Uredba (EU) 2021/947 Europskog parlamenta i Vijeća od 9. lipnja 2021. o uspostavi Instrumenta za susjedstvo, razvoj i međunarodnu suradnju – Globalna Europa, izmjeni i stavljanju izvan snage Odluke br. 466/2014/EU Europskog parlamenta i Vijeća te stavljanju izvan snage Uredbe (EU) 2017/1601 Europskog parlamenta i Vijeća i Uredbe Vijeća (EZ, Euratom) br. 480/2009 (Tekst značajan za EGP)
De strategische raad van het EFDO+ ondersteunt ook de algehele coördinatie, complementariteit en samenhang tussen de regionale investeringsplatforms, tussen de drie pijlers van het plan voor externe investeringen, tussen het plan voor externe investeringen en de andere inspanningen van de Unie inzake migratie en de uitvoering van de Agenda 2030, met inbegrip van de strijd tegen klimaatverandering, evenals met andere externe programma's en financieringsinstrumenten van de Unie. 4. De strategische raad van het EFDO+ is samengesteld uit vertegenwoordigers van de Commissie en van de hoge vertegenwoordiger, van elke lidstaat en van de Europese Investeringsbank (EIB). Het Europees Parlement heeft de status van waarnemer. Aan contribuanten, in aanmerking komende tegenpartijen, partnerlanden, betrokken regionale organisaties en andere belanghebbenden kan waar passend de status van waarnemer worden verleend. De strategische raad van het EFDO+ wordt geraadpleegd voordat er een nieuwe waarnemer worden opgenomen. De strategische raad van het EFDO+ wordt gezamenlijk voorgezeten door de Commissie en de hoge vertegenwoordiger. 5. De strategische raad van het EFDO+ komt minstens tweemaal per jaar bijeen en neemt, indien mogelijk, adviezen bij consensus aan. Te allen tijde kunnen extra bijeenkomsten worden georganiseerd door de voorzitter of op verzoek van een derde van de leden van de raad. Indien geen consensus kan worden bereikt, worden de stemrechten toegepast zoals overeengekomen tijdens de eerste bijeenkomst van de strategische raad van het EFDO+ en vastgelegd in zijn reglement van orde. In het reglement van orde wordt het kader voor de rol van waarnemers omschreven. De notulen en de agenda's van de vergaderingen van de strategische raad van het EFDO+ worden na de goedkeuring ervan openbaar gemaakt. 6. De Commissie brengt jaarlijks een voortgangsverslag over de uitvoering van het EFDO+ uit aan de strategische raad van het EFDO+. De strategische raad die bevoegd is voor de Westelijke Balkan brengt verslag uit over de vooruitgang die is geboekt met de uitvoering van het garantie-instrument voor die regio, ter aanvulling van het bovengenoemde verslag. De strategische raad van het EFDO+ onderzoekt de in artikel 42, lid 5, bedoelde evaluatieverslagen en houdt er rekening mee. De strategische raad van het EFDO+ organiseert geregeld overleg met de betrokken belanghebbenden over de strategische oriëntatie en de uitvoering van het EFDO+. 7. Het bestaan van de strategische raad van het EFDO+ en de strategische raad voor de Westelijke Balkan doet geen afbreuk aan de noodzaak om over één kader voor risicobeheer van het EFDO+ te beschikken.  8. De risicobeheerfunctie voor garanties in het kader van het EFDO+ houdt rekening met de doelstellingen en beginselen van het instrument. De risicobeoordelings- en vergoedingsmethoden van het EFDO+ worden consequent toegepast op alle investeringsvensters, ook die bedoeld in artikel 36. Er wordt een technische risicobeoordelingsgroep opgericht. De Commissie zorgt ervoor dat de technische risicobeoordelingsgroep op onafhankelijke, onpartijdige en inclusieve wijze hoogwaardig werk kan verrichten. De Commissie zorgt er ook voor dat informatie en analysen tijdig op transparante en inclusieve wijze met alle lidstaten worden gedeeld, met inachtneming van de vertrouwelijkheid. De samenstelling, het reglement van orde en de werkmethoden van de technische risicobeoordelingsgroep zijn inclusief, staan open voor deskundigen van de EIB, andere in aanmerking komende tegenpartijen en belangstellende lidstaten, en worden voorgelegd aan de strategische raad van het EFDO+. De Commissie stelt het Europees Parlement en de Raad in kennis van de samenstelling, het mandaat en het reglement van orde van de technische risicobeoordelingsgroep en zorgt ervoor dat haar leden onpartijdig zijn en geen belangenconflicten hebben. 9. Tijdens de periode van toepassing van het EFDO+ stelt de strategische raad van het EFDO+ zo snel mogelijk richtsnoeren vast, die worden gepubliceerd, en waarin wordt uiteengezet hoe zal worden gewaarborgd dat EFDO+-verrichtingen in overeenstemming zijn met de in de artikelen 31 en 35 genoemde doelstellingen en subsidiabiliteitscriteria. Artikel 34 Regionale operationele raden De operationele raden van de regionale investeringsplatforms houden rekening met het advies van de betrokken strategische raad en met de desbetreffende risicobeoordelingen, en ondersteunen de Commissie op uitvoeringsniveau bij het vaststellen van regionale en sectorale investeringsdoelstellingen en regionale, sectorale en thematische investeringsvensters, en formuleren adviezen over blendingverrichtingen en het gebruik van de garantie voor extern optreden ter dekking van voorgestelde investeringsprogramma's in het kader van het EFDO+. Artikel 35 Subsidiabiliteit en selectie van verrichtingen en tegenpartijen voor de garantie voor extern optreden in het kader van het EFDO+ 1. De financierings- en investeringsverrichtingen die in aanmerking komen voor steun via de garantie voor extern optreden zijn consistent met en afgestemd op het Uniebeleid, de relevante programmeringsdocumenten en de strategieën en het beleid van de partnerlanden. Zij ondersteunen met name de doelstellingen, algemene beginselen en het beleidskader van het instrument en, indien van toepassing, de IPA III-verordening, met inachtneming van de prioritaire gebieden die zijn bepaald in bijlage V bij deze verordening. 2.  De garantie voor extern optreden ondersteunt financierings- en investeringsverrichtingen die voldoen aan de voorwaarden van artikel 209, lid 2, punten a) tot en met e), van het Financieel Reglement, met name wat betreft de noodzaak om additionaliteit te realiseren, onder meer door tekortkomingen van de markt of suboptimale investeringssituaties aan te pakken, de belangen van de in aanmerking komende tegenpartijen onderling af te stemmen, concurrentieverstoring te voorkomen en, waar passend, particuliere investeringen te maximaliseren, en die: a) conform artikel 34 van het Financieel Reglement onderworpen zijn aan evaluaties vooraf die in verhouding moeten staan tot de doelstellingen en de bedragen van de beoogde verrichtingen, teneinde de mogelijke gevolgen en risico's van die verrichtingen voor de mensenrechten en de milieu-, arbeids- en sociale normen vast te stellen, onder meer in de vorm van effectbeoordelingen voor grote programma's die naar verwachting een aanzienlijk effect op die gebieden zullen hebben, in lijn met het in artikel 31, lid 2, van deze verordening vastgelegde doel van het EFDO+ en terdege rekening houdend met het beginsel van vrije en voorafgaande geïnformeerde toestemming van de bij grondgerelateerde investeringen betrokken gemeenschappen; b) voor complementariteit zorgen binnen de verschillende pijlers van het plan voor externe investeringen, evenals met andere initiatieven; c) economisch en financieel levensvatbaar zijn, waarbij terdege rekening wordt gehouden met mogelijke steun van, en medefinanciering door, private en publieke partners in het project, rekening houdend met de specifieke werkomgeving en capaciteit van landen waarvan is vastgesteld dat zij in een situatie van kwetsbaarheid of conflict verkeren, de minst ontwikkelde landen, kleine insulaire ontwikkelingslanden, niet aan zee gelegen ontwikkelingslanden en arme landen met een zware schuldenlast, waarvoor soepelere voorwaarden kunnen gelden; d) technisch haalbaar zijn en op ecologisch en maatschappelijk vlak duurzaam zijn, en die het ontwikkelingseffect maximaliseren; e) de markten in partnerlanden en -regio's niet verstoren en geen oneerlijke concurrentie vormen voor lokale actoren; f) worden uitgevoerd in overeenstemming met het in artikel 7 bedoelde beleidskader, de toepasselijke milieu-, sociale en arbeidsrechtelijke verplichtingen en normen, en internationaal overeengekomen richtsnoeren, beginselen en conventies inzake investeringen, met name die welke door de VN en de OESO zijn aangenomen, met volledige inachtneming van het internationaal recht inzake de mensenrechten en in overeenstemming met de in de artikelen 3 en 8 geformuleerde doelstellingen en algemene beginselen. 3.  De garantie voor extern optreden wordt gebruikt om de risico's te dekken voor de volgende instrumenten: a) leningen, met inbegrip van leningen in lokale valuta; b) garanties; c) tegengaranties; d) kapitaalmarktinstrumenten; e) andere vormen van financierings- of kredietverbeteringsinstrumenten, verzekeringen, en investeringen in eigen vermogen of quasi-eigenvermogen. 4. De tegenpartijen die in aanmerking komen voor de garantie voor extern optreden, zijn bepaald in artikel 208, lid 4, van het Financieel Reglement, en omvatten tevens partnerlanden en derde landen die bijdragen aan de garantie voor extern optreden, onder voorwaarde van goedkeuring door de Commissie overeenkomstig artikel 37 van deze verordening. Daarnaast, en in afwijking van artikel 62, lid 1, eerste alinea, punt c), van het Financieel Reglement, komen privaatrechtelijke organen van een lidstaat, een partnerland of een derde land die hebben bijgedragen aan de garantie voor extern optreden overeenkomstig artikel 37 van deze verordening en die toereikende zekerheid bieden omtrent hun financiële capaciteit, in aanmerking voor de garantie voor extern optreden. 5. In aanmerking komende tegenpartijen voldoen aan de in artikel 62, lid 1, eerste alinea, punt c), van het Financieel Reglement bedoelde regels en voorwaarden. Voor organen die vallen onder het privaatrecht van een lidstaat, een partnerland of een derde land die of dat heeft bijgedragen aan de garantie voor extern optreden overeenkomstig artikel 37 van deze verordening, wordt de voorkeur gegeven aan organen die informatie bekendmaken over ecologische, sociale, fiscale en ondernemingsbestuurlijke criteria. De Commissie zorgt voor een doeltreffend, efficiënt en billijk gebruik van de beschikbare middelen tussen de in aanmerking komende tegenpartijen, met inbegrip van kleine en middelgrote tegenpartijen, en bevordert hun onderlinge samenwerking, terdege rekening houdend met hun capaciteiten, meerwaarde en ervaring. De Commissie ziet erop toe dat alle in aanmerking komende tegenpartijen billijk worden behandeld, overeenkomstig artikel 27, lid 7, en dat belangenconflicten worden vermeden gedurende de gehele uitvoeringstermijn van het EFDO+. Om complementariteit te waarborgen, kan de Commissie van in aanmerking komende tegenpartijen alle relevante informatie verlangen over andere dan hun EFDO+-verrichtingen. 6. De voorwaarde van artikel 219, lid 4, van het Financieel Reglement betreffende bijdragen met eigen middelen is van toepassing op elke in aanmerking komende tegenpartij die op grond van het instrument op portefeuillebasis een begrotingsgarantie heeft gekregen. 7.  De Commissie selecteert de in aanmerking komende tegenpartijen overeenkomstig artikel 154 van het Financieel Reglement, terdege rekening houdend met: a) het advies van de strategische en regionale operationele raden; b) de doelstellingen van het investeringsvenster; c) de ervaring en de risicobeheercapaciteit van de in aanmerking komende tegenpartij; d) het bedrag aan eigen en bijkomende middelen, evenals aan medefinanciering van de particuliere sector, dat de in aanmerking komende tegenpartij beschikbaar kan stellen voor het investeringsvenster, rekening houdend met de grootte van de investering; e) de sectorale of geografische expertise van de in aanmerking komende tegenpartijen; f) de voordelen van het bevorderen van samenwerking tussen in aanmerking komende tegenpartijen. 8. Op basis van de indicatieve meerjarenprogramma's en van het advies van de strategische raad van het EFDO+ en de strategische raad bevoegd voor de Westelijke Balkan, stelt de Commissie, na raadpleging van de regionale operationele raden en na het Europees Parlement en de Raad geïnformeerd te hebben, investeringsvensters vast voor regio's, specifieke partnerlanden of voor beide, voor specifieke sectoren, of voor specifieke projecten of specifieke categorieën van eindbegunstigden of voor beide, die door het instrument worden gefinancierd, en die door de garantie voor extern optreden tot een bepaald bedrag worden gedekt. De Commissie stelt het Europees Parlement en de Raad in kennis van de wijze waarop de investeringsvensters worden afgestemd op dit artikel en van de gedetailleerde financieringsprioriteiten. Verzoeken voor financiële steun in het kader van investeringsvensters worden bij de Commissie ingediend. De keuze voor de investeringsvensters wordt naar behoren gemotiveerd door een analyse van de tekortkoming van de markt of de suboptimale investeringssituaties en een beoordeling van de afstemming ervan op de prioriteiten van deze verordening en, waar relevant, de IPA III-verordening. Die analyse wordt uitgevoerd door de Commissie in samenwerking met potentieel in aanmerking komende tegenpartijen en belanghebbende partijen. In aanmerking komende tegenpartijen kunnen de in lid 3 vermelde instrumenten verstrekken in het kader van een investeringsvenster of een individueel project dat door een in aanmerking komende tegenpartij wordt beheerd.  Die instrumenten kunnen worden verstrekt ten voordele van partnerlanden, met inbegrip van landen die in een situatie van kwetsbaarheid of conflict verkeren of landen die problemen ondervinden bij de wederopbouw en het herstel na een conflict, ten voordele van de instellingen van die partnerlanden, met inbegrip van hun publieke nationale en particuliere lokale banken en financiële instellingen, alsook ten voordele van entiteiten uit de particuliere sector, waaronder kleine, middelgrote en micro-ondernemingen, van die partnerlanden. Ondernemingen die onder zeggenschap staan van de militaire sector of de staatsveiligheid, kunnen geen beroep doen op die instrumenten, behalve in naar behoren gemotiveerde gevallen. 9. De Commissie toetst de door de garantie voor extern optreden ondersteunde verrichtingen aan de in de leden 1, 2 en 3 vermelde subsidiabiliteitscriteria, waarbij zij zich zo mogelijk baseert op de bestaande resultaatmetingssystemen van de Unie en van in aanmerking komende tegenpartijen. De Commissie stelt een checklist op van de in artikel 31 en artikel 35, leden 1 en 2, genoemde subsidiabiliteitscriteria, en beoordeelt en selecteert aan de hand van die checklist, op basis van door de in aanmerking komende tegenpartijen verstrekte informatie, alle voorstellen die door de garantie voor extern optreden zullen worden ondersteund. Zo nodig vraagt de Commissie de in aanmerking komende tegenpartijen om verduidelijking of wijziging van de verstrekte informatie. De checklists en de resultaten van haar beoordeling van elk investeringsvenster, uitgesplitst naar land en sector, worden jaarlijks door de Commissie bekendgemaakt. 10. De Commissie is bevoegd om overeenkomstig artikel 44 gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van de prioritaire gebieden in bijlage V. Artikel 36 Rol van de EIB 1. De EIB voert een exclusief specifiek investeringsvenster dat voorziet in een allesomvattende risicodekking voor verrichtingen met statelijke tegenpartijen en niet-commerciële substatelijke tegenpartijen met een indicatief minimumbedrag van 11 000 000 000 EUR, en dat wordt geprogrammeerd volgens de procedures van de hoofdstukken I en III van deze titel. De EIB heeft de exclusiviteit voor verrichtingen met statelijke en niet-commerciële substatelijke tegenpartijen in het kader van het exclusief specifiek investeringsvenster. In het kader van dat exclusieve specifieke venster wordt onder eigenmiddelenbijdrage de overname van het restrisico verstaan en dekt de EU-garantie 65 % van het totale bedrag aan uitbetaalde kredieten en verleende garanties in het kader van de financieringsverrichtingen van de EIB, verminderd met de terugbetaalde bedragen en vermeerderd met alle daarmee verband houdende bedragen.  Indien de EIB geen verrichtingen in het kader van het exclusief specifiek investeringsvenster kan uitvoeren of ertoe besluit deze niet uit te voeren, staat, in afwijking van de tweede alinea, de uitvoering van die verrichtingen open voor andere in aanmerking komende tegenpartijen, overeenkomstig voorwaarden die worden vastgelegd in de desbetreffende overeenkomsten met betrekking tot de garantie voor extern optreden, waarin rekening wordt gehouden met de voorwaarden die aan de EIB worden geboden voor hetzelfde soort verrichtingen en met de specifieke behoeften, omstandigheden en aard van de in aanmerking komende tegenpartij die die verrichtingen uitvoert. 2. De EIB komt in aanmerking voor het uitvoeren van verrichtingen met substatelijke tegenpartijen die niet onder het in lid 1 bedoelde exclusief specifiek investeringsvenster vallen, alsmede van verrichtingen met de particuliere sector. De in artikel 35 bedoelde procedure wordt gevolgd om waar passend de EIB twee extra specifieke investeringsvensters toe te vertrouwen die voorzien in: a) een niet-exclusieve, allesomvattende risicodekking voor verrichtingen met commerciële substatelijke tegenpartijen, en b) niet-exclusieve verrichtingen ter bevordering van buitenlandse directe investeringen, handel en de internationalisering van de economieën van de partnerlanden, waarbij een politieke risicodekking voor verrichtingen van de particuliere sector wordt verstrekt. 3. Het indicatieve bedrag voor de in de leden 1 en 2 bedoelde specifieke investeringsvensters is 26 725 000 000 EUR. Bij de uitvoering van de in de leden 1 en 2 bedoelde specifieke investeringsvensters voldoet de EIB aan deze verordening, met inbegrip van de algemene doelstellingen ervan en van het EFDO+ en, waar relevant, van de IPA III-verordening, alsmede aan de desbetreffende programmeringsdocumenten en de rapportageverplichtingen. 4. Overeenkomstig artikel 209, lid 2, punt f), van het Financieel Reglement kan, gezien de aard en de beleidsdoelstelling van het in lid 1 bedoelde exclusief specifiek investeringsvenster, in de desbetreffende overeenkomst met betrekking tot de garantie voor extern optreden worden bepaald dat de Unie geen vergoeding ontvangt voor verrichtingen in het kader van dat investeringsvenster. 5. Voor de toepassing van dit artikel worden substatelijke verrichtingen als commercieel beschouwd, tenzij de EIB afdoende motiveert dat zulks niet het geval is en de Commissie dat bevestigt. De verrichtingen in het kader van het in lid 2, punt b), bedoelde specifieke investeringsvenster zijn coherent met die van de exportkredietinstellingen van de lidstaten. 6. De EIB is onderworpen aan het advies van de raden die in respectievelijk de artikelen 33 en 34 zijn vastgesteld.  Voor EIB-verrichtingen die onder de in artikel 36 bedoelde investeringsvensters vallen, wordt aan de in artikel 35, lid 9, bedoelde toetsing van de subsidiabiliteit voldaan volgens de procedure van artikel 19 van het aan het VWEU gehechte Protocol nr. 5 betreffende de statuten van de Europese Investeringsbank. De EIB verstrekt tijdig alle informatie die de Commissie daartoe nodig heeft. De EIB-financieringsverrichtingen die onder die investeringsvensters vallen, worden niet gedekt door de EU-garantie indien de Commissie een afwijzend advies uitbrengt volgens de procedure van artikel 19 van het aan het VWEU gehechte Protocol nr. 5 betreffende de statuten van de Europese Investeringsbank. Alle overige nadere regelingen die op de EIB van toepassing zijn, worden vastgelegd in de desbetreffende overeenkomsten met betrekking tot de garantie voor extern optreden. 7. De EIB komt in aanmerking voor de uitvoering van activiteiten in het kader van andere, op grond van artikel 35, lid 8, vastgestelde investeringsvensters. 8. In overeenstemming met deze verordening, inclusief de doelstellingen en beginselen daarvan en de desbetreffende programmeringsdocumenten, alsmede, waar relevant, met de IPA III-verordening, sluiten de Commissie en de EIB specifieke overeenkomsten met betrekking tot de garantie voor extern optreden voor de in de leden 1 en 2 bedoelde specifieke investeringsvensters. Artikel 37 Bijdrage van andere donoren aan de garantie voor extern optreden 1. Lidstaten, derde landen en andere derde partijen kunnen bijdragen aan de garantie voor extern optreden. In afwijking van artikel 218, lid 2, tweede alinea, van het Financieel Reglement kan de bijdrage van de partijen bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte worden verstrekt in de vorm van garanties of contanten. Bijdragen van andere derde landen dan de partijen bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte en van andere derden geschieden in de vorm van contanten, onder voorbehoud van het advies van de strategische raad van het EFDO+ en goedkeuring door de Commissie. De lidstaten kunnen verzoeken dat hun bijdragen specifiek worden bestemd voor de opzet van acties in specifieke regio's, landen, sectoren of bestaande investeringsvensters. De Commissie stelt het Europees Parlement en de Raad onverwijld in kennis van de goedgekeurde bijdragen. 2. Bijdragen in de vorm van een garantie mogen niet hoger zijn dan 50 % van het in artikel 31, lid 4, bedoelde bedrag.  Op de bijdragen van de lidstaten en de partijen bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte in de vorm van een garantie kan slechts een beroep worden gedaan om garanties te honoreren nadat de financiering uit de algemene begroting van de Unie, aangevuld met eventuele andere bijdragen in contanten, is gebruikt om garanties te honoreren. Elke bijdrage kan worden gebruikt om garanties te honoreren, ongeacht de bestemming van de middelen. Tussen de Commissie, namens de Unie, en de contribuant wordt een bijdrageovereenkomst gesloten, waarin met name de betalingsvoorwaarden zijn opgenomen. Artikel 38 Uitvoering van overeenkomsten met betrekking tot de garantie voor extern optreden 1. De Commissie sluit namens de Unie overeenkomsten met betrekking tot de garantie voor extern optreden met de geselecteerde in aanmerking komende tegenpartijen op grond van artikel 35. Die overeenkomsten mogen worden gesloten met een consortium van twee of meer in aanmerking komende tegenpartijen. Overeenkomstig artikel 219, lid 1, van het Financieel Reglement zijn begrotingsgaranties onherroepelijk, onvoorwaardelijk en afroepbaar voor de soorten verrichtingen die gedekt worden door de garantie voor extern optreden. Bij het sluiten van overeenkomsten met betrekking tot de garantie voor extern optreden houdt de Commissie rekening met het advies en de richtsnoeren van de verschillende raden en van de technische risicobeoordelingsgroep. 2. Voor elk investeringsvenster worden een of meer overeenkomsten met betrekking tot de garantie voor extern optreden gesloten tussen de Commissie en de geselecteerde in aanmerking komende tegenpartij(en). Om specifieke noden te lenigen, kan de garantie voor extern optreden worden toegekend voor individuele financierings- of investeringsverrichtingen. Het Europees Parlement en de Raad worden in kennis gesteld van de ondertekening van alle overeenkomsten met betrekking tot de garantie voor extern optreden. Op hun verzoek worden die overeenkomsten aan het Europees Parlement en de Raad beschikbaar gesteld, waarbij wordt gelet op de bescherming van vertrouwelijke en commercieel gevoelige informatie. 3.  Overeenkomsten met betrekking tot de garantie voor extern optreden bevatten meer bepaald: a) nadere bepalingen over de dekking, vereisten, subsidiabiliteit, in aanmerking komende tegenpartijen en procedures; b) nadere bepalingen over de voorziening van de garantie voor extern optreden, waaronder de dekkingsregelingen en de vastgestelde dekking van portefeuilles en van projecten van specifieke soorten instrumenten, alsmede een risicoanalyse van de projecten en de projectportefeuilles, ook op sectoraal, regionaal en nationaal niveau; c) een vermelding van de doelstellingen van het instrument, een beoordeling van de behoeften en een indicatie van de verwachte resultaten, rekening houdend met het bevorderen van maatschappelijk verantwoord ondernemen en verantwoord ondernemerschap, in het bijzonder door de eerbiediging van de in artikel 35, lid 2, punt f), bedoelde internationaal overeengekomen richtsnoeren, beginselen en conventies inzake investeringen; d) de vergoeding van de garantie voor extern optreden, die rekening moet houden met het risiconiveau, en de mogelijkheid dat de vergoeding gedeeltelijk kan worden gesubsidieerd om, in naar behoren gemotiveerde gevallen, soepeler voorwaarden toe te kennen, in het bijzonder aan landen die in een situatie van kwetsbaarheid of conflict verkeren, de minst ontwikkelde landen en arme landen met een zware schuldenlast; e) voorschriften betreffende het gebruik van de garantie voor extern optreden, waaronder betalingsvoorwaarden zoals specifieke termijnen, de op verschuldigde bedragen te betalen rente, uitgaven en invorderingskosten en eventuele vereiste liquiditeitsregelingen; f) procedures in verband met vorderingen, met inbegrip van, maar niet beperkt tot, de triggergebeurtenissen en wachttermijnen, en procedures met betrekking tot de invordering van schuldvorderingen; g) verplichtingen inzake monitoring, rapportage, transparantie en evaluatie; h) duidelijke en toegankelijke klachtenprocedures voor derde partijen die nadelige gevolgen zouden kunnen ondervinden van de uitvoering van met de garantie voor extern optreden ondersteunde projecten. 4. De financierings- en investeringsverplichtingen worden door de in aanmerking komende tegenpartij goedgekeurd overeenkomstig haar eigen regels en procedures en met inachtneming van de overeenkomst met betrekking tot de garantie voor extern optreden. 5.  De garantie voor extern optreden kan dekking bieden voor: a) schuldinstrumenten: de hoofdsom en alle rente en overeenkomstig de voorwaarden van de financieringsverrichtingen aan de geselecteerde in aanmerking komende tegenpartij verschuldigde, maar niet door haar ontvangen bedragen nadat zich een wanbetaling heeft voorgedaan; b) investeringen in eigen vermogen: de geïnvesteerde bedragen en de daaraan verbonden financieringskosten; c) andere in artikel 35, lid 2, bedoelde financierings- en investeringsverrichtingen: de gebruikte bedragen en de eraan verbonden financieringskosten; d) alle relevante uitgaven en invorderingskosten die verband houden met een wanbetaling, tenzij die in mindering worden gebracht op de opbrengst van de invordering. 6. Met het oog op de financiële verslaggeving door de Commissie en haar verslaglegging over de door de garantie voor extern optreden gedekte risico's, en overeenkomstig artikel 209, lid 4, van het Financieel Reglement, verstrekken de in aanmerking komende tegenpartijen waarmee een overeenkomst met betrekking tot de garantie voor extern optreden is gesloten, aan de Commissie en de Rekenkamer jaarlijks de financiële verslagen betreffende de onder deze verordening vallende financierings- en investeringsverrichtingen, gecontroleerd door een onafhankelijke externe auditor, die onder meer de volgende informatie bevatten: a) de risicobeoordeling van de financierings- en investeringsverrichtingen van de in aanmerking komende tegenpartijen, inclusief informatie over de verplichtingen van de Unie gemeten volgens de in artikel 80 van het Financieel Reglement bedoelde boekhoudregels en de internationale standaarden voor overheidsboekhouding; b) de uitstaande financiële verplichtingen van de Unie die voortvloeien uit de EFDO+-verrichtingen ten behoeve van de in aanmerking komende tegenpartijen en hun financierings- en investeringsverrichtingen, uitgesplitst naar individuele verrichting. 7. De in aanmerking komende tegenpartijen verstrekken de Commissie op verzoek alle aanvullende informatie die noodzakelijk is opdat de Commissie de op grond van deze verordening op haar rustende verplichtingen kan vervullen, in het bijzonder met betrekking tot de in artikel 35 vermelde selectiecriteria, waaronder eerbiediging van de mensenrechten en naleving van sociale, arbeids- en milieunormen. 8. De Commissie dient bij de strategische raad van de EFDO+, regionale operationele raden, het Europees Parlement en de Raad jaarlijks verslag in over financieringsinstrumenten, begrotingsgaranties, met inbegrip van de door de EIB uitgevoerde garanties, en financiële steun overeenkomstig artikel 41, leden 4 en 5, en de artikelen 241 en 250 van het Financieel Reglement. Daartoe verstrekken de in aanmerking komende tegenpartijen jaarlijks de nodige informatie om de Commissie in staat te stellen te voldoen aan die rapportageverplichtingen.  Artikel 39 Klachten- en verhaalmechanisme en bescherming van de financiële belangen van de Unie 1. In verband met mogelijke klachten van derden in partnerlanden, met inbegrip van gemeenschappen en personen die nadeel ondervinden van door het EFDO+ en de garantie voor extern optreden ondersteunde projecten, plaatsen de Commissie en de Uniedelegaties op hun website rechtstreekse verwijzingen naar de klachtenregelingen van de betrokken tegenpartijen die overeenkomsten hebben gesloten met de Commissie. De Commissie voorziet ook in de mogelijkheid om rechtstreeks klachten te ontvangen in verband met de behandeling van klachten door in aanmerking komende tegenpartijen. De Commissie neemt die informatie in aanmerking voor toekomstige samenwerking met die tegenpartijen. 2. Personen en entiteiten die financieringsinstrumenten en begrotingsgaranties uitvoeren, voldoen aan het toepasselijke recht en de toepasselijke beginselen van de Unie, alsook aan overeengekomen internationale en Unienormen, zoals bepaald in artikel 155, leden 2 en 3, van het Financieel Reglement. De Commissie gaat na of de regelingen, voorschriften en procedures van die personen en entiteiten zorgen voor bescherming van de financiële belangen van de Unie die gelijkwaardig is aan die waarin is voorzien indien de Commissie de Uniebegroting uitvoert, met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel, en rekening houdend met de aard van de actie en de voorwaarden waaronder die actie wordt uitgevoerd. Artikel 40 Kapitaalparticipatie in instellingen voor ontwikkelingsfinanciering De in artikel 6, lid 2, punt a), genoemde financiële middelen voor geografische programma's kunnen worden gebruikt om bij te dragen aan het kapitaal van Europese en andere instellingen voor ontwikkelingsfinanciering. HOOFDSTUK V Monitoring, rapportage en evaluatie Artikel 41 Monitoring en rapportage 1. De indicatoren voor de verslaglegging over de voortgang van het instrument bij de verwezenlijking van de in artikel 3, lid 2, vermelde specifieke doelstellingen zijn vastgelegd in bijlage VI. In overeenstemming met de indicatoren voor de duurzameontwikkelingsdoelstellingen worden die indicatoren samen met gegevens uit evaluaties en andere bestaande rapportage van resultaten gebruikt als basis voor de beoordeling van de mate waarin die specifieke doelstellingen zijn bereikt. 2. De Commissie onderwerpt haar acties voortdurend aan monitoring en evalueert minstens jaarlijks de vorderingen met het verwezenlijken van de in deze verordening vastgelegde streefdoelen, evenals de verwachte resultaten wat betreft opbrengsten en uitkomsten. De vooruitgang ten aanzien van de verwachte resultaten wordt op transparante wijze en tijdig gemonitord op basis van relevante, meetbare, kwalitatieve en kwantitatieve gegevens, met inbegrip van, maar niet beperkt tot, de in bijlage VI vermelde gegevens.  Waar mogelijk worden indicatoren uitgesplitst naar geslacht, leeftijd en andere relevante factoren. 3. Gezamenlijke resultatenkaders die zijn opgenomen en goedgekeurd in gezamenlijke programmeringsdocumenten die voldoen aan de criteria van artikel 14, lid 4, vormen, waar mogelijk, de basis voor de gezamenlijke monitoring door de Unie en haar lidstaten van hun gezamenlijke steun aan een partnerland. Het prestatieverslagleggingssysteem waarborgt dat de gegevens voor het toezicht de uitvoering en de resultaten van het programma op efficiënte en doeltreffende wijze en tijdig worden verzameld. Daartoe worden evenredige verslagleggingsvereisten opgelegd aan de ontvangers van middelen van de Unie. 4. De Commissie onderzoekt de vooruitgang bij de uitvoering van het instrument. Vanaf 2022 legt de Commissie uiterlijk eind november van elk jaar aan het Europees Parlement en de Raad een jaarverslag voor over de voortgang met de verwezenlijking van de doelstellingen van het instrument door middel van indicatoren, met inbegrip van, maar niet beperkt tot, de indicatoren van bijlage VI, waarbij verslag wordt uitgebracht over de lopende activiteiten, de behaalde resultaten en de doeltreffendheid van de verordening. Dat verslag wordt tevens voorgelegd aan het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's. 5. Het jaarverslag bevat: a) informatie over het voorafgaande jaar inzake de gefinancierde maatregelen; b) de resultaten van de monitoring en de evaluatie; c) de betrokkenheid en het niveau van samenwerking van de betrokken partners, uitgesplitst naar soort entiteit als bedoeld in artikel 62 van het Financieel Reglement voor zowel direct als indirect beheer; d) de begrotingsvastleggingen, met inbegrip van contractueel vastgelegde bedragen, en betalingskredieten, uitgesplitst naar land, regio en samenwerkingssector; e) kwalitatieve en kwantitatieve informatie, ook over de op grond van artikel 9 genomen maatregelen, over het gebruik van de in artikel 17 bedoelde buffer voor nieuwe uitdagingen en prioriteiten en over het gebruik van middelen voor de in artikel 20 bedoelde op stimulansen gebaseerde aanpak die gericht is op prestaties in sleutelgebieden. In het jaarverslag worden de resultaten van de financiering door de Unie beoordeeld aan de hand van, voor zover mogelijk, specifieke en meetbare indicatoren van vooruitgang op het gebied van de streefcijfers en doelstellingen van het instrument, evenals van de vorderingen die zijn geboekt met de in artikel 8, lid 8, bedoelde beleidsintegratiekwesties. Het verslag geeft ook een uitsplitsing naar de vormen van Uniefinanciering zoals beschreven in artikel 27.  Voor ontwikkelingssamenwerking wordt in het verslag ook, waar mogelijk en passend, beoordeeld in hoeverre de beginselen inzake doeltreffendheid van ontwikkelingshulp in acht zijn genomen, ook voor innovatieve financieringsinstrumenten. 6. Het in 2021 op te stellen verslag brengt informatie samen uit de jaarverslagen betreffende de periode van 2014 tot en met 2020 over alle financieringsmiddelen die onder de in artikel 50, lid 2, van deze verordening genoemde verordeningen vallen, waaronder externe bestemmingsontvangsten en bijdragen aan trustfondsen, garanties en een uitsplitsing naar de uitgaven per land, vormen van Uniefinanciering als bepaald in artikel 27 van deze verordening, soort entiteit als bedoeld in artikel 62 van het Financieel Reglement voor zowel direct als indirect beheer, vastleggingen en betalingen. In dat jaarverslag worden de voornaamste geleerde lessen vermeld, alsmede de follow-up van de aanbevelingen uit de externe evaluaties die in voorgaande jaren zijn uitgevoerd. 7. De Commissie brengt in het kader van het jaarverslag uitvoerig verslag uit over de financierings- en investeringsverrichtingen die worden gedekt door de garantie voor extern optreden, over de werking van het EFDO+, het beheer ervan en de daadwerkelijke bijdrage van het fonds aan de doelstellingen daarvan.  Het bevat de volgende elementen: a) een beoordeling van de resultaten die bijdragen tot de doelstellingen van het instrument en, waar relevant, van andere financieringsinstrumenten, zoals bedoeld in artikel 31, lid 7; b) een beoordeling, op basis van indicatoren in overeenstemming met artikel 31, lid 1, en artikel 35, lid 2, van de additionaliteit en de toegevoegde waarde, de aangetrokken middelen van de particuliere sector, waaronder van kleine, middelgrote en micro-ondernemingen, het soort entiteiten uit de particuliere sector die zijn gesteund, de geraamde en feitelijke opbrengsten en de resultaten en de gevolgen van de financierings- en investeringsverrichtingen die in het kader van het EFDO+ door de garantie voor extern optreden werden gedekt op geaggregeerde basis, met inbegrip van het effect op het scheppen van waardig werk en de uitbanning van armoede, en de wijze waarop de specifieke sociaal-economische grondoorzaken van irreguliere migratie en de grondoorzaken van gedwongen ontheemding werden aangepakt; de beoordeling omvat een analyse van de risicomaatregelen en het effect ervan voor de financiële en economische stabiliteit van de partners en een genderanalyse van de gedekte verrichtingen op basis van, waar mogelijk, bewijsmateriaal en gegevens die zijn uitgesplitst naar gender, land en sector; c) een beoordeling waarin wordt nagegaan of de verrichtingen die in het kader van het EFDO+ door de garantie voor extern optreden werden gesteund, in overeenstemming zijn met de internationaal overeengekomen beginselen inzake doeltreffendheid van ontwikkelingshulp; d) een beoordeling van het hefboomeffect dat tot stand werd gebracht door de gedekte verrichtingen; e) een beoordeling van de synergieën en complementariteit tussen verrichtingen die in het kader van het EFDO+ door de garantie voor extern optreden werden gedekt, waaronder die welke worden vermeld in artikel 36, en door andere pijlers van het plan voor externe investeringen op basis van relevante bestaande verslagen, met bijzondere aandacht voor de geboekte vooruitgang op het gebied van goed bestuur, met inbegrip van de strijd tegen corruptie en illegale geldstromen, eerbiediging van de mensenrechten, de rechtsstaat en genderresponsieve beleidsmaatregelen, alsook het stimuleren van ondernemerschap, het plaatselijk ondernemingsklimaat en de plaatselijke financiële markten; f) een beoordeling van de vergoeding voor de garanties en van de uitvoering van artikel 155, leden 2 en 3, van het Financieel Reglement. 8. Op basis van de aangenomen indicatieve programmeringsdocumenten wordt een jaarlijkse raming opgesteld van de totale uitgaven voor klimaatactie, woestijnvorming en biodiversiteit.  De in het kader van het instrument toegewezen financiering wordt, zonder uitsluiting van het gebruik van nauwkeuriger methoden indien die beschikbaar zijn, onderworpen aan een jaarlijks traceringssysteem op basis van de methode van de OESO, namelijk de “ecologische marker” en de “Rio-marker”, dat geïntegreerd wordt in de bestaande methode voor het prestatiebeheer van Unieprogramma's, om de uitgaven voor milieubeheer en -bescherming, klimaatactie, woestijnvorming en biodiversiteit te kwantificeren op het niveau van de actieprogramma's en maatregelen als bedoeld in artikel 23 en opgenomen in evaluaties en het jaarverslag. De Commissie stelt informatie beschikbaar over ontwikkelingssamenwerking overeenkomstig erkende internationale normen, bijvoorbeeld die van de IAO en de OESO, en door gebruik te maken van het kader voor een gemeenschappelijke norm dat door het Internationale Initiatief inzake transparantie van ontwikkelingshulp is ontwikkeld. 9. Om ervoor te zorgen dat de voortgang van het instrument bij de verwezenlijking van de doelstellingen ervan doeltreffend wordt beoordeeld, is de Commissie bevoegd om overeenkomstig artikel 44 gedelegeerde handelingen vast te stellen om bijlage VI te wijzigen, teneinde de indicatoren zo nodig te herzien of aan te vullen en teneinde deze verordening aan te vullen met bepalingen inzake de vaststelling van een monitoring- en evaluatiekader. Artikel 42 Evaluatie 1. De Commissie beoordeelt het effect en de doeltreffendheid van haar acties per actiegebied, en de doeltreffendheid van de programmering, zo nodig door middel van onafhankelijke externe evaluaties. De Commissie neemt voorstellen van het Europees Parlement of de Raad voor onafhankelijke externe evaluaties naar behoren in overweging. Voor evaluaties wordt, indien van toepassing, gebruikgemaakt van de beginselen voor goede praktijken van de commissie voor ontwikkelingsbijstand van de OESO, om na te gaan of de specifieke doelstellingen zijn verwezenlijkt en om aanbevelingen te kunnen opstellen met het oog op de verbetering van toekomstige acties. De Commissie zendt de bevindingen en conclusies van de evaluaties, vergezeld van haar opmerkingen en follow-up, toe aan het Europees Parlement, de Raad en de lidstaten. Evaluaties kunnen op verzoek van de lidstaten worden besproken, op grond van artikel 45, lid 7. De resultaten daarvan worden gebruikt bij het voorbereiden van programma’s acties en de toewijzing van middelen. Die evaluaties en follow-up worden openbaar gemaakt.  De Commissie betrekt alle relevante belanghebbenden, met inbegrip van begunstigden, actoren van het maatschappelijk middenveld en lokale overheden, op passende wijze bij het evaluatieproces inzake de financiering door de Unie waarin het instrument voorziet en kan er waar passend naar streven om gezamenlijke evaluaties met de lidstaten en andere partners te verrichten, met nauwe betrokkenheid van de partnerlanden. 2. De Commissie dient uiterlijk op 31 december 2024 een tussentijdse evaluatie in van het instrument. Die evaluatie bestrijkt de periode van 1 januari 2021 tot de start van de evaluatie. De tussentijdse evaluatie gaat indien passend vergezeld van wetgevingsvoorstellen met noodzakelijke wijzigingen van deze verordening. 3. De Commissie verricht, in het kader van de tussentijdse evaluatie van de volgende begrotingsperiode, een eindevaluatie van het instrument. In die evaluatie wordt geanalyseerd en beoordeeld hoe de Unie bijdraagt tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het instrument, rekening houdend met de indicatoren voor het meten van de resultaten en eventuele bevindingen en conclusies inzake het effect van het instrument. 4. De tussentijdse en de eindevaluatie besteden aandacht aan de efficiëntie, de effectiviteit, het effect, de duurzaamheid, de toegevoegde waarde, de mogelijkheden voor vereenvoudiging, de interne en externe samenhang, waaronder complementariteit en synergieën, en de blijvende relevantie van de doelstellingen van het instrument. Met de evaluaties wordt de opgedane ervaring in kaart gebracht. In de evaluaties wordt het maximumbedrag van de garantie voor extern optreden als bedoeld in artikel 31, lid 4, beoordeeld en wordt informatie opgenomen over de toegevoegde waarde van het integreren van voorheen afzonderlijke instrumenten in één gestroomlijnd instrument. De tussentijdse en de eindevaluatie brengen ook informatie samen uit de jaarverslagen over alle middelen die onder deze verordening vallen, waaronder externe bestemmingsontvangsten en bijdragen aan trustfondsen, uitgesplitst naar uitgaven per begunstigd land, vormen van Uniefinanciering, en betrokkenheid van de lidstaten en relevante partners, vastleggingen en betalingen, evenals een uitsplitsing naar geografisch en thematisch programma en naar actie voor snelle respons, met inbegrip van het gebruik van financiering die is vrijgemaakt uit de buffer voor nieuwe uitdagingen en prioriteiten als bedoeld in artikel 6. Het specifieke doel van de tussentijdse en de eindevaluatie is het verbeteren van de Uniefinanciering. De evaluaties bevatten informatie voor besluiten over het verlengen, wijzigen of schorsen van de soorten acties die in het kader van het instrument worden uitgevoerd. 5.  Overeenkomstig de specifieke verslagleggingsbepalingen van het Financieel Reglement beoordeelt de Commissie uiterlijk op 31 december 2024, en vervolgens om de drie jaar, op basis van een externe beoordeling de inzet en de werking van de garantie voor extern optreden, met name de bijdrage ervan aan de algemene doelstellingen, de behaalde resultaten en additionaliteit. De Commissie dient dat evaluatieverslag in bij het Europees Parlement en bij de Raad. Dat evaluatieverslag gaat vergezeld van een advies van de Rekenkamer. Het evaluatieverslag en het advies van de Europese Rekenkamer worden openbaar gemaakt. TITEL III Slotbepalingen Artikel 43 Uitbreiding van het geografische toepassingsgebied 1. In terdege gemotiveerde gevallen en indien de uit te voeren actie mondiaal, transregionaal of regionaal van aard is, kan de Commissie binnen de relevante meerjarige indicatieve programma's of binnen de relevante actieplannen of maatregelen besluiten tot uitbreiding van het toepassingsgebied van de acties tot landen en gebieden die niet onder deze verordening vallen op grond van artikel 4, met het oog op de samenhang en de doeltreffendheid van Uniefinanciering of om regionale of transregionale samenwerking te bevorderen. 2. De Commissie kan voorzien in een specifieke financiële toewijzing om partnerlanden en -regio's te helpen hun samenwerking te versterken met aangrenzende ultraperifere gebieden van de Unie en met landen en gebieden overzee. Daartoe kan het instrument, waar passend en op basis van wederkerigheid en evenredigheid met betrekking tot de hoogte van de financiering uit het Besluit betreffende de LGO-associatie, met inbegrip van Groenland, of de Interreg-verordening, of beide, bijdragen aan acties die worden uitgevoerd door een partnerland of -regio of enige andere entiteit in het kader van deze verordening, door een land, gebied of een andere entiteit in het kader van het Besluit betreffende de LGO-associatie, met inbegrip van Groenland, of door een ultraperifere regio van de Unie in het kader van gemeenschappelijke operationele programma's, of aan programma's voor interregionale samenwerking of maatregelen die zijn vastgesteld en worden uitgevoerd in het kader van de Interreg-verordening. Artikel 44 Uitoefening van de bevoegdheidsdelegatie 1. De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend onder de in dit artikel neergelegde voorwaarden. 2. De in artikel 4, leden 6 en 7, artikel 6, lid 5, artikel 31, leden 4 en 5, artikel 35, lid 10, en artikel 41, lid 9, bedoelde bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend voor de looptijd van deze verordening. 3.  Het Europees Parlement of de Raad kan de in artikel 4, leden 6 en 7, artikel 6, lid 5, artikel 31, leden 4 en 5, artikel 35, lid 10, en artikel 41, lid 9, bedoelde bevoegdheidsdelegatie te allen tijde intrekken. Het besluit tot intrekking beëindigt de delegatie van de in dat besluit genoemde bevoegdheid. Het wordt van kracht op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie of op een daarin genoemde latere datum. Het laat de geldigheid van de reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet. 4. Vóór de vaststelling van een gedelegeerde handeling raadpleegt de Commissie de door elke lidstaat aangewezen deskundigen overeenkomstig de beginselen die zijn neergelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven. 5. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, doet zij daarvan gelijktijdig kennisgeving aan het Europees Parlement en de Raad. 6. Een op grond van artikel 4, leden 6 en 7, artikel 6, lid 5, artikel 31, leden 4 en 5, artikel 35, lid 10, en artikel 41, lid 9, vastgestelde gedelegeerde handeling treedt alleen in werking indien het Europees Parlement noch de Raad daartegen binnen een termijn van twee maanden na de kennisgeving van de handeling aan het Europees Parlement en de Raad bezwaar heeft gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de Raad voor het verstrijken van die termijn de Commissie hebben medegedeeld dat zij daartegen geen bezwaar zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Europees Parlement of de Raad met twee maanden verlengd. Artikel 45 Comitéprocedure 1. De Commissie wordt bijgestaan door het Comité voor het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking. Dat comité is een comité in de zin van Verordening (EU) nr. 182/2011. Het comité kan in verschillende samenstellingen bijeenkomen voor specifieke samenwerkings- en actiegebieden, zoals geografische of thematische acties of acties voor snelle respons. 2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, is artikel 5 van Verordening (EU) nr. 182/2011 van toepassing. 3. Wanneer het advies van het comité via een schriftelijke procedure dient te worden verkregen, wordt die procedure zonder gevolg beëindigd indien, binnen de termijn voor het uitbrengen van het advies, door de voorzitter van het comité daartoe wordt besloten of door een eenvoudige meerderheid van de leden van het comité daarom wordt verzocht. 4. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, is artikel 8 van Verordening (EU) nr.  182/2011, in samenhang met artikel 5 daarvan, van toepassing. 5. Het vastgestelde besluit blijft van toepassing gedurende de geldigheidsduur van het vastgestelde of gewijzigde document, actieprogramma of maatregel. 6. Een waarnemer van de EIB neemt deel aan de werkzaamheden van het comité voor wat betreft kwesties die betrekking hebben op de EIB. 7. De lidstaten kunnen verzoeken om onderzoek van alle andere aangelegenheden in verband met de uitvoering van het instrument, met name met betrekking tot meerjarige programmeringsdocumenten, inclusief tussentijdse of ad-hocevaluaties. Artikel 46 Informatie, communicatie en zichtbaarheid 1. De ontvangers van Uniefinanciering erkennen de oorsprong van die middelen en geven zichtbaarheid aan de Uniefinanciering, met name bij het promoten van en het rapporteren over de acties en de resultaten ervan, door in communicatiemateriaal in verband met de uit hoofde van het instrument ondersteunde acties de aandacht te vestigen op de van de Unie ontvangen steun, en door meerdere doelgroepen, waaronder de media en het grote publiek, op samenhangende, doeltreffende en proportionele wijze te informeren. In overeenkomsten met ontvangers van Uniefinanciering worden in dat verband verplichtingen opgenomen. 2. De Commissie voert informatie- en communicatieacties uit met betrekking tot het instrument, de op grond van het instrument ondernomen acties en de resultaten ervan. De aan het instrument toegewezen financiële middelen dragen tevens bij aan de institutionele communicatie en rapportage over de politieke prioriteiten van de Unie, voor zover die prioriteiten verband houden met de in artikel 3 bedoelde doelstellingen van het instrument. 3. Het instrument ondersteunt strategische communicatie en publieksdiplomatie, met inbegrip van de strijd tegen desinformatie, met het oog op het verspreiden van de waarden van de Unie en het communiceren van de meerwaarde en de resultaten van de acties van de Unie. 4. De Commissie maakt informatie openbaar over in het kader van het instrument gefinancierde acties als bedoeld in artikel 38 van het Financieel Reglement, onder meer, indien nodig, via een uitgebreide gemeenschappelijke website. 5. De in lid 4 bedoelde website bevat tevens informatie over de financierings- en investeringsverrichtingen en de essentiële onderdelen van alle overeenkomsten betreffende de garantie voor extern optreden, met inbegrip van informatie over de juridische identiteit van in aanmerking komende tegenpartijen, verwachte ontwikkelingsvoordelen en klachtenprocedures, overeenkomstig artikel 38, lid 3, punt h), rekening houdend met de bescherming van vertrouwelijke en commercieel gevoelige informatie. 6.  In overeenstemming met hun transparantiebeleid en de voorschriften van de Unie inzake gegevensbescherming en de toegang tot documenten en informatie, maken de in aanmerking komende tegenpartijen van het EFDO+ op hun websites proactief en systematisch informatie bekend over alle financierings- en investeringsverrichtingen die door de garantie voor extern optreden worden gedekt, en in het bijzonder over de wijze waarop die verrichtingen bijdragen aan de verwezenlijking van de in deze verordening vastgestelde doelstellingen en voorschriften. Indien mogelijk wordt die informatie uitgesplitst naar projectniveau. Bij die informatieverstrekking wordt altijd rekening gehouden met de bescherming van vertrouwelijke en commercieel gevoelige informatie. In aanmerking komende tegenpartijen van het EFDO+ vermelden ook de Uniesteun in alle informatie die zij bekendmaken over de financierings- en investeringsverrichtingen die overeenkomstig deze verordening door de garantie voor extern optreden worden gedekt. Artikel 47 Afwijking van zichtbaarheidsvereisten Indien veiligheidskwesties of politieke gevoeligheden het wenselijk of noodzakelijk kunnen maken om de communicatie en zichtbaarheid in bepaalde landen of gebieden of tijdens bepaalde perioden te beperken, worden de doelgroep en de instrumenten, producten en kanalen die worden gebruikt met het oog op de zichtbaarheid van een bepaalde actie, per geval bepaald, in overleg en overeenstemming met de Unie. Indien snel optreden is vereist naar aanleiding van een plotse crisis, is het niet nodig om onmiddellijk een volledig communicatie- en zichtbaarheidsplan voor te leggen. In dergelijke gevallen wordt de steun van de Unie echter van meet af aan op passende wijze vermeld. Artikel 48 Clausule inzake de Europese Dienst voor extern optreden Deze verordening wordt toegepast overeenkomstig Besluit 2010/427/EU, met name artikel 9 ervan. Artikel 49 Wijziging van Besluit nr. 466/2014/EU Besluit nr. 466/2014/EU wordt als volgt gewijzigd: 1) In artikel 1 wordt lid 5 vervangen door: “5. De EU-garantie heeft betrekking op EIB-financieringsverrichtingen die worden ondertekend tijdens de periode die ingaat op 1 januari 2014 en eindigt op 31 december 2021. ”. 2) In artikel 20 wordt de tweede alinea vervangen door: “De Commissie dient uiterlijk op 31 december 2022 bij het Europees Parlement en de Raad een verslag over de toepassing van dit besluit in. ”. 3) De laatste drie alinea's van bijlage I, punt D, worden vervangen door: “De bestuursorganen van de EIB kunnen, na raadpleging van de Commissie, besluiten binnen het totale plafond bedragen binnen en tussen regio's te herverdelen. ”. Artikel 50 Intrekkings- en overgangsbepalingen 1. Onverminderd artikel 31, lid 8, worden de Verordeningen (EG, Euratom) nr.  480/2009 en (EU) 2017/1601 ingetrokken met ingang van 1 augustus 2021, en wordt Besluit nr. 466/2014/EU ingetrokken met ingang van 1 januari 2022. De financiële middelen voor het instrument financieren de voorziening van de begrotingsgaranties die zijn toegestaan op grond van Verordening (EU) 2017/1601 en van de garanties en financiële steun die zijn toegestaan op grond van basishandelingen waarvan de voorziening is geregeld bij Verordening (EG, Euratom) nr. 480/2009. De voorziening voor dergelijke garanties in en financiële steun aan de begunstigden vermeld in de relevante bijlage bij de IPA III-verordening wordt gefinancierd uit die verordening. 2. De financiële middelen voor het instrument kunnen tevens de uitgaven dekken voor technische en administratieve bijstand die nodig zijn om de overgang te waarborgen tussen deze verordening en de maatregelen die zijn vastgesteld in het kader van Verordeningen (EG, Euratom) nr. 480/2009, (EU) nr. 230/2014, (EU) nr. 232/2014, (EU) nr. 233/2014, (EU) nr. 234/2014, (EU) nr. 235/2014, (EU) nr. 236/2014, (Euratom) nr. 237/2014 en (EU) 2017/1601, en Besluit nr. 466/2014/EU. 3. De financiële middelen voor het instrument kunnen dienen ter dekking van uitgaven in verband met de voorbereiding van een toekomstige aanverwante verordening. 4. Zo nodig kunnen voor het beheer van acties die op 31 december 2027 nog niet zijn voltooid, ook na 2027 kredieten ter dekking van de in artikel 24, lid 1, bedoelde uitgaven in de begroting worden opgenomen. Artikel 51 Inwerkingtreding en toepassing Deze verordening treedt in werking op de dag van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie. Zij is van toepassing met ingang van 1 januari 2021. Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat. Gedaan te Straatsburg, 9 juni 2021. Voor het Europees Parlement De voorzitter D. M. SASSOLI Voor de Raad De voorzitter F. ANDRÉ (1)  PB C 110 van 22. 3. 2019, blz. 163. (2)  PB C 86 van 7. 3. 2019, blz. 295. (3)  PB C 45 van 4. 2. 2019, blz. 1. (4)  Standpunt van het Europees Parlement van 27 maart 2019 (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad) en standpunt van de Raad in eerste lezing van 26 mei 2021 (PB C 225 van 11. 6. 2021, blz. 1). Standpunt van het Europees Parlement van 8 juni 2021 (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad).  (5)  Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad van 17 december 2020 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021-2027 (PB L 433 I van 22. 12. 2020, blz. 11). (6)  Verordening (EU) nr. 230/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede (PB L 77 van 15. 3. 2014, blz. 1). (7)  Verordening (EU) nr. 232/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een Europees nabuurschapsinstrument (PB L 77 van 15. 3. 2014, blz. 27). (8)  Verordening (EU) nr. 233/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking voor de periode 2014-2020 (PB L 77 van 15. 3. 2014, blz. 44). (9)  Verordening (EU) nr. 234/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een partnerschapsinstrument voor samenwerking met derde landen (PB L 77 van 15. 3. 2014, blz. 77). (10)  Verordening (EU) nr. 235/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van een financieringsinstrument voor democratie en mensenrechten in de wereld (PB L 77 van 15. 3. 2014, blz. 85). (11)  Verordening (EU) nr. 236/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2014 tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften en procedures voor de tenuitvoerlegging van de instrumenten van de Unie ter financiering van extern optreden (PB L 77 van 15. 3. 2014, blz. 95). (12)  Verordening (EU) 2017/1601 van het Europees Parlement en de Raad van 26 september 2017 tot instelling van het Europees Fonds voor duurzame ontwikkeling (EFDO), de EFDO-garantie en het EFDO-garantiefonds (PB L 249 van 27. 9. 2017, blz. 1). (13)  Besluit nr. 466/2014/EU van het Europees Parlement en de Raad van 16 april 2014 tot verlening van een EU-garantie voor verliezen van de Europese Investeringsbank op financieringsverrichtingen van projecten buiten de Unie (PB L 135 van 8. 5. 2014, blz. 1). (14)  Verordening (EG, Euratom) nr. 480/2009 van de Raad van 25 mei 2009 tot instelling van een Garantiefonds (PB L 145 van 10. 6. 2009, blz. 10). (15)  Verordening (Euratom) nr. 237/2014 van de Raad van 13 december 2013 tot vaststelling van een instrument voor samenwerking op het gebied van nucleaire veiligheid (PB L 77 van 15. 3. 2014, blz. 109).  (16)  Verordening (EU) 2015/322 van de Raad van 2 maart 2015 inzake de uitvoering van het 11e Europees Ontwikkelingsfonds (PB L 58 van 3. 3. 2015, blz. 1). (17)  Intern Akkoord tussen de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten van de Europese Unie, in het kader van de Raad bijeen, betreffende de financiering van de steun van de Europese Unie binnen het meerjarig financieel kader voor de periode 2014-2020, overeenkomstig de ACS-EU-partnerschapsovereenkomst, en betreffende de toewijzing van financiële bijstand ten behoeve van de landen en gebieden overzee waarop de bepalingen van het vierde deel van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie van toepassing zijn (PB L 210 van 6. 8. 2013, blz. 1). (18)  PB L 282 van 19. 10. 2016, blz. 4. (19)  PB L 317 van 15. 12. 2000, blz. 3. De ASC-EU-partnerschapsovereenkomst werd gewijzigd door de overeenkomst getekend in Luxemburg op 25 juni 2005 (PB L 209 van 11. 8. 2005, blz. 27) en de overeenkomst getekend in Ouagadougou op 22 juni 2010 (PB L 287 van 4. 11. 2010, blz. 3). (20)  Verordening (EG) nr. 1257/96 van de Raad van 20 juni 1996 betreffende humanitaire hulp (PB L 163 van 2. 7. 1996, blz. 1). (21)  Verordening (Euratom) 2021/948 van de Raad van 27 mei 2021 tot vaststelling van een Europees instrument voor internationale samenwerking inzake nucleaire veiligheid, ter aanvulling van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking — Europa in de wereld, op basis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, en tot intrekking van Verordening (Euratom) nr. 237/2014 (zie bladzijde 79 van dit Publicatieblad). (22)  Besluit (GBVB) 2021/509 van de Raad van 22 maart 2021 tot oprichting van een Europese Vredesfaciliteit en tot intrekking van Besluit (GBVB) 2015/528 (PB L 102 van 24. 3. 2021, blz. 14). (23)  Verordening (EU) 2021/817 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2021 tot vaststelling van “Erasmus+”: het programma van de Unie voor onderwijs, opleiding, jeugd en sport, en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1288/2013 (PB L 189 van 28. 5. 2021, blz. 1). (24)  Verordening (EU) 2021/818 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2021 tot vaststelling van het programma Creatief Europa (2021-2027) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1295/2013 (PB L 189 van 28. 5. 2021, blz. 34).  (25)  Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (PB L 193 van 30. 7. 2018, blz. 1). (26)  PB L 433 I van 22. 12. 2020, blz. 28. (27)  Verordening (EU) 2017/2306 van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2017 tot wijziging van Verordening (EU) nr. 230/2014 tot vaststelling van een instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede (PB L 335 van 15. 12. 2017, blz. 6). (28)  Besluit 77/270/Euratom van de Raad van 29 maart 1977 waarbij de Commissie wordt gemachtigd tot het aangaan van Euratom-leningen teneinde een bijdrage te leveren tot de financiering van kerncentrales (PB L 88 van 6. 4. 1977, blz. 9). (29)  Richtlijn (EU) 2015/849 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2015 inzake de voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering, tot wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad en Richtlijn 2006/70/EG van de Commissie (PB L 141 van 5. 6. 2015, blz. 73). (30)  PB L 1 van 3. 1. 1994, blz. 3. (31)  Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB van de Raad van 8 december 2008 tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor de controle op de uitvoer van militaire goederen en technologie (PB L 335 van 13. 12. 2008, blz. 99). (32)  Verordening (EU) 2021/821 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2021 tot instelling van een Unieregeling voor controle op de uitvoer, de tussenhandel, de technische bijstand, de doorvoer en de overbrenging van producten voor tweeërlei gebruik (PB L 206 van 11. 6. 2021, blz. 1). (33)  Verordening (EU) 2019/125 van het Europees Parlement en de Raad van 16 januari 2019 met betrekking tot de handel in bepaalde goederen die gebruikt zouden kunnen worden voor de doodstraf, foltering of andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing (PB L 30 van 31. 1. 2019, blz. 1). (34)  Verordening (EU, Euratom) nr.  883/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 september 2013 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1073/1999 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (Euratom) nr. 1074/1999 van de Raad (PB L 248 van 18. 9. 2013, blz. 1). (35)  Verordening (EG, Euratom) nr. 2988/95 van de Raad van 18 december 1995 betreffende de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen (PB L 312 van 23. 12. 1995, blz. 1). (36)  Verordening (Euratom, EG) nr. 2185/96 van de Raad van 11 november 1996 betreffende de controles en verificaties ter plaatse die door de Commissie worden uitgevoerd ter bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen tegen fraudes en andere onregelmatigheden (PB L 292 van 15. 11. 1996, blz. 2). (37)  Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad van 12 oktober 2017 betreffende nauwere samenwerking bij de instelling van het Europees Openbaar Ministerie (“EOM”) (PB L 283 van 31. 10. 2017, blz. 1). (38)  Richtlijn (EU) 2017/1371 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juli 2017 betreffende de strafrechtelijke bestrijding van fraude die de financiële belangen van de Unie schaadt (PB L 198 van 28. 7. 2017, blz. 29). (39)  PB L 123 van 12. 5. 2016, blz. 1. (40)  Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 tot vaststelling van de algemene voorschriften en beginselen die van toepassing zijn op de wijze waarop de lidstaten de uitoefening van de uitvoeringsbevoegdheden door de Commissie controleren (PB L 55 van 28. 2. 2011, blz. 13). (41)  Besluit 2010/427/EU van de Raad van 26 juli 2010 tot vaststelling van de organisatie en werking van de Europese dienst voor extern optreden (PB L 201 van 3. 8. 2010, blz. 30). (42)  Richtlijn 2011/92/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 betreffende de milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten (codificatie) (PB L 26 van 28. 1. 2012, blz. 1). (43)  Richtlijn 85/337/EEG van de Raad van 27 juni 1985 betreffende de milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten (PB L 175 van 5. 7. 1985, blz. 40).  BIJLAGE I LIJST VAN LANDEN EN GEBIEDEN IN DE NABUURSCHAPSREGIO Algerije Armenië Azerbeidzjan Belarus Egypte Georgië Israël Jordanië Libanon Libië Republiek Moldavië Marokko Bezette Palestijnse Gebieden Syrië Tunesië Oekraïne Uniesteun op dit gebied kan ook worden gebruikt om de Russische Federatie in staat te stellen deel te nemen aan programma's voor grensoverschrijdende samenwerking en andere relevante indicatieve meerlandenprogramma's, onder meer zoals bedoeld in artikel 13, lid 6, en artikel 21. BIJLAGE II SAMENWERKINGSGEBIEDEN VOOR DE GEOGRAFISCHE PROGRAMMA'S Voor alle geografische regio's MENSEN 1.  Goed bestuur, democratie, de rechtsstaat en mensenrechten, waaronder gendergelijkheid a) Versterken en bevorderen van de democratie en inclusieve democratische processen, de rechtsstaat, corruptiebestrijding, governance en toezicht, met inbegrip van transparante, inclusieve en geloofwaardige verkiezingsprocessen, evenals transparante, verantwoordingsplichtige, doeltreffende en inclusieve instellingen op alle niveaus, met inbegrip van wetgevende organen, een onafhankelijke rechterlijke macht, het versterken van volwaardige politieke participatie en vertegenwoordiging; b) krachtiger bevorderen, beschermen en verwezenlijken van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden in overeenstemming met het internationaal recht inzake de mensenrechten, met inbegrip van de Universele Verklaring van de rechten van de mens; steunen en beschermen van mensenrechtenverdedigers; steunen en monitoren van klachten- en verhaalmechanismen met betrekking tot schendingen van de mensenrechten op nationaal en lokaal niveau; bijdragen aan de uitvoering van mondiale en regionale instrumenten en kaders, uitbreiding van het vermogen van het maatschappelijk middenveld om die uit te voeren en te monitoren; c) bestrijden van alle vormen van discriminatie en het bevorderen van het beginsel van gelijkheid en non-discriminatie, met name gendergelijkheid, de rechten en de versterking van de positie van vrouwen en meisjes, de rechten van het kind, personen met een beperking, personen die behoren tot minderheden, lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, transgenders en interseksuelen, en inheemse volken, zoals omschreven in de Verklaring van de Verenigde Naties over de rechten van inheemse volken (Undrip); d) ondersteunen, versterken en empoweren van een bloeiend maatschappelijk middenveld en van zijn onafhankelijke, actieve en veelzijdige rol in politieke transities, hervormingsprocessen en democratische veranderingen, en het bevorderen van een open en faciliterende ruimte voor het maatschappelijk middenveld en de betrokkenheid van burgers bij het politieke leven en bij de controle van de besluitvorming, evenals het tegengaan van de inperking van de democratische ruimte; ondersteunen en bevorderen van de deelname van allen aan politieke processen en het openbare leven; e) verbeteren van de pluriformiteit, de onafhankelijkheid en het professionalisme van vrije en onafhankelijke media, evenals het versterken van de mediageletterdheid en het bestrijden van desinformatie; versterken van digitale rechten, met inbegrip van het recht op toegang tot informatie; versterken van het recht op privacy en gegevensbescherming; f) verbeteren van de weerbaarheid van staten, samenlevingen, gemeenschappen en personen tegen politieke, economische, ecologische, voedingsgerelateerde, demografische en maatschappelijke spanningen en schokken, natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen en volksgezondheidscrises, waaronder pandemieën; g) versterken van de ontwikkeling van democratische en inclusieve overheidsinstellingen op internationaal, nationaal en subnationaal niveau, met inbegrip van lokale overheden; versterken van de capaciteit voor genderresponsieve budgettering en planning, en van een onafhankelijk, doeltreffend, efficiënt en verantwoordingsplichtig gerechtelijk apparaat, de bevordering van de rechtsstaat, internationale justitie, verantwoordingsplicht en een betaalbare rechtsgang voor iedereen; h) ondersteunen van de hervormingsprocessen van het openbaar bestuur op nationaal en subnationaal niveau, onder meer door het gebruik van op de burger gerichte e-governancesystemen en andere digitale oplossingen voor de opbouw van robuuste, verantwoordingsplichtige en transparante overheidsdiensten en systemen voor het leveren van diensten, versterken van juridische kaders en instellingen, nationale statistische stelsels en capaciteiten, onder meer met betrekking tot het uitsplitsen van gegevens naar inkomen, geslacht, leeftijd en andere factoren, goed beheer van de overheidsfinanciën, met inbegrip van externe controle, en bijdragen aan de bestrijding van corruptie, belastingontwijking, belastingontduiking en agressieve fiscale planning; i) ondersteunen van nationale en lokale overheden en administraties bij het opzetten van de benodigde infrastructuur om ervoor te zorgen dat alle aangiften bij de burgerlijke stand (van geboorte tot overlijden) nauwkeurig worden geregistreerd en officieel erkend, en dat kopieën indien nodig openbaar worden gemaakt, opdat alle burgers officieel bestaan en zij hun grondrechten kunnen uitoefenen; j) bevorderen van inclusief, evenwichtig en geïntegreerd territoriaal, stedelijk en plattelandsbeleid, evenals de ontwikkeling ervan, via de versterking van overheidsinstellingen en -organen op nationaal en subnationaal niveau, ondersteuning van de capaciteitsopbouw van lokale overheden en mobilisering van hun deskundigheid ter bevordering van een territoriale aanpak inzake lokale ontwikkeling, waaronder doelmatige decentralisering, fiscale decentralisering, en statelijke herstructureringsprocessen; k) verhogen van de transparantie en verantwoordingsplicht van nationale en subnationale overheidsinstellingen en overheidsbedrijven en verbeteren van de toegang voor iedereen tot informatie over openbare aangelegenheden, versterken van overheidsopdrachten, met inbegrip van het aanmoedigen van de ontwikkeling van ecologische, sociale en economische duurzaamheidscriteria en doelstellingen en het beheer van de overheidsfinanciën op regionaal, nationaal en lokaal niveau, ondersteunen van de ontwikkeling en toepassing van e-governancesystemen en versterken van de dienstverlening; l) ondersteunen van het duurzame, controleerbare, conflictbewuste en transparante beheer van natuurlijke hulpbronnen en aanverwante bronnen van inkomsten, en van hervormingen voor een eerlijk, rechtvaardig, efficiënt en duurzaam fiscaal beleid. 2. Uitbannen van armoede, terugdringen van ongelijkheid en discriminatie, en bevorderen van menselijke ontwikkeling a) Uitbannen van armoede in al zijn vormen, onder meer door middel van openbare voorzieningen op het gebied van gezondheid, voeding, onderwijs en sociale bescherming, het aanpakken van discriminatie en ongelijkheid en door niemand aan zijn lot over te laten; b) ondersteunen van duurzame landbouw, bosbouw en visserij voor meer voedselzekerheid, economische kansen en werkgelegenheid; c) opvoeren van inspanningen voor de vaststelling van beleid en gepaste investeringen die nodig zijn om de rechten van vrouwen, meisjes, jongeren en kinderen, en van personen met een beperking te bevorderen, te beschermen en te verwezenlijken, om hun engagement voor en zinvolle deelname aan het sociale, maatschappelijke en economische leven te vergemakkelijken, en om te garanderen dat zij ten volle kunnen bijdragen aan inclusieve groei en duurzame ontwikkeling; d) bevorderen van de naleving, bescherming en verwezenlijking van de rechten van vrouwen en meisjes en de versterking van hun positie, met inbegrip van economische, arbeids- en sociale rechten, landrechten, evenals rechten als bedoeld in artikel 8, lid 4, het uitbannen van seksueel en gendergerelateerd geweld in alle vormen, met inbegrip van schadelijke praktijken zoals vroege en gedwongen huwelijken en kindhuwelijken en vrouwelijke genitale verminking; e) aanpakken van de verbanden tussen mondiale demografische groei en demografische verschuivingen naar duurzame ontwikkeling in alle relevante dimensies, met inbegrip van gendergelijkheid, gezondheid, sociale bescherming, sociale cohesie, onderwijs en werkgelegenheid; f) bijzondere aandacht besteden aan kansarme, kwetsbare en gemarginaliseerde personen, met inbegrip van kinderen en jongeren, ouderen, personen met een beperking, lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, transgenders en interseksuelen, personen die tot minderheden en inheemse volken behoren, vluchtelingen, intern ontheemden, personen die getroffen worden door gewapende conflicten en staatlozen; g) bevorderen van een geïntegreerde benadering ten behoeve van de steun aan gemeenschappen, en met name de meest gemarginaliseerde, kwetsbare en armste personen en personen die het moeilijkst te bereiken zijn, onder meer door de universele toegang tot basisbehoeften en -diensten te verbeteren, onder andere op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs, voeding en sociale bescherming; h) ondersteunen van het creëren van een veilige en vruchtbare omgeving voor kinderen als belangrijk stimulerend element voor een gezonde jonge bevolking die in staat is haar volledige potentieel waar te maken. Dat omvat het bevorderen van de overgang van institutionele naar gemeenschapszorg voor kinderen. 