Pharmaceutisch weekblad; voor Nederland, jrg 18, 1881-1882, no. 2, 08-05-1881 
18e Jaargang. 8 Mei 1881. N*. 2. PHARMACUTISCH VOOB ÜBDBELAIsm. Voor Apothekers en Apotheekhoudende Geneeskundigen. Redacteur: K. J. OPWIJRDA, te Nijmegen. Prijs per Jaargang, franco per post, f 5,90. Advertentièn: van I—s regels ƒ I,—, elke regel meer 20 Cts. en 10 Cts. voor een N°. van het blad. Een Abonnements-tarief is op aanvrage verkrijgbaar. T)r. J. Th. Mo tot on heeft uit de vraag ineen Rapport, uitgebracht inde Afd. Utrecht der //Yereeniging tot bevordering van Fabriek- en Handwerksnij verheid in Nederland” : ff Ligt het niet op den weg der Yereeniging bij het wettig gezag aan te dringen op maatregelen van toezicht, zoowel wat de grondstoffen als de bewerking der kunstboter betreft?” aanleiding gevonden tot het schrijven en verspreiden eener brochure, getiteld : vMargarineboter.” Geheel eens zijn wij het met den- Schrijver, dat toezicht van Regeeringswege op een fabrikaat, dat als voedingsmiddel moet dienen, geen pas geeft en ook geen kans heeft ooit te worden ingevoerd. Immers, ging dit stelsel op, dan zou niet alleen de fabrikatie van kunstboter maar ook die van natuurboter, van brood en van wat al niet meer//wat grondstoffen en bewerking betreft” aan toezicht onderworpen moeten worden. Bij allen blijft de gelegenheid tot ondeugdelijkheid dezelfde. lets geheel anders zou het zijn, wanneer na verkregen ondervinding van ondeugdelijke praeparaten, die onder den naam van kunstboter inden handel komen (en bij de concurrentie door het groot aantal fabrieken, die op zoo vele plaatsen opgekomen zijn, is dit niet ondenkbaar), dit fabrikaat aan het bijzonder toezicht van keurmeesters voor voedingsmiddelen werd aanbevolen. Heeft eene Commissie in Frankrijk het gebruik van kunstboter om physiologische redenen ongeschikt geacht in hospitalen, dus voor zieken, de bestanddeelen van goede kunstboter, die elk wie het niet weet uit de brochure des heeren M. kan leeren kennen, zijn voor gezonde magen zeker evenmin schadelijk als de gewone vetten, die wij in onze spijzen gebruiken. En wat de kleuring betreft, orlean met de bekende walgelijke kleursverhooging wordt zoowel voor natuurboter als kunstboter gebezigd. Er is echter eene andere zaak, die in hooge mate de aandacht verdient, namelijk de verkoop van kunstboter in plaats van natuurboter. Dewijl de handelswaarde, de prijs van natuurboter veel hooger is dan die van kunstboter, wordt door de substitutie eene ongeoorloofde winst verkregen, en de kooper zeer in zijne finantiën benadeeld. Men schijnt met ’s Rijks wet niet tegen deze fraude te kunnen optreden. Het staat dus aan de gemeentebesturen verordeningen te maken, zooals reeds op verschillende plaatsen gelden, waarbij eene afzonderlijke markt wordt aangewezen voor natuur- en voor kunstboter, en strafbaar gesteld, indien blijkt, dat kunstboter op de markt der natuurboter gevent of tusschen natuurboter gemengd is. Geschiedt dit laatste niet in aanzienlijke hoeveelheid, dan is de vermenging niet zoo gemakkelijk te ontdekken, maar voor het herkennen van kunstboter alleen zal inde meeste gevallen de wetenschap kunnen beslissen. En dat dergelijke fraude voorkomt, bleek mij nog de vorige week, toen mij vanwege de politie alhier eene kluit boter tot onderzoek gegeven werd, die op de markt tegen den geldenden prijs der natuurboter verkocht was. De bijna geheel ontbrekende reactie op boterzuur leverde een mijns inziens onbetwistbaar bewijs, dat men hier met onvermengde kunstboter te doen had. Onder de punten ter behandeling voorgesteld op de 30ste Algemeene Vergadering der Nederl. Maatschappij UITGEVER-. D. B. CENTEN, ter bevordering der geneeskunst, 13 en 14 Juli a.s. te houden te Zwolle, komt een voorstel voor van de Afdeeling Rotterdam, „dat het Hoofdbestuur bij de „ Hooge Regeering aandringe op verplichte verzegeling „van alle geneesmiddelen, welke op recept worden af,/gegeven.” Het prae-advies van het Hoofdbestuur omtrent dit voorstel is; het advies van de Maatschappij ter bevordering der Pharmacie in te winnen. Wij wenschen ineen volgend nommer het voorstel in behandeling te nemen. Rotterdam, 3 Mei 1881. Mijnheer de Redacteur! Als secretaris van het dep. Rotterdam der Ned. Maatschappij ter bevordering der Pharmacie, verzoek ik u plaatsing van het volgende bericht in het Weekblad. Inde vergadering van het departement Rotterdam, den 2en Mei 11. gehóuden, is het voorstel tot organiseeren eener pharmaceutische tentoonstelling, ook nadat daarin eene wijziging was gebracht, die het finantieel bezwaar uit den weg moest ruimen, bij meerderheid van stemmen verworpen. J. de Groot, Secretaris. Wij bejammeren zeer het mislukken eener onderneming, die tot eer en tot nut der Nederl. pharmacie had kunnen strekken. Red. DB FHARMACEUTISCHE TENTOONSTELLING. 2 Mei 1881 is voor de Nederlandsche Pharmacie van groote beteekenis. Kunnen wijden 2den Mei op gelijke lijn stellen met den dag, waarop de wet op het hooger onderwijs een doctoraat inde Pharmacie in het leven riep, en daarmede de Pharmacie voor goed de plaats aanwees, die haar onder de zusterwetenschappen toekomt? Mogen wij dien dag in één adem noemen met de data, waarop achtereenvolgens de leerstoelen voor Pharmacie aan onze Universiteiten werden beklommen ? Dat mogen wij niet! Deze data vertegenwoordigen de reuzenschreden, die de Pharmacie inde laatste jaren op den weg van vooruitgang en erkenning heeft gedaan; zij herinneren ons belangrijke feiten, die het uitzicht openen op een betere toekomst. De 2de Mei zou te midden daarvan een schrille dissonant zijn, die ons vertrouwen op de toekomst een zwaren slag toebrengt. Hoe gaarne wij het ook wilden tegengaan, de onverbiddelijke pen der geschiedenis zal de opsomming van voor de Pharmacie gunstige roemrijke feiten moeten afbreken door de uitspraak van het departement Rotterdam op 2 Mei gedaan. Als lid van genoemd departement was ik bij de discussies en stemming over twee voorstellen tegenwoordig. Het eerste voorstel werd ter tafel gebracht door de Commissie, die den 17den Januari j. 1. door bet departement Rotterdam werd benoemd om te onderzoeken of het plan eene tentoonstelling op pharmaceutisch gebied te houden, uitvoerbaar is en levensvatbaarheid heeft. De Commissie bracht rapport uit over hare werkzaamheden en bekroonde haren moeilijken arbeid door eene begrooting over te leggen, een werk, dat alleen een definitieve commissie met uitgebreider volmacht met De stukken, welke men wenscht opgenomen te zien, worden uit erl ij k Woensdag-morgen verwacht hij den Redacteur. De Advertentiën uiterlijk Yrijdag-avond bij den Uitgever. vrucht zou kunnen opmaken. De commissie adviseerde ten gunste der Tentoonstelling en stelde voor haar in 1882 te houden. Op de buitengewone vergadering van 14 Maart j. 1. staakten de stemmen over dit voorstel. De herstemming bad plaats op den 2den Mei, en met eene meerderheid van één stem (12 tegen 11) werd het oordeel der Commissie gelogenstraft, m. a. w. werd getwijfeld aan de uitvoerbaarheid en levensvatbaarheid van eene pharmaceutische Tentoonstelling in Nederland. Een deel der motieven, aangevoerd om deze weinig eervolle uitspraak te rechtvaardigen, had betrekking op de ingediende begrooting; men vreesde een belangrijk tekort, en durfde daarom niet voor de tentoonstelling stemmen. Dat dit niet de eenige reden was, bleek duidelijk door bet verwerpen van het 2de voorstel. Maar deze rubriek behoort niet tot het gebied van ons vak; veeleer is het een tak der algeraeene nijverheid en daarom kunnen wijde gunstige resultaten op de tentoonstelling te Amsterdam en te Arnhem verkregen als bevredigend beschouwen; wij behoeven niet te twijfelen of de Nederlandsche fabrikanten zouden met eere tegen het buitenland concurreeren. 11. De tweede rubriek kan ten deele hoogstwaarschijnlijk op een ongunstig resultaat rekenen. De tijd, toen patroon en bediende, bij het aangaan hunner condities, bedongen dat zij om beurten in het laboratorium mochten werken; de tijd dat de apotheker er een eer in stelde de praeparaten zelf te bereiden —, om ze flink gekristalliseerd, mooi van uiterlijk en volkomen zuiver aan zijn patiënten te kunnen toedienen, is reeds lang verleden. De meeste laboratoria zijn gesloten, en waar zij nog van ouder op ouder zijn blijven bestaan, dienen zij om extracten en een hoogst enkele maal een chemisch praeparaat te maken. De chemische fabrieken hebben deze verandering te weeg gebracht; de kosten van produktie in het groot zijn naar rato kleiner dan de onkosten van den apotheker, die maakt wat hij zelf verbruikt of in kleinhandel omzet. De fabriekmatige produkten zijn niet alleen goedkooper maar ook dikwijls zuiverder. In het begin wogen deze voordeelen niet op tegen de transportkosten en bleef een deel der laboratoria geopend, totdat eindelijk de uitstekende middelen van verkeerden tegenwoordigen toestand heeft in het leven geroepen. Het zou onnatuurlijk zijn, wanneer de apotheker ook nu nog zijne chemische praeparaten bereidde. Daarvoor bezit hij ook in goede reacties de middelen tot controle. Geheel anders is het met de galenica. Ook deze zijn een belangrijk artikel van den groothandel geworden, en ’t spijt mij te moeten zeggen, dat juist het jonge element onder de apothekers het meest aan deze gemakzucht lijdt. Inde meeste gevallen is het niet zelf bereiden van galenica af te keuren, daar, waar het heroisch werkende stoffen betreft, onverantwoordelijk. Wij missen hierbij goede contróle-middelen en het vertrouwen inde leveranciers maakt plaats voor de zoo noodige zekerheid. Het is onze plicht altijd uitstekende galenica te bereiden ; geen fabriek mag hier den laborant geheel verdringen, en wanneer ook de tentoonstelling aan het licht bracht, dat wij daarin niet kunnen concurreeren, dan zal dit een les zijn voor het vervolg; een ziekelijk verschijnsel inde pharmacie kan er door worden genezen. Wat de chemicaliën betreft, heeft het fabriekmatig proces raison, maar waarom bezitten wij geene chemische fabrieken evenals Duitschland en Frankrijk ? Is ons spoorwegwet, onze stoom- en scheepvaart niet even goed als in Duitschland; kunnen wij niet even goed het noodige bedrijfs-kapitaal bijeenbrengen, of zijnde kosten voor brandstof van zulk een overwegend bezwaar ? Geen dezer redenen kan voldoende opheldering geven, omdat de belemmeringen daardoor veroorzaakt elders even sterk gevoeld worden als in Nederland. De geringe uitgebreidheid van ons land wordt weggenomen door de uitstekende middelen van verkeer; waar vroeger de grens een onoverkomelijke hinderpaal opwierp, vinden wij nu spoorwegen, die van geheel Europa één groot handeldrijvend land maken. Alleen dein- en uitgaande rechten, vooral de accijns voor spiritualiën, zijn voor een klein land veel bezwarender dan voor een groot rijk. Maar deze reden, al komt zij in aanmerking, is niet de voornaamste. Een hoofdoorzaak ligt in onze studie. De studie voor apotheker is geheel gericht op wetenschappelijke vorming, de praktijk wordt meer en meer van ondergeschikt belang. Het is hier niet de plaatste beoordeelen of de richting van het onderwijs al of niet goed is, maar wel om het resultaat dier richting te releveeren. De tegenwoordige pharmaceut is het minst van alles koopman; ter nauwernood bezit hij, na eenige jaren praktijk, de noodige kunde, om met voordeel zijn voorraad in te slaan; maarde ondernemingsgeest, dien de koopman noodig heeft om belangrijke ondernemingen aan te durven durven is hier het juiste woord ontbreekt geheel. Het gemis van chemische fabrieken in Nederland is grootendeels het gevolg van de studie. En toch zouden beiden, de koopmansgeest en de uitstekende opleiding, die wij genieten, zulk een schoon geheel kunnen vormen. De meerdere theoretische kennis (de Nederlandsche examina worden als de zwaarste be- schouwd) zou de praktijk ten goede komen en ons in staat stelllen het buitenland zoo niet te overvleugelen, dan toch te evenaren. Tal van geachte collega’s hebben dit als motief aangevoerd, om hun steun aan de tentoonstelling te ontzeggen ; zij hebben Nederland te lief om het te wagen aan eene bijna onvermijdelijke nederlaag. Hoezeer deze meening is te respecteeren, hoezeer zij bewijst dat velen den juisten toestand der pharmacie in dit opzicht willen erkennen, toch moesten zij daaruit een andere conclusie trekken. Eene tentoonstelling dient om de verschillende takken van nijverheid uit hetzelfde land of uit verschillende landen met elkaar te vergelijken; allen zullen daarbij iets leeren; zelden zal een land zoover ineen onderdeel bij andere vooruit zijn, dat het niets nieuws kan leeren. Als regel geldt, dat de minder bevoorrechte landen het meest leeren, doordat zij hunne fouten, en de grootte daarvan, inzien; maar ook zij zijn het, die den sterksten prikkel ondervinden, om de concurrentie te kunnen volhouden. Nederland leed fiasco op de voorlaatste veetentoonstelling in Londen, maar bewees op de laatste, dat het de eer toekomt eene eerste plaats in te nemen onder de natiën, die zich op veeteelt toeleggen. De prikkel had gewerkt, het resultaat liet zich niet wachten. Zoo ook de chemicaliën en in mindere mate de galenica. Hoogst waarschijnlijk zouden inheemsche produkten voor de buitenlandsche moeten onderdoen; maar de tentoonstelling zou de juiste grootte van dat verschil en tevens de middelen tot verbetering aan het licht brengen. Liefde voor de Nederlandsche pharmacie mag ons niet verleiden om de wonde plekken met verzachtenden balsem minder pijnlijk te maken, harde geneesheeren moeten wij zijn niet verzachten maar genezen. Artikel 3 en 4 verkeeren in zulk een gunstig geval, dat verdere toelichting bijna overbodig is. Geen land behalve Zwitserland doet meer dan Nederland voor onderwijs in het algemeen, en het pharmaceutisch onderricht in ons land kunnen wij gerust als voorbeeld stellen. Onze 4 Universiteiten zijn zeker voldoende waarborgen, dat alles wat tot de studie der pharmacie behoort, op de tentoonstelling zou vertegenwoordigd zijn; aan onze professoren, aan tal van pharmaceuten van naam, en een groot aantal apothekers, zoo oud als jong, is de eerder pharmacie, wat studie en leermiddelen aangaat, gerust toevertrouwd. Eindelijk punt 5 der agenda: //Bronnen voor de geschiedenis der Nederlandsche pharmacie.” Dit is zoo volkomen in overeenstemming met de beweging, die door de Maatschappij ter bevordering van Pharmacie is op touw gezet, dat ook aan het welslagen van deze afdeeling niet kon getwijfeld worden. Een afdeeling werd door de Commissie niet in haar plan genoemd: alles wat betrekking heeft op de praktijk van ons vak (voornamelijk op receptuur). De practische uitoefening der pharmacie wordt dikwijls in het buitenland als beter beschouwd. Duitschland is bij ons vergeleken een Dorado. En toch verdient dit nadere overweging. Zien wij niet door het beperkt aantal apotheken in Duitschland, naast de apotheken, groote drogistwinkels verrijzen, die zich vele afdwalingen op pharmaceutisch terrein veroorloven; wordt de apotheker daardoor niet gedwongen om tandpoeder in verschillende kleuren en geurtjes te verkoopen, moet hij ter wille der concurrentie ook niet zijn toevlucht nemen tot vGeheimmittelschwindel” enz.? Gaat naar Frankrijk vinden wij daar niet de meeste apotheken o vervuld met spécialité’s ? Neemt in aanmerking welke achting de apotheker in Engeland moet genieten, waar zijn winkel nog den vereerenden naam //doctorshop” ■ draagt, en ten slotte neemt een kijkje in Amerika, waar gij prachtige marmeren winkels zult vinden, die meer gelijken op de vestibule vaneen paleis dan op een plaats, geschikt om de artsenijbereidkunst uitte oefenen; daar vindt gij bijna de geheele ruimte ingenomen door zeepen, parfumeriën enz,, terwijl slechts eene beperkte ruimte voor den pharmaceutischen voorraad is afgezonderd. Wanneer wij dit alles in aanmerking nemen, behoeven wij dan nog te twijfelen of Nederland (al heeft het zwakke punten door den handel in geheimmiddelen, verfwaren, glas enz.) eene minder eervolle verschijning zal zijn op eene tentoonstelling. Neen! In vele opzichten, behalve de chemische fabrikaten (misschien ook galenica) bezit eene tentoonstelling op pharmaceutisch gebied wel degelijk levensvatbaarheid. Eu nu de rubrieken van tegenstanders: I. De eerste en meest omvangrijke wordt gevormd door ware pharmaceuten, die hart en liefde voor hun vak hebben; het zijn voornamelijk oudere apothekers, die door hunne praktijk de nadeelen en zwakke zijde van het vak kennen, en er toch te veel aan gehecht zijn om het bloot te stellen aan een minder eervol succes. Maar ook zij zouden, wanneer de tentoonstelling werd gehouden, van tegenstanders, ijverige voorstanders worden, om het fiasco, dat zij vreesden en wilden voorkomen, zoo gering mogelijk te maken. 11. Een tweede rubriek vormen zij, die groot- of kleinhandel drijven in geheimmiddelen. De vooruitgang, de toekomst der pharraacie eischt den ondergang van dezen tak van bestaan; daarom moest de voorloopige Commissie uit principe alle geheimmiddelen weren. Tal van apothekers worden door den nood (,/receptennood” zou kunnen gezegd worden) gedwongen die geheimmiddelen als bijzaak te exploiteeren, en het is te begrijpen dat deze, omdat zij belet worden te etaleeren, zich inde rij der tegenstanders scharen. ’t Pleit niet voor de Nederlandsche Pharmacie, dat deze rubriek vrij omvangrijk is. ra. Een derde groep vormen de onverschilligen, die geen belang stellen in vooruitgang en daardoor bewijzen geen eerbied te hebben voor het vak, waarvan hun huisgezin moet bestaan. Het staat niet aan mij te beoordeelen of deze drie rubrieken op de vergadering van het departement Botterdam vertegenwoordigd waren, maar zeker is het dat de ongunstige uitspraak aldaar met eene kleine meerderheid gedaan, niet mag in aanmerking komen om de al of niet uitvoerbaarheid en levensvatbaarheid vaneen tentoonstelling op pharmaceutisch gebied in Nederland te beoordeelen. Om ten volle te beseffen, welk een ongeluksdag de 2de Mei voor de Nederlandsche Pharmacie geweest is, welk een eervolle rol wij daardoor tegenover het buitenland spelen, deel ik het oordeel mede, in het Aprilnomraer van het Journal de Pharmacie uitgesproken: //Ce projet fait honneur a nos confrères Neerlandais et nous serons heureux d’apprendre que les fonds nécessaires pour sa réalisation ont pu être réunis. Déja les sommités pharmaceutiques de la Hollande et un grand nombre de maisons importantes du pays et de Tétranger ont promis leur concours.” De voorloopige Commissie, die met grooten ijver werkte, eene uitgebreide correspondentie voerde, vergaderingen te Amsterdam en elders bijwoonde, in één woord, die meer deed dan men van haar kon verwachten, heeft recht op dankbare erkenning van haren arbeid. U, Mijnheer de Kedacteur, bedank ik voor de welwillende opname. Nijmegen, 4 Mei 1881. J. Haak, Apotheker. DU. HEUMANN HAGEU EN DB IOODIJZEE-LEVEETRAAN ; door Prof. E. A. Vander Burg. Het vorige stukje, onder denzelfden titel, was reeds ter perse, toen ik andermaal een schrijven ontving van den heer Draisma Van Valkenburg met ingesloten briefkaart van dr. Hager, d.d. 24 April. Eerst thans liet dr. H. dus iets van zich hooren, doch niet in antwoord op den vroeger besproken brief tot hem gericht door den heer V. V., maar wel op een nader schrijven van laatstgenoemden heer, waarin hij, omstreeks 15 April aan dr. Hager zijn leedwezen betuigde, dat hij op zijne letteren te vergeefs antwoord had gewacht onder mededeeling, dat hij zich daardoor eenigermate teleurgesteld gevoelde en de gevoerde correspondentie mij had doen toekomen, om daarvan, zoo noodig, bij de refutatie gebruik te maken. De inhoud dier briefkaart is als volgt: //Nur dadurch, dass mir Ihr Namen nicht im rich//tigen Wortlaute bekannt war, ist mein Irrthum er//klarlich, denn Bruisma Yon Valaenburg und Draisma "Yan Valkenburg sind doch in ihrem Laute stark //divergirend. vSo eben erhalte ich Correcturabzug vom Artikel »lodum und wird hier Ihr Praparat nochmals erwahnt //unter dein richtigen Namen. Was ich übrigens gesagt //habe, nehme ich nicht zurück (betreffende der Dar//stellung).” Pulverm. b. Ziltendorf. (.gestempeld) dr. Hager, Auf Pulvermuehle Bei Eurstenberg A, D. Oder. //Unter X Band erhalten sie die zweite Besprechung "im Erganzungs-bande. Mit Dr. Geissler stehe ich be- //treffend den Erganzungsband in keiner Verbindung.” Bij die bespreking, voorkomende onder //lodum” blz. 583, wordt het voorschrift ter bereiding van de loodijzer-levertraan, Oleum Jecoris Aselli iodoferratum Draisma Van Valkenburg, in het Latijn weergegeven en daarbij, evenals het Pormularium van het Departement Rotterdam der Maatschappij //ter bevordering der Pharmacie” uitgegaan van 5 deelen lodium. Het artikel wordt met de volgende toelichting besloten : //Dieser ïhran wird von Draisma Van Valkenburg »im Leeuwarden (Holland) fabricirt und im bester //Porm im dem Handel gebracht. Er ist bereits unter z/Perrum jodatum (S. 429) angegeben aber unter faltfschen Namen, so dass eine Wiederholung an dieser //Stelle passend erschient, urn so mehr als dieser Thran z/iiebon dem Ferrojodid auch noch led in elementarer enthalt.” Hager erkent derhalve gedwaald te hebben, doch waarin zijne dwaling bestaat, blijkt niet recht duidelijk. Daar zijn bezwaar, betreffende de bereiding, blijft bestaan, kan derhalve m.i. de dwaling alleen betrekking hebben op den inhoud der vorige briefkaart, waarin H. niet zich, maar dr. Geissler als schrijver der kritiek voorstelt. Als oorzaak der dwaling wordt genoemd het sterk divirgeren (!) in ihrem Laute van de namen Bruisma Von Valaenburg en Draisma Van Valkenburg. Laten wij een en ander voor hetgeen het is; alleen nog dit: Uit de woorden ,/was ich übrigens gesagt habe” blijkt dus dat H. wel degelijk de schrijver is van de geïncrimineerde kritiek, zoodat ik derhalve het feit constateer' (door H. zei ven onmogelijk geacht), dat hij een praeparaat heeft beoordeeld en veroordeeld, hetwelk nimmer onder zijn bereik kwam! en dat hij daarvoor zijn eigen voorschrift inde plaats wil gesteld zien! Constateeren wij verder, dat bij die 2de bespreking de veroordeelende kritiek niet meer wordt herhaald en zelfs het eigen voorschrift geheel op den achtergrond gesteld schijnt. Wij behoeven dus de methode van het Handboek niet nader te bespreken. Wat wij daarvan te verwachten hebben volgt duidelijk uit den i/sehr ekelhaften” smaak, die er aan wordt toegeschreven, terwijl juist bij het goed bereide praeparaat, in weerwil van viervoudige sterkte, de smaak der gebruikte traan zoo niet verbeterd dan toch zeker niet onaangenamer geworden is. Gelijk ik reeds vroeger schreef, bij de veroordeeling der methode Polak-Stoeder, zal, bij gelijktijdige schudding van iodium, ijzer en traan (volgens het Handboek) het iodium spoedig eene taaie, samenhangende massa vormen, die slechts uiterst traag oplost en zich eerst dan verbindt; heeft bovendien lucht toegang, dan wordt zuurstof geabsorbeerd en ijzeroxyiodide gevormd, ten gevolge waarvan het praeparaat eene inconstante samenstelling erlangt. In één opzicht wil ik Hager recht doen wedervaren en wel in dit, dat de Latijnsche naam, Oleum Jecoris Aselli iodoferratum, voor de loodijzertraan (die steeds sporen ferrid-oxyiodide bevat) beter is dan het z/Oleum Jecoris Aselli cum iodeto ferroso” door sommigen o. a. ook door het Pormularium gebruikt. Er blijft ons dus nog over terug te komen op de verhouding van iodium tegenover levertraan. Hierop doelt H. waarschijnlijk als hij zegt, dat het praeparaat //auch" noch lod in elementarer Verbindung enthalt.” Doen we dat een volgenden keer, daar de zaak wel eene bijzondere behandeling waard is! Leiden, 1 Mei 1881. Mijnheer de Bedacteur I Gaarne wenschte ik in uw Blad eene opmerking mede te deelen, die ik onlangs gemaakt heb betreffende het verontreinigen vaneen geneesmiddel. Ik had een paar kilo Brometum Kalicum ontvangen, tegen mijn zin, ineen papieren zak, van binnen met perkamentpapier bekleed, gepakt. Het voldeed aan alle vereischten van zuiverheid behalve dat ik de aanwezigheid van zwavelzuur constateerde. Doch tot mijne verwondering was de reactie met Ba Cl2, bij het voor alle zekerheid herhalen, nu eens meer en dan eens minder sterk, zelfs één keer geheel negatief. Eindelijk kwam ik op het denkbeeld, dat het zwavelzuur van het perkamentpapier afkomstig was, wijl de kristallen door de slechte verpakking min of meer vochtig geworden waren. Bij het nemen der proef bleek mij dit dan ook. Water over dit perkamentpapier gegoten gaf eene flinke reactie op zwavelzuur. Ik achtte het niet ondienstig, om die collega’s, welke hunne medicamenten op deugdelijkheid onderzoeken, en ook HH. leveranciers hierop opmerkzaam te maken. Onder dankzegging Uw Dr. L. 3.5. 81. G. B. Schmidt. Dokdeecht, 3 Mei 1881. Aan Prof. Vander Burg, te Leiden. Geachte heer! Veroorloof mij de opmerking tegen uw schrijven in het Pharmaceutisch Weekblad dato 24 April 1.1. dat het doel mijner opgaaf vaneen voorschrift voor Syrup. iodo-tannicus overeenkomt met het uwe, en wel om bij eene herziening der Pharmacopoea door eene praktische wijziging der bereiding eene stroop te erlangen, die aan de door haar gestelde eischen voldoet. Ik acht het echter niet overbodig u te verwijzen naar Haaxman’s Tijdschrift blz, 98 van dezen Jaargang, waarin ik geschreven heb: //Ik kan mij .... beter ver//eenigen met de (uw) laatste conclusie”, waarin bij eene herziening der Pharmacopoea de wenschelijkheid eener wijziging van bovengenoemd voorschrift wordt uitgesproken. Nog beter dan de door u voorgestelde zekere hoeveelheid acidum tannicum in plaats van extractum ratanhiae is een koud aftreksel van rozenbladen en acid. tannic. inde door mij opgegeven verhouding. Het is duidelijk, dat, zoolang het voorschrift der Pharmacopoea niet veranderd is, het niet geoorloofd is eene andere bereiding daarvoor inde plaatste stellen, onverschillig of daarbij wordt gebruik gemaakt van acid. tannic., waarvan gij de wenschelijkheid hebt uitgesproken, of volgens de door mij openbaar gemaakte methode. Mijn bezwaar tegen uw conclusie, dat de bereiding dezer stroop vereenigd worde met die van extract, ratanhiae, is door uw laatste schrijven niet weggenomen, niettegenstaande uwe bedoeling omtrent de bereiding eener hoeveelheid extract, die voor elke stroopbereiding noodig is, daarin duidelijker dan in uw vorig schrijven uitkomt. Bij het verschillend gehalte ratanhialooizuur der wortels en de verandering, die het extract ondergaat gedurende de bereiding, zal men dezelfde moeielijkheden ondervinden als met het nu vigeerende voorschrift. Geloof mij enz. Uw dw. J. A. J. Van de Yen. Over het vergiftige bestanddeel, de aetheerische en de vette olie van Illicium religiosum v. Sieb., door J. F. Ey kma n. I. Dein Japan in het wild groeiende, tot de familie der Wintereae beboerende plant, Illicium religiosum van Sieb., Jap. Shikimi no ki, wordt door de Japanners en Chinezen algemeen en wel reeds sinds de vroegste tijden als vergiftige plant beschouwd, en vele voorgekomen vergiftigings-gevallen worden aan deze plant, voornamelijk aan hare vruchten, toegeschreven. In het vorig jaar zijn ook in Leeuwarden vergiftigingen voorgekomen door het gebruik van steranijs uit den handel, die men voor de bereiding van anijsmelk gebruikt had. Behandeling: Dosis van 8 grein pulvis ipecacuanhae j en applicatie vaneen lavement van zeep. Nadat stoelgang gevolgd was, werd eiwit en sulphis natricus gegeven. || Resultaat: Spoedige genezing. 2de kind. Meisje, 1 jaar oud. Verschijnsels: Als boven. Behandeling: Mixtuur uit 8 gram hydras chlorali, 4 drachmen syrupus simplex in drie doses. Resultaat: Spoedige genezing. 3de, 4de en sde kind. 2 Kilapen van 4 a 7 jaren, en een meisje van 8 jaren. Verschijnsels; Herhaalde braking van bloederig slijm, krampen, blauwe gezichtskleur, lippen violet-zwart met schuim bedekt, pupillen verwijd, wangspieren stijf j samengetrokken, ledematen koud, pols en ademhaling i zeer zwak. Behandeling: Dosis van 5 grein pulvis ipecacuanhae, later nog van 5 grein ipecacuanhae en 2 grein sulphas cupricus; daarop volgde geringe braking van bloed en slijm. Resultaat: Spoedige dood. Het vermoeden, dat de oorzaak der vergiftiging Shikimi was, grondde zich op het voorkomen vaneen aantal vruchtdragende exemplaren van Illicium religiosum in het Uyeno Park inde nabijheid der plaats, alwaar de kinderen gespeeld hadden, het vinden van zaden der Shikimi inde mouwen der kleederen, in het uitbraaksel vaneen der kinderen, en inde faeces vaneen ander. Deze vergiftigingsgevallen gaven den heer Sensai Nagao aanleiding mij het chemisch onderzoek op te dragen, dewijl het isoleeren van het Shikimigift inden zuiveren staat tot heden nog niet gelukt, en het van belangwas het vergift nader te leeren kennen. Ik meende mijne opmerkzaamheid eerst op de zaden te moeten vestigen, eerstens dewijl deze in het uitbraaksel en de faeces gevonden waren, en ten tweede, dewijl uit de onderzoekingen van Geerts scheen te blijken, dat het vergift inde olie van het zaad te verwachten zij. Dewijl mij echter geen tot onderzoek voldoende hoeveelheid van het zaad ten dienste stond, begon ik rnet het onderzoek der aetheerische olie. Het geval was namelijk niet ondenkbaar, dat aan de onrijpe vruchten, die veel aetheerische olie bevatten, de vergiftiging toe te schrijven ware, of dat zij er althans toe had kunnen bijdragen. Als materiaal voor de bereiding dezer olie i dienden ongeveer 40 kilogram der versche bladen. Door destillatie met stoom en cohobatie werden daaruit 177 gram, dus 0,44 pet. aetheerische olie verkregen. Deze was sterk lichtbrekend, bijna kleurloos, zwak geel. Bij de bewaring werd de kleur iets donkerder. De olie zonk bij de destillatie gedeeltelijk in water, gedeeltelijk dreef zij op de oppervlakte. Het mengsel was zwaarder dan water en had een soortelijk gewicht van 1,006 bij 16,5° C. De reuk verschilde van gewone anijs- en steranijsolie, dat wil zeggen, was veel zwakker anijsachtig, is overigens moeilijk nauwkeurig te omschrijven. Hij herinnert aan Laurus, Camphora, Cajuput en Myristica; de laatste reuk was voornamelijk aan het gedestilleerd water waar te nemen. Vaneen peperachtigen reuk, zooals hij door sommige schrijvers aan de bladen der Shikimi toegeschreven wordt, nam ik noch bij de aetheerische olie of het gedestilleerd water, noch bij de gewreven bladen iets waar. Ineen mengsel van ijs en keukenzout gedurende 1 langen tijd afgekoeld, bad zelfs bij 20° C. geen vastworden, evenmin afscheiding vaneen stearopten plaats, j Voor het moleculair rotatievermogen werd door middel van Hoffmann’s polarimeter gevonden: [a] D= 8,°6. Lebaigue heeft bevonden, dat bij de industrieele bereiding van eene pasta met nitras bismuthicus basicus, die vóór ongeveer 20 jaren door Quesneville uitgevonden is, thans bijna uitsluitend, in plaats van hydrobismuth- , nitraat, gebruikt wordt bismuthoxychloride (Bi O Cl), hetwelk men verkrijgt door de vloeistof, overblijvende na ; de afscheiding van het praecipitaat van nitras bismuthicus – basicus, met chloornatrium te praecipiteeren. Openlijke correspondentie. Plaatsing van de volgende vraag wordt verzocht: //Is de samenstelling, de wijze van bereiding en de //doseering bekend van den phosphas calcicus van de » Crème au phosphate de chaux assimulable exactement udosée de Ducarre. Tkar made 19 Rue Brochaut, u Paris?” H. I I 1 I Het Maandelijksch Bijvoegsel kan wegens plaatsgebrek eerst in het volgend No. opgenomen worden. ]j < AdiertentlVn. Een Apotheker ineen kleine stad in j ’t Noorden, vraagt met 1° Juni of vroeger een bevoegd en bekwaam BEDIENDE, INTERN, des noods voor eenige maanden. Brieven franco, onder N°. 125, aan liet Bureau van dit Blad, te Amsterdam. Straman, Apotheker te Delft, verlangt met 1° Augustus een bevoegd ADSISTENT. F. CU. A. Proot, Apotheker te Leiden, verlangt zoo spoedig mogelijk een bevoegd ADSISTENT. Salaris ƒ 30 ’smaands. Giildensteeden Ëgeling «n Zoon, Apothekers te Zeist, vragen een ADSISTENT, INTERN of EXTERN, bevoegd tot de receptuur. W&ÊË** Ineen Apotheek te Rotterdam verlangt men met 1° Augs. een bevoegd ASSISTENT, INTERN, F. G. Brieven Letter A., aan de Boekhandelaren 11. A. KRAMERS & ZOON, te Rotterdam. Ineen Apotheek te Amsterdam wordt zoo spoedig doenlijk gevraagd een bevoegd en accuraat ASSISTENT, EXTERNE. Salaris ƒ 780 per jaar. Adres Letters S. Y., aan het Bureau van dit Blad, te Amsterdam. APOTHEEK. KOOKTOESTELLEN voor Gat en Petroleum met Waterbad van koper en twee infundeerpannen van tin; zeer doelmatig ingericht. Amsterdam, J. B. DELIUS & C’. Geldersche Kade M 20—22. EENIGE AGENTEN voor Nederland en de Overzeesche Bezittingen van Wilhelm Bitter te Bielefeld, Fabrikant van Stoom-Apparaten, persen, enz. Uw dw. gtjaÉS*’ Tegen hoog salaris, kost en inwoning vraagt men eenen APOTHEKERS- j| BEDIENDE in Amsterdam. Brieven franco, Letters V. T., aan het j| Bureau van dit Blad, te Amsterdam, TE KOOP: Houders voor bemande flesschen, om gemak- j kelijk te kunnen uitgieten. Prijs ƒ 7.50. GEBR’s. NANNINGS, | Stoofstraat ’s Bosch. STOOMFABRIEK VAN PEPERMUNT, JUJUBES, etc Gr. van Voornvcld & CO., SPUISTRAAT 145. AMSTERDAM. Pepermunt en Jujubes van zuivere kwaliteit en aangenamen smaak worden H.H. Apothekers tot onderstaande prijzen aangeboden: Hollandsche Pepermunt. 50 c. p. £ K°. Engelsclte dito. 60 c. n dito dito dubbel sterk 70 c. // Blanke, roode en drop Jujubes. 60 c. n Drop Jujubes met ammoniac zout 70 c. n Paté de guimauve in torentjes. 100 c. // Prima dito in platen. / 1.60 » Griotjes of drop uit den blikken trommel « 0.90 » Verder .Staal- en Santonine-flikjes, pnlv. en Elect. gummi Arab. etc., tot zeer billijke prijzen. Bij groote guantums lagere prijzen. DIBBITS & STASKE. | Apothekers te Assen, bereiden en leveren; Asthma- Cigaretten prijs per doos bij 12 stuks 60 Gts. // 50 // 55 // n 100 // 50 h Verkoopprijs 90 Cts. Veeriikeur Prijs per flacon bij 12 stuks 50 Cts. per Kilo 130 « Verkoopprijs 80 Cts. Uitsluitend verkrijgbaar voor H.H. Apothekers. ECHTE BRONWATEREN, alle soorten van MEDICINALE- en TAFEL WATEREN EN6ELBCHE BIEREN, 1» qualt. STOUT, PORTER en ALE, der eerste Brouwerijen, in ’t groot en klein bij: N, lii»C’, – itrtm. NB. Wederverkoopers met aanzienlijk rabat. Extractnm Cinchonae Liquidum DE VRIJ, per Kilo ƒ 9.00 a contant. A. ROBKRTSON EN ZOON, Rotterdam. Aan Heeren Inteekenaren is vorzonden No. 5 van den JAARGANG 1881 van het MAANDBLAD VOOR Toegepaste Scheikunde, BEVATTENDE Mededeelingen uit het gebied der Toegepaste Scheikunde voor het Algemeen. ONDER REDACTIE VAN R. .1. Opwijrda. Prijs per Jaargang van 12 Nos. met Register j ƒ 3.40 franco p p. INHOUD: Eene gebarsten klok te herstellen. Zuurstof bereiding zonder verhitting. Glanzend maken der toiletzeeper. De zwarte kleur bij oud leder weder te doen verschijnen. Practisoh onderzoek van dein den handel voorkomende anilinekleurstoftén. Bereiding van resoneerend hout. Terrassen, bassins enz. tegen bet insijpelen van water te beschutten. Bleeken van katoen met cbloorhoudende chloroformdampen. Gelatine of lijm voor het hekleeden der spiritusvaten. Uitwasschender badsponsen. Engelsch middel om het haar te verven. Verbeterde methode voor de bereiding van fuchsine. Kunstmatige rum (Facon-rurn.) Glansstijfsel. Spoedig hard wordend lutnm. Kunstmatig, marmer. Yoor de BLANKE LEVERTRAAN jj zonder onaangenamen smaak, zoeken wij in sómmige steden nog Depothouders. / J. MOUTON & ZOON. || ’s Gravenhage, April 1881, | “ ANTISEPTISCHE 1 U&ÏEMDSM» volgens Prof. LISTER UIT DE Internationale Verbandstof Fabriek | te SCHAEFÏÏAÜSEI (Zwitserland). j Oudste fabriek van deze soort, vereerd met 6 médailles, 17 diploma’s, aanbevolen door de professoren Dr. von Bruns, te Tubingen, Hofraad Dr. Billroth, te Weenen, Medicinaal raad Dr. F. Esmarch, te Kiel, Dr. Gori te Amsterdam, Dr. Dubrueil, te Montpellier, Dr. Kocher, te Bern, Generalstabsarzt Dr. von Nussbaum, te Mungen, Kolonel Dr. Rouge, te Lausanue, Dr. A. Socin, te Basel, Geheimraad Dr. R. Volkmann, te Halle. i I Hcpót-lloudcrs in Holland: Rotterdam: AD. LINDEN, Instrumentrnak. i Hoogstraat. | Den Haag: J. POHL, Idem 45 Buitenhof. S Nijmegen; Ph. MOKIJS, Apotheker. Leiden ; J. HOEFFTKE & ZOON, Breestraat 94. I Utrecht*. H. J. HARTTNG-BANK, Instrumentmaker. Dordrecht: K. G. W. DE BOSSON, apoth. Achromatische Microscopen van eiken aard en grootte. {Polarisatie-Microscopen met saccliarimeter voor Urine-onderzoekingen), Hand- en Statiefloepen, Microscospische Utensiliën en Praeparaten. F, W, SCHIECK. Optisch Instituut. Berlijn S. W. llalle’sehe-str. 14. | (Opgericht 1819. —lO Eerste nrijsmedailjes ) | T'— prijSJiiiiuaiijca ) Prijscouranten gratis en franco. Extractum Cinchonae Liquidum per SKilo ƒ' 9.00 contant. i Bij quantiteit lager. K>G. W. DE BOSSON, te Dordrecht• I EfiISER PASTIELJES echt in geplombeerde doozen i worden geleverd zonder aroma (uit de hand bewerkt met ingedrukten stempel //Ems”) en i met pepermunt-aroma (machinaal bewerkt j met verheven stempel //Ems”) en beide soorten i voor denzelfden prijs'verkocht. Zij zijn te ver-I’ krijgen direct door onze administratie, alsmede door onze Hoofd-Depots te Arnhem bij E. DE JONGH en Cie., Rijnkade, en te Groningen bij A. TONELLA, Apotheker, alwaar tleeren Apothekers rabat genieten. Prijs per heele doos 50 ets. König Wilhelm’s Felsenquellen in het Bad EIS. Capsules Elastiques Russes inhoudende Ricinus-olie, 3,5 en 10 gram; h 5 gram prijs ƒ 7.50 per 100 stuks. Ook Voorhanden met BLANKE en BRUINE LEVERTRAAN, BALS. COPAïVAE, enz. N. J. SCHERMER & ZOON. Amsterdam. Blanke Berger ié. Levertraan | (zonder onaangenamen smaak) op 1/1 en | 1/2 Tonnen en 1/1 en 1/2 Elesschen, alsook van Genua- en Tafeloliën, wordt gaarne prijs|| courant en conditiën toegezonden door L. BINKHORST, Zaandam. Cigaretten tegen Asthma van Kraepelien & Helm, Apothekers te Zeist. Prijs per Doos, inhoudende 18 Cigaretten, ƒ 0.80. Deze door ons gefabriceerde Cigaretten met mondstuk offreren wij HH. Collega’s met 35°/0, en bij minstens 24 doozen met 40°/0 rabat. Vanaf 6 doozen franco tot het naast bij gelegen spoorweg-station. Etablissement Th.erm.al (FRANKRYK, département de RALLIERJ Kigentlom van den frisusehen Staat. Administratie : PARIJS, 22, Boulevard Montmarlre. BAD-SAISOEIV Aan het Etablissement van Vichy, eender best geïnstalleerde van Europa, vindt men Baden en Stortbaden van allerlei soort voor de behandeling. der maag-lever- en blaasziekten, hel graveel, de jicht, pisvloed en piszieklen. etc. Eiken dag, vanaf den IS mei tof den IS september: Theatre en Concert in het Casino. Muziek in het park. teo>zaal. Gereserveerde Salon voor Dames. _ Speel, conversatie, en billardzalen. Alle spoorwegen corresponderen op Wiehy. PHARMACEUTISCHE BENOODIGDHEDEIT Eiltreer-, Perkament-, Parafine-, Gesneden Poeder-, Recepten- en Capsule papier, Kurken, Bindgaren, Etiketten voor winkelflesschen, Bladzilver, Ijzeren-, Koperen- en Nikkelspadels, etc. G. GLADDER. Koestraat ü. Amsterdam. Fabriek en Magazijn van alle soorten CAKTOMEI BOOZEÏÏ voor H.H. Apothekers, Goudsmeden, Chocoladefabriekanten, enz. De Doozen worden UITERST NET afgeleverd binnen ACHT a VEERTIEN DAGEN. Monsters en Prijscouranten gratis en franco, DEVENTER. Wed. X. II O. IlimningliofT " J. DAARNHOUWEE. Firma Wed. A. BAKKER. tMEJLMfiEU\ Levert franco Nederland (Hoofdstations): Malaga a f 1,30 per Liter. Spaausche Wijn a f 1,10 „ >, op origineele Vaatjes a 16 en 32 Liter. ! Bij verkiezing wordt ook op flesschen afgezonden Voor den verkoop van onzen EXTR. SPBr CINCHONAE LIQAJID. DE VRIJ aan H.H. Apothekers en Geneeskundigen hebben wij als Depothouders aangesteld de H.H. D. VEEN & C°. te Haarlem, J. S. DE HAAN te Rotterdam, v. n. WAAL SPRUIJT & C°. te Utrecht, G. Ph. G. MOE IJS te Nijmegen, BROCADES en STHEEMAN te Meppel, bij wie het praeparaat even als bij ons verkrijgbaar is a ƒ 9.00 per kilo, en a ƒ 1.00 per 100 Grm. in gezegelde flacons van 100 en ! 250 Grm. v. VALKENBURG & NANNING, ’s Hage. AOUA LADROCERASI 1 i Ph. Neerl. Ed, 11. a 45 cent per flesch contant; bij bemande flesch lager, j Schiedam J- A. BACKER. firma Roelants Eijdman & C°. ETJ KELTEN voor Elesschen en Potten inde APOTHEKEN met namen volgens de Pharmacopoea Neerlandica 1 opgeplakt en niet opgeplakt, waaronder zeer > fraaie soorten in verschillende grootten en prijzen. 1 Alsmede; | geheel nieuwe modellen Plahsignaluren,. waarvan op aanvraag monsters met prijscouran! ten franco toegezonden worden. POEDER-, GOUD-, ZILVER- en KAÏOENPAPIER in concurreerende prijzen. Twentsche Boek- en Steendrukkerij. Enschede. (J. ten CATE Bz.) Hierdurch erlaube ich mir die ergebene Mittheilung zu machen, dass ich den Hendriks & van Steenbergen, in Amsterdam, den alleinigen Verkauf meiner MICROSCOPE und NEBENAPPARATE für Holland und Koloniën übertragen habe, und bitte ich gefalligen Auftrage denselben zuwettden zu wollen. Die Besucher Amsterdam ’s werden dort stets ein reichhaltiges Lagei dei gangbarsten Nummern meiner Eabrikate zur Einsioht und Beurtheilnng vorfinden. Ich gebe die Versicherung, dass ich meinen Vertrelern stets nur mit vollkommenster Waare dienen werde, und bitte, denselben Ihres ungetheiltes Vertrauen zuwenden zu wollen. n Em.il Boecker. l> Optisches Institut in Wetzlar. z.m?' Die meinen MICROSCOPEN beigegebenen Objectiv-Systeme sind aus dein renommirten Institut von SBlbsrt & Krafft in Wetzlar bezogen. Onder referte op bovenstaande kennisgeving van den Heer Emil Boecker te Wetzlar, s hebben wijde eer te berichten, dat deze fabrikant ons belast heeft met den uitsluitenden alleen-verkoop voor Nederland en Koloniën zijner zoo gunstig bekende MICROSCOPEN, en dat voortaan steeds een ruim assortiment dezer instrumenten, tot directe levering, door ons voorhanden zal gehouden worden, j.' Geïllustreerde Prijscouranten worden op franco aanvrage gratis toegezonden. j. Hendriks iV van Steenbergen. AMSTERDAM. WARMOESSTRAAT N°. 152, Tabriek van medicinale Verbandstoffen van MAX ARNOLD te CHBMNITZ in Saksen. (Eerste fabriek in. deze richting in Duitschland) beveelt hare beproefde preparaten voor verbandstoffen aan. Alle Nieuwigheden op dit Gebied steeds in Voorraat!. Nieuwe Prijscourant staat franco ten dienste. I Snelpersdruk van M, J. Portieije te Amsterdam* Spanen en Cartonnen Donzen. Dartonnen doozen inde nieuwste modellen, jl alle qualiteiten met firma inden kortst mogelijken tijd. Spanen doozen (die niet meer ios laten). C. GLADDEK. 1 Koestraat 11. Amsterdam. NE DERLANDSCHE GIST-1 SPIRITUSFABRIEK TE DELFT, noteert heden: £a gerectificeerde Spiritus van 95 tot 96 °/0 f 27.— (behalve de accijns) per Hectoliter van 92 °/0, meerdere sterkte naar evenredigheid. Contant met 1 °/0 korting. J. C. TH. MARIUS, te UTRECHT, Vreeburg C 732, heeft opgericht EEN COMPLEET Magazijn van Pharmacentische Balansen en Gewichten, benevens een groot assortiment MONSTERS, voornamelijk voor Apotheek-Inrichtingen, van £. IEYBOLD’S NACHFOLGER TE KEULEN. Een compleet Magazijn van alle MICROSCOPEN EN NEVEN-APPARATEN % van I >r. Carl Zeiss te Jena. | Ben compleet Magazijn van alle : MICROSCOPISCHE PRAEPARATEN van HEINRICH BOECKER te Wetzlar. 