Wekstem : getuigenissen uit de Christelijke Afgesch. Geref. Kerk in Nederland 
Ao. 49. ZATURDAG, 7 DECEMBER 1867. Derde Jaargang. WEKSTEM? GETUIGENISSEN UIT DE CHRIST. AFG. GER. KERK IN NEDERLAND. UITGEVER. Jes. 40: 6a. Eene stem zegt, roept! Dit Blad verschijnt elk Zaterdag. Prijs per 3 maand franco pp. ƒ 1 50. Voor Amerika 2.50 bij vooruitbetaling. Enkele Nos. 12| Ct. G. Pu. ZALSHAJi TE KAIIPEI Prijs der Advertenties van 1 —10 regels ƒ1.00, iedere regel meer 10 Cent, behalve 35 Cent zegelregt. Stukken in te zenden aan den Hoofdredacteur W. DIEMER te Alphen aan den Rijn; advertenties, kerknieuws enz. aan den Uitgever. Alles franco. HET DOEL DER SCHRIFT. Al de schrift is van God ingegeven en is nuttig tot leering, tot weder opboezeming, tot verbetering, tot onderwijzing, die in de rechtvaardigheid is; opdat de mensch Gods volmaakt zij, tot alle goed werk volmaakte lijk toegerust. II. Tim. 3: 16. De Apostel leert ons in 2 Tim. 3: 16, dat al de Schrift van God is ingegeven. Daarmee wijst hij ons op den goddelijken oorsprong des bijbels. Tevens toont hij ons aan, wat de werking der Schrift is. Zij is nuttig tot leering, d. i. om ons met de ware leer der zaligheid bekend te maken; tot wederlegging, d. i. tot bestraffing van hetgeen in leer of leven afkeuringswaard is; tot verbetering, d. i. om wederrecht te maken, wat door de zonde krom en ongeschikt geworden is; tot onderwijzing, die in de rechtvaardigheid is, d. i. opvoeding tot betrachtend van alles wat recht is. De Schrift heeft dus een tweeledige werking; zij eert de waarheid, en wederlegt de dwaling; zij maakt het kromme recht, en voedt in de rechtvaardigheid op. En wat is nu het doel van die werking? Dit leert de Apostel ons in het volgende vers, zeggende: „Opdat de mensch Gods volmaakt zij, tot alle goed werk volmaakte lijk toegerust.” De mensch Gods. Daardoor verstaat hij den aan God gewijden mensch; inzonderheid den dienaar Gods. Man Gods, — dat was de naam, waaronder ooit tijds de profeten bekend stonden. En waarlijk, zoo iemand een goddelijk ambt bekleedt, behoort hij zeker geheel aan God gewijd te zijn. Is dit nu waar van den dienaar Gods, het is evenzeer toepasselijk op allen, die belijden, dat zij met lijf en ziel, beide in leven en in sterven, het eigendom des Heeren zijn. Die mensch Gods nu moet volmaakt zijn, volmaakelijk toegerust. Het grondwoord, hier door volmaakt overgezet, betekent, gereed of klaar te zijn; voorbereid, wil zeggen geheel uitgerust of in gereedheid gebracht te zijn. Dat is dus de bestemming van den christen: hij moet in allen opzicht bereid en gekleed en klaar gemaakt zijn. Maar waartoe moet hij nu geheel gereed zijn? Tot alle goed werk. Het blijkt dus, dat goede werken noodzakelijk zijn. Wij zijn zijn maken, geschapen in Christus Jezus tot goede werken, enz. Christus heeft zich een eigen volk gereinigd, ijverig in goede werken. Dus daarom is de christen een „mensch Gods,” opdat hij in onderscheiding van de mensch, die zichzelf toebehoort, goede werken zou betrachten. Dit leert Paulus, de grote voorstander van de leer der vrije genade, ons overal; doch inzonderheid doet hij dat uitkomen in de brieven, die hij in het laatste van zijn leven geschreven heeft. Is er wel een brief, die daarvan zoo vol is als de brief aan Titus? Men lees die eens aandachtig na, met het oog hierop! En wat deze tweede brief aan Timotheus betreft, die men als den laatsten van Paulus’ brieven beschouwt, die heeft dezelfde strekking. Tot alle goed werk moet de Christen geheel gereed zijn; welke werk de Heere hem ook opdrage. Er is veel te doen voor Gods zaak op aarde. Ons getal is klein, vergeleken bij dat der wereld. Onze tijd is kort. Hoe lang duurt het bij menigen, eer hij des Heeren wordt! Veel dagen en uren gaan ongebruikt voorbij! Hoe spoedig zijn wij zelven onbruikbaar! Daarom, terwijl wij leven en werkzaam kunnen zijn, hebben wij vrij wat te doen. Maar daarom moeten wij ook wel toegerust zijn. In ons zelven zijn wij geheel ongeschikt. Doch de Heere wil ons bekwamen en tot zijn dienst klaar en gereed maken. Het middel, waardoor Hij dit doet, is de Schrift; door haar leert Hij ons wat goed is, en wederlegt Hij wat kwaad is; zoo bewerkt Hij ons verstand. Tevens maakt Hij recht wat krom is en kweekt Hij ons in hetgeen recht en billijk is; zoo vormt Hij ons hart. En dus inwendig aangesteld, zijn wij gereed tot den aarbeid. Daarom, gij allen, die Jezus liefhebt en aan het doel zijns lijdens wenscht te beantwoorden door ijverig te zijn in goede werken, maar die u tot dat einde ongeschikt bevindt, plaatst uzelf onder den invloed der waarheid. Blijft bij hetgene gij geleerd hebt. Houdt aan in het lezen. Laat de waarheid Gods u zijn als een grazige weide. Bidt bij het nasporen der waarheid om den invloed van Gods Geest. Wacht op Hem, die door zijn Woord en Geest u leere en leiden wil. Wandelt als aan Zijne hand. Volgt steeds Zijne aanwijzing. Weest getrouw in het volbrengen uwer roeping. In dien weg moogt gij u er van verzekerd houden, dat gij niet ledig of onvruchtbaar zult bevonden worden, als de Heere komen zal, om een eige lijk te vergelden naar zijn werken. „De Hope.” Behoort de Bijbelsche geschiedenis op de Openbare of op de Bijzondere scholen te huis? Op onze vraag in N°. 35 der Wekstem antwoordt het Sluische weekblad in N°. 37 van 13 Sept. 1911 het volgende. AAN DE WEKSTEM. De geheele Bijbel is Gods woord. Ziedaar onze verklaring op uwe vraag in no. 35 van uw Blad, ons verleden week te laat geworden om uwe vraag te beantwoorden; doch men moet wel onderscheiden, hoe God spreekt, hoe Hij zich openbaart: zijne directe woorden, geboden, taal zijner profeten, de woorden van Christus, de voor schriften, lessen en vermaningen zijn direct Gods woord; wie Jezus, Mozes, de profeten, evangelisten en apostelen hoort, hoort God: al wat hierin nu den kinderen verstaanbaar kan gemaakt worden als gesproken woord, last, bevel, met uitzondering van de hoogere kwesties, de diepten en de hoogten, nog niet onder 't bereik der kinderen vallen de, wensen wel op de school. De kern der geschiedenis, en deze nu is indirect Gods woord, omdat de geschiedenis onder Zijne leiding staat en ons leert, deze kern wensen wij al mee op de school. Wij herhalen het, de diepten der leer, de vastere spijs, niet voor de kinderen en ook zoo niet de geheele geschiedenis. Om het met een voorbeeld duidelijk te maken: Wij hadden even als den in den tekst bedoelden jongeling een grootmoeder, die ons de schriften opende, maar ze vertelde ons niets van Sodom in bijzonderheden, ze zweeg van Juda en Thamar, van Onan en Daniël, Ezechiël enz. waren op die leeftijd voor ons gesloten boeken. Het godsdienstig onderwijs in hogere zin dan de beginselen, is de taak van godsdienstleeraars en ouders of — ieder kerkgenootschap moet zijne eigen school hebben; maar hoe dat te bereiken? In onze door de Weekblad aangehaalde woorden is buiten haar, de schuld is bij ons, een storende drukfout in geslopen: de laatste termijn van spel toch, is onzin: men lees apel (hooger beroep.) Wij moeten ons onthouden meer te zeggen in een politiek blad — om den wil der zaak — maar hiervoor komen wij overal en ten allen tijde uit: onze scholen moeten positief Christelijk — niet Joodsch of Heidensch zijn. Wij hebben niets tegen ’t onderwijs in de natuurkunde; men geeft feiten, mits feiten zijnde: en al kan dan een ten Kate met zijne Schepping de roep der kritiek niet ontgaan, die hij om zijne natuurvoorstellingen zoo recht verdiende, dat zal ons aansporen om dieper en dieper te onderzoeken; de Bijbel komt eenmaal zegevierend uit den strijd; men leert dat boek eveneens verstaan. Men zij niet eenzijdig! — vooral verwerpen wij het niet om zijnen ouderdom, want dan verwerpen wij maar alles: het stomme boek der aardlagen en der steenkolen is nog veel ouder, en is het nu een feit, dat er voorwerpen gevonden zijn, die veel ouder zijn dan 6000 jaren, ’t is eveneens een feit, dat de Jood bestaat en met duizenden jaren telt, terwijl diezelfde Jood een levend getuige voor de waarde en waarheid des Bijbels is, evenals de steenkolen en de boomstammen en de paalwoningen voor een ongewijde geschiedenis. Ieder zijn recht! Ook over dit antwoord van het Sluische Weekblad verheugen wij ons innig. Zijn wij het in beginselen met elkander eens, behalve misschien over de geslotene boeken van de oudheid van het boek der aardlagen — wel, waarom dan ook niet over de toepassing van onze beginselen? De geschiedenis van de Bijbel, als die van de zuivere Gods-openbaring, als die van Gods woord, behoort de ziel in het onderwys voor de kinderen te zijn — maar op welke school? De wet kent twee soorten scholen, de Openbare en de Bijzondere. Volgens Art. 23 van de wet op het Lager Onderwijs moet op de eerste »de onderwijzer zich onthouden van iets te leeren, te doen of toe te laten, wat strijdig is met den eerbied, verschuldigd aan de godsdienstige begrippen van andersdenken. Dat het ondoenlijk is, om op de Openbare School onderwijs te geven in de Bijbelse geschiedenis, zolang dat er enige bij de Staat erkende gezindten worden geërgerd, daarop heeft de kerkeraad te Alphen onlangs het bewijs gegeven. Zie N°. 44 van de Weekstem. — Van de Hervormden hier te landen is geen officiële belijdenis bekend, de leden der gemeente, die zich van het Ned. Herv. kerkgenootschap hebben afgescheiden, gezamenlijk ten bedrag van meer dan 140,000, en de Katholieken hebben besliste geformuleerde belijdenissen. — Beide deze belijdenissen gaan op het gebied der zedekunde van tegenovergestelde beginselen uit, en telken oogenblik komen zij met elkaar in conflict. De een gaat uit van verdienstelijkheid van 's menschen werk, de andere ziet juist in dat beginsel den dood voor hunne Godsvereering. Hoe men nu ook over deze beginselen oordeelt — de Staat heeft beide gezinden erkend en moet dien ten gevolge beiden beschermen in de school. De Katholieken gedogen op het gebied der godsdienstleer geen concessies, evenmin zij, die de gereformeerde belijdenisschriften als de hunne erkennen. Het Sluisch Weekblad zegt: onze scholen moeten positief Christelijk zijn. Onze Regering belijdt in het voorlopig verslag over hetgeen in de secties is behandeld, dat zij ter gemoedkoming van hen, die voor hunne kinderen of de kinderen hunner armen, behoefte hebben aan positief godsdienstig Onderwijs, niets anders kunnen doen voor het oogenblik als te zorgen, dat de mededeling van het Bijzondere met het Openbaar Onderwijs niet belemmerd wordt, en dat het aan de kerkgenootschappen moet overgelaten worden, te zorgen voor het onderwijs in de godsdienst. Bij eerlijke consequentie verwachten wij daarom van het Sluische Weekblad een verklaring, dat de Bijbelse geschiedenis op de Bijzondere scholen te huis behoort, daar alleen mogen onze gemeenschappelijke beginselen in toepassing worden gebracht. Herziening der Belijdenisschriften. Antwoord aan Ds. F. W. Merens. Geliefde Broeder in Christus den Heer! Wij kunnen naar mijn oordeel de kwestie: of de Dordse Synode aan een voortdurende herziening der Belijdenisschriften gedacht heeft, laten rusten, nu door u "gaarne wordt toegegeven, dat de Synode niet verwacht zal hebben, dat er telken reis iets zou te veranderen zijn." Nu dan nog een enkel woord over het eigenlijke hoofdpunt, door u aldus geformuleerd: of de Belijdenisschriften eener kerk, ook na eenmaal te zijn aangenomen, voorwerp kunnen en moeten zijn van voortdurende toetsing aan de H. Schriften. Vooraf acht ik het noodig u te herinneren, dat door u aangaande dit hoofdpunt meer verdedigd en bestreden wordt dan door mij beweerd is. Zo niet dat het door u gewild is, krijgt het toch, voor wie zich mijn schrijven niet herinnert, al den schijn alsof door mij de Belijdenisschriften onfeilbaar gehouden worden en zowel niet boven de Schrift, dan er toch nevens geplaatst worden. Ook die schijn werp ik van mij, gelijk als van de Kerkgemeenschap waartoe ik behoor; nog in het vorige jaar is door mij, namens de Synode onzer Kerk verklaard, dat haar leus is: Gods Woord alleen en geheel. Art. VII der Belijdenis is bij ons nog in volle kracht; een versteende orthodoxie is gelukkig bij ons nog geen levensbrood, der gemeente voor te zetten. Neen, het is bij ons nog niet: "Wij hebben een leer en naar deze alleen zullen wij ons richten, omdat onze vaderen die eenmaal hebben aangenomen." Maar met dit te herinneren, geef ik evenwel nog geen onbepaalde loyaliteit aan het beginsel door u verdedigd: "dat de Belijdenisschriften eener kerk, ook na eenmaal te zijn aangenomen, voorwerp kunnen en moeten zijn van voortdurende toetsing aan de Heilige Schriften." Ik spreek dit vrijmoedig uit, op gevaar af, van door Prof. Oosterzee, volgens zijn jongste toespraak, onder de voorstanders van het radicaal orthodoxisme gerangschikt te worden. Alles komt, dunkt mij, hierop neer: Wat verstaan wij door voortdurende toetsing der Belijdenis? Uit welk beginsel vloeit zij, en wat beoogt men er mee? Verstaat men door voortdurende toetsing — in een vorig schrijven was door u het woord revisie, herziening gebruikt — dat de Kerk en elk van haar leden geroepen is, zich van de overeenstemming der Belijdenis met de H. Schriften te overtuigen, dan ben ik een echte voorstander van dit beginsel, en betreur het, dat zoovele leden en zelfs leeraren nagelaten hebben dit te doen. Verstaat men er al verder door, dat de Kerk geroepen is om acht te nemen op hetgeen tegen haar Belijdenis wordt ingebracht, niet doof te zijn voor de tegenstem, maar haar te toetsen aan de II. Schriften, als den eenige onfeilbare regel, dan stem ik met dit beginsel van harte in. Maar vloeit voortdurende toetsing der Belijdenis uit voortdurenden twijfel bij haar belijders zelf, dan verklaar ik die toetsing in strijd en met het karakter eener Belijdenis. De eerste opstellers der Belijdenisschriften, al verklaarden zij ook dat alle mensen leugenachtig zijn, twijfelden toch geen oogenblik aan de overeenstemming hunner opvatting met het onfeilbaar Woord Gods. Waar is in hunne geschriften een spoor van twijfel aan de waarheid hunner geloofs-uitdrukking te vinden? Op het oogenblik dat zij beginnen zouden aan de objectieve waarheid hunner belijdenis te twijfelen, op datzelfde oogenblik zou zij ophouden eene geloofsbelijdenis te zijn. Voortdurende twijfel bij de belijders zelf, heft noodzakelijk het karakter der Belijdenis op. Wat toch is zij? Immers geen kunstig samengesteld godgeleerd systeem, dat al de kenmerken draagt van den invloed der philosophie van zijn tijd. Neen, maar de onmiddellijke uitdrukking des geloofs, geput uit Gods Woord. Ik bid u, laat zulk eene Belijdenis der voortdurende toetsing den twijfel toe? Kan, mag dan de Christelijke kerk nooit zeggen: ik heb gevonden? Moet zij steeds zoveel twijfel blijven? Dit kan ook door u niet bedoeld zijn. Maar daar is door u gesproken van een onderzoek in den geest des geloofs, waarbij het wezen der Belijdenis, d. i. het Credo, onaangetast blijft. Ik verklaar het oogmerk van zulk een onderzoek niet te begrijpen; als bij alle onderzoek en toetsing het wezen der eigenlijke Belijdenis onaangetast blijft, waartoe dan al die arbeid? Tegenover het wezen der Belijdenis — ik neem voor een oogenblik die onderscheiding aan — staat toch niets anders dan haar vorm, haar inkleeding, haar bewijsvoering misschien, maar wie trekt hiervoor het harnas aan? Is dit uw bedoeling met voortdurende toetsing der Belijdenis, dan scheiden wij als goede vrienden; ik begeer geen strijd voor hetgeen niet meer dan vorm is. En voorts verwacht ik, dat door u als door mij onderschreven kan worden: Een kerk, die uit voortdurenden twijfel een voortdurende toetsing van haar Belijdenis begeert, mist den Geest des geloofs en is een prooi geworden van grenzenloos verwarrend, willekeur en dwaling; terwijl een kerk die haar Belijdenis, op grond van Gods Woord aangenomen, duidelijk uitspreekt, in waarheid beleeft, en moedig handhaaft tegenover elk aanval van binnen en van buiten, bij haar eenheid bewaard zal blijven, zonder gevaar van eenvormigheid of versteening. Heilbiddende Uw in Christus liefhebbende broeder J. H. Donker. Het beheer van die goederen der Nederlandse Hervormde gemeenten. Over het loslaten van bovengenoemd beheer van de kerk zelve, vindt men een artikel in de November-Gids van den heer I. Dorpeling. De schrijver zegt daarin, dat het voorstel (in een vroegere brochure van Mr. G. H. Cockinga gedaan) inhoudende — dat het tegenwoordig bestaande Algemeene Collegie van Toezicht geen wet gevende macht bezit, en dat alsnog bij Koninklijk besluit een overdracht van wetgevende macht moet plaats hebben aan een nieuw Collegie, dat voor de regeling van het beheer der goederen de geheele Hervormde kerk zal vertegenwoordigen, — dat dit voorstel strijdt met de bedoeling van het besluit van 9 Febr. 1866. De Koning toch heeft bij dat besluit afstand genomen van zijn wetgevende macht tot reorganisatie; en de regering is bij dit besluit van de onderstelling uitgegaan, dat zij het gezag, tot hiertoe uitgeoefend, mocht en moest afleggen; tot voorkoming van wanorde is het beheer der goederen van de Hervormde gemeenten overgedragen aan een Algemeen Collegie van Toezicht (tot 4 April 1869), als een maatregel van overgang. De schrijver bestrijdt voorts een ander beginsel (van Ds. Hoogleraar, volgens hetwelke de Staat competent zou zijn om zich met het beheer te bemoeien, deweels in 4819 het belang der kerk zulks vorderde, enz. Hij zegt: «Maar men spreekt van het belang der kerk, edoch op hetzelfde oogenblik, dat men verklaart niet eens in een nauwkeurige formule te kunnen zeggen, welk zedelijk lichaam men onder die naam verstaat. Men spreekt van het belang der kerk en vergelijkt daardoor die vroeger heerschende en nu van alle kerken de enige overheerschte met een onder curateele gestelde, die, hoe ook door zijn curator aangespoord om toch op eigen beenen te staan, alleen nog tegenwerpt, dat hij niet zichzelf besturen kan, wanneer de curator zijn macht eenvoudig nederlegt en niet daarbij de woorden uitspreekt: ik draag u, die thans meerderjarig zult, zonder verkwistend te zijn, mijn macht over, om u zelf te besturen.» Beter was het dan onder curateele te blijven. Wie op het belang der Kerk het recht van de Staat doet steunen, neemt een grondslag van conventie en niet van recht. Het is buiten de roeping van de Staat, de curateele te aanvaarden over ieder bijzonder genootschap, dat zichzelf niet kan besturen, maar wie durft dat onvermogen tot zelfbestuur veronderstellen bij een Kerkgenootschap, dat meer dan drie eeuwen bestaat ? (En toch is het zoo !) Op grondwettige wijze is het niet doenlijk voor de Staat een kerkelijk gezag te doen vestigen. Hij kan zoo min over de kapitalen der Hervormde kerk beschikken of het beheer daarvan regelen, als hij bisschoppen kan aanwijzen voor het beheer van de goederen der R. K. kerk. Verder zegt hij: Men behoeft niet bang te zijn, dat de kerkgoederen onbeheerde nalatenschappen zullen worden, waarop de Staat recht heeft, volgens art. 1175 BW. «De kerkgoederen zijn niet zoon van de eigenaar en behoort aan de gemeenten, al mogen de vertegenwoordigers der gemeenten het beheer niet regelen voor den laatsten april 1869. Als de kerk geen vacant goed wordt niet kan er toch geen sprake zijn van nalatenschap, al heeft de rechtbank van eerste aanleg te Maastricht in 1828 een curator benoemd over den vacanten boedel van de voormalige doopsgezinde gemeente aldaar, op grond van art. 812 van het toenmalig wetboek en al heeft later (1864) de Staat de curator tot het doen van rekening en afgifte opgeroepen en verplicht. In zodanig geval zou veeleer art. 9 der armenwet navolging verdienen. Op hetzelfde oogenblik dat de wetgever streeft naar verwezenlijking van het beginsel van scheiding van Staat en Kerk, wordt, in strijd met dat streven, een zeer grote inmenging van de wetgever in de zaken der Kerk met aandrang gevorderd! De Kerk heeft tot 1869 tijd om haar zaken te regelen. Gaat die termijn ongebruikt voorbij, dat is de zaak der Kerk. Het staatsgezag heeft het zijne gedaan en het heeft zich teruggetrokken. Heropvatting van een recht, dat steeds werd betwist en eigenlijk nooit bij de Staat behoorde, sinds alle kerkgenootschappen gelijke bescherming genieten en er geen heerschende Kerk meer bestaat, zou, nadat men het betwiste recht heeft laten varen, ten eenen al krachteloos zijn. Het is immers tastbaar, wie hier het meest het recht aan zijn zijde heeft? De grondwet en alzoo de Staat kent geen godsdienst. En al is het een droevig gevolg van ongeloof en revolutie, toch verlangen wij nu naar de meest consequente uitvoering van het grondwettig beginsel. K. G. M. Zijn deze dingen alzoo? Onlangs sprak men in een gezelschap over de ethische vrede, waartoe velen niet meer in vorm, maar toch in de daad behoorden. Een ernstig predikant zei daarop: deze richting is, Johannes, die met Maria, ziende hoe de Heer gekruisigd wordt, naderbij komt en de Romeinse soldaat, die met hamerslagen de nagels in drijft, vriendelijk zegt: geef mij de hand, ik verschil met u van gevoelen, maar wij zijn toch broeders! Er zal wel een ogenblik van het stilzwijgen der ontzetting over dit gezelschap gekomen zijn. Zou ’t niet tijd worden dat allerwaar om leeraren, ouderlingen, diakenen en gemeenteleden, het voorbeeld van Ds. Jorissen te Rotterdam doorgezet werd tot de kloeke verklaring: zij kunnen geen kerkelijke gemeenschap meer hebben, met de modernen? L F. De geschiedenis der C. A. G. kerk kan op deze vraag een beslissend antwoord geven. Zou het niet meer dan tijd worden, dat leeraars, ouderlingen, diakenen en gemeenteleden de ogen opengingen voor die uitroep: groot is godin der grote kerk? Heel. Eene wonderlijke redding. Eenige jaren geleden verbrandde er een schip in de nabijheid van het Engelse kanaal. Onder de passagiers bevond zich een vader en moeder met hun kind, een meisje van een paar maanden. Toen de brand ontdekt werd ontstond er, wat natuurlijk is, een onbeschrijfelijke verwarring, waardoor de ouders van elkander gescheiden werden. De vader werd gered en kwam te Liverpool, maar de moeder en haar kind, in het gedrang over boord geworpen, werd niet opgemerkt door hen, die al hun kracht instelden om de slachtoffers van deze ramp te redden. Zij dreef met het getij het kanaal uit, zich vastklemmende aan een stuk van het wrak, terwijl zij tegelijk haar kind aan haar borst klemde. Laat in den avond van den dag, waarop dit ongeluk gebeurde, bewoog zich langzaam, in den koers waarheen de moeder dreef, een schip van Newport uit Wales, dat bestemd was naar Amerika. Er waaide een lichte koelte, en de kaptein liep ongeduldig op en neder op het dek, toen zijn oog viel op een voorwerp, dat op enige afstand van het schip in zee dreef, en hem toescheen een menschelijk wezen te zijn. Ook anderen van de equipage van het schip bespeurden het, maar daar er geen schip in de nabije was, waarvan iemand kon zijn afgevallen, oordeelden zij, dat het onmogelijk een mensch kon zijn. In weerwil hiervan dacht het hun toch goed, terwijl het schip tragisch voortging, de boot uit te laten en het voorwerp te gaan bezien. De boot werd uitgelaten en bemand. Zij die aan boord bleven, zagen met de grootste belangstelling uit, en bemerkten, dat, toen de boot nabij het drijvende voorwerp kwam, de bootslieden een paar minuten op hielden met roeien, vervolgens zich weer voortbewogen en het drijvende voorwerp in hun boot namen. Nog kon men van het schip niet zien wat het was. Toen de boot weer aan het schip kwam, zag men dat het drijvende voorwerp een moeder was met haar kind in haar armen geklemd. De bootslieden deelden nu mede, dat zij, toen zij nabij kwamen, een vrouwelijke stem op een liefelijke en roerende wijze hoorden zingen. Als bij afspraak hadden zij opgehouden met roeien, en de woorden van een schoon lied, gezongen door een ware christin, die onbekend was met de redding haar zo nabij, had den hen tot tranen bewogen. Zij zong: O, Jezus! vriend van mijn ziel, Laat mij tot uw boezem vluchten, Terwijl de wateren over mij gaan, Terwijl de storm zich hoog verheft: Verberg, o, mijn Heiland, verberg mij, Tot dat de storm des levens is voorbij; Breng mij veilig in de haven, O, ontvang mijn ziel in het eind. Een andere toevlucht heb ik niet, Mijn hulpeloze ziel kleef aan U aan; Laat, o! laat mij niet alleen; Zijt Gij mijn steun en troost! Al mijn vertrouwen staat op U, Al mijn hulp is van U; Bedek mijn weerloos hoofd, O, Jezus! met uw vleugelen. Op den bestemden tijd kwam het schip in Amerika aan. De moeder schreef aan haar vrienden in Engeland haar wonderbare redding. Nu vernam de verheugde vader, die vrouw en kind verloren waren, van de haar redding, en na drie maanden smartelijke scheiding, vonden zij elkander terug. "The British Workman" J. H. D. Wat de gemeenteraad van Aarlanderveen heeft gedaan? De gemeenteraad van Aarlanderveen bestaat uit 7 leden, te weten Mr. Jongkindt Koning, H. Kop, D. van Leeuwen, Notaris van der Lee, van den Bergh, van Kerkwijk en Herrewijn. Van de vier eerste heeren hadden wij, krachtens hunne belijdenis, verwacht, dat zij er een gewetensbezwaar van zouden gemaakt hebben, om de voorstanders van christelijk onderwijs langer te verdrukken. Wij zijn hierin echter bitter teleurgesteld. Zijn wij goed ingelicht, waar aan wij niet twijfelen, dan hebben de drie eerste heeren voor het heffen van schoolgeld gestemd en de vier laatsten, dus ook de heer van der Lee, tegen gestemd. Al de voorstanders van bijzonder onderwijs moeten er dus op rekenen, om vooreerst én het bijzonder onderwijs te steunen én jaarlijks de helft van hun hoofdelijken omslag, en er zijn er onder, die over de ƒ60 aangeslagen zijn, dus ƒ30 voor het staatsonderwijs te betalen. Hoe lang zal dat duren? Zodra de lange Regering tusschen beide treedt of zodra de vier tegenstanders door anderen vervangen worden. Wat wij als schibboleth gesteld hebben bij het kiezen van leden voor Provinciale Staten en der Tweede Kamer, is ook ons schibboleth bij het kiezen van leden voor den gemeenteraad. Er kan dus geen sprake meer zijn, om één der vier heeren tegenstemmers te verkiezen. Blijven al de kiezers, die het adres of het ad-hoc adres geteekend hebben, aan dat beginsel getrouw, dan is het vonnis reeds geteekend. Kritiek over D. Fr. Strausz door zijn voormalige aanbidders. «Strausz meende de filosofie en haar macht te kunnen behouden, als hij ze op theologische stellingen wortel deed schieten. Hij wilde een juste-milieu (het juiste midden) tussen twee elkaar vijandige wetenschappen voorstellen, — een burgerlijk huwelijk der halfheidenschijfje wijsheidsgodin en de streng Christelijke geloofsbeginselen. Hij stuitte op den tegenstand der orthodoxie en van het naturalisme, dat sterk was geworden en de filosofie voor een met haar vorschmaken zanten hangend bestanddeel verklaarde. Strausz werd aangevallen. Zijn aanhang was niet groot genoeg en hij moest enkele malen herroeping doen, die hij als man van het juste-milieu weer introk. Hij vond zich niet aangemoedigd voort te gaan en vergenoegde zich met de orthodoxen hun historische Christus en hen die met de rede geloven (*) een geidealiseerd Jezus geoctrooieerd te hebben. Hij droeg veel bij tot opheldering van zekere theologische tegenstrijdigheden, maar zijn werk was niet reformatorisch. Hij liet ons geheel in het onzekere aangaande de verhouding van de mensch tot godsdienst en filosofie. Hij leerde geen afval van de kerk en deed toch een aanval op haar instituten. Ronduit gezegd, men wist niet recht, wat men van de leer van Strausz moest maken. Hij scheen zijn boek «das Leben Jesu» enkel geschreven te hebben om de menigte in een doolhof te brengen, om hen wantrouwend te maken tegenover hunne zielverzorgers, die niet predikten, wat Strausz hun gedrukt en uit kerkgeschiedenissen geput, voorhield. Het boek schijnt alleen in de wereld gestuurd te zijn met het doel, om kritiek te maken; een kritiek die geen aanspraak kan maken, verkondigster van een nieuwe richting te zijn, maar die haar scherpte en geestrijkheid zocht in het plukken van zaken, die, waren zij gebleven, niet in 't minst de menselijke geest zouden hinderen in verdere ontwikkeling (!) Strausz bleef staan in den strijd en zag den kamp aan, die op politiek en kerkelijk gebied ontstaan was. Zijn kracht wendde hij aan tot geschriften, die al tijd het leven van Jezus betroffen. Hij lette er niet op, dat er nog om andere beginselen gestreden wordt, dan die welke Jezus’ betrekking tot het mensdom en de kerk betreffen; dat dit een bijzaak is bij de vraag, hoe een in hart en geest wedergeborene en in waarheid gezuiverde mensheid kan gegrond worden. Zijn schriften bevatten niet wat men van hem zou kunnen verwachten. Hij zou voor zijn tijd groot geworden zijn, als hij openlijk met de theologie gebroken en zich op het standpunt van vrij onderzoek geplaatst had. Ziet daar dan de stekels van den doornstruik der ongeloofs-prediking. K. C. M. vDenkend-geloovende 'Rationalisten. Het blijkt dat de schrijver van dit Hoogduitsch artikel niet zoo goed als Strauss begrijpt, dat, met Jezus weg te nemen, alles weg genomen is. Wat zal die arme man aan geloof, zo hij het niet in Christus zoekt, nog lang naar het antwoord op die vraag moeten zoeken! Het sterfbed van F. W. T. Beysellag, geschetst door Dr. A. V. Beysellag. Op den nieuwjaarsmorgen trad ik opgeruindert dan ooit bij hem binnen; 't gebed had mijn geloofsvertrouwen vernieuwd en versterkt. Ook hij was in opgewekte stemming, maar niet door aardse hoop. Hij liet zich een spiegel geven en bekeek zijn gelaatstrekken; daarop liet hij zich uit het bed naar zijn leunstoel leiden en verlangde zijn lorgnet, om het zonnelicht nog eens duidelijk waar te nemen. Ik vroeg hem, of ik ter kerk zou gaan: "ja, ga gerust," zeide hij, maar hij hield mijne hand lang in de zijne. Na kerktijd kwam 't presbyterium, gelijk het dat altijd gewoon was op dezen dag, om den geliefden leeraar geluk te wensen; wij waagden 't niet de trouwhartige mannen bij hem aan bed te brengen; ik ontving hen in zijne plaats en zij weenden met de weenenden. Intussen zat Lina aan 't hoofdeind der legerstede; de lang bedwongen tranen braken met geweld bij haar los; daar wendt Frans haar, dat zij bij hem komme, en kust hij haar nog eens hartelijk en lang, en zegt: "ik voel, dat het Weldra zijn zal; de Heer alleen weet, waarom hij het doet. Het was alles zoo schoon; maar hij wil het anders en dat moet het immers goed zijn. De Heer heeft U vroegtijdig in de school des lijdens gebracht; nu komt het er op aan vastgeworteld en welovertuigd te zijn. Houd u vast aan de Heer; hij zal uw sterkte zijn. Toen zij daarop tot hem zeiden, dat de Heer hem uit het heide zoo vroeg tot zich nam, antwoordde hij: „ach, mag dat waar zijn,” en toen zij er bij voegden: „in ons heeft de Heer mij met u tot zich genomen,” hernam hij: „dat zou gewis veel sneller zijn; maar bidden zal ik altijd daarvoor u, gelijk ik dat ook hier gedaan heb.” Intussen had moeder mij iets van dit afscheid nemen meegedeeld; ik was binnengekomen en stond van verre. Hij wenkte mij tot zich en zei: „Lina en ik weten, hoe wij met elkaar staan;” ik betuigde hem mijn blijdschap, dat hij zich zoo zonder strijd aan ’s Heeren wil had onderworpen, en nu vloeiden ook onze harten nog eenmaal samen. Ik dankte hem voor alle den zegen, die ik ten allen tijde, maar inzonderlijk in deze laatste dagen van hem genoten had, en betuigde, dat die nooit vergaan zou: hij wilde zulk een dank, in plaats van hem aan te nemen, veel liever zijnerzijds betalen. „Uw leven was vol ernst,” zei ik tot hem; „God heeft u spoedig laten rijp worden voor het hemelhof en zijn woord aan u vervuld, dat wij door velerlei beprovingen moeten ingaan in ’t koninkrijk Gods; daarom willen wij ook zeggen: „wij roemen ook in de verdrukkingen, wetende, dat de verdrukking lijdzaamheid werkt, en de lijdzaamheid bevinding, en de bevinding hoop; en de hoop beschaamt niet, omdat de liefde Gods in onze harten uitgestort is door de Heilige Geest, die ons is gegeven.” — „Ja,” zei hij, „van dat alles heb ik een klein weinig ervaren.” En nu gaven wij elkander nog de verzekering van het onverbreekbare van ons verbond, terwijl wij met elkaar in het woord uit Jezus’ gebed: „Vader, ik wil, dat waar ik ben, ook die bij mij zijn, die jij mij gegeven hebt,” het zeker onderpand betuigden te hebben van ons zalig wederzien hier naderstaat. Hierop traden zijn schoonmoeder en schoonzuster aan zijn sterfbed; weenend dankten zij hem voor den rijken zegen, die hij in de gemeente en ook in hun harten gesticht had; hij echter wees alle dankbetuiging van zich af, op zijn Heer en Verlosser. Eindelijk naderen ook vader en moeder hun kind om voor ’t laatst afscheid te nemen; «ik geloof, het uur, dat ik afgelost word uit mijn krijgsdienst, is nabij,’ sprak hij tot hen; »ach, lieve ouders, vergeeft mij nogmaals al het verdriet, dat ik u in uw leven heb aangedaan;’’ zij kusten hem onder een stroom van tranen en betuigden hem met hartelijke woor den, dat hij hun veel vreugde had doen belevpn. — »Zal ik u nog iets voorlezen,’’ vraagde ik hem, ter wijl wij zoo allen vol aandoening rondom zijn sterf bed stonden. »Ja,” zeide hij, «lees mij het lied voor : «Jerusalem, du hochgebaute Stadt,” en zoo las ik hem uit de »Christenfreude’’ dat Wonderschoone lied voor, dat hij altijd zoo liefgehad had, en dat hem nu t meest welkom was, alsook den 130sten Psalm. Toen ik geëindigd had, zeide hij: «bidt!” Daarop knielden wij aan zijn leger neder, dankende voor alles, wat de Heer aan hem gedaan had, en biddende, dat hij bij hem bleef tot aan het einde. Daarna sprak ik den zegen over hem uit. Hij antwoordde telkenmale meteen amen ! vol nadruk. /Bidt nu den Heer,” zeide hij ten laatste, »dat mijne ontbinding spoedig moge daar zyn.” Zoo was de dood verslonden tot overwinning. Stil, rustig, met een biddend hart lag hij daar. ’t Waren de uren, waarvan gezegd wordt: «be zwijkt ook mijn vleesch en mijn hart.” —■ «Denkt gij nu ook,” riep ik hem toe, «aan uw woord: «die den Heer verwachten, zullen de kracht ver nieuwen, zij zullen opvaren met vleugelen, gelijk de arenden?” — »Ja voorzeker,” zeide hij vrolijk. Maar hij verlangde naar hei einde zijns strijds: »ach, Heer, waarom zoo lang!” zuchtte hij soms; »ach, wat lange nacht, en ik ben nog hier; de Heer acht mij nog niet waardig te komen; Heere, op uwe zaligheid wacht ik.” Zijn ademhaling begon moeijelijker te worden; zoo nu en dan zuchtte hij: »ach God,” — meer konden wij niet verstaan, en dan vouwde hij de handen. Wij hielden een spiegeltjen voor zijn mond, — nog was het beslagen; voor de tweede maal, — toen geen waassem meer. Zacht, onmerkbaar, gelijk een kind inslaapt, was hij ontslapen. Het werk, waaruit wij dit stukje overnemen, is verkrijgbaar bij den Boekh. P. Beijer te Groningen, voor den zeer geringen prijs van f 4,25. Kerk- en Schoolnieuws. BEEKBERGEN, 1 Dec. Heden was het voor onze gemeente een gewichtige dag, daar onze Wellust Eerw. Leeraar, M. Sipkes, zegenend afscheid van ons nam, naar aanleiding van Hand. 20: 32. Hartroerend trof ons deze slag, doch wij wensen dat de Heere hem stelt tot eenen uitgebreiden zegen in zijn nieuwe gemeente, en deze ledige plaats spoedig vervult door de man Zijns Raads. Namens de Kerkeraad, W. ALOFS, Ouderling. HELDER, 2 Dec. 1867. De dag van gisteren was voor ons een dag van groote blijdschap en verheuging; slechts vijf weken geleden stortte men tranen van innige droefheid, toen de Eerw. Ds. Entingh de herderstaf onder ons nederlegde en een zegenend afscheid van ons nam. Thans mochten wij hem met een andere boodschap in ons midden zien, en wel, om onze beroepen herder en leeraar Ds. B. C. Felix in het heilige dienstwerk te bevestigen. Zeer, had tot tekst 2 Thimoth. 2: 15 en schetste met bondige trekken, het werk en de bediening des Evangelies. Des avonds trad de bevestigde op met Matth. 22: 42a en deed helder uitkomen, dat hij op geen ander fundament wenschte te bouwen, dan hetgeen hem des morgens voorgehouden was, namelijk Christus en Dien gekruist te prediken. Een talrijke schare woonde deze plegtigheid bij, zoo des morgens als des avonds; ten slotte sprak onze voormalige leeraar A. S. Entingh nog een hartelijk woord tot leeraar en gemeente, ons wijzende op Gods groote goedertierenheden met ons in dezen weg gehouden en wij zongen eindelijk nog met dankbare harten Psalm 72: 11. Namens de Kerkeraad, JOH. KLAASSEN, Scriba. CULENBORG, 4 Dec. Was reeds sedert eenigen tijd de wensch geopenbaard, om hier een gemeente te stichten, heden zagen wij die vervuld. De Eerw. Heer J. Brummelkamp predikant te Tiel, kwam daartoe op dezen dag in ons midden, en met consentie der Eerw. classe van Arnhem, werd de gekozen kerkeraad bevestigd en tevens aan een drietal kinderen de H. Doop toegediend. Is ons getal nog klein — toch is het groot genoeg, om te mogen verwachten de vervulling van des Heeren woord: Matth. 18: 20. De Heere stortte over deze gemeente eenen mild en zegen des H. Geestes. Namens de Kerkeraad: J. VAN DEN BERG, Ouderling. KAMPEN, 6 Dec. 1867. De Theol. School alhier viert haar 13e jaarfeest, bij welke gelegenheid de aftredende Rector, Ds. A. Brummelkamp, een redevoering hield: De Candidaat J. v. Beest v. Andel is 11. Zondag te Veendam bevestigd, door Ds. S. v. Velzen. Ds. G. E. Boer te Sappemeer is te Niezijl beroepen. Ds. K. Kleinendorst te Putten heeft voor het beroep naar Heerde bedankt. Ds. M. Boon van Ureterp, deed 24 Nov. zijn intrede te Biezenberg. Correspondentie. Vragen om een gratis exemplaar van de Wekelijkse stem, zoo als die van de Rotterdamsche Jongelingenvereniging, moeten aan de uitgever gedaan worden. Aan de verzoekschriften van "den schoolmeester en de christen" zal, als de ruimte het toelaat, volgens worden. Wij zijn Ds. D. uit A. dankbaar voor zijn juiste opmerking. Ds. B. C. Felix heeft ons beloofd, de volgende week weer voor "Blikken" te zullen zorgen. AD VERTENTIEN. Getrouwd: G. A. KEMPFF Predikant te Herwijnen en J. D. A. HAUST. Nieuwer-Amstel, 28 November 1867. Nog met dank ontvangen door Ds. D. te A. uit Zeer gewaardeerd gemeente, van een Broeder die zwaar in de Assurantie heeft: ƒ5,00. Doetinchem, 2 Dec. 1867. J. VAN DIJK Mo. remttNKttN. Laatste Uitgaven van W. H. KIRBERGER. DB CHRISTEN LEERAAR EN HUISVRIEND, nog sprekende nadat hij gestorven is. Bijbelsch Dagboek, verzameld uit de Schriftelijke nalatenschap van Dr. T. C. R. HUYDECOPER, in twee afdeelingen, met Portret. Prijs ƒ5.35. BUNYAN’S PELGRIMSTOG. Op nieuw bewerkt naar de oorspronkelijke Uitgave van THOMAS SCOTT. Voorafgegaan door een levensbericht van de Schrijver en een Inleiding tot diens werk, door J. H. GUNNING Jr. Geïllustreerd met acht en zestig Staalplaten. Nieuwe Uitgave, ingenaaid, prijs ƒ3.50. tweeëlfde reeks. Een verhaal naar het Hoogduitsch, door J. P. G. WESTHOFF. Prijs 2 dln. ing. ƒ3.40 in een linnen band ƒ3.00. De Familie Schönberg-Cotta, naar het Engelsch. 2e druk. Prijs 2 dln. ingen. ƒ3.40, in een linnen band ƒ 3.00. MAGDALEN A, Evangelisch Jaarboekje voor het jaar 1868, onder redactie van M. COHEN STUART. Bijdragen van B. J. Adriani, J. J. L. v. d. Brugghen, A. W. Bronsveld, J. H. Gunning Jr, J. P. Hasselbroek, L. J. v. Rhijn, M. Cohen Stuart, C. E. v. Koestveld, Tryfosa, E. T. H. Wolff, E. Laurillard, L. R. Beynen, J. A. Schuurman Jr, met platen en gebonden in prachtband. Prijs ƒ3.00. Scheurkalender voor de Huiskamer van het Christelijk gezin voor 1868. 366 blaadjes, bevattende dag en datum der maanden, de getijden der maan, de Christelijke Feestdagen en de Verjaardagen van het Koninklijk huis, en voorts een met grote letter gedrukt Dagtekst. Elk blaadje wordt een blaadje afgescheurd en de Kalender is daartoe gehecht op een geheel nieuw, prachtig in kleuren en goud gedrukt karton, geschikt om in iedere huiskamer te worden opgehangen. Prijs 50 cents. ONZE VIERVOETIGE HUISVRIENDEN. Gesprekken van een vader met zijn kinderen over Honden, Paarden, Katten, Ezels, enz. Naar het Engelsch van T. JACKSON, door TRY FOSA. 2e goedkope Druk, geïllustreerd door 24 keurige platen, in karton met gekleurd medaillon. Prijs ƒ 1.35. MOEDERS LAATSTE WOORDEN. Een verhaal voor kinderen, van Mrs. SEWELL, door J. J. L. TEN KATE. 2e druk. Volksuitgave. Prijs 25 Cents, 25 Ex. ƒ2.50, 50 Ex. ƒ4.50, 100 Ex. ƒ8.—, 500 Ex. ƒ35.—. Dr. J. J. van Oosterzee, LEEIIRICDEVEV Eerste Twaalftal, 3e druk. STEMMEN DES LEVIES, 2e druk. Beide Bundels LEERREDENEN worden tegen delijk voor ƒ1.50 in plaats van ƒ3. — per bundel aangeboden, door Y. ROGGE, te Amsterdam, en zijn op aanvraag alom verkrijgbaar. ZALSMAN te Kampen heeft alom de Intekening opengesteld op een goedkope uitgave van HET NIEUWE TESTAMENT, in post 8“ formaat, met de volledige Kanttekeningen van den Staten-Kerhel. Zeer geschikt voor huiselijk gebruik, Catechisatie, onderwijzing verenigingen, Zondagschoolonderwijzers, enz. Compleet in 18 Afleveringen aan 30 Cents. Men ziet verder de 4e Aflevering met voorwaarden, die in alle Boekwinkels voorhanden is. De 5e Aflevering verscheen 1 Dec. en nu reeds hebben ruim 300 personen op deze doelmatige uitgave ingeteekend. De bestelde Exemplaren van CALVIJNS INSTITUTIE of onderwijzing in de basis van Godsdienst, deel XI, prijs ƒ 3,70, zijn verzonden. Het eerste deel kost ƒ3,90, en is op aanvraag alom te bekomen. Met nog één deel is dit belangrijk werk compleet. De 27ste aflevering is ter perse, en verschijnt nog deze maand. Primo December is verschenen: ZALSMANS JAARBOEKJE voor Kerk, School en Zending in Nederland, voor het jaar 1868. derde jaargang. Prijs 30 Cent. Dit jaarboekje, ingericht naar den tegenwoordigen stand van zaken, bevat nauwkeurige statistieken van bijna 40 verenigingen op het gebied van Kerk, School en Zending, ’t Is een onmisbaar handboekje voor Predikanten, Onderwijzers, Zondagsschoolverenigingen, enz. Eenige bladzijden uit de Algemene Geschiedenis, door A. C. DE ZWART. le Stukje. 35 Cents. De Kindervriend, door B. HENDRIKS. 