De geschiedenis van Richard Wittington, Lord Major van London, en meer boeiende verhalen en merkwaardige gebeurtenissen uit de geschiedenis
G.ESCHIEöe > VAN O leiMß wmmm, LORD MAJOR VAN LONDEN vu meer boeiende verhalen en merhwiturdige ijebeurteuisgeii uit de |geschiedenis, DOOR R. ARRENBERG. STZ-zt 2 Cj.e (ileutdz pfa ten. AMSTERDAM. J. VLIEGER. ;97 re ei'mij uw kind en vol cj mij naar do kerk DE GESCHIEDENIS VAN RICHARD WITTINGTOX, LORD MAJOR VAN LONDEN. en meer boeiende verhalen en merkwaardige gebeurtenissen uit de geschiedenis. DOOK R. ARRENBERG. MET 2 GEKLEURDE PLATEN LEIDEN D. NOOTHOVEN VAN GOOR. OVER DEN GORDIAANSCHEN KNOOP (alexander de groote) 330 v. c Het ,s een algemeen gezegde, wanneer iemand over eene duistere zaak oordeel velt, zonder dit met goede gionden te staven, dat men den Gordiaanschen knoop doorbakt, maar niet ontbindt Dit spreekwoord is van een ouden oorsprong en ontleend aan het bedrijf van . Ie^nder den Poolen in de stad Gordium, gelegen Ph,^,e> waar men hem, nadat bij ze had in<mno’nen een wagen liet zien, gebonden met een strik die van don bast eens dadelbooms was gemaakt en zoo in 6 kj"der Zat’ dat hÜ niet scheen ontward te kunnen worden Alexander, wetende dat de inwoners dier stad Z'Ch beeldden, dat de ontbinder van den knoop Kon,ng van de geheele wereld zou worden en begeem om geheel Azië onder zijne heerschappij te brengt ondernam bet, den verwarden knoop los te maken • maar dewijl hij noch het begin, noch het einde daar'3n °n ont,)ekken, trok hij zijn zwaard uit en hakte <len knoop door midden. GESCHIEDENIS VAN RICHARD WITTÏNGTON, LORD MAYOR VAN LONDEN. (1397) Richard Wiltington, bij zijn overlijden een der rijkste ingezetenen van Londen, was van zulk eene geringe en armoedige afkomst, dat men nauwelijks iets van zijne ouders of geboorteplaats heeft kunnen te weten komen. Zeker is het, dat hij op het land was geboren, doch door armoede gedrongen, zich als knaap naar Londen begaf, in de hoop daar ter stede op eene of andere wijze aan den kost te komen. Nadat hij twee dagen de stad had rondgekruist, om alles te bezichtigen, maar nog niets had gekregen om zijn honger te stillen, dewijl hij zich schaamde te bedelen, werd hij eindelijk zoo machteloos, dal hij op eene bank voor hel huis van een koopman moest gaan zitten. Kort daarop kwam de heer Hugh bitz-Warren, de koopman, die in het gezegde huis woonde, uit zijne deur, met het voornemen om naar de beurs te gaan. Hij zag den jongen zitten en vroeg hem, wat hij daar zoo lui en ledig deed, en waarom hij niet ging werken. Wiltington viel op zijne knieën, en verhaalde, dat hij een arme jongen was, die naar een dienst zocht, en dat het hem om het even was, wat men hem liet doen, indien hij maar in staal zou zijn, om zijne naaktheid te dekken en zijn honger te stillen. De heer Fitz-Warren, een goedhartig man, vond behagen in het antwoord van den jongen. Hij riep dus een zijner bedienden, wien hij last gaf den knaap in de keuken te brengen en hem aldaar wat eten te laten geven; voorts gebood hij den jongen Ie wachten, totdat hij van de beurs terugkwam, wanneer hij hem nader zou spreken. Witlington, afgemat dooi' honger en koude, kroop dadelijk in de keuken bij het vuur, waar de dienstboden hem volop te eten gaven, ten gevolge waarvan de kleur op zijne wangen weder te voorschijn kwam en hij er geheel anders begon uit te zien. De dochter van den koopman, die inlusschen had gehoord van het voorval met dezen jongen, kwam hem in de keuken eens opnemen en deed hem verscheidene vragen, welke hij zeer gepast, doch tevens met bescheidenheid beantwoordde, waarover zij zich zeer voldaan betoonde. Tegen etenstijd kwam de heer Fitz-Warren van de beurs terug, vergezeld van eenige goede vrienden, die bij hem het middagmaal zouden honden. Toen de maaltijd was afgeloopen en de gasten waren vertrokken, begon de dochter te spreken van den jongen aan wien de vader niet eens meer dacht; het gevolg was dat onze Wittington, die intusschen met de dienstboden nog eens een goeden maaltijd had gedaan, geroepen werd. Hij verscheen rnet zulk een bescheiden gelaat en bedankte met zooveel beleefdheid voor de ontvangen weldaden, dal beide er ten hoogste over voldaan waren. Na hem nog eenige vragen gedaan te hebben, die hij alle even vlug en gevat beantwoordde, gaf de heer Fitz-Warren te kennen, dat hij kon heengaan; maar de dochter verzocht haren vader in stilte, dat deze hem in huis mocht houden, zeggende dat zij hem kon gebruiken om boodschappen te doen en het geringste werk in de keuken te verrichten. De vader hervatte, dal de knaap licht den kost kon verdienen indien er slechts eene slaapplaats voor hem te vinden was, waarop de dochter oordeelde, dal hij op den bovensten zolder, die niet gebruikt werd, wel kon slapen, dewijl hij toch niet aan veel gemak gewend was. Hij werd derhalve onder de dienstboden van den heer Fitz-Warren opgenomen en was in het doen van boodschappen en andere diensten zoo gewillig, dat allen hem gaarne mochten lijden, behalve de keukenmeid, een mensch van eene lage inborst, die nu zij wist dat de knaap geheel afhankelijk was, hem zeer kwalijk bejegende. Vermits nu van den zolder, die onzen Wiltington tot nachtverblijf werd aangewezen, in zeer langen tijd geen gebruik was gemaakt, hielden zich aldaar zooveel ratten en muizen op, dat, zij hem des nachts over het lichaam en zelfs over hel aangezicht liepen, zoodalhy, hoe vermoeid ook, weinig of niet kon rusten. Zoodra hij dus met loopen en draven en het schoonmaken van laarzen en schoenen eenige stuivers had verdiend, kocht bij eene jonge kat daarvoor en bracht haar op den zolder, zoodat hij weldra van die lastige plaag verlost, werd. De heei' Fitz-Warren was een aanzienlijk scheepsreeder en had de gewoonte, telkens wanneer hij een schip uitrustte, door zijne dochter, zijnen boekhouder en zelfs door al zijne dienstboden, iets te laten medegeven, terwijl hij, na behouden terugkomst van het schip, uitdeeling deed van hetgeen er met elks aandeel ge- wonnen was. Toen er dus eenigen lijd nadat Wittington in zijn dienst was gekomen, weder een schip werd uitgerust, mocht een ieder van de dienstboden iets medegeven, waartoe sommigen een gedeelte van hunne huur opnamen. Bij deze gelegenheid werd Wittington ook geroepen, en door zijnen heer gevraagd, of hij ook iets van het zijne wilde medegeven. Hij gaf ten antwoord, dat hij een arme jongen was, die niets in de wereld had dan de kleederen aan zijn lijf zonder een cent geld. De dochter van den huize, die den jongen wel lijden mocht, tastte daarop in hare beurs, met het oogmerk, om voor hem te betalen, doch de vader wilde dit niet toestaan, zeggende, dat al wat er gewaagd werd door een ieder uit zijne eigene middelen moest betaald worden. Daarop nog eens aan den jongen vragende, of hij dan niets in de wereld had, dat hem in eigendom toebehoorde, verzekerde deze zijnen heer nogmaals dat hij niets had, hetwelk hij zijn eigendom kon noemen, uitgezonderd eene kat, die hij gekocht had, doch welke hij niet kon missen, omdat zij hem zulke goede diensten bewees, hetgeen voldoende bleek uit het verhaal dat hij nu van de omstandigheden van zijnen zolder opdischte. De koopman gelastte hem zijne kat te gaan halen, en, daar het schip reeds zeilree lag, haar terstond aan boord te brengen. Het schip was genaamd de Eenhoorn en lag onder Blackwall voor Londen ten anker. Wittington was zeer bedroefd, dat hij zijne goede kat moest missen, doch nu zijn heer het hem zoo ernstig gelast had, volgde hij diens bevel, bracht de kat aan boord, en leverde haar, onder het storten van tranen, aan den kaptein over, die er zeer mede in zijn schik was, omdat men reeds ratten en muizen aan boord had ontdekt, waardoor niet alleen de levensmiddelen, maar ook de koopmansgoederen werden beschadigd. Het schip ging vervolgens onder zeil. Intusschen werd Wiltington door de genoemde keukenmeid nog veel harder behandeld dan te voren, zoodat hij eindelik verdriet in zijn dienst kreeg. Het kwaadaardige vrouwspersoon zocht telkens reden om met hem te krakeelen, sloeg hem met een bezem, wierp hem stukken van potten en pannen naar het hoofd of beukte hem met het braadspit. Hij nam derhalve het besluit, om al zijn plunje bijeen te pakken en heen te loopen, welk voornemen hij ook op een vroegen morgen ten uitvoer bracht. Reeds een goed eind weegs geloopen hebbende ging hij nederzitten om te overleggen, waarheen hij zich begeven zou. Het was juist Allerheiligendag, zoodat de kerkklokken vroeg begonnen te luiden, en, terwijl hij daarnaar luisterde, verbeeldde hij zich deze woorden te hooren: Turn again Wittlnglon Lord Mayor of I-ondon! Dat is: Keer terug WlttingtOD Lord Mayor van Londen! Deze inbeelding werkte zoo sterk op het gemoed van den knaap, dat hij het besluit nam terug te keeren; te meer omdat het nog zeer vroeg was, en hij in het huis van zijnen heer hoopte te komen, eer nog iemand van de dienstboden bijdehand was. Dit gelukte hem; hij kwam weder in huis, zonder dat iemand had bemerkt, dat hij weg geweest was; en van toen aan nam hij zijn dienst met vernieuwden ijver waar en werd door allen bemind, uitgenomen alleen de booze keukenmeid. Intusschen gebeurde het, dat het schip de Eenhoorn door storm op eene kust werd gedreven, waar nog nooit een Engelsch schip was geweest en waar mogelijk nooit een Europeaan eenigen handel gedreven had. De kapitein ging aan land en vertoonde zijne waren aan de inlanders, die Mooren waren en in groolen getale kwamen toesnellen, zoowel om het schip te bezichtigen, daar zij nimmer zulk een groot vaartuig hadden gezien, als om de goederen te koopen, die het medebracht. Deze waren bestonden in messen, spiegels en allerhande stoften van verschillende verveti en kleuren, die men gretig inruilde voor goud, dewijl dit metaal hier zoo algemeen was, als het lood in Europa. De koning van het land zond ook eenige van zijne hovelingen naar het schip, om een monster van de koopwaren, die aan boord voorhanden waren; deze behaagden hem zoo zeer, dat hij den kapitein aan zijn hof ontbood en de geheele lading tegen goud van hem inruilde. De koning was met het een en ander zoodanig in zijn schik, dat hij de Engelschen niet wilde laten vertrekken, voordat hij hen op een maaltijd had onthaald. Men was bij deze Mooren niet gewoon om aan tafel te zitten, maar tot het doen van den maaltijd werd er een kostelijk tapijt op den grond gespreid , waai op zij zich plaatsten met de bèenen kruiselings onder het lijf. Op deze wijze werd ook de kapitein met de zijnen mede aan ’s konings tafel geplaatst; doch nauwelijks waren de spijzen opgedischt, of een groote zweim muizen kwamen toeschieten, liepen dapper over het tapijt en begonnen aan de spijzen te knabbelen. De kapitein stond hierover verbaasd en liet door den tolk vragen, of men hier dit ongedierte uit vermaak hield, en of men er geen overlast van had. Hij kreeg ten antwoord dat men de muizen wel degelijk als eene groote plaag beschouwde en nog te meer, omdat zij, wegens de overgroote menigte, niet konden uitgeroeid worden, ja, men voegde er bij, dat de koning wel de helft van zijne inkomsten zou willen geven, indien zijn hof er van gezuiverd kon worden, daar het niet alleen aan zijne tafel, maar tot in zijne slaapkamer er zoo vol van was, dat hij zich nooit zonder eene wacht kon ter rust begeven, en er altijd iemand moest wezen, om de muizen van zijn hoofdkussen te verjagen. Toen dé spijzen voor de tweede maal werden opgedragen, kwamen er, als naar gewoonte, weder een groot aantal muizen voor den dag, De kapitein, die de kat onder zijn rok had, liet haar eensklaps los onder de muizen, welke zij met zulk eene verwoedheid aanviel, dat weldra al dit ongedierte gedood of verdreven was. Een aantal dooden lagen er naast elkander als zoovele zegeteekens van dit bloedige gevecht. De koning en zijne hovelingen schepten bijzonder veel behagen in deze jacht en verzekerden dat eene leeuwenjacht hierbij niet kon vergeleken worden. Een ieder verwonderde zich daarenboven over de kleur, de houdingen vooral over de sterkte van de kat. De koning kocht ten laatste het dier voor eene ontzaglijke som, hiertoe te meer genoopt, omdat de kapitein hern verzekerde, dat de kat eerlang jongen zoude werpen, waarmede binnen korten tijd, indien ze wel behandeld werden, het geheele koninkrijk kon voorzien worden. Met deze onverwachte winsten kwam het schip na verloop van eenigen lijd wederom in Engeland binnen. De kapitein vervoegde zich terstond bij den heer Fitz-Warren, om dezen van zijne verrichtingen verslag te geven, zonder nochtans iets te zeggen van hetgeen er met de kat was voorgevallen. De buitengewone voordeelen, welke deze reis opleverde, baarden den reeder veel genoegen en groote verwondering. Hij liet ter- stond zijn volk bijeenroepen en deelde aan ieder de winst uit, naar gelang van hetgeen zij gewaagd hadden. Nadat deze uildeeling had plaats gehad, kwamen er nog veel kostelijke en schatbare goederen voor den dag. De heer Fitz-Warren stond op het gezicht van dezen schat geheel versteld; maar zijne verbazing vermeerderde niet weinig, toen men .hem heimelijk te kennen gaf, dat dit alles den armen Wittington toekwam en hem verhaalde, wat er met de kat was voorgevallen. »Behoort dit den armen knaap toe,” zeide daarop de eerlijke man, »dan beware mij God, dat ik er het minste van zoude begeeren.” Hij beval hierop, dat de jongen zou geroepen worden en wel met de benaming van mijnheer. De bediende, die deze boodschap moest doen, en nog niels van het voorgevallene wist, ging naar de keuken, waar Wittington met zijn arbeid bezig was, noemde hem mijnheer en verzocht hem, terstond in de kamer van zijnen meester te komen. De arme jongen wist niet wat dit te beduiden had, en verontschuldigde zich, zeggende, dat zijne schoenen te morsig waren en hij de schoone kamer van zijn heer vuil zoude maken; maar de heer Fitz-Warren die ongeduldig werd, riep zelf aan de trap; «mijnheer Wittington! kom toch hier!” Onze knaap ging derhalve naar boven en bleef nederig aan den ingang van het vertrek staan. Doch de heer Fitz-Warren nam hem bij de hand en beval een stoel te zetten voor den heer Wittington. Zijne dochter, de kapitein, de stuurman en anderen, die hier tegenwoordig waren, groetten hem vriendelijk en verzochten hem te gaan zitten. Wittington kon zich van dit alles geen denkbeeld vormen en meende in het eerst, dat men eene grap met hem wilde hebben. Hij verzocht derhalve, dat men toch met een armen onnoozelen jongen die niemand eenig leed deed, den spot niet zou drijven. Eindelijk begon hij te schreien en te smeeken, dat hij zich weder naar de keuken aan zijn werk mocht begeven. Daarop gaf Wittington aan den kapitein, 'de stuur- lieden en matrozen rijke geschenken en eveneens handelde hij omtrent a! de huisgenooten. Zelfs aan de keukenmeid, die hem zoo kwalijk behandeld en zoo dikwijls geslagen had, schonk hij 100 pond sterling. Vervolgens werden voor hem fijn linnen en kleederen gemaakt en in plaats van den zolder werd hem eene der prachtigste kamers van het huis tot verblijf aangewezen. Toen hij alzoo overeenkomstig zijn vermogen was gekleed, had hij, die voorheen een smerige keukenjongen was, een aardig en bevallig voorkomen, zoodat de dochter van den huize hem zeer vriendelijk begon aan te zien, hetwelk den vader niet mishaagde, daar deze bij zichzelven reeds eenigszins het plan had gevormd om hen met elkander te laten huwen. Het gerucht van dit zeldzame geval verbreidde zich weldra door geheel Londen en toen Wiüington eenige dagen daarna met den heer Fitz-Warren naar de beurs ging, kwamen vele kooplieden hem uit nieuwsgierigheid opzoeken en hem met zijn fortuin en zijne verkregen rijkdommen gelukwenschen. Eenige weken later verzocht hij den heer Fitz-Warren om de hand zijner dochter, hetwelk deze zeer aangenaam was, zoodat het huwelijk weldra gesloten en met groote pracht voltrokken werd. De Lord Mayor en andere regeeringsleden van de stad Londen woonden het feest bij en Wiltinglon kreeg alzoo gelegenheid orn met de aanzien lijkste personen van de stad in kennis te komen. Nadat het huwelijk was voltrokken, vroeg de schoonvader, hoe Witlington voornemens was met zijne goederen te handelen en wat hg meende bij de hand te nemen. Deze antwoordde, dat hij besloten had zijn vermogen in den handel te wagen, hetgeen bij den heer Fitz-Warren allen bijval vond, daar deze uit zulk een gelukkig begin eenen gewenschten voortgang hoopte. En inderdaad hef geluk was onzen Wittington zoo gunstig, dat zijne schepen genoegzaam alle behouden en met groote winsten thuis kwamen, ten gevolge waarvan zijne schatten van dag tof dag op eene verbazende wijze vermeerderden. Toen zijn vermogen zoodanig toenam, werd hij eerst Alderman en vervolgens Sheriff van Londen. Deze laatste waardigheid werd hem in 1393 opgedragen en in 1397 werd hij voor de eerste maal tot Lord Mayor van Londen verkoren, welke hooge waardigheid hij sedert nog tweemaal namelijk in 1406 en 1419 met grooten roem bekleedde. In de hoedanigheid van Lord Mayor had hij, bij de kroning en andere groote plechtigheden, meer dan eens de eer om met den koning aan tafel te zitten. Zelfs onthaalde hij den koning en hel geheele hof een en andermaal, zoowel aan zijne eigene woning als op het raadhuis. Toen de koning en de koningin op zekeren tijd ten zijnen huize ter maaltijd waren, liet hij in de eetzaal een vuur van kaneel, notemuskaal en welriekende basten stoken, hetwelk zulk eene aangename geur gaf, dal de koning tot hem zeide: «Lieve Lord Mayor! niettegenstaande uw onthaal uitmuntend en overvloedig is, overtreft dit kostelijke en welriekende vuur al het overige.” Wittington gaf hierop ten antwoord, dat hij hoogst vergenoegd was iets in zijn vermogen te hebben, hetwelk zijnen koning eenig genoe- gen had kunnen geven; »maar,” voegde hij er bij »nu het uwe majesteit behaagt het vuur zoo zeer te prijzen, zoo hoop ik, voor het vertrek, uwe majesteit met een nog veel aangenamer vuur op te wachten.” Hierop haalde hij eene rol schuldbrieven voor den dag, welke ten laste van den koning liepen en meer dan vier ton gouds bedroegen, en nadat hij deze aan don vorst had vertoond, zeide hij ; sik ben uwer majesteit niet alleen mijne goederen, maar ook mijn leven verschuldigd, derhalve heb ik dit ten vure veroordeeld, hetwelk waarschijnlijk uwe majesteit nog aangenamer geur dan de andere sloffen zal verschaffen.” Daarop wierp hij al de schuldbrieven in het vuur, iets waarover de koning in het eerst zeer versteld stond ; een oogenblik daarna omhelsde hij hem echter en zeide niet te gelooven, dat een koning ter wereld zulk een onderdaan had. Daar Wittington geene kinderen uit zijn huwelijk had verwekt, legde hij een groot gedeelte van zijn vermogen ten koste aan nuttige en liefdadige inrichtingen. In Vintry-wand liet hij eene kerk bouwen, welke hij den H. Michael toewijdde. Voorts stichtte bij het College van St. Martin, waarin hij een voorzitter, vier hoogleeraren en acht meesters plaatste, terwijl hij een genoegzaam onderhoud bestemde voor de scholieren, die daar zouden onderwezen worden. Ook bouwde hij een hospitaal, waarin, volgens het toenmalige gebruik in Engeland dertien arme mannen moesten onderhouden worden, om voor de zielen van zijnen schoonvader en zijne schoonmoeder en van zijne beminde huisvrouw te bidden. Roven dit alles slichtte hij nog een prachtig college, dat naar zijnen naam Wittinglon's-College genoemd werd, terwijl hij hel ook van behoorlijke inkomsten voorzag voor een zeker aantal personen, die aldaar in de godgeleerdheid moesten studeeren. Ook vergrootte hij het hospitaal van St. Bartholomeus en vestigde nog andere nuttige inrichtingen, waarna hij eindelijk in den ouderdom van bijna 90 jaren te Londen overleed. VOORBEELDIG!!! STANDVASTIGHEID EENS RECHTERS. (HENDRIK 1V) 1400 Een begunstigde dienaar van Prins Hendrik, zoon van Hendrik IV, koning van Engeland, werd voor het Hooge Gerechtshof van eene misdaad beschuldigd, en op last van dat gerechtshof in hechtenis genomen. De jonge prins, dit vernemende, zag zulks als een gebrek van achting en eerbied voor zijn persoon aan, vloog in drift naar de zaal, waarin de rechters vergaderd waren en beval, dat men zijn dienaar terstond zoude ontslaan. Een ieder stond versteld en was met schrik vervuld over de drift van den prins, uitgezonderd de Lord Opperrechter, de Heer William Gascoigne, die, zonder eenige ontsteltenis of verbazing te loonen, den prins te gemoet voerde, dat hij zich behoorde te onderwerpen aan de wetten van hel koninkrijk, en dat als hij iets voor den gevangene wilde doen, het beste ware, dat hij zich aan de voeten des konings wierp, om genade voor den misdadiger te verzoeken. »Dil,” voegde hij er hij, sis het eenige middel om uw oogmerk te bereiken, zonder de wetten te verkrachten of de Justitie te beleedigen.” Deze eerbiedwaardige taal maakte echter geen indruk op den prins, die, met dezelfde drift voorlging te eischen, dat de gevangene terstond zoude ontslagen worden, met bedreiging, dal hij hem anders met geweld zou doen in vrijheid stellen, doch de heer Gascoigne gaf hem, met al de onverschrokkenheid van een rechter, die het gewicht van zijne roeping kent, len antwoord: sPrins! ik heveel u, op gezag van de gehoorzaamheid, die gij aan den rechter verschuldigd zijt, u met de zaak van den gevangene niet te bemoeien, maar u van bier le begeven, opdat gij door uwe drift het Hof niet langer hindert in de uitoefening van het recht.” Op deze woorden werd de prins woedend en vloog naar den lord, alsof hij hem le lijf wilde, doch de opperrechter bleef onbeweeglijk, en sprak den prins met zijne gewone zeggingskracht aldus aan: sPrins! bedenk dal ik hier do plaats bekleed van uwen souveleinen heer en vader, wien gij uit hoofde van deze beide betrekkingen eene dubbele gehoorzaamheid schuldig zijt. Men gaf terstond van dit voorval aan den koning kennis, en het ontbrak niet aan hovelingen, die den vorst legen den heer Gascoigne trachtten op te zetten ; maar nadat de monarch van al de omstandigheden nauwkeurig was onderricht geworden, sloeg hij zijne oogen en handen hemelwaarts, uitroepende; »o God! wat dankbaarheid ben ik U niet verschuldigd? Gij hebt mij een rechter geschonken, die het recht zonder vreeze handhaaft en een zoon, die niet alleen weet te gehoorzamen, maar ook zijne driften aan de wetten te onderwerpen.” WREEDHEDEN DOOR DE SPANJAARDEN, BIJ DE ONTDEKKING VAN AMERIKA, AAN DE INDIANEN GEPLEEGD (1492). De verovering van Amerika door de Spanjaarden, is mogelijk de moorddadigste gebeurtenis, die er immer, zoolang de wereld bestaan heeft, is voorgevallen. De Spaansche historieschrijvers zelven verhalen, dat er ten minste honderd duizend inwoners van Mexico bij de verdediging van die stad gesneuveld zijn, behalve degenen, die door hongersnood en andere ongemakken om het leven kwamen. Het was den Spanjaarden te vergeven geweest, indien deze ongelukkige Indianen alleen in den oorlog waren omgekomen, maar het grootste gedeelte van die millioenen menschen, welke hunne goudzucht heeft omgebracht, zijn in koelen bloede en door onophoudelijke pijnigingen, om hunne schatten te ontdekken, vermoord. Wel is waar stelde het hof van Spanje den Bisschop van Mexico en de oversten van verscheidene geestelijke orden tot beschermers van de Indianen aan, maar, hoe weinig verlichting zulks aan die ongelukkigen toebracht, blijkt uit het verhaal, dat Bartholoraeus de Las Casas, een dier oversten, en naderhand Bisschop van Chiapa, daarvan in druk heeft uitgegeven. Die brave man, welke veelal ooggetuige van al die wreedheden is geweest, sloofde zich af in de bescherming der Indianen, en, opdat de koning van Spanje volkomen onderricht zoude worden van den slaat der veroverde landen en de bezwaren der inwoners, bracht hij eenige voorbeelden hg van de wreedheden, welke zijne onderdanen aldaar bedreven. Volsrens het verhaal van den menschlievenden de O Las Casas, waren .Hispaniola en de naburige eilanden, zoowel als het vasteland, bij de eerste ontdekking vol volk. Men vond de inboorlingen doorgaans schrander en vlug van begrip; zij waren zacht van aard, weerloos, en genegen om anderen wel te doen, zonder kwaadaardigheid, inhaligheid of eerzucht, gehoorzaam aan hunne overheden, matig in spijs en drank, doch teeder van lichaamsgestel. »Op deze onnoozele schapen (dus drukt hij zich uit) vielen de Spanjaarden aan als verslindende wolven en tijgers,” en hadden in veertig jaren tijds, te weten van 1492 tot 1532 (in welk jaar de Las Gasas zijn verhaal schreef) niet opgehouden, hen te pijnigen, te moorden en te vernielen, door eene menigte ongehoorde wreedheden. »Dus,” vervolgt hij, »waren van de drie millioen zielen, welke zich op Hispaniola hadden bevonden, geen tweehonderd inboorlingen overgebleven, en het eiland Cuba, schoon niet minder volkrijk geweest, was genoegzaam geheel van inwoners ontbloot. De eilanden Portorico en Jamaica, bloeiende en vruchtbaar toen de Spanjaarden er kwamen, waren volmaakte woestijnen geworden. De Bahama-Eilanden, waar men vijf honderd duizend zielen telde, hadden (toen de Bisschep zijn boek schreef) geen levende ziel meer overig, en de inboorlingen der Caraïben waren meerendeels op dergelijke wijze vernield.” Vervolgens getuigt hij in een verhaal van de wreede handelwijze der Spanjaarden op het vasteland, dat zij, door hunne wreedheden, tien koninkrijken hadden ontvolkt, welke te zamen op eene uitgestrektheid van zes honderd uren gaans geschat werden, en hij voegt er bij, dat deze rijken zoo wel bevolkt waren geweest als eenig land in de wereld. Hij was in staal om aan te toonen, dat de Spanjaarden twaalf millioen menschen, zoo mannen, vrouwen, als, kinderen, binnen den gemelden tijd van veertig jaren, op eene onrechtvaardige en barbaarsche wijs, hadden ter dood gebracht en hij geloofde inderdaad, dat er op dien lijd reeds vijftien millioen menschen door hunne handen gesneuveld waren, ten gevolge, zegt hij, van hunne onverzadelijke geldgierigheid en heerschzucht. Die prelaat verhaalt voorts, met eigen oogen gezien te hebben, dat vier of vijf IndiaanschePrinsen of Grooten, allen te gelijk, op roosters over een klein vuur geschroeid en anderen gebraden of door de honden verscheurd werden; dat de Spanjaarden de inwoners van geheele steden omgehracht hadden, zonder vrouwen of kinderen te sparen, ja, dat zij zelfs vrouwen het lijf opengesneden, eenige kinderen de hersenen ingeslagen en andere hadden doen verdrinken. Het was gebeurd, dat hij met eenige Spaansche troepen optrok naar een stad of vlek, bestaande uit drie duizend Indianen, welke hen te gemoet kwamen met allerlei ververschingen, en niettemin werden zij allen, vrouwen en kinderen niet uitgezonderd in koelen bloede om het leven gebracht, zonder dat zij de Spanjaarden eenigszins belcedigd of getergd hadden. Op een anderen tijd had hij zes duizend kinderen, in drie of vier maanden tijd zien vergaan, door gebrek aan menschen om hen te verzorgen; de ouders namelijk waren gedwongen geworden ver van huis te trekken, om in de mijnen te werken of anderen zwaren arbeid te verrichten. De officieren en soldaten hadden de gewoonte om de inboorlingen onder elkander te verdeden, en hij kende er een, wien driehonderd Indianen te beurt gevallen waren, en die er tweehonderd en zestig binnen den tijd van drie maanden, door zwaren arbeid in de mijnen om het leven bracht, gelijk hij naderhand nog eens deed met een gelijk getal, dat hem bij eene volgende gelegenheid was toegedeeld geworden. De ,Las Casas beschrijft ook zeer omstandig de manier, op welke de Spanjaarden omtrent do ongelukkige Indianen te werk gingen. Wanneer zij vernamen, zegt hij, dat er in eenige stad of vlek overvloed was van goud of andere schatten, waren zij gewoon eenig volk uit te zenden, ten einde de inwoners te vermanen om Christenen te worden en zich te erkennen voor onderdanen van de kroon van Spanje. Wanneer de Indianen dit weigerden, hielden zij zich gerechtigd om de plaats te plunderen, en de inwoners, vooral zij die tegenstand boden, te vermoorden. Vele van deze uitgezondenen gingen nog verder: zij vaardigden op eenigen afstand van de plaats een bevelschrift uit, dat de inwoners terstond moesten komen hulde brengen aan den koning van Spanje, en hetzij de arme menschen het gehoord hadden of niet, zij werden, zonder verder onderzoek, onbarmhartig vermoord. Indien zij het leven van sommigên spaarden, dan geschiedde dit alleen om hen te pijnigen en daardoor te dwingen lot het ontdekken van verborgen schatten of om hen lot slaven te maken. De edele bisschop getuigt zelfs, dat door den Gouverneur van Terra Firma, alleen in die landstreek, tusschen de jaren 1514 en 1522, achthonderd duizend menschen om het leven zijn gebracht. Vervolgens gaat hij over tot hel verhaal van de wreedheden, welke de Spanjaarden in de bijzondere landschappen bedreven hadden. In de provincie Nicaragua maakten zij de Indianen, die zij niet om het leven brachten, tot slaven en voerden hen meest allen naar de mijnen van Peru, waar zij binnen weinig tijds stierven. Dus waren in die provincie alleen, binnen den tijd van tien jaren, te weten van 1523 tot 1533 over de vijfhonderd duizend menschen omgebracht; zoodat ten tijde, toen de Las Gasas zijn verslag opstelde, geen vijf duizend in het geheele land meer over waren. In Mexico, verzekert hij, waren in den tijd van twaalf jaren, van 1518 tot 1530, vier millioen menschen ter dood gebracht, behalve nog diegenen, welke men tot slaven had gemaakt, of door honger en zwaren arbeid had doen omkomen. Te Cholula, eene stad van dertig duizend huizen, had de bevelhebber Cortez de voornaamste inwoners van het naburige land doen bijeenkomen, doch zoodra hij hen bijeenhad, gaf hij last om al het gemeen te vermoorden, een bevel, dat door de Spanjaarden en hunne bondgenooten, de Tlascalanen, terstond werd uitgevoérd, waarna hij alle grooten levend deed verbranden. Dit was de gewone handelwijs der Spanjaarden in elke provincie, waarin zij vielen, om op deze wijze de anderen door schrik tot onderwerping te noodzaken. Nog haalt de Las Casas aangaande de wreedheden der Spanjaarden de volgende voorbeelden aan. De oppertiran, gelijk hij Cortez noemt, zond, zegt hij, twee andere tirannen uit, nog wreeder dan hij zelf, te weten Petro d Alvarado, naar het landschap Guatimala en een anderen naar Honduras. De eerste schreef een brief aan Cortez, waarin hij hem bericht gaf dat hij het geheele rijk van Guatimala, over eene uitgestrektheid van honderd uren gaans, door plundering, moord en brand, vernield had; de andere bevelhebber, die afgezonden was om Honduras te overweldigen, bracht in die schoone en volkrijke landstreek meer dan twee millioen raenschen om ’t leven. Een Spaansch bevelhebber gebruikte acht duizend Indianen tot het aanleggen van zijn paleis en zijne tuinen, en diezelfde man, naderhand gouverneur van Mexico geworden, liet tusschen de vijftien en twintig duizend Indianen dienst doen op een tocht om de bagage te dragen en het geschut voort te sleepen; doch dewijl die arbeid meer paarden- dan menschenwerk was, sneuvelden zij allen op tweehonderd na, in dezen In de provincie Mechoacan, waar men de Spanjaarden vriéndelijk had bejegend, hun geschenken had vereerd, en aangeboden had zich te onderwerpen, werd de Koning met de voetzolen aan het vuur gebraden en op de onmenschelijkste wijze gepijnigd, om zijne schatten te ontdekken; want wanneer de Indianen geene versierselen van goud of kostbare gesteenten droegen, verbeeldden zich de Spanjaarden, dat zij ze verborgen hielden. Een Spaansch bevelhebber, die in 1526 gouverneur van Jucatan werd, vond geen goud in dat land, doch om er evenwel zooveel uit te halen als mogelijk was, verkocht hij na een groot aantal inboorlingen vermoord te hebben, de overige als slaven of verruilde hen voor andere goederen. Zoo gering was de waarde die men op deze menschen stelde, dat de zoon van een der vorsten voor een kaas, en honderd mannen voor een paard gegeven werden; zelfs had men eens achthonderd Indianen verkocht voor eene merrie. De Las Gasas besluit zijn verhaal van de Spaansche rr:n met deze w°°rden; »in ig jaien zijn door ons volk meer landschappen van inwoners ontbloot, dan geheel Europa bevat. Wy hebben deze landstreek niet alleen o verteerd, maar ook twintig millioen menschen vermoord _ _ .J0® heRBERGZAAMHELD EN MENSCN LIEVENDHEID EENS LA» DOORVAR IWAN BELOOND (1550). Ozaar Iwan, die in het midden der zestiende eeuw over Moskovië regeerde, ging dikwijls verkleed rond om te vernemen, hoe het volk over zijne regeering ac . p zekeren dag toen hij weder zulk eene eenzame wandeling deed, kwam hij, niet ver van Moskou, m een klem dorp, en verzocht, onder het voorwendsel van zeer vermoeid en afgemat te zijn, huisvesting .‘J erscheidone dorpelingen; maar dewijl zijne kleeding slecht en zeer gescheurd was, weigerden allen hem in te nemen. Verontwaardigd over zulk eene behandeling stom hy gereed om het dorp te verlaten, toen hem eene boerenwoning in het oog viel, waar hij nog niet om huisvesting had gevraagd, doch die de armoedigste van hel geheele dorp was. De czaar ging naar dal huis, klopte aan de deur, en werd opengedaan door een boer, die hem vroeg wat hy begeerde. – *lk sterf bijkans van honger en vermoeidheid,” antwoordde de czaar; »kunt gy my dezen nacht huisvesten?” «Ja, dat kan ik wel doen,” zeide de boer, «maar gij zuil het hier sober hebben; gij komt op een ongelukkigen tijd; mijne vrouw is een kleintje wachtende; gij zult hier niet vee! rust hebben; maar kom binnen, kom binnen! gij zult ten minste voor de koude beschut wezen, en het zoo goed hebben als wij. Hierop liet. hij den czaar in een klein vertrek komen, dat vol kinderen was; twee lagen er in eene wieg gerust te slapen; een meisje van drie jaren rustte in een daarbij gezet kribbetje, terwijl twee oudere zusjes, de eene vijf en de andere zeven jaren oud, geknield lagen te bidden. »Blyf hier,” zeide de boer, sik zal iets voor uw avondeten gaan halen.” Een oogenblik daarna kwam hij terug met een zwart brood, eieren en honig. »Zie daar,” sprak hij, «alles wat ik u kan geven; gebruik het met mijne kinderen, ik moet bij mijne vrouw zijn.” «Uwe menschlievendheid en herbergzaamheid,” zeide de czaar, «moet zegen over uw huis brengen; ik houd mij verzekerd, dat God die niet onbeloond zal laten.” «Bid God,” hernam de boer, «dat Hij hier alles goed doe afloopen, meer begeer ik niet.” «En is dit alles wal gij noodig acht, om gelukkig te wezen?” —«Gelukkig! Oordeel zelf hierover; ik heb vijf kinderen en eene vrouw, die mij hartelijk bemint; voorts een vader en eene moeder, die nog gezond zijn, terwijl mijn handenarbeid voldoende is, om ze allen den kost te geven.” «Wonen uw vaderen uwe moeder by u?” «Ja zeker,” «Maar uwe woning is zoo klein.” «Groot genoeg om ons te huisvesten.” Hierop ging de boer naar zijne vrofuw, die een uur daarna opnieuw eene gelukkige moeder was. De man bracht het kind in verrukking bij den czaar, zeggende: »Zie, dit is ons zesde kind! hoe lief is het! Och, dat God het in ’t leven spare, gelijk hij de anderen gedaan heeft!” De czaar diep getroffen door dit tooneel, zeide: »Ik zie uit het gelaat van het kind, dat het gelukkig zal worden en tot hoogen stand geraken.” De boer lachte op het hooren van deze voorspelling. Op dat oogenblik kwamen twee meisjes haar broertje kussen en de grootmoeder kwam het kind halen, om het weder bij de moeder te brengen. De kleine meisjes volgden haar, en nadat de boer eenig stroo op den grond had gespreid, vlijde hij er zich op neder, en verzocht zijnen gast hetzelfde te doen en zijne nachtrust te nemen; doch de czaar, die niet kon slapen, ging overeindzitten, keek rondom zich, en zag met verrukking den slapenden vader en de slapende kinderen, terwijl eene ongestoorde rust in het vertrek heerschte. »Welk eene kalmte,” zeide hij bij zich zelven, »welk eene verkwikkende rust! Gierigheid, eerzucht, achterdocht en een kwaad geweten zijn hier onbekend; hoe zoet is de slaap der onschuld!” Met het aanbreken van den dag ontwaakte de boer, en zijn gast nam van hem afscheid, zeggende: »Ik moet naar Moskou, mijn vriend! Ik ken daar een welgezind en vermogend man, wien ik het vriéndelijk onthaal, door u mij aangedaan, wil bekendmaken. Ik zal hem overhalen, om over uw kind als peter te staan. Beloof mij dus, dat gij met den doop zult wachten, totdat ik er bij tegenwoordig kan zijn. Op zijn langst ben ik binnen drie uren weder hier.” De boer steunde wel niet veel op die belofte, maar stemde echter in het verzoek toe. De czaar vertrok, en toen er drie uren verstreken waren, zonder dat iemand was komen opdagen, maakte de boer zich gereed om naar de kerk te gaan en zijn kind te laten doopen; doch zoo als hij het huis uit wilde, hoorde hij het getrappel van paarden en het geraas van wagens. Uitkijkende, zag hij een aanzienlijken stoet: hij kende de uniform der keizerlijke lijfwacht, en riep terstond zijn gezin om den czaar te zien voorbijrijden. Doch het rijtuig van den czaar bleef voor zijn eigen huis stilhouden, de vorst kwam er uit en liep zijnen gastheer van den afgeloopen nacht te gemoet, zeggende; »Ik beloofde u iemand, die uw kind ten doop zou heffen en volbreng mijne belofte; geef mij uw kind,en volg mij naar de kerk 1” De boer stond als een standbeeld, dan eens den czaar met aandoeningen van vreugde en verbazing aanstarende, dan weder zijn oog slaande op de kostbare kleederen en rijke juweelen, die hem in de oogen schitterden. De czaar hield zijn woord, liet hel kind in zijn paleis grootbrengen, bezorgde hel rijkelijk voor al zijn leven en ging voort den braven boer en zijn gezin op de voor hen nuttigste wjjze te begunstigen. DON ANTONIO MAGINO (1556) Onze gewone almanakken waren sedert eene lange reeks van jaren veeltijds voorzien van eenen oprech- ten Italiaanschen Waarzegger of Astrologische Aanteekeningen van Don Antonio Magino. Deze waarzegger behelsde eene voorspelling van de weersveranderingen, die er in de twaalf maanden van het loopende jaar zouden voorvallen, en schoon gezegde Don Antonio reeds in het jaar 1618 overleden is, bleven die voorspellingen nog geruimen tijd op zijn naana doorgaan, daar de almanakmakers er op het einde nog bijvoegden. Uw dienaar Don Anlonio Magino.” De eigenaam van dezen man, die in het jaar 1?56 te Padua geboren is, was Johannes Anlonius Maginus. Hij werd hoogleeraar in de wiskunde aan de hoogeschool te Bologna en was zeer vermaard wegens zijne ongemeene bekwaamheden in de wiskundige wetenschappen, maar tevens een groot liefhebber der sterrenkijkerij; hij voorspelde uit deze hemellichamen zeer veel goeds en kwaads dat anderen betrof, maar ook zijn eigen dood. In zijne voorspellingen vleide hij niemand, want terwijl hij den eenen alle eer en aanzien beloofde, waarschuwde hij anderen voor de wederwaardigheden, die zij te wachten hadden. Men tracht deze zijne handelwijze eenigermate te rechtvaardigen, door aan te merken, dat zij met de algemeene vooroordeelen van zijnen tijd overeenkwam, zoodat er maar weinigen waren, die de gegrondheid zijner voorspellingen in twijfel trokken, of moed genoeg hadden om ze tegen te spreken Wat de voorspelling van zijn eigen dood betreft, waarin hij, ten aanzien van den tijd en de wijze, niet zeer mistastte, heeft men aangemerkt, dat hij zeer vet was en uit dien hoofde lichtelijk kon voorspellen, dat hg niet lang zou leven. Tomasini meldt van hem, dat hij op zijn een en zestigste jaar overvallen werd door eene beroerte, die in de gevolgen een einde aan zijne dagen maakte, nadat hij langen tijd tevoren, aan hem en anderen gezegd had, dat hij voor dat jaar bang was; doch tevens erkent hij, dat Maginus nog acht maanden daarna leefde. Men kan het derhalve kwalijk als een bewijs voor zijne bedrevenheid in de Astrologie of Sterrenkijkerij bijbrengen, dat hij tegen zijn een en zestigste jaar zich zulk een uiteinde voorspelde. NADEELIGE GEVOLGEN VAN EEN ONBEDACHT GEZEGDE. (elizabeth) 1558. Dat een schamper antwoord of een onbedacht gezegde gewoonlijk in hel geheugen blijft, en dikwijls nog lang daarna betaald wordt gezet, heeft niemand sterker ondervonden dan Hendrik Carrey. Deze man was een neef van Elizabeth, koningin van Engeland, en had lan8 de gunst van Hare Majesteit genoten. Op zekeren dag echter terwijl hij in diep gepeins wandelde in de tuinen van het paleis, onder de vensters der koningin, werd deze hem gewaar en vroeg hem op een schertsenden toon; «Waarover denkt iemand als hij over niets denkt? «Over de belofte van eene vrouw!” gaf Carley haar ten antwoord. «Het kan wezen,” hernam Elizabeth, »dat gij den spijker op den kop hebt getroffen,” waarop zij haar hoofd naar binnen haalde. Zij vergat echter het gezegde van Carrey niet, want eenigen tijd daarna, toen deze sterk aanhield om door haar tot pair van het koninkrijk te worden verheven, en om zijn verzoek aan te dringen, de koningin herinnerde, dat zij het hem beloofd had, voerde zij hem te gemoet: »Wat doet dit ter zake; het was slechts de belofte van eene vrouw!” Zij bleef standvastig weigeren hem gehoor te geven, en deze ongenade veroorzaakte Carrey zooveel hartzeer, dat hij van verdriet stierf. ONGEMEENE VLUGHEID VAN DEN SPAANSCHEN DICHTER LOPEZ DE VEGA (1562). Volgens de levensbeschrijving van den dichter Lopez de Vega heeft hij achttienhonderd tooneelstukken vervaardigd, welke nog heden in de Spaansche schouwburgen gespeeld worden; zijne godvruchtige gedichten waren meer dan vierhonderd in getal, hoven en behalve de verzameling van zijne overige gedichten, die te zamen in 21 deelen in quarto gedrukt zijn. Voorts verhaalt zijn levensbeschrijver, dat er in zijnen tijd geene gelukkige gebeurtenis voorviel, op welke hij geen lofdicht maakte; dat er geen huwelijk van aanzienlijke personen werd voltrokken, waarop hij geen bruiloftsdicht vervaardigde, dat er geen kind in een voornaam huis geboren werd, hetwelk hij niet bij zijne komst in de wereld met een vers begroette, dat er geen prins stierf, voor wien hij geen grafschrift dichtte; en dat er geen Heilige bekend was of geen heiligendag gevierd werd, waar hij geen geestelijk gezang voor had opgesteld. Van zichzelven getuigde hij, dat hij dagelijks vijf vellen schrifts vol schreef; met zijnen leeftijd overeengebracht toont dit aan, dat hij honderd drie en dertig duizend tweehonderd vijf en twintig vellen papier zou beschreven hebben. Somtijds stelde hij in twee dagen een tooneelspel samen, hetwelk een ander in geen twee dagen kon overschrijven. Eens maakte hij te Toledo vijf tooneelspelen in vijftien dagen. Juan Perez de Montalvan verhaalt, dat hij, toen men op zekeren tijd een looneelspel voor het karnaval te Madrid noodig had, met Lopez afsprak, ten einde hef zoo spoedig mogelijk te vervaardigen, dat Lopez het eerste, en hij (Montalvan) het tweede bedrijf zou bewerken, hetwelk zij beide in twee dagen deden; terwijl zij het derde bedrijf onder zich verdeelden, en elk op zich nam, om er acht vellen van gereed te maken. Montalvan, die wist dat Lopez veel vlugger was dan hij, stond des morgens te twee uren op en had om elf uren zijn stuk afgewerkt, toen hij Lopez ging opzoeken, dien hij in zijn tuin vond wandelen, en toen hij nu vraagde hoe deze met zijn werk stond-, gaf Lopez hem ten antwoord: »Ik ben om vijf uren begonnen te werken en had een uur daarna mijn stuk af. Sedert heb ik ontbelen'en nog honderd en vijftig andere verzen gemaakt en breng nu mijn tijd met wandelen door.” Hij las vervolgens Montalvan het door hem vervaardigde gedeelte van het stuk en de honderd vijftig verzen voor, ten bewijze, dat hij zich aan geen grootspraak schuldig maakte. KORTE BESCHRIJVING VAK DE MERKWAAR. DIGE BELEGERING DER STAD LEIDEN IN DE JAREN 1573 EN 1574. In 1572 had de stad Leiden zich mede aan de heerschappij des konings van Spanje onttrokken en was tot de Staatsche zijde overgegaan, zoodat de Spanjaarden na het innemen van Haarlem en hel vruchtelooze beleg van Alkmaar het oog op Leiden wierpen. Franciscus Baldez kwam er rnet het Spaansche leger voor op 31 October van bovengenoemd jaar. De stad was tamelijk wel voorzien van voorraad en krijgsvolk. Men had de huizen, schuren en hoornen in den omtrek reeds voor zijne aankomst omgehaald en vernield en men stelde zich in staat om den vijand wel te ontvangen. De Spanjaarden hadden ten oogmerk, de stad uit te hongeren en bleven er voor liggen tol in de lente van het volgende jaar. In de stad stelde men ondertusschen goede oi’de op de eetwaren, die met spaarzaamheid uitgedeeld werden; ook deed men door gedurige uitvallen den Spanjaarden merkelijk afbreuk, dieeindelijk 2i Maart 1573, op de tijding dat graaf bodewijk van Nassau met een tamelijk leger omtrent Maastricht genaderd was, de belegering opbraken en hunne schansen verlieten, doch slechts voor een korten lijd; want tusschen den 25 en 20 Mei van hetzelfde jaar kwamen *y andermaal voor Leiden, dat nu veel slechter dan te voren voorzien was. Andries Allerlz, wien het gebied over het krijgsvolk en de burgerij was opgedragen, trok terstond met eenige manschap tegen den vijand uit, doch liet in dezen uilval ongelukkig het leven. Het bewind, dat hij gevoerd had, werd toen aan Joan Van der Does, Heer van Noordvvijk toeverlrouwd. Binnen korten tijd was de stad aan vier of vijf zijden belegerd en men. zag wel twee en zestig schansen rondom hare muren opgeworpen. Ondertusschen poogden de Spanjaarden, door schoone beloften en minzame brieven, de Leidenaars tot de overgave der stad te bewegen; doch zij beantwoordden die brieven met zeven woorden; Fistula dulce canil volcucrem dum decipit auceps, dat is; de vogelaar fluit zoet om het vogeltje te vangen. De overste Baldez, door dit schrijven vertoornd, besloot, de stad nog harder dan te voren te benauwen. 