Weekblad voor Israe\u0308lietische huisgezinnen; uitgegeven vanwege de Vereeniging van Joodsche Wetenschappen te Rotterdam, jrg 10, 1879, no. 27, 25-07-1879 
WEEKBLAD voor Israëlietische Huisgezinnen, uitgegeven vanwege de „Vereeniging ter beoefening van Joodsche Wetenscappen” te Rotterdam, No. 37. Tiende Jaargang. Verschijnt eiken VRIJDAG. — Prijs per jaargang / 4 door geheel Nederland, te voldoen per kwartaal ad / 1. Advertentiën 1.0 Cents per regel. Groote letters worden naar plaatsruimte berekend. Uitgevers: GEBRs. HAA6ENS te Botterdam, ■V K. IJ 13 -A. O 25 Juli 1879. C3'‘?in 3N "n 3N3 nifirn ’t Is van algemeene bekendheid, dat onze wijzen vijf versehillende aanleidingen of historische redenen gevonden hebben tot het Vaststellen van den nationalen rouwdag dien wij onder den naam van unegenden Ah 3N3 „ vieren. Men weet ook, dat deze rouwdag als zoodanig reeds gehouden werd tijdens het bestaan des tweeden Tempels, ofsehoon de treurigste feiten op dien ongeluksdag voorgevallen zich vastknoopen aan de verwoesting van het tweede Heiligdom en aan de jaren die op deze ontzettende eatastrophe onmiddellijk of bijna onmiddellijk gevolgd zijn. Wij zullen in dit opstel ons niet bezighouden met de aanleidingen door onze Kabbijnen opgesomd; maar willen trachten een schets te leveren van de verdrijving der Joden uit Spanje, een gebeurtenis die insgelijks op den negenden der maand Ab plaats vond; een ramp die hoewel vreeselijk groot, sehrikkelijker nog was in haar gevolgen en die men, zooals de gesehiedschrijver (1) het terecht opmerkt, kan besehouwen als een duidelijk uitgedrukt keerpunt in de geschiedenis van den gezamenlijken Joodschen stam. „Hun glans merkt dezelfde historieus op was daardoor uitgebluscht, hun trotsch gedeemoedigd, hun middelpunt versehoven, de sterke zuil waartegen zij tot dusverre geleund hadden, was gebroken. De smart wegens dit treurige voorval doordrong derhalve de Joden van alle landen, voorzooverre zij er tijding van kregen. Het was allen te moede als ware de Tempel ten derden male verwoest, als waren Tsions zonen ten derde male in verbanning en ellende weggedreven.” Dezelfde geschiedschrijver verhaalt omtrent die uitdrijving als volgt (2): „Plotseling en zonder pauselijke goedkeuring werd het koninklijke de«reet uitgevaardigd, dat de Joden binnen 4 maanden alle deelen van het Spaansche gebied en zulks op straffe des doods zouden hebben te verlaten. Hun have en goed konden zij met zich voeren, maar niet in goud, zilver, munten en evenmin in zulke goederen die niet mochten worden uitgevoerd, maar alleen in zoodanige artikelen, die uitgevoerd mochten worden. Het harde, hartelooze, en koude decreet van Eerdinand en Isabella zocht zijn wreedheid door gronden te rechtvaardigen, niet zoozeer tegenover hen die er door getroffen werden als wel tegenover het buitenland en de eigen Christelijke bevolking. Er wordt in bedoeld deereet aan de Joden niet verweten dat zij woeker zouden hebben gedreven, evenmin dat ze zich door onrechtmatige middelen zouden verrijkt hebben, dat zij het merg des volks uitgezogen, hostiën gesehonden of Christenkinderen zouden gekruisigd hebben (3). Van dit alles spreekt het decreet niet; maar het zet uiteen, dat de terugkeer der Nieuw-Christenen (4) tot „het Joodsche ongeloof” zijn hoofdoorzaak had in den omgang en het verkeer met Joden.” Het decreet voert verder voort: „’t Zou billijk zijn geweest reeds vroeger de Joden te verbannen wegens hun verleidelijke aanhitsing tot af val; maar het koningspaar had het in den aanvang met mildheid beproefd, het had de Joden alleen uit Andaluzië Verbannen en de meest schuldige Joden gestraft, in de goede gedachte dat dit middel baten zou. Dewijl het intusschen duidelijk gebleken was, dat integendeel de Joden dagelijks hun slechte plannen doorzetten om de Nieuw-Christenen van het Katholiek geloof afteleiden, zoo bleef het koningspaar niets anders over, dan door algeheele verdrijving hun de gelegenheid te ontnemen, om degenen die totdusverre trouw in het Christendom gebleven waren, zoowel als degenen die, hoewel afgevallenen maar verbeterd en tot de heilige moederkerk teruggekeerd waren, in de toekomst afvallig te maken. "Wijders wordt ter verontschuldiging aangevoerd: dat iedere corporatie in wier midden eenige leden aan schandelijke misdaden zich schuldig gemaakt hebben, behoort ontbonden te Worden, en dat de slechte inwoners eener stad behooren te worden Verbannen, wanneer zij haar rust storen. Destemeer was de verbanning der Joden noodzakelijk, wegens hun gevaarlijke en verderfelijke misdrijven tegen het Katholiek geloof. Derhalve had het koningspaar onder beraadslaging met eenige kerkvorsten, grandes en geleerden besloten, de Joden uit zijn staten te verbannen. Geen Christen mocht op straffe van verbeurdverklaring zijner goederen na afloop van den gestelden termijn een Jood beschermen of herbergen. Het decreet van Eerdinand en Isabella legt een gunstige getuigenis af voor de toenmalige Joden van Spanje, dat hun namelijk geen andere misdaad kan worden ten laste gelegd, dan dat zij trouw in hun Godsdienst bleven en hun Marranische stamgenooten daarin te behouden zochten.” Meergenoemde schrijver beschrijft den toestand der toenmalige Spaansche Joden in de volgende woorden: „Hoe onbeschrijfelijk groot de vertwijfeling der Spaansche Joden ook was bij de gedachte zich te moeten losscheuren van het dierbaar geboorteland en van de assche der vaderen, een onzekere toekomst in den vreemde te moeten ingaan, onder volken wier taal zij niet verstonden en die wellicht vijandiger nog tegen hen zouden optreden dan de Spaansche Christenen, moesten zij zich vertrouwd zien te maken met de gedachte van landverhuizing en daartoe ernstige voorbereidingen maken. Bij iedere schrede ondervonden zij, dat ze nog een sehrikkelijker lot tegemoet zouden gaan. Hadden zij met hun rijkdommen kunnen uittrekken, zooals de Engelsche Joden tegen het einde der dertiende en de Fransehe Joden een eeuw later, dan zouden ze zich in den vreemde een dragelijk bestaan verschaft hebben. Maar de Joodsche kapitalisten mochten hun geldelijk vermogen niet met zich voeren en waren derhalve gedwongen met wissels zich tevreden te stellen. Spanje had echter destijds wegens zijn alles beheerschend ridderlijk en kerkelijk karakter geen plaatsen waar zooals in Italië wereldhandel gedreven werd en waar wissels waarde zouden gehad hebben. De handel in het groot was het meest in handen der Joden en der Nieuw-Christenen en laatstgenoemden waren uit vrees voor de inquisitie wel genoodzaakt van hun stamgenooten zich verre te houden. Zij die grondeigendom bezaten moesten dit voor een spotprijs afstaan, omdat geen kooper zich opdeed; zij moesten bij de Christenen zelfs bedelen hun daarvoor slechts de geringste zaken van waarde te geven. Een tijdgenoot, Andreas Bernaldez priester van Los Palacios, bericht, dat de schoonste huizen en de prachtigste landgoederen der Joden voor een kleinigheid werden verkocht. Een huis werd voor een ezel, een wijnberg voor een stuk laken of lijnwaad weggeworpen. Zoo liepen de rijkdommen der Joden op niets uit en konden hen -in de dagen van nood niet helpen. In Arragonië, Catalonië en Valencia ging het hun nog erger. Torquemada die bij deze gelegenheid zijn totdusverre betoonde onmenschelijkheid nog wilde overtreffen, en ieder verkeer tussohen Christenen en Joden verbood, liet beslag op hun eigendom leggen, opdat daardoor niet alleen hun schulden zouden worden gedekt, maar ook de aanspraken zouden kunnen bevredigd worden die de kloosters beweerden daarop te hebben. Ook dit duivelsche middel wilde hij tot het doel der kerk gebruiken. De Joden moesten namelijk gedreven worden tot vertwijfeling en alsdan aan het kruis zich vastklampen. Torquemada stelde het derhalve den Dominicanen (6) tot plicht, den Joden alom het Christendom te prediken, hun den eisch te stellen, den doop te ontvangen en zoo in het land te kunnen blijven. De rabbijnen daarentegen vermaanden de gemeenten standvastig in het geloof te volharden, de ongelukken als beproevingen van God in ootmoed aantenemen en op hun God te vertrouwen, die in nood en lijden reeds zoo dikwerf had bijgestaan. Maar er was geen behoefte aan de vurige opwekking der rabbijnen. De een bemoedigde den ander tot trouw en standvastigheid jegens het Jodendom. „Laat ons sterk zijn, zoo spraken ze tot elkander, voor onzen Godsdienst en voor de Leer onzer vaderen, tegen onze lasteraars en vijanden. Laten ze ons het leven behouden, dan zullen wij leven, dooden zij ons, dan zullen wij sterven. Wij zullen het verbond onzes Gods niet ontwijden, ons hart zal niet versagen, wandelen wij in den naam onzes Gods (6).” Hoe smartelijk die scheiding van het dierbare vaderland viel, hoe groot de geloofs- en geestkracht bij het Spaansche Israël noodzakelijk zijn moesten om een zoo ontzettend offer te kunnen brengen kan o.a. En er was reden te over voor de droeve klaagtonen door Juda’s zonen aangeheven; de ongeveer 300,000 zielen die Spanje verlieten trokken uit tot verschrikkingen zonder einde, tot het dragen van jammeren zonder tal. Met het oog op 3K3 en met de bedoeling, de heldengrootheid dier martelaren voor waarheid en vrijheid van geweten te doen uitkomen, volgen wij hen een oogenblik op den aangevangen zwerftocht en deelen daaruit eenige ontzettende bijzonderheden mede (8): Een schip opgevuld met deze rampzalige emigranten werd geteisterd door pestziekte, en de kapitein dwong de ongelukkigen zijn schip te verlaten; hij zette ze af aan een onbewoonde kust. "Verreweg de meesten stierven door den knagenden honger, anderen sleepten als door bovenmenschelijke krachten staande gehouden het matte lichaam voort en trachtten menschen te ontmoeten. Onder hen bevonden zich ook man, vrouw en twee zonen, maar de vrouw aan dergelijke vermoeienissen niet gewoon zonk krachteloos ineen en stierf. De man torschte zijn beide zonen, maar ook hij en de panden zijner liefde werden flauw en bezwijmden van den honger. Uit dien staat van onmacht ontwakende zag hij slechts de lijken zijner kinderen en als waanzinnig vau smart richtte hij zich op en riep luid: „Heer der wereld! Gij hebt veel gedaan om mij in mijn overtuiging te doen wankelen, houd U overtuigd dat ik Jood ben en het blijven zal, niettegenstaande alles wat Gij over mij hebt gebracht of nog zult brengen.” Er waren ouders die hun kinderen als slaven voor brood verkochten , er waren belijders van den Godsdienst der liefde die de uitgehongerden bezochten met een crucifix in de eene, een stukje brood in de andere hand en den ongelukkigen de keuze lieten tusschen den hongerdood en den doop. Er waren scheepskapiteins die Joodsche knapen door brood aan boord hunner schepen lokten en voor de oogen der ouders wegzeilden, wanneer er een genoegzaam aantal in den val geloopen waren om als slaven te worden verkocht. Er waren .... maar waartoe langer nog te verwijlen bij al dat verschrikkelijke? Den even opgeheven sluier die het verledene bedekt laten wij alzoo weder vallen en stellen ten slotte nog slechts de vraag: is het juist gezien, dat wij dergelijke treurige herinneringen ons voor den geest stellen vooral door onthouding van spijs eh drank, door een streng vasten? Waarde lezeres en lezer! gij zult ons toestemmen de vraag is gewichtig genoeg om te worden beantwoord; wij zullen daarom trachten dit te doen. Op den voorgrond stellen we, dat geschreven wordt voor hen die nog zóó veel gevoel voor nationaliteit bezitten, dat ze met ons erkennen: onze nationale herinneringen behooren te worden gevierd; en is dit punt toegegeven, dan kunnen we doen uitkomen, dat het vasten noodzakelijk is om overeenstemming te brengen tusschen het gemoed en den aard der feiten die herdacht zullen worden. Om duidelijk te zijn komt het ons niet ondienstig voor te wijzen op het volgende: Stellen we dat het land b.v. getroffen wordt door een-of-anderen zwaren slag die, hoewel middellijk ook ons treffende en een droevig gevoel in het harte wekkende, evenwel ons niet onmiddellijk raakt; wat zal alsdan de stemming des gemoeds zijn? Het antwoord is gemakkelijk te vinden; men heeft slechts te letten op de jongste groote gebeurtenis die het land in rouw dompelde; wij bedoelen het onverwacht overlijden van Z. K. H. den kroonprins en meer bepaald den dag van zijn uitvaart. Duizenden wij kunnen ons dit gemakkelijk voorstellen togen toen naar de residentie of naar Delft; en het is niet denkbaar dat die allen uitsluitend gedreven werden door nieuwsgierigheid. Integendeel, waar Oranje en Nederland ontegenzeglijk één zijn, daar is een ramp die het vorstelijk huis. treft, een droeve gebeurtenis voor het gansche land. Deelneming was alzoo het motief waardoor zeer velen zich lieten drijven en zij openbaarde zich bij onbeschaafden door .... onmatigheid. De beschaafden toegegeven, zij bedronken zich niet; maar eens in Delft zijnde werd de gelegenheid te baat genomen kennis te maken of die te hernieuwen met het rijk gezegende en nijvere AVestland of, men bepaalde zich tot een bezoek met al de aankleve daarvan aan den Haag en Scheveningen gebracht. Zij gingen, ’t is waar, treurend heen en keerden huiswaarts zeer zeker niet in sombere stemming. Zij die het vasten instelden om vooral daardoor zulke dagen zich voor den geest te kunnen stellen die voor Israël noodlottig waren, zij toonden ook door het voorschrijven van dien plicht kennis te hebben van de menschelijke natuur. Zij wisten dat een streng vasten het gemoed niet luchthartig maakt, dat een onvoldane maag niet geneigd doet zijn tot vroolijkheid, maar veeleer stemt tot neerslachtigheid. Zij wilden niet, dat de maag behoorlijk gevuld ons zou doen vergeten aan de geschiedenis; door den gloed van onzen levenshaard eenigszins te dooven, wilden zij ook den levenslust eenigermate temperen en wij herhalen het menschenkenners als zij waren begrepen zij, dat geen symbolen van rouw, geen ceremonies van treurigen aard, de kracht zouden hebben den toon wat lager te stemmen, en moest alzoo het vasten wel het voornaamste en beste middel zijn om de herinnering aan tijden des onheüs niet uittewisschen. Mochten recht velen dit begrijpen, moge de waarde van het vasten op 3JO ook als voormuur van den Verzoendag, in veler oog stijgen, moge Israël zij het slechts een dag in het jaar zich wijden aan het droevig verleden; de hoopvolle toekomst zal daardoor luisterrijker zijn D’SsNnon *73 HflK IB^B'». (1) Zie Graetz 9de deel. (2) 10de deel. (3) Verzinsels waarmede in andere landen de wreedste maatregelen tegen de Joden gerechtvaardigd werden. (4) Naam der door geweld tot het Christendom bekeerde Joden. (5) Deze dweepzieke orde was het die de inquisitie in het leven riep. (6) Zie Sal. Ihn Virga’s rnbl’ (7) Zie Graetz Bste deel. (8) Zie noot 6. iT JilLEffl ÏAjJÏIE'S MANilöOR. Amice! — Alvorens ik mijn taak als verslaggever van uw blad vervul, vvü ik u eerst de verzekering geven, dat gij mij steeds bereid zult vinden u bij dergelijke feestelijkheden te vervangen, want de taak die gij mij opgedragen hebt, was geen inspanning; maar in den volsten zin des woords een edele ontspanning, waarvan ik destebeter kon genieten, doordien men van een redactiekaart voorzien het voorrecht heeft zelfs in overpropte zalen een goede plaats te bekomen. Zou ik dus wel in de gelegenheid zijn u een breedvoerig verslag van dit prachtig muziekfeest te geven, ik begrijp echter zeer goed dat de ruimte en vooral het doel van uw blad een breedvoerige beschrijving niet wenschelijk maakt. Ik zal mij dus tot een korte mededeeling moeten bepalen. Het feest werd Vrijdagavond waardig geopend met een Concert waarvan het genot onbetaalbaar mag genoemd worden. Nadat door de feesvierende liedertafel Laehners Hymne an die Musik en het Lentelied van Verhuist met de haar eigen tact was ten gehoore gebracht, had op plechtige wjjze de overreiking plaats van het nieuwe vaandel, dat namens de buitengewone leden der liedertafel in treffende woorden door den E. A. heer Burgemeester Joost van Vollenhoven werd aangeboden. Dit vaandel is der koninklijke liedertafel ten volle waardig, en was het ons hoogst aangenaam, dat onze geachte geloofsgenooten de heeren Gebrs. Van Oven met de bewerking daarvan hun gevestigden roem ten volle hebben gehandhaafd. Wi] zeggen zeker niet te veel, dat dit meesterstuk onder de vele en prachtige vaandels die men den volgenden dag bij den optocht kon opmerken, zoowel door smaakvolle bewerking als stoffage uitmuntte. Nadat nog verschillende andere kostbare geschenken namens buitenlandsche liedertafels waren aangeboden, werd het concert voortgezet met de uitvoering van Super Flumina Babylonis van F. Hiller. Het kan zijn nut hebben de vertaling van dit indrukwekkende lied, zooals die in den Feestwijzer voorkomt, hier te laten volgen: 1. Aan de rivieren van Babylon, daar zaten wij en weenden als wij dachten aan Sion. 2. Aan d« wilgen, die daar zijn, hingen wij onze harpen op; 3. 'Want daar eischten zij, die ons gevangen weggevoerd hadden, de woorden eens lieds, en die ons verdrukten (vroegen); Zingt on» een van Sion’s liederen 1 4. Hoe zouden wij een lied des Heeren zingen in een vreemd land P 5. Als ik Uwer vergeet, o Jerusalem, dan zij vergeten mijn rechterhandi 6. Mijne tong kleve vast aan mijn gehemelte, zoo ik Uwer niet gedenk, zoo ik Jerusalem niet verhef tot het toppunt mijner vreugde. 7. Gedenk Heer aan (het gedrag van) de zonen Edom’s op Jerusalems onheilsdag, hoe zij riepen: 'Verdelgt haar tot de grondslagen toe 1 8. Dochter van Bahylon (namelijk Bahylon zelf), gij welhaast verwoeste: wel hem, die ü vergelden zal wat gij ons gedaan hebt! 9. Wel hem, die Uwe kinderen grijpen en verpletteren zal tegen de rots. Alsnu volgde Bas Singenthal van Brandts Buijs, waarin het gemengd koor en de bariton-solo (uitgevoerd door den heer E. Fischer) zulk een prachtig effect maakten, dat het op stormachtig verlangen gedeeltelijk gebisseerd werd, waarna de componist, tevens directeur der Liedertafel, met tallooze bloemen als bezaaid werd, welke ovatie ook later den heer Peter Benoit tebeurtviel, als een hulde voor de compositie van zijn Rubens-Cantate, waarmede deze componist bij de eerste uitvoering te Antwerpen zooveel eer heeft ingeoogst, welke cantate ook thans onder zijn leiding werd uitgevoerd en met recht het glanspunt der geheele feestviering wordt genoemd; vooral de dames- en kinderkoren lieten een onvergetelijken indruk achter. Zaterdag begon de feestviering een meer levendig aanzien te krijgen door den optocht van 33 zangvereenigingen, die aan den wedstrijd zouden deelnemen, en die begunstigd door zeldzaam fraai weder met hun prachtige banieren (waarbij die van Zanglust van Amsterdam door velen werd bewonderd) een goed effect maakten, en aUerwege levendig werden toegejuichf. In de feestelijk getooide Doelezaal aangekomen werden de zangers door de feestgevende Liedertafel begroet met een toepasselijk Welkomstlied, waarna zij door den president, den heer H. J. de Richemont en den Burgemeester met de meeste hartelijkheid werden toegesproken. Kort daarna nam de zang wedstrijd een aan vang. Die der eerste afdeeling (zijnde liedertafels die gevestigd zijn in gemeenten van hoogstens 25.000 inwoners) had in de Nutszaal plaats. In deze afdeeling namen 7 vereenigingen deel en werden de prijzen behaald als volgt: de eerste prijs, een gouden medaille en een premie van ƒ 200, door Nijmeeg's Mannenkoor; de tweede prijs, een verguld zilv. med. en een premie van ƒlOO door Schiedam’s Mannenkoor; de derde prijs, een zUv. med. en een premie van ƒ5O door Ido’s Mannenkoor van Hendrik-Ido-Ambacht; de vierde prijs, een zilv. med. door de Sociëteit Walram, van Valkenburg. In hetzelfde uur begon in het Feestgebouw de wedstrijd der tweede afdeeling, gevoerd door liedertafels gevestigd in Nederl. gemeenten van meer dan 25.000 inwoners. Deze afdeeling, waaraan 12 vereenigingen deelnamen, werd geopend door de Rotterd. Liedert. Harpe Bavids, die door de uitvoering van De Nornen van Gevaert en Eendracht van Verhuist door de talrijke aanwezigen levendig werd toegejuicht. Toch was die liedertafel, evenmin als Zanglust van Amsterdam, die in dezelfde afdeeling mededong en Oefening baart kunst van Amsterdam die de volgenden dag in de vierde afdeeling een zware taak te vervullen had, niet zoo gelukkig een prijs te behalen. Was dus dit concours voor de Joodsche liedertafels (behalve dat Haagsch Mannenkoor een vijfden prijs behaalde) niet fortuinlijk; toch zal deze wedstrijd ook voor haar een groot voordeel kunnen opleveren, door lessen te putten uit het waarlijk schoone dat tijdens dit feest zoo ruimschoots ten gehoore is gebracht. De prijzen in de tweede afd. zijn toegekend als volgt: de eerste prijs, een gouden medaille en een premie van ƒ 300 aan de Utrechtsche Mannenzangvereeniging; de tweede prijs, een verg. zilv. med. en een premie van ƒ 150, aan Ceacilia van Rotterdam ; de derde prijs, een verg. zilv. med. en een premie van ƒ 100 aan Apollo van Amsterdam; de vierde prijs, een verg. zilv. med. aan Zang en Vriendschap van Amsterdam; de vijfde prijs, een zilv. med. aan Ilaagsch 'Mannenkoor. Des namiddags ten 7 ure begon in het Feestgebouw de wedstrijd der derde afdeeling, zijnde uitsluitend buitenlandsche liedertafels. Die afdeeling werd met veel belangstelling gevolgd en verschafte inderdaad veel genot. De prijzen werden toegekend als volgt: de eerste prijs, bestaande in een gouden medaille en een premie van ƒ 400 aan de Sociéte Chorale van Saint Dié (Frankrijk). de tweede prijs, een gouden med. en ƒ 200, aan de Sociéte des Artisans Lyriques van St. Josse ten Noode. de derde prijs, een verg. zilv. med. met ƒlOO, aan de Sociéte Royale la Reunion Lyrique van Mechelen. de vierde prijs, een verg. zilv. med. met een premie van ƒBO, aan Germania van Keulen. Den daarop volgenden Zondag ten 12 ure werd in de Doelezaal de strijd gevoerd om den eereprijs (zijnde een kostbare zilveren beker en ƒ 200 voor den direeteur) door de drie liedertafels die de eerste prijzen hadden behaald, en werd die eervolle onderscheiding toegekend aan Nijmeegsch Mannenkoor en wel met 12 tegen 1 stem, (deze overwinning was nog glansrijker dan die door de Centr. Commissie in het voordeel van Nijmegen heeft plaats gehad). Het belangrijkste deel van den wedstrijd was voorzeker die der vierde afdeeling, die des namiddags ten 6 ure in het Feestgebouw een aanvang nam en eerst tegen middernacht was beslist. Aan deze afd. namen deel vereenigingen zonder onderscheid van nationaliteit, mits bij vorige wedstrijden met den eersten prijs bekroond. De 8 liedertafels die hieraan deelnamen moesten elk, behalve een nommer naar eigen keuze, een verplicht koor uitvoeren, voor dit doel gecomponeerd door den hoogbegaafden directeur Brandts Buijs, waartoe ZEd. gekozen heeft Psalm 46 Deus Nostra spes, waarvan wij de in den Feestwijzer voorkomende vertaling hier laten volgen: God (is) ons een toevlucht en sterkte; Hij is eene krachtige hulp bevonden in benauwdheden. Zijn de woorden van dezen psalm vol kracht en gloed, de compositie is daaraan geëvenredigd, de beteekenis der woorden is als het ware in de muziek weergegeven, hetwelk bijzonder merkbaar was bij het weergaloos liefelijk geluid van het vierde en vijfde vers. Ook de vertolking die al de liedertafels zonder uitzondering aan dit lied wisten te geven, was zoo prachtig, dat ofschoon vele duizenden aanwezigen het' achtmaal moesten aanhooren, zeer weinigen de zaal zouden verlaten hebben, indien het dubbel zooveel malen ware uitgevoerd. Geruimen tijd na de uitvoering werd door de Jury toegekend: de eerste prijs, zijnde een door Z. M. den Koning uitgeloofde groote gouden medaille met een premie van ƒBOO, benevens een kunstvoorwerp in zilver, aan de Koninklijke Zang vereeniging Ceoilia van ’s-Gravenhage; de tweede prijs, een gouden med. en ƒ 400 aan de sociétó Chorale Union et Fraternité van Laeken (Brussel). de derde prijs, een gouden med. en ƒ 300 aan de HannovencJie Mannergemngverein; en de vierde prijs, een gouden med., aan de Cercle Albert Grisar van Antwerpen. Deze prijzen werden den volgenden dag weder met de meeste plechtigheid uitgereikt. Amice! Daar, hoe beknopt mijn verslag ook moge zijn, het naar uwe meening voor uw blad reeds veel te groot is, wil ik de beschrijving van alle Matiné’s, Vauxhalls, aanspraken en ovaties, die dit Muziekfeest veelzijdig hebben opgeluisterd, achterwege laten en eindigen met den wensch, waarmede gij zeker zult instemmen, dat het Rotte s Mmnenkoor gegeven moge zijn in toenemenden bloei het vijftigjarig jubilé met niet minder luister te vieren, dan waarmede het thans gevieïde feest is bekroond. C. BINNENLAND. ROTTERDAM, 24 Juli. In Juli 1878 werd door den Breeden Kerkeraad van het synagogaal ressort van Rotterdam, aan de Centrale Commissie een adres gericht met het verzoek om alinea 6 van art. 56 van het Reglement voor de Centr. Comm. in dien geest te wijzigen, dat aan het recht van hooger beroep der gemeenten op de Centr. Comm. meer uitbreiding worde gegeven, en de volgende wijziging voor te stellen: //De beslechting van geschillen van administrativen aard : a. in gemeenten beneden de 3000 zielen, tusschen gemeenteleden en Kerhestuur, tusschen leden van het Kerkbestuur onderling of tusschen gemeente en gemeente, beneden de 3000 zielen, ieder, op verzoek van eene der partijen; b. in gemeenten boven de 3000 zielen; tusschen gemeenteleden en Kerkbestuur, tusschen leden van het Kerkbestuur onderling of tusschen gemeente en gemeente, ieder boven de 3000 zielen, op verzoek van beide partijen; c. tusschen eene gemeente boven en eene beneden 3000 zielen op verzoek van beide partijen; en d. tusschen kiesdistricten en ressorten op verzoek van eene der partijen, een en ander voorzooverre in de huishoudelijke reglementen dier gemeenten, ressorten of kiesdistricten daaromtrent niet of niet anders is bepaald. Bij missive van de Perm. Comm. d.d. 15 Juli jl. (waarbij de inhoud van bedoeld adres is afgedrukt) worden de Nederl. Israël. Kerkbesturen en Kerkeraden in het Rijk uitgenoodigd om vóór het einde dezes jaars mededeeling te doen van hun beschouwing over bedoeld gewichtig voorstel. Blijkens het ons toegezonden verslag van het Sophia Kinderziekenhuis en de Pleegzusters-Vereeniging te Rotterdam, werd in het jaar 1878, aan 2156 kinderen hulp verleend, van welke 68 in die inrichting verpleegd en 2087 op de Polikliniek behandeld werden, waartoe ook de heer Dr. Denekamp wederom belangeloos zijn veelomvattende en heilzame diensten verleende. De aan de inrichting verbonden 8 verpleegzusters, vervulden hare vaak moeilijke taak met ernst en toewijding, en de onverdeelde waardeering die het liefdewerk, door haar bij armen en rijken verricht, mocht ondervinden, sterkt ten bewijze dat de Pleegzuster-Vereeniging aan haar roeping voldoet. Dertig malen werd in den loop van het jaar verpleging buiten het gesticht verleend, terwijl ongeveer 20 malen, aan de aanvrage niet kon voldaan worden. Wij eindigen deze korte mededeeling met onze geloofsgenooten dringend aan te sporen deze uitmuntende inrichting, die met recht den naam van wijlen onze voormalige koningin draagt, door jaarlijksche giften en ook bij feestelijkheden, mitsgaders door legaten te steunen en dit te meer, omdat het ons bekend is, dat onze geloofsgenooten zoowel van de diensten der verpleegzusters als van de hulp van het ziekenhuis in treurige omstandigheden gebruik maken. Wij raden belangstellenden, die dit gesticht nog niet kennen, het te gaan bezichtigen, waartoe op aanvrage aan de directrice dagelijks in de middaguren gelegenheid bestaat. Zondag namiddag had in het Israëliet isch weeshuis alhier de jaarlijksche algemeene vergadering plaats van de leden der Rotterdamsche afdeeling der «Alliance Israélite Universelle.” De vergadering werd door den president, mr. M. Haantjes, geopend met de betuiging van zijn leedwezen dat de opkomst der leden ditmaal gering moest heeten, en een woord van opwekking aan de aanwezigen. Vervolgens bracht de secretaris der afdeeling, de heer S. van Dantzig, verslag uit over het afgeloopen jaar, waaruit bleek dat het ledental door verschillende omstandigheden eenigszins verminderd was en van 161 in 1877 tot 153 in 1878 was teruggegaan: daarentegen werd door vestiging eener afdeeling te Maassluis dit verlies voor de Nederlandsche afdeeling ruimschoots opgewogen. Behalve omtrent het verhandelde op de in 1878 gehouden plaatselijke vergaderingen wees het verslag o. a. aan hoe krachtig de moeder-instelling te Parijs ook in dit jaar weder werkte en hoe bijv. ook door haren invloed was verkregen dat de gelijkstelling der Israëlieten voor de wet als voorwaarde voor de onafhankelijkheidserkenning van Rumenie, enz., in het tractaat van Berlijn werd opgenomen, aan welk besluit der mogendheden Rumenie door verdraaiing van den zin van art. 44 tracht te ontsnappen. Ook van de algemeene vergadering der Alliance Israélite te Parijs onder presidium van den 84-jarigen Crémieux werd melding gemaakt en de indruk geschetst, die deze op de van heinde en verre toegestroomde Israëlieten maakte, en waaronder zich een aantal mannen bevonden, beroemd in Europa en Amerika. De thesaurier, de heer J, Goudsmit, gaf daarna een keurig verslag van den financieelen toestand, waaruit bleek dat, na remise van de hoofdsom der cootributiën aan het Nederl. Comité, de rekening met een batig saldo van f 22,40 sloot. Vervolgens werd overgegaan tot de benoeming van bestuursleden. Met bijna algemeene stemmen werden de aftreden den herbenoemd, zijnde de heeren nar, M. Haantjes president, J. Goudsmit thesaurier, S. Van Dantzig secretaris, A. A. Den Arend, dr. M. Denekamp, J. Ferares jr., B. Oppenheimer, Z. A. Rippe en tot nieuw lid van het bestuur de heer mr. G. Polak Daniels. Verder werden volgens art. 17 der statuten benoemd 15 afgevaardigden en even zooveel plaatsvervangers als gedelegeerden naar de algemeene vergadering der Nederlandsche afdeeling den 10 Augustus e. k. te Haarlem te houden. Tot afgevaardigden werden benoemd de heeren A. A. den Arend, S. van Dantzig, J. Ferares Jz., J. Goudsmit, B. Oppenheimer, Z. A. Rippe, Mr. G. Polak Dan iels, M. S. Bosman, S. J. Bosman, M. S. Cohen, B. van Dantzig Dz., H. L. Jacobson, A. D. Lutomirski, J. van Raalte Jz. en A. J. de Vries. Na overweging van eenige voorstellen ter behandeling in die vergadering, werd de bijeenkomst door den President met een woord van dank aan de aanwezigen voor de betoonde belangstelling gesloten. Van de 21 jongelingen die de vorige week alhier met gunstig gevolg het eindexamen hebben afgelegd aan de H. B. S. met 3jarigen cursus, en aan wie als zoodanig door de commissie voor het openhaar onderwijs het getuigschrift is uitgereikt, behooren 6 tot ons kerkgenootschap, en wel: A. den Arend, A, Bekkers, J. Elias, R. Kalker, L. Sanders, en L, van der Sluis. Wij gelooven niet verkeerd te handelen door het volgende aan de Jüdische Presse ontleend bericht onder de aandacht van den Nederlandschen lezer te brengen: Ludwig August Frankel, de bekende en tevens beroemde dichter, schrijver en directeur van het blinden-instituut te Weenen had den last op zich genomen, ten behoeve der inwijding van een nieuw bedehuis te Weenen den vermaarden componist Meijerbeer te verzoeken een nieuwe compositie te schrijven. Bij dit aanzoek .sprak Meijerbeer aldus: «Gij zult toch zeker geen orgel in de Synagoge invoeren? Dat is een zuiver Christelijk instrument. En dan! Ik reken het mij tot een groote verdienste dat ik in overeenstemming met Mendelssohn-Bartholdy in Berlijn slechts een zangkoor heb ingevoerd. De biddende mensch moet zonder eenige bemiddeling tot zijn God spreken. De Joden houden dit zoo sinds de verwoesting des Tempels; het heeft zoo het burgerrecht verkregen sinds twintig eeuwen. Wij moeten geen nieuwigheden maken. Mocht echter bepaald andere muziek verlangd worden, dan moet zij, naar mijn wijze van zien, een zijn die gemaakt wordt door bazuinen en fluiten, zooals ze in Salomo’s Tempel weergalmde. De menschelijke stem is echter de meest roerende.” ’s HAGE. Het deed ons waarlijk goed te vernemen, dat Haagsch Mannenkoor andermaal zegevierend, en thans van den zangwedstrijd te Rotterdam, terugkwam. Met een vijf den prijs, zijnde de zilveren medaille, werd die Zangvereeniging, welke eerst onlangs haar vijfjarig bestaan vierde, bekroond. Dat jeugdig bestaan en het beperkt getal werkende leden in aanmerking genomen, geeft aan Ilaagsch Mannenkoor, wiens banier reeds met het gouden eeremetaal prijkt, alle reden tot dankbaarheid en zelfvoldoenig. En de strijd was inderdaad niet zoo gemakkelijk. De afdeeling toch, waarin de strijd plaats had, telde twaalf liedertafels, wier bestaan niet alleen van vroegere datums dagteekent, maar wier aantal werkende leden ook grooter is. Als slechts aan vijf de bekrooning ten deel viel, dan mag Haagsck Mannenkoor o. i. met de behaalde zege tevreden zijn. Eere aan zijn onvermoeiden en ijverigen Directeur, den heer I. D. M. H. BRIELLE. De heer I. K. van Buren alhier, heeft bij gelegenheid zijner verloving met Mej. C. Davidson van ’s Hage, aan onze gemeente, ten dienste in de Synagoge, geschonken een keurige kaderklok met slagwerk, welk geschenk, onder de meest vleiende dankbetuiging aan den heer v. B. door het kerkbestuur is aanvaard. LEIDEN, 18 Juli. Blijkens het derde jaarlijkscbe verslag der Vereeniging tot hulpbetoon aan behoeftige zieke Israëlieten , uitgebracht ter Algemeene vergadering van gisteren, bestond er in het afgeloopen boekjaar ruimschoots gelegenheid om aan de nuttige en liefdadige bestemming tc voldoen. Gedurende geruimen tijd werden zeven gezinnen, waarvan de kostwinner ziek was, ondersteund en eenige malen werd er ook hulp betoond aan huiszittende armen. Aan ondersteuning is uitgereikt f 227,90. De balans sluit met nadeelig saldo van f t0,22i in weerwil van een gift groot f 50 van den heer M. Speyer, ook in de beide voorafgaande jaren ontvangen en voor het nu ingetreden boekjaar toegezegd, waarvan met dankbaarheid wordt melding gemaakt. Het bestuur der vereeniging is samengesteld uit de heeren L. Speyer M. Van Wesel en N. Fontijn. UTRECHT: ’jjDOl müD '3 p"tt viel den I. E. Sander alhier een eervolle verrassing ten deel. Genoemde heer, die weldra zijn verblijf van hier naar Rotterdam zal overbrengen, heeft gedurende meer dan het vierde eener eeuw als bestuurslid en laatstelijk ook als president der pieuse vereeniging amns niNan alhier, de leden dier vereeniging zoodanig aan zich verplicht, dat zij allen zich innig gedrongen gevoelden, den waardigen man op meer dan gewone wijze te toonen, hoezeer zij zijn bemoeiingen voor het heil der man op prijs weten te stellen. Daartoe werden ZEd. vooreerst bij het nrUD-gebed dat naar gewoonte in het nnan-lokaal verricht werd, alle ni2CD geoffreerd, en toonden hh. bestuurders en eenige andere leden door het doen van milde schenkingen, dat zij de lievelings-nian van den heer Sander krachtdadig wenschen te blijven steunen. Nadat men zich hierop naar een ander locaal begeven had, waar zich ook de leden van den kerkeraad en eenige andere genoodigden bevonden, werd den heer Sanders bij monde van den heer H. Sternheim, den president ad hoe namens de ri“l3n een prachtig gelithographiëerd bewijs van zijne benoeming tot Eere-Voorzitter der m3n aangeboden en vervolgens namens de i duvidueele leden een prachtig bewerkte bokaal met toepasselijke inscriptie, vergezeld van een album, bevattende de namen van de schenkers. In korte, doch roerende bewoordingen deed de heer Sternheim daarbij uitkomen hoe smartelijk het den leden der gemeente in ’t algemeen en die der m3n in ’t bijzonder, valt, den heer Sander uit hun midden te zien vertrekken, nadat deze, zooveel jaren achtereen, alleen gedreven door zijn waren Godsdienstzin, het heil der gemeente en hare instellingen heeft helpen bevorderen. Onder tranen van ontroering en dankbaarheid aanvaardde de heer Sander de hem aangeboden blijken van deelneming en uitte hij daarvoor zijn welgemeenden dank. Nadat vervolgens de heer H. Italië, leeraar der msn naar aanleiding van Ps. 77: 21 had doen uitkomen hoe de heer Sander door zijn gloeienden ijver voor de uitoefening van onzen Godsdienst zoovelen tot navolging had aangespoord, en eindelijk ook de heer Hoofiën op de hem eigen talentvolle wijze een hartelijk woord gesproken had, bleven de aanwezigen onder het gebruik van eenige ververschingen nog een geruimen tijd bijeen. De heer Sander kan zich verzekerd houden, dat hij door den ijver, waarmede hij het heil der gemeente en haar instellingen heeft bevorderd, een blijvende eerezuil in de harten der ütrechtsche Israëlieten zich gesticht heeft. CORRESPONDENTIE. Eenige verslagen, berichten en ingezonden stukken moesten wegens plaatsgebrek worden uitgesteld. M.P. Rectificatie, voorzoover noodig, in ons volgend nommer. Advertentiën 10 Cent per regel. Een advertentie DBIE MAAL achtereenvlogend geplaatst, wordt voor TWEE in rekening gébracht. Hopen wij te vieren g 35-jarig"e Echtvereenigmg", van onze geliefde ouders – SAMUEL BENEDICTUS BOAS en * AALTJE SAMUEL KOHEN. i Hun dankbare kinderen, behuwd- j | en kleinkinderen. Tiel, 2 Augustus 1879. * | i fw nmtjia l!t) hopen wij Zaterdag 2 Augustus 187» «v 13 Menachem 5639 lam nar te (|/ herdenken den /«; 70sten Verjaardag" jK van onze geliefde Moeder, Behuwd» en Grootmoeder Mejuffr. de Wed. («( RACHEL LOPES DE LEAö LAGUNA geb. de la Mar. Bare dankbare Kinderen M Behuwd- en Kleinkinderen, fgf /K Parijs, 5 Boulevard Belleville. Jk Strekkende deze tot kennisgeving aan av w familie, vrienden en kennissen, zoowel wf binnen- als buitenlandsch. Heden vierde de Heer M. MARCHAND, Vader van het Centraal Israël. Weeshuis, zijn öösten Geboortedag". Zijn dankbare Pleegkinderen. De \yEEZEN. Utrecht, 22 Juli 1879. Verloofd JACOB GOSSCHALK van Wijhe MARJANNE KLASSER van Amersfoort. Wijhe, 20 Juli 1879. Strekkende deze tot algemeene kennisgeving. Ondertrouwd PHILIP MENDEL en SOPHIA LEVIE. ’s-Gravenhage, 26 Juli 1879, Eenige en algemeene kennisgeving. mSD "in-FEEST van onzen eenigsten Zoon GABBIÊL, op pnnNi nr-is lom nar S. VAN GELDEREN. F. VAN GELDEREN Beoemembae. Zwolle, 26 Juli 1879. Receptie Zaterdag 2 Augustus. Algemeene kennisgevin aan Familie, Vrienden en Bekenden zoowel hiér als elders. van onzen JTACOBUS CHABLES, op aanst. IOTO nar (2 Augustus) B. BLOK. Sa. BLOK—VAif Lier. ’s-Hage, Zuid wal 106 bij de Brouwersgracht. Volstrekt eenige en algeméene kennisgeving. Heden overleed plotseling mijn dierbare Echtgenoot M. L. SAMSON, in den ouderdom van 66 jaren, diep betreurd door mij, mijn kinderen, behuwd- en kleinkinderen. Allen die den overledene gekend hebben zullen beseffen wat wij aan hem verliezen. Dit aller naam, Wed. LIJDIA SAMSON—POEAK. BAREND SAMSON-Voorzanger. MARKUS SAMSON—Davidson. ADRIANE SAMSON. "abnn mn ua 18 Mi 1879. • Heden trof mij de gevoeligste slag des levens door het overlijden van mijn dierbaren Echtgenoot LEVIE WERTHEIM, in den ouderdom van 47 jaren. Alleen zij die den overledene in zijn braven levenswandel gekend hebben, kunnen beseffen wat ik en mijne nog jeugdige kinderen in hem verliezen. Moge God ons verder voor leed behoeden en ds ziel van den overledene in zaliger gewesten opnemen. Wed. WERTHElM—Hamburger. Rotterdam, Tian 16 Juli 1879. Ondergeteekenden betuigen hunnen welgemeende dank, voor de welgemeende deelneming bij het overlijden en begraven van wijlen onze geliefde Zuster en Moeder, Mej. de Wed. VAN BUUREN—Blankensteijn te IJselmonde. Namens de Familie I. H. VAN BLANKENSTEIJN. Cappelle op IJssel, !3'''7'!n DIIJO 'H Groote specialiteit van BANDEAUX DAMES- en HEERENPRUIKEN, niet zichtbaar. loiikliMck, Coiur Postictar NAUWE MARKTSTEEG, ROTTERDAM. Het Kerkbestuur der Nederlandsche Israëlietische Gemeente te BEENVLIET vraagt, om zoo spoedig mogelijk in functie te treden een anisn ’an. [in (liefst ongehuwd) salaris f 150 ’sjaars buiten emolumenten, benevens vrije woning met tuin en voor gehuwden de voordeelen van het bad. Reflecteerende geljeve men zich te adresseeren bij den ondergeteekende. Bij de Israëlietische Gemeente te BREDA worden sollicitanten gevraagd voor de vacante betrekking van Geëxamineerd Godsd.onderwijzer, V oorzang-er en Sjocliet, Salaris later overeen te komen. Voor gehuwden tevens vrijen woning. Brieven franco aan het kerkbestuur. Huishoudster. In een hoofdstad wordt een bekwame, aindelijke en beschaafde HUISHOUDSTER gevraagd, niet beneden de 30 jaar, gewoon in een drukke huishouding en lust om met kinderen om te gaan. Salaris f 150,—. Op brieven, zonder opgave waar het laatst en hoelang gewoond en waar buitendien informatiën te bekomen zijn, wordt niet geregardeerd. Adres onder letter W. K. bij de uitgevers GEBRs. HAAGENS te Rotterdam. Diènstbode. Er wordt gevraagd bij twee DAMES een DIENSTBODE, goed kunnende koken, Wasch buitenshuis. Men gelieve zich te vervoegen met franco brieven onder letter A. bjj den Boekhandelaar E. H. JANUSCH Leeuwarden. Er wordt gevraagd bij twee HEEREN een Meid-Huishoudster, om met November in dienst te treden, goed kunnende koken. Men vervoege zich met franco brieven, benevens opgave van ouderdom onder letter E. bij den Boekhandelaar E. H. JANUSCH Leeuwarden. Men zag gaarne een MEISJE van 15 jaar geplaatst ter opleiding als MOOISTE of op een voornaam ATELIER voor dames Costuums met kost en inwoning, liefst in deze stad, tegen nader te bepalen overeenkomst. Adres met gesloten brieven onder letter G. bij de uitgevers GEBRs. HAAGENS te Rotterdam. H. H. Broodbakkers. Er biedt zich aan een MEESTEBSJLNECBT of le. KNECHT in een Broodof Brood en Zoetgoedbakkerij, iemand van beste getuigenissen voorzien. Brieven franco onder letter P. S. aan den Kantoorboekhandel van ROOS & DE LANGE, Muiderstraat Amsterdam. Aan bovenstaand adres wordt tevens een BAKKEBIJ TE HUUR gevraagd. In een Manufactuurwinkel wordt gevraagd EEN JONGEN niet beneden vijftien jaar. Spoedige aanbieding wordt ingewacht onder letters M. W. bij de uitgevers GEBs. HAAGENS Rotterdam. Tegen pr. Augustus wordt gevraagd een Flinke Dienstbode hoog loon en goede behandeling worden verzekerd. Brieven franco onder letter H. S. of in persoon bij de uitgevers GEBRs. HAAGENS te Rotterdam. Manafactnren. Tegen goed loon wordt te Botterdam gevraagt een BEDIENDE met het vak bekend. Eigenhandige aanbiedingen worden franco ingewacht onder letter J. bij de uitgevers GEBRs. HAAGENS te Rotterdam. A. LELYVELD, Brodeur en Or. 45, Maakt, repareert en vernieuwt alle® soorten van MANTELS en al datgene wat tot dit <vak behoort. Zoomede ook BANIEREN,® ZVAANDELS en DECORAÏIËN vooroud ® Sociëteiten. > g Een nette, prompte en civiele bedie- W Cning belovende, beveelt hij zich min- q Szaamstin de gunst zijner geloofsgenooten. 2 ar- STALEN en TEEKENINGEN = ' worden zoowel binnen- als buitenlands * franco verzonden. Hebreeiiwsclie Boe][lian(lel VAN de Wed. L. J. DE JONG VOLDERSGRACHT 31. De ondergeteekende gaat steeds voort, met den verkoop van Wollen en Zijden D'n''‘?£3 ni’?3n . f’'7sn . a'roin enz. ook tegen wekelijksche betaling. Wed. L. J. DE JONG, DEN BA AG. I. M. STAD Zandstraat no. 8 niet meer beboerende bij het Personeel van het Israëlietische Mannen-begraafgenootschap, beveelt hij zich aan bij zijn geloofsgenooten als Ziekenoppasser en Waker. Góedkoope aanbieding. 1000 HENNIP-EiNVELOPPBN (beste qua liteit) met naatn, woonplaats enz. f 3 2000 dito dito. 1000 QUITANTIEN met naam, woonplaats enz. • • . . . – 3. 1000 dito dito. grooter formaat -4. 1000 NOTA’S of REKENINGEN met naam, beroep enz. . . -3.50 1000 dito dito, groot formaat . – 5.— alles zeer best papier en netjes gedrukt. Voorts alle andere soorten van DruTeiverken tot zeer billijke prijzen. GEBs. HAAGENS Keizerstraat, Rotterdam. Plaatsing van Advertentiën in alle Dag- en Weekbladen. S. S. BOSMAN iDEoloDiale Waren en CoKüis. Korte Hoogstraat 8. Verwacht binnen eenige dagen de NIEUWE AALBESSENSAP waarvan de prijzen zijn als volgt: Bij 100 flesschen / 0,20 per fiesch 50 « – 0.21 « «35 « – 0.22 « a 12 « – 0.23 « <i 1 « – 0.25 a Voor puike kwaliteit wordt ingestaan. Hef Bestuur der Vereeniging mJCSoVI IUD*? te ALKMAAR, verlangt opgaaf en teekening van een KOPEREN mUD Inzendingen worden ingewacht voor de maand bij den Secretaris d. Vereeniging Namens het Bestuur E. D. HAMBURGER President. I. M. MANHËIM, Secretaris. Door een spoedig vertrek naar elders IE KOOP AANGEBODEN eene Bürpr-KleiiflerfiÉel op een der burgerstanden. Franco brieven onder letter C. uitgevers GEBRs. HAAGENS te Rotterdam. BRUSSEL. Boulevard du Hainaut 38-40. De ondergeteekende heeft de eer zijn sedert eenige jaren gevestigd HOTEL minzaam bij het reizend publiek aantebevelen. J. van der Burg-Delevita. N.B. Tramway’s naar alle gedeelten der stad. im „DE ffISEL”, Café Restavirant, ARNHEM, Kortestraat C No. 7. Dit nieuw ingericht HOTEL, hetwelk geheel naar de eischen des tijds is ingericht, voorzien van prachtigen met gas verlichten tuin, wordt aan het geëerde reizend Publiek beleefdelijk aanbevolen. H. DE ZOETE. FEESTVIERING jmnMMiflür De Feest-Commissie geeft hiermede kennis, dat de uitgestelde Matinée Musicale van de Koninklijke Militaire Kapel der Grenadiers en Jagers, onder directie van den Heer H. VöLLMAR, en de GROOTE VAUXHALL met schitterende verlichting van den Tuin en prachtig Vuurwerk, Muziek van hetzelfde korps, bij gunstig weder sullen plaats hébben op morgen ZATERDAG 26 JULI, op de plaats der Sociëteit HARMONIE; de Matinée des middags ten 2 ure, de Vauxhall des avonds ten 81 ure. Entrée voor de MATINEE ƒ 0.99. „ „ „ VAUXHALL – 1.99. Houders van Aandeelen en Dameskaarten hebben toegang op vertoon van de daarvoor bestemde coupon, mits begeleid door de hoofdkaart. Eveneens leden der Liedertafel op vertoon van bun diploma. De Feestcommissie, dankbaar voor de zoo duidelijk gebleken sympathie van de ingezetenen dezer gemeente, hoopt dat deze uitvoeringen, die wegens het ongunstige weder tot haar leedwezen moesten worden uitgesteld, zich eveneens in een zeer druk bezoek zullen mogen verheugen. Na afloop zal een extra Trein rijden der Hollandsche Spoorweg-Maatschappij vanaf het Sation DELFTSGHE POORT ten 12 ure, naar Schiedam, Delft en den Haag. BE FEESTCOMMISSIE. Rottebdaji, 25 Juli 1879. Rotteriausche Lesertapel Directeur de Heer C, C. A. DE VLIEGH. ¥®LMS-®®il@EßT op Zondag 3 Augustus e.k., op de plaats der Sociëteit „HABMON^.” Komt, Ziet en Koopt. Einde Nieuwehaven, Magazijn van SMIT & Co. Door aankoop van bovengenoemde Magazijnen, zijn wij genoodzaakt om ruimte te maken en alle voorhanden artikelen tot SPOTPRIJZEN te verkoopen, bestaande in een groot partij kristal, glas en aardewerk, fraaie koppen en schotels, tafel- en dessertserviezen, een groot partij hang- èn andere lampen, een groot partij pendulen en andere stolpen in alle maten enz. Profiteert van de gelegenheid, zulke koopjes komen nooit meer. S. L. DE REEDER & Comp. P.S. KOOPLIEDEN genieten een groot rabat. Einde Nieuwehaven. Einde Nieuwehaven. De lielhebbers van een lekker stukje kaas maak ik bijzonder opmerkzaam op mijn Heerlijke versche HAAS waarvan de smaak niet kan betaald worden. Dagelijks versche GRASBOTER, die ik tegen marktprijzen verkoop. Louis de Haaf, Hang 40, Rotterdam. Alle bestellingen worden des verkiezen de aan huis gezonden. STALHOUDERIJ Wenastraat No. 12, nabij het STROOVEER. Extra mooie Moderne Rijtuigen. Matige prijzen, gepaard met een accurate en nette bediening. Adolph Cohen. Bestellingen kunnen ook geschieden Weste Wagenstraat No. 90. (Bovenhuis) M. B. ELZE BINNBWBa SO, Levert nieuwe en Herstelt gebruikte en nnn nsD ninrai D'nrno ,a'n’7B en alle andere Joodsche Kerkbenoodigheden. Ook tegen wekelijksche betaling. nnsD Blauw-steenen en Marmeren Grafkerken. Een Slagersknecht reeds drie jaren in het vak werkzaam zijnde, en die tevens SJOCHET is zag zich gaarne zoo spoedig mogelijk geplaatst. Zij die hierop reflecteeren gelieven zich Ie adresseeren onder het motto DflW bij de uitgevers GEBRs. HAAGENS te Rotterdam. Een fatsoenlijk burger meisje van zeer nette familie, zoekt zoo spoedig mogelp een betrekking als Hnishondster keukenmeid, (liefst te Rotterdam of Amsterdam) goed kunnende koken. Er zal meer op goede behandeling, dan wel op groot salaris gelet worden, en staan haar de beste informatiën ten dienste. Adres franko onder lett. M. bij de uitgevers GEBRs. HAAGENS, te Rotterdam. Zalf Holloway. Zalf en Pillen van Holloway. Verlichting en genezing. De afzigtelijkste wonden, de schadelijkste ettergezwellen, en de beenwonden, die men ongeneeslijk waande, krijgen ontniddelijk een gezonder aanzien nadat dit zuiverende en heilzaam geneesmiddel eenige malen is aangewend. Het verbetard al spoedig het aanzien der kwaadaardige ettergezwellen, neemt er al ras de ontsteking van weg, zelfs van die de wetenschap der geneesheerea en het geduld der lijders hebben uitgeput. Wanneer men zorgvuldig de voorschriften, die iederen pot omwikkelen, naleeft, kunnen de zieken, zonder moeite en zonder vrees hunne ziekten tot een goed einde brengen, en alle redenen tot verdriet en ongerustheid ter zijde stellen. Men ontwaart met zeU'svoldoening de vermindering van de ontsteking en de trapsgewijze afneming van het gezwel, dank zij de verkoelende en pijnstillende eigenschappen van die onschatbare Zalf van Holloway geholpen door zijn Pillen. Doosjes Pillen en Potjes Zalf f 0,80, f 1,85 f 3, f 6,75, f 13,50. f 20,50, zijn op franco aanvrage è contant te bekomen bij alle Apothekers in Holland, alsmede in HOLLOWAY’s Etablisement te Londen, 533 Oxford Street. mmmmKmuÊammmmmÊßmtÊamm Roelof Citroen Kalverstraat Amsterdam MAGAZIJN VAN Gouden en Zilveren werken Beveelt zich aan tot het leveren van ZILVEREN kerksieraden. Rotterdamsche Tooneelliefhebbers-Tereeniging „OLYMPIA.” Uitvoering en Bal op Zaterdag 9 Augustus a. s. in het locaal van den Heer NIESSING (Park) H. H. Leden hebben_ toegang op vertoon van hun Diploma-kwitantie 3de kwartaal. Bijeenkomst des namiddags ten 6 uur. Introductiën ad ƒ 1,— voor een Heer met of zonder Dame, tot en met 33 Juli e. k. aan te vragen bij HET BESTUUR. Rotterdamsche Tooneellieftielibers Vereeniging „Genoejen Goor Vrieniscliap'' Het Bestuur geeft kennis, dat met het oog op de 10-jarige feestviering in November 1879, de laatste BALLOTAGE in dit jaar zal gehouden worden op 39 .TULI a. s. Zij die als Candidaten wenschen in aanmerking te komen, gelieven zich voor dien datum schriftelijk aan te melden, bij den 2den ondergeteekenden. Namens het Bestuur •. L. COENRAAD President. J. R. SGHIELAAR le. Secretaris CoücertsÉn Plaats „Doele". Aamtaanden Zondag 27 Juli: Slechts ééne enkele Groote Brillante OPTISCHE ÏOöESTELLIf door den Heer M. P. OKHUIJSEN Geheel nieuwe eigen vinding en nog nimmer door eenig Kunstenaar geëvenaard. Voorafgegaan door nimmer aanschouwde Mapie, Pijsipae en PresMgitatie. Met een goed bezet Orkest. Entree 49 ct. Aanvang 8 uur, INWIJDING DER Nieuwe Synagoge TE ZXJTEECBIT.; op Vrijdag 15 Augustus e.k. ’s middags ten I uur. Toegangkaarten op naam te bekomen bij een der ondergeteekenden, mits aangevraagd vóór 8 Augustus, onder franco toezending van het bedrag. Kaarten tot de Inwijding met Programma per Persoon ƒ 1,50. dito feesten en bals voor heer en dame – d,—. dito dito voor heer alleen – 3,50. dito dito voor ééne dame – 1,75. Namens de Feestcommissie J. FORTUIN Foorzttter. Ph. spanier lid-Secretaris. Zutphen', 25 Juli 1879. 