Wekstem : getuigenissen uit de Christelijke Afgesch. Geref. Kerk in Nederland 
Zaterdag 19 April 1873. 9de Jaargang. WEKSTEM. GETUIGENISSEN UIT DE CHRISTELIJKE GEREFORMEERDE KERK IN NEDERLAND. ONDER REDACTIE VAN DD. J. H. DONNER, W. DIEMER EN B. C. FELIX. Jes. 40: 6a. Eene stem zegt: roept! Dit blad verschijnt Dinsdag, Donderdag en Zaterdag. Prijs per 3 maanden franco p.p. / 2,00. Voor Duitsland / 2,80; België /2,25; Amerika ƒ3,20; Indië/3,80, bij vooruitbetaling. Afzonderlijke nummers. 12*/j Ct. UITGEVER: G. P., ZALSMAN TE KAMPEN. Prijs der advertenties van 1—10 regels /1.00, iedere regel meer 10 Cent. Groote letters naar plaatsruimte. Stukken in te zenden aan den Hoofdredacteur J. H. DONNER te Leiden; advertenties, kerknieuws enz. aan den Uitgever. Alles franco. DE LEVENSRICHTING DER OPGEWEKTEN MET CHRISTUS. Indien gij dan met Christus opgewekt zijt, zóó zoekt de dingen die boven zijn, daar Christus is zittend aan de rechterhand Gods. Bedenkt de dingen die boven zijn, niet die op aarde zijn. Kolossenen 3: 1 en 2. Waarheen wijst de Apostel? Van de aarde naar den hemel, van het zichtbare en tijdelijke, waaraan wij zo gekluisterd zijn, naar het onzichtbare en eeuwige, dat ons vaak zo ver ligt. Er bestaan voor Paulus, gelijk voor elk gelovige, twee werelden, niet gescheiden, maar toch onderscheiden van elkander, niet slechts twee toestanden, maar twee plaatsen, één hier: deze aarde, deze zichtbare schepping, en één daar: de hemel der hemelen, waar Christus is. Eene stoffelijke, eens geworden wereld en wat tot haar behoort, die voorbijgaat; en daartegenover, de ongeschapene woonstede Gods daarboven, die geestelijk is en eeuwig blijft. Een aarde en hetgeen daarop is; in zichzelf, als schepping Gods, niet verdorven en te ontvluchten; maar die, om de zonde wil, der ijdelheid onderworpen is, waarin, tegen de oorspronkelijke ordening Gods, de begeerlijkheid in de ogen, de begeerlijkheid des vleesches met de grootschheid van dit leven heerscht, en die daarom verdorven is en verderft. En daartegenover een Boven en de dingen die er toebehooren, die onbevlekkelijk en onverderfelijk waren en zijn. Eene eeuwige woonstede van God, een stad die fundamenten heeft, waar de Waarachtige en Algenoegzaamheid troont; de Vader, uit Wie alle dingen zijn, de eeuwige Zoon, als de verhoogde Middelaar en 't Hoofd Zijner Gemeente, de eeuwige Geest, de bron van alle licht en leven in deze wereld en daarboven. De plaats, waar het oneindig aantal der heilige Engelen en troonfiguren zijn, waar de Gemeente der eerstgeborenen en de geesten der volmaakt rechtvaardigen zijn. De plaats, waar in Gods onmiddellijke gemeenschap, geschapen wezens, in overeenstemming met hun aard en bestemming, een leven genieten van volmaakt kennen, van de reinste heiligheid, vandaag stoorloosheid en zaligheid. Daar geen zonde woont, geen dood heerscht, waar Godzelf alle tranen van de oogen wischt en eeuwige blijdschap op de hoofden der verlosten is. Naar dat onuitsprekelijk Boven wijst Paulus heen. En dit niet als op iets onbestemds of onbereikbaars. De hemel is hem geen onbekend oord, het is de plaats, waar Christus is, werdaarts Hij voor het oog Zijn jongeren van deze is heengevaren. Dat Boven is voor Paulus niet boven het bereik der gelovigen, onbereikbaar als de sterren des hemels voor onze hand zijn, integendeel, het ligt bij, voor de hand, het laat zich zoeken en vinden, bedenken en genieten. Dat Boven en zijn dingen ligt onder bereik, niet der zinnen, maar des geestes, binnen het bereik des geloofs, der hoop en der liefde, deze drie zijn de oogen die dat Boven zien, de handen, die het tasten, de armen, die er zich naar uitstrekken en het omvatten. Het geloof zelf is een vaste grond der dingen die men hoopt, en een beziemer van de zaken die men niet ziet. Voor het geloof zijn die hemelse en onzichtbare dingen allen klaar en duidelijk. Het aanschouwt, schat en waardeert de eeuwige en onstoffelijke dingen, zij hebben voor het geloof aanzijn, vormen, het is er zekerder van dan van de dingen dezer aarde. De hoop, naarmate zij levendiger is en meer verzekerd is, verwacht met vele verzekerings een geheel zeer uitnemend eeuwig gewicht van heerlijkheid, zij ziet er onder kruis en lijden met verlangen naar uit. Zij wekt alle genegenheden der ziel naar die hemelse eeuwige dingen op, zij stort hem in vrede en vreugde in het hart uit, en voert het hart naar Boven, waar Christus is. De liefde omvat die hemelse dingen met hare sterke armen, zij leeft in en met die dingen. Men hoort haar zin zeggen: Wien heb ik nevens U in den hemel, nevens U lust mij niets op de aarde. De dingen der aarde, de beste niet uitgezonderd, hebben voor haar hunne schoonheid en aantrekkelijkheid verloren. Het licht en de glans van alle zonnen taan voor haar bij dat eeuwig licht. De rijkdommen der wereld zijn bij die hemelschatten blinkende armoede. Geen eer of genot der wereld kan tegen de heerlijkheid en de geneugten van de dingen daarboven opwegen, Christus is haar alles. De liefde haat bovenal de zonde die op aarde is: hoererij, onreinigheid, gramschap, toorn, kwaadheid, en lastering met alle leugen, als eigen werken des satans, zie vs. 5—7 van dit Hoofdstuk. Zij bemint met hemelse vreugde ook de hemelse genoden, barmhartigheid, goedertierenheid, eenvoud, zachtmoedigheid, langzaamheid, zie vs. 12—13. Dat is zoeken en bedenken van de dingen die Boven zijn, en daartegen over staat de waarschuwing, niet te zeiken van de dingen die op aarde zijn. Men versta hier Paulus wel. Geen trouweloos nalaten of geringschatten van onze aardse roeping; niet-zoeken van de dingen die op aarde zijn is niet eensluidend met niet-vergelen. Geen onnatuurlijke minachting of verachting van de dingen der aarde, als woonde het kwaad in het stof en niet in ons hart. Maar geen zoeken en bedenken van die dingen als ons hoogste goed; een niet-bedenken en niet-aanbidden van den driehoofdigen afgod der wereld: de begeerlijkheid des vlees, de begeerlijkheid der oogen, de grootschheid van dit leven. Op aarde en toch niet van de aarde, in de wereld en niet van de wereld, in het vlees te leven en niet naar het vlees te wandelen; dat is het Christelijk leven waartoe Paulus de gelovigen vermaande, kon en mocht vermanen, want zij waren gestorven en met Christus opgewekt. Wordt vervolgd. J. H. DONNER. ZENDINGSZAAK. Door de Synodale Commissie is de volgende circulaire met concept-reglement verzonden aan de Provinciale Vergaderingen. Aan de Provinciale Vergadering. Ingevolge den last, haar volgens art. 62 der Synode van Groningen opgedragen, heeft de Synodale Commissie de eer Uwe Vergadering een concept-reglement voor de Zendings-commissie toe te zenden. Zij is tevens zoo vrij U te herinneren art. 79 van die Synode, en verzoekt U vriendelijk Uwe op- en aanmerkingen op dit concept zoo spoedig doenlijk aan haren Secretaris Ds. Gispen te zenden, opdat de Zendings-Commissie zich, naar ’t besluit der Synode, te gemiddeld Juli kunnen constitueeren. ONTWERP-REGLEMENT voor de Algemene Zendings-Commissie. Art. 1. Volgens het besluit der Synode van 1872, art. 73 v. v., is er een algemene Zendings-Commissie, ter behartiging van Zijne Kerk: "Allen volken het Evangelie te prediken." Art. 2. De Commissie bestaat uit tien leden, uit elke provincie een lid, dat gekozen wordt door de provinciale vergadering voor den tijd van drie jaren, en herkiesbaar is. Art. 3. De Commissie benoemt uit zich een bestuur, dat bestaat uit een President en een Secretaris, en heeft tot haar Penningmeester ter den algemeenen Penningmeester, den Weleerw. Heer De Moen, te Kampen. Art. 4. Aan de Commissie zijn opgedragen alle werkzaamheden de Zending betreffende: Oproeping en aanneming, Opleiding en toezicht op de Zendelingkwekelingen, alsmede Uitzending van en Correspondentie met de Zendelingen, en wat verder hiertoe behoort. Art. 5. De Commissie is aan de Synode verantwoordelijk, vertegenwoordigt zich op elke harer vergaderingen door twee leden, en doet jaarlijks openbaar verslag. Art. 6. Het getal Zendelingkwekelingen wordt door de Commissie bepaald, in verhouding tot de behoeften en de inkomsten voor de Zending. Art. 7. Tot aanneming van kwekelingen doet de Commissie een oproeping van aspiranten. De kosten van onderhoud en opleiding der kwekelingen wordt, bij onvermogen, gedeeltelijk of geheel gedragen door de Zendingskas. Art. 8. De Commissie beoordeelt waar, en op welke wijze de kwekelingen opgeleid worden en bepaalt tevens de vakken waarin zij onderwijs ontvangen. Art. 9. Elk jaar stelt de Commissie een onderzoek in naar de vorderingen der kwekelingen. Zij heeft het recht te allen tijde te ontslaan wie haar voorkomt niet bekwaam te kunnen worden voor de gewichtige taak. Art. 10. Het eindexamen wordt telkens door de Commissie bepaald en afgenomen. Art. 11. De kosten worden gevonden uit de collekte, die volgens het besluit der Synode elk Pinksteren gehouden worden en andere vrijwillige bijdragen. Art. 12. Dit reglement kan alleen door de algemene Synode gewijzigd worden. Aldus opgemaakt door de Synodale Commissie in haar vergadering van den 27 Maart 1873. J. H. DONNER. W. H. GISPEN. M. NOORDZIJ. De lidmaten-kwestie te Amsterdam, III. "Het redmiddel," dus gaat de Heer Ferringa in zijn zelfverdediging voort, "wordt door Dr. Kramer gezocht in een Constituante. Ook Dr. Kuypenaar verlangde haar reeds vroeger. De weg om tot haar te komen is echter bij beide schrijvers zeer uiteenlopend. "Eene constituantie voor te bereiden dan ten hoogste Kerkbestuur om," wordt door Dr. C. "niet alleen hoogst gevaarlijk maar ook ongeoorloofd geacht." Alle belangstellenden moeten worden opgewekt, om zich met een gemotiveerd adres tot de Synode te wenden. "Wij willen," zegt Dr. C. in zijn bekende brochure, "in naam van recht en waarheid tot de Synode komen met de vraag: Kom gij ons te hulp en maak een einde aan den ongelukkigen toestand waarin onze Kerk zich bevindt!" Recht, Waarheid, Synode, dus roept de schrijver uit, 't kan zijn dat 't aan ons ligt, maar wij kunnen het verband tussen die woorden niet vatten. Doch dit nu daargelaten. Van de Synode zal dan gevraagd worden, dat zij middelen berekke om haar macht en gezag op een constituantie over te dragen. Van de Synode, waarvan Dr. C. zelf (bl. 31) getuigt, "dat zij, wetende hoe slecht de organisatie der Kerk is ... niet huivert in hare jongste zitting, wetsvoorstellen aan te nemen, die het leven der Kerk in den hartader raken;” dat zij, wetende hoe sterk zij is door de bescherming van den Staat, geen gebruik van haar macht maakt om haar geliefkoosde ideën door te drijven, al moet het dan zijn door alles in de Kerk in vuur en vlam te zetten." Die Synode zal door den drang der gemotiveerde adressen bezwijken! Geloof wie het kan! Mij schijnt het onmogelijk! Echter herinnert schrijver, dat het hoofd denkbeeld van Dr. C. en zijn vrienden, door alle rechtzinnige leden van den Amsterdamse Hervormde Kerkeraad beaamd wordt. Maar wat doet nu "de partij" om het aangewezen doel te bereiken? Volgens den Heer Feringa, ging ze tot dusverre meer afwerend dan aanvallend te werk. Zij bepaalde zich tot zelfverdediging. Vandaar het ontstaan der zooveel besproken lidmatenraad, waarvan de tegenwoordige beweging hoofdzakelijk haar oorsprong is verschuldigd. De schrijver geeft een kort overzicht van den loop dier kwestie, waarvan de geschiedenis in de Officiële bescheiden uit het archief van den Kerkeraad, enz. is neergelegd en bij de Heren H. de Hoogh en Co. is verkrijgbaar gesteld. Bij de onzekerheid der beslissing door hoger Kerkbestuur, werd door vele leden van de Kerkeraad de vraag rijpelijk overwogen, hoe hun handeling behoorde te zijn, indien de Kerkeraad in het ongelijk werd gesteld. Volgens de uitspraak der consciëntie mochten zij zich door geen oppermachtige Synode laten dwingen tot het inschrijven van moderne jongelieden als lidmaten der Christelijke gemeente. De raadgeving van Dr. Vos: "Laat de Synode de weerspannige ouderlingen afzetten, het Kiescollege benoemt hen als de geschiktste mannen opnieuw," is eenvoudig onnoodig. De Synode zal wel zorgen dat er een bepaling gemaakt wordt: "ongeschikt voor kerkelijke betrekkingen." Alle stemmen, door het Kiescollege uitgebracht op afgezette ouderlingen, zouden als van onwaarde van het getal uitgebrachte stemmen worden afgetrokken en de meerderheid der overblijvende stemmen, hoe weinig ook, zou de mannen aanwijzen, die tot leden van de Kerkeraad zijn gekozen. Hoe een en ander te voorkomen? De beantwoording van deze vraag is niet zo gemakkelijk. Biddend beraad is hier noodzakelijk. Uit die behoefte onstond de Vereniging van kerkeraadsleden: Beraad. Schrijver zet de geschiedenis van het ontstaan van die Vereniging daarna breedvooordeel uiteen. In een 30 September gehouden vergadering werd de vraag gesteld: of men zich al of niet door zijn conscientie gebonden achtte tot weigering, om, ook niet op hoger bevel, lidmaten in te schrijven van wie bekend is, dat zij de grondwaarheden des Christendoms bestrijden? - Negenentwintig ouderlingen verklaarden dat zij in geen geval hiertoe mochten meewerken. Over te nemen maatregelen zou later worden gesproken. Schrijver waarschuwt ten slotte tegen het lichtvaardig uitspreken van beschuldigingen. Beter zou hij het achten elkander te verstaan, in die punten, waaromtrent samenwerking mogelijk is. En deze zijn er voor hen, die in denzelfden Christus hun hoop hebben. Kan men op Kerkelijk gebied nog niet denzelfden weg gaan, dat dan ten minste geen wortel van bitterheid in het hart plaats vindt; dat de broederlijke liefde blijft! De strijd, dus eindigt hij, waarvan Christus het middelpunt is, vindt ons immers allen in dezelfde gelederen, en waar onze colonnes nog niet gesloten zijn, daar zal de gemeenschappelijke vijand ons eerlang wel te zamen dringen. Maken we elkander de strijd niet zonder volstrekte noodzakelijkheid moeilijk. De indruk welke dit belangrijk schrijven op mij maakt, is deze: de toestand van den Amsterdamschen Kerkeraad is op dit oogenblik niet ongelijk aan die van Maart bij Nieuwpoort. Wat zal het zijn: overwinnen of verdrinken? Of om een ander en wellicht meer juist beeld te gebruiken: de toestand van Amsterdam op Kerkelijk gebied is op dit oogenblik niet ongelijk aan die van Amsterdam op Staatkundig gebied vóór 300 jaren. De Kerkeraad aldaar ziet zich, naar het mij toeschijnt, weldra voor het dilemma geplaatst: óf onderwerpen, óf de kwestie brengen voor de burgerlijke rechter, aan welke zijde de waarheid, het recht wordt gevonden. Het laatste zou (zoo de Synode bij haar eisch volharden bleef) ongetwijfeld met vrijmaking van de Synodale willekeur, met opzegging van de gehoorzaamheid aan haar gelijk staan. Het andere zou weer een bevestiging zijn van dit woord der Schrift: «Velen laatsten zullen de eersten zijn en vele eersten de laatsten worden.» G. Een woord aan de heer A. V. In het lezen der «Weekstem van omaag 8 April viel mijn oog op een uitdrukking, voorkomende in een stukje van de heer A. V., welke ik die heer gaarne in bedenking geef. De heer A. V. zegt: «De vrucht van Thorbecke oordeelt reeds zichzelf. Ik kan burgemeester, lid van de Tweede Kamer, advocaat, doctor in meer dan een faculteit, predikant enz. zijn, zonder de bevoegdheid te hebben om onze vertegenwoordigers te mogen kiezen, daarentegen zijn er een meergelede geheel onontwikkelde en onzedelijke burgers, als drankverkopers, rijtuigverhuurders enz., die mogen een stem uitbrengen voor de hoogste belangen des volks.» Hoewel met zijn beschouwing van ons kiesstelsel mij volkomen vereenigende, zou ik de heer A. V. willen vragen, met welk recht hij rijtuigverhuurders in de klasse van onontwikkelde en onzedelijke mensen plaatst. De reden waarom juist ik mij aan deze, mijns inziens zeer berispelijke en onvoorziende uitdrukking moet ergeren, is deze, dat mijn vader, lid der Chr. Ger. Kerk, onder meer ook het vak van rijtuigverhuurder uitoefent. Dat om deze positie mijn vader onder de geheel onontwikkelde en onzedelijke mensen moet gerangschikt worden, neem ik de vrijheid onzin te noemen. De heer A. V. raad ik ten ernstigste, deze uitdrukking te herroepen en zich, vooral in publieke bladen, voor dergelijke gezegden, die met het volste recht ten hoogste ondoordacht en bijna onverschoonlijk mogen heeten, te wachten. Medemblik. J. J. I. Amice frater! U dank zegende voor de toezending van bovenstaande letteren in manuscript, wil ik de vriendelijke opmerking per terugkomende post beantwoorden, te meer, daar de opmerking komt van een zoon, die het opneemt voor de eer zijns vaders. Zulk een houding boekenseters onwillekeurig eerbied in, en van harte zou ik, bij de eerste lezing, door dat gevoel overmeesterd, hieronder het pecuh cavinder schrijven. Door dat gevoel evenwel mag ik mij niet laten leiden. Beginsels gaan boven personen, ook boven vader en moeder zelfs. De betekenis mijner beschouwing is al leen, dat er een menigte burgers zijn, die, ofschoon zij geheel onontwikkeld en onzedelijk zijn, maar krachtens hun beroep, dat zij uitoefenen, kiezers worden, als drankverkopers, rijtuigverhuurders enz. De kieswet kent geen graad van ontwikkeling of zedelijkheid, om kiezer te kunnen zijn, maar alleen bezitting of een beroep, voor welks uitoefening veel belasting moet betaald worden. Op welke een lage trap van ontwikkeling of zedelijkheid ik ook sta, word ik drankverkoper en stalhouder, ik ben dan ook kiezer. Zijn nu alle stalhouders en drankverkopers onontwikkeld en onzedelijke mensen? Dat zij verre, maar zij oefenen een beroep uit, waarbij men onontwikkeld en onzedelijk kan zijn en daardoor van zelf kiezer moet worden. Daarentegen zijn er een aantal betrekkingen, waarvan de eerste voorwaarde moet zijn ontwikkeling en zedelijkheid en de kieswet gaat ze meedoogeloos voorbij, en hiertegen kom ik op. Ofschoon ik dokter in meer dan een faculteit, predikant, onderwijzer, advocaat ben, zoo ik geen vermogend mensch ben of er geen hoogen stand opnahoud, ik mag toch geen stem uitbrengen in de hoogste staatsbelangen; sta ik evenwel op nog zulk een lage trap van beschaving en zedelijkheid, maar ik word drankverkoper of rijtuigverhuurder, ik word daardoor kiezer; zulk een kieswet keur ik uit een zedelijk en redelijk beginsel beide af. Als steeds ben ik Uw ed. A. V. KOLONIALE STAATKUNDE. VII. Is het kultuurstelsel een stelsel van ontwikkeling? Deze vraag beheerst N. VI dezer artikelen en ik wensch haar zoo veelzijdig mogelijk te beschouwen. De Javaan is in de regel landbouwer; verreweg het grootste gedeelte der Javanen behoort tot den landbouwenden stand. Hoe was hij het voor het kultuurstelsel? Hij had zijn hut van bamboe (riet) vervaardigd en met bladeren gedekt, daarin zijn mat op te slapen, met een kussen van boomwol en een hakmes als hij zeer arm was; een gewoon landbouwer had deze zelfde dingen, benevens een rijstketel; rijstmand; pan; vijzel; een spinnewiel en ’t geen er bij behoort; een paar bamboezen wateremmers; eenig gereed schap voor landbouw of voor enige handwerk, bovendien; en steenen om op te koken. Bij welvarende boeren was de hut ruim; ook nog hutten voor knechten of liever ongehuwde aanverwanten; een kraal voor de koeien; hok voor geiten of schapen; stal voor paarden; ’t gevogelte huisde meest onder de boer op palen staande woning. Is ’t nu na het kultuurstelsel zooveel beter geworden? Onder het algemeen vindt men in de dorpen juist hetzelfde. Alleen kan men zeggen dat de Javaan misschien beter gekleed is dan voor het kultuurstelsel. Alleen op de hoofdplaatsen der residenties en in de nabijheid der groote suikerfabrieken etc. zal men zoogenaamd vooruitgang bespeuren en dit nog wel grootendeels pas sedert 1848, toen er tengevolge der revolutie in Europa, ook een revolutie in de denkbeelden der Europeanen in Indonesië inloop is. Waaraan is het toe te schrijven dat de Javaan, ongeacht het kultuurstelsel, miljoenen Gulden in de wandeling heeft gebracht, er zoo weinig door ontwikkeld is? Daarvoor zijn vele oorzaken: Men heeft twee zaken gewild die elkaars uitsluiting zijn. De Javaan moest namelijk verbruiker worden van Europeesche voortbrengselen en tevens Javaan blijven. Dat is ongerijmd. Ambtenaren en particulieren, voorstanders van het kultuurstelsel, zagen het volstrekt niet gaarne dat de Javaan verandering bracht in zijn kleeding, woning, huisraad enz. De Javaan was in hun ogen als een kind en moest het blijven. In zijn beleefdheid en onderdanigheid had de Javaan zich genoemd »anak compagnie,” dat is kind der Oost-Indische compagnie, en de Europeaan had dit als ernst opgenomen en hem als onmondig leeren beschouwen en behandelen. Hem werd telkens en telkens herinnerd dat ’t hem niet paste den blanken man te willen gelijk zijn in kleeding enz. Hij heeft die les goed geleerd. Men heeft in officiële stukken en overal de landbouwer en zijns gelijke genoemd "orang kecil", dat is de kleine of geringe man, in tegenstelling van de anderen. De kleine man past zelfs goed op een paard, geen Europees zadel; duizenden dingen worden geacht voor hem onbetaalbaar te zijn en als hij iets goeds heeft of zou willen hebben, is hij in gevoelige vrees dat de Hoofden het afnemen of zouden misgunnen. Aan ambtenaren was verboden zich met het dorpsbestuur, de dorpsaangelegenheden in te laten en aan Europeanen werd het algemeen ontzegd, om zonder bijzondere vergunning, elders dan langs de grote wegen te reizen. Naar de dorpswegen werd in de regel niet omgezien en voor de Javaan, die van het verkeer met de ambtenaarswereld zelden iets anders genoot dan last, was ’t verkieslijk dat zijn dorp zoo onbereikbaar mogelijk bleef. Aan de Hoofden is door het Europeesche gezag een macht gegeven over de kleine man, waarvan zij groot misbruik gemaakt hebben. Waar men Europeanen, afstammelingen van Europeanen en Chinezen, gebruikt kon voor opzicht, leiding of welken arbeid ook, die enige ontwikkeling eiste, sloot men de Javaan uit. Geld verdienen, zonder gelegenheid om er iets goeds mee te doen, ontwikkelt niet, maar leidt tot zonde; op Java: tot opiumgebruik, drank, spel enz. De Mohammedaanse godsdienst (en daar mee de afzettingen der priesters) vond steun bij het Gouvernement. Ziedaar enkele der oorzaken die inderdaad moesten verhinderen dat het cultivurstelsel een stelsel van ontwikkeling werd. Men heeft zich niet voldoende rekenschap gegeven van hetgeen noodig is om een Mohammedaansche landbouwende bevolking te ontwikkelen. De godsdienstige kwestie liet men terzijde en toch komt het daarop vooral aan. De vraag is of het mogelijk is Mohammed te ontwikkelen zonder dat hij daardoor op houdt Mohammed te zijn? Om de waarheid te zeggen, schijnt het ongerijmd, te geloven dat een Regeering, die in ernst verlangde de godsdienst van de Javaan onveranderd te laten, te beschermen, ja te begunstigen, zoals dat is, ook in ernst bedoelde hem te ontwikkelen. Immers als men 13 miljoen Javaanse ontwikkeld, rijk en bekwaam maakt en zij blijven Moslim, dan kan het onmogelijk anders of zij zullen begeeren de christelijke Regering weg te jagen en zich aan te sluiten aan de Sultan van Turkije! De antirevolutionair kan nimmer een stelsel als in waarheid ontwikkelend beschouwen, dat begint met het uitwendige. Men ontwikkelt een volk niet van buiten naar binnen: dat is vrijmetselaarswijsheid, ontwikkeling is alleen mogelijk van binnen naar buiten. Zoo als de mensch van binnen is, zoo zal zijn huishouding, zijn dorp, zijn of worden. Heeft in die zin het kultuurstelsel den Javaan ontwikkeld; kon het hem ontwikkelen als hij zag naar zijn Hoofden of naar de Europese ambtenaren en Fabrikanten, hoorde wat zij spraken en overlegde wat zij deden? E. BLIKKEN IN KERK EN STAAT. HET OGENBLIK. Het is Pasen. Overal heerscht rust in de Staatskundige wereld. Toch zijn hier en daar donkere wolken duidelijk te merken. De rust zal dus niet van lang duur zijn. Hoe het in Frankrijk zal toe gaan wanneer eens de schuld met Pruisen vereffend is, kan nog onmogelijk uitgemaakt worden. Men weet het zelfs in de Franse staatkundige kringen niet. Het blijft een raadsel, ofschoon de grootste optimisten niet zonder vrees zijn, dat er een belangrijke verandering in den stand van zaken komen zal. Als het nu maar zonder bloedstroom afloopt? Maar ook daarvoor is men bang dat, gelijk immer bij zodanige Staatsomkeeringen, het bloedvergieten aan de orde zal zijn. De heer Thiers is blijkbaar ontevreden over de houding van sommige Kamerleden. Over het geheel genomen kan hij niet lang meer met de tegenstredige Nationale Vergadering regeren. Ook die man is ondankbaar bejegend. Velen hebben hem, zoolang hij hoofd van den Staat is, gedwarsboomd. In Duitsland beginnen Protestantsche gelovigen hunne vrees te openbaren over de toekomst. Zij zien de tijden die komen zullen donker te gemoet. Nu de politiek van prins von Bismarck er toe geleid heeft om Kerk en School onder de macht van den Staat te brengen, meenen zij met die Staat in botsing te moeten komen, aan gezien zij zich geroepen achten den Heere meer te gehoorzamen dan de menschen. Woorden zij, door het geweten gedrongen, om hunne gehoorzaamheid aan den Staat op te zeggen, dan kan het niet achterwege blijven of de Staat zal zijn magtigen arm gebruiken en de gelovigen niet ontzien. Vervolgingen van allerlei aard zullen plaats hebben en zij die geloven worden dan uit kracht van hunne belijdenis onderdrukt en verdrukt. Zij roepen hunne medegeloovigen op om getrouw en standvastig te zijn en te blijven in den strijd die noodwendig zal moeten gestreden worden. Onze tijden zijn in des Heeren handen, maar anders ziet het er in ons Vaderland ook zoo gunstig niet uit. Alleen hierin zijn wij van Pruisen onderscheiden, dat de Kerk vrij is en niet onder het juk van den Staat verkeert. Wat de School aangaat, daarin heeft de Staat den vrijen teugel om te doen wat hij wil. In Spanje, vooral in Barcelona, begint het veel te gelijken op een beeldstormerij. Kerken worden aangevallen en onteerd, de priesters mogen geen dienst doen en het is hun verboden één woord te spreken. Sommigen worden als grijzelaars opgesloten, omdat men hen verdenkt dat zij heulen met en voorstanders van de Carlisten zijn. Vele Rooms-Katholieke kerken werden al ingericht tot verblijfplaatsen of kazernes der soldaten. Gevangen Carlisten zijn door het volk gestenigd en gedood, zonder dat de gewapende macht er iets aan doen kon. Dit alles geschiedt in naam van en voor de Republiek. Het volk is dus op de been. Spanje is gewikkeld in den meest barbaarse burgeroorlog. Het wordt daar een tweede Franse Commune. Voor Atjeh op Sumatra, hebben reeds gevechten plaats gehad. Onze troepen — zoo meldt men — zijn niet onvoordeelig in het vuur geweest. De Nederlanders veroverden twee aarden verdedigingswerken, waarbij vijf officieren en een en veertig manschappen werden verwond en negen manschappen zijn gedood. De vijand liet tachtig dooden achter. — De verwachtingen zijn gunstig! Men wilde een aanval beproeven op het paleis van den Sultan te Atjeh. Komt er spoedig een einde aan deze nieuwe Indische oorlog! Heldere. B. C. FELIX. De gevestigde en de vrije Kerk van Schotland. Schotland is terecht steeds beschouwd als het land, waar de Calvinistische beginselen, omtrent de onafhankelijkheid der Kerk van den Staat nog het best zijn begrepen en waar reeds vóór 300 jaren de Strijd begon, welke voor 30 jaren met jeugdige kracht vernieuwd werd en sinds het begin derze eeuw steeds meer de geesten begint bezig te houden. Dit verklaart de belangstelling, waarmee de oogen nog steeds naar dit rijk worden gericht. Zeer belangrijk is het historisch overzicht, dat Merle d’Aubigné, wiens korte levensschets wij in vorige Wijstemmers gaven, in het laatstgenoemde werk in zijn herinneringen, van die strijd ons geeft. Hij doet dat historisch overzicht van een korte schets voorafgaan van het bezoek door hem, tijdens zijn verblijf in Edinburgh aan de algemene vergaderingen of Synodes van de gevestigde en van de vrije Kerk van Schotland gebracht. Hij doet dit op zoo geestige wijs, dat, nu de Mei maand, wanneer deze Synoden haar zitting houden, weer begint te naderen, wij de lust niet kunnen weerstaan, ten geval van diegenen onder onze lezers, welke dit werk niet bezitten, aan dat bezoek, dat de verhouding tussen beide Kerken kenschetst, een plaats te geven in ons blad. Misschien heeft in der tijd de vereniging van Schotland met Engeland, waar door de zetel der regering en van het parlement naar Londen verplaatst werd, er toe bijgedragen, om de aandacht van het Schotse volk zoo zeer op de aangelegenheden der Kerk te vestigen, als het geval is. De zitting van de algemene vergaderingen in Mei is althans de grote plechtigheid geworden voor Schotland. Alle kerkezaken worden daar in het openbaar behandeld. Bij de vrije Kerk geschiedt dit voor een zeer talrijk publiek, daar meer malen vier duizend personen tegenwoordig. Ik vond beide partijen tegenover elkander als in slagorde geschaard. Ik heb de algemene vergaderingen van beiden bijgewoond en wil van ieder iets in het bijzonder zeggen. Ik begin met die der gevestigde Kerk. Op de oude Paleis der Schotse Koningen, wordt zelden ontsloten, dan bij gelegenheid van deze Synode, maar dan is het ook met wachters en officieren als opgevuld; terwijl een Lord als Koninklijk ceremoniemeester, de Koningin aldaar vertegenwoordigt. De markies van Bute, een Schots edelman, die door alle partijen geacht en geërd wordt, was toen met die belangrijke betrekking bekleed. De Lordoppercommissaris der Koningin had de vriendelijkheid mij door de Moderatour (voorzitter) der vergadering te doen uitnoodigen hem te komen zien. Als vreemdeling kon ik wel geen ogenblik aarzelen, om de vertegenwoordiger der Koningin mijn opwachting te gaan maken. Een hof-rijtuig kwam ons halen. Een persoonage, die een zwart, antiek en zonderling kostuum droeg en die naar ik geloof de ceremoniemeester zal geweest zijn, stelde mij aan de markies van Bute voor, die mij daarop met de uiterste minzaamheid in het Fransch toesprak en mij uitnoodigde die dag aan het paleis het middagmaal te komen nemen. Ik nam de uitnoodiging aan en vertrok spoedig daarop. Een der hofambtenaren volgde mij en zei: >Wij gaan naar de algemene vergadering: wacht een oogenblik en dan kunt u met zijn Lorde derwaarts gaan.” Ik geloofde te moeten weigeren en wel om verscheiden redenen. Eene daarvan, en die gaf ik, was het feit dat ik afspraak gemaakt had, om in de voormiddag enige merkwaardigheden van Edinburgh te gaan zien. Welnu, zei daarop een der tegenwoordig zijnde ouderlingen der gevestigde (Staats) Kerk, met wien ik reeds vroeger kennis gemaakt en die mij zeer hartelijk verwelkomd had: ik zal u komen afhalen. Ik nam dat aanbod onder dankzegging aan. Ik gaf er dus de voorkeur aan, om mij te voet naar de algemene vergadering te begeven, dan om daarheen te rijden in een hofkoets met de Lord oppercommissaris der Koningin. Dat zou een te hoge eer voor mij geweest zijn. Toen wij aan de kerk kwamen waar de algemene vergadering der gevestigde Kerk haar zitting hield, zei mijn vriend de ouderling tot mij: »Daar gij deze morgen aan zijn Lorde schap voorgesteld zijt, zullen wij nu ook naar zijn platform gaan.” Ik zou een minder voorname plaats gekozen hebben, maar dat was nu onmogelijk; een deur vloog open en men geleidde ons naar onze plaatsen, waardoor ik ter linkerzijde en mijn medegezelle aan de rechterhand van de troon van de Lord oppercommissaris te zitten kwam. Het platform waarop ik mij nu geplaatst zag, verheft zich trots boven de zetel van de moderatour, als moest daardoor reeds de meerderheid van de Staat boven de Kerk aangeduid worden. De troon was geplaatst op een rijk gehemelte van rood fluweel. Daarachter stonden twee kleine pages met gepoederd haar in rijke scharlaken hofkleeding; nog verder op den achtergrond zag ik verscheidene officieren geschaard. Beneden de platform, waarop de troon geplaatst was, was de vergadering gezeten, alsmede de leeraars, ouderlingen en eenige advocaten in hunne robes en met grote pruiken op het hoofd, vertegenwoordigend de gerechtshoven, die zulk een grote invloed op deze Kerk uitoefenen. De toehoorders of toeschouwers, zoo men wil, waren weinig in getal, hier en daar in de kerk verspreid; op de gaanderijen was niemand. Bij het zien van zooveel grootheden en luister, kwam de bedenking onwillekeurig bij mij op, of deze vergadering, door zoveel indrukwekkende voorstelling van macht en luister, ook wel de deelneming van het volk had mogen opwekken. Nadat ik eenigen tijd van de beraadslagingen, waarvan ik mij het onderwerp niet meer herinner, getuige geweest was, stond ik op, maakte een diepe buiging voor zijn Loodschap en ging heen. Het was de algemene wensch dat ik voor deze vergadering een "speech" (toespraak) houden zou. Wij hadden zelfs een delegatie met dit doel ontvangen, doch oordeelden het raadzaam het verzoek af te slaan. Vooreerst was het tot de Vrije Kerk, dat wij gezonden waren. Maar ten anderen was het ook duidelijk, dat de stand van zaken in Schotland thans van die aard was, dat wij volstrekt een keuze moesten doen. Inderdaad geen van deze twee Kerken heeft groot welgevallen in hen die twijvelen en onzeker zijn, en dat is ook vrij natuurlijk. Bovendien hoedanige toespraak zou ik toch ook voor de vergadering der gevestigde Kerk hebben kunnen houden? Het zou tegen mijn geweten geweest zijn, om niet in alle oprechtheid te spreken gelijk ik gevoelde en dacht; en dit in het oog houden, zouden mijne woorden wel hier niet op de juiste plaats geweest zijn. Ik herhaal het, ik zou graag en dat spoedig, een Verenigde vergadering zien plaatsgrijpen, maar zooals de zaken nu stonden, geloof ik dat wij den eenige mogelijke en althans eenig eerlijken weg gekozen hadden. Ook betuigden ons afgevaardigden der gevestigde Kerk die zich allen jegens ons met de meeste onderscheid en echtheid gedroegen, dat "zoo zij in onze plaats geweest waren, zij gehandeld zouden hebben even als wij." Sterker goedkeuring mochten wij wel niet verlenen. Wat zullen wij aan het bovenstaande, dat zoo schoone getuigenis van de trouw en de beginselvastheid van Mer (aan beginselen die ook de onze zijn) aflegt, toevoegen? Wij meenden het mocht aan ons kort overzicht van het leven van dezen beroemden bondgenoot in onzen strijd voor waarheid en vrijheid, niet ontbreken. Er worden op dit oogenblik in Engeland weer grote toebereidselen gemaakt voor een krachtigen aanval tegen de gevestigde of Staatskerk en zeker zijn er teekenen, die haar spoedigen val voorspellen, om, van het voetstuk afgerukt, waarop zij als bevoorrechte Kerk tot hiertoe stond, voorlopig op den voet van gelijkheid met de andere vrije Kerken, die in Britannië de meerderheid uitmaken, zoowel in zedelijke kracht, als in zielental, te worden behandeld. Wij verheugen ons, zoowel hier als elders, over dien strijd en beschouwen dien als in haar wezenlijk belang gevoerd. Niets verzwakt het geestelijk gezag meer, dan afhankelijkheid van de stoffelijke macht. B. O. "TE HUIS." Het zestiende Jaarverslag van het Logement voor vrouwelijke dienstboden: "Te Huis" te Amsterdam, loopende van 1 April tot laatste December 1871, verdient ook in de Weekstem met een enkel woord ter sprake gebracht. Tot ons leedwesen zagen wij er uit, dat de staat der kas van deze Christelijke filantropische inrichting met een nadeelig saldo van 4600 gulden sluit. Financieel kunnen wij op dit gebied van den praktischen zin onzer Amerikaansche Broeders nog altijd veel leeren, waarbij men evenwel opmerkt, dat wellicht nergens gelijk in Amerika het vrijwilligheidssysteem bij deze arbeid, wordt gehuldigd, hetgeen ongetwijfeld tot het brengen van grote offers bereid maakt. In de verstreken jaren genoten een drie duizendtal de vrucht van deze arbeid der liefde. Blijkbaar stelden vele vrouwelijke dienstboden er prijs op, niet te moeten verkeren in kelders of gemeene slaapsteden, waar de onzedelijkheid heerschende is en de winzucht en de ontucht niets ontziend om haar verderfelijk doel te bereiken. Ruim twee honderd hebben in het afgelopen jaar weer van het "Te Huis" gebruik gemaakt. Sommigen daarvan zijn door de Directie gunstig geplaatst. Eenigen ontvingen nog enige opleiding in hare werkzaamheden. Velen die geen ouders meer hebben en als verlaten rondzwerven, vonden hier weer dikwijks hartelijke deelneming, raad en hulp in soms moedeloosen toestand. Allen genoten het voorrecht, gedurende haar verblijf in het "Terne Huis" in een Christelijke omgeving te verkeren, met bijbellesingen, gebed en toespraken, zonder den minsten zweem van zoogenaamden geestelijke dwang. De Directie houdt zo veel mogelijk de in betrekkingen met de vroegere logerende levenstijdig. Menigmaal zijn dienstbaren door de in verkregen vermaningen teruggekomen van in haar voornemen om hare betrekking te verlaten. Waar het mogelijk is dienst te beijzen, wordt het door de Directie betracht. Genoeg ten bewijze van het nut van deze Christelijke Inrichting. Dit nut wordt zo zeer erkend, dat de gedachte ook reeds te 's Hage en Rotterdam navolging vond. Ook voor burgersvrouwen biedt het Terne Huis gelegenheid tot tijdelijke huisvesting aan, doordat de inrichting in twee klassen verdeeld is, de een à ƒ 0.60, de andere à ƒ0.20 per dag. Een en veertig burgersvrouwen maakten in het laatstverloopen jaar er gebruik van; waaraan sommigen ook een gelukkige plaatsing te danken hebben. Nog steeds heeft de Inrichting behoefte aan publiciteit; waartoe door het bestuur reeds vele pogingen zijn aangewend, als door aanplakbilletten, enz. Het noodigt belangstellenden uit, om door bekendmaking van haar bestaan en strekking blijk van sympathie te geven. Wij meenden daartoe niets beters te kunnen doen, dan bovenstaande bijzonderheden uit het verslag, een plaats te geven in ons blad. Wellicht ware meerdeeling van het bestaan van de Inrichting op het schierbriefje geen ongekunstig middel tot publiciteit. Ik geef deze gedachte voor beter. In het laatste nummer van de Vrede Bond (Tweede jaargang No. 10) komt een belangrijk stuk voor over de evangelisatie van een Broeder in een streek "de Broek" genoemd, bij Murmerwoude gelegen. Twee broeders, Diakens van de gemeente Driesum, zo lezen wij daar, legden in de herfst van het vorige jaar de Heere den jammerlijken toestand van die streek op het hart. Er moest iets gedaan worden. Maar wat? Men kwam op de gedachte om hier het evangelie te verkondigen. Maar de plaats ontbrak. Een der bovengenoemde broeders ruimde zijn schuur. Een naburig predikant werd verzocht. Deze voldeed hieraan gaarne. De uitkomst overtrof de verwachting. Reeds de eerste keer was de schuur geheel bezet. Men dacht dat het louter nieuwsgierigheid zou zijn, maar spoedig bleek het tegendeel. Alle naburige predikanten der Chr. Geref. Kerk voldeden met blijdschap aan de uitnoodiging om onder dit onkundig en verwaarloosd volk het zaad des evangelies te strooien. Spoedig moest deze schuur verlaten worden; maar eene andere werd gehuurd en eenigszinds tot kerk ingericht. Iedere zondagavond werd gemiddeld de prediking door een schare van 600 belangstellenden bijgewoond. Doodsche stilte heerschte er en de belangstelling was op allen gelaat te lezen. Met hoe grooten ijver wordt de prediker bezield, bij de gedachte, dat velen in geen 30 jaren dit evangelie zuiver hebben gehoord, ja sommigen geheel hun leven daarvan zijn verstoken geweest. Geen der sprekers heeft zich beklaagd daar geweest te zijn. Ziet men op de uitwerking, dan mag die zegenrijk genoemd worden. Dagelijks, waar men ook komt, wordt er over Gods Woord gesproken en de Bijbel heeft in vele woningen weer een plaats gekregen. Stemmen worden vernoemd, die belangstellend vragen: wat moet ik doen om zalig te worden? Dezer dagen is er een Chr. Geref. gemeente gesticht en alreeds heeft men een geschikt terrein voor kerk en pastorie gekregen; waarvoor de overal niet bemiddelde mensen gaarne hun penningske opbrengen. Ook werd alreeds een Zondagsschool opgericht, die door ruim 200 kinderen, en catechisatien die door een even groot aantal kinderen bezocht worden. Zend, Heere! in deze streek een van uwen trouwe dienaren. Welk een zegen op den arbeid van slechts enkele vrienden binnen kort tijdsbestek! Welk een reden tot blijdschap en dank, de blijde boodschap te zien gebracht aan zoovele zielen, welke haar sinds meer dan het vierde deel van een eeuw niet, ja wellicht nog nimmer in hun leven mochten hooren. Welke een ver- hooring van veler gebed, uit den diepsten grond des harten, uit menige stille binnenkamer opgezonden tot God: "de velden zijn wit om te oogsten, Vader! Zend af beiders uit om te oogsten!" Zoovele zielen weer, door deze trouwe evangelieboden, onder beïnvloeding en beïnvloeding gebracht van Gods Woord en Geest, is een schouwstuk waarover zeker de Engelen in den hemel juichen, en wij, wij danken God, die zo nu en dan een alles overtreffende zegen ons schenken wil; alsof de Heer der gemeente ons aanmoedigen wilde, om toch voort te gaan op die weg. Ach, er heerst over het geheel nog te veel praktisch ongeloof, omtrent de kracht van Gods Woord en de waarde van een menselijke ziel. B. O. Nieuwsstukken. BINNENLAND. Moerdijk, 13 April. Op den eersten Paschdag kwam wederom een der ringpredikanten te vergeefs hier. De heer Oudegeest, van Made, trad omstreeks half drie door een maréchaussée begeleid, het kerkgebouw binnen. Het gelukte hem niet — ofschoon hij kort bij den ingang zich in het midden van het gangpad, recht tegenover den prediker, plaatste, en niettegenstaande zijn indrukwekkende gestalte — de aandacht der gemeente van een prediker af te trekken. Een gedeelte zag slechts even naar hem om. Buiten was het stil, daar slechts een drietal der synodale rust verstoorders op een afstand naar het bespeuren van den heer Oudegeest kwamen zien. Na eenige oogenblikken in het gevulde kerkgebouw vertoefd te hebben, verliet hij het even als zijn voorganger, door de heer Kruisman, proces-verbal doende opmaken van het optreden van den heer Koekken. Een luitenant der maréchaussées was van Breda gekomen om de alhier gestationeerde brigade behulpzaam te zijn in het bewaren der rust, daarenboven bijgestaan door de burgemeester van Klundert en de gemeente te veldwachter. 14 April. Heden morgen werd de beer Koekken alhier reeds vroeg door een aantal bezoekers uit verscheidene plaatsen van Nederland verrast. Hun getal tot ver over de honderd stijgende, was men genoodzaakt de kerkdeur, in de gang der pastorie uitkomende, te openen, daar deze te klein werd voor het groote aantal gasten. Des namiddags naar aanleiding van Luk. 7 vs. 23 predikend, werd den heer Koekken, aan het einde der godsdienstoefening, door hen en zijn gemeente Ps. 134 vs. 3 toegezongen. St. Zwolle, 16 April. Heden hield het districtskiezersbond: "Nederland en Oranje" een voorlopige vergadering voor de a. S. verkiezing, onder leiding van den tijdelijke president Jhr. Trip van Zoutlandt, predikaant te Hattem. De vergadering nam de onderwijszaak, d.i. Grondwetsherziening, als hoofddeel van haar programma op, adhesie gevende aan het beginsel van Anti-Schoolwetverbond, naar de verklaring die de heer Groen van Prinsterer aan art. 1 heeft gegeven. Kampen, 18 April. Gisteren werd hier een vergadering gehouden door de H.H. Agenten voor het op te richten gymnasium, in overleg met de Synodale Commissie en de H.H. Docenten. De Spoorwegen brachten gedurende de twee Paaschdagen 11.000 vreemdelingen te ’s Hage. Over het geheel was het vervoer op de spoorwegen gedurende de jongste feestdagen buitengewoon. Voor Zuid-Holland hebben zich 400, in Gelderland 300 en Utrecht 88 aspiranten voor de voorjaars onderwijzers-examens aangemeld. Het Nieuws meldt dat het vrouwencomité van het Roode Kruis, met het stoomschip Willem Kroonprins der Nederlanden, enige zaken ten behoeve van de gekwetsten en zieken, slachtoffers van den oorlog tegen Atchin, naar Batavia zal zenden. Op het stoomschip Willem Kroonprins der Nederlanden zullen 70 man supplementie-troepen naar Java worden gezonden onder commando van den kapten der infanterie E. L. J. G. Verdoorn en metgeleiden van de heer van Haften, Blommestein en van Heutsz. Z.M. de Koning en H.M. de Koningin vertrekken aanstaandens Dinsdag, te half twee uur, per extra trein van den Hollandschen spoorweg naar Amsterdam, ten einde het jaarlijks bezoek aan de hoofdstad te brengen, en zullen tot den 28sten April aldaar verblijven. Snelpersdruk van Zalsman te Kampen. Naar wij vernemen is er sprake van, om de Invalideenhuisen te Bronbeek en te Leiden op te heffen en in plaats van opnemingen in die gestichten, de gepensioneerden door hooger pensioen of engageer in staat te stellen zelf in hun onderhoud te voorzien en meer vrijheid te genieten. De hoofd- en andere officieren bij die instellingen zouden dan, voorzover zij daar toe geschiktheid bezitten, weer in actieve dienst bij het leger hier te land of in Indië kunnen gesteld worden. Bronbeek zou alsdan voor een geneeskundig of ander museum worden ingericht. Ten gevolge van de berichten omtrent den oorlog tegen de Atchineezen heeft het hoofdcomité van het roode kruis een som van vijf en twintig duizend gulden ter beschikking gesteld van het Bataviaasch comité, ter verschaffing aan onze krijgslieden van ’t geen dat comité het meest nuttig zal oordeelen. De werklieden van den meubelmaker A.M. Raudou te Haarlem, hebben Woensdag het werk gestaakt. Te Meerkerk is een landbouwer en zijn huishoudster gevangen genomen beschuldigd van moord op een kindje negen dagen oud, waarvan de laatste onlangs moeder werd. Beiden zouden de misdaad reeds hebben bekend. Dezer dagen stond voor de Arr. Rechtbank te Utrecht terecht de persoon van B., van beroep boerenarbeider; hij wordt beschuldigd van oplichterij te hebben gepleegd door bij verschillende personen zich te verhuren en daarvoor den zoogenaamden goospenning te ontvangen. De officier van justitie eischte een jaar celnegele strengste straf. BUITENLAND. ’t Blijkt dat de lieden, die tegenwoordig in grooten getal uit Oost-Pruisen naar Amerika emigreren, voornamelijk zijn Katholieken of ultramontanen die ontevreden zijn met de tegenwoordige kerkelijke toestanden. De gemeenteraad van Straatsburg, is weerstand geboden tegen het publiceren van een protest tegen de afzetting van den burgemeester, door de Regering geschorst. Volgens de officiële Madridsche Gaceta hebben de troepen der Regering weer verscheidene voordeelen behaald op de Carlisten. Volgens berichten uit Hong-Kong van 6 Maart 1.1. heeft de jeugdige Keizer van China den 23sten Februari de teugels van het bewind in handen genomen. Uit Japan is met de laatste mail het bericht gekomen dat de plakaten, waarin de aanhangers van het Christendom met straf worden bedreigd, thans overal zijn weggenomen. De Bondsraad van het Duitse Rijk heeft afwijzend beschikt op het verzoek der Duitse vrouwenvereniging, strekkende om ook aan vrouwen verlof te geven het bedrijf van apotheker uit te oefenen. Te Fulda zal tegen het einde van April of het begin van Mei een samenkomst van Pruisische bisschoppen worden gehouden. De prelaten willen van gedachten wisselen over de staatkundig-kerkelijke wet ten van Falck. De bekende Hoogleeraar Tholuck van Halle heeft den 7en 11. het jubilé gevierd van zijn 50-jarig professoraat. Ex-pater Hyacinthe heeft Dinsdag te Geneve zijn vierde lezing gehouden, die, even als de vorigen, door een zeer talrijk publiek werd bijgewoond. Het onderwerp was »de kerk en het huisgezin.” Den leden April moet de Noord-Amerikaanse Generaal Gillem, die den, op zo laaghartige wijze vermoorden, Generaal Canby is opgevolgd, zijn operaties tegen de Modoc-Indianen zijn begonnen. Wanneer hij hen geheel en al uitroeit — zegt de Amerikaanse correspondent van den Times — zal het publiek hem volstrekt niet kwalijk nemen. LIEFDEGIFTEN. Ontv. voor de meol. consool: Van de Gem. Goes ƒ 17.—, Rijssen 15.—, Zaamslag 9.50, Biezenlinge 4.—, Kruiningen 6.—, Bergen-op-Zoom 15.—, Oud-Vossemeer 17.425 KERKNIEUWS. CHRIST. GEREF. KERK. (Zendingszaak en Predikants-Weduwen; en Weezen fonds. De Synodale Commissie maakt de provinciale vergaderingen opmerkzaam, dat zij thans de leden moeten benoemen: a. voor de Zendingscommissie, > b. voor het Pred. Weduwen- en Wezenfonds. Zij verzoekt tevens om zoo spoedig mogelijk met de namen der benoemden; bekend gemaakt te worden, om tijdig; de vergaderingen te kunnen beleggen. De Synodale Commissie, J. H. DONNER, W. H. GISPEN, M. NOORDTZIJ. De Vergadering der Classis Leiden zal D. V. gehouden worden op Woensdag 23 April, ter gewone plaats en uren. De Provinciale Vergadering van Zeeland zal D. V. den 7 Mei a. s. gehouden worden te Goes. Aanvang precies 9 uur. De Correspondent C. STEKETEE. Ds. W. Postmus te Zwartsluis is beroepen te Urk. Ds. L. van Dellen te Hoogkerk is beroepen te Steenwijk. Beroepen te Maassluis Ds. R. Goris te N.-Vennep. Bedankt voor Emden Ds. L. Stroeven te Uelsen (Bentheim). Zutphen, Afd. Comsteeg, 11 April. Goede Vrij dagavond was het verblijdend oogenblik aangebroken, dat onze beroepen candidaat, M. van der Mast, in ons midden bevestigd werd, door den WEw. Heer J. van Andel, naar aanleiding van Mark. 15: 19, terwijl Zondag, Paaschmorgen, 13 April, onze nieuwe leeraar naar aanleiding van 2 Tim. 2: 8 zich op plechtige en treffende wijze aan de gemeente verbond. Nu is onze wensch en bede, dat de Koning zijner gemeente onzen nieuwe leeraar tot een uitgebreiden zegen stelt in ons midden. Tevens zij onze oprechte dank gebracht aan allen, die ons dikwijls in onzen herderlozen toestand het Evangelie hebben verkondigd, vooral dank aan onzen oude Broeder en Vriend T. Verzeveld. I. VOSSELMAN, Oud. Zwolle, 14 ApTil ’73. Heden avond nam onze geliefde leeraar, Ds. N. H. Dosker, zegenend afscheid van de gemeente, met een rede naar aanleiding van 2 Thess. 3: 16. Vóór het uitspreken van de zegen hield Ds. Gispen een toespraak tot de vertrekkende leeraar, om hem, uit naam van de gemeente en vele vrienden en vriendinnen des Heeren buiten haar, een laatste en biddend vaarwel toe te roepen, waarna ZEw. de gemeente verzocht voor de vertrekkende leeraar biddend te zingen Ps. 121: 3, 4. Na het uitspreken van den zegen hief de gemeente nog aan Ps. 134 : 3. Het was eene aandoenlijke en plechtige ure. Vergezelle de Heere onzen geliefden Dosker en de zijnen op de groote wateren, en stel Hij hem voor de Kerk in Amerika tot een langdurigen en uitgebreiden zegen. J.M. VAN DER KOLK, Secr. Langekamp, 15 April ’73. Tot Hoofdonderwijzer aan de Bijzondere School alhier is benoemd de Heer J. Van den Pol, door wien die benoeming reeds is aangenomen. J.H. MEIJER, Pres. Kampen, 17 April. Heden ontvingen wij het voor ons teleurstellend bericht, dat de WelEerw. Heer L. v. d. Valk voor de roeping naar deze gemeente heeft bedankt. Namens den Kerkeraad, G. BOS, adj. scriba. Advertentie. BORSTPASTILLEN, uit droppen, salmiakzout, mout, anijs, zwavel en uit extract van slaapbollen samengesteld en goed van smaak zijnde, worden door alle artsen bevonden het beste middel tegen hoest, schorheid, keel- en borstpijn te zijn. In 1/2 doosjes a 50 en 30 en in proef-zakjes a 15 Cts. RABARBER-, SLIJM- en maag- PILLON, 1 fles met 50 pillen 25 Cts. wormen, tot verdrijving der wormen bij kinderen en volwassenen, per stuk 6 Cts. BOTERPOEDER verkort den tijd van het karnen van uren tot op minuten en maakt de boter vaster, beter van smaak en verhindert het spoedig sterk worden. In 1/2 kilopakken, voldoende voor 1500 kan melk a 60 Cts. VEEPOEDER tegengel zogkoontjes, ter bevordering der melkafschilieiding. Eenige dagen VOOR het kalven wordt 1/3 van dit poeder met 1/2 kan lauwe water ingegeven. Na het kalven strooit men driemaal daags een eetlepel vol over het voer. Bij verstopping, verlagen, gebrek aan eetlust, als bij blauwe en dunne melk wordt dit poeder met zeer gunstig gevolg gebruikt. Het vee krijgt hierdoor een beter uitzicht en de melk wordt rijker aan boter. In 1/2 kilopakken a 60 Cts. KLISZER(Ongezonderd Zuiveringszout) is het eenvoudigste en goedkoopste huismiddel tegen maagpijn, maagkramp, slechte spijsvertering, zuur, hoofdpijn, duizeligheid, hartkloppingen enz. en moet, daar het ook bij het in maken van zure vruchten, het weekkoken van groenten, vooral peulvruchten, als: erwten, boonen, linzen enz., zeer goede diensten bewijzen, in ieder huisgezin gevonden worden. In 1/2 pakken a 60, in 1 a 33 en in 1/4 pakjes a 18 Cts. IDIATCIJK zonder schadelijke bestanddeelen, bevrijden ongezogenlijk van de hevigste Kiespijn. Het flesje aan 45 Cts ZEKER MIDDEN TER VERDRIJVING VAN RATTEN EN MUIZEN zond' het "vergiftigd. Een bus van 80 Cts. is voldoende om het grootste huis of schip een geheel jaar van alle ratten, muizen, kakkerlakken, schwaben enz. vrij te houden. Proefbusjes kosten 50 Ct. Deze artikelen zijn te bekomen in onderstaande depots. Alblasserdam, G. Maat Ezn. Alkmaar, H. J. Ansingh, Apoth. Almelo, J. B. Remmers. Alphen, L. Varossieau & Zn. Amersfoort, Ph. Meijers. Amsterdam, H. H. Uloth, Apoth. » A. W. Groote, Kalverstraat L.24. » B. Adama, Apoth. Heeregr. hoek Utrechtsstraat. » B. v. Santbrink, Utrechtsstraat bij de Prinsegracht. » P. A. Koopman, Haarlemmerdijk U. U. 232. » J. F. Nugelmans, Vijzelstraat 540. » A. Ruhl, N. Lelstraat 226. Appingedam, J. F. Albers. Arnhem, G. J. de Waal, gr. Oord. » H. de Haas, Rodenburgerstraat. » Gebr. v. d. Heuvel. Assen, E. Lambers, Apoth. » J. A. Steenmeijer. Axel, Wed. J. Veenhuizen. Baarn, A. Hoeksema. Beekbergen, J. Schut. Bedum, K. v. Dijken. Beverwijk, K. E. Husung. Bodegraven, H. Rollmann. Bolsward, R. S. Dijkstra & Co. Borculo, H. Dull. Bredevoort, E. Scholten. Breukelen, B. J. M. Koek. Brielle, H. D. v. Hoffen. Culemborg, Corn. Rademaker, Apoth. Delphi, J. H. D. Koch, Delft, L. J. Nooten, Wijnhaven. » J. Brinkmann, Choorstraat. Delfzijl, J. Haan. Deventer, J. Boerboom. » J. Müler, op de Brink. Dirksland, C. v. Oostenbrugge Hzn. Doesborgh, R. Wilmerink, Apoth. Doetinchem, G. W. Semmelink. Dockum, J. J. Hansma. Dordrecht, Wed. Köhn & Co. » J. Krim. » Leon Pennoch. » B. Bischop. Dragten, D. de Vrieze. Driebergen, A. v. Slooten. Edam, D. v. d. Velde. » Wed. J. Klinkenberg. Enkhuizen, C. Zwart. Enschede, Wed. A. Stevens. Enter, H. J. Plaggemars. Franeker, Gebr. Knottnerus. » Wed. J. Drager. Bij elk artikel is een gebruiksaanwijzing. EMMERIK. H. VON GTAIBORA, Apotheker, en Fabriek van chemisch-technische Praparaten. Bij den Boekhandelaar A. FISSCHER, te Utrecht, is verschenen de eerste Afl. Levering van het gunstig bekende werk, getiteld: DES ZONDAARS HEILIGDOM. OF Ontdekking van de heerlijke Privilegiën, aangeboden aan de boetvaardige en gelovige, onder ’t Evangelie, IN veertig- predikatiën over ROMEINEN VIII vers 1 tot 15. DOOR Ml’, TITTOO BINNING, En uit het Engelsch in ’t Nederlands vertaald DOOR JACOBUS KOELMAN, Dienaar des st. Evangelie. Jes. 38 vers 16. Hier, bij deze din gen leeft men, en in allen dezen is het leven van mijn geest: want gy hebt mij gezond gemaakt, en mij genezen. Onveranderde uitgave volgens 1741. Het werk wordt uitgegeven in zeven maandelijkse afleveringen; elke aflevering van 80 bladzijden kost £20 voor slechts 20 cents geleverd. Alle Boekhandelaren nemen bestellingen aan. Wie 10 postzegels aan 5 cent franko zondt aan ZALSMAN te Kampen, ontvangt daarvoor franko per keerende post het zoo algemeen bij landverhuizers in gebruik zijnde boekje, getiteld: DE VLUGGE ENGELSCHMAN, of Handleiding om, zonder onderwijzer, in korten tijd Engelsch te leeren lezen, schrijven en spreken. VIERDE DRUK. Het is van het hoogste belang voor LEZINGHEEZES naar AMERIKA, om bekend te zijn met de Engelse taal. Bovenstaand boekje is geschikt om op reis te bestuderen, waartoe men dan gevoegelijk de tijd heeft. HANDELSBERICHTEN. TIEL, 15 April. Ruwe Rijstafzekeren: jaarlijkse f —,— & —,—; id. nieuwe f 12,75 à 13,75; Roode Tarwe jaarlijkse f —,— & nieuwe f 11.— à 12,50; Rogge f 7,20 à 8,—; Winter gerst f6,50 à 7,50; Zomer gerst f 6,50 à 7,50; Haver f3,75 à 6,—; Boekweit f7,— à 8,—; Duivenboonen f8,75 à 9,50; Kroonvruchten f—,— à,—,—; Grauwe f —,— à f —,—; Kapucijner —,—; Koolzaad f—,— à —,— alles per hectoliter; Boter per kilogram f 1,20 à 1,30; Eieren per 26 st. f —,95 à —,—. PURMEREND, 15 Apr. Kleine Kaas f36.— middelbare dito f 30.—; Boter f 1.25 à 1.35 per K. G.; Vette Kalveren f0.70 à f 1.— per K. G.; nuchtere dito f 7 à 15 per stuk; vette varkens 50 à 63 cent per K. G.; magere dito f 18 à 25; Biggen f6 à 9; Eieren, Kip- f3.— à —.—; Eend- f3.35 per 100 stuks; Appelen f—.— à —.—; Peren f —.— à —.—. SNEEK, 15 Apr. Boter eerste soort f55,50; 2e soort f 53,—; Boter der vereeniging eerste Keur f 55,50 à 56,—; 2e dito f 55,— à —,—; 3e dito f 54,50; 4e dito f 54,—; 5e dito f 52,—; 6e dito f —,—; 7e dito f —,—; Kaas Kanter f —,— à —,—; Nagel- f33,50 à 39,— per 150 kilogram. 