Handboek der verloskunde
§ 356. De baring heeft niet altijd dat ongestoorde beloop, zoo als zulks tot dus verre beschreven is: ten gevolge van verschillende omstandigheden wijkt zij menigmaal van den regslmatigen gang af, brengt gevaren mede voor de moeder of het kind, of voor beide te gelijk en vereischt dan een werkelijk ingrijpen van de zijde der kunst, om de dreigende gevaren af te weren en het nadeel, dat uit dergelijke afwijkingen kan voortvloeijen, te verhoeden. De hulp der kunst streeft er daarom bij alle -onregelmatige baringen naar : 1) om den gestoorden regelmatigen gang der baring te herstellen , ten einde het verdere verloop aan de natuurkrachten te kunnen overlaten ; of 2) waar dit niet mogelijk is of met gevaar gepaard zou gaan, de voleindiging der baring ten deele of ook geheel over te nemen. § 357. De oorzaken, die de baring onregelmatig maken kunnen, zijn of gelegen in de barende, of in de vrucht, of in de deelen van het ei. De stoornissen, die door dezelve te weeg gebragt worden , hebben of betrekking op de dynamische verhouding, of op de mechanische, of op beide te gelijker tijd: buitendien zijn zij echter van dien aard , dat zij of de voleindiging der baring door de natuurkrachten moeijelijk of onmogelijk maken, of dat zij dreigen, nadeelen te doen ontstaan en deze zelfs, zonder het verloop der baring door de werkzaamheid der natuur te belemmeren, te weeg brengen. § 358. Van de zijde der barende nu kan de baring onregelmatig worden : a) door abnormale toestanden van het organisme in 't algemeen ; b) door eene abnormale gesteldheid van de weeën; c) door ziekten en gebreken der zachte geslachtsdeelen en van hunne naaste omgeving; d) door eene onregelmatige gesteldheid van het bekken. -—- "Van de zijde der vrucht: d) door zoodanige liggingen en houdingen, die, zoo lang zij bestaan, de uitdrijving van het kind door de natuurkrachten onmogelijk maken; b) door eene enorme grootte van het geheele kind of van sommige van zijne deelen. Van de zijde der deelen van het ei kunnen afwijkende eigenschappen en toestanden a) der vliezen en van het vruchtwater, b) van de navelstreng, en c) van den moederkoek eenen nadeeligen invloed op de baring uitoefenen. — Eindelijk komt nog de tijd in aanmerking , waarin eene baring plaats heeft, daar dezelve te vroeg beginnende meestal van zoodanige omstandigheden vergezeld is, die ook eenen nadeeligen invloed hebben op de gezondheid der moeder. § 359. De herkenning van de oorzaken, die eene baring onregelmatig doen worden, is voor den verloskundige van het grootste gewigt, aangezien de keuze der aan te wenden middelen zich geheel naar de bestaande aanleidende momenten rigten moet. Bij de gewone hulpmiddelen der diagnose, waarover elk geneesheer te be- schikken heeft, voegt zich ook hier het verloskundig onderzoek als het middel, waaraan de verloskundige het meeste vertrouwen schenken zal. Men moet daarom ook met den grootsten ijver en eene ingespannen oplettendheid van dit beslissende herkenningsmiddel gebruik maken, daar de rigtige behandeling van een geval alleen daarvan afhangt, of men hetzelve in alle opzigten juist beoordeeld heeft en een voorbarig handelen dikwijls even zoo veel nadeel berokkent , als een ongepast talmen schade te weeg brengen kan. Eene zeer naauwkeurige waardering van alle voorhandene omstandigheden en verhoudingen is echter voor den verloskundige des te noodzakelijker, dewijl in zoo vele gevallen de vraag moet worden beantwoord, of de verloskundige de baring kunstmatig moet voleindigen , dan of het alleen zijn streven moet zijn, bestaande afwijkingen te bestrijden en het voleindigen der baring vervolgens aan de natuur over te laten. De oude Hippokratische stelling: „occasio praeceps" geldt nergens meer dan hier: het verzuimen van het ter regter tijd aanwenden van hulp laat zich dikwijls moeijelijk weer inhalen, maar de bepaling van het regte tijdstip is niet altijd gemakkelijk. § 360. De middelen, die ter bereiking van de boven (§ 35G) opgegeven doeleinden dienen, zijn of van dynamisch of van mechanisch werkenden aard. Tot de eerste behooren hoofdzakelijk de zoogenaamde geneesmiddelen \remedia pharmaceutica) , doch vormt ook de klasse der voedingsmiddelen een belangrijk gedeelte derzelve. De dynamisch werkende middelen vinden vooral dan hunne toepassing, als juist het dynamisme der baring gestoord is, waar het er op aankomt, hetzelve te regelen , en den zoo belemmerden voortgang der baring te herstellen. Zij komen daarom vooral bij eene afwijkende gesteldheid der weeën in aanmerking. De m echanisch werkende middelen zijn hoofdzakelijk dan aangewezen, als het mechanisme der baring gestoord is , onverschillig of de oorzaken daarvan bij de moeder, bij het kind of in de deelen van het ei gelegen zijn. Hun doel kan tweeledig zijn: of zij ruimen alleen den bestaanden hinderpaal weg, en het verdere beloop der baring blijft dan aan de natuurkrachten overgelaten, of zij voleindigen de baring kunstmatig en komen zoo als 't ware in de plaats van de natuur , wier werkzaamheid verzwakt of belemmerd is. In dit opzigt vorderen echter dynamische stoornissen ook niet zelden het aanwenden van mechanisch werkende middelen, als gene van dien aard ziju , dat de baring of in 't geheel niet, of slechts met nadeel voor moeder of kind plaats hebben kan. § 361. Het hoofddoel, dat de verloskundige bij het aanwenden van kunsthulp van elke soort beoogen moet, is, het leven van moeder en kind te behouden. Als hem derhalve bij het aanwenden van bepaalde middelen eene keuze gelaten is, kieze hij datgene, hetwelk aan het beoogde doel beantwoordt: hij bezige de minder ingrijpende, zoodra het met meer gevaar gepaarde niet regtstreeks aangewezen is. Trouwens, niet altijd wordt hem de keuze gelaten: hij ziet zich dikwijls gedwongen , zijne toevlugt te nemen tot middelen , die het eene leven voor het behoud van het andere in het grootste gevaar brengen, ja het kan zelfs de vraag zijn, of niet het eene leven tot redding van het andere moet worden opgeofferd. In dergelijke gevallen is de beslissing dikwijls moeijelijk en het aller- minst kunnen daaromtrent vaste regels gesteld worden. Bij elk voorkomend geval van dien aard moet door den verloskundige geindividualiseerd worden; hij moet in zulke gewigtige gevallen niet alleen op zijn eigen oordeel vertrouwen, maar zoo mogelijk ook den raad van anderen hooren en boven alles zijn eigen geweten als geneesheer raadplegen. I. ONREGELMATIGE BARINGEN, WAARVAN DE OORZAKEN BIJ DE BARENDE BERUSTEN. EERSTE HOOFDSTUK. ONREGELMATIGE TOESTANDEN , WAARAAN STOORNISSEN DER GEZONDHEID OF ABNORMALE TOESTANDEN VAN HET ORGANISME IN 'T ALGEMEEN TEN GRONDSLAG LIGGEN. § 362. De baring kan door ziekten en andere gebreken der barenden in haar regelmatig verloop gestoord worden; liet kan zijn , dat zij met de bestaande zwangerschap in volstrekt geen verband staan , maar of reeds voor dezelve aanwezig waren, of eerst tijdens haar bestaan er bij gekomen zijn, zonder regtstreeks door haar te weeg gebragt te zijn. Andere hebben in de zwangerschap zelve haren grond , treden eerst door haar te weeg gebragt tijdens dezelve op , en kunnen , terwijl zij of als reeds vroeger voorhanden bij de baring nog blijven bestaan, of eerst bij deze zich vertoonen, de baring storen. De invloed is dikwijls wederkeerig, aangezien de bestaande afwijkingen niet alleen het verloop der baring belemmeren , maar ook door deze laatste tot eene gevaarlijke hoogte opgevoerd kunnen worden. 5 363. De stoornis der baring berust meestal op afwijkingen in haar dynamisme: de werkzaamheid der natuur en de medewerkende hulpkrachten worden in hare vrije werking verzwakt of geheel verhinderd , al zijn ook de mechanische verhoudingen zoo gunstig mogelijk. De graad der stoornis zelf kan trouwens een groot verschil opleveren: de baring verloopt in vele gevallen wel langzaam en zeer pijnlijk, doch wordt toch nog door de eigene werkzaamheid der natuur voleindigd : in andere gevallen spoort de hevigheid van het lijden of het gevaar voor eene nadeelige verergering van hetzelve en de onmogelijkheid , van hulp tegen de ziekte te verleenen , zoo lang het baringswerk duurt, den verloskundige aan , de baring kunstmatig te voleindigen. j 364. De behandeling der afwijkende toestanden, die ineen algemeen lijden van het vrouwelijke organisme bestaan, moet zich wel is waar geheel rigten naar de regels, die de speciële therapie voorschrijft , doch moet steeds den toestand der zwangerschap in aanmerking nemen en ziet zich daarom tot velerlei wijzigingen genoodzaakt. Middelen, die anders doelmatig zijn, mogen vaak niet gebezigd worden , daar zij bij de bestaande zwangerschap nadeelige gevolgen zouden kunnen hebben : daar de tijd ontbreekt, om de werking der geneesmiddelen af te wachten , moeten bij voorkeur de zoo- 12. danige gekozen worden, die krachtig en snel werken, waarbij ook dikwijls een gepaste vorm der geneesmiddelen in aanmerking komt. In zeer vele gevallen staat zelfs de zoogenoemde diaetetische behandeling in de uitgestrektste beteekenis van het woord boven aan, daar zoo vaak de voor het organisme vreemdsoortige (geneeskrachtige) stoffen juist tijdens de baring niet altijd verdragen worden. Daarbij komt nog het tweede leven, hetwelk in dat der moeder eveneens mede behouden moet worden en daarom bij elk voorschrift de meeste aandacht verdient. Eindelijk vormt het voortduren zelf der baring zoo dikwijls eenen onoverkomelijken hinderpaal voor de genezing van het bestaande lijden, die dan eerst door hare voleindiging uit den weg geruimd wordt: het is daarom, dat deze zoo vaak door middel van kunsthulp moet tot stand gebragt worden , die echter niet altijd dadelijk toegepast kan worden. § 365. Koorts der barenden vereischt voor alles de behandeling derzelve naar de gewone geneeskundige grondstellingen, die buitendien daar zij niet zelden reeds de zwangere heeft aangetast, al vroeger moest aangewend worden. De aan den vorm der koorts beantwoordende middelen moeten ook tijdens de baring voortgebruikt worden : bij ontstekingachtige koortsen kan zelfs op het baringsbed eene aderlating aangewezen zijn; bij nerveuse koortsen moeten dan , als de sensibiliteit zeer gedaald is en de krachten der barende aanmerkelijk afgenomen zijn, opwekkende middelen gegeven worden , in den tijd tussehen de weeën bouillon, kaneelwater, wijn. De hulpkrachten der barenden moeten zoo veel mogelijk gespaard worden : somwijlen moet de baring, zoodra het gunstige tijdstip daarvoor gekomen is, kunstmatig voleindigd worden. — Was eene barende reeds vroeger door tusschenpoozende koorts aangetast, en is het niet gelukt, haar in de zwangerschap daarvan te genezen, dan moet de verloskundige, zoo de baring begonnen en het koortsparoxysme nabij is, dit laatste zoo mogelijk verhoeden, of ten minste verminderen, wat het best door opium (vin. opii pro dos. 10 a IS droppels) geschieden kan. Vertoont zich echter het paroxysme toch, of dreigt het weder te keeren, dan dient de verloskundige het verloop der baring naauwkeurig gade te slaan, bij stoornis van hetzelve naar omstandigheden te handelen, doch, in geval de baring regelmatig vordert, de zaak eenvoudig aan de natuur over te laten. § 366. Wanneer eene barende door ontstekingen van gewigtige organen is aangetast, vooral van de ademhalingswerktuigen, die eene aanmerkelijke stoornis in de baringsverrigting te weeg kunnen brengen, dewijl door zoodanige kwalen de hulpkrachten in hare werking in hoogen graad belemmerd worden, dan moet de barende bij de baring zelve elke inspanning vermijden, daar het verwerken der weeën eenen hoogst nadeeligen invloed op haren toestand heeft en de voorhandene ontsteking tot eene bedenkelijke hoogte doet klimmen ; bij hersen- en longontsteking kan het bersten van bloedvaten en apoplexie gemakkelijk het gevolg zijn ; ook neemt de ontsteking in het later volgende kraambed eene gevaar dreigende gedaante aan. In deze gevallen moet de verloskundige, zoodra het slechts doenlijk is, de baring kunstmatig voleindigen, gedurende het verloop der baring echter moet de reeds vroeger begonnene doelmatige behandeling voortgezet, of ook eerst aangevangen worden; niet zelden zijn nog tijdens de baring bloedontlastingen noodzakelijk. — Zeldzamer komen ontstekingen voor als gevolgen van de baring zelve en dan zijn het meestal ontstekingen der o-eslachtswerktuigen zelve of van de nabijgelegene deelcn & 367 Bij convulsies van barenden heeft men den reeds boven « 241)' aangeduiden dubbelen toestand te onderscheiden, of zij namelijk reeds buiten de zwangerschap voorhanden waren, dan ot zij zich het eerst tijdens de baring ontwikkeld hebben. In het eerste o-eval, waarin de barende vaak al van der jeugd af aan zulke krampen het zii van hysterischen of van epileptischeu aard, geleden heeft , is het' uitziet op eene door de werkzaamheid der natuur zelve gunstig verloopende baring meestal niet donker en is er behalve de gewone voorbehoedende maatregelen, afwering van verwondingen en derg., verder «-eene bijzondere behandeling noodig. Wanneer echter deze convulsies tijdens de baring van aanmerkelijke congestie naar de hersenen vergezeld zijn, en er ook reeds vroeger een plethorische aanleg voorhanden was, dan zijn bloedontlastingen onmisbaar en inwendig ontstekin-werende middelen toe te dienen. Neemt echter het vaatstelsel volstrekt geen deel aan dit lijden, dan zijn nervina, als va eriaan, castoreum, zelfs opium aangewezen. — Mogten echter de convulsies ondanks de aangewende middelen steeds terugkeeren , waarbij ook voor het leven van het kind groot gevaar ontstaat; clan dient de verloskundige, zoodra het slechts doenlijk is, de baring kunstmatig te voleindigen. S 3G8. Veel gewigtiger zijn daarentegen die co.n v u 1 s 1 es, die voor de eerste maal tijdens de zwangerschap zich vertoonen, zich bij de barende herhalen kunnen, of ook eerst tijdens de baring zelve voorde eerste maal ontstaan, eclampsia partwientiim. Zij kunnen van de geringste uiting door beving en eenvoudig trekken der spieren tot den hoogsten graad van schudding van het geheele ligchaam voorkomen. _ Dikwijls komen de stuipen plotseling op, dikwijls echter worden zij door voorboden voorafgegaan, bedwelming, hoofdpijn, een onrustige blik , kleine trekkingen in het aangezigt, ligte convulsive bewegingen der vingers : plotseling breken de stuipen uit, die op echte epileptische zamen trekkingen gelijken en zich bijzonder sterk bij de bovenste ledematen uiten ; °het bewustzijn gaat verloren, de buik wordt in den hoogsten o-raad uitgezet, wat met inzinken van denzelven afwisselt: de onderkaak is vast tegen de bovenkaak aangedrukt, de mond bloedt, en er komt schuim uit: het gelaat is afgrijselijk vertrokken , en alle willekeurige spieren van het ligchaam zijn, als de krampen in eenen hooo-en o-raad bestaan, in vreeselijke beweging. Later, als de stuiptiekkingen nalaten, komt er een rogehelende slaap, soms vroeger, soms later volo-t het ontwaken der barende die volstrekt mets weet van hetgeen er vooro-evallen is. Het kan zijn, dat het bij eenen aanval blijft of dat de aanvallen zich herhalen wat zelfs nog na de baring gebeuren kan — De aan leidende oorzaken zijn bij gevoelige personen geleo-èn'in o-roote hevigheid en pijnlijkheid der weeën, vooral dadelijk bij het begin der baring , als wanneer de overgang van geringere pijnen tot «rootere ontbreekt, in 't bijzonder b.j eerstbarenden die over t 't algemeen vaker door convulsies worden aangetast: langzame, zeer "pijnlijke ontsluiting van den baarmoedermond bij rigiditeit zijner vezelen: mechanische drukking die de baarmoeder van het vast tegen hare wanden aanliggende kind ondeivindt, waarvan de oorzaak in een vernaauwd bekken , verkeerde kindsligging , te groote vrucht enz. gelegen kan zijn : andere ^ voorval- len , vooral pogingen , om den baarmoedermond te verwijden , die buitendien de reeds bestaande krampen nog verergeren: gemoedsaandoeningen tijdens de baring : somtijds kunnen ook gastrische prikkels de oorzaak van de ziekte zijn. Daar intusschen de genoemde oorzaken in zoo vele gevallen aanwezig kunnen zijn, moet altijd nog op eene naaste oorzaak , alsmede op de voorbesehiktheid der vrouw gelet worden, waaromtrent boven (§ 241) het noodige reeds opgegeven is. § 369. De eklampsie der barenden behoort tot de gevaarlijkste toevallen , die bij het beloop eener baring zich kunnen vertoonen. Zij kan den dood ten gevolge hebben, nog voor dat de baring afgeloopen is, en wel door hersenberoerte, door verlamming van het hart en der longen, alsmede door uitputting van het geheele zenuwstelsel in 't algemeen. Hoe vroeger tijdens de baring de stuipen intreden, des te ongunstiger moet de voorspelling gesteld worden , daar de aanvallen meermalen eerst, nadat de verlossing afgeloopen is , ophouden. Desniettemin kunnen zij zich echter ook na de baring herhalen, en al hebben deze den dood ook niet onmiddellijk ten gevolge, is het toch geene zeldzaamheid, dat er bij haar, die bij of na de baring door convulsies zijn aangetast geweest, zich kraamkoorts met doodelijken afloop ontwikkelt. Somwijlen duurt het tijdperk van sopor dagen lang na de baring voort : zeer moeijelijk herstellen die zieken, waarbij dikwijls nog langen tijd stoornissen der zintuigen, vooral van het gezigt en het gehoor achterblijven. Ook zijn er langdurige verlammingen van sommige ledematen na hevige stuipaanvallen waargenomen. — Ook het leven van het kind verkeert in het grootste gevaar: de meesten komen levenloos ter wereld. Iets beter is hunne kans op levensbehoud, als de stuipen eerst tegen het einde der baring zich vertoonen. § 370. De behandeling van de eklampsie der barenden wordt in de geneeskundige en verloskundige gesplitst. De eerste is boven (§ 241) reeds opgegeven: dezelfde middelen , die bij de convulsies van zwangeren moeten aangewend worden, dienen ook dan gebezigd te worden, als de stuipen bij barenden uitbreken. Algemeene en plaatselijke bloedontlastingen, koude omslagen , zelfs koude begietingen van het hoofd , mostaardpappen aan de kuiten en voetzolen, inwendig opium in groote giften, naar omstandigheden (zie boven) moschus, zijn ook hier de gepaste middelen. — Wat de verloskundige behandeling betreft gelden de volgende regels: houdende stuipen op en vordert de baring regelmatig, dan late men de uitdrijving van het kind aan de natuur over; duren zij echter voort en heeft men reden, om te denken, dat het voortduren van den arbeid als eene opwekkende oorzaak blijft werken , dan is het voleindigen der verlossing, zoodra de baarmoedermond daarvoor ruim genoeg ontsloten is, aangewezen , hetgeen naar gelang van omstandigheden soms met de tang, soms door keering en opvolgende uithaling van het kind aan de voeten enz., in eenen tijd dat er geene stuipen bestaan, geschieden moet. Daarentegen is er van de kunstmatige verwijding van den baarmoedermond geen heil te wachten, aangezien zoodanige handelwijze al te hevig ingrijpt en slechts eene verergering der krampen ten gevolge zou hebben. Slechts bij zeer dringend levensgevaar kan de verloskundige genoodzaakt zijn, de kunstmatige verlossing op die wijze tc verrigten, dat hij den weinig ontsloten baarmoedermond met het mes of de schaar insnijdt, om op deze minder gewelddadige manier zich den weg te banen tot de voeten van het "kind , en de keering met opvolgende uithaling te verrigten. (Zie later de leer der kunstbewerkingen.) Mogten de convulsies na de uitdrijving van het kind blijven bestaan, dan moet ook de nageboorte kunstmatig verwijderd en met de geneeskundige behandeling voortgegaan worden , indien ook dan de aanvallen nog niet ophouden. S 371. Somtijds wordt de baring door bestaande adem halingsbezwaren gestoord, die zich soms vertoonen onder den vorm van een waar astlima, soms enkel als een prikkelhoest. Als de asthmatische bezwaren niet regtstïeeks de gevolgen zijn van organische gebreken, dan hangen zij wel met eene aanmerkelijke uitzetting van den buik te zamen , hetzij dat deze door een zeer groot kind of door eene zeer groote hoeveelheid vruchtwater veroorzaakt is: zij berokkenen der zieke dan reeds veel last in de laatste maanden der zwangerschap, en vereischen de boven (§ 239) opgegevene behandeling Tijdens de baring wordt het verwerken der weeën zeer moeijelijk • de barende moet daarom eene meer zittende houding aannemen, het breken der vliezen kan bij veel vruchtwater verligtmg verschaffen , bij wezenlijk gevaar van stikken moet de baring kunstmatig voleindigd worden. Gaat met het asthma een plethorische toestand gepaard , zijn er congesties naar het hoofd voorhanden , dan is het hoofdmiddel eene aderlating in verbinding met ontstekingwerende middelen : is er daarentegen een meer krampachtige toestand voorhanden, dan zijn krampstillende middelen, vooral die, welke ac. hjdrocyan. bevatten, alsmede liq. corn. cerv. succ. aangewezen: ook uitwendige huidprikkels bewijzen goede diensten. — Bestaande kropgezwellen kunnen eveneens verstikkingsverschijnselen, zelfs berstino- van bloedvaten te weeg brengen. Het is daarbij dringend aan te°bevelen elke te groote inspanning bij de weeën te vermijden: niet zelden moet de baring kunstmatig voleindigd worden , zoodra het re^te tijdstip daarvoor gekomen is. — Wat den hoest betreft, wordt ^ deze gewoonlijk uit de zwangerschap op het baringsbed medeo-ebrao-t: hij stoort den gang der baring in de hoogste mate en kan zeffs verstikkingstoevallen veroorzaken. Salmiak met extract, hyoscyam., althaeathee, aq. amygd. amar., bij plethorische voorwerpen zelfs eene aderlating, zijn de aangewezen middelen. Echter moet bij gevaar dreigende omstandigheden ook hier de baring kunstmatig voleindigd worden. — Met eene groote zorgvuldigheid moet op phthisische barenden gelet worden: met zelden moet ook bij deze operative hulp aangewend worden. § 372. Krampachtig braken werkt niet zelden zeer nadeelio- op het verloop der baring, doordien het deels de vrije uiting der weeën stoort, deels der barende eenen zeer grooten last berokkent. Ook in deze gevallen is bij ware volbloedigheid en eenen congestiven toestand naar het hoofd eene bloedontlasting onmisbaar: inwendig moeten krampstillende middelen , extract, hyoscyam., aq. amygd. amar. zelfs opium toegediend worden. Ook patio Eiverii, bruispoeder zijn bij sterke neiging tot braken van groot nut, terwijl hiervoor ook het selterswater met wat wijn en suiker gebleken is , diensti»- te zijn. Plaatselijk zijn aromatische omslagen op de maagstreek ° epast. Duurt echter de lastige misselijkheid en braking voort en is het gunstige tijdstip voor de kunstmatige voleindiging der baring gekomen, dan verzuime men niet, deze in toepassing te brengen. 5 373. Bloedvloeiingen uit andere deelen, dan de geslachtsorganen , die bij barenden voorkomen, hangen gewoonlijk te zamen met eenen toestand , die reeds tijdens de zwangerschap voorhanden was (§ 237). Wat ter aangehaalder plaats omtrent hare behandeling gezegd is, geldt ook hier : vele bloedvloeiingen moeten als kritisch en der barende verligting verschaffende beschouwd worden, wat vooral van neusbloeding en haemorrhoïdale bloedvloeiingen geldt. De constitutie en de algemeene toestand der vrouw moeten den verloskundige bij zijne behandeling leiden en bepalen, of er geneesmiddelen moeten aangewend , of dat de baring kunstmatig voleindigd moet worden. § 374. Eene bijzondere aandacht vereischt bij barenden somtijds voorkomende pisopstopping, die intusschen niet zelden reeds tijdens de zwangerschap voorhanden was (§ 233). Ontsteking, koud vuur, zelfs bersting der blaas kunnen de treurige gevolgen zijn , die de verloskundige door eene doelmatige behandeling heeft te voorkomen. Pisopstopping gedurende de baring ontstaat, als het diep geplaatst hoofd van het kind bij een langdurig verblijf in het kleine bekken den hals der blaas tegen de schaambeenderen aandrukt: de barende moet daarom aan den minsten aandrang tot wateren gevolg geven, wat zij vaak in eene veranderde ligchaamshouding nog uitvoeren kan. Eene opheffing van het hoofd en verwijdering van hetzelve van de voorste bekkenhelft, als zulks mogelijk is, maakt de ontlediging der blaas dikwijls gemakkelijker. Bij volkomen onmogelijkheid dezer laatste moet de katheter ingebragt worden. Gelukt ook dit niet , dan moet de verloskundige de baring kunstmatig voleindigen en dadelijk daarna, indien de pis niet van zelf afvloeit, den katheter appliceren. Tegen spastische pisopstopping dienen de gepaste middelen , liq. corn. een. succ., opium enz. aangewend te worden (zie § 233). Als eene barende ten gevolge eener in de laatste dagen der zwangerschap bestaande darmverstopping eene aanmerkelijke hoeveelheid drekstoffen op het baringsbed medebrengt, wat door het examen, doch nog beter bij het inwendig onderzoek bepaald wordt, stoort zulk een toestand den gang der baring zoowel om mechanische redenen , als wegens de bij hardnekkige darmverstopping gewoonlijk voorhandene darmbezwaren en congesties naar het hoofd. Eenvoudige lavementen , zoo noodig bij herhaling , oleum ricini, als er nog tijd voor is , zijn de noodig wordende hulpmiddelen. § 375. De meeste der tot dusverre opgenoemde ongesteldheden storen het dynamisme der baring en maken deze onregelmatig. De verloskundige tracht dezelve daarom hoofdzakelijk door middelen, die dynamisch op het organisme werken, op te heffen en de baring binnen de grenzen der regelmaat terug te brengen: hij laat, als hem dat gelukt is, het verdere aan de werkzaamheid der natuur over. Dit doel wordt echter niet altijd bereikt: de baringswerkzaamheid zelve staat de volkomene genezing van den bestaanden ziektetoestand in den weg, dien zij niet zelden eerst heeft te weeg gebragt: zoo lang de baring duurt, wordt dezelve onderhouden; ja niet zelden verergerd en de verloskundige ook vaak in het aanwenden van krachtige geneesmiddelen gehinderd. Daarom sporen zoodanige kwalen den verloskundige zoo dikwijls aan, de baring kunstmatig te voleindigen, zoowel om het in gevaar verkeerende leven van het kind tc behouden, als om de moeder van de bestaande ziekte te kunnen bevrijden. De soort der hulp zelve hangt dan trouwens van de ligging van het kind, de eigenschappen van het bekken enz. af, en moet afzonderlijk beoordeeld worden. TWEEDE HOOFDSTUK. OVER DE AFWIJKINGEN DER WEEÖN. § 376. De zamentrekkingen der baarmoeder beantwoorden niet altijd aan het vroeger (§ 270) geschetste tafereel: er komen daarbij vele afwijkingen voor , die intusschen den voortgang der baring niet altijd storen, hare voleindiging door de werkzaamheid der natuur zelve geenszins verhinderen en een ingrijpen van de kunst noodzakelijk maken. Zoo lang de van den gewonen gang afwijkende weeën niet bepaald nadeelig werken , zoo lang zij nog invloed hebben op de ontsluiting van den baarmoedermond en op het afdalen der vrucht, de oorzaak van zoodanige afwijkingen over 't algemeen meer in den individuelen habitus der barenden, in haar temperament, hare constitutie enz., dan in eenen pathologischen toestand gelegen is, is eene behandeling door den verloskundige niet noodig, ja zij kan dan eer storend werken en wezenlijk nadeel aanbrengen. BoëR zegt zeer juist : „men moet zich geen ideaal van ingebeelde weeën opstellen en hiermede de werkelijke bij elke afzonderlijke baring vergelijken, anders zal men bij de meeste baringen iets af te keuren en te berispen hebben, maar men dient de zaken zoo te nemen, als zij zijn en bij elk geval zijn kunnen. Zoo lang de weeën door geene positive abnormiteit ontaard blijken te zijn of geene algemeene of plaatselijke schade veroorzaken, werken zij altijd zoo op het vorderen der baring, als het in dat bijzonder geval zijn kan en moet. Bij dezen natuurlijken maatstaf kan men met voordeel voor den tegenwoordigen tijd en de toekomst noch iets afnemen, noch toevoegen , noch wijzigen; en hoe lang overigens de functie op deze natuurlijke wijze ook menigmaal duren moge, stelt zulks toch nooit eene eigenlijk gezegde moeijelijke, maar slechts eene langdurige baring daar *)." § 377. Bij het vellen van een oordeel over den toestand der weeën dient de verloskundige derhalve de geheele individualiteit der barenden in aanmerking te nemen ; hij moet den algemeenen toestand derzelve naauwkeurig onderzoeken, hoe het daarmede gedurende den geheelen tijd der baring gesteld zij, welke gevolgen de weeën zelve bij de barende hebben; hij moet het oog slaan pp de werking der weeën zelve, of de vereischte veranderingen bij de baarmoeder , de scheede en de vliezen met de vrucht tijdens dezelve vrij en onbelemmerd tot stand komen en vooral, hoe de barende zich bij eene weeënpauze bevindt. gronde toestand is, dat eene ontijdige bemoeijing der kunst dikwijls gewroken wordt door de in hare werkzaamheid belemmerde natuur, en dat geduld en een vast vertrouwen op de krachten der natuur dikwijls beter tot het doel leidt, dan allerlei kunsten en voorbarige handelingen. § 378. Als wezenlijke afwijkingen der weeën van het regelmatige verloop komen echter de volgende in aanmerking: 1) De weeën zijn te zwak of houden weder geheel op. 2) Zijzijnte krachtig. 3) Zij zijn te pijnlijk. 4) Zij zijn van krampachtigen aard. De nadere beschouwing dezer toestanden moet de herkenning, de oorzakelijke momenten, de nadeelige gevolgen en de behandeling aangeven. Ten aanzien der laatste komt vooral in aanmerking, of de vereischte hulp in het toedienen van zoogenaamde diaetetische en pharmaceutische middelen (dynamisch werkende) bestaan kan , dan of er mechanische kunsthulp (kunstmatige voleinding der baring) noodig is. Zoo mogelijk bediene men zich bij voorkeur van de eerstgenoemde middelen en ga dan eerst tot de laatste over, als gene niets baten , de baring zonder gevaar voor moeder en kind niet langer gerekt mag worden en vooral ook het regte tijdstip tot het verrigten der kunsthulp aangebroken is. — Eenvoudigheid in het voorschrijven der middelen is de grootste deugd van den hier als geneesheer optredenden verloskundige. Zeer zamengestelde mixturen bederven meer , dan zij baten; wat door diaetetische middelen verkregen kan worden, is te verkiezen boven het aanwenden van geneesmiddelen , die voor het organisme altijd eenigzins vreemdsoortig zijn. Wegens den opgegeven korten tijd der behandeling verwissele men de voorgeschrevene middelen daarom ook nooit zonder noodzaak: men diene ze in eenen gepasten vorm toe en lette op de niet zelden bestaande idiosyncrasiën der barenden. Men vergete echter nooit, dat menigmaal de tijd toch nog de zege behaald heeft, en dat de onregelmatig gewordene weeënwerking weder binnen de grenzen der normaliteit terugkeert, zonder dat juist eene ingrijpende geneeswijze toegepast was. 1. Te zwakke of geheel ophoudende weeën. § 379. Wanneer de baring reeds begonnen is, en er ware weeën voorhanden waren, die de ontsluiting van den baarmoedermond enz. bewerkten, doen zich de te zwak wordende weeën door de volgende teekens kennen: 1) De weeën worden zeldzamer, zij duren dan ook altijd korteren tijd en zijn niet zeer pijnlijk meer: de anders waar te nemen hardheid der baarmoeder heeft tijdens dezelve in den gewonen graad niet verder meer plaats. 2) De randen van den baarmoedermond worden niet sterk genoeg gespannen , de baarmoedermond blijft in den slappen toestand , dien hij gewoonlijk buiten de wee vertoont. 3) De vliezen worden weinig of in 't geheel niet gespannen en puilen niet buiten den baarmoedermond uit. 4) Het voorliggende kindsdeel daalt volstrekt niet dieper in. — Onder deze verschijnselen kunnen de weeën eindelijk geheel ophouden. § 380. Bij de beoordeeling van dezen vorm van onregelmatige weeën komt het er op aan, in welk tijdperk der baring de weeën te zwak zijn of geheel ophouden , welke de oorzaak daarvan is en welke gevolgen en verschijnselen daaruit voortkomen. — Vertoonen zich de weeën te zwak, of houden zij geheel op in het eerste tijdperk der barin" of ook in het tweede, dan is zulks bij overigens gunstee verhoudingen van niet de minste beteekenis : dikwijls is er slechts rust en tijd noodi"- om de contracties weder in hare volle integriteit te doen terugkomen. Het behoort tot het kenmerkende van liet eerste tijdperk der baring, vooral bij eerstbarenden , dat de weeen zich hier dikwijls slechts zeldzaam en korteren tijd durende vertoonen, ja het is niets ongewoons, dat de eerste weeën dikwijls weder ophouden en eerst na" eenige uren of zelfs dagen wederkomen, zonder dat daaruit het o-eringste nadeel voortvloeit. Van meer gewigt is liet reeds , als de weeën ophouden, nadat het vruchtwater reeds lang afgeloopen is bij reeds geheel verstreken baarmoedermond en bij het reeds diep mge- daaldziin van het kindsdeel. i 381. Wanneer echter de zwakte of het geheele ontbreken der weeen van ziekelijke toestanden afhangt, dan ligt de oorzaak of in de baarmoeder alleen of in het geheele organisme en kunnen de afwijkingen dan door a gemeene of plaatselijke ware zwakte veroorzaakt worden. — TV are zwakte kan door voorafgegane zware ziekten te weeg gebragt worden , of zij kan aangeboren zijn, in welk geval de barende van hare jeugd af met eene zwakke constitutie bedeeld was : een te jeugdige of een te hooge leeftijd, het misbruik van aderlatingen en van purgeermiddelen in de zwangerschap, zorgen en nooddruft, huiselijk leed en derg. kunnen dezen toestand ook veroorzaakt hebben. Eindelijk kan ook eene vroegtijdige sterke inspanning bij het baren dezen graad van uitputtinkte weeg brengen, vooral wanneer een onregelmatig bekken, eene onregelmatige kindsligging enz. de weeën hare werking doen missen: ook kunnen psychische invloeden, die voor het eerst op de barende inwerken, de weeënwerkzaamheid plotseling verlammen. — Plaatselijke zwakte der baarmoeder (atonia uleri) gaat of met de algemeene zwakte van het organisme gepaard of zij is op zich zelve staande voorhanden. In het laatste geval is zij het gevolg van eene te sterke uitzetting der baarmoeder , van vroeger dikwijls plaats gehad hebbenden abortus , vorige moeijeiijke baringen , ziekten der baarmoeder , memgvu dio-e bloedvloeiingen, witten vloed enz. Echter gaat met algemeene zwakte niet altijd zwakte der baarmoeder gepaard: bij een zwak gestel en een overigens verzwakt ligchaam verloopt de baring onder zeer krachtige weeën dikwerf gemakkelijk en voorspoedig , terwijl van den anderen kant zich niet zelden tijdens de baring zeer zwakke weeën vertoonen bij vrouwen van eenen zeer krachtigen ligchaamsbouw, hetgeen dan trouwens dikwijls aan plaatselijke gebreken van het baringsorgaan toegeschreven moet worden. S 382. Van de ware zwakte der baarmoeder moet echter die toestand , die den naam van „schijnbare zwakte" verdient, wel onderscheiden worden. Hierbij heeft een toestand van congestie naar de baarmoeder plaats, er bestaat ware pletliora uten, en ten gevolge van deze bloedovervulling wordt de kracht van zamentrekking belemmerd, waardoor de weeën verzwakken of geheel ophouden. Men kan uit de volgende te ekens tot het bestaan van schijnbare zwakte besluiten: de barende is van eene volbloedige constitutie, en ziet er welgevoed en gezond uit ; zij heeft zoowel vroeger, als ook gedurende hare zwangerschap veel voedzame spijzen en dranken gebruikt en was steeds vrij van elke verzwakkende gemoedsaandoening. 13ij de baring is het gelaat rood en warm, de oogen glinsteren: de pols of vol en hard, of klein en onderdrukt, Dikwijls vertoonen zich ook gedurende de nog voorhandene weeën of als zij reeds opgehouden hebben congestie naar het hoofd en de borst. Buitendien komt deze toestand ook voor bij haemorrhoïdalen aanleg der baarmoeder, bij ontstekingachtige diathese of bij werkelijke ontsteking der baarmoeder. Eindelijk kunnen ook uitwendige invloeden dezen toestand veroorzaken en dc natuurkrachten in hare vrije werking belemmeren , vooral een heet vertrek, misbruik van verhittende dranken, zoogenaamde weeënbevorderende middelen door onbedreven handen toegediend, gemoedsaandoeningen, valsche schaamte. § 383. De gevolgen, die door weeënzwakte of geheel uitblijven derzelve veroorzaakt worden, zijn langzame en zeer gerekte baringen : ligt er ware zwakte aan ten grondslag, dan komen er ligt groote uitputting, flaauwten , ja zelfs krampen bij , en is het afsterven van liet kind te vreezen; en als de geboorte van het kind heeft plaats gehad , kan vervolgens nog oponthoud bij de uitdrijving der nageboorte en bloedvloeijing ontstaan. — Is daarentegen schijnbare zwakte de aanleidende oorzaak, dan ontstaan er gevaarlijke congesties naar het hoofd en de borst, er komt koorts op en er ontstaat ligt werkelijke ontsteking der baarmoeder met al hare gevolgen. De zwakke weeën worden dan vooral zeer pijnlijk en de uitdrijving van het kind door de eigene werkzaamheid der natuur zeer bemoeijelijkt. § 384. De behandeling heeft op de gemelde oorzaken te letten, zoodra namelijk de verloskundige door werkelijk ziekelijke invloeden tot handelen genoopt wordt; het eerst van alles echter dient J 'e onderzoeken , in welk tijdperk der baring deze stoornissen voor-' vallen. Hij behoeft geene vrees te koesteren, wanneer in het beo-in der baring, in het eerste, ja zelfs bij den aanvang van het tweede tijdperk de weeën zwak zijn of een tijdlang geheel ophouden. Er is hier slechts tijd en geduld noodig en de weeën zullen terugkomen, indien er althans geene bepaald nadeelige invloeden werkzaam zijn Zoo lang het vruchtwater nog niet afgevloeid is , de baarmoedermond nog niet voldoende ontsloten en het voorliggende deel nog niet zeer diep in het bekken is afgedaald, heeft het zwakkerworden of het ge ïeel ophouden der weeën bij overigens gunstige verhoudingen "■ewoonlijk niet veel te beduiden. Somtijds is het, als de baarmoedermond verstreken , de vochtblaas door denzelven heen gedrongen en de ligging van het kind gunstig is, doch het breken der vliezen zeer lang op zich laat wachten, doordien d.e weeën verzwakt of opgehouden zijn, voldoende , het afvloeijen van het vruchtwater kunstmatig te doen plaats hebben. De met de vrucht in onmiddellijk contact gebragte baarmoeder wordt daardoor tot nieuwe zamentrekkingen geprikkeld en de baring gaat nu haren gewonen gang. Ook dan, als de weeën in het derde tijdperk der baring na het afvloeijen van het vruchtwater en bij een reeds diep geplaatst voorliggend kindsdeel verminderen of geheel ophouden, zijn er nog volstrekt geene geneesmiddelen of andere mechanische hulp noodig : rust, tijd en geduld leiden ook dan zonder eenig gevaar voor de moeder en het kind tot het gewenschte doel. § 385. Is echter ware zwakte de oorzaak van het verzwakken der weeën, dan dient eene voedzame versterkende diëet aanbevolen te worden: passende dranken zijn bouillon, wijn, krachtig, goed bier: verder uit de klasse der vlugtig prikkelende geneesmiddelen thee van melisse of pepermunt met een weinig kaneel of citroenschillen, een lepel vol kaneelwater, liquor anodyn., tinct. cinnam. Men zij echter met de toediening der genoemde middelen voorzigtig, men grijpe niet te sterk in, anders komt er ligt overprikkeling tot stand, er ontstaan bloedvloeijingen, vooral in liet vijfde tijdperk, vertraging der nageboorte, en gevaarlijke ziekten in het kraambed. — Bij atonie der baarmoeder kunnen of mechanisch of dynamisch werkende middelen aangewend worden. Tot de eerste behooren verandering van de ligging der barende en een uitwendig krachtig wrijven der baaimoeder met de hand: zelfs eene ligte beweging door het vertrek , als zulks niet door bepaald gevaar dreigende omstandigheden belet wordt, werkt zeer gunstig op den terugkeer van krachtige contracties ; ook het kunstmatige breken der vliezen kan hierbij onder de boven opgegevene omstandigheden nuttig zijn. — Eene zeer goede uitwerking heeft het aanbrengen van warmte op de baarmoeder door middel van verwarmde flanellen of wollen lappen, die dikwijls gewisseld moeten worden. Inwrijvingen met sapo ammoniae of sapo arontaticus zijn eveneens nuttig, waarbij trouwens ook het krachtige wrijven in rekening gebragt moet worden. Ook kunnen lavementen eene goede uitwerking hebben, dewijl daardoor meer op de achtervlakte der baarmoeder wordt ingewerkt. Onder de inwendig toe te dienen middelen, die de weeën bevorderen, bekleedt het secale cornutum te regt eene voorname plaats. Men kan het toedienen in giften van 5 a 15 grein, alle 5 minuten herhaald, tot dat er drie of vier zulke doses genomen zijn. Het is aangewezen bij ware atonie, in ceval er geen dringend levensgevaar voor moeder en kind bestaat. Wat de werking van dit middel betreft, zijn er drie gevallen mogelijk : 1 er volgen goede weecn, en de verlossing kan dan spoedig natuurlijk afloopen; 2°. er ontstaan onafgebrokene zamentrekkingen der baarmoeder, die gevaar kunnen aanbrengen voor het leven der vrucht; in dit geval drage men zorg , de verlossing bij tijds kunstmatig te voleindigen; 3°. er wordt volstrekt geene werking van deszelfs toediening bespeurd; (wat volgens hohl vooral bij meer bejaarde en bij hysterische nerveuse barenden het geval is); alsdan dient er ten slotte ook kunsthulp te worden aangewend; liet middel heeft dan echter geen kwaad gedaan. § 386. De behandeling van de vroeger (§ 382) beschrevene schijnbare zwakte der weeën, dié bij prikkelbare en volbloedige voorwerpen het gevolg zijn kan van plethova uteri enz. moet eene geheel andere zijn. Onder de middelen, waardoor alsdan de weeën verbeterd kunnen worden , staat eene aderlating boven aan , die des te eer is aangewezen , naar mate de toestand meer een ontstekingachtig karakter aanneemt. De grootte der lating rigte zich naar den aard van elk bijzonder geval; dikwijls zal men waarnemen, dat de zamentrekkingen der baarmoeder reeds tijdens liet vloeijen van *) Het laatste gedeelte dezer § is door mij omgewerkt, dewijl ik mij niet kan vereenigen met liet gevoelen van den schrijver omtrent de werking van het moederkoorn. Vergel.: A. F. Hoiil, Lehrheh. der Gehurtsh. u. s. w. Zweite umgearbeitete Auflage. Mit Holzsclin. Leipzig, 1802. 8. S. 483. t. K. het bloed regelmatiger terugkeeren. Ter ondersteuning van de werking der aderlating kunnen verkoelende en zweetdrijvende geneesmiddelen dienen , b. v. een aftreksel van flores sambuci met bijvoe°incr van spir. minderen, nitras kalicus enz., welke middelen in ligtere gevallen soms alleen voldoende zijn , om den toestand te verbeteren. Zijn de algemeene verschijnselen geweken, is de pols ruimer en vrijer geworden en huiduitwaseming ontstaan , doch zonder dat de weeën gelijktijdig verbeterd zijn, dan is biboras natricus, als weeënbevorderend middel aangewezen; men kan dit middel in poeders b. v. 5 a 10 grein p. d. a. u. toedienen, soms met bijvoeging van eene kleinere gift nitr. /calic., wanneer men vreest voor het terugkeeren van den gepiikkelden toestand. Is de buik gevoelig bij aanraking, dan kan de boven beschrevene ontstekingwerende behandeling nog* ondersteund worden door het leggen van groote warme pappen met bijvoeging van flores chamom.; terwijl het eindelijk van zelf spreekt, dat wanneer b. v. groote hitte in de kraamkamer als eene bijkomende oorzaak van den gestoorden arbeid heeft ingewerkt, daaraan door eene koelere verhouding moet te gemoet gekomen worden *). § 387. Indien daarentegen bij voortdurende zwakte der weeën en het geheel ophouden derzelve gevaar voor de moeder of het kind ontstaat, als de toegediende middelen niets baten, de zwakte steeds meei toeneemt, zich zelfs wel flaauwten, stuipen enz. vertoonen of ten gevolge van eenen ontstekingachtigen toestand der baarmoeder gevaarlijke verschijnselen zich voordoen, of aan het voorliggende kindsdeel zich eene aanmerkelijke zwelling vormt en er gevaar bestaat , dat het zal afsterven , dan ga de verloskundige over tot het kunstmatig termineren der verlossing, zoodra het geschikte tijdstip daarvoor gekomen is: de keuze der operatie rigt zich naar de voorhandene omstandigheden en vooral naar de ligging van het kind. 2. Te krachtige weeën. § 388. De toestand, die aan den vorigen tegenovergesteld is moet insgelijks dan als onregelmatigheid beschouwd worden, zoodra door den te krachtigen drang der weeën gevaren ontstaan zoowel voor de moeder als voor het kind, aangezien de baring daardoor te zeer versneld , of dan , als voor de uitdrijvende krachten te groote (mechanische) hinderpalen bestaan, volstrekt onmogelijk gemaakt wordt. De reeds vroeger vermelde nadeelen, die van een verwijd bekken afhangen (§ 51) doen zich ook hier bij moeder en kind gelden: de te snelle ontlediging van het in hooge mate uitgezette baringsorgaan heeft vooral zeer verzwakkende bloedvloeiingen ten gevolge: zijn de mechanische beletselen zeer belangrijk, dan kan er zelfs verscheuring der baarmoeder ontstaan: vooral wordt de moeder in het vijfde tijdperk der baring met gevaar bedreigd , als de nageboorte namelijk te snel loslaat en uitgedreven wordt, of wel op dit tijdstip nog een deel derzelve met de baarmoeder te zamenhangt: bloedvloeijing en in het ergste geval omstulping der baarmoeder zijn dan de treurige gevolgen. § 389. De te krachtige weeën kunnen door eene verhoogde levenskracht der barenden in het algemeen , alsmede van het baringsorgaan in het bijzonder te weeg gebragt worden. Men treft dezelve daarom *) Ook deze § heeft cenige wijzigingen ondergaan. t. aan bij krachtige, gezonde en welgevoede voorwerpen intusschen komen zij ook bij zwakkelijke personen voor, daar de vitaliteit van het geheele ligchaam niet altijd gelijken tred houdt met die van het baringsorgaan. Somtijds komen ook dan te sterke weeën tot stand, als een belangrijk mechanisch, beletsel de uitdrijvende kracht der baarmoeder in den weg staat, als daar zijn ziekte van het onderste baarmoedersegment, vooral van het scheedegedeelte, een vernaauwd bekken of eene onregelmatige ligging van het kind, waarbij hetzelve door langdurige drukking het leven verliezen kan. § 390. Bij te sterke weeën bevele men bovenal rust aan, en verbiede volstrekt het verwerken der weeën : men late de vrouw , zoo als gewoonlijk, op de zijde liggen en late zich bij de verdere behandeling door de oorzaak dezer onregelmatigheid leiden. In geval verhoogde vitaliteit der barende de oorzaak der te krachtige weeën blijkt te zijn , vooral als de werkzaamheid der vaten zeer opgewekt is, zijn bloedontlastingen en het inwendige gebruik van verkoelende dranken en geneesmiddelen aangewezen : ook de toediening van aqua lauroceran of aqua ex amygdalino parata is hier zeer nuttig. Men zij echter steeds bedacht op de gevolgen der te krachtige weeën, men verzuime vooral niet, zeer dikwijls te onderzoeken, en van het vorderen der baring kennis te nemen , ten einde bij het werkelijk tot stand komen van eene overijlde baring de noodige hulp te verleenen. A1& de te krachtige weeën echter een gevolg zijn van mechanische beletselen , b V. een vernaauwd bekken , een zeer groot kind of eene onregelmatige ligging van hetzelve, dan moet de verlossing ook kunstmatig voleindigd 'Worden. 3. Te pijnlijke weeën. 