None
97


Dit betekent dat op het moment waarop Marsh, in de eerste plaats, de verhoging van het aandeel van de verzekeraars die haar hadden gemandateerd diende te heronderhandelen en, in de tweede plaats, over de deelname van twee nieuwe verzekeraars moest onderhandelen, niet alleen de concurrerende offerte bekend was, maar ook de gunning van de opdracht aan Marsh vaststond. Indien ten tijde van de totstandkoming van de oorspronkelijke offerte en dus zonder te weten dat de opdracht aan hen zou worden gegund, de verzekeraars die Marsh hadden gemandateerd een grotere deelname – en dus een hoger risico – hadden moeten aanvaarden, is het, naar alle economische waarschijnlijkheid, aannemelijk dat zij als tegenprestatie een hogere vergoeding zouden hebben geëist. Dit had bijgevolg tot een verhoging van de prijs van de offerte kunnen leiden. Zo had ook de onderhandeling over de deelname van twee nieuwe verzekeraars aan een offerte – op een moment waarop noch de prijs van de concurrerende offerte, noch de gunning van de opdracht vaststond – kunnen leiden tot een ander resultaat dat de totale prijs van de door Marsh ingediende offerte mogelijkerwijs hoger had doen uitvallen. In het onderhavige geval daarentegen konden deze twee nieuwe verzekeraars exact de maximale hoogte van de vergoeding weten die zij konden verkrijgen op het moment waarop zij hun akkoord aan Marsh gaven.
98


Bijgevolg mag dan de totale prijs van de gekozen offerte voor de Commissie feitelijk niet zijn veranderd, de voorwaarden voor de onderhandelingen tussen de inschrijver en de verzekeraars waren dat ontegenzeggelijk wel.
 99


Uit het voorgaande volgt dat de toelating van een makelaar tot de deelname aan een aanbesteding als enig inschrijver die door verzekeraars is gemandateerd, in de eerste plaats, de verificatie door het beoordelingscomité van de overeenstemming van een offerte met de voorwaarden van het bestek illusoir maakt, in de tweede plaats, deze makelaar in voorkomend geval een concurrentievoordeel ten opzichte van de andere inschrijvers verschaft en, in de derde plaats, een ongelijke behandeling met zich brengt ten gunste van één makelaar/inschrijver ten opzichte van, met name, een concurrent die een gezamenlijke offerte met een of verschillende verzekeraars indient.
100


De opvatting van de Commissie dat het bestek niet de inschrijving door één makelaar/inschrijver uitsluit, wordt dus niet alleen weersproken door de bepalingen van de aanbesteding maar ook door de algemene opzet van het stelsel. Verzoekster heeft dus terecht betoogd dat de deelname van Marsh aan de aanbesteding als enig makelaar/inschrijver onrechtmatig was.
101


Naast deze constatering die is ontleend aan de bewoordingen en de strekking van de aanbesteding, moet worden nagegaan of, in het onderhavige geval en zoals verzoekster in repliek stelt, de Commissie niet ook het beginsel van gelijke behandeling heeft geschonden vanwege haar contacten met Marsh na de opening van de offertes.
 – Schending van het beginsel van gelijke behandeling door de contacten tussen de Commissie en Marsh na de opening van de offertes





102


Volgens de in de punten 64 en 65 hierboven aangehaalde rechtspraak moet de aanbestedende dienst alle inschrijvers op gelijke wijze behandelen en hiertoe nagaan of de offertes overeenstemmen met de vereisten van de opdracht. De aanbestedende dienst kan een offerte niet aanvaarden en een contract niet ondertekenen, wanneer hij reden heeft, of redelijkerwijs zou moeten hebben, om aan te nemen dat de offerte die hij onderzoekt of reeds heeft uitgekozen niet overeenstemt met de vereisten van de opdracht.
103


In deze context moeten de contacten tussen Marsh en de Commissie zoals die uit het dossier blijken onder de loep worden genomen en, in het bijzonder de elementen die de Commissie heeft aangedragen ter beantwoording van de op 11 september 2014 tot haar gerichte maatregel tot organisatie van de procesgang.
104


Op 25 oktober 2013 heeft Marsh haar offerte als één makelaar/inschrijver bij de Commissie ingediend.
105


Deze offerte bevatte de verklaringen op erewoord van de zes verzekeraars, waarin elke verzekeraar zijn instemming met de inhoud van de offerte van Marsh betuigde, zijn aandeel in de dekking van het verzekerde risico van de opdracht aankondigde en aangaf zich te houden aan alle voorschriften van de specificatie van de opdracht „voor zijn respectieve aandeel”. Een van deze verklaringen – afkomstig van AIG – bevatte de volgende handgeschreven aantekening:
„Met uitzondering van de hoofdelijkheidsclausule [...]. Wij gaan niet akkoord met deze clausule”. [„except concerning the solidarity clause (annexe IV, p. 9, point 1). We do not accept this clause”].
 106


In het technische deel van haar offerte vermeldde Marsh dat zijzelf (makelaar/inschrijver) en de door haar voorgestelde verzekeraars „geen combinatie [waren] aangegaan noch in een uitbestedingsrelatie tot elkaar [stonden] en dat daarom bepaalde modaliteiten van bijlage IV [van de uitnodiging tot inschrijving] zoals de hoofdelijke verbondenheid van de verzekeraars, in het kader van de onderhavige opdracht niet van toepassing [waren]”.
107


Bij faxbericht van 13 november 2013 heeft de Commissie de ontvangst van de offerte van Marsh bevestigd. In dit faxbericht heeft de Commissie geen opmerking gemaakt of een vraag gesteld over de documenten en de vermeldingen in de offerte van Marsh met betrekking tot de aard van de verbintenis van de verzekeraars.
108


De Commissie heeft Marsh enkel ervan in kennis gesteld dat haar offerte – anderszins – niet vergezeld was gegaan van alle vereiste documenten en inlichtingen (technische bekwaamheid, referenties inzake eerder gesloten verzekeringen, verzekerde oppervlakte). Marsh heeft deze informatie bij faxberichten van 15 en 18 november 2013 verstrekt.
109


Bij faxbericht van 27 november 2013 heeft de Commissie Marsh laten weten dat haar offerte aanvullende informatie vereiste.
110


In dit faxbericht heeft de Commissie vermeld dat „de aanbestedende dienst er nota van heeft genomen dat [punt 3] van bijlage IV van de uitnodiging tot inschrijving niet van toepassing [was], aangezien het niet [ging] om een gezamenlijke offerte of een offerte van een combinatie van ondernemingen”.
 111


De Commissie heeft laten weten dat de aanbestedende dienst kennis ervan had genomen dat de offerte van Marsh een dekking van 100 % van het verzekerde risico aanbood, maar dat een incoherentie was vastgesteld met betrekking tot de hoogte van het aandeel van twee verzekeraars hierin. Teneinde deze incoherentie weg te nemen, verzocht de Commissie Marsh om toezending van de gecorrigeerde mandaten, medeondertekend door de verschillende verzekeraars met vermelding van de deelname van elk van hen.
112


Bij gelegenheid van die correctie – en zulks op een wijze die meer direct relevant is voor de onderhavige zaak –, heeft de Commissie Marsh verzocht „te bevestigen dat de te verzekeren risico’s voor 100 % gedekt zijn door middel van hoofdelijke verbondenheid van alle verzekeraars overeenkomstig de laatste alinea van de eerste pagina van het ontwerpraamcontract”.
113


Bij faxbericht van 28 november 2013 heeft Marsh geantwoord „te willen vernemen wat in het ontwerpraamcontract wordt verstaan onder de hoofdelijke verbondenheid van alle betrokken verzekeraars„ (cursivering van Marsh).
114


Marsh heeft aangegeven dat „gelet op de verzekeringspraktijk in het geval van offertes waarbij een eerste verzekeraar en medeverzekeraars betrokken zijn, [haar] opvatting van dit begrip is dat alle aangewezen medeverzekeraars de eerste verzekeraar machtigen om in hun naam in alle aangelegenheden met betrekking tot het contract te handelen”, en dat „het hierbij onder andere gaat om verklaringen, wijzigingen, schademeldingen, de bepaling van de omvang van de schade, de vergoeding van de schade en de bijkomende kosten, juridische procedures en de uitoefening van het subrogatie- en regresrecht” en zulks „met dien verstande dat alle medeverzekeraars alle besluiten of handelingen van de eerste verzekeraar automatisch en definitief volgen, en aldus alle verzekeraars van het contract unaniem instemmen”. Marsh heeft daarom de Commissie verzocht om bevestiging van de juistheid van haar opvatting.
 115


Bij faxbericht van 2 december 2013 heeft de Commissie medegedeeld „de volgende preciseringen te willen aanbrengen ter beantwoording van de vragen” van Marsh. Zij heeft dit in de volgende bewoordingen gedaan:
„Om te beginnen zij eraan herinnerd dat de toekomstige contractant een resultaatsverbintenis aangaat die inhoudt dat hij gedurende de gehele looptijd van het contract moet zorgen voor een ononderbroken verzekering overeenkomstig de bepalingen van het bestek (100 %‑dekking).
In deze context staat het aan de inschrijver om de praktische uitvoeringsvoorwaarden van het contract te regelen, welke onder andere de in uw schrijven vermelde middelen kunnen omvatten.
Wat het begrip hoofdelijkheid betreft verwijs ik naar de definitie in artikel 5.1 van de technische specificaties (hieronder).
Zoals u hierin kunt lezen, bevat dit artikel wat de uitvoerings- en beheersvoorwaarden van het contract betreft geen specifieke voorschriften voor de eerste verzekeraars, de makelaars of de medeverzekeraars.
‚
5.1 Algemene bepalingen



De uitvoering van het contract begint op de datum van de inwerkingtreding ervan overeenkomstig artikel 1.2.1 van het raamcontract.
In geval van een inschrijving door verschillende hoofdelijk verbonden verzekeraars die als consortium optreden of door een consortium van verschillende verzekeraars, welke worden vertegenwoordigd door een gezamenlijke eerste verzekeraar, moet bij gunning het contract door elke verzekeraar worden ondertekend. In een dergelijk geval garandeert de inschrijver dat de aanbestedende dienst zonder onderbreking gedurende de gehele looptijd van het contract volledig verzekerd (100 %‑dekking) is [...], met dien verstande dat wanneer de inschrijver een eerste verzekeraar is deze fungeert als aanspreekpunt voor de aanbestedende dienst en de beheerder van het contract gedurende de uitvoering ervan.
 In geval van een inschrijving door verschillende hoofdelijk verbonden verzekeraars die als consortium optreden en worden vertegenwoordigd door een makelaar, moet bij gunning het contract door elke verzekeraar en de makelaar gezamenlijk worden ondertekend
. In een dergelijk geval garandeert/garanderen de inschrijver/inschrijvers eveneens dat de aanbestedende dienst zonder onderbreking gedurende de gehele looptijd van het contract volledig verzekerd (100 %‑dekking) is. Hierbij fungeert de makelaar als aanspreekpunt voor de aanbestedende dienst en de beheerder van het contract gedurende de uitvoering ervan. De makelaar ontvangt zijn vergoeding rechtstreeks van de verzekeraar(s). De makelaar kan de betaling van de premies ontvangen en bij de vergoeding van schade als tussenpersoon optreden.’
Gelet op het voorgaande verzoek ik u om bevestiging van de naleving van de hoofdelijkheidsclausule zoals hierboven en op de eerste bladzijde van het ontwerpraamcontract omschreven.” (vette letters en cursivering van de Commissie).
116


Bij e‑mail van 6 december 2013 heeft Marsh te kennen gegeven „helaas [...] in deze fase nog steeds geen duidelijk begrip te hebben van de verbintenis die [de Commissie van haar] wenste te verkrijgen” ter zake van de hoofdelijke verbondenheid van de verzekeraars.
117


Marsh heeft hieraan toegevoegd dat „de belangen te groot waren om niet de nodige tijd te nemen voor een volledig begrip – over en weer – van de contractuele bepalingen, waaraan [zij moest voldoen]”. Marsh heeft verzocht om een gesprek „ter zake van het wederzijdse begrip van deze hoofdelijkheidsclausule”, en hierbij vermeld dat dit gesprek „onmiddellijk zou worden gevolgd door [haar] definitieve antwoord met betrekking tot deze verbintenis en [haar] ongetwijfeld duidelijkheid zou verschaffen ter zake van de begrippen die op dit moment in de weg staan aan het antwoord dat [zij] [de Commissie] dient te geven”.
 118


Marsh heeft verder het volgende opgemerkt:
„Wij herinneren aan het feit, zoals reeds is gepreciseerd in onze vraag van 28 november 2013, dat Marsh haar offerte als één makelaar/inschrijver heeft ingediend, dus niet als combinatie, consortium of in de vorm van een gezamenlijke offerte met een of verschillende verzekeraars (aangezien zij zelf geen combinatie hebben gevormd). Dit uitgangspunt, dat in uw faxbericht van 27 november 2013 is erkend, komt niet voor in artikel 5.1 van de uitvoeringsvoorschriften van het contract, waarnaar u verwijst in uw laatste faxbericht (geen van de twee beschreven gevallen komt overeen met onze offerte), terwijl de onderhavige aanbesteding wel openstaat voor verzekeraars en makelaars.
De indiening van een offerte door Marsh als enig inschrijver, gestaafd met de verbintenissen van de verzekeraars om een dekking van 100 % te garanderen, vergt noch vormt – in onze ogen – een combinatie in de zin van artikel 5.1, aangezien bij een dergelijke combinatie sprake dient te zijn van een gezamenlijke offerte van alle leden van de combinatie die daarmee de gezamenlijke en hoofdelijk verbonden inschrijvers worden.
Wij zijn van mening dat dit onderscheid gevolgen heeft voor het vereiste om wel of niet te bevestigen dat de verzekeraars hoofdelijk verbonden zijn.
 Ook willen wij graag meer duidelijkheid verkrijgen over de vraag of Marsh, de enige inschrijver, wordt beschouwd als (enige?) contractant, aangezien in de definitie van contractant wordt verwezen naar ‚de verzekeringsmaatschappij of verzekeringsonderneming, waarbij het contract wordt ondertekend...’. Of is het, a contrario, mogelijk dat u de (enige) inschrijver niet eens als medecontractant beschouwt (aangezien hij makelaar is), hetgeen een uiterst complexe juridische constructie lijkt te zijn?
Tot slot is nog onduidelijk wat de hoofdelijke verbondenheid exact inhoudt, aangezien bijvoorbeeld ingevolge artikel 47 van de wet betreffende de controle van verzekeringsondernemingen van 9 juli 1979 (zoals nadien gewijzigd) (omzetting van Europese richtlijnen), de [Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten] hoe dan ook saneringsmaatregelen kan treffen die gevolgen hebben voor de rechten van derden (de schuldeisers van een verzekeraar). Wat de financiële situatie van een Belgische verzekeraar betreft, zou de [Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten] saneringsmaatregelen kunnen treffen die raken aan de hoofdelijkheidsverbintenis, omdat bijvoorbeeld een verbintenis tot hoofdelijke verbondenheid de gewone en eigen verplichtingen van de verzekeraar in gevaar zou kunnen brengen.”








119


Bij faxbericht van 18 december 2013 heeft de Commissie geantwoord dat het gevraagde gesprek niet kon plaatsvinden omdat dit soort contacten niet was toegestaan en dat zij „[met betrekking tot] de vragen [van Marsh] inzake de hoofdelijke verbondenheid [...], de volgende toelichtingen [kon] verstrekken”:
„Er zij aan herinnerd dat de onderhavige aanbesteding tot doel heeft om voor elk perceel van de opdracht verzekeringscontracten te sluiten overeenkomstig de voorwaarden van de inschrijvingsdocumenten. Het gaat om rechtstreekse verzekeringscontracten die met ingang van de datum van de ondertekening ervan de activa en aansprakelijkheden van de aanbestedende diensten moeten dekken zonder dat nadien een verzekeringspolis dient te worden ondertekend. Hiertoe is in artikel 5.1 van de technische specificaties bepaald dat ‚[d]e uitvoering van het contract begint op de datum van de inwerkingtreding ervan overeenkomstig artikel 1.2.1 van het raamcontract’.
 Het vereiste dat een makelaar zelf in eigen naam en zonder de gezamenlijke en hoofdelijke verbondenheid van de verzekeraars een verzekeringscontract ondertekent, zou een overschrijding vormen van de grens van de omvang van de verbintenissen die een makelaar wettelijk kan aangaan. Bijgevolg is een dergelijke situatie niet in de onderhavige opdracht geregeld.
Om die reden bepalen de inschrijvingsdocumenten dat de contracten moeten worden getekend door de verzekeraars en, in voorkomend geval, de makelaar, overeenkomstig de voorwaarden van punt 5.1 van de technische specificaties. In dat geval zijn de ondertekenaars van het contract hoofdelijk verbonden, zoals bepaald in het raamcontract dat bij het bestek is gevoegd.
Zoals reeds aangegeven in ons faxbericht van 27 november 2013 is het de taak van de inschrijver om de praktische uitvoeringsvoorwaarden van het contract en de verhoudingen tussen de verschillende verzekeraars te regelen, teneinde de goede uitvoering van het contract te waarborgen. Daarom is/zijn de toekomstige contractant(en) gehouden tot een resultaatsverbintenis die inhoudt dat gedurende de gehele looptijd van het contract een ononderbroken verzekering overeenkomstig het bestek (100 %‑dekking) gegarandeerd is. In dit verband vormt de hoofdelijkheid een bijkomende garantie voor de aanbestedende diensten in geval van gebrekkige uitvoering van het contract, zonder dat hiertoe aan de ondertekenaars van het contract andere uitvoeringsverplichtingen hoeven te worden opgelegd.
In het licht van het voorgaande verzoek ik u om inachtneming van de hoofdelijkheidsclausule zoals bedoeld in de inschrijvingsdocumenten, en in het bijzonder, op de eerste pagina van het ontwerpraamcontract, en hiervoor verduidelijkt.
 In uw schrijven geeft u aan te beschikken over mandaten van de verzekeraars die de 100 %-dekking bevestigen. Ik zou u erkentelijk zijn, wanneer u mij deze mandaten kunt laten toekomen.”








120


Bij faxbericht van 24 december 2013 heeft Marsh als volgt geantwoord:
„Gelet op de verduidelijkingen in dit faxbericht, met name met betrekking tot de hoofdelijkheid die een bijkomende garantie vormt voor de aanbestedende diensten in geval van gebrekkige uitvoering van het contract, zonder dat hiertoe aan de ondertekenaars van het contract andere uitvoeringsverplichtingen hoeven te worden opgelegd, bevestigen wij u bij dezen een dekking van 100 %.
Uit dien hoofde voegen wij bij dit bericht de door de verzekeraars ondertekende mandaten die tezamen een dekking van 100 % bevestigen, elk voor hun eigen aandeel. De ‚opeenstapeling’ van de 6 ondertekende mandaten is de bevestiging van een dekking van 100 % voor de gehele contractperiode.
In deze opzet (identiek met die van het huidige interinstitutionele contract) dient Marsh dus een offerte in die bestaat uit 6 verzekeraars die deelnemen door middel van medeverzekering in de verdeling die wij in de schema’s van de ondertekende mandaten duidelijk hebben weergegeven.
Ook is gepreciseerd dat deze verzekeraars noch met Marsh, noch onderling een combinatie zijn aangegaan.
Aangezien de verzekeraars geen combinatie hebben gevormd, verklaren zij te voldoen aan alle voorwaarden van de opdracht voor het gedeelte van het contract dat zij uitvoeren (‚I declare that xxx will comply with all the terms of the tender specifications, for the part of the contract xxx will perform’).
 Wij zijn van mening dat deze verklaringen beantwoorden aan de eisen van de aanbestedende diensten met betrekking tot de behoorlijke uitvoering van het contract, maar wij betreuren het dat ondanks de moeite die over en weer is gedaan om tot een beter begrip en meer duidelijkheid te komen, wij er niet helemaal van overtuigd zijn hiermee te voldoen aan de voorwaarden van het contract, aangezien de hoofdelijke verbondenheid – in de betekenis die u wellicht hieraan wenst te verbinden – niet door de verzekeraars is erkend. Deze opvatting zou namelijk kunnen inhouden dat elke verzekeraar zich niet verbindt voor het deel van het contract dat hij uitvoert, maar voor het volledige contract, hetgeen haaks staat op het medeverzekeringsbeginsel, waarbij de dekking voor 100 % en niet voor 600 % moet zijn gegarandeerd.
Ter verwezenlijking van het door u beoogde doel van hoofdelijke verbondenheid van de verzekeraars hebben wij elke verzekeraar verzocht en bereid gevonden om zich voor 100 % te verbinden tot de uitvoering van zijn deelname. Bijgevolg hoeft u noch feitelijk noch rechtelijk de hoofdelijke verbondenheid in te roepen.
Wij willen u bij voorbaat danken voor de definitieve verduidelijking van dit punt.”








121


Bij faxbericht van 8 januari 2014 heeft de Commissie verzoekster bedankt voor de toelichting en informatie in het schrijven van 24 december 2013 en de navolgende preciseringen gevraagd:
„Voorts moet – zoals reeds is verduidelijkt – de verbintenis van uw onderneming en de verzekeraars waarvan de mandaten samen met uw offerte zijn verstrekt, worden bekrachtigd door de ondertekening van het verzekeringscontract dat bij het bestek is gevoegd.
 Of de offerte individueel dan wel door een combinatie van inschrijvers is ingediend, is in dit stadium niet relevant, aangezien het verzekeringscontract moet worden ondertekend door de verzekeraars die door hun mandaat de uitvoering ervan in geval van gunning garanderen. Uit uw schrijven blijkt niet duidelijk dat dit het geval zal zijn.
Bijgevolg verzoek ik u om in geval van gunning te bevestigen dat het contract zowel door u als door de in uw offerte vermelde medeverzekeraars wordt getekend.”








122


Bij e-mail van 10 januari 2014 heeft Marsh in de navolgende bewoordingen geantwoord:
„Wij bevestigen dat in geval van gunning van de opdracht, Marsh en de in onze offerte vermelde medeverzekeraars (waarvan de mandaten opnieuw zijn bevestigd in ons schrijven van 24 december 2013) het bij het bestek gevoegde dienstencontract zullen tekenen, mits onze oorspronkelijke offerte, de hierbij behorende mandaten en de verschillende aanvullende documenten ter verduidelijking van met name de hoofdelijkheid volledig deel uitmaken van de constitutieve elementen van de opdracht.
Wat in het bijzonder pagina 1 van het contract betreft heeft u uit onze eerdere correspondentie duidelijk kunnen opmaken dat de verzekeraars in de bij onze offerte gevoegde mandaten verklaren te voldoen aan alle voorwaarden van de opdracht voor het gedeelte van het contract dat zij uitvoeren (‚I declare that xxx will comply with all the terms of the tender specifications, for the part of the contract xxx will perform’).
 Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en verblijven met de meeste hoogachting.”








123


In zijn notulen van 13 januari 2014 is het beoordelingscomité tot de slotsom gekomen dat Marsh, in het licht van alle antwoorden, voldeed aan de niet-uitsluitings- en selectiecriteria van de aankondiging van de opdracht. Met betrekking tot de financiële beoordeling was het beoordelingscomité van mening dat Marsh de gevraagde verduidelijkingen en documenten had verstrekt en dat zijn offerte, voor perceel nr. 1, zoals verduidelijkt door de inschrijver, voldeed aan het bestek en in aanmerking kwam voor de financiële beoordeling.
124


Op 30 januari 2014 heeft de Commissie het bestreden besluit vastgesteld.
125


Uit de bovenstaande weergave van de correspondentie tussen Marsh en de Commissie blijkt echter dat laatstgenoemde spoedig geen twijfels meer kon hebben met betrekking tot het feit dat Marsh haar offerte, van 25 oktober 2013, niet heeft gebaseerd – en dus niet heeft berekend – op basis van hoofdelijke verbondenheid, dat wil zeggen de verbintenis van elk van de verzekeraars om, in voorkomend geval, de verzekeringsdekking volledig te garanderen.
126


Uiterlijk na het faxbericht van Marsh van 24 december 2013 (zie punt 120 hierboven) en zeker na de e-mail van 10 januari 2014 (zie punt 122 hierboven) had de Commissie erop moeten wijzen dat de offerte van Marsh feitelijk enkel – zoals door haar zelf is toegegeven – een gezamenlijke verbintenis van de verzekeraars voor hun eigen aandeel bevatte. De Commissie had derhalve moeten constateren dat de offerte van Marsh niet voldeed aan de voorschriften van de opdracht en tot de conclusie moeten komen dat het vervolgen van de ingeslagen weg naar de ondertekening van het contract met Marsh onverenigbaar zou zijn met de gelijke behandeling van de andere inschrijver.
 127


De omstandigheid dat, nadat AIG zich had teruggetrokken en door twee andere verzekeraars was vervangen, de verzekeringsdekking die werd verschaft door het contract – ondertekend door de Commissie, Marsh en de tot slot door Marsh voorgestelde verzekeraars – uiteindelijk de hoofdelijke verbintenis van deze verzekeraars bevatte, doet in het geheel niet af aan de slotsom van punt 126 hierboven. In tegendeel, deze gang van zaken bevestigt enkel wat reeds volgt uit de correspondentie die aan het bestreden besluit voorafging.
128


Wat voor het onderhavige beroep van belang is, is niet dat de uiteindelijk door Marsh en de verzekeraars verschafte verzekeringsdekking, door deze gang van zaken, de door het bestek voorgeschreven hoofdelijkheid omvatte zonder wijziging van de prijs in de offerte van Marsh van 25 oktober 2013, maar dat de offerte van Marsh, zoals ingediend, niet voorzag in deze hoofdelijkheid en bijgevolg niet voldeed aan het bestek.
129


De verwijzing van de Commissie naar bepaalde ongewone omstandigheden, in het bijzonder de in punt 105 hierboven genoemde handgeschreven aantekening op het mandaat van AIG („Met uitzondering van de hoofdelijkheidsclausule [...]. Wij gaan niet akkoord met deze clausule”) en de latere toezending van een mandaat van AIG zonder deze vermelding (zie punt 120 hierboven), laat onverlet dat de Commissie zich terdege bewust had moeten zijn van het feit dat de offerte van Marsh geen hoofdelijke verbintenis bevatte.
 130


Het feit dat Marsh op verzoek van de Commissie haar vervolgens een mandaat van AIG heeft toegezonden waarop deze handgeschreven aantekening niet meer voorkwam, laat namelijk onverlet dat dit mandaat nog steeds een beperkte financiële verbintenis van de verzekeraar bevatte en dat AIG zich verbond tot naleving van de voorwaarden van de offerte „voor het deel van het contract dat zij uitvoert” (for the part of the contract it will perform). De enkele schrapping van de handgeschreven aantekening, zoals vermeld in punt 129 hierboven, betekende dus niet dat AIG niet langer de hoofdelijkheid uitsloot.
131


Bovendien – en dat is nog belangrijker – was dit mandaat van AIG zonder handgeschreven aantekening (evenals overigens de vijf andere mandaten, in dezelfde bewoordingen, van de vijf andere door Marsh voorgestelde verzekeraars) gevoegd bij het schrijven van Marsh van 24 december 2013. Uit de bewoordingen ervan (zie punt 120 hierboven) blijkt evenwel dat hierin de hoofdelijkheid van de verzekeraars uitdrukkelijk werd uitgesloten. Na lezing van dit schrijven had de Commissie met betrekking tot dit punt redelijkerwijs geen twijfels meer kunnen hebben. Per saldo had de schrapping van de handgeschreven aantekening – waardoor de formulering van alle mandaten van de door Marsh voorgestelde verzekeraars (die inzake de verbintenis van de verzekeraars allemaal de vermelding „elk voor het deel van het contract dat hij uitvoert” bevatten) gelijkluidend werden – de Commissie, samen met de bewoordingen van het faxbericht van 24 december 2013, eens temeer ervan moeten overtuigen dat de kwestie van de hoofdelijkheid in de offerte van Marsh een probleem vormde.
 132


Tot slot kon – na het schrijven van 24 december 2013 – de e-mail van 10 januari 2014 (zie punt 122 hierboven) voor de Commissie enkel nog een bevestiging vormen van het ontbreken van de hoofdelijke verbondenheid van de verzekeraars in de offerte van Marsh. De Commissie kon daarom niet voorbijgaan aan het feit dat deze offerte niet voldeed aan het bestek en was gebaseerd op financiële verbintenissen die losstonden van die in de offerte van verzoekster. In plaats van te constateren dat de offerte van Marsh tekortschot en deze ter zijde te schuiven, heeft de Commissie dus in strijd met het beginsel van gelijke behandeling het contact met deze onderneming voortgezet en het bestreden besluit vastgesteld.
133


Uit het voorgaande volgt dat het eerste onderdeel van het enige middel tot nietigverklaring gegrond is.
Tweede onderdeel van het middel: schending van het beginsel van gelijke behandeling op grond van de wijziging van de offerte van Marsh na de opening van de offertes





134


Verzoekster betoogt dat de samenstelling van het door Marsh gevormde consortium na de opening van de offertes gewijzigd is. Ten minste één van de verzekeraars, te weten AIG, die de hoofdelijkheid bij de uitvoering van het contract zou hebben geweigerd, zou namelijk zijn uitgesloten.
 135


Deze wijziging van de samenstelling van het door Marsh gevormde consortium na de opening van de offertes kan, volgens verzoekster, niet worden beschouwd als een in artikel 160, lid 3, van de uitvoeringsverordening bedoelde „verduidelijking” van de inhoud van de offerte of een situatie waarin „aperte schrijffouten in de inschrijving moeten worden verbeterd”. Bijgevolg zou de Commissie, door deze wijziging toe te staan, inbreuk hebben gemaakt op het beginsel van gelijke behandeling van de inschrijvers, gelezen in samenhang met artikel 112, lid 1, van het Financieel Reglement en artikel 160 van de uitvoeringsverordening.
136


Tot slot zou het duidelijk zijn dat zonder die onregelmatigheid bij de gunning de aanbestedingsprocedure een andere uitkomst had kunnen hebben. Zou de Commissie namelijk de offerte wegens niet-vervulling van de voorwaarden van het bestek hebben afgewezen, dan zou de opdracht aan verzoekster zijn gegund, aangezien zij als enige andere onderneming had ingeschreven en haar offerte voldeed aan het bestek.
137


In repliek betoogt verzoekster, op basis van nieuwe informatie, dat de onrechtmatige wijzigingen van de offerte van Marsh van drieërlei aard zijn.
138


In de eerste plaats zou het bij de identiteit van de verzekeraars die Marsh hebben gemandateerd en hun financiële situatie niet gaan om een eenvoudige praktische uitvoeringsvoorwaarde van het contract. De vervanging van AIG door andere verzekeraars na de opening van de offertes zou een onrechtmatige wijziging van de offerte zijn.
 139


In de tweede plaats zouden – ook al is de totale prijs van de offerte van Marsh niet veranderd – de voorwaarden voor de onderhandelingen tussen de oude en nieuwe verzekeraars ongetwijfeld anders zijn geweest dan vóór de indiening van de offerte, aangezien, in de eerste plaats, de door verzoekster geoffreerde prijs inmiddels bekend was, en, in de tweede plaats, de verzekeraars de zekerheid hadden van de gunning van de opdracht aan Marsh. Daarmee zou de uitsluiting van AIG en het voorstel van een nieuwe verdeling tussen de verzekeraars Marsh een concurrentievoordeel hebben verschaft.
140


In de derde plaats zou de Commissie Marsh hebben toegestaan om haar onrechtmatig als één inschrijver ingediende offerte zonder hoofdelijkheid „om te zetten” in een gezamenlijke offerte met hoofdelijkheid. Aangezien de verzekeraars uitdrukkelijk elke vorm van hoofdelijkheid hebben geweigerd en zich enkel voor hun deel van het contract hadden verbonden, had de Commissie Marsh niet mogen verzoeken om latere „verduidelijkingen” of „verbeteringen”.
141


Door na de opening van de offertes documenten en wezenlijke wijzigingen van de offerte van Marsh te aanvaarden, zou de Commissie inbreuk hebben gemaakt op de fundamentele regel dat de gunning van een opdracht plaatsvindt op basis van de binnen de voorgeschreven termijnen ingediende offertes en niet op basis van latere elementen.
142


De Commissie bestrijdt de zienswijze van verzoekster.
143


In de eerste plaats zou Marsh hebben ingeschreven als één makelaar/inschrijver en niet als consortium. Bijgevolg zou geen sprake zijn geweest van een „wijziging van het consortium”.
 144


In de tweede plaats zou bij de contacten tussen de Commissie en de inschrijvers (zowel Marsh als verzoekster) vóór het besluit tot gunning van de opdracht de regelgeving op het gebied van overheidsopdrachten volledig zijn geëerbiedigd. Wat Marsh betreft zouden deze contacten hebben bestaan in verzoeken om aanvulling van de bewijsstukken met betrekking tot de selectiecriteria, verbeteringen van feitelijke vergissingen en verduidelijkingen met betrekking tot de naleving van bepaalde voorschriften van het bestek, en zulks in volledige overeenstemming met de artikelen 158, lid 3, en 160, lid 3, van de uitvoeringsverordening. De voorwaarden van de offerte van Marsh –100 %‑dekking van de in het bestek omschreven risico’s en prijs van de offerte – zouden niet zijn gewijzigd.
145


In de derde plaats zou, na de gunning van de opdracht en zelfs nadat de twee raamcontracten ter ondertekening naar Marsh waren verstuurd, AIG, die zowel een van de verzekeraars zou zijn die oorspronkelijk mandaat aan Marsh hadden verleend voor het contract als de verzekeraar die met verzoekster een combinatie was aangegaan, de in het bestek voorgeschreven ondertekening van het contract hebben geweigerd. In tegenstelling evenwel tot wat verzoekster betoogt, zou geen enkele verzekeraar door de Commissie of door Marsh zijn “uitgesloten”. De verzekeraar zou zelf hebben geweigerd om het verzekeringscontract te tekenen.
 146


Volgens de Commissie stond het aan Marsh, die haar offerte als één makelaar/inschrijver had ingediend, om de praktische uitvoeringsvoorwaarden van het contract en de verhoudingen tussen de verschillende verzekeraars te regelen, teneinde de goede uitvoering van het contract te waarborgen, met dien verstande dat elke wijziging van de voorwaarden van de offerte uitgesloten was. Ook zou Marsh zelf hebben voorgesteld (en de Commissie zou hiermee hebben ingestemd) om AIG te vervangen door de andere verzekeraars die haar reeds een mandaat hadden verleend en door twee nieuwe verzekeraars. Bijgevolg kon het contract op 27 februari 2014 worden ondertekend.
147


Dienaangaande benadrukt de Commissie dat de vervanging van AIG niet heeft geleid tot een krachtens artikel 112, lid 1, van het Financieel Reglement verboden wijziging van de voorwaarden van de opdracht of van de oorspronkelijke offerte van Marsh, aangezien Marsh haar offerte als enig inschrijver heeft ingediend, zij op zichzelf reeds aan de selectiecriteria van de opdracht voldeed, de voorwaarden van haar offerte (100 %‑dekking en prijs) ongewijzigd bleven en het door haar en de verzekeraars ondertekende contract beantwoordde (en zelfs identiek was) aan het raamcontract dat in het bestek was opgenomen.
 148


Verder is de Commissie van mening dat ook na de ondertekening en de inwerkingtreding van het contract de inschrijver aan wie de opdracht is gegund zich bij de uitvoering ervan moet houden aan de offerte en het bestek. Wanneer een van de verzekeraars die het contract hebben ondertekend zich terugtrekt of in gebreke blijft, moet degene aan wie de opdracht is gegund de Commissie een alternatief bieden dat geen wijziging inhoudt van de ingediende offerte of het bestek. Verzoekster heeft zelf in haar offerte geanticipeerd op de mogelijkheid van de vervanging van de tot haar combinatie behorende verzekeraar door aan te geven dat „[w]anneer de verzekeraar, om een buiten onze macht vallende reden, genoodzaakt is de polis op te zeggen Vanbreda alles in het werk zal stellen om ervoor te zorgen dat de dekking onder de oorspronkelijk overeengekomen voorwaarden gewaarborgd is”.
149


In dupliek verwijst de Commissie, met betrekking tot de bewering dat zij de offerte van Marsh in drieërlei opzicht onrechtmatig zou hebben gewijzigd (identiteit en aandeel van de verzekeraars, aard van de offerte), naar het verweerschrift en brengt hierbij de navolgende preciseringen aan. Om te beginnen zou de vervanging van een van de verzekeraars zijn gebeurd zonder wijziging van de voorwaarden van de offerte (100 %‑dekking, hoofdelijke verbondenheid van de verzekeraars en prijs). Voorts zouden de aandelen in de deelname onder de interne verhoudingen tussen de verzekeraars, die Marsh hebben gemandateerd voor de uitvoering van het contract, vallen en niet onder de opdracht zelf. Met betrekking tot, ten slotte, de beweerde omzetting van de door één inschrijver ingediende offerte zonder hoofdelijkheid in een gezamenlijke offerte met hoofdelijkheid verwijst de Commissie naar haar betoog dat geen sprake is geweest van een dergelijke omzetting.
 150


Ingevolge artikel 112, lid 1, van het Financieel Reglement mogen, zolang de aanbestedingsprocedure loopt, de contacten tussen de aanbestedende dienst en de gegadigden of inschrijvers slechts plaatshebben onder voorwaarden die transparantie en een gelijke behandeling garanderen. Zij mogen niet leiden tot wijziging van de voorwaarden van de opdracht of van de oorspronkelijke offerte.
151


Artikel 160 van de uitvoeringsverordening bepaalt dat contacten tussen de aanbestedende dienst en de inschrijvers gedurende de procedure voor het plaatsen van een overheidsopdracht bij wijze van uitzondering zijn toegestaan. Na de opening van de inschrijvingen mag de aanbestedende dienst, indien een inschrijving verduidelijking behoeft of indien aperte schrijffouten in de inschrijving moeten worden verbeterd, met de inschrijver contact opnemen, met dien verstande dat dit niet mag leiden tot wijziging van de voorwaarden van de inschrijving.
152


In de onderhavige zaak blijkt uit de elementen die in het kader van het eerste onderdeel van het enige middel zijn onderzocht dat de contacten die na de opening van de offertes tussen Marsh en de Commissie hebben plaatsgevonden onder andere betrekking hadden op de hoofdelijke verbondenheid, zijnde een wezenlijke voorwaarde van het bestek.
153


Uit deze contacten is gebleken dat de offerte van Marsh van 25 oktober 2013 feitelijk niet de door het bestek voorgeschreven hoofdelijke verbondenheid bevatte en dat, bijgevolg, de prijs van de offerte van Marsh niet kon worden geacht te zijn opgesteld overeenkomstig de bepalingen van de opdracht.
 154


In plaats van onmiddellijk hieraan gevolgen te verbinden en de opdracht niet aan Marsh te gunnen, temeer daar in casu de opdracht aan de offerte met de laagste prijs moest worden gegund, is de Commissie tot deze gunning overgegaan. Nadat een verzekeraar de hoofdelijke verbondenheid en de ondertekening van het contract had geweigerd, is deze verzekeraar door twee nieuwe verzekeraars vervangen, zijn de aandelen in de verbintenis opnieuw verdeeld en is uiteindelijk het contract door de Commissie, enerzijds, en Marsh en zeven verzekeraars, anderzijds, ondertekend.
155


Ter onderbouwing van haar standpunt wijst de Commissie erop dat wanneer een van de verzekeraars die het contract hebben ondertekend in gebreke blijft of zich terugtrekt, degene aan wie de opdracht is gegund haar een alternatief moet bieden dat geen wijziging van de offerte of het bestek inhoudt.
156


In het onderhavige geval ging het evenwel niet om een situatie waarin een verzekeraar na de ondertekening van het contract zich heeft teruggetrokken of in gebreke is gebleven, in welk geval degene aan wie de opdracht is gegund inderdaad de contractuele verplichting heeft om de continuïteit van de uitvoering van het overeengekomene te waarborgen, maar om een terugtrekking die plaatsvond vóór de ondertekening van het contract, waarop bijgevolg de regels inzake het plaatsen van overheidsopdrachten van toepassing waren.
157


Uit het voorgaande volgt dat de contacten die zijn gelegd tussen de Commissie en Marsh feitelijk – in strijd met de voor overheidsopdrachten geldende voorschriften en, in het bijzonder, het beginsel van gelijke behandeling van de inschrijvers – zijn uitgemond in een wezenlijke wijziging van de voorwaarden van de oorspronkelijke offerte van Marsh.
158


Bijgevolg is ook het tweede onderdeel van het middel tot nietigverklaring gegrond.
 Conclusie met betrekking tot de vordering tot nietigverklaring





159


Gelet op het voorgaande en zelfs zonder dat uitspraak behoeft te worden gedaan over het derde onderdeel van het middel, ontleend aan schending van het transparantiebeginsel, moet het onderhavige middel worden aanvaard en moet het bestreden besluit bijgevolg nietig worden verklaard.
Vordering tot schadevergoeding






160


Verzoekster zegt te hebben aangetoond dat de Commissie verschillende onregelmatigheden heeft begaan die elk afzonderlijk of op zijn minst tezamen een voldoende gekwalificeerde schending van het recht van de Unie opleveren.
161


Het geleden nadeel bestaat volgens verzoekster in het verlies van een kans om de opdracht te verwerven, ja zelfs de zekerheid van niet-gunning, het verlies van referenties en immateriële schade.
162


Verzoekster raamt deze totale schade ex aequo et bono op een forfaitair bedrag van 1000000 EUR.
163


Volgens haar lijdt het geen twijfel dat wanneer de Commissie in het kader van de gunning van de opdracht geen onregelmatigheid zou hebben begaan, de administratieve procedure wellicht een andere uitkomst zou hebben gehad. Zou de Commissie namelijk de offerte van Marsh hebben afgewezen, dan zou de opdracht aan haar zijn gegund, aangezien zij als enige andere onderneming had ingeschreven en haar offerte voldeed aan het bestek.
 164


Ook zou buiten kijf staan dat een opdracht die betrekking heeft op verzekeringscontracten ter dekking van het risico van brand en hiermee samenhangende schade aan de gebouwen en de inboedel voor alle betrokken Europese instellingen een zeer belangrijke referentie vormt voor soortgelijke aanbestedingen. Naast het enkele feit dat dergelijke contracten belangrijke referenties zijn, zouden de verklaringen inzake de goede uitvoering ervan van wezenlijk belang zijn voor de fase van de technische selectie bij toekomstige aanbestedingen. Overigens dienden bij de onderhavige aanbestedingsprocedure dergelijke verklaringen te worden overgelegd. Volgens verzoekster is het duidelijk dat, aangezien de opdracht niet aan haar is gegund, zij niet haar voordeel kan doen met de verklaringen inzake de goede uitvoering van deze op verschillende Europese instellingen betrekking hebbende opdracht.
165


Tot slot zou het feit dat de Commissie niet heeft gekozen voor de offerte van verzoekster, hoewel zij als enige in het kader van de procedure een offerte heeft ingediend die voldeed aan de voorwaarden, strijdig zijn met het gewettigde vertrouwen van verzoekster dat haar de opdracht zou worden gegund en haar immateriële schade hebben berokkend.
166


In repliek herhaalt verzoekster dat zij eerst en vooral de opdracht wil uitvoeren. Bijgevolg vordert zij volledige en vervangende schadevergoeding voor zover deze uitvoering tot het arrest van het Gerecht niet aan haar zou worden toegewezen.
 167


Volgens verzoekster heeft zij de fout van de Commissie reeds in voldoende mate aangetoond en gaat het om reële en zekere schade. De wettelijke mogelijkheid om af te zien van de aanbesteding en opnieuw te beginnen met een andere procedure was, gelet op de omstandigheden van deze zaak, een louter theoretische optie. De opdracht zou vrijwel zeker aan verzoekster zijn gegund. Zuiver financieel gesproken, vertegenwoordigen de contracten over vier jaar bezien een waarde van 3742000 EUR. Verzoekster blijft erbij immateriële schade als gevolg van het verlies van referenties en aanzien te hebben geleden. Verzoekster houdt daarom staande dat haar schade op 1000000 EUR kan worden geraamd.
168


De Commissie bestrijdt enig onrechtmatig handelen. Subsidiair ontkent zij zich schuldig te hebben gemaakt aan een kennelijke en ernstige overschrijding van de grenzen van haar beoordelingsbevoegdheid. Uit de feiten van de zaak blijkt juist dat zij onverwijld alles te goeder trouw in het werk heeft gesteld om te waarborgen dat de aanbestedingsprocedure volgens alle relevante voorschriften verliep, te verifiëren dat de ingediende offertes voldeden aan het bestek en ervoor te zorgen dat het nieuwe verzekeringscontract zodanig tijdig in werking zou treden dat de aanbestedende dienst voor 100 % verzekerd zou zijn.
169


Met betrekking tot het geleden nadeel zou verzoekster zeer kort verwijzen naar de vergoeding van drie soorten schades die zij zou hebben geleden. Zij zou niet hebben aangetoond dat het bij het beweerde nadeel gaat om reële en zekere schade.
 170


De Commissie is, in de eerste plaats, van mening dat waar het gaat om het verlies van een kans op gunning van de opdracht verzoekster niets heeft verloren, aangezien zij niet de laagste prijs had geoffreerd en de Commissie geen enkele reden had om de offerte van Marsh uit te sluiten of als niet in overeenstemming met het bestek aan te merken.
171


Met betrekking tot, in de tweede plaats, het verlies van referenties zou geen sprake van reële en zekere schade. Om te beginnen belemmert het ontbreken van een nieuwe referentie op zichzelf verzoekster niet om deel te nemen aan soortgelijke toekomstige aanbestedingen. Voorts is deze schade hypothetisch van aard. Verzoekster kan namelijk niet stellen dat zij ongetwijfeld een verklaring inzake de goede uitvoering van deze opdracht zou hebben ontvangen, aangezien de verkrijging van deze verklaring samenhangt met de concrete uitvoering van het contract en niet vooraf kan worden gegarandeerd.
172


In de derde plaats zou verzoekster de immateriële schade niet substantiëren, maar enkel beweren dat de niet-gunning van de opdracht ingaat tegen haar „gewettigd vertrouwen”. De aanbestedende dienst heeft evenwel op geen enkel moment een gewettigd vertrouwen of rechtmatige verwachting ten aanzien van de gunning van de opdracht bij verzoekster doen rijzen.
173


In dupliek stelt de Commissie dat het contract ten behoeve van verzoekster is opgeschort en een procedure van gunning via onderhandelingen heeft plaatsgevonden die is uitgemond in een gezamenlijk contract met een looptijd vanaf 17 februari 2015 van ten hoogste 18 maanden. Bij de vaststelling van de schade zouden deze elementen in aanmerking moeten worden genomen.
 174


Al met al zou de schade noch reëel, noch zeker, noch specifiek van aard zijn. Zou het bestek strikt zijn uitgelegd of had de offerte van Marsh als een gezamenlijke offerte moeten worden aangemerkt, dan had de offerte van verzoekster niet als geldig kunnen worden aangemerkt.
175


Voorts had de Commissie heel goed kunnen afzien van de litigieuze aanbestedingsprocedure.
176


De Commissie betwist de hoogte van de beweerde schade. Bij de aangevoerde winstderving gaat het niet om een nadeel dat is geleden door verzoekster, welke slechts een voor eigen rekening handelende makelaar zou zijn.
177


Met betrekking tot het argument dat de immateriële schade voortvloeit uit de beweerde uitzonderlijke aard van de opdracht is de Commissie van mening dat van een dergelijke uitzonderlijke aard helemaal geen sprake is.
178


Volgens artikel 340, tweede alinea, VWEU moet de Unie, inzake de niet-contractuele aansprakelijkheid, overeenkomstig de algemene beginselen welke de rechtsstelsels van de lidstaten gemeen hebben, de schade vergoeden die door haar instellingen of door haar personeelsleden in de uitoefening van hun functies is veroorzaakt.
 179


Volgens vaste rechtspraak is de niet-contractuele aansprakelijkheid van de Unie in de zin van artikel 340, tweede alinea, VWEU wegens onrechtmatig gedrag van haar organen afhankelijk van een aantal voorwaarden, te weten onrechtmatigheid van het aan de instellingen verweten gedrag, werkelijk geleden schade en een causaal verband tussen dat gedrag en de gestelde schade (arresten van 29 september 1982, Oleifici Mediterranei/EEG, 26/81, Jurispr., EU:C:1982:318, punt 16; 9 september 2008, FIAMM e.a./Raad en Commissie, C‑120/06 P en C‑121/06 P, Jurispr., EU:C:2008:476, punten 106 en 164‑166; 9 september 2010, Evropaïki Dynamiki/Commissie, T‑300/07, Jurispr., EU:T:2010:372, punt 137, en 16 oktober 2014, Evropaïki Dynamiki/Commissie, T‑297/12, EU:T:2014:888, punt 28). Om te voldoen aan de voorwaarde dat de aan de instelling verweten gedraging onrechtmatig is, eist de rechtspraak een voldoende gekwalificeerde schending van een rechtsregel die ertoe strekt aan particulieren rechten toe te kennen. Beslissend voor de vaststelling dat een schending voldoende gekwalificeerd is, is het criterium van de kennelijke en ernstige overschrijding door de betrokken instelling of het betrokken orgaan van de Unie van de aan de beoordelingsbevoegdheid ervan gestelde grenzen (zie in die zin arresten van 4 juli 2000, Bergaderm en Goupil/Commissie, C‑352/98 P, Jurispr., EU:C:2000:361, punten 42‑44; 10 december 2002, Commissie/Camar en Tico, C‑312/00 P, Jurispr., EU:C:2002:736, punt 54, alsook arresten AFCon Management Consultants e.a./Commissie, punt 65 supra, EU:T:2005:107, punt 93, en Evropaïki Dynamiki/Commissie, reeds aangehaald, EU:T:2014:888, punt 29).
