Maandberigten voorgelezen op de maandelijksche bedestonden van het Nederlandsch Zendeling-genootschap, betrekkelijk de Uitbreiding van het Christendom, bijzonder onder de heidenen, 1872, no. 9, 01-09-1872 
1872. Nr. 9 - MAANDBERICHT VAN HET Nederlandsche Zendelingengenootschap. Verslag van den Staat en de Werkzaamheden van het Nederlandsche Zendelingengenootschap in het Jubeljaar 1872. (Vervolg.) Vestigen wij thans voor enkele oogenblikken het oog op onze tegenwoordige zendingen, 't blijkt dan al weer, dat lief en leed elkander afwisselen, en dat zelfs op deze oogenblik luiken te bepalen is, of de stand van zaken stof tot blijdschap of weer en vaak tot bezorgdheid geeft. Het jaar 1848 was voor de Minahasa de aanvang van vernieuwd leven. Hadden de zendelingen wel eens gevreesd, dat hun werk weinig vrucht op zou leveren, het bleek, dat de mensen liever dan verwacht veel veranderd was, en het uitzicht op een gehele toebrenging van de bevolking tot het christendom schonk hen nieuw moed. Wat toen verwacht werd heeft ze tot zekere hoogte verwezenlijkt. Die zending telde toen nog maar 18 jaar. Ze werd verzorgd door 5 zendingen, de BB. Kiedel, Schwartze, Herrmann, Wilken en Nemann. Hoe groot het aantal christenen toen was, is moeilijk te bepalen, maar er waren wellicht 50 gemeenten; het aantal scholen bedroeg 63, en daarvan waren 52 genootschaps- of zelfondernemings scholen met 3357 ingeschreven kinderen, waarvan 2539 gezet opkwamen; terwijl de overige scholen, door gouvernement of negerijs onderhouden, 1320 kinderen telden, waarvan 658 gezet opkwamen. In 1868, dus twintig jaar er later, kon aangetoond worden, dat op een bevolking van 63.397, dus ruim 60 % christenen gevonden werden, die verdeeld waren over 141 gemeenten, met 12.219 lidmaten en 9.377 paren, wier huwelijk godsdienstig was ingezegend. Daarbij werd in 121 genootschapsscholen en 34 gouvernements- of negerijscholen aan 12.783 kinderen onderwijs gegeven, van welke 7.001 dagelijks ter school kwamen. Toen was het aantal zendelingen 11 (1). Wij kunnen de totaalcijfers op deze oogenblik niet opgeven; doch het volgende overzicht zal duidelijk genoeg doen zien, dat zij, wat het aantal christenen betreft, verhoogd zijn. Genootschap. Gouvernement van negerij Volwassen. Kinderen. Ledem, Huwelijks. Scholen. Scholen. Gedoopt. Gedoopt. Aangenomen. Voltrokken. 1868 124 33 1464 4300 738 753 1869 117 30 591 3089 1139 1044 1870 119 32 737 2941 562 1057 1871 116 30 899 3293 1257 872 Totaal . . . 3691 13623 3696 1726 In de ruim 140 gemeenten werken 12 zendelingen, en wel N. FH. WILKEN (1841), F. H. LINDEMAN (1841), S. ÜLFERS (1848), N. GRAAFLAND (1850), h. ROOKE (1854), h. j. ten BORN (1857), c. j. VAN DE LIEFDE (1861), j. ALBERT SCHWARTZ (1863), N. WIEBEN (1862), H. BETTINK (1867), J. LOUWERIJK (1868), m. BROWNER (1869 tijdelijk). Naast deze zendelingen zullen thans ongeveer 17 hulpzendelingen en onder beiden ongeveer 120 onderwijzers werkzaam zijn. Op de drukpers te Tanawangko, onder bestuur van Br. BETTINK, werken twee à drie helpers met den zendeling aan het zetten en drukken van het maandblad Tjahaja-Siang (2), terwijl daar ook ander drukwerk wordt bezorgd. Eene tweede pers, waaraan dringende behoefte bestaat, is dezer dagen van hier verzonden. Sedert 1847 werkten in het geheel in de Minahasa 21 zendelingen, waarvan ons door den dood ontvielen de Broeder HERRMANN (1851), NOOY (1853), HARTIG (1854), van PUTTE van CAPPELLEN (1856) j. g. SCHWARZ (1859) en RIETER (1860); terwijl één, Broeder BOSSERT, door ons naar Saparon verplaatst werd, één, Broeder VAN DE WAL, als hulpprediker te Bonthain werd aangesteld en één, Broeder SCHAAF (3) onlangs de dienst des genootschap verliet. In hetzelfde tijdperk ontlieten zes zendelingsvrouwen, van welke drie in Indië, en een op Java zijn overleden. (1) Zie de uitvoerige opgaven: Mededelingen Deel XII, blz. 154, e.v. (2) Zie over dit blad een stuk van den redacteur, Broeder GRAAFLAND, in de Mededelingen, Deel XVI, blz. 1, e.v. en blz. 183, e.v. in Nederland geboren waren. Wij danken het aan Gods goedheid, dat zoveel ons zeer dierbare broeders in leven bleven. Wij kunnen hier de bede niet onderdrukken, dat allen nog lang gespaard mogen blijven, en de kracht en gezondheid mogen genieten, die hen in staat stelt met onverfalen ijver hun taak voort te zetten. De BB. graaf, van Ulfers en van de liefde moesten tijdelijk hun werkkring verlaten, of wegens ziekte van hun eigen genoten, of uit hoofde van eigen ongesteldheid, en om de laatste reden gaven wij deze dagen Br. ten Delft verlof tegen het volgende jaar. Meer en meer zien wij in, dat het om verschillende redenen noodig is, dat de zendelingen, naar een vast plan, tijdelijk in ons midden terugkeren. Ook thans worden door ons pogingen daartoe aangewend, ondervinden wij echter geen krachtige hulp, dan zullen die pogingen schipbreuk lijden op gebrek aan gelden. Het is niet enkel in het belang der zendelingen en van hunne betrekkingen, dat wij hunne geregelde overkomst noodig achten; het wordt evenzeer gevorderd voor hun werk en tot vermeerdering van onze kracht, prikkel voor onzen ijver. Buitendien zullen Nederland en - ooit één worden, dan moet er meer gemeenschap tusschen beiden bestaan. Ziet daar naast het gewone menselijk leed, veel dat stof is voor dankbaarheid. Er is echter ook in de Minahasa, ons met kommer vervult. Reeds meermalen hebben we op gewzen. Laat ons een paar punten herinneren, vroegen verleden jaar geldelijke ondersteuning voor de "eekschool van Br. graafland; wij wezen nog in ons vorige Jaarverslag op de noodzakelijkheid van die inrichting, daar zij ongeveer 150 scholen in de Minahasa van onderwijzers voorziet. In September daaraanvolgende werden wij verrast door een verklaring van Z. Ex. de Minister van koloniën, dat "in Januari 1873 zulk een kweekschool van regeringswege zou worden geopend, en dat de subsidie van ƒ 500 tot zo lang aan onze school gewaarborgd werd. Wij meenden met gerustheid niet te moeten concurreren, en vertrouwden boven op dat aan de regeringsinstelling een karakter zou gegeven worden, dat strookte met de nieuwe toestanden sinds 40 jaar in de Minahasa ontstaan. Wij zeiden boven reeds, dat ruim 98 van de bevolking het christendom belijden; we voegen er bij, dat met uitzondering van ongeveer 2700 heidenen, de overblijvende 40% alleen heidenen zijn, en dat bovendien onder deze geen spoor van dweepzucht gevonden wordt, dat voorts onze zendelingen nooit in hun gedrag of in hunne redenen vijandschap tegen het heidendom geopenbaard hebben, dat zij in de regel ondervonden, dat de bevolking, uit overtuiging van het dwaze en ongerijmde der afgodendienst, of anders uit zucht tot navolging, tot het christendom overging, kortom dat het christendom wordt aangenomen, zonder anderen tegenstand, dan die voortvloeit uit de zucht van sommigen, om vrij te kunnen volharden in verkeerdheden en zonden, die door het heidendom niet veroordeeld worden, en die het christendom te keer gaat. Onder zulk een bevolking zou men meenen, dat het christelijk element op kweekscholen en scholen thuishoort, en allerminst op hoog gezag behoort geweerd te worden. Toch blijkt uit alles, dat dit laatste het geval is, en wel in zulk een mate, dat het gebruik maken van de bijbelsche geschiedenis en van de christelijke zedeleer als een overtreding van de wetten van den Staat beschouwd wordt. Wij hebben geen begrip van zulk een zienswijze, en meenen, dat op de duur de achting, die de Nederlandse natie bij de bevolkingen van Indië en zeker ook bij velen in Europa nog geniet, daar onder ernstig moet lijden. Ons bedoeling te buigen voor den wil der Regering, evenwel niet zonder protest aan te tekenen tegen zulke handelingen, waarvan de uitwerking voor ons te meer bezwarend is, omdat wij gedurig en dikwijls geheel onverwacht belemmerd worden in onze pogingen, die, wij moeten het gedurig herhalen, te eenmaal onbaatzuchtig zijn. Daarbij komt nog, dat, terwijl ons genootschap eene halve eeuw gewerkt heeft aan de zedelijk godsdienstige vorming van den Minahaser, de Regering eerst kortelingen het voornemen heeft geopenbaard om voor het schoolwezen iets te doen, en hoe? Door haar 12 scholen aan den invloed van de zendelingen te onttrekken, die over te geven aan het toezicht van reeds met werkzaamheden overladen ambtenaren en hoofden, en door haar getal tot 20 op te voeren, terwijl aan minstens 160 behoefte is. Wij herhalen de vraag, zoo dikwijfel reeds gedaan: kan toch de Regering van een natie, die ruim drie miljoen zielen telt, en haar gezag uitstrekt over 25 a 30 miljoen in ver afgelegen gewesten, wat kan zulk een Regering te weten komen, de hand af te wijzen, die bereid is zonder eenige vergoeding met haar mede te werken? Het gaat ons begrip te boven; en daar wij, niettegenstaande herhaaldelijk aangewende pogingen, tot geen redelijke oplossing van de vraag kunnen geraken, en men volhardt in een diep stilzwijgen, worden wij meer en meer vervuld met bekommering, en vragen elkander: wat moet ten slotte uit zulke toestanden geboren worden? Het is duidelijk, dat wij ons in de Minahasa niet aan de kweekschool of aan de scholen kunnen onttrekken, als de Regering volhardt bij haar gevoelen, dat het Christendom daar volgens regeringsbeginsel moet geweerd worden. Of zouden wij ons veel meer moeten bekommeren over de onverschilligheid van de natie? Zou het waar zijn, dat deze handel, industrie, wetenschap met groote voorliefde behartigt en deze als staatsbelang bij uitnemendheid beschouwt, om met een schouderophalen te beantwoorden elke poging, die wordt aangewend om het zout des Evangelies, tegelijk met de vruchten der beschaving, in Indië aan te brengen? Het is een feit, dat een groot getal van hen, die ons geldelijk steunen, verklaren alles gedaan te hebben, als zij hun bijdrage aan het genootschap geleverd hebben. Een ander feit, door de geschiedenis sedert eeuwen in het licht gesteld, is, dat volken, die eenmaal het Christendom gekend hebben en het prijs gaven, tot diep verval zijn geraakt, en dat nog geen enkele slaat gebloeid heeft, waar het mohammedanisme op den troon zat. Wat moeten wij nog verwachten? Sedert eenige jaren hadden wij het oog gevestigd op Bolaang-Mongondou, een rijkje, grenzend aan de Minahasa, dat, ofschoon niet onder het onmiddellijke bestuur van Nederlandse beambten, toch gezag van Nederland erkent. Met voorkennis aan de Gouverneur-generaal en met toestemming van de Resident van Menado, deden de zendelingen wijken en j. a. Schwarz in 1864 een reis door dat gewest, waarvan de uitkomsten in ons Tijdschrift werden openbaar gemaakt. Gedurende en na onze reis spraken wij over onze plannen ten aanzicht van de evangelisatie onder dat volk. Niets deden wij in 't geheim. Stellig eindden wij op de goedkeuring van de Regering, gelijk wij daar trouwens altijd ingelicht hebben omtrent onze voornemen en plannen. Geen woord van goed- of afkeuring. Eindelijk alles gereed: twee zendelingen waren bereid om naar Bolaang-Mongondou te trekken, een derde werd tot dat doel bij het zendelingen huis bijzonder opgeleid; het kwam er nog slechts aan de goedkeuring van de Regering te verwerven. Wij wenden ons tot de Gouverneur-generaal, verzochten beleefdelijk den Resident van Menado ons verzoek met zijn gunstig advies te steunen. Het antwoord is geworden luidt als volgt: Gelezen: 1. de adressen, gedagtekend Rotterdam 11 April 1871 en 17 Januari 1872, van het hoofdbestuur van het Nederlandsche Zendelingenootschap, houdende verzoek, aan de zendelingen te Sonder en Langgowang (residentie Menado) j. a. Schwarz en M. Blokwer vergunning te verleenen om zich in het rijk Bolaang-Mongondou te vestigen, ten einde aldaar hun dienstwerk te verrigten; 2. de missive van de Directeur van onderwijs, eredienst en nijverheid, van 12 Februari 1872, nr. 1219, en bijlagen, waaruit blijkt, dat het rijksbestuur van het landschap Bolaang-Mongondou zeer tegen het denkbeeld eener vestiging van zendelingen aldaar is ingenomen; terwijl bij de zeer beperkte en moeilijke communicatie tussen Menado en genoemd landschap geen gelegenheid bestaat, om de eventueel aldaar gevestigde zendelingen behoorlijk tegen overlast te beveiligen; De Raad van Nederlandsch-Indië gehoord; Is goedgevonden en verstaan: Aan het hoofdbestuur voornoemd in overweging te geven, af te zien van het denkbeeld tot plaatsing van zendelingen in het rijk Bolaang-Mongondou. Extract uit deze zal worden verleend aan het hoofdbestuur voornoemd tot informatie. Accordeert met voorz. registratie. De gouvernements secretaris, Mr. W. Stobbbeke, Aan het Hoofdbestuur van het Nederlandsch Zendelingengenootschap te Rotterdam. Dat het rijksbestuur van Bolaang-Movgondou, onbekend met de bedoelingen van ons genootschap, zich wellicht welk schrikbeelden vormend van zendelingen en hunnen invloed, wellicht liever vrij van alle Europees toezicht, niet gunstig zou denken over onze vestiging, was aan te nemen. Ook op Nieuw-Guinea, Halmahera, op Borneo, Sumatra en Java zien de hoofden en volksleiders liever geen Europeanen, en toch heeft de Regering daar de toelating van zendelingen weten goed te maken, niettegenstaande weinig of niets gedaan tot voorbereiding van dat werk! Moet ons genootschap hier nog eens ervaren wat het ondervond in het gouvernement van Zuid-Celebes? Wij kunnen het ons niet voorstellen, en zullen niet ophouden te verzoeken, dat onze zendelingen vrijheid verleend wordt tot een vestiging in Bolaang-Movgondou. God geeft ons moed en volharding en onze vrienden een helder inzicht in de aard van zulke toestanden. De geschiedenis van de zending op Java valt geheel binnen de grenzen van de laatste 25 jaren. Br. Jellesma vestigde zich in 1848 aanvankelijk te Soerabaja, en bezocht van tijd tot tijd enkele plaatsen, waar toen reeds door den invloed van enige vrienden, vooral van den oude heer Scheepmaker, christenen gevonden werden. Hij had een zware taak te vervullen; immers was toen, bij gebrek aan voldoende hulpmiddelen, de studie van de Javaanse taal nog veel moeilijker dan in onzen tijd. Dit was hem ten aandrang om Javanen aan zich te verbinden, die hem persoonlijk bij de beoefening van de taal van dienst konden zijn, en die hem voorts hielpen in de evangelieverkondiging. Wij hebben boven reeds gezien, dat hij door zijn evangelistenschool de vorming van zulke helpers beoogde. Het valt niet te ontkennen, dat men zich in den aanvang over het geheel de toebrenging van den Javaan tot het christendom veel te gemakkelijk voorstelde; dit vloeide vooral voort uit gebrekkige kennis van het gehalte der jeugdige christenen en van de wijze, waarop zij tot het christendom gebracht waren. Van tijd tot tijd ging daarover voor den schrageren Jellesma meer licht op. Hij begreep, dat, wilde hij op den duur gunstig op zijn kweekelingen en op de christenen werken, hij de stad moest verlaten, om zich in het binnenland te vestigen. In 1851 verkreeg hij daartoe van de Regering verlof, en in Juli van dat jaar vestigde hij zich in de bosschen van Mojopahit, den oude zetel van het Javaanse heidendom, onder een bevolking, die den moed had gehad een gedeelte van het bosch te ontginnen en met rijst te beplanten. Het was grootendeels inlandsche christenen, die wel geen moslims wilden uitsluiten, maar toch bepalingen hadden gemaakt, die den overgang tot het christendom moesten bevorderen. Jellesma woond daar een gemeente van 244 zielen, en had eveneens onder zijn zorg een zestal andere gemeenten, die toen nog ruim 400 christenen telden. Hij had toen 21 kweekelingen bij zich aan huis, die dan niet anders dan gewone inlandsche huisjes stonden. In 1853 was het getal christenen te Mojopahit tot 340. Over de school gaf Jellesma een uitvoerig verslag, dat te vinden is in het Jaarverslag van 1853, blz. 31. gekomen. Ze deden zich ook in andere opzichten schoon vooruitzigten op; immers in 1852 was de zendeling van der valk naar Java vertrokken, en terwijl hij zich te Soerabaja zoude vestigen, hadden twee jonge zendelingen, ten zelden ganzewiek en harthoorn, bij jellesma hun intrek genomen, om door hem te worden ingeleid in zijn werk, ten einde daarna eveneens plaatsen op Java in te nemen. De wakkere jellesma spiegelde zich daarvan de schoonste vooruitzigten. Reeds was in 1849 Br. hoezoo begonnen met zich te Samarang op de taal toe te leggen; in hem had hij een bekwame en ijverige medearbeider leeren kennen. De Residenties Soerabaja, Pasoeroewan en Kediri zouden spoedig voor de zending een schoon geheel vormen, twee inlandsche voorgangers werden naar de laatste afgevaardigd, en door ook tot Madioen het werk uit te strekken, zou men Samarang bij dat geheel kunnen aansluiten. Hoezoo deed pogingen, om eveneens zich in het binnenland te vestigen, en had zich Kajoe Apoe in het Koedoesche uitgekozen. Hij heeft daartoe van de Regering nooit verlof kunnen bekomen, niettegenstaande dit in andere Residenties gegeven werd. Hoezoo ondervond, even als jellesma, dat de toegang tot den Javaan niet gemakkelijk is, en daarom leidde ook hij enige inlandsche voorgangers op. Gelijk een paulus tossati in te Módjó-Warnó, zoo stond weldra een asa kiman te Samarang den zendeling ter zijde. Jellesma had reeds zoo veel vorderingen gemaakt in het Javaansch, dat hij zich durfde wagen aan het schrijven van een paar kleine geschriften; later volgde hoezoo hem daarin. Wellicht was nog nooit een zending onder zoo schoone vooruitzigten begonnen. Maar het 7de jaar was nog niet ingetreden, toen de eerste slag viel, die later, zoo als men het genoemd heeft, door verpletterende mokerslagen gevolgd is. De zendeling van der valk had niet alleen zijn ijver voor de zending verloren, bij zag zich genoodzaakt, aan Bestuurders te zeggen, dat bij zich niet in staat gevoelde, langer de wensen en bedoelingen van het Zendelinggenootschap te dienen - uit welke edele bedoelingen die ook mogen voortkomen - omdat ze hem noodzaakten een godsdienst te verbreiden, die de zijne niet was. Die slag trof zwaar; zwaarder nog, smartelijker dan toen eenige jaren later de zendeling harthoorn eenvoudig verklaarde, dat het christendom niet geschikt is voor den Javaan, en op hoogen toon niet alleen het werk van jellesma, dat hij gezien had, maar ook dat in de Minahasa veroordeelde. Beiden waren eens zeer geliefde kweekelingen van het zendelinghuis, die veel van zich hadden doen verwachten, en wat hunne persoon aangaat was hun verlies evenzeer te betreuren. Maar terwijl in den eersten zich het eerste geval voordeed van een terugtreden, dat in die vorm nog onbekend was bij ons genootschap, en hij den stap met blijkbare droefheid deed, was de tweede, met ten ziele ganswijzig, reeds de derde, die ons op die wijze ontviel, en kon hij niet van zich verkrijgen, zijn oude liefde op te zeggen, zonder zijn gewezen Bestuurders en medezendelingen in het openbaar de les te lezen. Wij zullen het verdienstje van hakthoorn niet verkleinen. Hij heeft veel bijgedragen tot onze kennis van den Javaan; daarvan kunnen zijn opstellen in ons Tijdschrift en Mededeelingen getuigen; hij heeft lang de zending op Java arm verdedigd; zijn afval had zelfs daarom voor velen hooge betekenis; hij schreef met niet te miskennen talent. Maar terwijl hij schijnbaar tegen wind en getij inroeide, had hij in der daad alles mede. Op zijn zijde stonden scharen, die of de zending moedig of reeds lang vijandig waren, een tegen hem over stonden slechts verspreide krachten. Hij had al den tijd aan zich, om zijn wapenen te kiezen, te scherpen en te rigeren; terwijl in het genootschap naauwals niet één man te vinden was, die geheel zijn tijd aan de verdediging kon wijden. oor de geschiedenis van den oudzendeling hakthoorn is er liefde voor de zending bekoeld, veler vooroordeel tegen haar gestijfd, veler vijandschap gerechtvaardigd. Dit is niet omkijken, het openbaart zich geduurig; maar wie zal beweegen, wat deze droevige geschiedenis heeft bijgedragen, om de waarschijn en wijsheid van zendingvrienden en zendelingen te verzekeren, om te weren die niet geschikt zijn? Wie weet niet, dat men meer leert van een vakkundige tegenstander, dan van een vleierende vriend? Als die tegenstander in de gelederen gebleven had, had hij geprobeerd om te verbeteren wat hij als gebrekkig had doen kennen, hij zou waarschijnlijk meer nut gedaan hebben; dit staat ons thans echter niet te beoordelen. Wel kunnen wij aantonen, dat ook een gezelschap een andere methode voorbereidde, en zeker voorgeslagen zou hebben, als hij niet tot hoger leven was opgeroepen, reeds eenigen tijd voor de storm losbrak; wel kunnen wij wijzen op stukken in het Tijdschrift des genootschaps, die getuigen, dat er ook bestuurders van het genootschap waren, die een hervorming noodig achtten. Het denkbeeld, dat een volk naar zijn eigen aard moet opgevoed worden, had lang plaats gevat bij ons, leefde steeds in het genootschap, en ging meer en meer zijn verwezenlijking te gemoed. Dat zulk een opvoeding buiten en zonder het Evangelie kan plaats hebben, werd echter door bestuurders en overige zendelingen ten stelligste ontkracht; zij blijven dit ontkennen, en wie daarover anders denkt, kan in gemoed ons genootschap niet steunen; hij zal als eerlijk man bedenken, dat het uitgesproken en steeds gehandhaafd doel van het Nederlandsch zendelinggenootschap is: "het ware en werkdadige christendom eenvoudig en oprecht in de harten der mensen in te planten." De zending Java had sinds 1854 zware slagen te verduren. Behalve de reeds vermelde herinneren wij hier nog, hoe de jeugdige visser, reeds in het tweede jaar van zijn verblijf op Java (1861) ontsloeg, en dat Br. Smeding, na een ijverig en nuttigen arbeid, wegens ziekte, genoodzaakt was naar het vaderland terug te keren (begin van 1862). Is zij onder die slagen bezweken? Gode zij dank, het tegendeel is waar; zij heeft in kracht gewonnen. Omtrent ons zendelingenhuis hebben wij hier slechts te zeggen, dat Br. de lange zich gereed maakt, om naar Indië te vertrekken, met bestemming naar Bolading Mongondou, zodra de Regering hem daartoe vrijheid verleenen zal, en dat wij hem intussen voorbereidingsarbeid in de Minahasa denken op te dragen; dat broeder van Uithuizen door de Commissie voor het zendelinghuis, op goede getuigenis van de Directeur en zijn onderwijzers, onlangs uit zijn proeftijd is overgegaan, en thans gewoon kweekeling is; dat het aantal kinderen met 1 vermeerderd, thans 11 bedraagt, en wel een van Br. luyken, twee van Br. hoezoo, drie van Br. bür, van Br. teffer, een van wijlen Br. van ekrls, een van Br. wilkens, een van Br. rook en een van Br. tendeloo, waar de vrijmoedigheid zullen hebben, het aantal kweekelingen het volgende jaar te vermeerderen, zal afhangen van de staat van onze geldmiddelen; maar ook veel van de lust tot het zendingwerk bij onze vaderlandsche jongelingen. Omtrent de geschriften, die door het genootschap worden gegeven, valt het volgende mede te deelen. Van de Maandbladen worden elke maand 10,675 exemplaar gedrukt, die, op een zeer klein getal na, allen verspreid worden. Er verschijnen twee kleine stukjes: No. 104, Christendom op de Sandwich-eilanden en No. 105, Tweedracht over een vader, welke in het geheel 10,208 exemplaar werden geplaatst. Van de stukjes, door Bestuurderessen van het Vrouwenhulpgenootschap te Rotterdam uitgegeven, verschenen 5 nummers onder de volgende titels: No. 178 Bij een ziekbed, No. 179 De zending, 114, No. 180 Hung-Sui-Tschuen, No. 181 De zending, 115, en No. 182, Toespraak bij het 50-jarig bestaan van het Vrouwenhulpgenootschap, door b. l. vinke. Van deze stukjes werden 5775 exemplaar geplaatst. Van ons Tijdschrift Mededeelingen van wegens het Nederlandsche Zendelinggenootschap verscheen, in 1871, de 15de jaargang, en in den loop van dit jaar kwamen de beide eerste stukken van de 16de in het licht. Geplaatst werden 531 exemplaar, benevens 7 van vorige jaargangen. De Maleische drukpers hier te lande leverde 2000 exemplaar van een handleiding bij het godsdienstig vraagboek, door Br. Rooker geschreven en een kaart van Nederlandsch Indië, door Br. graafland, tot een getal van 200 en van de Tjahaja Siang, het Maleische maandblad van Br. graafland, door Br. bettink gedrukt, kunnen wij mededeelen, dat het zich goed staande houdt, en dat de kosten daarvoor ruim worden bestreden door de inkomsten. Wij mogen hier niet achterwege laten een woord van dank aan onze wakkere drukkers, de HH. m. wyt & zonen, die sedert 1831 met ijver en ingenomenheid de hun toevertrouwde belangrijke taak vervuld hebben. Zij betoonen zich steeds ware vrienden van ons genootschap. Sedert ons laatste Jaarverslag ontvingen wij bericht van het overlijden der volgende Mededirecteuren: h. p. timmermans verhoeven (sedert 1846), Em. pred. van 's-Gravenhage, te Doesburg, Directeur; h. van der mark (sedert 1852), 's-Gravenhage, Ouddirecteur; j. ribbe (sedert 1845), te 's-Hertogenbosch, Ouddirecteur; d. knuttel d.pz . (sedert 1852), Em. pred. van Maassluis, te 's-Gravenhage, Directeur; c. a. kam (sedert 1841), te Oost- en West-Souburg, Directeur; w. opzoomer (sedert 1856), te Wijk bij Duurstede, Directeur; h. van der berk (sedert 1856), te N. Betws, Directeur; j. r. wernink (sedert 1839), te Haarlem, Ouddirecteur; j. h. dümans (sedert 1832), Em. pred. van Zierikzee, te Breda, Ouddirecteur; j. h. hamerberg (sedert 1850), te Nieuwkuijik, Ouddirecteur; n. j. a. colaatje (sedert 1837), te Schiedam, Ouddirecteur; J. lagerweij (sedert 1850), Em. pred. van Wageningen, te Utrecht, Ouddirecteur; j. koning (sedert 1863), te Wirdum (afd. Appingedam) Directeur; w. c. happé, oud-Resident van Menado, te Arnhem, Hon. lid. Daaronder zijn verscheidene mannen, die aan ons genootschap belangrijke diensten bewezen hebben. Verscheidene genoten reeds een welverdiende rust van hunnen arbeid. Van enkelen slechts kan gezegd worden, dat hun verscheiden een plaats in het openbare leven ledig liet. Van allen mogen wij verwachten, dat zij tot dat hogere leven zijn ingegaan, waar de strijd, die hier afmat, niet meer gestreden wordt, maar waar zeker nieuwe werkzaamheden de verheerlijkten wachten. Jezus zeide: "Mijn Vader werkt altijd!" Wij wenschen staande te blijven, zolang de Vader ons hier op aarde een werk heeft aangewezen, en voorzover onze jaren klimmen, en de tijd niet ver meer af kan zijn, dat onze loopbaan hier beneden gesloten wordt, vestigen wij, naast God, het oog op jeugdiger mannen, die weten frisse kracht en kloke moed hun taak vervullen. Ons genootschap heeft behoefte aan zulke krachten, en voorzover die niet geheel gebruikt worden tot het voeren van strijd of in wetenschappelijken arbeid, rekenen wij er op, dat zij voor een goed deel gewijd zullen worden aan het werk der zending, dat door een volk als het onze, niet kan verwaarloosd worden, zonder grote schade voor zijn godsdienstig leven, zonder gevaar van eens onwaardig bevonden te worden, op te treden als dienstknechten van die Heer, wiens Woorden zij gedurig op de lippen nemen, zonder ze te bedanken: "Uw koninkrijk komme!" En hier eindigt het 75ste Jaarverslag, dat Bestuurders van het Nederlandsch zendelinggenootschap gewoon zijn aan hun leden te geven, dat altijd in nauw verband staat met het Maandbericht, dat het moet aanvullen. Werd de tegenwoordige vorm pas in 1848 ingevoerd, vóór die tijd gaven bestuurders in Maandbericht No. 9 verslag van de staat en werkzaamheden des genootschaps. Maar de tegenwoordige vorm is (sinds de allereerste jaren, toen geregeld uitkwam 'Rapport der werksaamheden, en van de staat van het Nederlandsch Zendelinggenootschap'. Het eerste dateert van 1799, het laatste van het noodjaar 1810, toen Nederland voor korte tijd bij Frankrijk werd ingelijfd. Nz e Maandberichten kwamen sedert 1799 uit onder den titel "in Berichten en brieven voorgelezen op de Maandelijksche stonden van het Nederlandsch Zendelinggenootschap." In 1806 werd "Berichten" veranderd in "Berichten." In 1860uidde de titel voor het eerst, "Maandberichten, voorlezen, enz." In de vorm is niet veel veranderd, en het houdbare wisselt af naar de meerdere of mindere werkzaamheden van het genootschap. Of de tijd gekomen is, dat de vorm gewijzigd behoort te worden, vooral ook om plaats te maken voor meer afwisselenden en rijken inhoud, kan alleen uitgemaakt worden door de Lezers, die ons bereid zullen vinden, om zooveel mogelijk aan hunnen smaak te voldoen, mits de Berichten of Berichten zendingwerk blijven. Want steeds zullen wij ons te onthouden hebben van alles wat op het gebied van Kerk en Staat ligt; meer en meer zullen wij ons moeten toeleggen op een grondige kennis van de volken tot welke wij het Evangelie des heils willen brengen; altijd zal het van onze roeping zijn, licht daarover te verspreiden, maar ook ijver daarvoor te wekken, en ons zelf en anderen te stemmen tot dankbaarheid aan God, de Vader van onze Heer Jezus Christus, wiens Koninkrijk komme! Door de Jaarvergadering van 1871 werd vastgesteld de volgende Bepalingen voor de Hulpvereenigingen van het Nederlandsche zendelingengootschap. Art. 1. De Hulpvereenigingen staan door tusschenkomst van een Afdeeling, bestuur, of door de Permanente commissie, of door een Bestuurder des genootschaps, of onmiddellijk in betrekking tot het Hoofdbestuur. Art. 2. De Hulpvereenigingen worden geacht onderdeelen te zijn van het Nederlandsche zendelingen genootschap. Zij hebben echter het recht hare eigen reglementen te maken, hare eigen Bestuurders of Bestuurderessen te benoemen, hare eigen rekening te houden. Zij verbinden zich aan reglementen, of, indien zij deze niet hebben, althans aan de aard van hun werkzaamheden, de namen van hun Bestuurders of Bestuurders aan het Hoofdbestuur mede te delen, en hun inkomsten in de kas des genootschaps te storten, na aftrek van de kosten, onvermijdelijk gevorderd tot bereiking van hun doel. Art. 3. De Hulpvereenigingen hebben aanspraak op de geschriften voor rekening van het genootschap uitgegeven, in de verhouding van 18 vellen druk voor elk ƒ 5,25, die zij in een vorig jaar in de kas des genootschaps gestort hebben. Bij hun oprichting wordt het getal vellen druk aanvankelijk geregeld naar het getal cijfers, dat zij vermoeden te zullen storten. Art. 4. De Hulpvereenigingen zenden jaarlijks vóór de maand April aan de Secretaris des genootschaps een verslag in van hun werkzaamheden, gedurende het vorige jaar. Uit deze verslagen wordt een algemeen verslag opgemaakt, dat van wege het Hoofdbestuur aan de Besturen der verschillende Hulpvereenigingen wordt toegezonden. Art. 5. De Hulpvereenigingen houden, zooveel plaatselijke omstandigheden en zulks veroorloven, samenkomsten, om de belangen der zending in het algemeen en die van het genootschap in het bijzonder te bespreken. Art. 6. De Afdeelingsbesturen, de Permanente commissie, de Bestuurders en het Hoofdbestuur zijn tegenover de Hulpvereenigingen verbonden. 1°. Haar zooveel mogelijk in haar werkzaamheden te steunen. 2°. Zooveel mogelijk inlichtingen aan haar Bestuur te geven, waar deze die vragen betreft. 3°. Mede te werken tot het stichten van nieuwe Hulpvereenigingen. 4°. In alles, zooveel mogelijk, de broederlijke gemeenschap met die Verenigingen te bevorderen. Slotartikel. Dit reglement kan niet anders gewijzigd worden, dan overeenkomstig het Slotartikel der "Algemeene Bepalingen" van het Nederlands Zendelinggenootschap. GIFTEN EN LEGATEN. APELDOORN. Van den Heer B. B. ƒ 5,— ARNHEM. Van de Vrouwenvereniging " 160.— BORINCUM. Van C. C. v. d. S..ƒ 35U0 2$ Ned. Werk. Schuld, Boekhouding Grootboek " —,— „ f — 500 » in in in h » —,— «LEISWIJK. Door l)rs. L. Antzerdorffer, voor het lezen van Maandberichten n 5,— BIERVLIET. Door l)rs. K. Rom, uit de catechisatiebus » 7,31 ^ Van denzelfde » 3,10 DELFT, storting der Hulpvereniging: over April, Mei en Juni » 100,— Van Mej. J. S. ]— Van Mevr. Wed. H., geb. V. ' « 10,— UNDERTHURGBURG. Gezamelde som » 4,— ^RANKKER. Door den Heer E. v. n. Schoot, contrib. der Vereniging onder de middenstand » 40,— in GRAVENHAGE. Legaat van wijlen Mej. Cornelia Gabriëla Sophia Flok. » 500,— in ad 10 ^ bruiden Hulp-Zendelinggenootschap » 120,35 in 'M • bequest van wijlen Mej. A. de Luft, Wed. J. Gerritsen » 100,— in WARDEN. Gevonden na den dood eener reeds bejaarde Dame met het opgevatte r : "Gespaard geld om na mijn dood aan het Is red. Zend. Gen. te geven".... » 300,— in LEIDEN. Van de Geref. Weeskinderen: over Mei, Juli en Juli n 10,38J Van de verpleegden in het Oude Mannen- en Vrouwenhuis « 8,38 Van het Hulpgenootschap » 18,— in Leven van wijlen mej. Turion « 25,— in Gezamelde som op de Jaarvergadering * 14,62 in, aN1). Legaat van wijlen Mej. Jannetje de Graaf, Wed. den Heer T. B. lokman » 500,— in van in ' get ' ezen Maandberichten " 3,— in 'VALKENBURG 2de kwartaal voorde verhooging der tractementen van de inlandsche N iS !lfi P, r s te Módjó H'arnó- « 63, p ^V H. Diverse giften » 6, ^HDAM. Legaat van wijlen Mej. M. K. de B ook, Wed. den Heer A. de Jong n 800,— in stond voor Kerk en scholen « 25,78 in, Hoor Ds. B ouma, van Mevr. C. te Ede » 2,50 in TENDEN. Zelfde van in ' N ' - N * te J ' de ' 2,— in in Boek l)rs. E. Elberts de Haan, voor de Scholen TERSTON or 3 in KILBERTS DR aan, Toeterprijs. "Goor," VAN Grijthsuis, "voor het lezen van Maandberichten," 3,35. Uit de catechisatiebus, 2,50. Voor de armoede, 100. Voor Bastiaans, voor het lezen van Maandberichten, 7,86. Van dankbaarheid, 1. Voor de Scholengemeente en de Huiselijke school in de Nieuwe Aar. Voor een bestuurder van de Hulpvereniging, 2,45. Voor een arbeidersvrouw, 1,30. Voor D.B. Broeder, van de Heer van N. van E, 100. Geven bij het 70-jarig bestaan van het Nederlands Zendelinggenootschap. Door het Nederlands Bijbelgenootschap, 1000. Van de heer J.E. van Lepewep, 100. "1 Corinthians 15:58", voor Hans, van H.B, 350. Van Mevr. R., 150. Voor de Vrouwenvereniging, 15. Van de heer van V, 25. Voor Ds. Vobstman, van enige catechisanten en nieuwe lidmaten, 5,27. DOESBURGH. Door Ds. Wartkna, van N.J. van H, 10, van J.W, 2,50, van A.J.F, 5, van A.W, 3,50. Van Mevr. A.J.B, 5, van Mevr. J.M.N, 2,50. G.K.V, 5, van H.V, 1,50. ENKHUIZEN. Door Ds. Hobel, van de Lutherse Gemeente. GARNWERD. Van N.N, 2,50. GEERVLIET, 20, HERWERDEN, 100. HOORN, van N.N, 2,50. LEEK, van L.J.W.F, 50. LUTJEBROEK. Door Ds. Adriani, van N.N. MAASTRICHT. Door Ds. Böhringer, van Mevr. M.C, 5, van H.W.G, 3, van N.N, 5, van B., 5, van Mevr. E, 2,50, van Mevr. G.O, 1, van L, 1. POORTUGAAL. Van A.J. van de. Post Clement van Merah A. R., van N. N. te 's-Gravenhage. Ds. Francken, van N. N., postmerk 's-Gravenhage, 4. Coupons van W. C. van A. € 3,— Van B. € 3,- Van D. M. € 2,50 voor Mej. P. de Ruyter en Heer H. J. Witteroos, van S. € 5,— van M. H. € 5,—. Neurdenburg, van X. te R. F. Dekker, van A. L. te K. B € 10,—. Eindigend € 25,— voor G. € 3,— J. A. G. L " € 2,— C. Z. G.... € 3,— D. d. l. G € 2,— voor N. € 1,— voor RÖSÊNDAAL. Van P. van R € 7,50 Van L. van S. te Velp. ... € 5,— voor G. K € 2,97 voor N. N., postmerk Velp. € 10,—. ROTTERDAM. Door Ds. Scheuer, van Mevr. Wed. B " Door denzelfde, van den Heer B. Ds. van der Pot, van Mevr. N. N.... € 40,— van N. N € 5,—. Mej. H -/ € 2,50 voor Johr. van T. * € 10,—. Ds. van Griethuijsen, van C. C. van der S. te B " € 25,13, € 5,25,— € 5,32,65 € 25,5,— —,50 10 voor den Heer H. Kruif, van V. V. € 5,— van M. N. € 5,— van B. K. € 3,— voor M. Wyt Jr., van N * R. M. voor G. J. Vobbe, van J.V. SASSENHEIM STIENS. Van de Jongelingen-Vereeniging. Van een lid 11 11 werkman ./ " daglooner " TEL " " VELP. Door Ds. Wijnants, van een onbekende.. € 25,— van B € 2,50 voor N. N € 25,— voor Wed, N € 10,— voor Mej. N. N € 25,— voor B. B € 2,50 voor Wed. E. uit R... € 25,— voor N. N. uit Z— € 60,—. WADDINGSVEEN. Door Ds. Bloemers " WARNSVELD " ZUIDLAND * ZUTPHEN. Door Ds. van Ghikhuisen, van L. S € 10,— van W. B € 10,./ € 4,95 voor L v. C. .. " € 2,— voor E. Q •/ € 5,—. De ROTTERDAM, bij M. WYT & ZONEN, Drukkers van het Nederlandsche Zendelinggenootschap. 