Per luchtballon naar de Zuidpool
Ge ziet,
dat we over eene ontzaglijke macht te beschikken hebben."

De goede uitslag van deze proefneming verlevendigde den moed van
onze reizigers. De uiteengebarsten ijslaag had een voet dikte. Om
een meter te doorboren had men bijgevolg drie mijnen noodig. Na de kloof van ijs ontdaan te hebben, begon James onmiddellijk nieuwe
gaten te boren. Vreezende, dat er zich in het inwendige van het ijsveld eene verheffing
van temperatuur zou openbaren, verhaastte de ingenieur de zaak. Men
werkte beurt om beurt, daar ieder eigenhandig deel aan de bevrijding
wilde hebben. Men liet om de zes uren een mijn springen; men vorderde dus bijna
twee meters per dag. Op den 12den, des namiddags om één uur, was de ijslaag, die onze
reizigers van de vrije ruimte scheidde, reeds zóó dun, dat Gromski bij
het boren van de gaten de omtrekken der naburige bergen kon zien. Men
legde dus de laatste mijn aan. Toen James deze laadde, schertste hij vroolijk over het doorgestane
gevaar. Ford maakte reeds zijn zak klaar en de instrumenten, die deze bevatte. "We hebben eene week in dit verwenschte gat verloren," zeide hij. "We
moeten noodzakelijk dien tijd inhalen."

Men kan uit deze woorden gemakkelijk opmaken, dat de hoop bij den
kapitein herleefd was. Een uur daarna vloog de dunne ijslaag met een oorverdoovend geluid in
stukken; de poolzon scheen door de breede opening in het inwendige
der gevangenis van ijs en verlichtte plotseling met hare stralen de
vermagerde en bleeke gezichten van onze reizigers. Zonder te letten op de ijsblokken, die boven zijn hoofd wankelden,
liep de kapitein het eerst naar den buitenkant van het ijs en vertoonde
zich in het volle licht. En gelijktijdig ontsnapte er een uitroep van verwondering en van
medelijden aan de borst van Gromski en van James. Het haar van kapitein Ford was spierwit geworden. VEERTIENDE HOOFDSTUK. MEN NADERT HET DOEL. De ijslaag, die de wateren der Oceanen bedekt, bezit, evenals de
aardschors, eene eigenaardige geologie. Men vindt daarop terrassen,
rotsen, bergen, vlakten en plateau's, evenals op het oppervlak der
aarde. Alleen is de stof, waarvan de natuur zich heeft bediend om deze
vormen te scheppen, dezelfde, daar ijs altijd en overal ijs blijft,
welke ook de vormen en de omtrekken mogen zijn, waaronder het zich
voordoet. Deze ijsvelden vertoonen dan ook een wereld op zich zelf,
die evenwel hare eigenaardige schoonheden en geheimen bezit, evenals
het vasteland. De veertien dagen, gedurende welke de zon in de poolstreken schier niet
ondergaat, verspreiden overal zulke schitterende glansen, dat nergens
anders het verrukte oog een dergelijk tooneel kan aanschouwen. Bij
den opgang der zon baden de toppen der bergen zich in purper en goud;
de ijsbergen, die op de sombere wateren van den Oceaan drijven,
schitteren door de terugkaatsing der zonnestralen als ontzaglijke
smaragden; de piramiden en de muren, gedurende den wintertijd door
den ijsduivel opeengestapeld, tooien zich met den glans der opalen
en der robijnen; de zonneschijf legt een breeden en bloedigen weg
over de onafzienbare sneeuwvelden af. Laat ons de gedaanteverwisseling van het poolijs eens wat nader
beschouwen. Het oppervlak van den Oceaan is in de lente met eene
dunne laag ijs bedekt, die zich gedurende den afgeloopen winter
heeft gevormd. Dit ijs verbreken de golven en verstrooien de winden
al spoedig. Het ijsveld drijft gedurende den zomer rond en wordt,
als het aan de stralen der zon ontsnapt is, in den herfst al grooter
en grooter. Dat noemt men ijsbergen. In den volgenden winter worden deze ijsbergen nog dikker en
gevaarlijker. Wee het schip, dat hunne prooi wordt! Het zal
vruchtelooze pogingen aanwenden om door die onafzienbare ijsvelden
heen te komen; deze zullen het van alle kanten omgeven en insluiten. De
eerste wintervorst voegt al deze ijsmassa's aaneen en sluit het schip
voor vele jaren in. Als de zomer gekomen is, schiet de zon, die het firmament niet verlaat,
vruchteloos hare stralen op die tallooze ijsschotsen; zij bieden een
krachtigen weerstand aan de werking der warmte, zij worden zelfs
sterker en vormen uitgestrekte ijsvelden, die de vlakten in deze
ijswereld zijn. De onderzoekers der poolstreken kennen ze zeer goed, daar zij op
hunne hobbelige vlakten tochten van verscheidene tientallen mijlen
hebben gedaan. En deze weg is nog de beste voor de beladen sleden en
de uitgeputte reizigers. Maar zulk eene ontzaglijke ijsvlakte blijft slechts zelden lang
aaneen. De Oceaan, door de lente- of de herfststormen in beweging
gebracht, breekt haar door zijne machtige golven, werpt de ijsblokken
tegen elkander aan en stapelt ze op elkander. Zulk eene worsteling
wijzigt in eenige dagen het voorkomen van het ijsveld, zoodat het niet
meer te herkennen is. In plaats van de vlakte vertoonen zich grillige
opeenhoopingen, een chaos van stukken ijs, die opeengestapelde muren
en bergen vormen. Dikwijls verwijderen de groote ijsvelden, door den wind voortgestuwd,
zich van elkander; dan vormen zich ledige plekken, die weldra met
een mengelmoes van stukken ijs en sneeuw gevuld worden. In den zomer of gedurende den dooi worden zulke spleten voor den
onervaren reiziger een gevaarlijke strik. De winden en de stroomen
drijven de massa's ijs steeds van de eene plaats naar de andere. Alleen
het ijs van het vasteland, dat de aarde met een gordel van kristal
omgeeft, blijft onbeweeglijk. Deze gordel ducht den zomer niet; hij
smelt wel is waar gedeeltelijk, maar verdwijnt nooit. De stralen
der zon maken daarin breede spleten, gelijkende op de fjorden
van Noorwegen, en door deze spleten bereikt de walvischvanger,
die zijne prooi vervolgt, de kust zelf. Het ijs van het vasteland
is het veiligste toevluchtsoord voor de schipbreukelingen, die
aan een gebroken ijsveld ontvlucht zijn. Veel verder van de kusten
bevinden zich gewoonlijk de oudste formatiën van deze doode wereld,
de groote ijsvelden, die op de plateau's van het vasteland gelijken
en die dikwijls hoog boven de wateren van den Oceaan uitsteken. Vele
winters hebben deze ijsmassa's doen ontstaan. Het ijsveld, dat omgeven is door eene keten van bergen, die op
verschillende tijden ontstaan zijn, levert een onoverkomelijken
hinderpaal voor de stoutmoedige reizigers op. Zelfs de orkanen,
die de golven van den Oceaan opzweepen, blijven machteloos tegen
deze ijsmassa's. De ijsvelden aan de Zuidpool hebben een woest voorkomen, dat zelfs
reizigers, die aan de verschrikkingen van den Noordpooloceaan gewoon
zijn, eene huivering door de leden jaagt. Zulke hinderpalen moesten onze kloeke reizigers te boven komen om
hun doel te bereiken. Eene onoverwinlijke macht dreef kapitein Ford naar de pool. Hij kon
daaraan geen weerstand bieden ondanks de gevaren, die uit de minste
vertraging konden voortvloeien. Thans hadden onze reizigers nog juist
den tijd om naar den ballon terug te keeren. Maar op alle bezwaren,
die de ingenieur te berde bracht, antwoordde Ford slechts: "Laat mij
maar alleen naar de pool gaan!" en stopte met dat antwoord den mond
aan zijne metgezellen. Een onuitputtelijke voorraad ziekelijke geestkracht en onuitbluschbaren
ijver vertoonde zich eensklaps bij dezen man, die in weinige
dagen grijs geworden was. Hij was onvermoeid in het beklimmen van
puntige ijsblokken en stelde daarbij zijne kameraden altijd in de
schaduw. James en Gromski hadden al hunne krachten noodig om hem niet
uit het oog te verliezen. Deze gejaagde reis duurde tot aan den 14den Januari. Op den middag
merkte de stuurman op, dat de ijsvlakte minder afwisselend werd;
de groote blokken en de lange muren, die den weg versperden, waren
verdwenen; daarentegen werden de kloven steeds talrijker. De ingenieur, door de vermoeienissen der reis uitgeput, kon zich
nauwelijks meer staande houden. "Ik kan niet verder," zeide hij, terwijl hij tegen den ijsmuur ging
aanleunen waarlangs hun weg liep. "Ik gevoel mij ook uitgeput," mompelde de stuurman. "Maar de kapitein
zal ook wel spoedig halt houden."

"Waarom?"

"Omdat wij ons morgen bij de zee, waar deze geheel vrij van ijs
is, zullen bevinden," antwoordde de stuurman, terwijl hij naar den
horizon wees. "En is het einde van het ijsveld nog ver hier vandaan?"

"We kunnen op zijne oppervlakte nog een dozijn kilometers afleggen
en dan halt houden."

"De kapitein moet het maar weten."

James haalde de schouders op. "Waarom zouden we er niet dadelijk heengaan?"

De ingenieur verwachtte geen ander antwoord van den ouden zeeman. Na
een weinig op een ijsblok uitgerust te hebben, volgde hij Ford
weder, die geen oogenblik bleef staan. De voorspelling van James,
op de verandering van de kleur des hemels gebouwd, kwam al spoedig
uit. Het ijsveld werd al minder en minder dik. Eindelijk merkte de
ingenieur eene groote hoeveelheid ronde of ovale openingen op, die,
zooals de ervaren James verklaarde, door zeehonden gemaakt waren,
die behoefte hadden om boven het water adem te scheppen. Deze reis over het smeltende ijs kon niet lang duren. "Pas op, kapitein!" riep Gromski den kapitein toe, die zich al verder
en verder verwijderde. Maar Ford keerde zich zelfs niet om en liep onafgebroken
voort. Verscheidene malen viel hij, maar stond onmiddellijk weder op. Deze koortsachtige hardnekkigheid maakte de ongerustheid van zijne
kameraden al meer en meer gaande. "Maar hij zal verdrinken!" riep Gromski uit, toen hij Ford de
gevaarlijke plaatsen zag naderen. "Dan zullen wij beiden verdrinken," antwoordde de stuurman. Dit zeggende, volgde de oude zeeman den kapitein. "Voorwaarts, James," zeide Ford volijverig, toen hij den stuurman
naast zich zag. "We hebben nog maar twintig kilometers af te leggen."

"We hebben den Oceaan vóór ons, kapitein."

"Voorwaarts, zeg ik je," antwoordde de kapitein. Deze hardnekkigheid maakte James wanhopig. "Kapitein, we moeten terugkeeren," zeide hij op een beslisten toon,
terwijl hij hem den weg versperde. "Dat nooit van mijn leven, James. We zullen tot het einde toe
volhouden."

"Het ijs is broos..."

"Ben je dan bang?" vroeg Ford op bitteren toon, terwijl hij den
stuurman spottend aankeek. "Ik?" riep de oude zeeman verontwaardigd uit, "zou ik bang zijn,
kapitein?"

Dit verwijt ontwapende Ford. "Neem mij niet kwalijk, ouwe jongen," zeide hij, terwijl hij hem
de hand drukte. "Ik weet wel, dat je, als je bang bent, voor mij
bang bent. Doch wees maar gerust: ik zal, zoodra ik aan de open zee
kom, terugkeeren. Men moet zich zelf niets te verwijten hebben, zie
je. Vergeet verder niet, dat iedere voetstap ons nader aan de pool
brengt. Zie je dien ijsberg aan den horizon?... Daar is zij!"

"Ach, hadden we maar eene kano!"

En Ford, die een oogenblik was blijven staan, wrong zich van wanhoop
in de handen. Hij leed onuitsprekelijk, toen hij zich zoo nabij het
doel zag, en toch moest erkennen, dat het niet te bereiken was. "We kunnen nog twee à drie kilometers afleggen," zeide hij. "Waar is
de ingenieur?"

"Hij is achtergebleven, daar de krachten hem ontzonken zijn."

"Hij zal wel achteraan komen. Voorwaarts, ouwe jongen."

De stuurman zag wel in, dat geenerlei macht in staat zou wezen om
den kapitein terug te houden; hij vergezelde hem dus zwijgend. Op een afstand van een kilometer van daar vertoonde het ijsveld
eenige wakken. Ford zwichtte echter niet voor deze hinderpalen. Met
heldenmoed liep hij over de ijsblokken heen en bekommerde zich weinig
om het gevaar. Verscheidene malen bewoog het ijs onder zijne voeten en
kraakte onheilspellend. James bleef dan even stilstaan om het gewicht
niet te vermeerderen. Deze gevaarlijke tocht naderde zijn einde;
want eenige honderdtallen schreden van den kapitein af klotsten de
golven om het ijsveld heen. Het ijsveld, waarop de beide zeelieden
zich bevonden, bewoog zich even onder den invloed der golven. Toen bleef Ford stilstaan en vestigde den blik op de vloeibare vlakte,
als wilde hij daarop het geheimzinnige punt ontdekken, dat het doel
van al zijn streven was. "Twee mijlen, slechts twee mijlen! En het is onmogelijk, een stap
verder te doen," mompelde hij. "Ach!"

En bij dezen uitroep, waaruit zijne eigen onmacht bleek, wilde de
kapitein zich de haren van wanhoop uit het hoofd rukken. "Kapitein!" riep James met tranen in de oogen, terwijl hij naar hem
toe ging en hem de hand toestak. Maar Ford antwoordde niet. Onversaagd ging hij de golven te gemoet. Eensklaps brak de broze ijskorst en verdween de kapitein onder het ijs. Duizend kilometers boven den Zuidpooloceaan af te leggen, door te
dringen tot de geheimzinnige diepten van het zuidelijk vasteland, dat
zonder eenigen twijfel het ontoegankelijkste gedeelte van onze planeet
is, zich eindelijk een weg te midden van het poolijs te banen,--dat
zijn zonder twijfel heldendaden, waardig om in de geschiedenis der
ontdekkingsreizen geboekstaafd te worden. Het scheen, dat de mannen,
die deze heldendaad hadden weten te volbrengen, het vurig verlangde
doel moesten bereiken. Intusschen geschiedde dit niet. Onze reizigers
moesten, na ontzaglijke hinderpalen te boven gekomen te zijn, zwichten
voor iets, dat schijnbaar het onbeduidendste van alles was, voor het
water. Hun bewonderenswaardige luchtballon, die bestemd was om zich
door de lucht voort te stuwen, kon hen niet tot het gewenschte doel
voeren. Kapitein Ford had alle pogingen aangewend om het recht te
hebben, de woorden uit te spreken:

"Hier is de Zuidpool: zij bevindt zich vlak onder mijne voeten!"

Hij zou zijn wetenschappelijk fanatisme zeker met zijn leven geboet
hebben, indien niet de stuurman hem met eigen levensgevaar had gered. Het einde van het ijsveld was tevens het einde van de reis onzer
helden. Ford zag dit zelf in, en de eerste woorden, die hem van de lippen
kwamen, toen hij uit eene langdurige bewusteloosheid ontwaakte,
waren deze:

"Laat ons terugkeeren, kameraden."

Op den 15den Januari, op den middag, richtte de kapitein met eene
hand, trillende van ontroering, den sextant naar de poolzon om met
zooveel zekerheid, als maar mogelijk was, het punt te bepalen, dat
zij bijna bereikt hadden. Het was een plechtig oogenblik. Nadat de
waarnemingen gedaan waren, zette de ingenieur midden op de kaart van
het zuidelijke halfrond een kruisje; dit bevond zich nog geen twee
geographische mijlen van de Zuidpool. De stuurman had het hoofd afgewend en stortte tranen. Waren het tranen van vreugde of van teleurgestelde hoop? Wat Gromski
aangaat, zijne borst zwol van trots en van blijdschap. De ingenieur nam
de dingen, zooals zij waren; er was in hem niets van dat overdrevene,
dat den kapitein kenmerkte. Wat hij verricht had, was hem voldoende. Nu
had hij slechts één wensch, en wel de tijding van zijn schitterenden
tocht zoo spoedig mogelijk wereldkundig te maken. Na eene rust van twaalf uren richtten onze reizigers zich naar het
Noorden en deden hun uiterste best om den ballon terug te vinden. De
ingenieur maakte zich niet weinig bekommerd over den toestand van
den luchtballon. Zou het gas er nog niet uit ontsnapt zijn? Zouden
zij niet te laat komen?--Deze gedachten hielden Gromski voortdurend
bezig: hij had een voorgevoel van een gevaar. De taaie volharding
van den kapitein kon noodlottige gevolgen hebben, zoowel voor hem
zelf als voor zijne kameraden. Daar onze reizigers er tegen opzagen, opnieuw een tocht door de keten
van ijsbergen te doen, richtten zij zich een weinig naar het Oosten,
in de hoop, dat zij ze zijdelings zouden kunnen laten liggen. Op den derden dag echter kwamen zij tot de overtuiging, dat de
nieuwe weg veel moeilijker was dan de oude. De keten van ijsbergen
strekte zich wel is waar niet ver uit; maar het ijsveld eindigde
op 15 kilometers ten Oosten. Toen onze reizigers deze grens
bereikt hadden, kwamen zij aan een echten doolhof van ontzaglijk
poolijs. Al de vermoeienissen en al de bezwaren, waaraan zij tot
dusverre blootgesteld waren geweest, waren slechts eene kleinigheid
in vergelijking met hetgeen zij nu te verduren hadden. Zij klommen met
moeite van het eene ijsblok op het andere. De Zuidpooloceaan vertoonde
zich aan onze drie helden in al zijne verschrikkelijkheid. Deze
terugreis was slechts eene onafgebroken en hevige worsteling tegen
de natuurkrachten,--eene worsteling, waarbij bloedige gevechten,
met de wapenen in de hand, slechts kinderspel zijn. Dáár is slechts
eene oogenblikkelijke opgewondenheid noodig om de overwinning te
behalen, eene opgewondenheid, die met den kruitdamp verdwijnt. Hier
wordt eene geestkracht vereischt, die aan alles weerstand biedt,
een ijzeren wil. De ingenieur en zijne metgezellen gevoelden zich
nu sterk genoeg om aan alle gevaren der reis het hoofd te bieden;
zij werden weder bezield met de hoop, den luchtballon spoedig te
bereiken en onmiddellijk het Land des Doods te verlaten. Maar op den 19den, na een vermoeienden tocht van drie dagen, waren
onze reizigers nog niet verder dan 10 kilometers gevorderd. Het is dus niet te verwonderen, dat de twijfel langzamerhand hunne
harten binnensloop, om eindelijk tot volslagen wanhoop over te
gaan. Gedurende de volgende dagen vorderde men nog minder dan vroeger. Van den top van een ijsblok zagen zij nog zonder moeite de plaats,
die zij sedert 24 uren hadden verlaten. Dikwijls moesten zij, na
een geheelen dag tusschen de ijsblokken voortgetrokken te zijn,
een anderen weg zoeken. Op den 23sten bevonden onze reizigers zich, na 2 kilometers over
de woeste ijsvelden afgelegd te hebben, eensklaps vóór eene breede
kloof. Op een afstand van ongeveer 20 meters kwam uit de sluimerende
wateren van den Oceaan een oud ijsveld te voorschijn, dat door
reusachtige ijsbergen omgeven was. De ingenieur zocht vruchteloos de
plaats, waar de twee ijsvelden zich met elkaar vereenigden. Men liep
langs de kloof heen, maar was genoodzaakt, na verloop van eenige uren
terug te keeren, daar de kloof al breeder en breeder werd. "We moeten er, denk ik, overheen zwemmen," zei de ingenieur, terwijl
hij bleef stilstaan. "Het koude water zal ons zeker geen goed doen,
maar ik zie er geen ander middel op. Wat dunkt u er van, kapitein?"

Ford haalde onverschillig de schouders op. "Wat mij aangaat, ik doe geen stap verder: het is tijd om er een einde
aan te maken. Waarom zich met illusiën te vleien, Mijnheer? Uw ballon
bevat sedert twee weken geen enkelen kubieken meter gas meer! Ik
geef er dan nog maar de voorkeur aan, in de nabijheid van de pool
te sterven."

De kapitein zeide dit op een kalmen, gelaten toon, die het bloed in
de aderen van Gromski deed stollen. Ja! Waarom zich met eene ijdele hoop te vleien? Drie weken waren
er verloopen sedert het oogenblik, waarop men den luchtballon had
verlaten. De ingenieur erkende in den grond zijns harten, dat de
voorspellingen van den kapitein juist waren. Nochtans beschouwde hij
het als zijn plicht, den moed zijner kameraden staande te houden. "Ik heb de ondoordringbaarheid van het omhulsel van mijn luchtballon
niet nauwkeurig genoeg vastgesteld," zeide hij. "Misschien heeft
hij slechts een derde gedeelte van zijn gas ingehouden. Dan zullen
wij in geval van nood een anderen, lichteren dienen te vervaardigen,
dan zullen wij den stoomketel en de machine wegwerpen...."

"Dat alles is slechts eene illusie," viel Ford hem in de rede. "Zulk
een luchtballon zal nimmer drie menschen kunnen dragen. Keer zelf
terug, als ge kunt, Mijnheer. Wat mij aangaat, ik blijf hier."

Het gelukte Gromski echter, de moedeloosheid van zijn metgezel te
overwinnen. Nadat onze reizigers de kloof overgegaan waren met behulp van een touw,
dat van den eenen kant naar den anderen als een hangende brug gespannen
was, begaven zij zich weder over de maagdelijke ijsvelden op weg. Als de ingenieur de vermagerde en wanhopige gezichten van zijne
metgezellen gadesloeg, dan verweet hij zich de lichtvaardigheid,
waarmee hij hunne hoop had staande gehouden. Maar bij eenig nadenken
overtuigde hij er zich van, dat er in zijn eigen hart eene hoop
leefde, die door geenerlei redeneering kon uitgebluscht worden.--Als
het gas nog eens niet was ontsnapt, dank zij de dunne laag aluminium,
waarmee het omhulsel bedekt was!.... Door deze gedachte bezield, liep Gromski met vasten stap voort,
beklom het eerst de ijsblokken, vond doortochten te midden van den
chaos van ijsvelden en moedigde met woorden en gebaren den kapitein
en James aan. Deze uiterste pogingen zouden echter tot niets geleid
hebben, indien niet een toeval onze reizigers op den goeden weg had
gebracht. Het bleek inderdaad, dat het oude ijsveld, hetwelk men met
zooveel moeite overgestoken was, aan een ander grensde, dat zich ver
naar het Noorden uitstrekte. Op den 24sten vertoonden de omtrekken der rotsen op de kust, te midden
waarvan de ballon zich bevond, zich eindelijk aan den horizon. De
poolzon wees aan, dat het juist middernacht was, toen onze drie
vrienden op eene kaap aankwamen, die omstreeks twintig meters boven het
oppervlak van den Oceaan verheven was, en van welken top de kapitein
zonder moeite het uitgestrekte ijsveld met zijne noodlottige keten
van bergen kon onderscheiden. Zij legden den kleinen afstand, die hen van den ballon scheidde,
zonder al te veel moeite langs de kust af, over het ijs van het
vasteland, dat de rotsen omgaf. Nadat de ingenieur zijne metgezellen
vooruitgegaan was, beklom hij met een kloppend hart den heuvel, liep
over de rotsen heen en bleef plotseling onbeweeglijk als een standbeeld
nabij de plaats staan, waar de luchtballon door hen achtergelaten was. In plaats van het reusachtige lichaam van den ballon lag er eene
vormlooze massa op den grond, een berg van verfrommeld doek, waaruit de
uiteinden van het ledige schuitje te voorschijn kwamen. Gromski bekwam
eerst van zijne verbazing, toen Ford hem de hand op den schouder legde. "Ha, ha, ha!" zeide hij, terwijl hij in een akelig gelach
uitbarstte. "Uw ballon heeft zijne ziel verloren! Welnu, geef mij de
hand! We zullen hier te zamen blijven op den afstand van een halven
graad van de Zuidpool!"








VIJFTIENDE HOOFDSTUK. EENE JACHT OP WALRUSSEN. Geene reizigers naar de poolstreken hebben, gelooven wij, ooit in zulk
een wanhopigen toestand verkeerd als die, waarin onze luchtreizigers
zich thans bevonden. De bemanningen van de schepen, die verbrijzeld of door het ijs
ingesloten zijn, kunnen nog redding in hunne sloepen zoeken of
eene poging wagen om te voet de streken te bereiken, die door de
walvischvangers plegen bezocht te worden. Maar nu onze reizigers hun
luchtballon verloren hadden, verkeerden zij in een toestand, waaraan
geen ontkomen meer mogelijk was. De terugreis over den Oceaan was
hun even ondoenlijk als de terugreis door de lucht. Zij bezaten geen
kano. Wat de reis door de bergen, met eeuwige sneeuw en ijs bedekt,
aangaat, deze grensde aan eene belachelijke stoutmoedigheid. Nooit
drong er eenig schip tot aan dit einde der wereld door: het was dus
vruchteloos, eenige hulp van anderen te verwachten. Alleen het waterstofgas kon hen redden en den verslapten luchtballon
weder doen opzwellen. Maar op de geheele oppervlakte van het
uitgestrekte vasteland aan de Zuidpool zou Gromski de materialen niet
hebben kunnen vinden om dit gas te verkrijgen, en hij dacht daar dan
ook niet aan. Misschien bevonden zich ergens, honderden voeten onder
de rotsen, lagen van ijzer en van zwavel, maar waartoe zouden deze hem
dienen? De scheikunde geeft geen gemakkelijker middel aan de hand om
waterstofgas te verkrijgen dan het een of ander zuur op een metaal
te doen werken; maar al wist zij ook een ander middel, toch zou de
ingenieur daarmee zijn voordeel niet hebben kunnen doen bij gebreke
van de noodige ingrediënten. Men vult de ballons somtijds met lichtgas,
dat veel zwaarder is dan waterstofgas. Maar waar zouden onze reizigers
de steenkolen en de distilleertoestellen vandaan gekregen hebben? Terwijl de ingenieur over een middel nadacht om het waterstofgas
door iets anders te vervangen, herinnerde hij zich de luchtbollen,
die met behulp van lucht, door warmte verdund, opstijgen. Maar
dergelijke luchtbollen kunnen hun opstijgingsvermogen niet lang
behouden en komen gewoonlijk eenige uren, nadat zij opgestegen zijn,
weder neer. Bovendien vereischen zij eene aanmerkelijke hoeveelheid
brandstof, die onze reizigers niet bezaten. De ingenieur was dus
genoodzaakt om te erkennen, dat al zijne wetenschappelijke kennis
machteloos was tegenover de moeilijkheden, die zich voordeden. De
stoutmoedige bemanning van den luchtballon werd bedreigd door het
ellendige lot, dat de "World" in zijn merkwaardig artikel reeds
had voorspeld. De kapitein en James schikten zich met onverschilligheid in de
treurige werkelijkheid. Nu deze kloeke zeelieden alle hoop op redding hadden laten varen,
verlangden zij niets meer dan het overige van hun leven ten bate der
wetenschap te besteden. Zij wijdden zich met een hartstochtelijken ijver aan meteorologische,
magnetische en astronomische onderzoekingen. Ford vervaardigde op den
top van eene ijsrots een klein observatorium, waar hij al zijn tijd
doorbracht met het opteekenen van de temperatuur, den stand van den
barometer en den thermometer, de afwijking van de magneetnaald, in één
woord met het bijeenbrengen van overvloedig wetenschappelijk materiaal. "We zullen op onzen post sterven," herhaalde hij. "De resultaten van
onze nasporingen zullen misschien eenmaal iemand in handen vallen. Wij
zullen er nog vele tot aan den herfst kunnen doen."

James verliet geen enkel oogenblik den kapitein en hielp hem
voortdurend bij zijne werkzaamheden. Gromski staarde deze mannen met gemelijkheid aan; de overdreven ijver
van Ford verwonderde en verbitterde hem tegelijkertijd. Was het eigenlijk niet de hardnekkigheid van den kapitein, die den
tocht had doen mislukken? Zonder dezen tocht over het ijs en zonder de vertraging, daardoor
ontstaan, zou de ballon nog het een of ander bewoond land hebben kunnen
bereiken. Deze gedachten verbitterden het hart van den ingenieur,
en de gelatenheid van zijne metgezellen boezemde hem bijna afkeer in. In plaats van deel te nemen aan de wetenschappelijke onderzoekingen,
zwierf Gromski op de kust of in de nabijheid van den luchtballon rond,
alsof hij nog een middel ter redding hoopte te ontdekken. Er verliep eene week. Op den 25sten Februari, toen de kapitein juist bezig was met het
opteekenen van den stand van den barometer, bleef Gromski eensklaps
bij hem staan. Zijne tegenwoordigheid in het observatorium verwonderde
Ford en was hem blijkbaar aangenaam. "Zoo! Gij hier, Mijnheer?" vroeg hij hem, terwijl hij de temperatuur
opteekende. "Dat vind ik best. Ge hebt zeker besloten, deel aan onzen
arbeid te nemen, niet waar?"

Als men het bleeke gelaat van den kapitein, dat nu van voldoening
straalde, had gezien, dan zou men gezegd hebben, dat hij den toestand,
waarin hij verkeerde, geheel vergeten had. En inderdaad, zooals
hij in zijne waarnemingen verdiept was, gevoelde hij zich even vrij
als op het verdek van een schip, dat ieder oogenblik het anker kan
lichten. Het gevaar, dat nog in de verte lag, bedierf voor hem het
tegenwoordige niet. "Naar ik zie, hebt ge u hier vrij goed ingericht," zeide Gromski,
terwijl hij een blik om zich heen sloeg. "Ik geloof, dat ge plan hebt
om hier nog lang te blijven."

Deze woorden werden uitgesproken op een toon, die de aandacht van
Ford trok. "Wel, mij dunkt, dat we maar al te veel tijd ter onzer beschikking
hebben," antwoordde de kapitein. "Ook ik heb plan om eens een
tochtje langs de kust te doen. Ik moet echter eerst eene kaart van
de poolstreken vervaardigen en vooral te weten komen, of de zee, die
wij gezien hebben, niet eene baai is, die vrij diep in het vasteland
van de Zuidpool inloopt."

"Dat is alles goed en wel, kapitein, maar ge moet van deze plannen
afzien," zeide Gromski. "En waarom?"

"Omdat.... omdat we terugkeeren...."

Deze woorden, hoewel zij blijkbaar onwaarschijnlijk waren, werden
op zulk een beslisten toon uitgesproken, dat Ford niet terstond een
antwoord vond. "Wat? Keeren we terug?" vroeg hij eindelijk, terwijl hij groote
oogen opzette. "Op de eenvoudigste manier, kapitein," antwoordde Gromski koel. "We
zullen ons naar Amerika begeven of misschien wel naar Australië:
in allen gevalle verlaten we het zesde werelddeel."

"Dus natuurlijk te voet," zeide James, die het gesprek met eene
onbeschrijfelijke verwondering had aangehoord. Men zal zeker aan het antwoord van den ouden zeeman merken, dat hij er
eenigermate aan twijfelde, of de ingenieur wel goed bij het hoofd was. "Ik denk niet aan zulk een dwaze onderneming," zeide Gromski. "Je zult
toch wel weten, dat men Amerika niet over land bereiken kan. Mijn
plan is gewaagd--dat moet ik erkennen--en ik reken er ook volstrekt
niet op, dat het zal gelukken. Maar het zij zoo! We hebben immers
niets meer te verliezen?"

"Zullen we dan een kano van huiden vervaardigen en over zee
terugkeeren, Mijnheer?"

"Volstrekt niet. We zullen met een luchtballon vertrekken."

Ford maakte een gebaar van ongeduld. "Als ge plan hebt om den ballon met warme lucht te vullen, dan wil ik
liever hier blijven dan te midden der ijsvelden of in zee omkomen. We
zullen het met zulk een ballon niet ver brengen."

"Ik denk niet aan warme lucht."

"Dan aan gas?" vroeg Ford, terwijl hij haastig opstond. "Aan waterdamp, kapitein."

"Aan waterdamp? Heeft men ballons ooit met waterdamp gevuld?"

"Ik spreek in vollen ernst, kapitein," antwoordde Gromski, terwijl
hij zich op een steen nabij den sextant neerzette. "Ik heb rijpelijk
over mijn plan nagedacht en alles goed overwogen. Ge bedriegt u,
als ge denkt, dat men zich niet van waterdamp kan bedienen om een
luchtballon te vullen. Kijk maar eens naar de wolken! Zij bestaan
daaruit en drijven toch in de lucht."

"Maar met de wolken is het een heel ander geval."

"Een ander geval, zegt ge? Naar mijne meening bewijzen de wolken,
dat waterdamp lichter is dan de lucht, zelfs wanneer de temperatuur
daarvan niet zeer hoog is en hare dichtheid het gemiddelde niet te
boven gaat. Herinnert ge u niet een Engelschman, die, evenals ik,
luchtballons, bestemd om eene reis naar de pool te doen, met waterdamp
wilde vullen?"

"Maar de waterdamp zal al spoedig in den ballon samengeperst
worden...."

"Ik verzeker u, dat dit niet zoo spoedig zal gebeuren. De wolken
blijven zeer lang in de lucht drijven, zonder dat zij samengeperst
worden. Ik denk, dat wij, als we door een vrij krachtigen wind worden
voortgestuwd, er in zullen slagen, verscheidene duizenden kilometers
af te leggen, als we niet te hoog stijgen. Overigens zullen wij ons
best doen om in het inwendige van den luchtballon eene temperatuur
te onderhouden, hoog genoeg om de samenpersing van den damp te
verhinderen."

"Maar waar zullen we de noodige brandstof vandaan halen om deze
ontzaglijke hoeveelheid damp te verkrijgen? We hebben, zooals ge weet,
geen enkel stuk hout, geen enkelen druppel benzine."

"Maar er is in den ballon nog een weinig waterstofgas overgebleven."

Nadat de ingenieur deze laatste tegenwerping weerlegd had, stond hij
op en omhelsde den kapitein. "We zullen dus vertrekken," mompelde James. "Ik begin te gelooven,
dat voor u niets onmogelijk is. Als het ons gelukt om te vertrekken,
dan zijt ge een toovenaar."

Inderdaad beschouwde de oude zeeman den ingenieur met een
eerbied, waarin wel eenige ongerustheid gemengd was. Hij kon zijne
wetenschappelijke bewijsgronden wel niet begrijpen; maar het gezicht
van den kapitein deed hem gelooven, dat zij op een hechten grondslag
berustten. "Ééne voorwaarde is echter onmisbaar: we moeten ons geene illusiën
maken," zeide Gromski. "Ik sta er u volstrekt niet voor in, dat onze
reis gelukkig zal afloopen. De mogelijkheid bestaat, dat wij in de
wateren van den Oceaan of op de besneeuwde vlakten van het zuidelijk
vasteland zullen omkomen."

"Ik begrijp het: ge belooft ons geen pleizierige reis," mompelde
de stuurman. "Daalt de barometer niet?" vroeg de ingenieur na een oogenblik van
stilzwijgen. "Ja, een weinig."

"Dat is goed! We moeten een storm hebben."

"Wilt ge dan met een storm vertrekken?"

"Ja, kapitein! Alleen een hevige storm is in staat om ons in een dag
eenige duizenden kilometers verder te brengen. Als we ons aan een
matigen wind toevertrouwden, zouden we eenige honderden kilometers
van hier dalen."

"Dus met den eersten den besten storm, Mijnheer?"

"Ja, kapitein."

Het plan van den ingenieur was even oorspronkelijk als gewaagd. Met een luchtballon, met waterdamp gevuld, een uitgestrekt vasteland
en den Oceaan over te steken! Zulk een plan kon slechts opkomen in het brein van een krankzinnige
of in het hoofd van menschen, die niets meer te verliezen hebben. Onze reizigers behoorden juist tot de laatste soort. Zonder onderkomen, zonder levensmiddelen en zonder brandstoffen,
waren zij veroordeeld om bij de komst van vorst en sneeuwjachten
om te komen. De strijd, met eene flauwe hoop op overwinning, scheen
hun dus de voorkeur te verdienen boven een lijdelijk schikken in hun
treurig lot. Gromski, die altijd vol moed was, als het er om te doen was, een
stoutmoedig plan ten uitvoer te brengen, begaf zich met ijver aan
den arbeid. Om den ballon geheel op te vullen, had de ingenieur 3000 kubieke meters
waterdamp noodig. En daar een kubieke meter waterdamp omstreeks 800
grammen weegt, moest hij dus 2400 kilogrammen water in damp veranderen. "Het is niet mogelijk, zooveel damp in den ballon te brengen,"
zei de kapitein. "Als we ons eens aan het ballonnetje
toevertrouwden... Misschien zou dat ons wel kunnen dragen."

"Onmogelijk, kapitein. We zouden na verloop van 24 uren dalen; want
het ballonnetje is van gewoon nankin, met eene laag vernis bedekt."

"Als we onder den ketel eens een gewoon vuur aanlegden," zeide James,
die zich nu ook in het gesprek mengde. "Heb je dan hout?" vroeg Gromski schouderophalend. "Ik wil wedden,
dat je op een afstand van tien en zelfs van twintig mijlen in den
omtrek niets zult vinden om vuur te maken. Men treft, voor zooverre
ik weet, slechts zeer zelden hout in den Zuidpooloceaan aan."

"Ik heb niet van hout gesproken," antwoordde de stuurman eenigszins
geraakt. "Maar wat drommel! Wat wil je dan branden?"

In plaats van antwoord te geven, glimlachte de oude stuurman
geheimzinnig. "Dat is mijn zaak," antwoordde hij. "Ik verbind mij om u binnen
acht dagen honderd kilogrammen van eene uitstekende brandstof
te verschaffen, van eene brandstof, waarvan de Eskimo's zich ook
bedienen."

"Ik ben nieuwsgierig om te weten, wat je daarvoor noodig hebt."

"Niets dan een ketel, Mijnheer."

"Maar waar zullen we dien vandaan halen? De reservoirs met benzine
zijn ergens op de sneeuwvelden van het Land des Doods gebleven, en
in het schuitje bevindt zich niets, dat voor ketel zou kunnen dienen."

"En deze bol dan?" vroeg de stuurman, terwijl hij naar de machine
van aluminium wees. "Dat is waar. Ofschoon hij uit twee helften bestaat, die vast aan
elkaar gesoldeerd zijn, denk ik er in te slagen, ze van elkander te
scheiden en op die wijze twee platte ketels te verkrijgen. Als jij
je maar verbindt om de brandstof te verschaffen."

"Ik zal zorgen, dat ge die over een week hebt."

"Dat zou heerlijk zijn. Als je je woord maar houdt."

"Ik houd altijd mijn woord, Mijnheer."

En de oude zeeman begon onmiddellijk zijne geheimzinnige plannen
te volvoeren. De ingenieur, wiens nieuwsgierigheid niet weinig gaande gemaakt was,
volgde al de bewegingen van den stuurman. Het was immers moeilijk te
gelooven, dat hij brandstof zou vinden in deze woestijn, die nagenoeg
van allen plantengroei verstoken was. Gromski dacht eerst, dat de
stuurman naar steenkolenlagen wilde gaan zoeken, die men somtijds in
de Noordpoolstreken aantreft. Maar James dacht blijkbaar niet aan dergelijke brandstoffen, daar hij
uit het schuitje drie lange stokken van bamboes ging halen. Nadat
hij daaraan een scherpe punt gemaakt had, maakte hij ze tot groote
en stevige lansen. "Wilt gij mij helpen?" vroeg hij aan Gromski, terwijl hij met deze
zonderlinge wapenen naar hem toe ging. "Maar waaraan? Moeten we tegen de inwoners van dit vasteland ten
strijde trekken?"

"Juist zoo! Ge hebt het geraden. Wij zullen van hen trachten te
verkrijgen wat we aan brandstoffen noodig hebben. Neem uw revolver
of, wat nog beter is, geef die aan den kapitein. Bij gebreke van een
beter wapen zal dit ons ook van zeer veel dienst kunnen zijn."

"Wanneer zullen we den oorlog beginnen?"

"Onmiddellijk. De vijand is in onze nabijheid: hij wacht op
ons. Komaan!"

Bij deze woorden liep de zeeman vooruit en begaf zich terstond naar
de zee. Na een halfuur geloopen te hebben, daalden onze reizigers
van de rotsen af en bevonden zich op het ijs van het vasteland, dat
de kusten omgaf. De ingenieur wilde juist vragen, waar de vijand was,
toen James plotseling bleef staan en met den vinger naar een twintigtal
zwarte plekken wees, die zich op de sneeuw afteekenden. "Dáár is onze brandstof, Mijnheer," zeide hij. Gromski, die oplettend naar deze donkere plekken had gekeken, herkende
daarin tot zijne verbazing levende wezens. "Maar dat zijn robben!" riep de ingenieur lachende uit. "Neen, het zijn zeekoeien: die zijn grooter en zwaarder dan robben,"
antwoordde James. "O, nu begrijp ik het al!" zeide Gromski; "je wilt het vet van deze
dieren als brandstof gebruiken. Ik moet erkennen, dat zulk een plan
mij nooit in het hoofd zou gekomen zijn."

"En ik had nooit kunnen denken, dat gewone waterdamp ons uit deze
woestijn zou kunnen brengen."

"Maar dat vet zal toch wel branden, niet waar?"

"We zullen er olie uit halen, die ons met een weinig mos een heerlijk
vuur zal opleveren."

Dit zeggende, ging de stuurman haastig naar de dieren toe, zonder
zelfs eene poging te doen om zich voor hen te verbergen. "Ze hebben nog niet met den harpoen en het mes der walvischvangers
te doen gehad," zeide hij. "Die arme dieren zullen nu te weten komen,
dat de mensch hun gevaarlijkste vijand is."

Inderdaad keken de reusachtige zeekoeien zonder eenige ongerustheid
naar onze reizigers. Zij lagen, op haar gemak uitgestrekt, op den
kant van eene breede kloof. De mannetjes hieven van tijd tot tijd een
vreeselijk gehuil aan, terwijl zij den kop oprichtten; de wijfjes,
die door hare jongen omgeven waren, wijdden zich aan hare moederlijke
bezigheden. "Komaan! Aan het werk! Gauw en goed!" riep de stuurman uit, terwijl
hij zijn stok ophief. "Raak ze op den neus: dat is de gevoeligste
plek van deze monsters."

Daarop doodde hij een jong mannetje, dat hem nieuwsgierig met zijne
ronde oogen aankeek. De kapitein van zijn kant trof een groot wijfje,
dat juist bezig was hare jongen te zoogen. Alleen Gromski kon hiertoe
niet besluiten. De moord van deze onschuldige en ongewapende dieren,
die bovendien onbewust van het gevaar waren, scheen hem eene misdaad
toe. Daarentegen doodde James wat hij maar dooden kon, terwijl hij met
buitengewone behendigheid en grooten ijver naar rechts en naar links
stokslagen uitdeelde. Het was een werkelijk bloedbad. Intusschen maakten de dieren, door dezen onverhoedschen aanval
verschrikt, zich haastig uit de voeten, zoodat er op het ijs slechts
vijf dooden overbleven. "Welnu, we zullen van dit vijftal op zijn minst 300 liters olie
krijgen," zei de stuurman, terwijl bij de hand op een zijner
slachtoffers legde. "Het is jammer, dat zij de vlucht genomen hebben,
omdat wij anders terstond onzen geheelen voorraad brandstof zouden
hebben bijeengebracht."

"Ik zie niet ver hier vandaan een anderen troep," zeide Gromski,
terwijl hij naar een ijsveld wees, dat met eene zachte glooiing naar
de zee afliep. Nadat James een blik in deze richting geslagen had, bemerkte hij
inderdaad een twintigtal groote dieren, die zich in de zon lagen
te koesteren. Zonder een oogenblik te verliezen, liep hij naar het
ijsveld toe. De kapitein, die zijn revolver aan Gromski overhandigd
had, volgde den stuurman. "Dat zijn walrussen; met die dieren zullen we meer te stellen
hebben," zei de stuurman, terwijl hij op een afstand van omstreeks
dertig schreden van den troep bleef staan. "Ik ben al nieuwsgierig
om te weten, of zij zich zoo gemakkelijk als de andere zullen laten
verslaan. We zullen het probeeren, niet waar, kapitein?"

En de kloeke zeeman ging, zonder acht te slaan op de ontzaglijke
ijsvelden en het weinig geruststellende voorkomen der monsters,
stoutmoedig voorwaarts. Zijne aandacht werd getrokken door een groot mannetje, dat gerust lag
te slapen; hij sloop er zachtjes naar toe en trof het zoo onverhoeds
aangevallen dier juist tusschen de oogen. Hevig gekwetst, nam de walrus de vlucht. Maar James liet zijne prooi
niet los: hij haalde het dier in weinige oogenblikken in en stak het
met de lans onder het schouderblad. Op dit oogenblik kwam ook Ford er
bij en sneed met een behendigen lansstoot den hals van het monster af,
dat duchtig tegenspartelde. "Hoera!" riep James uit. "Maar laat ons haast maken, daar deze dieren
eindelijk zullen beginnen te begrijpen, wat we met hen voorhebben."

Door dezen goeden uitslag stoutmoediger geworden, begaf de stuurman
zich te midden van den troep en deed een aanval op een ouden walrus
van eene buitengewone lichaamsgrootte. Maar het dier weerde den aanval met zijne slagtanden af en wierp zich,
terwijl het een woedend gehuil liet hooren, op zijne beurt op zijn
aanvaller. Toen gebeurde er iets zonderlings. Eensklaps omringde
de geheele troep, als op een gegeven sein, onze reizigers. James,
die juist ontsnapt was aan een monster, dat op hem aanviel, kreeg
het met een ander te kwaad, en al spoedig zagen de beide reizigers
zich omringd door eene menigte ronde en afschuwelijke koppen, die
zich met hunne lange witte slagtanden verdedigden. James liet zich door het gevaar niet verbijsteren. Terwijl hij zich
met zijne lange lans verdedigde, week hij langzaam achterwaarts naar
het hooge gedeelte van het ijsveld, waar hij zich zonder moeite zou
kunnen beveiligen. Duchtig in het nauw gebracht, deelde hij wanhopige
slagen onder de woedende dieren uit. Hoe stevig zijne lans ook wezen
mocht, toch kon hij daarmee de walrussen niet in bedwang houden. Juist
op het oogenblik, waarop de moedige stuurman gevaar liep om onder
de slagtanden van een dier monsters te vallen, gevoelde hij, dat
hij waggelde. Hij zwaaide een oogenblik met de handen, op deze wijze
zijn evenwicht trachtende te bewaren; toen stortte hij in een gapende
kloof neer. Nu James van het slagveld was verdwenen, werd de toestand van den
kapitein nog hachelijker. Tevergeefs zwaaide de moedige zeeman met
zijne lans. Zijn arm werd moede, en de wonden, die hij toebracht,
dienden slechts om de woede zijner aanvallers te doen toenemen. Verscheidene malen deed de kapitein eene poging om door de dichte
gelederen zijner aanvallers heen te dringen; maar terstond was hij
genoodzaakt, voor hunne verschrikkelijke slagtanden terug te wijken. Nadat onze zeeman een mislukten lansstoot had gedaan, verdween hij
onmiddellijk te midden van de zwarte ondieren, die hem omgaven. Maar op dit oogenblik deden zich kort na elkander vier revolverschoten
hooren; de walrus, door wiens slagtanden de kapitein gevallen was,
richtte zich een oogenblik met inspanning van al zijne krachten
overeind en viel toen dood neer: hij had de kogels in zijn oor
gekregen. Gromski maakte zich dit korte oponthoud ten nutte: nadat hij
zijn laatsten kogel afgeschoten had, die tusschen de ronde oogen van
het naastbijzijnde dier doorgedrongen was, greep hij den kapitein met
zijne krachtige armen aan en haalde hem van onder het onbeweeglijke
lichaam van het monster weg. "Neem de vlucht!" riep hij uit, terwijl hij hem naar den top van het
ijsveld wees, dat zich als eene piramide verhief. Al spoedig bevonden de beide reizigers zich op den top dezer piramide,
waar geenerlei gevaar hen meer bedreigde. Deze voorzorg bleek onnoodig geweest te zijn; want de walrussen,
die door de revolverschoten verschrikt waren, gaven den strijd op en
keerden in aller ijl naar hun element, de zee, terug. "Maar ginds, in die kloof, is James achtergebleven," riep Ford uit,
terwijl hij zich van de piramide liet afglijden. "We moeten hem
redden!"

De ongerustheid van den kapitein over den stuurman scheen
gerechtvaardigd te zijn. De beide metgezellen hadden hem in de kloof
tusschen de ijsbergen zien vallen, werwaarts ook de walrussen de
vlucht genomen hadden. Deze dieren, die op het ijs vrij langzaam in hunne bewegingen zijn,
bewegen zich vlug in het water en strijden daarin zelfs met een
gewenschten uitslag tegen den ijsbeer. Als zij ter plaatse kwamen,
waar de stuurman lag, dan zou deze niet aan den dood kunnen ontkomen. Ford bleef aan den rand der kloof staan en keek naar het troebele
water. Maar hij zag tusschen de walrussen James nergens. "Verloren!"

Deze wanhopige uitroep werd echter terstond gevolgd door een hoera! dat
van den anderen kant der kloof weerklonk. Nadat Ford in deze richting
had gekeken, zag hij tot zijne groote blijdschap den stuurman, die,
hoewel hij tot op zijn hemd toe nat was, vroolijk lachte. Toen James in
het water gevallen was, had hij zijne tegenwoordigheid van geest niet
verloren. Daar hij een goed zwemmer was, bereikte hij binnen weinige
oogenblikken een ijsblok, waarop hij zich op zijn gemak neerzette. Toen
hij de revolverschoten hoorde en de walrussen de vlucht zag nemen,
begreep hij al spoedig, dat de kapitein ook buiten gevaar was. De ingenieur liep nu naar de kloof en stak den ouden zeeman zijn stok
toe, met behulp waarvan deze het ijsveld kon bereiken. "Duizend duivels! Ik dacht niet, dat die ondieren zoo kwaad zouden
zijn," zeide hij, terwijl hij zich naast Ford neerzette. "Ge zijt,
hoop ik, goed en wel aan hunne slagtanden ontkomen, kapitein?"

Helaas! de dappere zeeman kon op de ongeruste vraag van den stuurman
geen bevestigend antwoord geven; want hij droeg op zijn been en in
zijne zijde de sporen der slagtanden van den walrus, dien de ingenieur
zoo juist bijtijds gedood had. "Wie zou dat gedacht hebben? De walrussen zien er zoo onschuldig
uit!" merkte James aan, nadat hij de wonden van den kapitein
onderzocht had. "Je hebt daarop te veel gebouwd," antwoordde Gromski. "Misschien
hadden zij al eens meer met vijanden te doen gehad; want zij hebben
terstond onze bedoelingen geraden."

De wonden van den kapitein waren echter niet zeer ernstig. James
verbond ze inderhaast, en men keerde naar de plaats terug, waar de
luchtballon zich bevond. Eerst den volgenden dag gingen Gromski en James, nadat zij met behulp
van stukken rots een fornuis gemaakt en daarop de beide ketels
geplaatst hadden, naar het ijsveld om aan de gedoode zeekoeien en
walrussen de huid af te stroopen. Deze lastige bezigheid kostte hun veel tijd. Op den 28sten Februari
begon de stuurman de olie te smelten, terwijl hij als brandstof de
slechtste stukken van het vet en het mos gebruikte, dat hij in de
rotskloven verzameld had. De oude zeeman had de belofte vervuld, die hij aan Gromski gedaan had;
want acht dagen na de gevaarlijke jacht had hij drie zeekoehuiden,
met olie gevuld, ter zijner beschikking, alsmede een grooten hoop mos. Gedurende dezen tijd hield de ingenieur zich met het maken van de
noodige toebereidselen bezig. Hij zaagde de bamboesstokken, waarvan
het schuitje vervaardigd was, halverwege af, waardoor het veel lichter
werd, en bracht eene zekere hoeveelheid zoet water bijeen. Op den 5den Maart was alles, wat er noodig was om waterdamp te
verkrijgen, gereed. De ingenieur wachtte slechts op het oogenblik,
waarop de barometer zou dalen, om alsdan een groot vuur in het fornuis
aan te leggen. ZESTIENDE HOOFDSTUK. DOOR DEN STORM MEEGEVOERD. De lucht bleef onveranderlijk helder, als wilde zij den spot met onze
reizigers drijven. Al spoedig, omstreeks den 15den Maart, kondigde de
eerste vorst aan, dat de winter in aantocht was. Toen de ingenieur
den thermometer raadpleegde, die tot 2 graden beneden het nulpunt
gedaald was, werd hij door angst aangegrepen; want bij eene lage
temperatuur zou het vullen van den ballon zeer moeilijk gaan. De kapitein teekende verscheidene malen per dag den stand van den
barometer aan, ten einde Gromski den eersten herfststorm te kunnen
aankondigen, die den luchtballon uit de ijswoestijn moest wegvoeren. Eindelijk, na tien dagen gewacht te hebben, begon er verandering in de
weersgesteldheid te komen. De barometer daalde in den nacht van den
19den in zes uren niet minder dan 15 millimeters. Deze plotselinge
toeneming van de vochtigheid deed tot groote veranderingen in den
dampkring besluiten. De kapitein deelde dit aan Gromski mede, die de
wacht bij den luchtballon hield. De ingenieur bracht met behulp van James den stoomketel in orde en
drenkte het mos met olie om, dank zij dezen maatregel, het vuur te
kunnen ontsteken, zoodra dit noodig zou wezen. Toen in den morgen van den 24sten de barometer 745 millimeters aanwees,
begon men, zonder langer te wachten, den ballon te vullen. "Als het maar geen cycloon wordt!" zei de stuurman gejaagd, terwijl
hij naar de lucht keek, waaraan donkergrijze wolken voortdreven. "Met
een cycloon zouden wij niet ver komen."

Het mos, met olie gedrenkt, was, zooals men al spoedig zag, eene goede
brandstof; het brandde spoedig en gaf eene flinke en hooge vlam. De
ingenieur hoopte den ballon in zes uren te vullen. Hij spaarde de
olie niet, want het was er om te doen, zoo spoedig mogelijk de noodige
hoeveelheid waterdamp te verkrijgen. Tegen den middag begon de lucht zich met geelachtige wolken als met
een half doorzichtigen sluier te bedekken. Dit was, naar het zeggen
van den stuurman, de voorbode van een orkaan. De ingenieur wreef zich van blijdschap in de handen, toen hij de
wolken zag, die zich aan den horizon opeenhoopten. "Laat alle winden maar losbarsten!" zeide hij, terwijl hij nog wat
olie in het vuur goot. Ford hield zijne oogen onafgebroken op den barometer gevestigd, die
nog voortdurend daalde. Er viel niet aan te twijfelen, of er was een
storm in aantocht. "Haast u wat!" zei de kapitein, terwijl hij den voorraad gerookte
ganzen en versche eieren in het schuitje neerlegde. "Binnen drie uren
zal de storm opsteken; ik vrees, dat het een sneeuwjacht zal worden,
die voor ons noodlottig zou wezen."

De kloeke zeeman had juist geraden. Omstreeks 4 uur in den namiddag
deden de eerste windvlagen zich gevoelen, welke den ballon, die nu
voor drie vierden gevuld was, heen en weer bewogen. Gromski richtte
het hoofd op en zag de lucht loodkleurige tinten aannemen. Op dezen
somberen achtergrond dreven langzaam eenige witte wolkjes voort. "Ik heb dikwijls dergelijke wolkjes gezien vóór stormen, die wel
verscheidene dagen achtereen aanhielden," zeide James, die op eene
rots geklommen was. Ford haastte zich, daar hij het gevaar wel vooruitzag, dat den ballon
zou bedreigen, indien men eens genoodzaakt was, gedurende den storm
boven de kleine vallei op te stijgen. "Er bestaat geen gevaar," zei de ingenieur. "Onze ballon zal zóó
snel opstijgen, dat wij zelfs de rotsen rondom het schuitje niet
zullen opmerken."

Gedurende dezen tijd nam de orkaan met ieder oogenblik in hevigheid
toe. Zijn schel gefluit werd machtiger dan het geluid van den stoom,
die uit den stoomketel ontsnapte. De luchtballon nam langzamerhand
zijn vroegeren vorm van eene reusachtige sigaar weder aan. Om zes uur,
toen het overige gedeelte van het mos naar het schuitje overgebracht
was, verzocht de ingenieur aan zijne metgezellen, hunne plaatsen in
te nemen. "Houdt u goed!" riep hij hun toe, terwijl hij nog wat ballast uit
het schuitje wierp. Nauwelijks had hij deze woorden gesproken, of de luchtballon begon
zich te bewegen en steeg in een oogwenk boven de rotsen, die hem
omgaven. De schok, daardoor teweeggebracht, wierp den stuurman, die er
niet op verdacht was geweest, op het vochtige mos neer. De kapitein,
die den rand gegrepen had, zag de vallei eensklaps verdwijnen. Eene
halve minuut daarna zweefde de luchtballon reeds over de ijsvelden,
die de kusten omgaven. "We gaan naar het Noordoosten," riep Ford uit. "Kijkt maar naar
het ijs!"

Inderdaad vloog de ballon over het uitgestrekte ijsveld heen, dat
zij eenige weken geleden met zooveel moeite overgeloopen hadden. Al
spoedig verdween de lange keten van bergen als in een mist. De kapitein bemerkte te midden daarvan de noodlottige plaats, die
bijna zijn graf geworden was. Maar de ijsvelden verdwenen al spoedig
uit het gezicht. De orkaan voerde den ballon daar overheen met eene
snelheid, die Gromski op 180 kilometers begrootte. "Drommels!" riep de kapitein uit. "Het is toch heerlijk, dat we nu
in een kwartier den afstand afleggen, waartoe we vroeger een maand
noodig gehad hebben!"

De herinneringen aan de bezwaren der reis, aan de bovenmenschelijke
inspanning en aan de verschrikkelijke oogenblikken, te midden
der ijsbergen doorgebracht, schenen den reizigers nu belachelijk,
vergeleken bij de verbazende snelheid van den luchtballon, die nu in
eene minuut denzelfden weg aflegde, waarvoor zij vroeger een geheelen
dag noodig hadden gehad. Het oppervlak van den oceaan bedekte zich al spoedig met dreigende
wolken. Een halfuur na de opstijging kwam de luchtballon geheel in
de zwarte wolken, en dat wel op het oogenblik, waarop Ford de zee
hoopte te zien, waarvoor hij weinig tijds geleden had moeten zwichten,
zonder de pool te kunnen bereiken, waarvan hij nauwelijks 15 kilometers
verwijderd was. Nu de ballon eenmaal in deze verdunde en van vochtigheid verzadigde
lucht gekomen was, steeg hij langzaam; gelukkig was de temperatuur
te midden der wolken hoog genoeg, anders zouden onze reizigers
met een plotselingen val bedreigd zijn. De ingenieur stak het
waterstofgas onder den stoomketel aan om het opstijgingsvermogen te
doen toenemen. Hij slaagde daarin volkomen. Om 7 uur wees de barometer
eene hoogte van 2400 meters aan. De wolken eindigden nauwelijks 500
meters hooger. "Wie weet?" zeide James met een zucht. "Misschien hebben wij wel
boven de pool zelf gezweefd."

"Dat betwijfel ik," antwoordde Gromski. "De wind voert ons naar het
Noordoosten en niet naar het Zuiden."

"Moet dat beteekenen, dat wij niet regelrecht naar Amerika
terugkeeren?"

"Dat doet er niet toe, als wij maar eenig vasteland bereiken. Ik
voor mij zou er niets tegen hebben, al kwamen we ook in Afrika,
zelfs onder de Hottentotten neer."

"Ik ook niet," mompelde de zeeman. "Maar ik heb er een voorgevoel van,
dat wij eindelijk nog eens in den Oceaan zullen neerkomen."

Onze reizigers waren zich al te zeer van hun hachelijken toestand
bewust, dan dat zij zich hieromtrent illusiën zouden maken. Zij
wisten maar al te goed, dat hunne reis slechts eene wanhopige poging
was. Nochtans verloor geen hunner zijne koelbloedigheid en zijn moed. Gromski rekende niet veel op den ballon, die nu van waterstofgas
verstoken was; maar hij wenschte toch zoolang mogelijk in de lucht
te blijven. Gelukkig verloor de ballon, dank zij zijne betrekkelijk kleine
oppervlakte, slechts langzaam zijne warmte. Te middernacht was de damp,
dien hij bevatte, nog niet in een vloeibaren toestand overgegaan. Eerst 's morgens om vier uur begonnen de eerste droppels uit het
inwendige van den ballon te vallen. Toen Gromski dit bemerkte, stak hij het fornuis aan en bracht in den
ballon eene aanzienlijke hoeveelheid warmen damp. Van dat oogenblik af moest men het vuur onder den stoomketel steeds
aanhouden; de stuurman ving zorgvuldig in de huid van een zeekoe het
water op, waarin de damp veranderde. Anders zou de voorraad water, die
als ballast gebruikt werd, binnen eenige uren uitgeput geweest zijn. Onze reizigers zagen met angst, dat de inhoud van het ballonnetje,
dat het waterstofgas inhield, snel verminderde. Vijftien uren na hun
vertrek had de ingenieur reeds de helft van deze kostbare brandstof
verbruikt. "Ik zou wel eens willen weten, met welke snelheid wij voortgaan,"
zei de kapitein. "Als die zwarte wolken er niet waren, zou ik nooit
hebben kunnen gelooven, dat een storm ons meevoerde."

Inderdaad was er geene verandering in den omtrek van den ballon op te
merken. De atmosfeer scheen volkomen kalm te zijn. Bliksemstralen en
donderslagen gingen met dezen storm zelfs niet gepaard. Door de dichte
massa wolken, die onder de voeten van onze reizigers voortdreven,
kon men niets onderscheiden. De ingenieur dacht, dat het in de lagere
luchtlagen moest regenen en sneeuwen; dientengevolge moest men er
zooveel mogelijk boven blijven. Maar de ingenieur kon zijn ballon niet lang op de gewenschte
hoogte houden; want de temperatuur daalde na verloop van eenige
uren aanmerkelijk. De damp perste zich al meer en meer samen,
zoodat de stoomketel zonder ophouden in werking moest blijven. Op
den 21sten Maart, des morgens om 10 uur, was het waterstofgas geheel
verbruikt. Terstond begon de barometer snel te dalen. Het gevaar werd
al dreigender en dreigender. Een halfuur daarna trok de stuurman Gromski bij de mouw en wees hem
verscheidene witte vlokken, die op zijne kleederen neervielen. "Sneeuw," mompelde hij. Zoo was dan gebeurd, waarvoor de ingenieur zoozeer had gevreesd: de
luchtballon bevond zich in de lagere luchtlagen, waar een sneeuwstorm
woedde. "James, doe het overige van het mos in het fornuis," zeide hij,
"anders zullen we vallen."

"Dat zullen we toch niet kunnen verhinderen," antwoordde de zeeman,
terwijl hij aan het gegeven bevel voldeed. De kleine hoeveelheid mos verdween al spoedig; de stuurman haalde,
na de laatste hoeveelheid op het verflauwende vuur geworpen te hebben,
de schouders op. "Nu moet het omhulsel van den rand van het schuitje er aan gelooven,"
zeide hij. En daar hij geen antwoord kreeg, nam hij een mes en begon de zijde
af te snijden, die den rand omgaf. De ingenieur verhinderde hem
hierin niet. "Laat het maar verbranden! Wat doet dat er toe?"

Maar het harde bamboes wilde niet branden. James stak dus zijn mes
weder in den zak en begon, met de handen op den rug, een matrozenliedje
te fluiten, welks vroolijke melodie een zonderling contrast met het
onheilspellende gebulder van den Oceaan opleverde. De kapitein volgde
met angst de sneeuwvlokken, die eene gedurig dikker wordende laag op
den luchtballon vormden. "Welnu, kameraden, we moeten maar afscheid van elkaar nemen!" zeide
hij eensklaps met eene stem, die van ontroering trilde. "Al spoedig
zullen de golven ons voor immer den mond sluiten, en ik wil de aarde
niet verlaten zonder u vergiffenis gevraagd te hebben, Mijnheer. Het
is mijne hardnekkigheid, die ons allen in het verderf heeft gestort. Ik
weet het ... want ... als ik ..."

Maar Gromski viel hem in de rede. "Ge moest wel ... het was uw plicht, zoo te handelen," zeide Gromski
met tranen in de oogen, terwijl hij den kloeken zeeman de hand
drukte. "Het is een gering offer op het altaar der wetenschap. Alles,
wat ik wensch, is, dat het niet vruchteloos moge blijven."

"Dat zal het geval niet zijn!" antwoordde Ford, terwijl hij de blikken
doos, waarin zijn dagboek opgesloten was, te voorschijn haalde. "Men
zal dit vroeger of later wel vinden! Weest daar maar gerust op!"

"Ja," zeide James, terwijl hij zich den neus snoot. "Alleen is het
jammer, dat wij dit zelf niet kunnen vertellen ... Och hemel!"

In dezen laatsten uitroep lag alles opgesloten, wat de oude zeeman niet
onder woorden kon brengen: verbittering, spijtigheid, teleurstelling,
wanhoop en eindelijk berusting. Dit treurige tooneel duurde echter niet lang. Onze reizigers
beheerschten hunne aandoeningen en wachtten met gelatenheid den
dreigenden dood af. Het dof gebulder van den Oceaan, die door den storm werd voortgezweept,
werd al duidelijker en duidelijker. Gromski berekende, met den
barometer in de hand, de hoogte, waarop zij zich bevonden. "Achthonderd meters, zevenhonderd...."

"De Oceaan!" riep James, terwijl hij zich over den rand van het
schuitje heenboog. En tegelijkertijd kwam de luchtballon uit de dichte wolk, die hem tot
dusverre omgeven had. Tusschen de sneeuwvlokken, die door de lucht
dwarrelden, tusschen het gebulder van den orkaan door, kon men zonder
moeite het donkere oppervlak van den Oceaan zien en zijne millioenen
golven, die elkander onafgebroken opvolgden. Op den donkeren Oceaan
teekenden zich de talrijke witte silhouetten der ijsbergen af,
die door de golven werden meegevoerd. Dit tooneel werd met ieder
oogenblik duidelijker te onderscheiden; want de luchtballon, die
reeds met eene sneeuwlaag van eenige centimeters bedekt was, daalde
met eene ontzaglijke snelheid naar beneden. "Nu is het einde daar!" mompelde James. Het schuitje raakte het schuim der golven reeds aan. De ballon gleed
over het onstuimige oppervlak van den Oceaan. Onze reizigers gevoelden
een hevigen schok en terstond daarna eene ijzige koude door hunne
leden. Het was gedaan. De ballon worstelde met de golven. Door den wind
voortgedreven, verhief hij zich somtijds, als een gekwetste vogel,
maar viel terstond weder neer. De ingenieur en zijne metgezellen,
die door het schuim der golven overstroomd en verblind waren, grepen
als bij instinct de touwen om uit het schuitje te komen, dat geheel
op zijde gevallen was. Na bovenmenschelijke pogingen gelukte het hun, het inwendige van den
ballon te bereiken. Deze laatste kromp bij iedere aanraking met het
water zichtbaar ineen. De waterdamp veranderde snel in een vloeibaren
toestand. "Hooger, hooger!" riep de ingenieur, terwijl hij in de groote holte
van het omhulsel kroop. Hier konden de golven hen niet bereiken. Na al zijne koelbloedigheid
herkregen te hebben, bemerkte hij, dat de ballon niet onbeweeglijk
was, maar dat hij met snelheid naar eene ontzaglijke massa heendreef,
waarvan de omtrekken door den sluier van sneeuw slechts onduidelijk
te zien waren. De kapitein bemerkte deze insgelijks. "Een ijsberg!" riep hij uit. Nauwelijks waren deze woorden over de lippen van Ford gekomen, of de
gehavende ballon kwam op den ijsberg neer. Onze reizigers hoorden
het dof gekraak van het brekende bamboes. Het schuitje was met een
scherpen kant van het ijsveld in aanraking gekomen en bleef daaraan
voor een oogenblik vasthaken. Gromski maakte van dit oogenblik gebruik. Na zijne schuilplaats
verlaten te hebben, bereikte hij na eenige vruchtelooze pogingen het
hobbelige oppervlak van den ijsberg en bevond zich al spoedig op den
kant, waaraan de ballon was blijven vasthaken.