijs=grondwaterstand)2, DOC, organische stof, lutum, profieleigenschappen) en 
potentiële denitrificatiesnelheid (Dp)3. Tabel 7 
Nitraatconcentraties1 per bemonsterde combinatie, geselecteerde indicaties voor denitrificatie: 
bemonsterde lagen (grijs=grondwaterstand)2, DOC, organische stof, lutum, profieleigenschappen) en 
potentiële denitrificatiesnelheid (Dp)3. g j
g
3  in grijs: waarden groter dan 0,25 mg N/L/dag én beneden grondwaterstand. Bij combinatie 3 (locatie 5 en 6) heeft locatie 5 een hoge nitraatconcentratie, terwijl op locatie 6 een lage 
nitraatconcentratie in grondwater is aangetroffen. De lage nitraatconcentratie op locatie 6 is een duidelijke Bij combinatie 3 (locatie 5 en 6) heeft locatie 5 een hoge nitraatconcentratie, terwijl op locatie 6 een lage 
nitraatconcentratie in grondwater is aangetroffen. De lage nitraatconcentratie op locatie 6 is een duidelijke 22 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 aanwijzing voor denitrificatie. Behalve de relatief hoge DOC-concentraties bij locatie 5 zijn er geen indicaties 
voor verschillen in denitrificatie tussen beide profielen. Ook hier zijn er verschillen in de profielbeschrijving 
tussen 5 en 6. Bij profiel 6 is voor de drie diepe lagen genoteerd: “organische stof brokje omgezet”, 
“organische stof evt. verwerkt” en “organische stof houtresten evt. verwerkt”, die duiden op materialen met 
potentie voor denitrificatie. Echter, beide locaties hebben een vergelijkbare potentiële denitrificatiesnelheid, 
zodat alleen maar geconcludeerd kan worden dat om onbekende reden bij locatie 5 geen en bij locatie 6 wel 
denitrificatie is opgetreden. aanwijzing voor denitrificatie. Behalve de relatief hoge DOC-concentraties bij locatie 5 zijn er geen indicaties 
voor verschillen in denitrificatie tussen beide profielen. Ook hier zijn er verschillen in de profielbeschrijving 
tussen 5 en 6. Bij profiel 6 is voor de drie diepe lagen genoteerd: “organische stof brokje omgezet”, 
“organische stof evt. verwerkt” en “organische stof houtresten evt. verwerkt”, die duiden op materialen met 
potentie voor denitrificatie. Echter, beide locaties hebben een vergelijkbare potentiële denitrificatiesnelheid, 
zodat alleen maar geconcludeerd kan worden dat om onbekende reden bij locatie 5 geen en bij locatie 6 wel 
denitrificatie is opgetreden. Vervolg van Tabel 7. Vervolg van Tabel 7. 3.2.2 Nitraat 
(mg/L) 
 
Bemonsterde  
laag 
(cm- mv) 
 
DOC  
(mg/L) 
 
Organische  
stof(%) 
 
Lutum 
(%) 
 
Profiel- 
beschrijving 
Dp 
(mg 
N/L/dag) 
Combinatie 6 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
locatie  
11 
12 
 
11 
12 
 
11 
12  
11 
12 
 
11 
12 
   
11 
12 
  
11 
12 
Laag 1 
 191 174   
0-30 
0-25 
 
43 
66 
 
3.6 
4.2 
 
2 
1 
 
 
 
 
 
 
Laag 2 
 142 
56 
 
20-40 
35-55 
 
47 
65 
 
2.1 
1.1 
 
5 
1 
 
 
 
 
1.4 
0.1 
Laag 3 
 131 
42 
40-75 
55-85 
 
32 
59 
0.5 
0.5 
 
1 
1 
 
 
 
 
0.26 
1.1 
Laag 4 
 173 
38 
75-110 
85-115 
 
30 
48 
0.5 
0.5 
 
1 
2 
 
 
Takjes 
 
0.03 
0.08 
Grondwater 
 218 
34 
>45 
>83 
 
13 
22 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Combinatie 7 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
locatie   13 
14 
 
13 
14 
 
13 
14 
 
13 
14 
 
13 
14 
 
13 
14 
 
13 
14 
Laag 1 
 
25 
8 
 
0-25 
0-25 
 130 125  
4.9 
2.8 
 
1 
6 
 
 
 
 
 
 
Laag 2 
 
7 
25 
 
10-30 
30-50 
 953 
55 
 
5.2 
2.1 
 
1 
5 
 
 
 
 
0.6 
5.7 
Laag 3 
 
6 
30 
 
30-75 
50-95 
 584 
45 
 
0.8 
1.3 
 
1 
4 
 
 
Takjes 
 
 
1.8 
Laag 4 
 
13 
20 
75-120 
95-140 
 
29 
23 
0.5 
0.4 
 
1 
2 
 
 
 
 
0.06 
0.15 
Grondwater 
 
59 
49 
>75 
>45 
 
21 
10 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Combinatie 8 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
locatie 
 
15 
16 
 
15 
16 
 
15 
16  
15 
16 
 
15 
16 
 
15 
16 
 
15 
16 
Laag 1 
 
 
 
 
0-25 
0-25 
 
 
 
 
4.1 
2.6 
 
21 
18 
 
 
 
 
 
 
Laag 2 
 
 
 
 
40-60 
5-25 
 
 
 
 
1.9 
2.6 
 
32 
18 
 
 
 
 
0.1 
29.4 
Laag 3 
 
44 
 
60-105 
25-55 
 
43 
 
1.2 
1.3 
 
23 
21 
 
 
 
 
0.06 
1.7 
Laag 4 
 
46 
 
105-150 
55-90 
 
29 
 
0.5 
1.3 
 
4 
22 
 
 
Houtresten  
0.13 
1.9 
Grondwater 
 
75 
0 
>135 
>15 
 
4 
9 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Combinatie 9 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
locatie   17 
18 
 
17 
18 
 
17 
18 
 
17 
18 
 
17 
18 
 
17 
18 
 
17 
18 
Laag 1 
 
63 
198  
0-45 
0-30 
 
63 
46 
 
5.2 
4.5 
 
1 
3 
 
 
 
 
 
 
Laag 2 
 
20 
22 
 
60-80 
40-60 
 111 
89 
 
1.2 
1.5 
 
2 
2 
 
 
 
 
 
0.16 
Laag 3 
 
44 
30 
 
80-120 
60-110 
 
38 
53 
 
0.6 
1 
 
2 
2 
 
 
 
 
0.12 
0.09 
Laag 4 
 
72 
40 
120-150 110-130  
23 
64 
0.6 
0.7 
 
2 
2 
 
 
 
 
0.06 
0.10 
Grondwater 
 
42 
39 
>120 
>85 
 
12 
27 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Combinatie 10 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
locatie  
19 
20 
 
19 
20 
 
19 
20  
19 
20 
 
19 
20 
 
19 
20 
 
19 
20 
Laag 1 
 168 
15 
 
0-25 
0-25 
 
39 
41 
 
4.4 
3.5 
 
4 
5 
 
 
 
 
 
 
Laag 2 
 
79 
86 
 
15-35 
5-25 
 
81 
53 
 
3.7 
3.4 
 
4 
5 
 
 
 
 
9 
11 
Laag 3 
 
30 
73 
35-80 
25-80 
 
34 
74 
0.6 
1.4 
 
8 
4 
 
Brokjes 
 
 
0.18 
0.16 
Laag 4 
 
29 
30 
80-130 
80-130 
 
23 
24 
0.5 
0.6 
 
4 
5 
 
 
 
 
0.05 
0.01 
Grondwater 
 
45 
6 
>38 
>27 
 
15 
8 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1  in lichtgrijs: de nitraatconcentraties lager dan 25 mg/L. 3.2.2 Bij combinatie 8 (locatie 15 en 16) heeft locatie 15 een hoge nitraatconcentratie, terwijl nitraat bij locatie 16 
afwezig is in het grondwater. In tegenstelling tot andere bemonsterde locaties betreft het hier rivierklei. De 
afwezigheid van nitraat in grondwater op locatie 6 is een duidelijke aanwijzing voor denitrificatie. De hoge 
actuele grondwaterstand bij bemonstering op locatie 16 en de lage op locatie 15 zou de verschillen kunnen 
verklaren en ook de Gt zoals opgetekend bij de bemonstering (Gt op kaart) was voor beide locaties 
hetzelfde. De onderste laag van locatie 16 heeft een hoger organischestofgehalte (1,3%) dan locatie 15 
(0,5%), wat mogelijk de verschillen in denitrificatie kan verklaren. Opvallend verschil is ook hier de 
profielbeschrijving waarin melding gemaakt wordt van ‘houtresten’ in de onderste laag van het bodemprofiel. Heel opvallend is de hoge Dp op locatie 16 t.o.v. 15. Dit alles suggereert dat de bodemorganische stof (de 
‘houtresten’) op locatie 16 zorgt voor lage nitraatconcentraties in grondwater. Bij combinatie 10 (locatie 19 en 20) heeft locatie 19 een gemiddelde en locatie 20 een lage 
nitraatconcentratie (6 mg/L) in grondwater. De lage nitraatconcentratie is een aanwijzing voor denitrificatie. Aan de hand van de DOC, organische stof of de profielbeschrijving is echter geen aanwijzing te vinden voor 
denitrificatie. De Dp van laag 3 en 4 is laag. De combinaties 2, 4, 5, 7 en 9 (Tabel 6 en Tabel 7) hebben weinig verschillen tussen de 
nitraatconcentraties, in tegenstelling tot de planning van het onderzoek (Tabel 5). Bij combinatie 2 is te zien 
dat locatie 3 en 4 op elkaar lijken wat betreft organische stof en nitraat in bodemvocht. De potentiële 
denitrificatie (Dp) in profiel 4 is echter veel (>10x) hoger dan in profiel 3. Dit wijst op een capaciteit voor 
afbraak van nitraat, die mogelijk heeft geleid tot het grote verschil in nitraatconcentraties in voorgaande 
jaren (Tabel 5: 66 en 7 mg/L) en die mogelijk onvoldoende is bij hele hoge nitraatconcentraties (169 mg/L 
nitraat in grondwater, locatie 4, zie Tabel 7). Bij combinatie 7 is, net als bij combinatie 2, te zien dat één 
locatie (nr. 14) een veel hogere Dp (Tabel 7) heeft dan de andere locatie (nr. 13). Ook hier kan dat hebben 
geleid tot het grote verschil in nitraatconcentraties in voorgaande jaren (Tabel 5: 116 en 0 mg/L). 3.2.2 Bij combinatie 4, 5 en 9 zijn weinig verschillen tussen de nitraatconcentraties in bodemvocht en grondwater 
en ook weinig verschillen bij andere parameters. Desondanks waren er verschillen in voorgaande jaren. Mogelijk worden de verschillen niet veroorzaakt door denitrificatie, maar teelt en bemesting. Bij combinatie 4 
en 5 werd er mais geteeld bij de locaties (nr. 7 en nr. 10) met hoge nitraatconcentraties in 2018 en gras op 
de locaties met de lage nitraatconcentraties (nr. 8 en 9). Bij combinatie 9 werd op beide locaties gras geteeld 
in 2018 en 2019 en waren de verschillen in voorgaande jaren ook kleiner (56 en 15 mg/L nitraat) dan bij 
andere combinaties. Zoals in Tabel 7 vermeld, vallen de potentiële denitrificatiesnelheden van een aantal bodemprofielen op, met 
name bij combinatie 2, 7 en 8: locatie 4 t.o.v. 3, 14 t.o.v. 13 en 16 t.o.v. 15. Daarbij correleren de 
snelheden niet met opgeloste organische stof (DOC) in bodemvocht of organische stof. Nadere vergelijking 
met de bodemanalyses (0) laat geen correlatie zien met gehalten aan N, K, P, S, Mg, Ca, Na, kalk, pH, maar 
wel een correlatie met het lutumgehalte. 3.2.2 2  in donkergrijs: de natte lagen. 3  in grijs: waarden groter dan 0,25 mg N/L/dag én beneden grondwaterstand. Bij combinatie 6 (locatie 11 en 12) heeft locatie 11 een hoge (218 mg/l) en locatie 12 een lagere 
nitraatconcentratie (34 mg/l), maar in voorgaande jaren had locatie 11 heel lage nitraatconcentraties. Laag 2 
van locatie 11 heeft een hogere Dp, maar het grondwater stond tijdens de bemonstering niet hoog, zodat dat 
niet hoeft te leiden tot denitrificatie in 2020, maar mogelijk wel in de voorgaande jaren. Bij combinatie 6 (locatie 11 en 12) heeft locatie 11 een hoge (218 mg/l) en locatie 12 een lagere 
nitraatconcentratie (34 mg/l), maar in voorgaande jaren had locatie 11 heel lage nitraatconcentraties. Laag 2 
van locatie 11 heeft een hogere Dp, maar het grondwater stond tijdens de bemonstering niet hoog, zodat dat 
niet hoeft te leiden tot denitrificatie in 2020, maar mogelijk wel in de voorgaande jaren. Bij combinatie 6 (locatie 11 en 12) heeft locatie 11 een hoge (218 mg/l) en locatie 12 een lagere 
nitraatconcentratie (34 mg/l), maar in voorgaande jaren had locatie 11 heel lage nitraatconcentraties. Laag 2 
van locatie 11 heeft een hogere Dp, maar het grondwater stond tijdens de bemonstering niet hoog, zodat dat 
niet hoeft te leiden tot denitrificatie in 2020, maar mogelijk wel in de voorgaande jaren. Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 23 Bij combinatie 8 (locatie 15 en 16) heeft locatie 15 een hoge nitraatconcentratie, terwijl nitraat bij locatie 16 
afwezig is in het grondwater. In tegenstelling tot andere bemonsterde locaties betreft het hier rivierklei. De 
afwezigheid van nitraat in grondwater op locatie 6 is een duidelijke aanwijzing voor denitrificatie. De hoge 
actuele grondwaterstand bij bemonstering op locatie 16 en de lage op locatie 15 zou de verschillen kunnen 
verklaren en ook de Gt zoals opgetekend bij de bemonstering (Gt op kaart) was voor beide locaties 
hetzelfde. De onderste laag van locatie 16 heeft een hoger organischestofgehalte (1,3%) dan locatie 15 
(0,5%), wat mogelijk de verschillen in denitrificatie kan verklaren. Opvallend verschil is ook hier de 
profielbeschrijving waarin melding gemaakt wordt van ‘houtresten’ in de onderste laag van het bodemprofiel. Heel opvallend is de hoge Dp op locatie 16 t.o.v. 15. Dit alles suggereert dat de bodemorganische stof (de 
‘houtresten’) op locatie 16 zorgt voor lage nitraatconcentraties in grondwater. Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 25 3.2.3 In juli/augustus zijn zes locaties opnieuw bemonsterd: 3, 4, 6, 12, 13 en 14. Dat zijn ten dele locaties die 
een opvallend hoge Dp hebben in Tabel 7: hoger dan 0,25 mg N/L/dag. Bij de herbemonstering zijn vier 
boringen per perceel gedaan. In Tabel 8 staan de nitraatconcentraties uit de eerste en de tweede 
bemonstering. Door afbraak en bemesting zijn de nitraatconcentraties van de bemonsterde bodemlagen veel 
hoger bij de tweede bemonstering dan bij de eerste (Tabel 8). In het grondwater zijn de nitraatconcentraties 
juist lager of gelijk aan de tweede bemonstering i.p.v. aan de eerste bemonstering. Door de droogte in de 
zomer van 2020 kon nauwelijks of geen uitspoeling plaatsvinden van laag 1 t/m 4 naar het grondwater. Het 
grondwater bij de eerste bemonstering stond veel hoger dan bij de tweede (zie Figuur 14) en is dus niet 
vergelijkbaar met het grondwater uit de tweede bemonstering. Een lage nitraatconcentratie in het grondwater (< 25 mg NO3/L) en een lagere nitraatconcentratie dan in 
februari en maart, zijn een indicatie voor denitrificatie in alle zes percelen. Denitrificatie kan alleen 
plaatsvinden als de grond nat is (geen zuurstof) en er een bepaalde afbreekbare vorm van organische stof 24 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 24 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 aanwezig is. Alhoewel denitrificatie in alle zes percelen in enige mate of sterk lijkt plaats te vinden, is de 
vraag welke bodemeigenschappen hiervoor een indicatie bieden. aanwezig is. Alhoewel denitrificatie in alle zes percelen in enige mate of sterk lijkt plaats te vinden, is de 
vraag welke bodemeigenschappen hiervoor een indicatie bieden. De tweede bemonstering geeft potentiële denitrificatiesnelheden die, zoals verwacht, het hoogst in laag 1 
zijn en het laagst in laag 4 (zie ook Figuur 8). Dat komt doordat verse afbreekbare organische stof 
grotendeels van boven wordt aangevoerd. Laag 1 heeft een Dp van 1 à 20 mg N/L/dag, terwijl de lager 
gelegen lagen een snelheid van <1 mg N/L/dag hebben. De hoge snelheid in laag 1 is niet zo relevant, 
omdat die laag meestal zuurstof bevat en er dus geen denitrificatie optreedt. Een snelheid van 0,5 mg 
N/L/dag kan in 20 dagen natte omstandigheden leiden tot een relevante daling van 10 mg/L nitraat. Figuur 8  
Potentiële denitrificatiesnelheid (Dp in mg N/kg/dag) als functie van de gemiddelde diepte van 
de bemonsteringsdiepte (cm onder maaiveld). 26 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Tabel 8  
Nitraatconcentraties bij eerste en tweede bemonstering (fase 1), en geselecteerde indicatoren.1 De data bij de tweede bemonstering zijn het gemiddelde van
vier monsters (inclusief ± standaarddeviatie). abe 8
t aatco ce t at es b j ee ste e
t
eede be
o ste
g ( ase
), e
gese ectee de
d cato e
e data b j de t
eede be
o ste
g
j
et ge
dde de
a
vier monsters (inclusief ± standaarddeviatie). Nitraat1 
(mg/L) 
 
Bemonsterde laag 
(cm -mv) 
 
DOC 
(mg/L) 
 
Organische stof 
(%) 
 
lutum 
(%) 
 
Profiel- 
beschrijving 
 
Dp 
(mg N/L/dag) 
 
Locatie 3 
  
1e 
2e 
  
1e 
2e 
  
1e 
2e 
  
1e 
2e 
  
1e 
2e 
  
1e 
2e 
   
1e 
2e 
   
Laag 1 
 
87 
205 ± 45 
 
0-25 
0-25 
 
60 
96 ± 26 
 
2.8 
2.9 ± 0.4 
 
1 
1 ± 1 
 
 
 
 
 
9.5 
 
Laag 2 
 
36 
408 ± 136 
 
30-50 
31-51 
 
74 
35 ± 3 
 
0.5 
0.7 ± 0.1 
 
1 
1 ± 0 
 
 
 
 
0.29 
0.5 
 
Laag 3 
 
59 
248 ± 54 
 
50-80 
51-90 
 
268 
42 ± 28 
 
0.5 
0.7 ± 0.1 
 
1 
1 ± 0 
 
 
3x org stof 
 
0.03 
0.09 
 
Laag 4 
 
288 
152 ± 13 
80-120 
90-128 
 
34 
40 ± 4 
0.4 
0.7 ± 0.3 
 
1 
1 ± 1 
 
 
2x houtr. 0.05 
0.04 
 
Grondwater 
 
332 
183 ± 18 
>61 
>118 
 
16 
26 ± 5 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Locatie 4 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Laag 1 
 
 
79 
 
0-25 
0-26 
 
 
50 
 
3.1 
3.2 ± 0.7 
 
11 
6 ± 3 
 
 
 
 
 
6.0 
 
Laag 2 
 
 
235 ± 153 
 
15-35 
23-43 
 
 
32 ± 9 
 
1.9 
1.3 ± 0.5 
 
7 
4 ± 1 
 
 
 
 
4.3 
0.7 
 
Laag 3 
 
31 
139 ± 113 
 
35-60 
43-75 
 
50 
21 ± 4 
 
0.5 
0.7 ± 0.4 
 
2 
1 ± 1 
 
 
 
 
2.1 
0.11 
 
Laag 4 
 
111 
56 ± 62 
60-95 
75-108 
 
19 
22 ± 7 
0.6 
0.6 ± 0.2 
 
1 
1 ± 0 
 
Houtr. 2x houtr. 26 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 1.5 
0.07 
 
Grondwater 
 
169 
76 ± 30 
>75 
>100 
 
8 
10 ± 3 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Locatie 6 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Laag 1 
 
73 
265 ± 130 
 
0-25 
0-25 
 
53 
69 ± 3 
 
2.7 
3.7 ± 0.3 
 
2 
1 ± 0 
 
 
 
 
 
5.2 
 
Laag 2 
 
57 
330 ± 183 
 
25-45 
30-50 
 
37 
30 ± 2 
 
1.7 
1.4 ± 0.8 
 
1 
2 ± 1 
 
Brokjes 
 
 
7.2 
0.1 
 
Laag 3 
 
4 
231 ± 178 
 
45-75 
50-83 
 
26 
33 ± 18 
 
1.1 
0.8 ± 0.3 
 
1 
1 ± 1 
 
 
1x org stof 
 
0.98 
0.05 
 
Laag 4 
 
1 
35 ± 24 
75-100 
83-115 
 
57 
56 ± 14 
1.1 
0.5 ± 0.1 
 
1 
1 ± 0 
 
Houtr. 2x org stof 
 
0.2 
0.03 
 
Grondwater 
 
0* 
29 ± 20*1 
>50 
>100 
 
42 
36 ± 11 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Locatie 12 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Laag 1 
 
174 
 
 
0-25 
0-25 
 
66 
 
 
4.2 
3.2 ± 0.3 
 
1 
1 ± 1 
 
 
 
 
 
21 
 
Laag 2 
 
56 
178 ± 150 
 
35-55 
38-58 
 
65 
73 ± 20 
 
1.1 
1.5 ± 1.2 
 
1 
2 ± 1 
 
 
 
 
0.1 
1.0 
 
Laag 3 
 
42 
61 ± 32 
 
55-85 
58-98 
 
59 
99 ± 66 
 
0.5 
0.6 ± 0.1 
 
1 
1 ± 1 
 
 
 
 
1.1 
0.13 
 
Laag 4 
 
38 
49 ± 38 
85-115 
98-138 
 
48 
63 ± 21 
0.5 
0.5 ± 0.1 
 
2 
1 ± 0 
 
 
1x os/houtr. 0.08 
0.04 
 
Grondwater 
 
34 
40 ± 38*1 
>83 
>125 
 
22 
33 ± 5 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Locatie 13 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Laag 1 
 
25 
139 ± 30 
 
0-25 
0-38 
 
130 
61 ± 15 
 
4.9 
5.2 ± 0.4 
 
1 
3 ± 1 
 
 
 
 
 
1.48 
 
Laag 2 
 
7 
78 ± 21 
 
10-30 
26-46 
 
953 
53 ± 13 
 
5.2 
4.4 ± 0.6 
 
1 
3 ± 2 
 
 
 
 
0.6 
0.5 
 
Laag 3 
 
6 
20 ± 6 
 
30-75 
46-90 
 
584 
64 ± 35 
 
0.8 
1.4 ± 0.4 
 
1 
3 ± 1 
 
 
2x laag 1 
 
 
0.14 
 
Laag 4 
 
13 
41 ± 34 
75-120 
90-135 
 
29 
47 ± 9 
0.5 
0.5 ± 0.1 
 
1 
1 ± 0 
 
 
4x houtr. 1  in grijs: de nitraatconcentraties lager dan 50 mg/L.  2 in grijs: de natte lagen.  3 in grijs: waarden groter dan 0,25 mg N/L/dag én beneden g centraties lager dan 50 mg/L.  2 in grijs: de natte lagen.  3 in grijs: waarden groter dan 0,25 mg N/L/dag én beneden grondwaterstand. *(n=aa 3.2.3 Figuur 8  
Potentiële denitrificatiesnelheid (Dp in mg N/kg/dag) als functie van de gemiddelde diepte van 
de bemonsteringsdiepte (cm onder maaiveld). Figuur 8  
Potentiële denitrificatiesnelheid (Dp in mg N/kg/dag) als functie van de gemiddelde diepte van 
de bemonsteringsdiepte (cm onder maaiveld). Een uitzondering is locatie 14 waar laag 2 (een relatief ondiep monster) een hogere snelheid heeft dan laag 1 
en de Dp van laag 2 vergelijkbaar hoog is bij de 1e en de 2e bemonstering. Locatie 14 heeft een diep bewerkt 
profiel waarbij grond uit verschillende lagen gemengd is. Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 25 26 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 0.06 
0.09 
 
Grondwater 
 
59 
58 ± 87 
>75 
>145 
 
21 
25 ± 7 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Locatie 14 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Laag 1 
 
8 
145 ± 47 
 
0-25 
0-21 
 
125 
80 ± 10 
 
2.8 
2.7 ± 1.2 
 
6 
4 ± 1 
 
 
 
 
 
0.47 
 
Laag 2 
 
25 
122 ± 46 
 
30-50 
8-28 
 
55 
80 ± 25 
 
2.1 
6 ± 7.7 
 
5 
4 ± 1 
 
 
 
 
5.7 
5.0 
 
Laag 3 
 
30 
75 ± 31 
 
50-95 
28-78 
 
45 
47 ± 8 
 
1.3 
2.3 ± 1.1 
 
4 
5 ± 3 
 
Takjes 
 
 
1.8 
0.15 
 
Laag 4 
 
20 
34 ± 33 
95-140 
78-125 
 
23 
41 ± 14 
0.4 
1.5 ± 1 
 
2 
3 ± 2 
 
 
 
 
0.15 
0.97 
 
Grondwater 
 
49 
15 ± 29*3 
>45 
>127 
 
10 
17 ± 9 
2.8 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1  in grijs: de nitraatconcentraties lager dan 50 mg/L. 2 in grijs: de natte lagen. 3 in grijs: waarden groter dan 0,25 mg N/L/dag én beneden grondwaterstand. *(n=aantal buizen) gereduceerd grondwater (op basis van Fe>0,5 en Mn>0,5 mg/L). 3.2.4 Bepaling potentiële denitrificatie via eenvoudige laboratoriumanalyse Een hoge meting voor de Dp lijkt bij een aantal locaties een goede indicator voor lage nitraatconcentraties in 
grondwater. Afbreekbare organische stof (Zwart, 2003), opgeloste organische stof (Bijah-Singh et al., 1988) 
en extraheerbare organische stof (Surey et al., 2020) zijn gesuggereerd als eenvoudig meetbare variabelen 
die een goede voorspelling zouden kunnen geven van de potentiële denitrificatiesnelheid. Figuur 9  
Per bodemlaag (1 t/m 4) de potentiële denitrificatiesnelheid (Dp in mg N/kg/dag) in relatie tot 
eenvoudige laboratoriummetingen: bodemorganische stof (OS%), water-extractable organic carbon (WEOC) 
en opgeloste organische koolstof in bodemvocht (DOC). Figuur 9  
Per bodemlaag (1 t/m 4) de potentiële denitrificatiesnelheid (Dp in mg N/kg/dag) in relatie tot 
eenvoudige laboratoriummetingen: bodemorganische stof (OS%), water-extractable organic carbon (WEOC) 
en opgeloste organische koolstof in bodemvocht (DOC). Uit bovenstaande figuur blijkt dat – in tegenstelling tot de vaak genoemde methoden – de eenvoudige 
metingen geen goede voorspelling bieden voor de bodemmonsters uit de praktijk. De eerdergenoemde 
onderzoeken van Bijah-Singh et al. (1998) (0-5 cm) en Surey et al. (2020) (0-30 cm) betroffen alleen 
bovengronden, maar ook laag 1 (zie Figuur 9) laat geen relatie zien tussen Dp en organische stof, WEOC of 
DOC. Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 27 3.2.5 De herhaalde metingen zijn te beschouwen als vier bemonsteringsplekken in steeds hetzelfde bodemtype en 
grondwatertrap. Als een van de indicatoren gerelateerd is aan de nitraatconcentratie in grondwater, dan is de 
verwachting dat dat ook binnen een perceel te zien is. Bij de meeste locaties is de variatie groot tussen de 
nitraatconcentraties in de vier buizen (Figuur 10): • locatie 3: nitraat in vier buizen tussen 163 en 205 mg NO3/L. • locatie 4: nitraat in vier buizen varieert tussen 41 en 114 mg NO3/L. • locatie 6: één buis met <1 mg NO3/L, bij de andere drie [NO3] tussen 31 en 42 mg/L. • locatie 12: één buis met <1 mg NO3/L, bij de andere drie [NO3] tussen 27 en 91 mg/L. • locatie 13: één buis met 189 mg NO3/L, bij de andere drie [NO3] <21 mg/L. • locatie 14: één buis met 58 mg NO3/L, bij de andere drie [NO3] <1 mg/L. In Figuur 10 is te zien dat geen van de bodemanalyses een relatie heeft met de nitraatconcentratie in 
grondwater Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 27 Figuur 10  
Nitraatconcentratie in grondwater in vier buizen in zes percelen in relatie tot 
laboratoriummetingen in de onderste bodemlaag (laag 4) of grondwater: bodemorganische stof (OS%), 
water-extractable organic carbon (WEOC) en opgeloste organische koolstof in bodemvocht (DOC). Figuur 10  
Nitraatconcentratie in grondwater in vier buizen in zes percelen in relatie tot 
laboratoriummetingen in de onderste bodemlaag (laag 4) of grondwater: bodemorganische stof (OS%), 
water-extractable organic carbon (WEOC) en opgeloste organische koolstof in bodemvocht (DOC). Figuur 11  
Nitraatconcentratie in grondwater in vier buizen in zes percelen in relatie tot eenvoudige 
indicatoren: grondwaterstand en laag-informatie (schatting organische stof, en opmerkingen). Figuur 11  
Nitraatconcentratie in grondwater in vier buizen in zes percelen in relatie tot eenvoudige 
indicatoren: grondwaterstand en laag-informatie (schatting organische stof, en opmerkingen). Figuur 11  
Nitraatconcentratie in grondwater in vier buizen in zes percelen in relatie tot eenvoudige 
indicatoren: grondwaterstand en laag-informatie (schatting organische stof, en opmerkingen). 3.2.6 
Bodemprofielen Naast de laboratoriumanalyse zijn door de veldmedewerkers ook de eigenschappen van de bodemprofielen 
beschreven. Naast de laboratoriumanalyse zijn door de veldmedewerkers ook de eigenschappen van de bodemprofielen 
beschreven. Naast de laboratoriumanalyse zijn door de veldmedewerkers ook de eigenschappen van de bodemprofielen 
beschreven. De veldwerker noteert organische stof van elke te onderscheiden bodemlaag, terwijl voor de 
laboratoriumanalyses het bodemprofiel in vier bodemlagen is verdeeld. Bij locatie 6 is er verband tussen de 
grondwaterstand en de nitraatconcentratie in grondwater. Bij de andere locaties ontbreekt zo’n eenvoudig De veldwerker noteert organische stof van elke te onderscheiden bodemlaag, terwijl voor de 
laboratoriumanalyses het bodemprofiel in vier bodemlagen is verdeeld. Bij locatie 6 is er verband tussen de 
grondwaterstand en de nitraatconcentratie in grondwater. Bij de andere locaties ontbreekt zo’n eenvoudig 28 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 28 verband. Er is bovendien een relatie tussen organische stof, zoals genoteerd door de veldwerker, en nitraat 
in grondwater. De buis met de laagste nitraatconcentratie heeft niet alleen de hoogste grondwaterstand 
(Figuur 11), maar ook een toename in organische stof nabij grondwaterstand (locatie 6). Bij de andere 
locaties levert het gedetailleerde beeld van organischestofgehalte als functie van de diepte, zoals genoteerd 
door de veldwerker, geen relatie met nitraat in grondwater. Naast organischestofgehalte is ook gekeken naar 
de opmerkingen over organische stof/houtresten. Tabel 9  
Nitraatconcentratie, gemeten in vier grondwaterbuizen, in relatie tot veldobservaties over 
organischestofgehalte en houtresten. Locatie Nitraat in 
grondwater 
Organische  
Stof 
 
Grondwater 
Stand 
(Figuur 11) 
Veldobservaties over org 
stof/houtresten 
 
Is veldobservatie een 
indicator voor 
denitrificatie? Is er relatie 
met nitraat? Is er relatie 
met nitraat? 3 
163<[NO3] 205 mg 
NO3/L 
Nee 
Nee 
Elke boring heeft opmerkingen 
over houtresteen/org stof 
Nee 
4 
41<[NO3] 114 mg 
NO3/L 
Nee 
Nee 
Boring met laagste NO3 heeft 
opmerking over org stof onderin 
profiel 
Org stof 
6 
1x  [NO3] <1 mg 
NO3/L,   3x   
31<[NO3]< 42 mg/l 
Nee 
Ja 
Laagste NO3 heeft opmerking over 
org stof onderin profiel 
Org. Tabel 9 Op basis van de veldkenmerken kan geen verklaring gevonden worden voor de verschillen in 
nitraatconcentratie tussen de vier buizen per locatie (Tabel 9). Alleen bij locatie 6 is er een goede relatie 
tussen grondwaterstand en nitraat. Op basis van de veldkenmerken kan geen verklaring gevonden worden voor de verschillen in 
nitraatconcentratie tussen de vier buizen per locatie (Tabel 9). Alleen bij locatie 6 is er een goede relatie 
tussen grondwaterstand en nitraat. 3.2.6 
Bodemprofielen stof en gw 
12 
1x  [NO3]<1 mg 
NO3/L,   3x   
27<[NO3]<91 mg/l 
Nee 
Nee 
12.1 heeft laagste NO3, en 12.3 de 
hoogste maar opmerking over org 
stof staat alleen bij 12.3 
Nee 
13 
1x  [NO3]=189 mg 
NO3/L,   3x   [NO3] 
<21 mg/l 
Nee 
Nee 
Ondanks opvallende [NO3] hebben 
alle 4 boringen opmerkingen over 
houtresten 
Nee 
14 
1x  [NO3]=58 mg 
NO3/L,   3x   [NO3] 
<1 mg/l 
Nee 
Nee 
Geen  
Nee 
 
 
Op basis van de veldkenmerken kan geen verklaring gevonden worden voor de verschillen in 
nitraatconcentratie tussen de vier buizen per locatie (Tabel 9). Alleen bij locatie 6 is er een goede relatie 
tussen grondwaterstand en nitraat. el 9  
Nitraatconcentratie, gemeten in vier grondwaterbuizen, in relatie tot veldobservaties over
anischestofgehalte en houtresten. electeerd op basis van nitraat in grondwater. *40 gelote locaties, 10 gekozen op basis van biomassa. 3.3.1 
Potentiële denitrificatiesnelheid Gekeken wordt of de potentiële denitrificatiesnelheid (Dp) van de bodemlagen een relatie heeft met de 
gevonden nitraatconcentraties. Opvallend is dat bij de vijftig bemonsterde locaties in fase 2 (2021) de Dp bij 
bodemlaag 2 en 3 steeds zeer laag is, terwijl in de eerste fase van het onderzoek (2020) wel bodems 
bemonsterd zijn met relatief hoge denitrificatiesnelheden in de ondergrond (dieper dan 25 cm -mv). Voor de 
bovenste bodemlaag (laag 1) wordt in fase 1 en 2 een grote variatie gevonden voor de Dp (0,1 à 2,8 mg 
N/kg/dag), terwijl de organischestofgehalten van de bovengrond weinig varieert (min. en max. 3,5 en 4,8% 
organische stof). Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 29 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | Figuur 12  
De potentiële denitrificatiesnelheid (mg N/kg/dag) in relatie tot DOC in fase 1 en 2 voor 
bodemlaag 1, 2 en 3. Figuur 12  
De potentiële denitrificatiesnelheid (mg N/kg/dag) in relatie tot DOC in fase 1 en 2 voor 
bodemlaag 1, 2 en 3. Er is in fase 2 specifiek bemonsterd bij elf locaties waar volgens Stichting HOEduurzaam extra biomassa is 
toegepast (houtschors, bermmaaisel of gescheiden dikke fractie van digestaat). Deze extra organische stof 
zou kunnen leiden tot een hogere potentiële denitrificatiesnelheid in de bovengrond en daarmee mogelijk tot 
lagere nitraatconcentraties in het grondwater. De metingen laten echter geen significant verschil zien tussen 
de twee groepen grondmonsters, en ook geen effect op nitraat in grondwater (zie Tabel 10). Tabel 10  
Effect van extra biomassa op nitraat in grondwater, en potentiële denitrificatiesnelheid (Dp) 
(±standaarddeviatie). Groep 
Locaties 
Nitraat in grondwater 
mg NO3/L 
Dp 
mg N/kg/dag (bovengrond) 
A 
11 locaties met extra biomassa 
93 (± 67) 
1,4 (± 0,7) 
B 
39 locaties zonder extra biomassa 
69 (± 62) 
1,7 (± 0,7) 10  
Effect van extra biomassa op nitraat in grondwater, en potentiële denitrificatiesnelheid (Dp) 
daarddeviatie). 3.3.2 
Nitraatconcentratie verklaren op basis van bodemeigenschappen 30 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 31 3.3.2 In fase 2 zijn vijftig locaties bemonsterd. Op basis van fase 1 wordt verwacht dat nitraat in grondwater 
mogelijk verklaard kan worden op basis van eenvoudige bodemeigenschappen (o.a. grondwatertrap) én de 
Dp. De gemiddelde Dp van laag 2 en 3 is bij de vijftig locaties laag (Tabel 11). In fase 1 is bij enkele locaties 
de Dp ook hoog bij laag 2, 3 en 4 (zie maxima in Tabel 11). In fase 2 wordt bij geen enkel grondmonster uit 
laag 2 en 3 een relevante Dp gevonden. Tabel 11  
Potentiële denitrificatiesnelheid (Dp) van verschillende bodemlagen. Locaties 
Groep 
Dp 
(mg N/kg/dag) 
 
 
Gemiddeld 
Maximum 
Fase 1 geselecteerde locaties* 
Laag 1 BG 
0,79 
2,2 
Laag 2 GHG 
0,46 
5,6 
Laag 3 GHGGLG 
0,05 
0,3 
Laag 4 GLG 
0,05 
0,9 
Fase 2 gelote locaties** 
Laag 1 BG 
1,63 
3,7 
Laag 2 GHG 
0,01 
0,1 
Laag 3 GHGGLG 
0,01 
0,1 
* geselecteerd op basis van nitraat in grondwater. Tabel 11  
Potentiële denitrificatiesnelheid (Dp) van verschillende bodemlagen. 30 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Onderzocht is of bodemeigenschappen (GHG, GLG, grondwaterstand etc.) correlaties hebben met de 
gevonden nitraatconcentraties in bodemvocht, maar met name in grondwater (Figuur 13). Vanzelfsprekend 
is er een correlatie tussen nitraat in de verschillende bodemlagen, met name tussen de onderste laag 
(NO3_GHGGLG) en nitraat in grondwater (NO3_gw). Er is echter geen enkele correlatie (dus geen lineaire 
samenhang) tussen NO3_gw met de GHG, GLG, grondwaterstand (gws), DOC, DON of met de Dp (Dp_bg). Onderzocht is of bodemeigenschappen (GHG, GLG, grondwaterstand etc.) correlaties hebben met de 
gevonden nitraatconcentraties in bodemvocht, maar met name in grondwater (Figuur 13). Vanzelfsprekend 
is er een correlatie tussen nitraat in de verschillende bodemlagen, met name tussen de onderste laag 
(NO3_GHGGLG) en nitraat in grondwater (NO3_gw). Er is echter geen enkele correlatie (dus geen lineaire 
samenhang) tussen NO3_gw met de GHG, GLG, grondwaterstand (gws), DOC, DON of met de Dp (Dp_bg). Figuur 13  
Correlatie tussen parameters op vijftig locaties in fase 2 (bew: bewortelbare diepte). Figuur 13  
Correlatie tussen parameters op vijftig locaties in fase 2 (bew: bewortelbare diepte). Er is verder onderzocht of nitraat in grondwater gerelateerd is aan de positie van de organischestof-rijke laag 
ten opzichte van de grondwaterstand. Van de vijftig locaties zijn er vier die duidelijk gereduceerd grondwater 
bevatten (<1 mg NO3/L en >1 mg Fe/L). Deze locaties vallen niet specifiek op door organische stof in de 
bodemlaag nabij de grondwaterstand. Discussie 4 In fase 1 zijn twintig locaties geselecteerd met steeds twee locaties met hetzelfde bodemtype, maar met een 
groot verschil in nitraatconcentratie in grondwater. Door te kijken naar de verschillen tussen de vergelijkbare 
bodems (zelfde bodemtype en grondwatertrap) zoeken we aanwijzingen voor denitrificatie. Bij zeven combinaties (1, 2, 3, 6 ,7, 8 en 10, Tabel 12) van locaties zijn grote verschillen in 
nitraatconcentraties. De locaties zijn gekozen op basis van verschillen in voorgaande jaren. De opvallend 
lage nitraatconcentraties zijn waarschijnlijk te wijten aan denitrificatie. Bij combinatie 2, 7 en 8 (locatie: 4, 
14, 16: Tabel 12) kunnen de lage nitraatconcentraties verklaard worden door de veel hogere Dp van drie 
bodemlagen die periodiek in contact staan met grondwater, en bij combinatie 6 (locatie 11) door één 
bodemlaag. Bij locatie 4 en 14 correspondeert de hoge Dp met hogere lutumgehalten. Bij drie combinaties 1, 
3 en 10 (locatie 2, 6, 20: Tabel 12) kunnen de lage nitraatconcentraties niet verklaard worden door 
bodemmetingen. Bij twee locaties (2 en 6) zijn er aanwijzingen voor een bijzondere bron van organische stof 
in de ondergrond (“takjes”, “brokjes”, “hout”). Bij de herbemonstering in zomer 2020 laten de 
veldobservaties voor organische stof geen relatie zien tussen de verschillen binnen een locatie. Tabel 12 
Samenvatting van resultaten per combinatie uit Tabel 12 (grijze vakken: geen verschillen 
binnen combinatie van locaties). 1e bemonstering betreft 20 locaties, de 2e bemonstering betreft 6 locaties 
(4x). PD=hoge potentiële denitrificatiesnelheid, met laag nummer, AiP= Aantekening in profielbeschrijving 
(± standaarddeviatie). Tabel 12 
Samenvatting van resultaten per combinatie uit Tabel 12 (grijze vakken: geen verschillen 
binnen combinatie van locaties). 1e bemonstering betreft 20 locaties, de 2e bemonstering betreft 6 locaties 
(4x). PD=hoge potentiële denitrificatiesnelheid, met laag nummer, AiP= Aantekening in profielbeschrijving 
(± standaarddeviatie) locatie 
Combi- 
natie 
nitraat 
Indicator  
profiel 
Indicator  
Laboratorium  
(bodemlaag) 
Conclusie 
Is er een 
indicator voor 
denitrificatie? 3.3.2 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 31 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 31 Discussie 1e 
2e 
1e 
2e 
1e  
2e 
 
1 
1 
 
- 
 
- 
 
- 
nee 
2 
Lage [NO3] 
- 
AiP 
- 
 
- 
3 
2 
 
183 ± 18 
 
AiP 
 
PD (2) 
nee $ 
4 
Lage [NO3]**  
76 ± 30 
AiP 
AiP 
PD (2,3,4) 
PD (2) 
5 
3 
 
- 
 
- 
 
- 
Ja, gw # 
6 
Lage [NO3]** 
29 ± 20*1 
AiP 
AiP 
 
gw# 
7 
4 
 
- 
 
- 
 
- 
 
8 
 
- 
 
- 
 
- 
9 
5 
 
- 
 
- 
 
- 
 
10 
 
- 
 
- 
 
- 
11 
6 
Lage [NO3]** 
- 
 
- 
PD (2) 
- 
nee 
12 
 
40 ± 38*1 
 
AiP 
PD (3) 
PD (2)  
13 
7 
 
58 ± 87 
 
AiP 
 
PD (2) 
Ja, PD 
14 
Lage [NO3]** 
15 ± 29*3 
AiP 
geen 
PD (2,3,4) 
PD (2,4) 
15 
8 
 
- 
 
- 
 
- 
Ja, PD 
16 
Lage [NO3]  
- 
AiP 
- 
PD (2,3,4) 
- 
17 
9 
 
- 
 
- 
 
- 
 
18 
 
- 
 
- 
 
- 
19 
10 
 
- 
 
- 
 
- 
nee 
20 
Lage [NO3] 
- 
 
- 
 
- 
*  sterk gereduceerd grondwater op basis van aantal buizen met Fe>0,5 mg/l en Mn> 0,5 mg/l. **in voorgaande jaren, maar niet bij huidige bemonstering. #  Er zijn verschillen binnen locatie 12 die gerelateerd zijn aan de grondwaterstand (gw): zie ook Figuur 11. $  De verschillen tussen beide locaties zijn klein, en de hoge Dp is bij de herbemonstering niet gevonden in de onderste bodemlagen. ndwater op basis van aantal buizen met Fe>0,5 mg/l en Mn> 0,5 mg/l $  De verschillen tussen beide locaties zijn klein, en de hoge Dp is bij de herbemonstering niet gevonden in de onderste bodemlagen. 32 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Bij de herbemonstering in zomer 2020 is gekeken of profieleigenschappen die eerder bij één boring zijn 
aangetroffen ook bij vier boringen per locatie zichtbaar zijn en is bepaald of de hoge dan wel lage Dp in alle 
vier boringen herhaalbaar meetbaar is. Zes van de twintig locaties, die in feb/mrt bemonsterd waren, zijn in 
de zomer herbemonsterd. Bij de herbemonstering is locatie 14 nog steeds opvallend door de hoge Dp van 
meerdere bodemlagen in meerdere boringen. Bij locatie 4 is de hoge Dp echter niet meetbaar in de onderste 
bodemlagen bij de verschillende boringen. Bij de herbemonstering in zomer 2020 is ook gekeken of de verschillen tussen de vier boringen per perceel 
inzichten geven in de effecten van bodemeigenschappen op nitraat. Er zijn opvallende verschillen in nitraat in 
grondwater. Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 33 4  Met een nieuwe techniek om bodemorganische stof te karakteriseren (pyrolyse MS, in ontwikkeling bij Eurofins Agro), zou dit 
mogelijk wel kunnen. 34 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Discussie Die kunnen echter niet gerelateerd worden aan een laboratoriummeting of een veldobservatie, 
behalve een relatie tussen diepte grondwater en de nitraatconcentraties op locatie 6. In fase 1 blijkt dat Dp voor een aantal locaties onderscheidend is voor nitraat in grondwater. Onderzocht is of 
eenvoudige laboratoriummetingen een voorspellende waarde hebben voor Dp. Dit is eerder in de literatuur 
aangegeven voor DOC en WEOC. In het huidige onderzoek is echter geen relatie gevonden tussen DOC, 
WEOC en bodemorganische stof. In fase 2 is getoetst of Dd en de grondwaterstand voorspellende waarde hebben voor nitraat in grondwater. Omdat de eenvoudige laboratoriummetingen in fase 1 geen relatie laten zien, zijn die parameters niet 
gemeten in fase 2. In fase 2 is getoetst door gelote locaties te kiezen en zijn dus niet specifieke locaties 
vooraf uitgekozen. Uit de resultaten blijkt dat geen enkele locatie een hoge Dp heeft in bodemlaag 2 en 3: 
dus de bodemlagen onder de bouwvoor. Dit suggereert dat in fase 1 heel specifieke locaties gekozen zijn 
door vooraf te kiezen voor locaties met hele lage nitraatconcentraties. Er is veel variatie in 
nitraatconcentraties in grondwater (Tabel 13), waardoor er geen significante verschillen zijn tussen 
grondwatertrappen. Tabel 13 
Nitraat in grondwater (fase 2) (± standaarddeviatie). Gt 
Nitraat mg NO3/L 
Aantal locaties 
IVu 
25 
2 
Vao 
4 
1 
Vbo 
75±57 
17 
VId 
51±42 
6 
VIId 
97 
1 
VIo 
86±74 
22 
 
109 
1 
 
 
 
gemiddeld 
74 
50 Tabel 13 
Nitraat in grondwater (fase 2) (± standaarddeviatie). Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 33 Aanbevelingen Het onderzoek is een verkenning, waarbij gebruik is gemaakt van boringen, de grond en het grondwater 
daarin. De resultaten geven richting aan vervolgonderzoek. Om in vervolgonderzoek betere relaties te 
vinden, kan gezocht worden naar een andere schaal voor de bemonstering van grond en grondwater, 
bijvoorbeeld mengmonsters van grotere eenheden. Anderzijds kan een grotere variatie in bodems en 
grondwaterstanden bemonsterd worden. 5 
Conclusies en aanbevelingen 5 Onderzocht is of lage nitraatconcentraties in grondwater gerelateerd kunnen worden aan 
bodemeigenschappen, omdat de afbraak van nitraat (denitrificatie) wordt veroorzaakt door zuurstofloze 
omstandigheden in combinatie met afbreekbare organische stof: eigenschappen die mogelijk in kaart 
gebracht kunnen worden. Door heel specifiek locaties te selecteren (fase 1) met hetzelfde bodemtype maar 
verschillende nitraatconcentraties in grondwater, wordt gericht gezocht naar bodemeigenschappen die 
denitrificatie kunnen veroorzaken. Door daarna (fase 2) ditzelfde onderzoek te herhalen bij gelote locaties 
zijn de potentieel verklarende variabelen getoetst. In fase 1 is een veel hogere Dp gemeten bij drie combinaties van locaties. Die verklaren daarmee de lage 
nitraatconcentraties in het grondwater. Het bevestigt de hypothese dat denitrificatie op een aantal locaties 
een eigenschap is van de bodem en dat een specifieke afbreekbare organische stof daarvoor 
verantwoordelijk is.4 Diverse eenvoudige laboratoriummetingen zoals organischestofgehalte, ‘water-
extractable organic C’ en opgeloste organische C (DOC) laten geen relatie zien met Dp. In fase 2 is Dp op meerdere locaties (40 geloot, 10 gekozen op basis van extra biomassa) vergeleken met 
nitraat in grondwater en bodemvocht. Geen van de 50 locaties heeft een hoge Dp in de bodemlagen onder de 
bouwvoor. Een relatie tussen de nitraatconcentraties in grondwater en de gemeten bodemeigenschappen kon niet 
worden aangetoond (fase 2). Het gebrek aan een relatie met de grondwaterstand is mogelijk door de kleine 
variatie in grondwatertrappen. Beschouwing De aanleiding van het onderzoek was dat de grote variatie in nitraatconcentraties in grondwater een 
gebiedsgerichte aanpak mogelijk maken. Het meten van nitraatconcentraties, via buizen en bemonsteringen, 
is op dit moment kostbaar en daarom is gezocht naar bodemeigenschappen die eenvoudiger te karteren zijn. Als via een andere techniek goedkoop nitraat gemeten kan worden, bijvoorbeeld een goedkope optische 
sensor (Tenner et al., 2021), is een gebiedsgerichte aanpak mogelijk. Boeren, bijvoorbeeld in project Waterwijs, zouden zelf nitraat kunnen meten in hun percelen en op basis 
daarvan hun mest anders verdelen tussen percelen, zodat het netto leidt tot minder nitraatuitspoeling naar 
diep grondwater. In dit onderzoek zijn locaties gevonden met denitrificatie, dus op die locaties is geen 
uitspoeling van nitraat naar diep grondwater. 4  Met een nieuwe techniek om bodemorganische stof te karakteriseren (pyrolyse MS, in ontwikkeling bij Eurofins Agro), zou dit 
mogelijk wel kunnen. Literatuur Differences in labile soil organic matter explain potential denitrification 
and denitrifying communities in a long-term fertilization experiment. Applied Soil Ecology, 153, 103630. Surey, R., Lippold, E., Heilek, S., Sauheitl, L., Henjes, S., Horn, M. A., Mueller, C. W., Merbach, I., Kaiser, K., 
Böttcher, J. & Mikutta, R. 2020. Differences in labile soil organic matter explain potential denitrification 
and denitrifying communities in a long-term fertilization experiment. Applied Soil Ecology, 153, 103630. ten Cate, J., Holst, A., van, Kleijer, H. & Stolp, J. 1995. Handleiding bodemgeografisch onderzoek; richtlijnen 
en voorschriften. Deel A: bodem. https://library.wur.nl/WebQuery/edepot/380216, DLO-Staringcentrum 
Technische Document 19A, Wageningen. ten Cate, J., Holst, A., van, Kleijer, H. & Stolp, J. 1995. Handleiding bodemgeografisch onderzoek; richtlijnen 
en voorschriften. Deel A: bodem. https://library.wur.nl/WebQuery/edepot/380216, DLO-Staringcentrum 
Technische Document 19A, Wageningen. Hooijboer, A. & Rozemeijer, J. 2021. WaterSNIP Meetcampagne Nitraatsensoren. Een vergelijking
ht verschillende sensoren die hoogfrequent nitraat meten in oppervlaktewater. Tenner, E., Hooijboer, A. & Rozemeijer, J. 2021. WaterSNIP Meetcampagne Nitraatsensoren. Ee
van acht verschillende sensoren die hoogfrequent nitraat meten in oppervlaktewater. ek, C., Cirkel, D., de Jonge, M. & Hartog, N. 2021. Concentration of iron (II) in fresh groundwater 
trolled by siderite, field evidence. Aquatic Geochemistry, 27, 49-61. van Beek, C., Cirkel, D., de Jonge, M. & Hartog, N. 2021. Concentration of iron (II) in fresh grou
controlled by siderite, field evidence. Aquatic Geochemistry, 27, 49-61. van der Wal, A., Hennen, W. & de Koeijer, T. 2019. Relatie tussen bodemorganische stof en 
nitraatuitspoeling. Bodem, 5, 34-36. van der Wal, A., Hennen, W. & de Koeijer, T. 2019. Relatie tussen bodemorganische stof en 
nitraatuitspoeling. Bodem, 5, 34-36. Van Kekem, A., Hoogland, T. & Van der Horst, J. 2005. Uitspoelingsgevoelige gronden op de kaart; 
werkwijze en resultaten. In., Alterra. Van Kekem, A., Hoogland, T. & Van der Horst, J. 2005. Uitspoelingsgevoelige gronden op de kaart; 
werkwijze en resultaten. In., Alterra. van Loon, A. & Fraters, D. 2016. De gevolgen van mestgebruik voor drinkwaterwinning: een tussenbalans, 
KWR rapport 2016.023, Nieuwegein. van Loon, A. & Fraters, D. 2016. De gevolgen van mestgebruik voor drinkwaterwinning: een tussenbalans, 
KWR rapport 2016.023, Nieuwegein. Velthof, G. L., Beek, C. L., Brouwer, F., Burgers, S. L. G. E., Fraters, B., Groenendijk, P., Hack-ten Broeke, 
M. J. D., Kekem, A. J. v., Oosterom, H. P., Schoumans, O. F., Vries, F. d., Willems, W. J. & Zwart, K. B. 2004. Denitrificatie in de zone tussen bouwvoor en het bovenste grondwater in zandgronden, Alterra, 
rapportnr 730.1, Wageningen. Literatuur Bijah-Singh, Ryden, J. & Whitchead, D. 1988. Some relationships between denitrification potential and 
fractions of organic carbon in air-dried and field-moist soils. Soil Biology and Biochemistry, 20, 737-741. g
gy
y,
,
Boumans, L. J. M., Meinardi, C. R. & Krajenbrink, G. J. W. 1989. Nitraatgehalten en kwaliteit van het 
grondwater onder grasland in de zandgebieden, RIVM rapport 728472013, Bilthoven. Corre, W. J. 1995. Denitrificatie in poldergronden: verslag van een onderzoek naar het belang van 
denitrificatie in de stikstofhuishouding van poldergronden en het mogelijke effect van peilverhoging op de 
denitrificatie, uitgevoerd in opdracht van de Provincie Zeeland, AB-DLO rapport 41, Haren. Boumans, L. J. M., Meinardi, C. R. & Krajenbrink, G. J. W. 1989. Nitraatgehalten en kwaliteit van het 
grondwater onder grasland in de zandgebieden, RIVM rapport 728472013, Bilthoven. Corre, W. J. 1995. Denitrificatie in poldergronden: verslag van een onderzoek naar het belang van 
denitrificatie in de stikstofhuishouding van poldergronden en het mogelijke effect van peilverhoging op de 
denitrificatie, uitgevoerd in opdracht van de Provincie Zeeland, AB-DLO rapport 41, Haren. Fraters, D., van Leeuwen, T., Boumans, L. & Reijs, J. 2015. Use of long-term monitoring data to derive a 
relationship between nitrogen surplus and nitrate leaching for grassland and arable land on well-drained 
sandy soils in the Netherlands. Acta Agriculturae Scandinavica, Section B—Soil & Plant Science, 65,  
144-154. Houben, G. J., Sitnikova, M. A. & Post, V. E. 2017. Terrestrial sedimentary pyrites as a potential source of 
trace metal release to groundwater–A case study from the Emsland, Germany. Applied Geochemistry, 
76, 99-111. IPO, LNV, I&W, LTO & Vewin 2017. Bestuursovereenkomst ‘Aanvullende aanpak nitraatuitspoeling uit 
agrarische bedrijfsvoering in specifieke grondwaterbeschermingsgebieden’. Bijlage bij Kamerbrief 
Aanbieding zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn (2018-2011) 22-12-2017, Den Haag. Klijne, A., Groenendijk, P., Griffioen, J., Velthof, G. J., Janssen, G. & Fraters, B. 2008. Toetsdiepte voor 
nitraat. , RIVM rapport 68074001, Bilthoven. KNMI 2020. Maandsommen neerslag, normalen, anomalieën. www.knmi.nl. Noij, G. J. & ten Berge, H. 2019. Rapportage Project Nitraatwijzer Fase I, WPR rapportnr. 917, Wag Oenema, J., Burgers, S., Verloop, K., Hooijboer, A., Boumans, L. & Berge, H. t. 2010. Multiscale effects of 
management, environmental conditions, and land use on nitrate leaching in dairy farms. Journal of 
environmental quality, 39, 2016-2028. RIVM 2008. Procedure open boorgatmethode. www.rivm.nl. Surey, R., Lippold, E., Heilek, S., Sauheitl, L., Henjes, S., Horn, M. A., Mueller, C. W., Merbach, I., Kaiser, K., 
Böttcher, J. & Mikutta, R. 2020. Zhang, Y.-C., Slomp, C. P., Broers, H. P., Passier, H. F. & Van Cappellen, P. 2009. Denitrification coupled to 
pyrite oxidation and changes in groundwater quality in a shallow sandy aquifer. Geochimica et 
Cosmochimica Acta, 73, 6716-6726. Zwart, K. B. 2003. Denitrificatie in de bouwvoor en de ondergrond; resultaten van metingen in 13 profielen 
tot 2 m diep, Alterra rapportnr 724, Wageningen. 36 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Literatuur Velthof, G. L., Beek, C. L., Brouwer, F., Burgers, S. L. G. E., Fraters, B., Groenendijk, P., Hack-ten Broeke, 
M. J. D., Kekem, A. J. v., Oosterom, H. P., Schoumans, O. F., Vries, F. d., Willems, W. J. & Zwart, K. B. 2004. Denitrificatie in de zone tussen bouwvoor en het bovenste grondwater in zandgronden, Alterra, 
rapportnr 730.1, Wageningen. Wrage, N., Velthof, G. L., Oenema, O. & Laanbroek, H. J. 2004. Acetylene and oxygen as inhibitors of nitrous 
oxide production in Nitrosomonas europaea and Nitrosospira briensis: a cautionary tale. FEMS 
Microbiology Ecology, 47, 13-18. Wrage, N., Velthof, G. L., Oenema, O. & Laanbroek, H. J. 2004. Acetylene and oxygen as inhibitors of nitrous 
oxide production in Nitrosomonas europaea and Nitrosospira briensis: a cautionary tale. FEMS 
Microbiology Ecology, 47, 13-18. 35 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 35 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 37 SFA: segmented flow analysis Skalar. SFA: segmented flow analysis Skalar. *  Em: eigen methode Eurofins. eigen methode Eurofins PAE: plant available elements (extractie met 0,01 M CaCl2). 38 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Bijlage 1 
Analysemethoden en 
bemonsteringsdiepten Tabel 14 
Bodemanalyses bij Eurofins Agro (alles gerapporteerd op basis van droge stof). Tabel 14 
Bodemanalyses bij Eurofins Agro (alles gerapporteerd op basis van droge stof). Nr 
Parameter 
Eenheid 
Methode* 
Geaccrediteerd 
1 
Totaal N 
mg N/kg 
Em 
Q 
2 
Ammonium-N 
mg NH4-N/kg 
Em 
Q 
3 
Nitraat-N 
mg NO3-N/kg 
Em 
Q 
4 
Beschikbaar S 
mg S/kg 
PAE 
 
5 
S voorraad 
mg S/kg 
Equivalent aan NEN 9966 
Q 
6 
Beschikbaar P 
mg P/kg 
PAE 
Q 
7 
P voorraad 
mg P2O5/100 gram 
Equivalent aan NEN 5793 
Q 
8 
Beschikbaar K 
mg K/kg 
PAE  
Q 
9 
Beschikbaar Mg 
mg Mg/kg 
PAE  
Q 
10 
Beschikbaar Na 
mg Na/kg 
PAE 
Q 
11 
pH-KCl 
- 
Equivalent aan NEN ISO 10390 
Q 
12 
Organische stof 
% 
Equivalent aan NEN 5754 
Q 
13 
Kalk 
% 
Em 
 
14 
Lutum 
% 
Equivalent aan NEN 5753 
Q 
15 
Silt 
% 
Em 
 
16 
zand 
% 
Em 
 
*  Em: eigen methode Eurofins. eigen methode Eurofins PAE: plant available elements (extractie met 0,01 M CaCl2). Tabel 15 
Bodemvochtanalyses bij CBLB WUR (alles gerapporteerd op basis van mg per liter 
bodemvocht). Tabel 15 
Bodemvochtanalyses bij CBLB WUR (alles gerapporteerd op basis van mg per liter 
bodemvocht). Nr 
Parameter 
Eenheid 
Methode* 
Geaccrediteerd 
1 
pH 
- 
potentiometrisch 
 
2 
EC 
S/cm 
potentiometrisch 
 
3 
Al 
mg Al/l 
ICP-AES 
 
4 
Ca 
mg Ca/l 
ICP-AES 
 
5 
Fe 
mg Fe/l 
ICP-AES 
 
6 
K 
mg K /l 
ICP-AES 
 
7 
Mg 
mg Mg/l 
ICP-AES 
 
8 
Mn 
mg Mn/l 
ICP-AES 
 
9 
Na 
mg Na/l 
ICP-AES 
 
10 
P 
mg P/l 
ICP-AES 
 
11 
S 
mg S/l 
ICP-AES 
 
12 
IC 
mg C/l 
SFA-TOC 
 
13 
TC 
mg C/l 
SFA-TOC 
 
14 
N-NH4 
mg N/l 
SFA 
 
15 
N-NO3 
mg N/l 
SFA 
 
16 
Nts 
mg N/l 
SFA 
 
17 
P-PO4 
mg P/l 
SFA 
 
SFA: segmented flow analysis Skalar Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 37 Tabel 16 
Grondwateranalyses bij CBLB WUR (alles gerapporteerd op basis van mg per liter water). Nr 
Parameter 
Eenheid 
Methode* 
Geaccrediteerd 
1 
pH 
- 
potentiometrisch 
 
2 
EC 
S/cm 
potentiometrisch 
 
3 
IC 
mg C/l 
SFA-TOC 
 
4 
TC 
mg C/l 
SFA-TOC 
 
5 
N-NH4 
mg N/l 
SFA 
 
6 
N-NO3 
mg N/l 
SFA 
 
7 
Nts 
mg N/l 
SFA 
 
8 
P-PO4 
mg P/l 
SFA 
 
9 
Al 
mg/l 
ICP-AES 
 
10 
Ca 
mg/l 
ICP-AES 
 
11 
Fe 
mg/l 
ICP-AES 
 
12 
K 
mg/l 
ICP-AES 
 
13 
Mg 
mg/l 
ICP-AES 
 
14 
Mn 
mg/l 
ICP-AES 
 
15 
Na 
mg/l 
ICP-AES 
 
17 
P 
mg/l 
ICP-AES 
 
18 
S 
mg/l 
ICP-AES 
 
SFA: segmented flow analysis Skalar. Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 39 Bijlage 1 
Analysemethoden en 
bemonsteringsdiepten ranalyses bij CBLB WUR (alles gerapporteerd op basis van mg per liter water). Tabel 17 
Bemonsteringsdiepten grondmonsters fase 1. Nr 
Code 
1.“BG” 
2.“GHG” 
3.“GHGGLG” 
4.“GLG” 
 
 
bovengrond 
20 cm boven GHG 
tot GHG 
van GHG tot 
halverwege GHG en 
GLG 
halverwege GHG en GLG tot 
GLG 
1 
9 
0-25 
0-30 
30-60 
60-90 
2 
6 
0-25 
15-35 
35-65 
65-100 
3 
P10 
0-25 
30-50 
50-80 
80-120 
4 
F7 
0-25 
15-35 
35-60 
60-95 
5 
110 
0-30 
35-55 
55-85 
85-115 
6 
S31 
0-25 
25-45 
45-75 
75-100 
7 
36 
0-25 
50-70 
70-110 
110-135 
8 
42 
0-20 
40-60 
60-95 
95-130 
9 
18 
0-40 
20-40 
40-70 
70-110 
10 
20 
0-30 
10-30 
30-75 
75-120 
11 
48 
0-30 
20-40 
40-75 
75-110 
12 
H49 
0-25 
35-55 
55-85 
85-115 
13 
4 er  
0-25 
10-30 
30-75 
75-120 
14 
5 er  
0-25 
30-50 
50-95 
95-140 
15 
4 we  
0-25 
40-60 
60-105 
105-150 
16 
22 we 
0-25 
5-25 
25-55 
55-90 
17 
67 sc 
0-45 
60-80 
80-120 
120-150 
18 
11 sc 
0-30 
40-60 
60-110 
110-130 
19 
9 ko  
0-25 
15-35 
35-80 
80-130 
20 
12 ko 
0-25 
5-25 
25-80 
80-130 Tabel 17 
Bemonsteringsdiepten grondmonsters fase 1. 38 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Tabel 18 
Bemonsteringsdiepten grondmonsters fase 1, herbemonsteringen in zomer. Nr 
Code 
1.“BG” 
2.“GHG” 
3.“GHGGLG” 
4.“GLG” 
 
 
bovengrond 
20 cm boven GHG 
tot GHG 
van GHG tot 
halverwege GHG en 
GLG 
halverwege GHG en GLG tot 
GLG 
14 
4 er  
0-25 
5-25 
25-75 
75-120 
 
 
0-20 
5-25 
25-75 
75-120 
 
 
0-20 
10-30 
30-80 
80-130 
 
 
0-20 
10-30 
30-80 
80-130 
13 
5 er 
0-45 
20-40 
40-85 
85-130 
 
 
0-40 
30-50 
50-95 
95-140 
 
 
0-30 
30-50 
50-95 
95-140 
 
 
0-35 
25-45 
45-85 
85-130 
3 
P10 
0-25 
20-40 
40-70 
70-100 
 
 
0-30 
20-40 
40-75 
75-110 
 
 
0-25 
25-45 
45-75 
75-110 
 
 
0-25 
25-45 
45-80 
80-110 
12 
H49 
0-25 
25-45 
45-85 
85-120 
 
 
0-25 
40-60 
60-95 
95-130 
 
 
0-25 
30-50 
50-90 
90-130 
 
 
0-25 
30-50 
50-90 
90-130 
6 
S31 
0-25 
30-50 
50-80 
80-110 
 
 
0-20 
30-50 
50-80 
80-110 
 
 
0-25 
30-50 
50-85 
85-120 
 
 
0-30 
30-50 
50-85 
85-120 
4 
F7 
0-25 
40-60 
60-95 
95-130 
 
 
0-25 
40-60 
60-100 
100-140 
 
 
0-25 
30-50 
50-95 
95-140 
 
 
0-24 
40-60 
60-100 
100-140 Bemonsteringsdiepten grondmonsters fase 1, herbemonsteringen in zomer. Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 39 Tabel 19 
Bemonsteringsdiepten grondmonsters fase 2. Tabel 19 
Bemonsteringsdiepten grondmonsters fase 2. Bijlage 1 
Analysemethoden en 
bemonsteringsdiepten Nr 
Code 
1.“BG” 
2.“GHG” 
3.“GHGGLG” 
 
 
bovengrond 
20 cm boven GHG 
tot GHG 
van GHG tot 
halverwege GHG en 
GLG 
1 
 L 
0-20 
20-75 
75-120 
2 
emp11_4 
0-20 
20-60 
60-100 
3 
 Z 
0-25 
25-75 
75-120 
4 
 M 
0-25 
40-110 
110-180 
5 
 L 
0-28 
50-100 
100-150 
6 
 F 
0-20 
20-60 
60-100 
7 
 W 
0-35 
35-80 
80-120 
8 
 P 
0-35 
35-85 
85-140 
9 
 P 
0-25 
30-95 
96-160 
10 
 M 
0-30 
80-140 
140-200 
11 
 S 
0-25 
25-70 
70-110 
12 
emp16_5 
0-25 
50-115 
115-180 
13 
emp16_16 
0-30 
50-110 
110-170 
14 
hmp17_4 
0-30 
40-100 
100-160 
15 
emp16_4 
0-25 
25-75 
75-120 
16 
emp17_5 
0-30 
30-85 
85-140 
17 
emp16_11 
0-30 
40-100 
100-160 
18 
emp17_11 
0-30 
40-90 
90-140 
19 
hmp16_3 
0-30 
30-70 
70-110 
20 
emp17_10 
0-30 
30-85 
85-140 
21 
emp16_7 
0-30 
40-110 
110-180 
22 
hmp15_1 
0-25 
30-95 
95-160 
23 
emp17_23 
0-30 
40-110 
110-180 
24 
emp16_15 
0-30 
30-70 
70-110 
25 
hmp17_3 
0-30 
30-85 
85-150 
26 
emp10_4 
0-30 
30-75 
75-120 
27 
emp17_6 
0-30 
40-85 
85-130 
28 
emp17_12 
0-30 
40-85 
85-130 
29 
emp17_9 
0-30 
40-85 
85-130 
30 
emp10_3 
0-30 
30-75 
75-120 
31 
hmp10_2 
0-25 
30-70 
70-110 
32 
emp16_8 
0-30 
35-80 
80-110 
33 
emp16_9 
0-25 
30-85 
85-140 
34 
emp16_12 
0-30 
60-150 
150-240 
35 
emp17_20 
0-30 
40-95 
95-150 
36 
hmp17_2 
0-30 
40-80 
80-120 
37 
emp17_15 
0-30 
40-80 
80-120 
38 
hmp15_2 
0-25 
35-100 
100-160 
39 
emp17_13 
0-25 
35-90 
90-150 
40 
emp17_8 
0-25 
30-75 
75-120 
41 
emp17_24 
0-30 
30-90 
90-150 
42 
emp16_14 
0-20 
20-80 
80-140 
43 
emp10_7 
0-20 
20-80 
80-140 
44 
emp10_5 
0-30 
35-80 
80-140 
45 
emp16_10 
0-25 
30-80 
80-130 
46 
emp17_14 
0-25 
30-95 
95-120 
47 
emp17_18 
0-30 
35-100 
100-160 
48 
emp17_17 
0-30 
35-100 
100-160 
49 
emp17_19 
0-30 
40-100 
100-160 
50 
emp17_22 
0-25 
40-100 
100-160 40 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Figuur 14  
Fase 1 en Fase 2: Cumulatieve verdeling van grondwaterstand (gw), inclusief schematische 
weergave van bemonsterde lagen (1 t/m 4) ten opzichte van de GHG, GLG. De nummering is gesorteerd op 
basis van de grondwaterstand. Bij de 1e bemonstering in fase 1 (feb/mrt) was de grondwaterstand nabij de 
GHG of er iets onder, terwijl bij de 2e bemonstering in fase 1 (juli/aug) de grondwaterstand nabij de GLG 
was. Figuur 14  
Fase 1 en Fase 2: Cumulatieve verdeling van grondwaterstand (gw), inclusief schematische 
weergave van bemonsterde lagen (1 t/m 4) ten opzichte van de GHG, GLG. De nummering is gesorteerd op 
basis van de grondwaterstand. Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 41 Bijlage 1 
Analysemethoden en 
bemonsteringsdiepten Bij de 1e bemonstering in fase 1 (feb/mrt) was de grondwaterstand nabij de 
GHG of er iets onder, terwijl bij de 2e bemonstering in fase 1 (juli/aug) de grondwaterstand nabij de GLG 
was. Bijlage 1 
Analysemethoden en 
bemonsteringsdiepten Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 41 Bijlage 2 
Data bodemanalyses Nr 
Totaal N* 
NH4-N 
NO3-N 
S-PAE 
S 
P-PAE 
P-Al 
K 
Mg 
Na 
pH 
OS 
Kalk 
Lutum 
Silt 
Zand 
1 
BG 
1690 
3 
1.8 
1.9 
220 
2.3 
74 
60 
56 
<6 
5.6 
3.6 
<0.2 
<1 
8 
88 
 
GHG 
1170 
2.8 
1.2 
1.1 
170 
1.6 
61 
58 
43 
<6 
5.6 
3 
<0.2 
<1 
8 
89 
 
GHGGLG 
200 
2.6 
2.9 
1.6 
<50 
0.2 
6 
18 
14 
<6 
5.7 
0.6 
<0.2 
<1 
7 
92 
 
GLG 
200 
2.9 
4.7 
3.2 
<50 
<0.3 
5 
23 
25 
<6 
5.8 
0.4 
<0.2 
<1 
9 
91 
2 
BG 
1080 
9.7 
3.5 
4.2 
200 
1.5 
41 
39 
106 
11 
5.2 
2.3 
<0.2 
2 
8 
88 
 
GHG 
730 
4.9 
4 
44.8 
190 
1.2 
41 
42 
137 
11 
6 
1.5 
<0.2 
3 
8 
88 
 
GHGGLG 
270 
5.9 
<1.3 
60.4 
110 
0.8 
11 
55 
98 
11 
5.6 
0.7 
<0.2 
2 
6 
91 
 
GLG 
200 
3.1 
<1.3 
47.5 
100 
0.9 
8 
40 
67 
8 
6.8 
0.6 
<0.2 
2 
2 
95 
3 
BG 
1020 
3 
1.5 
2 
200 
6.5 
59 
858 
49 
<6 
4.8 
2.8 
<0.2 
<1 
10 
87 
 
GHG 
200 
1.8 
<1.3 
1.3 
<50 
2.1 
20 
37 
31 
<6 
5.3 
0.5 
<0.2 
<1 
11 
89 
 
GHGGLG 
200 
1.6 
2.1 
1.6 
<50 
0.3 
3 
31 
26 
5 
5.4 
<0.5 
<0.2 
<1 
8 
92 
 
GLG 
200 
1.3 
9.4 
5 
<50 
<0.3 
4 
30 
46 
7 
5.6 
0.4 
<0.2 
1 
7 
92 
4 
BG 
1520 
3.9 
1.5 
1.9 
210 
0.3 
14 
127 
182 
7 
5.5 
3.1 
<0.2 
11 
12 
74 
 
GHG 
820 
3.4 
1.6 
1.6 
140 
<0.3 
11 
105 
154 
8 
5.7 
1.9 
<0.2 
7 
10 
81 
 
GHGGLG 
200 
3 
<1.3 
1.6 
<50 
<0.3 
4 
32 
62 
<6 
6 
<0.5 
<0.2 
2 
4 
94 
 
GLG 
200 
1.8 
7.2 
13.3 
<50 
<0.3 
6 
30 
65 
7 
6.2 
0.6 
<0.2 
1 
4 
94 
5 
BG 
1710 
9.4 
6.6 
3.6 
320 
27.5 
117 
174 
194 
14 
5.1 
4.2 
<0.2 
<1 
7 
89 
 
GHG 
350 
4.7 
4.4 
1.9 
70 
3.1 
46 
93 
77 
10 
5.1 
1.1 
<0.2 
<1 
6 
93 
 
GHGGLG 
200 
3.7 
8.7 
2.9 
<50 
0.4 
8 
55 
44 
11 
5.3 
0.6 
<0.2 
<1 
5 
94 
 
GLG 
200 
2.6 
7.5 
6.1 
<50 
<0.3 
6 
37 
47 
13 
5.3 
0.6 
<0.2 
<1 
5 
94 
6 
BG 
1100 
5.7 
<1.3 
2.7 
190 
2.4 
65 
13 
85 
<6 
5.5 
2.7 
<0.2 
2 
7 
88 
 
GHG 
610 
5.4 
<1.3 
3.5 
130 
3.2 
39 
15 
58 
<6 
5.4 
1.7 
<0.2 
<1 
10 
88 
 
GHGGLG 
360 
5.8 
<1.3 
5.4 
150 
<0.3 
6 
24 
54 
<6 
5.2 
1.1 
<0.2 
1 
8 
90 
 
GLG 
450 
6.1 
<1.3 
5.2 
250 
0.3 
7 
29 
57 
<6 
5.4 
1.1 
<0.2 
<1 
8 
91 
7 
BG 
1830 
12.4 
4.3 
2.5 
250 
1.1 
58 
188 
113 
22 
5.3 
4.9 
<0.2 
<1 
11 
84 
 
GHG 
200 
4.7 
1.5 
<1.1 
<50 
<0.3 
6 
42 
19 
7 
4.7 
1.1 
<0.2 
<1 
6 
93 
 
GHGGLG 
200 
6 
4.4 
2.2 
<50 
<0.3 
7 
30 
22 
8 
4.7 
0.9 
<0.2 
1 
7 
91 
 
GLG 
200 
3.5 
11.9 
7 
<50 
<0.3 
6 
23 
21 
14 
4.8 
0.5 
<0.2 
2 
4 
94 
8 
BG 
1640 
9.7 
4.5 
1.9 
270 
0.3 
24 
39 
77 
15 
4.8 
4.1 
<0.2 
2 
10 
84 
 
GHG 
840 
5.6 
3.7 
1 
140 
<0.3 
4 
15 
69 
18 
4.6 
3.1 
<0.2 
4 
16 
77 
 
GHGGLG 
210 
6.1 
3.7 
1.4 
<50 
<0.3 
<3 
10 
31 
10 
4.6 
1.1 
<0.2 
2 
8 
89 
 
GLG 
210 
2.7 
2.4 
3.9 
<50 
<0.3 
3 
16 
48 
13 
4.6 
1.1 
<0.2 
3 
5 
91 Nr 
Totaal N* 
NH4-N 
NO3-N 
S-PAE 
S 
P-PAE 
P-Al 
K 
Mg 
Na 
pH 
OS 
Kalk 
Lutum 
Silt 
Zand 
9 
BG 
1140 
10.6 
2.7 
2.9 
190 
0.5 
52 
27 
18 
<6 
4.4 
2.6 
<0.2 
<1 
6 
91 
 
GHG 
890 
10.4 
3.8 
3.7 
190 
0.3 
41 
12 
29 
7 
5 
2 
<0.2 
<1 
6 
92 
 
GHGGLG 
200 
8 
2.5 
5.5 
<50 
<0.3 
<3 
13 
21 
5 
5.2 
0.5 
<0.2 
<1 
7 
93 
 
GLG 
200 
5.2 
2.4 
20.6 
<50 
<0.3 
5 
33 
49 
6 
6.5 
<0.5 
<0.2 
2 
2 
96 
10 
BG 
1260 
3.8 
2.1 
1.3 
190 
3.3 
74 
102 
86 
10 
5.4 
2.9 
<0.2 
2 
6 
89 
 
GHG 
960 
3.2 
2 
<1.1 
160 
3.2 
82 
63 
72 
13 
5.5 
2.3 
<0.2 
<1 
8 
90 
 
GHGGLG 
330 
3.6 
1.8 
<1.1 
60 
0.4 
23 
37 
42 
11 
5.5 
1.1 
<0.2 
2 
6 
91 
 
GLG 
200 
2.9 
2.4 
3.2 
<50 
<0.3 
5 
39 
42 
9 
5.6 
0.7 
<0.2 
<1 
7 
92 
11 
BG 
1620 
11.1 
5.2 
3.7 
290 
<0.3 
17 
34 
90 
8 
5.2 
3.6 
<0.2 
2 
9 
85 
 
GHG 
970 
4.3 
3.6 
3.4 
130 
<0.3 
8 
19 
145 
10 
5.6 
2.1 
<0.2 
5 
11 
82 
 
GHGGLG 
200 
2.4 
4.5 
6.1 
<50 
<0.3 
4 
18 
56 
<6 
6.5 
<0.5 
<0.2 
<1 
5 
95 
 
GLG 
200 
3.3 
10 
18 
<50 
<0.3 
4 
19 
42 
6 
7.7 
<0.5 
1.3 
<1 
5 
94 
12 
BG 
2140 
8.8 
2.7 
1.9 
280 
2.7 
50 
27 
95 
6 
4.7 
4.2 
<0.2 
1 
10 
85 
 
GHG 
350 
6.1 
1.3 
<1.1 
60 
0.3 
8 
16 
88 
5 
5.1 
1.1 
<0.2 
<1 
13 
86 
 
GHGGLG 
200 
4.7 
1.4 
<1.1 
<50 
<0.3 
<3 
14 
54 
<6 
5.4 
<0.5 
<0.2 
<1 
6 
94 
 
GLG 
200 
2.8 
<1.3 
<1.1 
<50 
<0.3 
<3 
20 
40 
7 
6.2 
<0.5 
<0.2 
2 
4 
94 
13 
BG 
1860 
2.2 
1.4 
4 
230 
1.3 
49 
26 
120 
12 
5.2 
4.9 
<0.2 
1 
12 
82 
 
GHG 
270 
5.5 
1.2 
3 
80 
<0.3 
<3 
15 
36 
8 
5.2 
1.8 
<0.2 
1 
9 
89 
 
GHGGLG 
200 
1.6 
<1.3 
6 
<50 
<0.3 
3 
16 
21 
6 
5.2 
0.8 
<0.2 
<1 
8 
91 
 
GLG 
200 
2.3 
<1.3 
12.6 
<50 
<0.3 
<3 
22 
20 
6 
5.2 
<0.5 
<0.2 
<1 
8 
92 
14 
BG 
1210 
4 
<1.3 
4.2 
200 
0.4 
13 
114 
221 
9 
6.3 
2.8 
<0.2 
6 
9 
82 
 
GHG 
830 
1.9 
<1.3 
3.6 
130 
0.4 
12 
78 
173 
7 
6.7 
2.1 
<0.2 
5 
9 
84 
 
GHGGLG 
590 
2.4 
<1.3 
4.4 
110 
0.6 
21 
54 
120 
10 
7.1 
1.3 
<0.2 
4 
9 
86 
 
GLG 
200 
3.2 
<1.3 
4.9 
<50 
0.3 
6 
43 
59 
7 
7.6 
0.4 
<0.2 
2 
6 
92 
15 
BG 
2360 
4.1 
4.6 
4 
295 
0.9 
15 
28 
315 
41 
5.9 
4.1 
<0.2 
21 
26 
49 
 
GHG 
1000 
1.4 
2.8 
6.1 
115 
<0.3 
<3 
21 
252 
82 
5.5 
1.9 
<0.2 
32 
24 
42 
 
GHGGLG 
540 
3.1 
<1.3 
9.9 
60 
<0.3 
<3 
16 
191 
56 
5.6 
1.2 
<0.2 
23 
15 
61 
 
GLG 
200 
2.9 
1.5 
4 
<50 
<0.3 
6 
19 
62 
17 
5.8 
0.5 
<0.2 
4 
8 
88 
16 
BG 
1410 
4.4 
1.6 
2.7 
190 
0.9 
22 
83 
169 
18 
5.6 
2.6 
<0.2 
18 
15 
64 
 
GHG 
1370 
8.5 
1.5 
2.2 
185 
0.8 
24 
69 
162 
23 
5.9 
2.6 
<0.2 
18 
15 
64 
 
GHGGLG 
660 
3.6 
<1.3 
2.6 
100 
<0.3 
3 
32 
185 
24 
5.8 
1.3 
<0.2 
21 
17 
61 
 
GLG 
660 
<1.3 
<1.3 
3.8 
100 
<0.3 
<3 
22 
167 
23 
6.1 
1.3 
<0.2 
22 
16 
61 
17 
BG 
1450 
3.6 
<1.3 
2.2 
210 
2 
83 
48 
48 
8 
5.7 
5.2 
<0.2 
1 
11 
83 
 
GHG 
250 
1.8 
<1.3 
2.7 
60 
0.3 
6 
9 
10 
<6 
5 
1.2 
<0.2 
2 
3 
94 
 
GHGGLG 
200 
2.4 
<1.3 
4.5 
<50 
<0.3 
<3 
<9 
5 
<6 
4.9 
0.6 
<0.2 
2 
0 
97 
 
GLG 
200 
1.5 
2.7 
6.6 
<50 
<0.3 
<3 
11 
5 
<6 
4.9 
0.6 
<0.2 
2 
2 
95 Nr 
Totaal N* 
NH4-N 
NO3-N 
S-PAE 
S 
P-PAE 
P-Al 
K 
Mg 
Na 
pH 
OS 
Kalk 
Lutum 
Silt 
Zand 
18 
BG 
1420 
4.6 
1.5 
2.5 
200 
1.9 
65 
21 
65 
7 
5.2 
4.5 
<0.2 
3 
12 
81 
 
GHG 
240 
3.8 
<1.3 
1.6 
<50 
<0.3 
5 
10 
16 
<6 
5 
1.5 
<0.2 
2 
7 
90 
 
GHGGLG 
200 
2.3 
<1.3 
3.4 
<50 
<0.3 
<3 
14 
12 
<6 
4.8 
1 
<0.2 
2 
5 
92 
 
GLG 
200 
2.8 
1.3 
5 
<50 
<0.3 
<3 
17 
10 
<6 
4.7 
0.7 
<0.2 
2 
5 
92 
19 
BG 
1860 
6.6 
3.1 
2.7 
325 
0.6 
41 
70 
125 
13 
5.4 
4.4 
<0.2 
4 
13 
79 
 
GHG 
1510 
2.6 
1.6 
2.7 
220 
0.8 
42 
48 
122 
14 
5.3 
3.7 
<0.2 
4 
13 
79 
 
GHGGLG 
200 
5.2 
1.2 
6.5 
<50 
<0.3 
6 
36 
159 
15 
6 
0.6 
<0.2 
8 
15 
76 
 
GLG 
200 
2.6 
<1.3 
8.3 
<50 
<0.3 
5 
24 
64 
13 
7.5 
0.5 
0.7 
4 
12 
83 
20 
BG 
1320 
5.4 
2.2 
3 
210 
0.4 
18 
23 
103 
15 
5.4 
3.5 
<0.2 
5 
14 
78 
 
GHG 
1410 
3.9 
2.4 
2.1 
220 
0.3 
17 
31 
106 
18 
5.4 
3.4 
<0.2 
5 
13 
79 
 
GHGGLG 
220 
1.7 
<1.3 
3.1 
<50 
<0.3 
<3 
22 
97 
10 
5.5 
1.4 
<0.2 
4 
10 
85 
 
GLG 
200 
1.6 
2.6 
7.1 
<50 
<0.3 
4 
23 
67 
7 
7.4 
0.6 
2.1 
5 
9 
83 
*Zie Bijlage 1 voor parameters, eenheden en methoden. Bijlage 1 
Analysemethoden en 
bemonsteringsdiepten Fase 1 herbemonsteringen Nr 
Totaal N* 
NH4-N 
NO3-N 
S-PAE 
S 
P-PAE 
P-Al 
K 
Mg 
Na 
pH 
OS 
Kalk 
Lutum 
Silt 
Zand 
14 
BG 
1030 
7.6 
9.6 
13 
275 
0.6 
12 
77 
85 
24 
7.4 
2.6 
1.3 
5 
7 
84 
 
GHG 
690 
10.7 
16 
14 
215 
0.3 
6 
44 
73 
23 
7.6 
1.9 
3.5 
5 
7 
83 
 
GHGGLG 
1330 
9 
8.6 
16 
345 
0.4 
25 
38 
91 
14 
7.4 
3.3 
0.5 
6 
10 
80 
 
GLG 
630 
12.3 
7.9 
37 
245 
0.8 
17 
49 
66 
10 
7.5 
1.7 
1.1 
4 
7 
86 
 
BG 
1730 
14.8 
11.2 
20 
445 
1.2 
16 
134 
194 
33 
7 
4.4 
0.2 
5 
7 
84 
 
GHG 
1340 
11.4 
17.4 
18 
315 
0.6 
12 
107 
173 
27 
7 
17.5 
0.2 
5 
0 
78 
 
GHGGLG 
1420 
12.1 
6.7 
32 
355 
0.8 
46 
159 
162 
26 
6.5 
3.2 
0.2 
9 
10 
78 
 
GLG 
920 
10.2 
8 
187 
1395 
0.3 
10 
84 
81 
19 
7.5 
2.8 
0.9 
4 
7 
85 
 
BG 
710 
9.7 
6.5 
25 
265 
0.6 
13 
72 
106 
16 
6.8 
2 
0.2 
3 
8 
87 
 
GHG 
670 
11.5 
6.7 
24 
225 
0.6 
11 
65 
119 
20 
6.2 
1.9 
0.2 
3 
8 
87 
 
GHGGLG 
510 
7.6 
7.1 
19 
245 
0.3 
12 
49 
90 
12 
7 
1.3 
0.2 
3 
8 
88 
 
GLG 
410 
6.4 
6.1 
27 
195 
0.2 
10 
54 
68 
12 
7.4 
1.1 
0.2 
2 
5 
92 
 
BG 
620 
9.9 
8.5 
10 
150 
0.8 
12 
87 
89 
15 
6.3 
1.6 
0.2 
3 
7 
88 
 
GHG 
1160 
10.1 
7.3 
20 
270 
1.8 
23 
95 
144 
24 
5.7 
2.7 
0.2 
3 
7 
87 
 
GHGGLG 
550 
7.3 
3.4 
15 
150 
0.9 
27 
64 
92 
10 
5.7 
1.4 
0.2 
3 
8 
88 
 
GLG 
200 
5.9 
3.1 
10 
50 
0.6 
9 
44 
46 
7 
6.4 
0.5 
0.2 
1 
7 
93 
13 
BG 
1790 
6.8 
14.6 
27 
330 
1.8 
74 
82 
129 
46 
5.4 
5 
0.2 
2 
12 
81 
 
GHG 
1570 
4.6 
6 
36 
310 
1.2 
76 
17 
101 
29 
5.2 
4.7 
0.2 
2 
10 
83 
 
GHGGLG 
370 
5.4 
3.1 
6 
50 
0.3 
7 
17 
55 
9 
5.1 
1.5 
0.2 
3 
9 
87 
 
GLG 
200 
4.8 
3.1 
5 
50 
0.3 
3 
23 
39 
6 
5.5 
0.4 
0.2 
1 
4 
95 
 
BG 
1860 
7.8 
16.5 
22 
265 
1.9 
75 
54 
116 
34 
5.2 
5.2 
0.2 
3 
13 
79 
 
GHG 
1290 
5.3 
7.7 
31 
210 
0.8 
56 
10 
101 
24 
5.3 
4.5 
0.2 
4 
15 
77 Nr 
Totaal N* 
NH4-N 
NO3-N 
S-PAE 
S 
P-PAE 
P-Al 
K 
Mg 
Na 
pH 
OS 
Kalk 
Lutum 
Silt 
Zand 
 
GHGGLG 
330 
3.7 
3.4 
10 
50 
0.3 
8 
21 
70 
10 
5.3 
1.7 
0.2 
4 
9 
85 
 
GLG 
200 
4.8 
3.2 
7 
50 
0.3 
4 
30 
43 
6 
5.4 
0.5 
0.2 
1 
8 
91 
 
BG 
2080 
7.2 
12.2 
30 
375 
1.5 
61 
25 
126 
32 
5.4 
5.8 
0.2 
3 
14 
77 
 
GHG 
1150 
4.3 
6.2 
8 
160 
0.4 
29 
12 
100 
17 
5.4 
4.7 
0.2 
4 
14 
77 
 
GHGGLG 
200 
5.2 
3.1 
7 
50 
0.3 
4 
25 
50 
6 
5.2 
0.8 
0.2 
2 
8 
89 
 
GLG 
200 
4.2 
4.2 
8 
50 
0.3 
3 
23 
30 
6 
5.2 
0.5 
0.2 
1 
4 
95 
 
BG 
1760 
6 
20.1 
35 
300 
0.9 
61 
37 
135 
36 
5.5 
4.8 
0.2 
2 
12 
81 
 
GHG 
840 
5.6 
8.4 
16 
130 
0.3 
29 
13 
111 
16 
5.5 
3.5 
0.2 
1 
8 
88 
 
GHGGLG 
220 
4.7 
3.1 
6 
50 
0.3 
4 
13 
55 
8 
5.4 
1.4 
0.2 
2 
5 
92 
 
GLG 
200 
2.7 
3.1 
7 
50 
0.3 
4 
29 
53 
6 
5.5 
0.5 
0.2 
1 
6 
93 
3 
BG 
1180 
12.4 
10.7 
8 
180 
5.9 
52 
65 
55 
7 
4.9 
2.9 
0.2 
1 
9 
87 
 
GHG 
200 
12.6 
7.8 
6 
50 
1.7 
15 
54 
27 
7 
5.4 
0.6 
0.2 
1 
8 
91 
 
GHGGLG 
200 
19 
12 
6 
50 
0.7 
7 
49 
27 
9 
5.6 
0.6 
0.2 
1 
7 
91 
 
GLG 
200 
5.1 
8.7 
5 
50 
0.6 
5 
27 
31 
8 
5.6 
0.5 
0.2 
1 
7 
92 
 
BG 
1240 
10.8 
10.5 
5 
190 
5.2 
53 
60 
51 
6 
5.1 
3.2 
0.2 
1 
10 
86 
 
GHG 
210 
10.1 
13.5 
4 
50 
0.3 
10 
35 
17 
6 
5.1 
0.6 
0.2 
1 
6 
92 
 
GHGGLG 
200 
7.6 
8.6 
3 
50 
0.3 
5 
28 
14 
5 
5.1 
0.5 
0.2 
1 
3 
96 
 
GLG 
200 
5.6 
4.5 
4 
50 
0.3 
5 
28 
12 
6 
5.1 
0.5 
0.2 
1 
2 
97 
 
BG 
1050 
9 
9 
5 
160 
3.7 
48 
62 
37 
6 
5 
2.3 
0.2 
2 
9 
87 
 
GHG 
280 
12.2 
11.5 
4 
50 
0.3 
8 
52 
38 
7 
5.3 
0.7 
0.2 
1 
3 
95 
 
GHGGLG 
250 
9.1 
8.8 
5 
50 
0.3 
6 
31 
26 
8 
5.4 
0.7 
0.2 
1 
7 
91 
 
GLG 
220 
8.2 
9.6 
4 
50 
0.3 
6 
28 
23 
8 
5.4 
0.7 
0.2 
2 
5 
92 
 
BG 
1150 
9.2 
12.4 
4 
180 
3.8 
47 
73 
40 
6 
5.1 
3 
0.2 
1 
10 
86 
 
GHG 
280 
7.9 
11.8 
4 
50 
0.9 
9 
35 
31 
8 
5.4 
0.8 
0.2 
1 
8 
90 
 
GHGGLG 
260 
8.5 
8.3 
4 
50 
0.2 
5 
37 
30 
9 
5.3 
0.8 
0.2 
1 
6 
92 
 
GLG 
350 
8 
7.2 
5 
60 
0.3 
5 
30 
35 
10 
5.3 
1.1 
0.2 
1 
6 
92 
12 
BG 
1180 
8.1 
8.4 
5 
210 
2.2 
48 
46 
57 
9 
4.8 
3.3 
0.2 
1 
10 
86 
 
GHG 
390 
6.5 
4.8 
3 
50 
0.3 
8 
27 
52 
6 
5.2 
0.9 
0.2 
2 
8 
89 
 
GHGGLG 
200 
9 
3.1 
3 
50 
0.3 
3 
25 
40 
6 
5.6 
0.5 
0.2 
2 
4 
94 
 
GLG 
200 
4.9 
3.1 
4 
50 
0.3 
4 
26 
18 
16 
6.5 
0.4 
0.2 
1 
6 
93 
 
BG 
1340 
10 
7.1 
5 
230 
2.1 
46 
38 
84 
8 
5 
3.2 
0.2 
2 
9 
86 
 
GHG 
300 
9 
3.7 
3 
50 
0.4 
10 
25 
41 
6 
5.3 
3.3 
0.2 
1 
0 
72 
 
GHGGLG 
200 
12.5 
3.1 
3 
50 
0.3 
4 
29 
36 
6 
6.6 
0.5 
0.2 
1 
8 
92 
 
GLG 
200 
7.2 
3.1 
4 
50 
0.3 
4 
29 
34 
6 
5.8 
0.5 
0.2 
1 
6 
94 
 
BG 
1370 
13.3 
13.8 
6 
240 
4.9 
44 
55 
63 
7 
4.6 
3.5 
0.2 
1 
9 
88 
 
GHG 
310 
11.3 
6.1 
3 
60 
3.4 
28 
19 
28 
6 
4.8 
0.8 
0.2 
1 
5 
94 
 
GHGGLG 
280 
17.8 
4.3 
4 
50 
0.9 
8 
22 
38 
6 
6 
0.7 
0.2 
1 
4 
95 
 
GLG 
200 
12.7 
3.7 
4 
50 
0.2 
4 
25 
36 
6 
5 
0.5 
0.2 
1 
6 
94 
 
BG 
1240 
8.6 
14.7 
5 
210 
4.1 
61 
72 
61 
9 
4.7 
2.9 
0.2 
1 
8 
88 Nr 
Totaal N* 
NH4-N 
NO3-N 
S-PAE 
S 
P-PAE 
P-Al 
K 
Mg 
Na 
pH 
OS 
Kalk 
Lutum 
Silt 
Zand 
 
GHG 
290 
13 
3.4 
3 
70 
3.5 
34 
27 
35 
5 
5.1 
0.9 
0.2 
1 
4 
94 
 
GHGGLG 
200 
13.8 
3.7 
4 
50 
0.8 
10 
29 
30 
6 
5.5 
0.6 
0.2 
1 
4 
95 
 
GLG 
200 
7.1 
3.1 
4 
50 
0.3 
4 
36 
29 
9 
5.8 
0.5 
0.2 
1 
2 
98 
6 
BG 
1470 
5.9 
8.1 
6 
315 
5.5 
98 
47 
144 
13 
5.7 
3.8 
0.2 
1 
8 
87 
 
GHG 
200 
3.3 
5.3 
4 
50 
0.5 
9 
9 
17 
9 
5.6 
0.4 
0.2 
2 
7 
91 
 
GHGGLG 
200 
2.4 
3.1 
3 
50 
0.3 
3 
15 
43 
6 
5.8 
0.5 
0.2 
2 
6 
92 
 
GLG 
200 
3.2 
3.1 
3 
50 
0.3 
3 
16 
30 
6 
5.7 
0.5 
0.2 
1 
4 
96 
 
BG 
1300 
3.9 
3.1 
4 
235 
4.2 
110 
12 
74 
10 
5 
3.4 
0.2 
1 
8 
89 
 
GHG 
200 
3.4 
5.3 
3 
50 
0.3 
6 
10 
14 
8 
5.2 
1 
0.2 
1 
4 
95 
 
GHGGLG 
200 
2.5 
9.1 
3 
50 
0.3 
3 
8 
18 
8 
5.4 
0.7 
0.2 
1 
5 
93 
 
GLG 
200 
2.3 
3.1 
2 
50 
0.3 
3 
9 
9 
7 
5.4 
0.5 
0.2 
1 
4 
96 
 
BG 
1590 
5.7 
9.2 
5 
345 
4.8 
90 
65 
110 
9 
5.1 
4.1 
0.2 
1 
7 
89 
 
GHG 
360 
6.4 
12.4 
4 
90 
0.2 
11 
23 
31 
9 
5.2 
1.9 
0.2 
2 
4 
92 
 
GHGGLG 
200 
4.2 
11.3 
3 
60 
0.3 
3 
12 
22 
9 
5.1 
1.1 
0.2 
1 
3 
95 
 
GLG 
200 
3.7 
3.1 
2 
50 
0.3 
3 
9 
11 
5 
5.1 
0.6 
0.2 
1 
4 
95 
 
BG 
1510 
3.9 
5.5 
4 
285 
4.5 
96 
38 
77 
9 
4.9 
3.6 
0.2 
1 
8 
88 
 
GHG 
400 
4.9 
6.8 
3 
80 
0.3 
7 
18 
42 
11 
5.3 
2.2 
0.2 
2 
1 
95 
 
GHGGLG 
200 
6.5 
3.3 
2 
50 
0.3 
3 
9 
15 
10 
5.2 
0.9 
0.2 
1 
1 
98 
 
GLG 
200 
4.4 
3.2 
2 
50 
0.3 
3 
9 
10 
7 
5.5 
0.4 
0.2 
1 
0 
100 
4 
BG 
1430 
4.7 
3.4 
5 
145 
0.3 
20 
72 
144 
9 
5.7 
3.3 
0.2 
8 
6 
83 
 
GHG 
820 
4.9 
3.1 
6 
95 
0.3 
18 
40 
105 
7 
5.8 
1.8 
0.2 
5 
5 
88 
 
GHGGLG 
460 
4.5 
3.1 
14 
80 
0.3 
16 
41 
65 
6 
6 
1.3 
0.2 
2 
8 
89 
 
GLG 
250 
4.2 
3.1 
20 
60 
0.3 
6 
31 
38 
6 
7.8 
0.9 
1.3 
1 
8 
90 
 
BG 
1110 
4.4 
7.8 
3 
130 
0.3 
21 
41 
95 
7 
5.7 
2.6 
0.2 
4 
10 
83 
 
GHG 
650 
3.7 
3.2 
2 
60 
0.4 
14 
37 
72 
7 
5.7 
1.6 
0.2 
3 
8 
87 
 
GHGGLG 
200 
2.9 
4.4 
1 
50 
0.3 
3 
18 
28 
6 
6.2 
0.5 
0.2 
1 
4 
96 
 
GLG 
200 
2.7 
5.8 
2 
50 
0.3 
4 
25 
32 
5 
7.8 
0.5 
1.7 
1 
 
92 
 
BG 
1160 
3.9 
3.1 
2 
120 
0.5 
21 
82 
71 
7 
5.3 
2.8 
0.2 
3 
 
84 
 
GHG 
370 
4.2 
5.9 
1 
50 
0.3 
5 
34 
69 
8 
5.7 
0.8 
0.2 
3 
 
88 
 
GHGGLG 
200 
 
 
1 
50 
0.3 
3 
23 
45 
6 
5.9 
0.5 
0.2 
1 
 
94 
 
GLG 
200 
 
 
2 
50 
0.3 
5 
21 
34 
6 
6.2 
0.5 
0.2 
1 
 
94 
 
BG 
1860 
 
 
3 
185 
0.3 
27 
91 
126 
8 
5.4 
4.1 
0.2 
8 
 
76 
 
GHG 
440 
 
 
1 
50 
0.3 
7 
32 
77 
6 
5.8 
0.9 
0.2 
3 
 
88 
 
GHGGLG 
200 
 
 
1 
50 
0.3 
5 
28 
44 
6 
6.1 
0.4 
0.2 
1 
 
93 
 
GLG 
200 
 
 
4 
50 
0.3 
5 
23 
32 
5 
7.7 
0.4 
0.5 
1 
 
92 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 47 48 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Bijlage 3 
Data bodemvochtanalyses Nr 
pH 
EC 
Al 
Ca 
Fe 
K 
Mg 
Mn 
Na 
P 
S 
IC 
DOC 
N-NH4 N-NO3 
Nts 
P-PO4 
1 
BG 
7.20 
132 
0.7 
8.4 
0.4 
16.8 
1.7 
0.1 
5.1 
0.5 
3.0 
6.5 
52.0 
0.1 
2 
5.7 
0.07 
 
GHG 
6.77 
164 
1.8 
12.6 
1.1 
15.6 
2.0 
0.2 
6.3 
0.4 
3.8 
1.5 
82.0 
0.1 
9 
13.5 
0.06 
 
GHGGLG 
7.02 
340 
2.3 
23.2 
0.9 
7.0 
4.3 
0.1 15.8 
0.1 
6.4 
3.3 
47.1 
0.1 
14 
17.2 
0.00 
 
GLG 
6.73 
447 
11.2 
37.7 
7.6 
10.6 
10.4 0.1 18.0 
0.3 
10.6 
3.0 
43.5 
0.1 
23 
26.3 
0.01 
2 
BG 
6.00 
470 
1.4 
41.7 
7.3 
10.8 
12.8 0.3 18.6 
1.6 
23.8 
1.8 
65.7 
1.1 
29 
35.8 
0.26 
 
GHG 
5.55 1260 
0.2 
161.6 
0.2 
16.8 
47.0 0.0 29.6 
0.3 
187.8 
0.9 
52.8 
1.0 
26 
31.7 
0.00 
 
GHGGLG 
5.81 
928 
0.9 
107.4 
0.6 
28.2 
32.7 0.0 27.3 
0.2 
147.6 
0.0 
26.4 
0.0 
9 
13.6 
0.00 
 
GLG 
7.80 1220 
0.1 
184.0 
0.1 
29.1 
40.4 0.3 24.1 
0.1 
186.0 28.2 
59.4 
1.0 
1 
6.1 
0.00 
3 
BG 
5.50 
265 
0.8 
15.5 
1.1 
34.5 
4.1 
0.1 
8.0 
3.6 
5.6 
0.0 
60.0 
0.0 
20 
25.2 
2.94 
 
GHG 
5.95 
170 
10.1 
11.0 
14.7 
7.5 
2.8 
0.4 13.5 
1.2 
6.8 
0.0 
73.5 
0.3 
8 
15.0 
0.39 
 
GHGGLG 
6.00 
214 
252.9 
39.0 
181.5 
43.2 
21.6 6.5 13.5 
6.3 
9.6 
2.0 
270.0 
0.3 
13 
29.1 
0.47 
 
GLG 
6.45 
901 
0.2 
85.1 
0.2 
17.1 
23.1 0.1 28.9 
0.0 
28.2 
0.9 
35.1 
0.1 
65 
66.2 
0.00 
4 
BG 
6.08 
249 
3.5 
19.0 
8.0 
10.0 
4.6 
0.1 14.0 
0.8 
9.0 
 
 
 
 
 
 
 
GHG 
6.20 
143 
1.8 
19.0 
4.2 
11.0 
4.6 
0.0 13.0 
0.5 
11.6 
 
 
 
 
 
 
 
GHGGLG 
6.46 
219 
57.8 
24.0 
62.8 
14.6 
10.0 0.4 10.4 
1.1 
16.8 
1.5 
51.3 
0.8 
7 
12.7 
0.02 
 
GLG 
6.64 
563 
1.7 
120.6 
1.4 
24.6 
30.0 0.0 30.6 
0.1 
89.6 
1.2 
20.1 
0.1 
25 
27.3 
0.01 
5 
BG 
5.70 
970 
2.1 
49.8 
1.4 
90.3 
31.2 0.3 30.9 11.6 
23.0 
3.0 
188.0 
6.5 
75 
97.8 
9.48 
 
GHG 
5.49 
873 
13.1 
31.5 
2.7 
108.0 25.0 0.4 40.0 
5.1 
22.4 
1.0 
246.0 
0.2 
56 
73.8 
2.72 
 
GHGGLG 
5.82 
842 
12.3 
33.0 
3.4 
78.2 
25.2 0.6 47.0 
1.1 
23.6 
0.6 
189.9 
1.4 
59 
72.0 
0.22 
 
GLG 
6.00 
774 
1.2 
43.2 
0.4 
36.9 
29.2 0.1 40.8 
0.3 
30.3 
0.6 
78.6 
0.1 
42 
46.3 
0.00 
6 
BG 
6.21 
235 
1.5 
24.6 
3.1 
0.9 
7.5 
0.1 
3.9 
1.5 
10.0 
0.3 
53.4 
0.1 
17 
22.0 
0.47 
 
GHG 
6.22 
321 
1.6 
35.1 
2.5 
3.3 
8.6 
0.5 
3.9 
0.6 
28.6 
1.0 
37.5 
0.8 
13 
18.3 
0.10 
 
GHGGLG 
5.55 
440 
0.4 
40.2 
0.3 
9.6 
12.1 1.4 
4.5 
0.1 
57.6 
0.0 
25.5 
3.0 
1 
7.8 
0.00 
 
GLG 
7.04 
296 
0.8 
17.4 
6.0 
9.0 
6.4 
0.7 
4.8 
0.2 
12.6 
9.6 
66.9 
2.7 
0.2 
8.0 
0.01 
7 
BG 
5.78 
465 
1.9 
14.0 
0.6 
58.0 
4.5 
0.2 24.0 
1.0 
7.3 
0.0 
72.5 
0.5 
37 
42.0 
0.44 
 
GHG 
5.53 
270 
4.6 
9.9 
0.2 
25.5 
3.5 
0.0 21.6 
0.1 
9.6 
0.0 
110.0 
0.2 
13 
20.4 
0.00 
 
GHGGLG 
5.47 
322 
2.3 
14.1 
0.2 
18.3 
6.7 
0.0 24.0 
0.1 
14.0 
0.0 
65.7 
0.3 
18 
22.9 
0.00 
 
GLG 
5.12 
771 
1.5 
53.0 
0.2 
28.2 
28.8 0.2 45.8 
0.0 
31.6 
0.3 
34.2 
0.4 
54 
56.5 
0.00 
8 
BG 
5.86 
453 
0.9 
31.2 
0.4 
15.1 
13.5 0.1 25.2 
0.3 
6.4 
0.3 
50.4 
1.6 
47 
52.0 
0.01 
 
GHG 
5.82 
238 
9.8 
13.0 
3.1 
3.6 
5.2 
0.6 23.8 
0.5 
8.1 
0.6 
122.1 
0.7 
15 
22.9 
0.02 
 
GHGGLG 
5.52 
322 
1.9 
19.1 
0.3 
2.6 
8.3 
0.1 24.5 
0.1 
10.5 
0.0 
39.0 
0.1 
19 
22.0 
0.00 
 
GLG 
6.79 
439 
2.2 
30.0 
0.7 
5.6 
12.4 0.2 26.9 
0.2 
19.9 
2.4 
44.7 
0.3 
14 
17.5 
0.01 
9 
BG 
5.81 
282 
1.7 
20.4 
1.8 
10.5 
6.2 
0.2 12.3 
0.6 
5.1 
0.3 
58.2 
0.3 
23 
29.9 
0.03 
 
GHG 
5.25 
256 
1.7 
23.4 
3.6 
1.8 
5.2 
0.2 
9.3 
0.5 
11.3 
0.3 
51.0 
0.0 
16 
21.8 
0.04 
 
GHGGLG 
5.73 
356 
1.2 
40.0 
0.7 
3.2 
11.5 0.1 13.0 
0.1 
40.2 
0.6 
25.2 
0.0 
12 
14.6 
0.00 
 
GLG 
6.04 
488 
0.3 
60.4 
0.1 
15.8 
21.4 0.1 12.2 
0.1 
75.4 
0.9 
25.2 
0.5 
10 
14.2 
0.00 
10 BG 
6.26 
349 
3.7 
22.5 
7.7 
24.9 
6.6 
0.7 15.6 
3.3 
5.7 
1.2 
75.6 
0.8 
29 
36.8 
1.01 
 
GHG 
5.79 
327 
3.5 
21.0 
9.5 
15.5 
6.3 
0.5 22.0 
4.1 
7.2 
0.0 
74.0 
0.4 
28 
35.5 
1.37 
 
GHGGLG 
6.00 
257 
6.6 
14.4 
11.3 
13.2 
3.7 
0.9 21.8 
1.1 
13.0 
0.9 
88.5 
0.1 
14 
21.6 
0.13 
 
GLG 
6.50 
375 
7.4 
26.8 
9.1 
20.6 
7.0 
0.7 19.0 
0.4 
20.0 
0.9 
52.8 
0.6 
16 
20.7 
0.03 
11 BG 
5.50 
464 
0.7 
39.3 
2.3 
12.9 
10.1 0.1 13.5 
0.4 
6.8 
0.5 
43.5 
2.1 
43 
49.5 
0.00 
 
GHG 
5.34 
400 
0.5 
42.6 
2.6 
2.7 
10.4 0.1 11.7 
0.1 
15.3 
0.5 
47.0 
0.3 
32 
37.5 
0.00 
 
GHGGLG 
7.05 
631 
0.1 
77.7 
0.3 
2.1 
18.5 0.0 12.6 
0.0 
46.5 
3.5 
35.0 
0.2 
30 
33.5 
0.00 
 
GLG 
7.77 1110 
0.2 
171.6 
0.2 
5.1 
28.7 0.0 11.7 
0.1 
78.6 
35.4 
65.7 
0.1 
39 
41.7 
0.00 
12 BG 
5.41 
369 
0.8 
32.6 
0.8 
4.6 
15.9 0.1 11.4 
1.0 
8.7 
0.3 
66.6 
1.5 
39 
47.2 
0.45 
 
GHG 
5.62 
241 
3.8 
19.5 
8.0 
2.1 
8.3 
0.6 10.2 
0.5 
7.3 
0.6 
65.7 
0.2 
13 
20.4 
0.02 
 
GHGGLG 
5.30 
242 
3.0 
17.0 
2.3 
4.5 
7.6 
0.1 13.0 
0.2 
9.7 
0.5 
59.5 
0.2 
10 
17.4 
0.01 
 
GLG 
6.67 
262 
4.6 
22.5 
4.2 
6.6 
7.8 
0.2 15.6 
0.2 
11.5 
3.0 
50.7 
0.3 
9 
12.8 
0.01 
13 BG 
6.22 
160 
7.5 
12.0 
6.8 
6.3 
3.8 
0.5 13.2 
1.7 
6.7 
2.4 
132.0 
2.5 
6 
18.0 
0.28 
 
GHG 
6.04 
121 
351.0 
39.9 
375.0 
4.2 
7.2 
5.4 13.2 
5.6 
13.3 
4.5 
957.0 
0.7 
2 
26.0 
0.06 
 
GHGGLG 
6.00 
208 
238.0 
35.0 
618.0 
7.8 
10.0 3.0 13.0 10.2 
25.2 
0.9 
585.0 
0.3 
1 
14.3 
0.09 
 
GLG 
5.94 
440 
0.4 
39.8 
0.5 
10.6 
13.1 0.1 16.2 
0.0 
52.4 
0.3 
29.4 
0.1 
3 
6.2 
0.00 
14 BG 
7.15 
217 
59.5 
26.5 
128.0 
30.6 
12.6 0.5 
8.8 
2.5 
5.5 
17.4 142.8 
1.8 
2 
12.7 
0.40 
 
GHG 
7.85 
255 
5.5 
20.0 
18.3 
18.0 
6.8 
0.1 11.5 
0.8 
5.0 
18.5 
73.0 
0.3 
6 
12.0 
0.13 
 
GHGGLG 
7.65 
341 
5.3 
38.7 
8.0 
10.8 
8.6 
0.1 14.1 
0.3 
8.2 
26.1 
71.4 
0.0 
7 
12.0 
0.02 
 
GLG 
7.94 
492 
0.2 
71.5 
0.4 
20.2 
12.5 0.0 15.0 
0.1 
13.0 
51.3 
74.4 
0.0 
4 
7.3 
0.00 Nr 
pH 
EC 
Al 
Ca 
Fe 
K 
Mg 
Mn 
Na 
P 
S 
IC 
DOC 
N-NH4 N-NO3 
Nts 
P-PO4 
15 BG 
6.36 
310 
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
 
GHG 
 
 
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
 
GHGGLG 
6.42 
247 
1.4 
13.0 
2.7 
4.5 
2.8 
0.0 28.0 
0.3 
18.9 
0.5 
43.0 
0.3 
9.9 
17.0 
0.00 
 
GLG 
5.42 
290 
4.0 
15.9 
3.2 
2.7 
3.7 
0.0 28.2 
0.3 
21.0 
0.4 
19.4 
0.4 
15.5 
22.5 
0.00 
16 BG 
 
 
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
 
GHG 
 
 
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
 
GHGGLG 
 
 
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
 
GLG 
 
 
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
17 BG 
6.50 
344 
1.1 
33.3 
0.5 
8.4 
3.9 
0.1 18.3 
0.6 
5.8 
1.2 
64.5 
0.4 
14 
19.5 
0.18 
 
GHG 
6.24 
167 
6.4 
13.8 
0.8 
3.0 
1.9 
0.1 13.2 
0.3 
9.2 
1.5 
112.0 
0.8 
5 
16.5 
0.01 
 
GHGGLG 
5.65 
245 
1.7 
26.7 
0.3 
3.9 
3.7 
0.3 
6.9 
0.2 
14.0 
0.3 
38.4 
0.1 
10 
13.4 
0.00 
 
GLG 
5.24 
356 
1.0 
37.6 
0.2 
11.0 
5.9 
0.3 
5.6 
0.0 
17.7 
0.3 
23.1 
0.3 
16 
18.6 
0.00 
18 BG 
5.83 
553 
0.5 
49.6 
0.1 
7.8 
11.2 0.1 18.0 
0.4 
5.8 
0.0 
46.2 
1.5 
45 
49.7 
0.03 
 
GHG 
6.06 
147 
6.7 
15.2 
0.8 
2.0 
2.5 
0.1 
8.2 
0.3 
5.3 
0.6 
89.7 
0.2 
5 
11.6 
0.01 
 
GHGGLG 
5.67 
145 
1.9 
12.9 
0.2 
2.9 
2.7 
0.0 
7.0 
0.1 
6.5 
0.0 
52.5 
0.1 
7 
10.7 
0.00 
 
GLG 
5.42 
223 
6.5 
17.2 
1.0 
9.2 
4.1 
0.1 10.2 
0.2 
13.2 
0.9 
64.5 
0.7 
9 
15.0 
0.00 
19 BG 
6.17 
399 
0.8 
25.8 
1.4 
18.0 
10.2 0.1 17.7 
0.5 
3.9 
0.3 
39.6 
0.4 
38 
41.8 
0.05 
 
GHG 
5.26 
219 
7.6 
15.5 
16.7 
6.7 
5.4 
1.3 14.7 
2.1 
5.3 
1.0 
82.0 
0.9 
18 
25.4 
0.17 
 
GHGGLG 
6.67 
273 
8.6 
20.0 
17.9 
5.2 
6.7 
0.1 17.4 
0.2 
19.7 
1.5 
35.7 
0.2 
7 
12.8 
0.01 
 
GLG 
7.79 
674 
0.4 
99.4 
0.5 
3.4 
14.8 0.0 22.6 
0.1 
27.2 
48.6 
71.4 
0.2 
7 
9.9 
0.00 
20 BG 
7.05 
192 
3.0 
18.5 
10.7 
5.0 
5.6 
0.4 15.1 
0.7 
6.6 
3.0 
55.8 
0.6 
19 
25.0 
0.02 
 
GHG 
7.24 
255 
5.2 
13.8 
20.3 
5.4 
4.0 
0.8 19.5 
1.2 
5.0 
1.5 
75.3 
0.4 
17 
24.6 
0.05 
 
GHGGLG 
6.93 
209 
12.6 
14.0 
23.9 
5.0 
6.3 
0.4 13.5 
0.6 
11.9 
5.0 
45.5 
0.1 
3 
9.0 
0.01 
 
GLG 
7.97 
621 
0.5 
95.6 
1.0 
3.6 
16.0 0.0 13.6 
0.1 
17.4 
54.6 
78.3 
0.1 
7 
9.7 
0.00 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 49 Fase 1 herbemonstering Nr 
pH 
EC 
Al 
Ca 
Fe 
K 
Mg 
Mn 
Na 
P 
S 
IC 
DOC 
N-NH4 
N-NO3 
Nts 
P-PO4 
1 
BG 
6.18 
283 
4.2 
14 
3.3 
32 
5.2 
0.535 
6.5 
2.15 4.65 
1 
65 
0.28 
21.7 
27.3 
0.82 
 
GHG 
7.41 
224 
0.5 
22.2 
0.4 
10.6 
3.8 
0.1 
7.8 
0.1 
10.8 
5.0 
43.0 
0.5 
6.9 
11.5 
0.01 
 
GHG-GL 
6.74 
295 
0.2 
28.6 
0.1 
10.5 
4.8 
0.0 
8.7 
0.0 
14.7 
1.0 
29.0 
0.3 
16.2 
19.5 
0.01 
2 
BG 
6.94 
145 
2.4 
12.4 
10.5 12.2 
3.0 
0.4 
4.6 
0.6 
5.0 
2.0 
76.0 
0.4 
4.1 
10.0 
0.08 
 
GHG 
5.98 
137 
3.7 
8.0 
29.9 
9.5 
2.3 
0.1 
9.5 
0.7 
9.9 
1.0 
58.0 
0.2 
2.7 
9.0 
0.52 
 
GHG-GL 
6.27 
361 
0.5 
29.6 
0.6 
7.2 
9.1 
0.0 
18.4 
0.1 
17.7 
0.5 
28.0 
0.6 
18.4 
24.5 
1.08 
3 
BG 
5.77 
198 
0.7 
5.8 
0.8 
11.2 
1.5 
0.1 
2.0 
0.5 
1.3 
13.0 
74.0 
0.2 
1.1 
6.8 
0.80 
 
GHG 
7.98 
733 
6.4 
45.5 
8.2 
55.5 18.8 
0.1 
31.0 
0.5 
22.7 15.5 
53.0 
0.1 
23.4 
26.5 
0.05 
 
GHG-GL 
7.6 
723 
0.2 
19.8 
0.2 
17.2 
7.5 
0.0 
13.2 
0.2 
11.5 
7.0 
44.5 
0.3 
30.5 
35.5 
1.18 
4 
BG 
5.29 
242 
3.3 
17.0 
4.8 
24.8 
3.4 
0.3 
5.0 
2.4 
5.0 
0.5 
68.5 
0.3 
18.2 
24.5 
1.57 
 
GHG 
6.61 
336 
4.5 
10.0 
2.9 
10.4 
2.5 
0.3 
3.6 
0.2 
3.6 
0.5 
28.0 
0.2 
23.1 
25.9 
0.02 
 
GHG-GL 
6.28 
524 
5.5 
17.8 
3.1 
12.8 
4.9 
0.1 
4.6 
0.2 
4.0 
1.0 
25.0 
0.1 
37.4 
41.6 
0.03 
5 
BG 
6.39 
435 
0.8 
10.6 
0.7 
14.4 
3.2 
0.1 
7.4 
1.0 
2.7 
1.0 
67.0 
0.3 
35.8 
42.6 
1.82 
 
GHG 
6.01 
99.8 
2.1 
8.0 
0.8 
4.0 
2.0 
0.1 
5.5 
0.4 
5.6 
0.5 
39.0 
0.1 
3.2 
5.7 
0.02 
 
GHG-GL 
6.38 
255 
0.9 
21.0 
1.4 
8.0 
6.6 
0.0 
7.5 
0.4 
11.9 
1.0 
30.0 
0.2 
17.4 
21.2 
0.02 
6 
BG 
6.77 
198 
4.3 
8.0 
4.6 
5.4 
2.0 
1.1 
2.0 
1.0 
1.9 
4.5 
114.0 
0.0 
3.9 
11.8 
0.56 
 
GHG 
7.01 
222 
0.3 
17.0 
0.4 
15.3 
4.5 
0.1 
5.2 
0.0 
18.2 
2.0 
22.0 
0.4 
4.2 
6.6 
0.00 
 
GHG-GL 
6.31 
284 
0.1 
8.4 
0.1 
8.6 
2.3 
0.0 
1.8 
0.1 
5.8 
0.5 
17.0 
0.1 
13.4 
16.8 
0.28 
7 
BG 
6.08 
140 
4.0 
6.4 
7.8 
2.2 
1.5 
0.4 
2.8 
1.1 
5.9 
1.5 
206.0 
0.7 
0.3 
18.4 
0.72 
 
GHG 
6.65 
378 
0.3 
43.5 
0.4 
7.5 
12.0 
0.0 
5.0 
0.4 
44.7 
1.0 
21.5 
0.1 
7.0 
9.6 
0.02 
 
GHG-GL 
6.29 
395 
1.5 
17.6 
3.8 
2.0 
4.3 
0.0 
3.4 
0.2 
19.4 
0.5 
21.5 
0.1 
5.4 
7.6 
0.01 
8 
BG 
5.75 
218 
0.6 
21.5 
0.8 
8.5 
3.5 
0.1 
2.5 
1.1 
3.3 
0.5 
27.0 
0.3 
19.1 
20.9 
0.54 
 
GHG 
6.29 
114 
2.4 
11.0 
3.0 
5.5 
1.9 
0.2 
4.0 
0.8 
4.1 
1.0 
42.0 
0.4 
2.2 
6.0 
0.05 
 
GHG-GL 
5.48 
288 
1.6 
28.0 
0.6 
5.0 
3.8 
0.0 
14.0 
0.5 
8.4 
0.5 
37.5 
0.3 
19.0 
23.3 
0.03 
9 
BG 
7.92 
241 
3.6 
23.5 
1.6 
36.5 
3.5 
0.5 
3.5 
2.5 
3.6 
18.0 
91.5 
0.8 
1.2 
6.9 
1.25 
 
GHG 
7.7 
368.0 
2.5 
42.0 
1.0 
17.0 
6.1 
0.0 
12.0 
0.5 
10.1 
7.0 
72.0 
0.3 
17.1 
21.9 
0.02 
 
GHG-GL 
6.8 
566.0 
2.6 
61.0 
1.0 
22.5 
7.4 
0.0 
10.5 
0.3 
16.2 
1.5 
44.5 
0.2 
37.5 
44.5 
0.02 
10 BG 
6.81 
412 
2.8 
31.5 
3.6 
30.5 
6.4 
0.3 
13.0 
2.0 
6.5 
3.0 
61.0 
0.7 
22.1 
28.0 
0.41 
 
GHG 
5.15 
210 
0.2 
16.0 
0.1 
12.0 
3.2 
0.2 
6.5 
0.3 
10.1 
0.5 
19.5 
0.1 
5.2 
7.0 
0.03 
 
GHG-GL 
5.33 
442 
3.8 
40.2 
1.6 
17.2 
8.4 
0.1 
14.4 
0.2 
20.6 
0.5 
18.5 
0.5 
18.1 
21.2 
0.02 
11 BG 
7.67 
363 
1.4 
38.0 
8.1 
13.5 
8.4 
0.2 
9.0 
1.2 
16.3 10.0 
77.0 
0.9 
10.9 
17.6 
0.19 
 
GHG 
8.38 
536 
0.2 
61.0 
0.3 
8.5 
17.0 
0.0 
15.0 
0.4 
18.2 36.5 
70.0 
0.2 
3.7 
7.1 
0.05 Nr 
pH 
EC 
Al 
Ca 
Fe 
K 
Mg 
Mn 
Na 
P 
S 
IC 
DOC 
N-NH4 
N-NO3 
Nts 
P-PO4 
 
GHG-GL 
8.45 
958 
0.2 
122.5 
0.2 
18.0 34.4 
0.0 
17.5 
0.3 
42.2 59.5 
87.5 
0.1 
19.2 
22.1 
0.01 
12 BG 
6.18 
260 
1.7 
25.5 
0.8 
6.0 
4.7 
0.1 
9.5 
1.6 
7.4 
1.0 
78.0 
0.8 
16.5 
23.4 
1.45 
 
GHG 
5.6 
314 
1.7 
31.5 
0.3 
7.0 
8.4 
0.0 
8.0 
0.4 
30.4 
0.5 
43.0 
0.2 
6.7 
10.7 
0.02 
 
GHG-GL 
5.67 
376 
2.2 
39.3 
0.3 
6.5 
12.0 
0.0 
9.6 
0.1 
41.4 
0.5 
47.0 
0.4 
8.2 
12.6 
0.02 
13 BG 
6.22 
226 
2.8 
23.0 
1.6 
3.5 
4.8 
0.1 
9.0 
1.7 
5.0 
1.0 
75.0 
0.4 
18.7 
24.8 
0.79 
 
GHG 
6.79 
145 
1.8 
7.6 
0.6 
1.0 
1.6 
0.0 
2.2 
0.2 
2.6 
2.0 
82.5 
0.3 
4.0 
9.2 
0.28 
 
GHG-GL 
6.46 
525 
0.9 
64.1 
0.3 
5.7 
17.5 
0.0 
9.5 
0.1 
58.7 
1.0 
37.5 
0.5 
15.3 
19.4 
0.02 
14 BG 
6.14 
170 
4.5 
17.4 
4.0 
6.6 
2.7 
0.4 
6.0 
3.1 
7.7 
1.0 
95.0 
0.4 
7.9 
14.4 
1.90 
 
GHG 
6.46 
120 
12.5 
12.8 
15.2 13.8 
1.8 
0.1 
5.2 
0.4 
5.4 
1.5 
96.0 
0.4 
1.3 
7.1 
0.02 
 
GHG-GL 
7.11 
139 
6.5 
7.0 
7.2 
4.0 
1.1 
0.0 
2.6 
0.3 
3.2 
4.0 
87.0 
0.1 
1.2 
7.0 
0.30 
15 BG 
7.25 
252 
2.3 
26.0 
8.8 
4.0 
6.4 
0.1 
10.5 
1.4 
8.2 
3.5 
51.5 
0.4 
13.6 
18.4 
0.14 
 
GHG 
7.2 
150.0 
0.5 
15.5 
1.2 
1.5 
3.8 
0.0 
4.0 
0.4 
12.4 
2.5 
23.5 
0.1 
1.3 
3.4 
0.02 
 
GHG-GL 
8.43 
548 
0.8 
87.5 
0.6 
5.5 
19.0 
0.0 
7.0 
0.9 
17.2 51.0 
78.0 
0.3 
2.4 
5.5 
0.02 
16 BG 
7.02 
337 
2.3 
25.0 
1.8 
26.5 
8.0 
0.1 
8.5 
1.3 
7.7 
2.0 
91.5 
0.9 
24.9 
32.4 
0.47 
 
GHG 
6.81 
471 
3.0 
37.4 
2.1 
19.0 14.2 
0.1 
18.4 
0.2 
16.9 
1.5 
59.0 
0.3 
32.8 
39.6 
0.02 
 
GHG-GL 
6.64 
602 
0.4 
21.4 
0.2 
4.2 
8.2 
0.0 
7.2 
0.1 
10.9 
1.0 
54.0 
0.4 
35.0 
46.5 
1.13 
17 BG 
6.51 
296 
0.4 
34.8 
1.6 
3.0 
7.0 
0.4 
3.4 
0.1 
12.4 
2.0 
97.5 
0.2 
23.7 
32.0 
1.16 
 
GHG 
7.47 
343 
0.7 
33.6 
1.4 
7.8 
8.2 
0.1 
11.2 
0.1 
14.2 
5.0 
45.5 
0.5 
14.3 
18.6 
0.54 
 
GHG-GL 
6.84 
294 
28.0 
13.8 
17.8 11.2 
6.2 
0.1 
3.6 
0.4 
8.0 
2.5 
74.5 
0.0 
10.2 
15.4 
0.37 
18 BG 
6.37 
302 
2.0 
11.4 
3.5 
1.8 
3.7 
0.1 
3.8 
0.5 
3.1 
1.5 
91.5 
0.1 
24.0 
30.1 
0.05 
 
GHG 
7.66 
238 
0.6 
22.5 
0.7 
4.0 
6.6 
0.1 
9.5 
0.4 
20.6 
1.0 
47.0 
0.3 
5.7 
9.5 
0.04 
 
GHG-GL 
6.73 
146 
1.0 
12.3 
0.7 
3.3 
3.4 
0.1 
9.2 
0.0 
12.5 
1.5 
41.0 
0.2 
1.5 
5.4 
0.01 
19 BG 
6.4 
266 
0.6 
10.8 
1.7 
0.6 
3.5 
0.1 
2.2 
0.7 
2.0 
1.5 
52.0 
0.0 
23.4 
29.2 
0.75 
 
GHG 
7.16 
180 
0.1 
7.8 
0.6 
0.8 
2.2 
0.0 
2.0 
0.2 
4.7 
2.5 
36.5 
0.2 
6.0 
9.4 
0.28 
 
GHG-GL 
8.27 
578 
6.9 
16.8 
16.9 
3.4 
3.4 
0.2 
5.2 
0.3 
18.8 49.0 
80.5 
0.2 
0.4 
3.6 
0.25 
20 BG 
5.77 
182 
2.0 
17.0 
1.6 
4.8 
2.9 
0.8 
5.8 
0.9 
7.4 
0.5 
64.0 
0.5 
1.8 
3.0 
0.30 
 
GHG 
6.59 
370 
1.6 
7.8 
2.1 
10.8 
2.2 
0.3 
3.6 
0.6 
2.0 
0.5 
34.5 
0.3 
3.2 
7.0 
1.10 
 
GHG-GL 
6.5 
445 
9.4 
18.0 
7.7 
8.0 
6.1 
0.1 
3.8 
0.2 
16.0 
1.5 
26.5 
0.1 
16.9 
20.2 
0.27 
21 BG 
6.67 
294 
1.2 
9.8 
3.9 
5.4 
2.6 
0.2 
5.0 
0.6 
3.3 
2.0 
73.0 
0.4 
17.6 
23.2 
0.43 
 
GHG 
7.97 
422 
2.2 
18.8 
2.2 
4.6 
3.6 
0.1 
7.6 
0.2 
8.2 
24.0 
63.0 
0.2 
1.7 
5.6 
0.22 
 
GHG-GL 
8.31 
772 
0.1 
38.6 
0.1 
8.8 
6.9 
0.2 
10.2 
0.1 
16.6 46.5 
77.5 
1.1 
0.3 
4.8 
0.25 
22 BG 
5.93 
285 
7.0 
22.4 
3.8 
25.6 
6.1 
0.3 
11.4 
1.6 
7.8 
1.0 
126.0 
0.5 
20.3 
27.5 
0.19 
 
GHG 
4.52 
2840 
1.5 
92.8 
0.0 
26.8 39.6 
0.1 
44.8 
0.1 
32.4 
0.5 
32.5 
0.7 
173.2 
179.4 
0.22 
 
GHG-GL 
4.23 
1420 
4.9 
108.5 
0.2 
76.5 41.1 
0.2 
81.0 
0.3 
24.3 
0.5 
32.0 
0.6 
89.1 
92.9 
0.01 
23 BG 
6.2 
436.0 26.2 
26.0 
15.3 84.5 
3.6 
1.3 
26.0 
6.3 
16.1 
2.5 
570.0 
1.3 
21.7 
49.7 
0.83 
 
GHG 
4.8 
540 
3.5 
28.5 
0.6 
13.0 13.0 
0.1 
37.0 
0.4 
19.2 
0.5 
68.5 
0.2 
24.9 
29.5 
0.02 
 
GHG-GL 
4.64 
535 
2.4 
29.5 
0.5 
15.0 14.9 
0.2 
29.5 
0.4 
21.6 
0.5 
45.5 
0.2 
21.1 
25.0 
0.02 
24 BG 
6.63 
205 
3.6 
8.0 
4.1 
6.4 
1.7 
0.3 
2.2 
1.1 
2.4 
2.5 
93.0 
0.0 
11.8 
18.2 
0.82 
 
GHG 
6.16 
403 
1.1 
39.4 
0.9 
9.2 
12.2 
0.2 
10.2 
0.2 
33.8 
1.0 
47.0 
0.4 
8.8 
12.8 
0.02 
 
GHG-GL 
5.96 
514 
0.7 
43.4 
0.4 
25.6 12.5 
1.1 
14.2 
0.2 
64.0 
0.5 
16.5 
2.2 
5.1 
9.1 
0.02 
25 BG 
7.29 
312 
2.6 
10.2 
2.1 
14.0 
2.6 
0.2 
1.8 
1.0 
2.1 
9.0 
99.5 
0.0 
18.6 
24.4 
0.81 
 
GHG 
6.1 
158.0 
3.3 
4.6 
1.2 
3.0 
1.1 
0.2 
5.2 
0.3 
2.5 
1.0 
101.0 
0.3 
7.8 
13.5 
1.29 
 
GHG-GL 
6.74 
351 
1.5 
23.0 
0.4 
7.5 
6.3 
0.2 
26.5 
0.4 
10.2 
2.0 
51.0 
0.3 
21.4 
25.3 
0.02 
26 BG 
7.43 
236 
0.5 
9.8 
3.2 
4.6 
2.3 
0.2 
3.6 
0.4 
3.9 
11.0 
86.0 
0.8 
0.3 
1.6 
0.33 
 
GHG 
7.35 
119 
0.8 
9.0 
1.8 
9.0 
2.3 
0.0 
5.5 
0.3 
3.9 
4.0 
41.5 
0.2 
1.8 
5.4 
0.69 
 
GHG-GL 
8.32 
647 
0.4 
93.2 
0.3 
7.0 
14.6 
0.0 
15.2 
0.1 
15.8 33.5 
58.5 
0.4 
24.2 
28.3 
0.02 
27 BG 
5.81 
268 
0.8 
10.0 
0.4 
7.5 
2.4 
0.1 
6.0 
2.0 
3.0 
1.0 
57.0 
0.4 
20.9 
25.8 
0.57 
 
GHG 
5.63 
117 
0.7 
5.5 
0.1 
0.0 
1.8 
0.0 
2.5 
0.1 
2.6 
1.0 
65.5 
0.2 
2.0 
5.6 
0.04 
 
GHG-GL 
5.90 
145 
2.4 
14.0 
0.3 
1.0 
4.7 
0.0 
4.5 
0.1 
8.8 
1.0 
50.5 
0.1 
2.0 
5.3 
0.04 
28 BG 
 
266 
0.8 
17.5 
0.2 
23.0 
5.7 
0.1 
7.5 
2.5 
3.3 
1.0 
53.5 
0.3 
25.0 
29.1 
1.50 
 
GHG 
6.26 
98.9 
2.4 
5.0 
0.5 
1.0 
1.0 
0.0 
3.5 
0.1 
1.7 
1.0 
76.5 
0.3 
1.9 
6.4 
0.03 
 
GHG-GL 
 
153 
4.3 
15.4 
1.1 
5.6 
2.9 
0.0 
13.0 
0.1 
8.4 
2.5 
86.0 
0.4 
1.5 
6.9 
0.03 
29 BG 
6.51 
180 
1.0 
8.0 
1.2 
5.0 
2.4 
0.1 
2.5 
0.5 
3.5 
1.5 
89.5 
0.8 
9.3 
16.6 
0.30 
 
GHG 
 
233 
0.7 
15.0 
0.6 
5.8 
5.6 
0.0 
17.0 
0.0 
11.6 
1.0 
44.5 
0.3 
10.0 
13.5 
0.16 
 
GHG-GL 
5.65 
277 
2.0 
18.9 
1.6 
7.2 
8.1 
0.1 
15.6 
0.1 
12.2 
0.5 
41.0 
0.2 
13.9 
17.8 
0.03 
30 BG 
6.32 
128 
0.6 
5.5 
2.4 
4.0 
1.1 
0.1 
1.0 
0.4 
1.5 
1.0 
43.5 
0.2 
8.5 
11.8 
0.40 
 
GHG 
7.5 
120 
0.5 
4.0 
0.6 
2.0 
1.0 
0.0 
5.0 
0.0 
1.8 
5.0 
38.5 
0.3 
2.8 
6.4 
0.09 
 
GHG-GL 
8.33 
432 
0.3 
49.8 
0.2 
6.0 
11.1 
0.0 
18.9 
0.0 
6.1 
36.0 
56.5 
0.2 
9.4 
11.2 
0.02 
31 BG 
7.8 
169.0 
0.3 
18.3 
0.7 
9.3 
3.2 
0.0 
4.5 
0.5 
4.0 
6.5 
38.5 
0.4 
7.3 
10.6 
0.37 
 
GHG 
7.24 
442 
0.2 
17.5 
0.2 
7.0 
4.6 
0.0 
10.5 
0.1 
7.7 
3.0 
24.5 
0.4 
21.1 
24.7 
0.03 
 
GHG-GL 
 
594 
0.1 
67.0 
0.1 
20.6 13.2 
0.0 
18.6 
0.0 
14.5 25.5 
37.0 
0.1 
21.7 
22.8 
0.01 
32
BG
7
469
1 5
17 0
2 1
18 0
6 6
0 1
4 5
0 9
4 0
3 5
88 0
1 5
40 4
49 7
0 96 49 Nr 
pH 
EC 
Al 
Ca 
Fe 
K 
Mg 
Mn 
Na 
P 
S 
IC 
DOC 
N-NH4 
N-NO3 
Nts 
P-PO4 
 
GHG-GL 
8.00 
464 
0.6 
38.1 
0.4 
14.4 15.1 
0.0 
18.3 
0.1 
12.6 11.5 
55.5 
0.2 
23.3 
27.3 
0.01 
33 BG 
 
422 
2.1 
25.8 
4.4 
18.6 
6.3 
1.3 
33.4 
1.3 
13.6 
0.5 
130.0 
1.4 
32.7 
43.8 
0.58 
 
GHG 
5.4 
210.0 
1.4 
7.5 
0.1 
2.0 
2.6 
0.3 
5.0 
0.1 
5.3 
1.0 
59.5 
0.5 
6.2 
10.5 
0.03 
 
GHG-GL 
5.92 
438 
0.6 
33.0 
0.1 
8.5 
15.3 
0.5 
17.0 
0.3 
22.1 
1.5 
31.0 
0.1 
17.1 
19.4 
0.31 
34 BG 
6.12 
381 
3.9 
24.5 
1.4 
13.5 
8.8 
0.2 
21.0 
0.9 
8.2 
1.0 
80.5 
1.4 
28.2 
36.4 
0.27 
 
GHG 
5.5 
372.0 
1.6 
23.7 
0.7 
4.5 
11.8 
0.1 
26.7 
0.1 
24.4 
0.5 
57.5 
0.6 
14.6 
19.0 
0.05 
 
GHG-GL 
5.57 
397 
4.0 
25.0 
1.2 
11.5 11.4 
0.1 
22.5 
0.7 
25.2 
1.0 
47.5 
0.4 
8.8 
13.6 
0.22 
35 BG 
6.13 
270 
0.9 
19.5 
0.5 
21.9 
4.5 
0.1 
10.5 
0.9 
4.8 
0.5 
55.0 
0.6 
23.4 
27.2 
0.58 
 
GHG 
5.22 
227 
0.7 
7.5 
0.1 
6.0 
1.3 
0.1 
7.5 
0.1 
8.7 
0.5 
74.0 
0.4 
3.2 
8.8 
0.09 
 
GHG-GL 
5.43 
390 
1.8 
15.5 
0.2 
27.5 
3.1 
0.1 
29.5 
0.2 
30.0 
1.0 
50.0 
1.6 
2.0 
6.8 
0.11 
36 BG 
6.01 
343 
1.5 
28.5 
0.4 
13.0 
5.0 
0.1 
15.0 
0.3 
7.3 
1.0 
54.5 
0.8 
21.7 
26.7 
0.18 
 
GHG 
6.3 
222 
2.0 
11.5 
0.3 
5.0 
1.3 
0.0 
6.5 
0.1 
6.3 
1.0 
99.5 
0.6 
6.1 
12.2 
0.09 
 
GHG-GL 
 
429 
0.9 
45.8 
0.2 
20.0 
5.0 
0.1 
24.0 
0.0 
39.8 
2.0 
53.5 
0.3 
11.1 
14.0 
0.08 
37 BG 
5.62 
297 
0.8 
17.7 
0.3 
25.8 
3.8 
0.1 
14.1 
0.5 
5.3 
0.5 
48.5 
0.3 
22.8 
26.4 
0.40 
 
GHG 
5.27 
243 
0.6 
5.5 
0.1 
11.5 
0.8 
0.0 
7.0 
0.1 
7.5 
0.5 
44.0 
0.2 
8.3 
11.2 
0.14 
 
GHG-GL 
5.4 
232 
0.8 
5.0 
0.2 
11.5 
0.8 
0.0 
7.0 
0.1 
6.0 
0.5 
45.5 
0.3 
9.0 
13.1 
0.02 
38 BG 
5.59 
528 
1.5 
25.8 
0.7 
25.8 14.9 
0.1 
36.9 
0.6 
11.7 
0.5 
85.0 
0.5 
40.8 
48.8 
0.27 
 
GHG 
 
529 
5.0 
19.4 
0.3 
47.4 
6.8 
0.3 
41.4 
0.2 
18.7 
1.0 
104.5 
0.6 
22.2 
29.4 
0.09 
 
GHG-GL 
4.63 
851 
1.9 
39.3 
0.1 
63.3 17.9 
0.1 
45.6 
0.0 
22.1 
0.0 
33.0 
0.4 
42.1 
43.7 
0.01 
39 BG 
5.85 
348 
0.8 
22.8 
0.3 
21.6 
4.3 
0.2 
16.8 
0.6 
4.4 
0.5 
49.0 
0.5 
30.0 
34.2 
0.42 
 
GHG 
5.33 
255 
1.5 
28.2 
0.2 
6.3 
2.7 
0.0 
10.5 
0.0 
22.1 
0.5 
41.5 
0.2 
6.9 
10.1 
0.01 
 
GHG-GL 
5.44 
226 
2.0 
11.0 
0.7 
5.0 
1.2 
0.0 
3.0 
0.1 
8.1 
0.5 
41.5 
0.1 
5.1 
7.6 
0.02 
40 BG 
 
115 
2.1 
8.0 
1.5 
7.0 
1.8 
0.5 
8.0 
1.1 
5.2 
1.0 
85.5 
0.7 
3.9 
12.4 
0.30 
 
GHG 
 
132 
6.8 
6.0 
7.4 
11.0 
1.6 
1.0 
13.0 
1.5 
7.0 
1.5 
58.5 
0.7 
3.3 
9.9 
0.17 
 
GHG-GL 
 
151.0 
0.7 
10.4 
0.4 
5.6 
3.1 
0.0 
12.2 
0.0 
7.8 
3.5 
49.5 
0.4 
4.7 
9.6 
0.08 
41 BG 
 
149.0 
1.9 
12.0 
1.0 
5.5 
3.6 
0.2 
7.0 
1.0 
4.2 
1.0 
60.0 
0.5 
9.8 
15.3 
0.43 
 
GHG 
 
96.9 
5.0 
12.6 
0.8 
1.6 
1.6 
0.1 
6.8 
0.1 
3.1 
1.0 
80.0 
0.4 
1.9 
8.2 
0.09 
 
GHG-GL 
 
176 
3.8 
17.2 
0.7 
7.8 
3.7 
0.0 
7.6 
0.1 
6.6 
1.0 
61.5 
0.4 
8.4 
12.7 
0.01 
42 BG 
6.23 
357 
0.7 
15.0 
0.7 
3.0 
7.4 
0.0 
3.5 
0.7 
3.4 
1.0 
62.0 
0.4 
33.9 
39.7 
0.72 
 
GHG 
 
186 
3.3 
18.0 
0.7 
4.5 
4.9 
0.0 
15.0 
0.5 
8.7 
4.0 
80.5 
0.3 
4.9 
11.4 
0.15 
 
GHG-GL 
 
344 
2.9 
33.0 
1.3 
13.0 
9.7 
0.0 
16.0 
0.5 
16.6 
5.0 
73.0 
0.5 
14.3 
19.8 
0.07 
43 BG 
 
121 
2.7 
13.0 
12.6 
7.5 
2.5 
0.5 
4.0 
1.9 
7.1 
2.5 
129.0 
1.1 
3.5 
18.0 
0.50 
 
GHG 
 
149 
2.1 
8.5 
5.8 
14.0 
2.3 
0.1 
9.5 
0.4 
6.2 
1.0 
52.5 
0.5 
6.1 
12.3 
0.01 
 
GHG-GL 
8.08 
630 
0.2 
76.8 
0.2 
5.7 
19.4 
0.0 
17.7 
0.0 
15.5 30.0 
63.0 
0.2 
33.5 
35.7 
0.01 
44 BG 
 
184 
3.8 
19.0 
3.0 
15.0 
2.8 
0.2 
4.4 
0.9 
3.6 
2.0 
79.0 
0.6 
12.1 
18.1 
0.23 
 
GHG 
 
247 
5.7 
16.6 
2.7 
26.0 
3.2 
0.2 
14.2 
0.2 
11.0 
1.5 
85.5 
0.6 
8.1 
14.1 
0.17 
 
GHG-GL 
 
646 
9.9 
43.0 
6.0 
69.0 11.2 
0.1 
24.0 
0.5 
25.6 
2.0 
57.5 
0.5 
36.6 
45.0 
0.15 
45 BG 
 
208 
1.6 
20.5 
7.1 
5.0 
5.2 
0.2 
8.5 
1.3 
6.3 
2.0 
65.0 
0.5 
11.1 
18.0 
0.39 
 
GHG 
 
133.0 
0.4 
14.4 
0.9 
2.2 
3.2 
0.0 
6.2 
0.1 
7.3 
4.5 
35.0 
0.4 
2.5 
5.4 
0.18 
 
GHG-GL 
 
498 
0.4 
75.6 
0.3 
29.6 16.4 
0.2 
8.8 
0.0 
18.6 51.0 
79.0 
0.5 
3.2 
7.2 
0.16 
46 BG 
6.67 
209 
3.8 
9.0 
7.3 
4.0 
2.6 
0.1 
3.5 
0.9 
3.7 
1.5 
74.0 
0.6 
11.2 
17.6 
0.85 
 
GHG 
6.29 
307 
0.8 
26.0 
0.7 
6.5 
6.6 
0.0 
13.0 
0.1 
0.1 
1.0 
38.0 
0.4 
13.1 
17.0 
0.70 
 
GHG-GL 
8.01 
543 
0.2 
31.5 
0.2 
7.5 
7.5 
0.0 
4.5 
0.0 
8.9 
22.0 
48.0 
0.3 
21.8 
24.5 
0.02 
47 BG 
 
269 
1.1 
19.0 
0.6 
16.5 
8.8 
0.1 
7.0 
0.9 
3.5 
1.0 
71.0 
0.4 
21.2 
27.2 
0.30 
 
GHG 
5.98 
361 
0.3 
14.5 
0.3 
5.0 
5.3 
0.0 
5.0 
0.1 
7.9 
1.0 
37.5 
0.4 
22.1 
25.1 
0.02 
 
GHG-GL 
7.29 
399 
0.2 
17.5 
0.1 
5.5 
6.0 
0.0 
4.0 
0.0 
7.0 
3.5 
35.0 
0.5 
24.8 
28.6 
0.04 
48 BG 
5.85 
251 
0.9 
9.0 
0.8 
5.0 
3.9 
0.1 
3.5 
0.4 
1.9 
1.0 
64.0 
0.5 
21.6 
26.7 
0.21 
 
GHG 
5.86 
418 
4.3 
14.5 
2.3 
12.0 
5.7 
0.0 
7.0 
0.1 
7.0 
0.5 
44.5 
0.4 
28.0 
32.3 
0.02 
 
GHG-GL 
 
242 
1.6 
17.5 
0.6 
13.0 
7.1 
0.0 
12.5 
0.4 
8.8 
2.0 
50.0 
0.5 
15.8 
19.0 
0.30 
49 BG 
 
307 
0.7 
23.0 
0.7 
8.0 
9.3 
0.3 
11.8 
1.9 
9.4 
0.5 
67.0 
1.2 
23.6 
30.2 
1.62 
 
GHG 
 
344 
0.6 
34.8 
0.1 
12.4 10.9 
0.4 
10.8 
0.0 
19.3 
0.5 
24.0 
0.5 
25.6 
28.8 
0.17 
 
GHG-GL 
 
404 
0.7 
38.0 
0.2 
2.5 
13.9 
0.1 
11.1 
0.0 
18.5 
0.5 
19.0 
0.3 
31.8 
40.1 
0.01 
50 BG 
 
324 
1.2 
39.4 
0.6 
14.2 
6.1 
0.2 
11.4 
2.4 
20.8 
1.0 
93.5 
1.4 
15.1 
24.6 
1.75 
 
GHG 
 
388 
1.1 
38.2 
0.1 
14.0 
8.8 
0.1 
13.0 
0.0 
14.3 
0.5 
65.5 
0.3 
26.1 
30.3 
0.16 
 
GHG-GL 
5.89 
514 
2.2 
23.0 
0.6 
10.5 
6.1 
0.0 
7.5 
0.1 
9.9 
1.0 
46.5 
0.4 
33.1 
37.5 
0.03 
Voor een aantal analyses was te weinig bodemvocht (lege velden). Voor een aantal analyses was te weinig bodemvocht (lege velden). Voor een aantal analyses was te weinig bodemvocht (lege velden). De meeste monsters zijn verdund (factor 1, 2, 3, 5 of 10) om voldoende monster te hebben voor analyse op ICP en SFA. oor een aantal analyses was te weinig bodemvocht (lege velden).  
e meeste monsters zijn verdund (factor 1 2 3 5 of 10) om voldoende monster te hebben voor analyse op ICP en SFA Voor een aantal analyses was te weinig bodemvocht (lege velden).  
D
t
t
ij
d
d (f
t
1 2 3 5
f 10)
ld
d
t
t
h bb
l
ICP
SFA Fase 1 herbemonstering De meeste monsters zijn verdund (factor 1 2 3 5 of 10) om voldoende monster te hebben voor analyse op ICP en SFA 50 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 *  Zie Bijlage 1 voor parameters, eenheden en methoden. *  Zie Bijlage 1 voor parameters, eenheden en methoden. Bijlage 4 
Data grondwateranalyses Bijlage 4 
Data grondwateranalyses Nr 
Code 
IC* 
TC 
N-NH4 
N-NO3 
Nts 
P-PO4 
pH 
EC 
Al 
Ca 
Fe 
K 
Mg 
Mn 
Na 
P 
S 
1 
9 
5.8 
22.5 
0.08 
33.3 
35.3 
0.003 
6.7 
594 
0.2 
52.1 
0.1 
9.2 
18.8 
0.044 
21.3 
0.01 
13.9 
2 
6 
28.8 
46.8 
0.43 
0.05 
2.3 
0.005 
7.6 
1361 
0 
228 
0.84 
19.6 
32.6 
0.729 
9.8 
0.03 
122 
3 
10 
7.7 
23.8 
0.07 
74.9 
76.1 
0.006 
6.27 
922 
0.16 
103 
0.07 
12.9 
31.7 
0.092 
22.6 
0.04 
22 
4 
7 
21.1 
29.2 
0 
38.2 
38 
0.005 
8.1 
1042 
0.01 
125 
0.02 
8.5 
27.9 
0.018 
17.2 
0.02 
63.2 
5 
110 
14 
44.5 
0.05 
15.3 
19.1 
0.034 
6.33 
375 
1.31 
23 
0.28 
18.6 
15.4 
0.043 
17.3 
0.05 
14 
6 
31 
46.8 
88.7 
6.04 
0.01 
9.8 
0.468 
6.28 
504 
0.15 
47.3 
23.2 
15.3 
16.4 
1.29 
3 
0.59 
17.7 
7 
36 
7.8 
52.5 
0.06 
15.7 
20.4 
0.019 
5.97 
455 
3.44 
20.2 
0.28 
16.5 
10.2 
0.059 
28.2 
0.06 
16.8 
8 
42 
13.1 
32 
0.04 
12.5 
14.5 
0.004 
6.56 
414 
0.93 
26.9 
0.19 
6.9 
12.1 
0.18 
25.5 
0.03 
18 
9 
18 
8.9 
19.2 
0.04 
8.76 
9.5 
0.002 
7.25 
705 
0.11 
72.7 
0.07 
24.8 
23.9 
0.301 
4 
0.01 
75.1 
10 
20 
12.9 
34.2 
0.04 
12.6 
15.1 
0.043 
6.92 
376 
0.01 
205 
0.01 
4.6 
33.7 
0.376 
10.1 
0.02 
76.4 
11 
48 
21.2 
34.5 
-0.01 
49.2 
49.9 
0.001 
 
 
0.69 
27.4 
0.68 
23.5 
6.77 
0.061 
17.5 
0.07 
16.8 
12 
49 
12.5 
34.5 
0.05 
7.63 
9.9 
0.009 
6.86 
328 
0.26 
26.2 
0.48 
7.1 
9.69 
0.068 
20.8 
0.03 
8.76 
13 
4 er  
4.5 
25.4 
0.04 
13.3 
14.1 
0 
5.67 
473 
0.39 
43.8 
0.26 
11.8 
15 
0.014 
12.2 
0.01 
36.1 
14 
5 er  
65.7 
76.1 
0.04 
11.1 
12 
0 
7.27 
753 
0 
113 
0.01 
22.8 
16.2 
0.107 
16.2 
0.01 
19.3 
15 
4 we  
20.5 
24.2 
0.05 
17 
17.3 
0.035 
7.64 
407 
0.01 
34.9 
0.01 
1.7 
6.49 
0.005 
24.8 
0.05 
16.7 
16 
22 we 
24.5 
33.9 
0.09 
0.01 
0.8 
0.006 
8.46 
446 
0.03 
39.8 
0.29 
4 
6.23 
0.072 
12 
0.03 
15.9 
17 
67 sc 
7.3 
19.5 
0.06 
9.53 
10.1 
0.004 
5.22 
242 
1.13 
17.6 
0.15 
13.1 
4.75 
0.051 
4.7 
0.01 
11 
18 
11 sc 
2.9 
29.6 
0.06 
8.86 
10.6 
0.006 
5.51 
193 
1.83 
16.4 
0.17 
4.8 
3.84 
0.022 
5.7 
0.03 
11 
19 
9 ko  
27.1 
41.8 
0.1 
10.2 
11.9 
0.004 
7.43 
595 
0.02 
84.9 
0.05 
4.2 
15.4 
0.016 
15.4 
0.02 
18.5 
20 
12 ko 
40 
47.8 
0.04 
1.32 
1.9 
0.002 
7.79 
605 
0 
107 
0 
0.5 
10.3 
0.006 
9.8 
0.01 
22.3 
aantoonbaarheidsgrens 
 
 
0.3 
0.3 
0.09 
0.03 
0.15 
0.03 
 
 
0.03 
1.2 
0.09 
0.4 
0.15 
0.01 
0.3 
0.1 
0.2 
*  Zie Bijlage 1 voor parameters, eenheden en methoden. Bijlage 4 
Data grondwateranalyses Fase 1, herhaalde bemonsteringen Nr 
Code 
IC* 
TC 
N-NH4 
N-NO3 
Nts 
P-PO4 
pH 
EC 
Al 
Ca 
Fe 
K 
Mg 
Mn 
Na 
P 
S 
14 
E4-1  
14 
40 
4.6 
0 
5.8 
0.019 
6 
428 
-0.1 
200 
37 
10.1 
21.7 
2.0 
15 
0.1 
69 
14 
E4-2  
72 
87.6 
0.5 
0 
2.3 
0.001 
6.78 
950 
0.0 
135 
2 
25.6 
32.4 
0.8 
17 
0.0 
74 
14 
E4-3  
61 
69.8 
1.0 
0 
1.9 
0 
7.16 
601 
0.0 
77 
4 
26 
16 
0.5 
13 
0.0 
19 
14 
E4-4  
51 
61.4 
0.0 
13 
14.4 
0.001 
6.8 
600 
0.0 
70 
0 
37.3 
13.6 
0.2 
13 
0.0 
17 
13 
E5-1  
13 
33.3 
0.0 
3 
4.5 
0.005 
5.88 
550 
0.3 
48 
0 
17.6 
19 
0.0 
9 
0.0 
55 
13 
E5-2  
15 
47.3 
0.0 
2 
4.5 
0.005 
6 
254 
0.5 
23 
0 
11.2 
8.8 
0.0 
8 
0.0 
21 
13 
E5-3  
15 
35.6 
0.0 
43 
45 
0.002 
5.73 
709 
0.3 
66 
0 
20.2 
26.4 
0.0 
14 
0.0 
25 
13 
E5-4  
25 
63.7 
0.1 
5 
7.2 
0.008 
6.21 
415 
0.3 
39 
1 
13.9 
18 
0.0 
13 
0.0 
27 
3 
P10-1  
15 
47.1 
0.1 
43 
46.7 
0.031 
6.42 
642 
0.2 
60 
0 
14.8 
21.5 
0.1 
22 
0.1 
22 
3 
P10-2  
11 
33.4 
0.1 
46 
49 
0.014 
6.21 
736 
0.2 
68 
0 
12.8 
20 
0.1 
22 
0.0 
23 
3 
P10-3  
12 
37.9 
0.0 
39 
41.9 
0.018 
6 
585 
0.3 
52 
0 
10.5 
13.6 
0.0 
26 
0.0 
16 
3 
P10-4  
15 
37.5 
0.1 
37 
39.6 
0.023 
6.26 
710 
0.1 
71 
0 
18.6 
20.7 
0.0 
19 
0.0 
30 
12 
H49-1  
50 
76.8 
0.4 
0 
1.6 
0.084 
7.16 
608 
0.1 
61 
2 
14.4 
5.69 
0.5 
53 
0.1 
9 
12 
H49-2  
15 
50.3 
0.0 
6 
8.9 
0.012 
6.54 
290 
0.2 
28 
0 
9.1 
7.51 
0.2 
14 
0.0 
10 
12 
H49-3  
15 
51.1 
0.0 
21 
23.8 
0.026 
6.14 
394 
0.5 
25 
0 
18.8 
16.2 
0.1 
12 
0.1 
12 
12 
H49-4  
19 
57.9 
0.1 
9 
12.3 
0.056 
6.52 
351 
0.3 
29 
0 
16.8 
9.7 
0.0 
17 
0.1 
11 
6 
S31-1  
38 
64.7 
0.2 
0.01 
2.3 
0.016 
6.22 
257 
0.3 
24 
3 
7.1 
7.27 
0.2 
13 
0.0 
11 
6 
S31-2  
13 
46.1 
0.0 
6.99 
10.2 
0.02 
6.22 
303 
2.2 
17 
0 
2.1 
4.04 
0.0 
15 
0.1 
4 
6 
S31-3  
8 
55.3 
0.0 
9.36 
12.4 
0.014 
5.97 
198 
1.7 
26 
0 
2.3 
4.31 
0.0 
10 
0.0 
8 
6 
S31-4  
13 
73.8 
0.0 
9.57 
13.1 
0.037 
6.17 
205 
2.5 
18 
0 
1.9 
4.1 
0.0 
20 
0.1 
5 
4 
F7-1  
77 
89.5 
0.5 
15 
16.4 
0.005 
7.14 
1080 
0.0 
180 
0 
24.2 
20.2 
0.4 
17 
0.0 
54 
4 
F7-2  
57 
67.4 
0.0 
18 
18.4 
0.003 
7.38 
872 
0.0 
146 
0 
6.2 
15.2 
0.1 
17 
0.0 
36 
4 
F7-3  
43 
49.6 
0.0 
26 
25.7 
0.003 
7.56 
737 
0.0 
115 
0 
9.2 
12.1 
0.1 
12 
0.0 
17 
4 
F7-4  
80 
89.9 
0.0 
9 
9.9 
0.002 
7.22 
870 
0.0 
153 
0 
9.1 
16.3 
0.7 
12 
0.0 
28 Nr 
Code 
IC* 
TC 
N-NH4 
N-NO3 
Nts 
P-PO4 
pH 
EC 
Al 
Ca 
Fe 
K 
Mg 
Mn 
Na 
P 
S 
1 
 
3 
34.5 
0.0 
3.31 
5.7 
0.019 
 
- 
4.2 
14 
6 
4.7 
2.73 
0.0 
4 
0.2 
8 
2 
 
6 
17.5 
0.0 
36.7 
36.6 
0.005 
6.19 
577 
0.1 
51 
0 
8.2 
16 
0.3 
20 
0.0 
14 
3 
 
5 
28.3 
0.1 
39.3 
40.5 
0.039 
 
 
0.0 
75 
0 
41.2 
31.2 
0.2 
39 
0.1 
25 
4 
 
6 
18.8 
0.0 
25.6 
27.4 
0.006 
6.29 
407 
0.1 
34 
0 
22.8 
8.43 
0.0 
8 
0.0 
9 
5 
 
2 
14.8 
0.0 
42 
42.2 
0.004 
6.22 
520 
0.3 
45 
0 
9.9 
16.7 
0.0 
11 
0.0 
5 
6 
 
8 
22.7 
0.0 
0.81 
1.8 
0.011 
6.13 
88.2 
0.6 
7 
0 
8.4 
2.31 
0.2 
1 
0.0 
4 
7 
 
14 
25.7 
0.0 
3.11 
4 
0.003 
6.32 
373 
0.1 
38 
0 
10.4 
13.8 
0.1 
3 
0.0 
43 
8 
 
6 
37.8 
0.0 
27.1 
30.5 
0.009 
5.95 
413 
0.6 
42 
0 
4.4 
7.35 
0.0 
17 
0.0 
13 
9 
 
4 
46.3 
0.0 
21.7 
23.4 
0.006 
6.58 
470 
0.7 
62 
0 
20.3 
7.01 
0.0 
9 
0.0 
11 
10 
 
3 
11.3 
0.0 
22 
22.2 
0.004 
4.97 
487 
0.8 
48 
0 
13.4 
9.83 
0.1 
13 
0.0 
20 
11 
 
25 
40.2 
0.0 
8.84 
9.6 
0.004 
7.04 
827 
0.0 
104 
0 
13.9 
30.8 
0.5 
22 
0.0 
23 
12 
 
2 
63 
0.1 
4.62 
7.5 
0.011 
5.55 
405 
3.1 
42 
0 
5.8 
15.1 
0.0 
8 
0.0 
49 
13 
 
7 
44.8 
0.0 
10.7 
12.6 
0.004 
6.36 
436 
0.7 
54 
0 
5.4 
16.3 
0.0 
7 
0.0 
45 
14 
 
2 
52.5 
0.1 
6.74 
9.6 
0.009 
6.49 
241 
1.1 
29 
1 
12.9 
3.57 
0.0 
8 
0.0 
14 
15 
 
10 
19.5 
0.0 
21.9 
22 
0.004 
7.28 
772 
0.0 
121 
0 
7.7 
23.1 
0.2 
8 
0.0 
17 
16 
 
2 
47.3 
0.0 
40 
42.2 
0.005 
6.35 
579 
0.4 
56 
0 
9.2 
22.7 
0.0 
15 
0.0 
22 
17 
 
14 
38.8 
0.0 
9.48 
11.1 
0.004 
6.4 
400 
0.1 
43 
0 
10.2 
11.7 
0.1 
10 
0.0 
26 
18 
 
14 
38.1 
0.2 
0.51 
2.3 
0.026 
6.32 
242 
0.1 
25 
6 
3.4 
6.77 
0.5 
7 
0.1 
19 
19 
 
5 
25 
0.1 
0.02 
1.4 
0.015 
7.2 
390 
0.0 
48 
1 
4.1 
8.06 
1.4 
5 
0.0 
7 
20 
 
7 
19.6 
0.0 
9.32 
10.1 
0.006 
7.14 
495 
0.0 
64 
0 
9 
13.6 
0.0 
7 
0.0 
51 
21 
 
22 
55.8 
2.1 
0 
4.1 
0.053 
6.89 
880 
-0.1 
116 
37 
13.5 
20.9 
3.4 
26 
0.3 
64 
22 
 
2 
49 
0.1 
20 
22.2 
0.013 
6.78 
577 
3.4 
34 
1 
4.9 
16.1 
0.1 
36 
0.0 
15 
23 
 
11 
42 
0.0 
24.6 
26 
0.011 
4.98 
585 
2.1 
34 
1 
12 
20.9 
0.2 
29 
0.0 
28 
24 
 
7 
17.1 
0.8 
0.01 
1.4 
0.089 
6.4 
386 
0.0 
31 
19 
15.1 
6.05 
0.5 
17 
0.1 
17 
25 
 
12 
37.1 
0.1 
23.3 
24.5 
0.008 
5.98 
403 
0.7 
33 
0 
6.9 
9.54 
0.2 
21 
0.0 
8 
26 
 
4 
17.3 
0.1 
20.7 
21.4 
0.008 
7.13 
591 
0.0 
69 
0 
15.1 
15.2 
0.1 
12 
0.0 
14 
27 
 
7 
33.1 
0.0 
6.4 
7.8 
0.007 
6.47 
188 
1.2 
20 
0 
1.2 
7.44 
0.0 
5 
0.0 
8 
28 
 
5 
64.8 
0.0 
3.14 
6.3 
0.014 
6.59 
242 
2.9 
27 
0 
3.3 
5.77 
0.0 
13 
0.1 
9 
29 
 
11 
28.1 
0.0 
22 
24.2 
0.004 
5.64 
400 
0.5 
26 
0 
16.2 
14.6 
0.2 
13 
0.0 
15 
30 
 
15 
24.9 
0.0 
8.61 
8.4 
0.009 
7.17 
330 
0.1 
40 
0 
4.7 
7.11 
0.0 
15 
0.0 
5 
31 
 
16 
22.7 
0.0 
16.2 
17.2 
0.003 
7.84 
545 
0.0 
67 
0 
15.8 
10.1 
0.0 
17 
0.0 
8 
32 
 
11 
47.7 
0.0 
30 
32.3 
0.004 
7.33 
651 
0.0 
66 
0 
16.9 
24.8 
0.0 
22 
0.0 
15 
33 
 
14 
30.3 
0.1 
10.3 
11.5 
0.006 
6.56 
493 
0.3 
49 
2 
11.9 
9.92 
0.3 
25 
0.0 
24 
34 
 
4 
42.7 
0.0 
8.5 
10.2 
0.009 
5.88 
390 
1.3 
26 
0 
8.7 
13.1 
0.0 
24 
0.0 
26 
35 
 
6 
42.6 
0.0 
1.51 
3.3 
0.007 
5.82 
343 
1.4 
15 
0 
24.1 
3.05 
0.0 
32 
0.0 
26 Nr 
Code 
IC* 
TC 
N-NH4 
N-NO3 
Nts 
P-PO4 
pH 
EC 
Al 
Ca 
Fe 
K 
Mg 
Mn 
Na 
P 
S 
36 
 
3 
52.4 
0.0 
9.64 
12.3 
0.011 
6.8 
442 
1.5 
56 
0 
15.2 
5.63 
0.0 
22 
0.1 
38 
37 
 
6 
38.8 
0.0 
11.3 
13.6 
0.015 
6.17 
283 
2.0 
19 
0 
24.7 
2.59 
0.0 
15 
0.1 
12 
38 
 
7 
32 
0.0 
48.2 
50.3 
0.008 
4.97 
884 
2.5 
49 
0 
60.2 
22.8 
0.1 
45 
0.0 
23 
39 
 
4 
38.4 
0.0 
4.24 
6.1 
0.007 
5.8 
205 
2.0 
21 
0 
10.7 
1.98 
0.0 
8 
0.0 
14 
40 
 
9 
39.9 
0.0 
4.03 
6.2 
0.003 
6.71 
180 
0.7 
16 
1 
5.3 
5.3 
0.0 
11 
0.0 
8 
41 
 
4 
43.2 
0.0 
13.6 
16.1 
0.01 
6.33 
225 
1.4 
24 
0 
8.7 
6.28 
0.0 
5 
0.0 
7 
42 
 
6 
62.1 
0.0 
11.5 
14.8 
0.006 
6.95 
398 
0.6 
45 
0 
12.1 
12.5 
0.0 
17 
0.0 
16 
43 
 
8 
24.2 
0.0 
40.5 
42.5 
0.005 
6.59 
550 
0.2 
58 
0 
4.3 
15.7 
0.0 
19 
0.0 
18 
44 
 
6 
40.2 
0.0 
61.8 
64 
0.003 
6.33 
970 
0.7 
76 
0 
78.3 
20.9 
0.0 
26 
0.0 
32 
45 
 
21 
31.1 
0.0 
2.83 
3.5 
0.007 
6.67 
409 
0.0 
58 
0 
5.8 
11.1 
0.0 
5 
0.0 
17 
46 
 
29 
39.6 
0.0 
21.5 
20.8 
0.003 
7.05 
766 
0.0 
114 
0 
12.5 
15.8 
0.4 
11 
0.0 
16 
47 
 
14 
42.9 
0.0 
16.2 
16.8 
0.008 
6.56 
319 
0.4 
30 
0 
9.7 
9.88 
0.0 
7 
0.0 
10 
48 
 
7 
49.6 
0.0 
14.5 
15.7 
0.008 
6.28 
299 
0.6 
25 
0 
14.5 
9.25 
0.0 
11 
0.0 
8 
49 
 
8 
17.6 
0.0 
29.1 
26.2 
0.001 
4.93 
394 
0.8 
34 
0 
1.4 
14 
0.1 
8 
0.0 
18 
50 
 
7 
46.6 
0.0 
22.6 
22.8 
0.008 
5.78 
489 
1.1 
44 
0 
20.4 
10.4 
0.0 
17 
0.0 
23 Bijlage 5 
Profielschematisatie Fase 1: Locatie 1 t/m 20 uit Tabel 1. Fase 1: Locatie 1 t/m 20 uit Tabel 1. 1 
2 ocatie 1 t/m 20 uit Tabel 1. 1 
2 
3 
4 
5 
6 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 55
1 5 
6 2 
3 1 
2 
3 5 3 
4 
5 4 
5 
6 4 3 6 3 
4      56 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 
7 
8 56 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 
7 7 
8 
9 
10 
11 
12 8 12 9 11 10 9     13 
14 
15 
16 
17 
18 13 15 14 17 
18 18 17 16     58 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 
19 
20 58 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 
19 19 
20 58 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 
19 
20 20  Fase 2: Locatie 1 t/m 50 uit Tabel 2. 1 
2 
3 
4 
5 
6 5 
6 5 6 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 
1   60 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 
7 
8 7 
8 
9 
10 
11 
12 60 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 
7 12   13 
14 
15 
16 
17 
18 13 
14 14 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 6
13 18  19 
20 
21 
22 
23 
24 62 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 
19 62 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 
19 
20 20 24    25 
26 
27 
28 
29 
30 29 
30 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 63 
25 30 26   31 
32 
33 
34 
35 
36 64 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 
31 32 35 
36 36 33 32 34 31 35 36    37 
38 
39 
40 
41 
42 37 
38 
39 
40 
41 
42 41 
42 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 65
37 
38 42 41 38 40 41 37 38 39 42   44 
45 
46 
47 
48 66 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 
43 
44 44 
45 
46 
47 
48 66 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 
43 47 
48 48 44 47 45 45 43 47 44 46 48 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 
49 
50 
legenda Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 67
49   Bijlage 6 
Potentiële denitrificatiesnelheid Bijlage 6 
Potentiële denitrificatiesnelheid Fase 1 (geen analyse van bovengrond). Nr 
moist 
N2O emission  
(ug N/kg ds) 
 
 
% ds 
day 3 
day 4 
day 5 
1 
GHG 
20.6 
223 
561 
920 
 
GHGGLG 
16.6 
15 
17 
21 
 
GLG 
17.9 
13 
10 
8 
2 
GHG 
14.2 
81 
118 
164 
 
GHGGLG 
15.1 
28 
34 
36 
 
GLG 
15.9 
10 
13 
27 
3 
GHG 
13.9 
35 
38 
43 
 
GHGGLG 
15.9 
14 
9 
1 
 
GLG 
15.4 
12 
9 
6 
4 
GHG 
19.2 
704 
859 
813 
 
GHGGLG 
14.7 
160 
266 
343 
 
GLG 
19.6 
73 
204 
377 
5 
GHG 
8.8 
192 
324 
435 
 
GHGGLG 
13.0 
66 
90 
108 
 
GLG 
15.1 
19 
19 
19 
6 
GHG 
15.8 
525 
917 
1340 
 
GHGGLG 
16.4 
37 
95 
226 
 
GLG 
17.6 
19 
25 
48 
7 
GHG 
11.6 
20 
19 
19 
 
GHGGLG 
14.2 
20 
18 
16 
 
GLG 
 
 
 
 
8 
GHG 
 
 
 
 
 
GHGGLG 
17.2 
15 
13 
11 
 
GLG 
17.1 
9 
6 
6 
9 
GHG 
17.0 
455 
1035 
1597 
 
GHGGLG 
14.3 
18 
22 
32 
 
GLG 
15.6 
14 
11 
9 
10 
GHG 
15.5 
278 
363 
372 
 
GHGGLG 
15.4 
22 
19 
18 
 
GLG 
 
 
 
 
11 
GHG 
16.2 
65 
179 
267 
 
GHGGLG 
16.3 
12 
26 
58 
 
GLG 
17.5 
9 
5 
4 
12 
GHG 
12.7 
19 
15 
13 
 
GHGGLG 
14.0 
87 
135 
168 
 
GLG 
14.9 
17 
13 
10 
13 
GHG 
12.1 
36 
57 
99 
 
GHGGLG 
 
 
 
 
 
GLG 
14.9 
13 
11 
9 
14 
GHG 
16.7 
357 
752 
1141 
 
GHGGLG 
18.8 
174 
292 
402 
 
GLG 
15.8 
19 
21 
28 
15 
GHG 
18.8 
14 
12 
9 
 
GHGGLG 
15.4 
14 
11 
8 
 
GLG 
14.5 
20 
20 
19 
16 
GHG 
19.1 
32 
4945 
6289 
 
GHGGLG 
18.2 
149 
263 
338 
 
GLG 
20.6 
233 
372 
414 
17 
GHG 
 
 
 
 
 
GHGGLG 
7.7 
14 
11 
8 
 
GLG 
14.9 
12 
10 
9 Fase 1 (geen analyse van bovengrond). 68 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Nr 
moist 
N2O emission  
(ug N/kg ds) 
 
 
% ds 
day 3 
day 4 
day 5 
18 
GHG 
11.3 
23 
20 
17 
 
GHGGLG 
14.1 
15 
14 
12 
 
GLG 
15.7 
18 
16 
15 
19 
GHG 
18.5 
559 
1304 
2062 
 
GHGGLG 
18.2 
17 
25 
39 
 
GLG 
16.2 
12 
9 
8 
20 
GHG 
20.4 
726 
1675 
2689 
 
GHGGLG 
20.3 
19 
25 
38 
 
GLG 
23.2 
4 
3 
3 Fase 1, herhaalde bemonstering. I=bv, II GHG, III GHG-GLG, en IV GLG. Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Bijlage 6 
Potentiële denitrificatiesnelheid Nr 
moist 
WEOC 
N2O emission  
(ug N/kg ds) 
 
 
% ds 
mg C/kg ds 
day 3 
day 4 
day 5 
14 
E4-1 I 
15.9 
144 
187 
98 
36 
 
E4-1 II 
11.9 
91 
105 
39 
28 
 
E4-1 III 
18.8 
95 
64 
42 
27 
 
E4-1 IV 
17.0 
57 
22 
25 
22 
 
E4-2 I 
16.9 
126 
112 
21 
32 
 
E4-2 II 
15.5 
74 
2442 
1361 
776 
 
E4-2 III 
18.0 
289 
72 
38 
27 
 
E4-2 IV 
26.9 
99 
926 
929 
845 
 
E4-3 I 
10.0 
128 
295 
156 
106 
 
E4-3 II 
11.6 
117 
878 
1161 
1372 
 
E4-3 III 
12.9 
161 
23 
13 
21 
 
E4-3 IV 
14.9 
57 
38 
59 
63 
 
E4-4 I 
8.6 
133 
26 
10 
6 
 
E4-4 II 
11.6 
98 
718 
311 
135 
 
E4-4 III 
12.9 
123 
36 
16 
9 
 
E4-4 IV 
14.5 
65 
11 
4 
3 
13 
E5-1 I 
16.6 
56 
105 
49 
30 
 
E5-1 II 
15.2 
69 
454 
328 
211 
 
E5-1 III 
14.0 
280 
58 
56 
31 
 
E5-1 IV 
11.5 
64 
23 
13 
9 
 
E5-2 I 
16.7 
60 
55 
26 
15 
 
E5-2 II 
16.7 
110 
11 
3 
1 
 
E5-2 III 
13.9 
208 
18 
8 
5 
 
E5-2 IV 
14.4 
102 
38 
32 
27 
 
E5-3 I 
17.3 
58 
90 
39 
23 
 
E5-3 II 
17.5 
181 
13 
4 
2 
 
E5-3 III 
13.3 
172 
21 
25 
25 
 
E5-3 IV 
14.3 
62 
10 
3 
2 
 
E5-4 I 
15.7 
69 
1158 
957 
736 
 
E5-4 II 
13.5 
179 
32 
19 
15 
 
E5-4 III 
14.4 
237 
11 
5 
3 
 
E5-4 IV 
14.0 
125 
9 
3 
2 
3 
P10-1 I 
10.9 
50 
2049 
1946 
2153 
 
P10-1 II 
11.2 
101 
28 
29 
35 
 
P10-1 III 
14.4 
103 
15 
7 
5 
 
P10-1 IV 
17.0 
67 
13 
6 
3 
 
P10-2 I 
12.1 
61 
2263 
1951 
1585 
 
P10-2 II 
8.7 
58 
33 
29 
30 
 
P10-2 III 
9.1 
53 
11 
5 
3 
 
P10-2 IV 
14.3 
50 
11 
4 
2 
 
P10-3 I 
13.0 
58 
2257 
1781 
1534 Fase 1, herhaalde bemonstering. I=bv, II GHG, III GHG-GLG, en IV GLG. 70 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 72 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 73 Bijlage 6 
Potentiële denitrificatiesnelheid 69 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 69 Nr 
moist 
WEOC 
N2O emission  
(ug N/kg ds) 
 
 
% ds 
mg C/kg ds 
day 3 
day 4 
day 5 
 
P10-3 II 
10.7 
174 
241 
126 
91 
 
P10-3 III 
14.5 
145 
23 
28 
37 
 
P10-3 IV 
15.3 
36 
14 
9 
6 
 
P10-4 I 
12.8 
53 
1960 
1920 
1807 
 
P10-4 II 
10.0 
122 
35 
37 
43 
 
P10-4 III 
13.2 
181 
14 
6 
4 
 
P10-4 IV 
19.0 
118 
19 
10 
7 
12 
H49-1 I 
6.6 
62 
1603 
1290 
1217 
 
H49-1 II 
8.4 
153 
33 
45 
61 
 
H49-1 III 
11.4 
60 
8 
4 
3 
 
H49-1 IV 
16.0 
36 
9 
4 
3 
 
H49-2 I 
6.4 
56 
1920 
1986 
2351 
 
H49-2 II 
7.8 
125 
30 
36 
49 
 
H49-2 III 
11.0 
56 
9 
5 
3 
 
H49-2 IV 
16.6 
41 
13 
9 
6 
 
H49-3 I 
5.7 
53 
1508 
1248 
1141 
 
H49-3 II 
5.2 
61 
62 
0 
216 
 
H49-3 III 
9.6 
136 
12 
36 
33 
 
H49-3 IV 
14.2 
66 
23 
10 
6 
 
H49-4 I 
6.9 
43 
1445 
1326 
1220 
 
H49-4 II 
6.7 
111 
37 
38 
42 
 
H49-4 III 
10.3 
80 
15 
8 
6 
 
H49-4 IV 
14.2 
66 
11 
5 
3 
6 
S31-1 I 
16.5 
56 
1294 
1486 
1881 
 
S31-1 II 
11.9 
28 
31 
32 
2 
 
S31-1 III 
12.9 
60 
16 
11 
11 
 
S31-1 IV 
12.4 
38 
10 
4 
4 
 
S31-2 I 
11.3 
68 
68 
20 
12 
 
S31-2 II 
10.0 
181 
19 
13 
13 
 
S31-2 III 
10.9 
93 
12 
6 
5 
 
S31-2 IV 
13.4 
34 
10 
4 
3 
 
S31-3 I 
13.5 
60 
338 
336 
323 
 
S31-3 II 
10.4 
211 
16 
10 
10 
 
S31-3 III 
12.0 
132 
9 
4 
4 
 
S31-3 IV 
15.5 
72 
10 
4 
3 
 
S31-4 I 
8.7 
55 
195 
506 
867 
 
S31-4 II 
10.7 
500 
14 
11 
14 
 
S31-4 III 
10.7 
193 
12 
6 
5 
 
S31-4 IV 
14.1 
56 
11 
5 
4 
4 
F7-1 I 
10.0 
99 
48 
13 
8 
 
F7-1 II 
10.0 
106 
30 
9 
8 
 
F7-1 III 
15.6 
71 
47 
35 
32 
 
F7-1 IV 
18.3 
20 
18 
22 
43 
 
F7-2 I 
11.3 
50 
255 
164 
85 
 
F7-2 II 
10.9 
60 
58 
25 
21 
 
F7-2 III 
5.6 
19 
13 
5 
3 
 
F7-2 IV 
13.8 
16 
13 
6 
4 
 
F7-3 I 
6.4 
59 
262 
763 
905 
 
F7-3 II 
8.4 
77 
41 
49 
57 
 
F7-3 III 
12.6 
21 
18 
13 
12 
 
F7-3 IV 
15.3 
27 
13 
7 
5 
 
F7-4 I 
8.9 
83 
47 
699 
1082 
 
F7-4 II 
8.1 
71 
93 
133 
153 
 
F7-4 III 
14.4 
21 
15 
10 
8 
 
F7-4 IV 
17.2 
17 
13 
6 
4 70 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Fase 2 Fase 2 
 
 
moist 
N2O emission  
(ug N/kg ds) 
 
 
% ds 
day 3 
day 4 
day 5 
1 BG 
 
16.1 
1293 
2134 
817 
2 BG 
 
23.6 
2136 
2012 
1756 
3 BG 
 
22.9 
1232 
1251 
1245 
4 BG 
 
14.5 
1242 
999 
830 
5 BG 
 
14.1 
359 
218 
158 
6 BG 
 
19.8 
1369 
1555 
1746 
7 BG 
 
23.6 
895 
975 
1065 
8 BG 
 
18.2 
1068 
1168 
1570 
9 BG 
 
20.3 
1440 
1501 
1397 
10 BG 
 
14.9 
1654 
1372 
1232 
11 BG 
 
20.7 
4697 
3591 
2753 
12 BG 
 
19.4 
1963 
1447 
1256 
13 BG 
 
13.7 
323 
179 
128 
14 BG 
 
14.3 
1361 
994 
648 
15 BG 
 
20.9 
1890 
1689 
1490 
16 BG 
 
22.8 
3568 
2663 
2698 
17 BG 
 
21.1 
865 
601 
377 
18 BG 
 
24.4 
421 
352 
314 
19 BG 
 
21.4 
1058 
1069 
1048 
20 BG 
 
18.9 
1691 
1554 
1450 
21 BG 
 
20.7 
2308 
1558 
1194 
22 BG 
 
20.1 
1553 
1420 
1293 
23 BG 
 
21.1 
3039 
1973 
1372 
24 BG 
 
22.3 
1692 
1663 
1498 
25 BG 
 
22.0 
2923 
2414 
2429 
26 BG 
 
20.9 
2345 
2115 
1922 
27 BG 
 
20.7 
2814 
2622 
2356 
28 BG 
 
16.9 
2655 
2007 
1719 
29 BG 
 
21.6 
2445 
2416 
2268 
30 BG 
 
15.5 
1953 
1609 
1360 
31 BG  
 
17.6 
1084 
1215 
1157 
32 BG  
 
22.7 
2789 
1558 
1024 
33 BG  
 
18.5 
2636 
2074 
1774 
34 BG  
 
15.9 
2355 
1773 
1459 
35 BG  
 
16.5 
2627 
1959 
1642 
36 BG  
 
15.9 
1804 
1431 
1224 
37 BG  
 
16.2 
1706 
1467 
1300 
38 BG  
 
23.5 
4439 
3251 
2418 
39 BG  
 
13.9 
1343 
919 
830 
40 BG  
 
20.9 
3016 
2677 
2663 
41 BG  
 
19.0 
2432 
1926 
1664 
42 BG  
 
22.2 
6517 
4293 
3082 
43 BG  
 
19.7 
1735 
1662 
1631 
44 BG  
 
17.3 
1833 
1408 
1023 
45 BG  
 
20.2 
3107 
2096 
1813 
46 BG  
 
18.2 
2000 
1859 
1623 
47 BG  
 
18.4 
3684 
3002 
2426 
48 BG  
 
18.5 
2199 
1860 
1341 
49 BG  
 
18.1 
2656 
2213 
2361 
50 BG  
 
14.9 
2120 
1801 
1622 
 1 GHG 
 
15.8 
9 
3 
2 
 2 GHG 
 
15.7 
9 
4 
3 
 3 GHG 
 
18.2 
17 
17 
24 
 4 GHG 
 
16.6 
19 
8 
15 
 5 GHG 
 
13.7 
11 
5 
3 
 6 GHG 
 
17.5 
12 
4 
2 
 7 GHG 
 
20.7 
14 
8 
5 
 8 GHG 
 
14.9 
12 
4 
3 
 9 GHG 
 
13.6 
12 
6 
5 Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 71 moist 
N2O emission  
(ug N/kg ds) 
 
 
% ds 
day 3 
day 4 
day 5 
 10 GHG 
 
14.8 
8 
3 
2 
 11 GHG 
 
16.5 
9 
4 
3 
 12 GHG 
 
14.4 
9 
3 
2 
 13 GHG 
 
17.0 
14 
8 
6 
 14 GHG 
 
13.3 
11 
4 
2 
 15 GHG 
 
16.7 
16 
9 
6 
 16 GHG 
 
14.1 
28 
27 
30 
 17 GHG 
 
19.6 
32 
29 
37 
 18 GHG 
 
18.4 
15 
15 
22 
 19 GHG 
 
23.7 
16 
11 
11 
 20 GHG 
 
14.8 
11 
5 
4 
 21 GHG 
 
17.6 
19 
16 
19 
 22 GHG 
 
14.3 
8 
2 
2 
 23 GHG 
 
24.9 
22 
13 
14 
 24 GHG 
 
20.0 
126 
77 
99 
 25 GHG 
 
19.9 
19 
19 
43 
 26 GHG 
 
15.8 
41 
38 
44 
 27 GHG 
 
19.1 
14 
8 
7 
 28 GHG 
 
12.9 
12 
5 
3 
 29 GHG 
 
15.7 
12 
5 
4 
 30 GHG 
 
17.4 
12 
5 
3 
 31 GHG 
 
14.9 
12 
8 
9 
 32 GHG 
 
16.5 
12 
5 
3 
 33 GHG 
 
15.5 
32 
32 
34 
 34 GHG 
 
13.6 
11 
4 
3 
 35 GHG 
 
15.0 
14 
6 
4 
 36 GHG 
 
16.7 
25 
19 
16 
 37 GHG 
 
13.5 
13 
5 
3 
 38 GHG 
 
16.6 
10 
4 
2 
 39 GHG 
 
15.4 
19 
12 
9 
 40 GHG 
 
15.9 
37 
39 
46 
 41 GHG 
 
17.5 
13 
7 
10 
 42 GHG 
 
20.0 
24 
23 
26 
 43 GHG 
 
17.6 
19 
13 
11 
 44 GHG 
 
16.4 
13 
5 
3 
 45 GHG 
 
17.0 
13 
12 
19 
 46 GHG 
 
18.5 
23 
15 
21 
 47 GHG 
 
15.1 
12 
5 
3 
 48 GHG 
 
15.4 
54 
45 
36 
 49 GHG 
 
17.3 
10 
3 
2 
 50 GHG 
 
12.7 
9 
3 
1 
 1 GHG-GLG 
 
15.6 
12 
4 
3 
 2 GHG-GLG 
 
15.0 
13 
4 
3 
 3 GHG-GLG 
 
19.5 
13 
6 
5 
 4 GHG-GLG 
 
20.0 
13 
7 
7 
 5 GHG-GLG 
 
13.1 
9 
4 
2 
 6 GHG-GLG 
 
15.9 
13 
5 
3 
 7 GHG-GLG 
 
16.8 
9 
3 
2 
 8 GHG-GLG 
 
14.2 
12 
4 
2 
 9 GHG-GLG 
 
14.6 
23 
20 
25 
 10 GHG-GLG 
 
15.5 
12 
5 
3 
 11 GHG-GLG 
 
17.2 
16 
7 
4 
 12 GHG-GLG 
 
14.0 
10 
3 
2 
 13 GHG-GLG 
 
13.8 
11 
4 
3 
 14 GHG-GLG 
 
15.8 
11 
6 
4 
 15 GHG-GLG 
 
20.0 
12 
4 
2 
 16 GHG-GLG 
 
14.6 
17 
13 
15 
 17 GHG-GLG 
 
26.2 
15 
9 
11 
 18 GHG-GLG 
 
18.9 
14 
6 
5 
 19 GHG-GLG 
 
19.6 
65 
82 
91 
 20 GHG-GLG 
 
19.0 
11 
4 
3 72 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 moist 
N2O emission  
(ug N/kg ds) 
 
 
% ds 
day 3 
day 4 
day 5 
 21 GHG-GLG 
 
18.7 
21 
15 
14 
 22 GHG-GLG 
 
15.6 
9 
3 
2 
 23 GHG-GLG 
 
17.6 
51 
56 
58 
 24 GHG-GLG 
 
17.5 
10 
3 
1 
 25 GHG-GLG 
 
19.0 
9 
4 
2 
 26 GHG-GLG 
 
20.0 
14 
10 
8 
 27 GHG-GLG 
 
18.4 
27 
23 
23 
 28 GHG-GLG 
 
15.4 
11 
5 
3 
 29 GHG-GLG 
 
17.7 
14 
7 
5 
 30 GHG-GLG 
 
18.7 
34 
32 
32 
 31 GHG-GLG 
 
18.1 
34 
30 
35 
 32 GHG-GLG 
 
30.7 
18 
9 
13 
 33 GHG-GLG 
 
17.9 
34 
34 
41 
 34 GHG-GLG 
 
18.3 
13 
6 
4 
 35 GHG-GLG 
 
16.5 
10 
5 
4 
 36 GHG-GLG 
 
15.9 
13 
7 
7 
 37 GHG-GLG 
 
13.7 
9 
4 
2 
 38 GHG-GLG 
 
16.4 
13 
6 
4 
 39 GHG-GLG 
 
16.1 
13 
6 
4 
 40 GHG-GLG 
 
21.0 
14 
6 
4 
 41 GHG-GLG 
 
15.3 
10 
4 
2 
 42 GHG-GLG 
 
15.0 
13 
6 
4 
 43 GHG-GLG 
 
16.6 
13 
6 
4 
 44 GHG-GLG 
 
18.9 
13 
6 
4 
 45 GHG-GLG 
 
19.9 
11 
6 
5 
 46 GHG-GLG 
 
25.7 
49 
62 
79 
 47 GHG-GLG 
 
19.7 
10 
5 
3 
 48 GHG-GLG 
 
17.7 
9 
3 
2 
 49 GHG-GLG 
 
18.8 
11 
4 
3 
 50 GHG-GLG 
 
14.7 
28 
25 
25 74 | Wageningen Environmental Research Rapport 3180 Bijlage 7 
Gewashistorie Tabel 20 
Historie (g=gras, m=mais, mk=korrelmais, a=aardappel, t=tarwe, ge=gerst, tr=triticale) 
locaties bemonsterd in fase 1. Tabel 20 
Historie (g=gras, m=mais, mk=korrelmais, a=aardappel, t=tarwe, ge=gerst, tr=triticale) 
locaties bemonsterd in fase 1 Locatie 
2009 
10 
11 
12 
13 
14 
15 
16 
17 
18 
19 
2020 
1 
m 
m 
a 
m 
m 
a 
m 
m 
a 
m 
m 
 
2 
m 
m 
m 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
 
3 
mk 
t 
g 
g 
g 
g 
m 
m 
m 
g 
g 
 
4 
m 
ge 
a 
m 
m 
ge 
a 
m 
m 
m 
a 
 
5 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
 
6 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
 
7 
g 
m 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
m 
g 
 
8 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
 
9 
m 
m 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
 
10 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
g 
 
11 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
 
12 
g 
g 
g 
g 
m 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
 
13 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
m 
m 
g 
 
14 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
 
15 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
 
16 
m 
m 
t 
t 
tr 
m 
m 
m 
g 
g 
g 
 
17 
m 
m 
m 
m 
mk 
m 
m 
m 
g 
g 
g 
 
18 
m 
m 
m 
m 
m 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
 
19 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
m 
m 
 
g 
g 
 
20 
g 
m 
m 
m 
tr 
g 
g 
g 
g 
g 
g Tabel 21 
Historie (g=gras, m=mais, mk=korrelmais, ccm=corncobmix, a=aardappel, so=sorghum, 
t=tarwe, ge=zomer of wintergerst, biett=voederbiet, krui=kruiden) locaties bemonsterd in fase 2. Tabel 21 
Historie (g=gras, m=mais, mk=korrelmais, ccm=corncobmix, a=aardappel, so=sorghum, 
t=tarwe, ge=zomer of wintergerst, biett=voederbiet, krui=kruiden) locaties bemonsterd in fase 2. Bijlage 7 
Gewashistorie Locatie 
2011 
12 
13 
14 
15 
16 
17 
18 
19 
20 
21 
1 
m 
m 
m 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
2 
g 
g 
g 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
3 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
g 
4 
m 
a 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
ccm 
5 
g 
g 
g 
g 
g 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
6 
m 
a 
ge 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
a 
m 
7 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
m 
8 
g 
g 
g 
g 
m 
m 
m 
g 
g 
m 
so 
9 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
10 
m 
m 
ge 
ge 
m 
t 
m 
ge 
a 
ge 
ge 
11 
g 
g 
m 
mk 
a 
g 
g 
g 
m 
a 
g 
12 
m 
m 
m 
m 
m 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
13 
m 
m 
m 
m 
m 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
14 
g 
g 
g 
g 
g 
m 
m 
m 
m 
g 
g 
15 
g 
g 
g 
g 
a 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
16 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
17 
g 
g 
g 
a 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
18 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
19 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
20 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
m 
21 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
krui 
g 
22 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
23 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
24 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
biet 
g 
25 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
biet 
g 
26 
g 
g 
g 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
27 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
28 
 
 
 
 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
29 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
m 
m 
g 
30 
m 
m 
a 
m 
m 
m 
a 
m 
m 
m 
a 
31 
m 
m 
a 
m 
m 
m 
a 
m 
m 
m 
a 
32 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
33 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
34 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
m 
g 
g 
g 
35 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
g 
g 
g 
36 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
g 
g 
g 
37 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
g 
g 
g 
38 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
39 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
g 
g 
g 
40 
g 
g 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
g 
g 
 
40 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
41 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
42 
g 
g 
g 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
43 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
m 
44 
g 
g 
a 
g 
a 
g 
a 
g 
g 
g 
g 
45 
g 
g 
g 
g 
a 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
46 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
47 
g 
g 
g 
a 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
48 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
49 
g 
g 
g 
g 
g 
m 
m 
m 
m 
g 
g 
50 
m 
m 
m 
g 
g 
g 
g 
g 
g 
g Wageningen Environmental Research Rapport 3180 | 75 De missie van Wageningen University & Research is ‘To explore the potential of 
nature to improve the quality of life’. Bijlage 7 
Gewashistorie Binnen Wageningen University & Research 
bundelen Wageningen University en gespecialiseerde onderzoeksinstituten van 
Stichting Wageningen Research hun krachten om bij te dragen aan de oplossing 
van belangrijke vragen in het domein van gezonde voeding en leefomgeving. Met 
ongeveer 30 vestigingen, 7.200 medewerkers (6.400 fte) en 13.200 studenten en 
ruim 150.000 Leven Lang Leren-deelnemers behoort Wageningen University & 
Research wereldwijd tot de aansprekende kennisinstellingen binnen haar domein. De integrale benadering van de vraagstukken en de samenwerking tussen 
verschillende disciplines vormen het hart van de unieke Wageningen aanpak. Wageningen Environmental Research 
Postbus 47 
6700 AA Wageningen 
T 0317 48 07 00 
wur.nl/environmental-research Wageningen Environmental Research 
Rapport 3180 
ISSN 1566-7197 Wageningen Environmental Research De missie van Wageningen University & Research is ‘To explore the potential of 
nature to improve the quality of life’. Binnen Wageningen University & Research 
bundelen Wageningen University en gespecialiseerde onderzoeksinstituten van 
Stichting Wageningen Research hun krachten om bij te dragen aan de oplossing  
van belangrijke vragen in het domein van gezonde voeding en leefomgeving. Met ongeveer 30 vestigingen, 7.200 medewerkers (6.400 fte) en 13.200 studenten 
en ruim 150.000 Leven Lang Leren-deelnemers behoort Wageningen University & 
Research wereldwijd tot de aansprekende kennisinstellingen binnen haar domein. De integrale benadering van de vraagstukken en de samenwerking tussen 
verschillende disciplines vormen het hart van de unieke Wageningen aanpak.