Maandberigten voorgelezen op de maandelijksche bedestonden van het Nederlandsch Zendeling-genootschap, betrekkelijk de Uitbreiding van het Christendom, bijzonder onder de heidenen, 1843, no. 6, 01-07-1843 
1843. N°- 6 MAANDBERICHT van het NEDERLANDSCHE ZENDELINGGENOOTSCHAP, betrekkelijk de uitbreiding van het christendom, bijzonder onder de HEIDENEN. Had het woord der voorzegging verkondigd, dat de Christus heersen zou in het midden Zijn vijanden, men zag er op treffende wijze de vervulling van, toen de Geest der waarheid kwam tot de vrienden onzes Heeren. Onder de oogen van Zijn bittere vijanden verzamelde die weerlooze mannen Hem een gemeente, die onbevreesd Jezus den Nazarener als den Christus beleed, die weldra sterk was en eerbied inboezemde door haar broederlijke liefde, die aanwies onder de vervolging, welke haar bejegende, en enkel door de kracht der waarheid en der liefde ook den grootsten tegenstand te boven kwam. Daarom voegt ons inzonderheid op het feest, dat wij vieren, met vertrouwen te bidden, dat Gods Koninkrijk komme, en ook waar wij bij deszelfs uitbreiding belemmering en tegenstand duchten, ons niet te laten ontmoedigen, maar op te zien tot Hem, die daar heerscht op den troon, en door de kracht van Zijn Geest zegepraakt. Wij wenschen met deze opmerking u in te leiden bepaaldelijk in dat gedeelte der Zuidzee-eilanden, waar het Londensche Zendelinggenootschap arbeidt. Vestigen wij dan toch in de eerste plaats onze aandacht op Otahuru en de overige Societeits-eilanden, zoo vinden wij deze in een toestand, die bekommernis wekt voor de toekomst. Om u dit recht te doen gevoelen, moeten wij omtrent deze zending u een en ander herinneren. Niet alleen als de oudste, reeds in het jaar 1796 aangevangen zending van het Londensche genootschap, is zij belangrijk, maar ook als een, na veeljarigen vruchteloozen arbeid, rijk gezegend. Vooral nadat Pomare, de Koning van Otaheite, in het jaar 1816, het evangelie omhelsde en de afgoden, welke hij vroeger met zijn volk vereerde, naar Londen gezonden had, maakte het Christendom op de eilanden aan zijn gezag onderworpen snelle voortgang. Reeds in het jaar 1819 konden Bestuurders van het Londensche genootschap als de geheele vernietiging der afgoderij aldaar, en het te gelijkertijd ophouden der menschenoffers, van den kindermoord, van het ombrengen der krijgsgevangenen, en van menige andere afschuwelijke gewoonte opeenvolgend vermelden. Zij durfden zich, wat de hervorming der zeden op deze eilanden aangaat, gerust op het getuigenis van allen, die dezelve bezochten, beroepen. Zij mochten, met dankzegging aan God, zich beroemen, dat zij aan de elkander verdelgende volksstammen de zegeningen van den vrede, en aan duizenden in hun midden nimmer gekend huisselijk geluk bezorgd hadden, en zij konden toen reeds van zeven en zestig alleen op Otaheite gebouwde kerken spreken, en van zes duizend inboorlingen, die in hunne eigene taal den Bijbel niet slechts bezaten, maar lezen konden. Zij zagen weldra de jeugdige Christenen zich tot genootschappen vereenigen, om den zegen des evangelies ook op andere der talrijke eilanden in de Zuidzee over te brengen. Menig Zendeling, uit de inboorlingen gevormd, aanvaardde die gewigtige taak, en baande voor Europeesche Zendelingen den weg, en menig ander eiland bevatte weldra niet meer heidensche, maar Christelijke bewoners. Wilt gij hooren, hoe het in den lateren tijd op Oataheite gesteld was, het navolgende schrijven van den Zendeling orsmond moge u daarvan een proeve geven. Nadat hij, tot herstelling van zijn gezondheid, eenigen tijd van het eiland was afwezig geweest, deelde hij op den 2 den Aug. 1841 den toestand, waarin hij de zending na zijn terugkomst bevond, aldus mee: " Groot was de blijdschap, toen zij mij weerzagen. Zoodra mijne aankomst algemeen bekend werd, geraakte alles in beweging. Eerst kwamen de kinderen van iedere school afzonderlijk, en brachten visjes, vogels, en vruchten ten geschenke. Zij schudden mij de hand en riepen: "Dat geven wij u, om dat Gods goedheid u weder bij ons gebracht heeft." Bijna ieder huisgezin kwam afzonderlijk, om mij hunne blijdschap te betuigen over mijn terugkomst. Allen hadden mij daarbij iets aan te bieden, en bij menigeen zag ik tranen van vreugde. De goede menschen zaten geruimen tijd voor en in mijn woning met de levendigste uitdrukkingen hunner vreugde, dat God, gelijk zij zeiden, hunnen vader hun had weergegeven. " God heeft gedurende mijn afwezigheid den arbeid mijner broeders ook voor mijn gemeente in rijke mate gezegend. Allen, die bij mijn vertrek reeds tot het lidmaatschap werden opgeleid, betoonen een ernstig verlangen, om dit voorrecht te genieten, en menigeen, die ik dikwijls met tranen vermaand had, is na mijn terugkomst zich komen aanmelden, om in de gemeente te worden opgenomen. Dankbaar wil ik de genade van den Heer vermelden. „Ik had zestig Bijbels medegebracht, en vond er velen, die reeds maanden lang hun geld gereed hadden, om er een' te koopen. Het waren voor een groot gedeelte dezelfde mensen, die ons vroeger de meeste moeite veroorzaakten; maar in dit jaar is het gebruik van sterken drank door velen vaarwel gezegd, en bij niet weinigen door het lezen van den Bijbel vervangen. Waar voor eenigen tijd geene kerken waren, is men ijverig bezig met die te bouwen, en blijkbaar is dit alles bij velen de vrucht eener hartelijke overtuiging. Neen, zij zullen niet zegevieren, die, nadat de inboorlingen voor zedelijkheid, beschaving en Christendom gewonnen zijn, nu door hun zedeloos leven, hunne lage geldzucht, hunne verderfelijke sterke dranken, hunne dartele taal hen weer zoeken af te trekken van den goeden weg. Met blijdschap kan ik zeggen, dat de verkeerdheden, door de vreemdelingen aangebracht, ook voornamelijk bij deze huisvesten. Dat zijn de spelers en de dronkaards, en schoon de inboorlingen van de vele zeelieden, die onze stranden bezoeken, zo veel ongeregeldheden aanschouwen, schoon hun zo veel strikken gespannen, en zij door de vrienden der wereld zo dikwijls bespot worden, zijn er echter slechts weinigen voor de verzoeking bezweken. De opkomst in onze kerken is zeer talrijk, en ik durf zeggen, dat de leden onzer gemeenten, in zedelijk gedrag, in juiste kennis der Schrift en in verkleefdheid aan het evangelie, voor geen gelijk nummer van belijders des Christendoms bij eenige kerk op aarde behoeven onder te doen." Wat wij van dezen Zendeling hoorden omtrent de begeerte naar het bezit van een' Bijbel, wordt door het getuigenis van een' anderen bevestigd. De Heer Darling schreef van een' anderen post op hetzelfde eiland, 12 Dec. 1840: „In September kwam onze broeder Norton met de Camden bij ons aan, Zijne komst was ons des te meer verblijdend, daar hij een' goeden voorraad Bijbels meebracht, zoo dat iedere post op al de eilanden, zoowel boven als onder den wind, een honderdtal kon verkrijgen. Ik vertrouw, dat zij overal gretige koopers zullen gevonden hebben. Wij bepaalden den prijs op twee dollars (ƒ5). Wij zouden er even gemakkelijk drie voor hebben kunnen krijgen, maar vonden goed den prijs op twee te stellen. Niet weinig aanmoedigend was het te zien, welke begeerte naar een' Bijbel alle soorten van mensen openbaarden. Toen het aandeel, voor mijn post bestemd, in mijn huis was aangekomen, kwamen er terstond velen met hun geld in de hand, en wilden niet heengaan eer zij er een ontvangen hadden. Sommigen, die geen geld hadden, haastten zich naar hun vischtuig, en daarmede naar zee, en brachten terstond wat zij gevangen hadden naar de markt, om voor het ontvangen geld een Bijbel te kunnen koopen; anderen leenden het daartoe benoodigde van hun vrienden. En velen, wel verre van zich met het bezit des Bijbels te vergenoegen, lezen er dagelijks in, zoo wij hopen, niet zonder vrucht." Het is deze mild gezegende zending, wier toestand bij onze broeders in Engeland bekommernis wekt. Zij vrezen, dat de door onze zendelingen gevormde Christenen van deze afgetrokken, dat het vuur van twist en tweedracht er ontstoken zal worden, dat die zedenverachtinge invloed van Europeërs, waarvan wij zoo even hoorden, er zal toenemen. Te weten in de maand September des vorigen jaars zijn de Societeits-eilanden door de Fransen in bezit genomen, en is er de toelating van Roomsche zendelingen, met gelijke rechten als de protestantsche genieten, uitdrukkelijk bedongen. De Roomsche kerk zendt in onzen tijd de verkondigers van haar leer, althans in de Zuidzee, niet daar, waar nog duizenden, verstoken van het licht des evangelies, in al de dwaling en boosheid der afgoderij verzonken liggen, maar bij voorkeur daar, waar de protestantsche zendelingen het evangelie brachten, en allen of velen reeds hunne prediking aannamen. Dit deed zij in Nieuw-Zeeland, dit deed zij op de Sandwich-eilanden; dit begon zij reeds vroeger, en hoopt zij nu met kracht voort te zetten op de Societeits-eilanden. Men had op deze eilanden Roomsche zendelingen afgewezen, ofschoon hen daarbij met die onderscheiding behandelende, die men aan christelijke leeraars verschuldigd achtte. Men had zich daarin gedragen naar een wet, die reeds lang op deze eilanden bestond, dat niemand er zich vestigen mocht zonder de vergunning der regering. Het bestuur van Frankrijk achtte zich echter door deze daad beleidigd, omdat de afgewzenen Roomsche priesters Fransen waren, en zond in Augustus 1838 een oorlogsvaartuig naar Otaheite, om twee duizend dollars (ƒ5000) als voldoening voor die vermeende beleediging te eischen. Het zijn al deze reeds voorafgegane gebeurtenissen, die aan de bezetting der Societeitseilanden door het Fransche bestuur zoo veel meer gewijd geven voor de Protestantsche zending. De Roomsche zending zal er zich ongetwijfeld uitbreiden, gelijk zij reeds terstond na de gebeurtenis in September met het bouwen eener groote kerk is begonnen. De Fransche zeelieden, wier bevelhebber de eilanden in bezit nam, oefenden er toen reeds een zeer verderfelijken invloed op de zeden der inwoners, en, gelijk vroeger op de Sandijische eilanden, de invoer van brandewijn werd geëist, die er wijzigelijk verboden was, zo kunnen de Engelsche Zendelingen ook ten dien opzichte zich geen begunstiging van hunne maatregelen beloven. Maakt dit alles, al noemen wij ook niets meer, het uitzicht in de toekomst donker, wat wij hoorden strek te bemoediging. Er was reeds vroeger zedenbederverdende invloed, tegen welken echter met Gods hulp weerstand werd gehouden, en de Christenen der Societeitseilanden bezitten den Bijbel in hunne eigen taal, en waarderen en gebruiken dien kostelijke schat, en Hij, die machtig was om hun die schat te bezorgen, kan ook bij deszelfs bezit hen bewaren. Hij, de machtige en getrouwe Heer, slaat ook dit gedeelte Zijner gemeente gade, en behaagt het Hem eene geopende deur te geven, zoo kan niemand die sluiers. Uit den eigen werkkring van het Londensche genootschap in de Zuidzee willen wij u daarvan nog treffende proeven doen hooren. Voordat u mededeelde dat de deur voor het evangelie geopend scheen op datzelfde Erromanga, een eiland tot de Nieuwe Hebriden behorende, waar de voortreffelijke zendeling Williams het slagtoffer werd van de moordzucht der inboorlingen. Het is echter bij de uitkomst gebleken, dat men zich ten dien opzichte met een ijdele hoop had gevleid. De twee Samoa-eilanders, die zich vrijwillig hadden aangeboden om te beproeven, of zij het evangelie op Erromanga konden brengen, en die ten gevolge daarvan in 1842 daar waren aangekomen, moesten in april 1841 weer het eiland verlaten. De Opperhoofden, die hun bescherming beloofden, hadden geen woord gehouden, en het volk had hun het weinige, dat zij bezaten, ontroofd, en gedurig hun leven bedreigd. Bijkans wonderdadig waren zij gespaard gebleven. Toen de Opperhoofden hun niet alleen geen voedsel bezorgden, maar ook anderen verhinderden om dit te doen, beschikte God hun vrienden in eenige mensen van een naburig eiland, die hunne betrekkingen op Erromanga bezochten, en toen deze naar hun eiland terugkeerden, en de Samoaanse onderwijzers omtrent denzelfde tijd ziek werden, was er een man op Erromanga, die, met gevaar van zijn eigen leven, hun in het geheim spijs wist te bezorgen, en dat getrouwelijk volhield, ofschoon hij althans geen duidelijke blijken gaf van belangstelling in het evangelie. Volgens de opmerkingen der Zendelingen en het verhaal der inlandsche onderwijzers, overtreft de barbaarschheid en bloeddorst der bewoners van Erromanga nog verre die van vele andere Zuidzee-eilanders. Zij voeren aanhoudend te zamen oorlog, en zijn daarbij in de hoogste mate op menschenvleesch belust. Zelfs hunne vrouwen gaan tegen elkander ten strijde, en vechten en dooden elkander met steenen en knodsen. Er schijnt naauwelijks enige erkenning van wederzijde rechten onder hen gevonden te worden. Wordt iemand, hij zij oud of jong, vrouw of man, alleen gevonden, door zulken, die niet tot zijn vrienden of betrekkingen behooren, dan wordt hij gedood en verslonden. Dit is een algemeen gebruik onder hen, waarop echter waarschijnlijk Opperhoofden en andere lieden van rang uitzondering maken. Uitgenomen de nog zeer jonge mensen, gaat ieder ten allen tijde gewapend, en ontmoet men elkander, zoo neemt men wederzijde een vijandige houding aan, dat niet zelden tot zeer treurige gevolgen leidt. Verwijderen man en vrouw zich van huis tot enigen arbeid, dan zijn zij verpligt hun kinderen en al hun eigendom mee te nemen; laten zij kinderen achter, dan verkeeren deze in het grootste gevaar van gedood en gegeten te worden, en wat van hun bezitting gevonden wordt, wordt zeker gestolen. Soms tijden vermoorden zelfs de leden van een huisgenootschap elkander. De onderwijzers althans waren er getuigen van, dat twee vrouwen door hunne eigen betrekkingen werden omgebracht. Een vreemdeling, die in hunne banden valt, tenzij hij bijzondere bescherming vindt, wordt zeker gedood en gegeten, al is hij van een naburig eiland. Kort voor het vertrek der onderwijzers van Erromanga gebeurde het nog, dat er tien personen van het eiland Eranan door een of andere oorzaak aan wal kwamen, die allen omgebracht en gegeten werden. De onderwijzers zagen de hoofden van drie hunner op palen staan gesteld. Eene kille huivering grijpt ons aan, als wij zulke ijzige werkelijkheden hooren. Tot welke eene ontzettende diepteaal, tot welke eene ellende zinkt de mensch door de zonde, er wat groote genade is ons bewezen, dat het licht des evangelies is opgegaan over het land van onze woning, en er allen althans van zulke werken der duisternis verlost heeft! Wij kunnen ons voorstellen, wat smart de Zendelingen gevoelden, toen zij, na een en ander van de Samoaansche onderwijzers gehoord te hebben, weldra met allen die aan boord waren, duidelijk inzagen, dat zij de bewoners van Erromanga aan zich te richten moesten overlaten, en de genomen proef geheel mislukt achten. Hier was de deur nog gesloten, en niemand kon die openen. Wij vinden echter in de berichten van het Londensche genootschap hier tegenover een treffende proef gegeven, dat niemand sluit, wanneer het de Heer der gemeente behaagt de deur te openen. (The Missionary Magazine and Chronicle, Dec. 1842.) Eene eerste poging namelijk, die gedaan werd, om het evangelie op Mangaia, een der Hvoyeilanden te brengen, mislukte evenzeer. De onderwijzers van de Société des Missions, die er door den Zendeling Williams waren aangezet, nadat de inboorlingen hun komst verlangd hadden, werden er terstond op droevige wijze mishandeld. Al wat zij metbrachten werd hun ontroofd, de kleederen werden hun van het lijf gerukt, en men begon hunne vrouwen, die met hen gekomen waren, te mishandelen, toen het afvuren van een klein stuk kanon hen deed vlugten, en de onderwijzers in staat stelde, om weer met de boot naar het schip terug te keren. Later gelukte het twee ongehuwde onderwijzers op Mangaia te plaatsen, die er beter ontvangen werden, en er den weg voor de evangelieprediking baanden. En hoort nu het verslag van een bezoek, in Juni 1841, door den Zendeling Gill van Rarotonga, op Mangaia gebracht, hetwelk ons met den tegenwoordigen staat des Christendoms op dat eiland bekend maakt. De Heer Gill verhaalt aldus: „Bij eenze aankomst voor Mangaia kwam een kano aan boord, waarin wij overstapten, en die ons weldra aan wal bracht. Vele leden der gemeente stonden ons reeds op te wachten, en toen wij het koraalrif bereikt hadden, dat het eiland van die zijde omgeeft, traden verscheidenen van hen toe, trokken ons vlug aan land, en droegen ons met kano en al, onder groot gejuich, naar het huis, dat gereed was gemaakt om ons te ontvangen. Het was een roerend tooneel. „ De 20sten Juni was de eerste Zondag, die wij op het eiland doorbrachten. Te Oneroa, de hoofdplaats, zijn twee duizend inwoners. Ten zes ure des morgrens, toen het vroege biduur gehouden werd, waren er tussen de zeven en acht honderd menschen tegenwoordig. Ten negen uur waren de kinderen samen gekomen in het schoolhuis, of liever onder het schooldak, daar het door geen muren omringd is, maar slechts op lage stijlen rust. Meer dan duizend kinderen waren er tegenwoordig, in rijen neergezeten. Allen oogen waren op mij gevestigd, toen ik hun een korte toespraak deed, en zei, dat wij bij ons bezoek zoo veel mogelijk ons aan de scholen wilden laten gelegen liggen. En toen ik hun meedeelde, dat ik een genoegzaam voorraad van schoolboeken voor alle kinderen van het eiland had meegebracht, en dat wij weldra komen zouden om hen in klassen te verdeelen, blonk vreugde allen de oogen uit. Nu begaven de kinderen zich naar de kerk, waar de volwassenen zich reeds verzameld hadden. Deze is honderd dertig voet lang, en zes en dertig breed, en wordt bewonderd door allen, die het eiland bezoeken. De talrijke sparren van het dak, allen zeer net door de inboorlingen beschilderd, worden gedragen door twaalf of veertien pilaren van het schoonste hout en van bevalligen vorm. Treffend was het van den predikstoel dit ruime en schoone, door de inboorlingen opgerichte gebouw te zien, aan alle zijden geheel gevuld met aandachtig luisterende hoorders, die nog zoo weinige jaren geleden in de duisternis wandelden, evenals hunnen vaders overgegeven aan afgoderij en zonde. Des namiddags kwamen de kinderen weerom bijeen, om ondervraagd te worden over de leerrede, die zij hoorden, en met eene godsdienstoefening in de kerk werd de dag besloten. Den 25sten juni bezocht den Heer Gill Tamarua, een anderen post op het eiland. „De inboorlingen kwamen ons in groot getal te gemoed, en brachten ons in een inlandsch huis, dat voor onze ontvangst zeer net was in orde gemaakt; op den grond was zuiver gras gestrooid, en een slaapplaats was er gereed gemaakt, daar zij gemeend hadden, dat wij eenige dagen zouden blijven. Toen zij vernamen, dat wij dien avond weer vertrekken zouden, deed er een schertsenden voorslag, om een koord te halen en ons de voeten te binden; maar toen zij hoorden, dat wij hen later van nieuws en dan voor langer tijd bezoeken zouden, lieten zij zich tevreden stellen. In den voormiddag verzocht ik de lidmaten, die hier woonden, samen te komen, met het doel om hen als een afzonderlijke gemeente te vestigen. Tot hiertoe woonden zij te Oneroa de godsdienst bij; maar reeds lang begeerden zij een Zendeling uit de inboorlingen bij zich te hebben, die hun op hunne woonplaats in de godsdienst voorging. Toen wij de nieuwgebouwde, ruime en schoon gelegene kerk binnentraden, waren wij diep geroerd. Ja, Heer! in waarheid, de eilanden verwachten U, en de einden der aarde zijn U gegeven tot Uwe bezitting! Hooren wij nog een mededeeling uit Upolu een, der Samoa- of Navigateurs- eilanden (i). Het is de Zendeling Harbutt, die van daar den 20sten Juli 1841 aldus schreef: „Het is nu juist twaalf maanden, dat er zich op deze post een gemeente vormde. „ Den a den Juni hielden wij voor het eerst in dit gedeelte van het eiland eene groote samenkomst voor het belang der zendingen. Het was een feest voor het geheele distrikt, waar iedere deel aan nam. Op den eerste was er eene avondgodsdienst, waarin vier lidmaten werden aangenomen, en negen anderen werden toegelaten om tot het lidmaatschap opgeleid te worden. Den 2 de hielden wij bij het aanbreken van den dag een biduur, en weldra verzamelden wij ons weer van nieuws in de ruime kerk, die bijna geheel vol was. Ik predikte over Mat. XVI: 15 en 16 voor een zeer aandachtig gehoor, en doopte daarna elf volwassen en drie kinderen. The Missionary Magazine and Chronicle, Oct, 1642. wassenen en drie kinderen. Hierop vereenigde zich de gemeente aan de tafel des Heeren. Des namiddags hadden wij weder een zamenkomst, waarin velen het woord voerden, en niet slechts met groote gemoedsbeweging, maar ook met veel bewijs van diep nadenken spraken over den vroegeren en den tegenwoordigen staat van Samoa. Schoon de zamenkomst vier uren duurde, was er blijkbare belangstelling tot in detail. Meer dan twee duizend mensen waren er tezamen, alle uit mijn eigen distrikt, die voor weinige jaren zelfs den naam van den Zaligmaker niet kenden, en nu met het grootste verlangen vragen, wat zij doen kunnen voor Zijne zaak, opdat zij Hem dankbaarheid bewijzen voor Zijne liefde. Zoo openbaart dan de Heer Zijne liefde en macht op de Hervey- en de Samoa-eilanden. Het wekt ons tot een levendig vertrouwen, als wij het ons bekommerende lot der Societeits-eilanden Hem en den Vader aanbevelen. Gewis niemand zal er de Zijnen uit Zijne hand rukken. Hij zal er ook wat wij kwaad noemen Zijner gemeente doen medewerken ten goede. Al zagen wij er ook met bittere smart den arbeid van onze broeders verstoren, en de vrucht van dien arbeid verderven, Hem zij het met gerustheid door ons aanbevolen, om op Zijnen tijd, en Zijne wijze Zijn heerlijk werk te voltooien! Te Rotterdam, bij M. WIJT & ZONEN, Drukkers van het Nederlandsche Zendelinggenootschap. 