None
51


Wat de tweede van deze voorwaarden van artikel 263, vierde alinea, VWEU betreft, namelijk dat de betrokkene individueel door de betrokken handeling wordt geraakt, blijkt uit vaste rechtspraak dat andere personen dan de adressaten van een beslissing slechts kunnen stellen dat zij individueel worden geraakt, indien deze beslissing hen raakt uit hoofde van bepaalde bijzondere hoedanigheden of van een feitelijke situatie die hen ten opzichte van ieder ander karakteriseert en hen derhalve individualiseert op soortgelijke wijze als een adressaat (arresten Plaumann/Commissie, 25/62, EU:C:1963:17, blz. 211, en T & L Sugars en Sidul Açúcares/Commissie, C‑456/13 P, EU:C:2015:284, punt 63).
52


De enkele omstandigheid dat het aantal of zelfs de identiteit van de rechtssubjecten op wie een maatregel van toepassing is, meer of minder nauwkeurig kan worden bepaald, impliceert als zodanig niet dat deze subjecten moeten worden geacht door die maatregel individueel te worden geraakt, wanneer deze toepasselijkheid wordt bepaald op grond van een door de betrokken handeling omschreven objectieve feitelijke of juridische situatie (arrest Stichting Woonpunt e.a./Commissie, C‑132/12 P, EU:C:2014:100, punt 58).
53


Niettemin blijkt uit vaste rechtspraak dat wanneer het besluit een groep personen raakt die op het tijdstip waarop deze handeling werd vastgesteld, waren of konden worden geïdentificeerd op basis van specifieke kenmerken van de leden van de groep, deze personen door deze handeling individueel kunnen zijn geraakt voor zover zij deel uitmaken van een beperkte kring van marktdeelnemers, en dat dit met name het geval kan zijn wanneer het besluit de rechten aantast die de particulier vóór de vaststelling ervan heeft verworven (arrest Stichting Woonpunt e.a./Commissie, C‑132/12 P, EU:C:2014:100, punt 59).
 54


In casu raakt besluit 2013/448, voor zover daarbij de correctiefactor is bepaald, verzoeksters in de hoofdgedingen in hun objectieve hoedanigheid van exploitanten van installaties die broeikasgasemissies veroorzaken, zonder rekening te houden met hun individuele situatie.
55


Voorts heeft de vaststelling van de correctiefactor bij besluit 2013/448 niet zonder meer tot gevolg dat door die verzoeksters vóór de vaststelling van dat besluit verworven rechten worden gewijzigd, omdat voor de definitieve kosteloze toewijzing van emissierechten eerst de correctiefactor moet worden vastgesteld. Krachtens de artikelen 10 bis, lid 5, en 11, lid 2, van richtlijn 2003/87 juncto artikel 10, lid 9, eerste alinea, van besluit 2011/278, moeten de lidstaten de definitieve hoeveelheid kosteloos toe te wijzen emissierechten immers vaststellen onder toepassing van deze correctiefactor.
56


Deze overwegingen betreffende besluit 2013/448 gaan mutatis mutandis op voor artikel 15, lid 3, van besluit 2011/278, waarvan de geldigheid eveneens in twijfel is getrokken. Deze bepaling, die zowel tot de lidstaten als tot de Commissie is gericht, neemt immers in wezen de in artikel 10 bis, lid 5, van richtlijn 2003/87 geregelde wijze van vaststelling van de correctiefactor over.
57


Gelet op het bovenstaande kan niet worden aangenomen dat een rechtstreeks beroep in de zin van artikel 263 VWEU van verzoeksters in de hoofdgedingen tegen de besluiten 2011/278 en 2013/448 zonder enige twijfel ontvankelijk zou zijn geweest.
58


Derhalve dienen de verzoeken om een prejudiciële beslissing ontvankelijk te worden verklaard voor zover zij betrekking hebben op het onderzoek van de geldigheid van besluit 2013/448 en van besluit 2011/278.
 Geldigheid van besluit 2011/278






59


Met de eerste tot en met de vierde vraag in de zaken C‑191/14 en C‑192/14, met de derde vraag in zaak C‑295/14 en met de eerste vraag in de zaken C‑389/14 en C‑391/14 tot en met C‑393/14, verzoeken de verwijzende rechters het Hof in wezen zich uit te spreken over de geldigheid van artikel 15, lid 3, van besluit 2011/278 voor zover deze bepaling uitsluit dat bij de bepaling van de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten in de zin van artikel 10 bis, lid 5, van richtlijn 2003/87 (hierna: „maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten”) rekening wordt gehouden met emissies van elektriciteitsopwekkers.
60


Daar deze hoeveelheid bepalend is voor de correctiefactor, zou de ongeldigheid van deze bepaling gevolgen hebben voor de geldigheid van artikel 4 van besluit 2013/448 en van bijlage II daarbij, waarbij de Commissie deze factor heeft vastgesteld.
61


Volgens verzoeksters in de hoofdgedingen vloeit uit artikel 10 bis, lid 5, van richtlijn 2003/87 voort dat de Commissie bij de vaststelling van de correctiefactor de emissies van bepaalde elektriciteitsopwekkers had moeten opnemen in de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten. Zij betogen meer in het bijzonder dat de uitsluiting van emissies ten gevolge van uit rookgassen geproduceerde elektriciteit en van uit warmte-krachtkoppeling geproduceerde warmte in strijd is met deze bepaling.
 62


In dit verband moet worden opgemerkt dat de correctiefactor wordt vastgesteld wanneer de uitkomst van de in artikel 10 bis, lid 5, van richtlijn 2003/87 bedoelde berekeningen dat vereist. Blijkens die bepaling, gelezen in samenhang met artikel 15, lid 3, van besluit 2011/278, dient de Commissie de voorlopige hoeveelheid emissierechten die kosteloos worden toegewezen aan de installaties die niet onder artikel 10 bis, lid 3, van deze richtlijn vallen, te vergelijken met de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten. Dit laatste aantal komt overeen met de som van de in artikel 10 bis, lid 5, eerste alinea, onder a) en b), van deze richtlijn bedoelde hoeveelheden emissierechten.
63


Alleen wanneer de voorlopige hoeveelheid emissierechten die kosteloos wordt toegewezen aan de niet onder artikel 10 bis, lid 3, van richtlijn 2003/87 vallende installaties, groter is dan de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten, stelt de Commissie op basis van de uitkomst van die vergelijking de correctiefactor vast.
64


De uitsluiting van de emissies van elektriciteitsopwekkers uit de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten is het gevolg van de werkingssfeer van artikel 10 bis, lid 5, van richtlijn 2003/87, welke beperkt is tot „installaties die niet onder lid 3 [van dit artikel] vallen”. Dat lid 3 noemt immers elektriciteitsopwekkers, installaties voor het afvangen van CO2, pijpleidingen voor het vervoer van CO2 en CO2-opslagplaatsen, en bepaalt dat deze in beginsel zijn uitgesloten van elke kosteloze toewijzing van emissierechten.
65


Daaruit vloeit voort dat de verwijzing in artikel 10 bis, lid 5, van richtlijn 2003/87 naar „installaties die niet onder lid 3 vallen” aldus moet worden begrepen dat deze ziet op installaties die noch elektriciteitsopwekkers, noch installaties voor het afvangen van CO2, noch pijpleidingen voor het vervoer van CO2 noch CO2-opslagplaatsen zijn.
 66


Het feit dat het verbod in artikel 10 bis, lid 3, van richtlijn 2003/87 van toepassing is met inachtneming van in andere bepalingen geformuleerde regels, kan aan deze vaststelling niet afdoen. Zoals de advocaat-generaal in punt 73 van haar conclusie heeft opgemerkt, is de daarin voorziene uitsluiting van de kosteloze toewijzing van emissierechten het rechtstreekse gevolg van deze basisregel, waarop uitzonderingen worden gemaakt uit hoofde van andere bepalingen die toestaan dat daarvan wordt afgeweken.
67


Voorts berusten de in artikel 10 bis, lid 5, van richtlijn 2003/87 bedoelde waarden op historische gegevens. Anders dan het geval is voor elektriciteitsopwekkers, bestonden de installaties voor het afvangen van CO2, pijpleidingen voor het vervoer van CO2 en CO2-opslagplaatsen als bedoeld in artikel 10 bis, lid 3, van deze richtlijn niet tijdens de referentieperioden, zoals de Commissie ter terechtzitting heeft opgemerkt. Voor de vaststelling van de uitvoeringsmaatregelen in de zin van artikel 10 bis, lid 1, van die richtlijn, teneinde uitvoering te geven aan artikel 10 bis, lid 5, daarvan, kon de Commissie de verwijzing in laatstgenoemde bepaling naar „installaties die niet onder lid 3 vallen” dus terecht aldus uitleggen dat zij alleen ziet op installaties die geen elektriciteitsopwekkers zijn.
68


Bijgevolg is artikel 15, lid 3, van besluit 2011/278 in overeenstemming met de tekst van artikel 10 bis, lid 5, van richtlijn 2003/87 juncto lid 3 van dat artikel, door niet toe te staan dat bij de vaststelling van de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten rekening wordt gehouden met de emissies van elektriciteitsopwekkers.
69


Deze uitlegging is tevens in overeenstemming met de opzet van richtlijn 2003/87 en met de daarmee nagestreefde doelen.
 70


Artikel 15, lid 3, van besluit 2011/278 geeft immers de dichotomie weer die is vervat in met name artikel 10 bis, lid 1, derde alinea, en leden 3 tot en met 5, van richtlijn 2003/87. Krachtens deze bepalingen dient onderscheid te worden gemaakt tussen onder artikel 10 bis, lid 3, van deze richtlijn vallende installaties en andere installaties die broeikasgasemissies veroorzaken (hierna: „industriële installaties”). Tot eerstbedoelde installaties behoren onder meer elektriciteitsopwekkers in de zin van artikel 3, onder u), van die richtlijn.
71


Overeenkomstig dit onderscheid wordt krachtens artikel 10, lid 9, eerste alinea, van besluit 2011/278 de correctiefactor alleen toegepast op de voorlopige hoeveelheid emissierechten die kosteloos worden toegewezen aan de industriële installaties. Wat de onder artikel 10 bis, lid 3, van richtlijn 2003/87 vallende installaties betreft die wel voldoen aan de voorwaarden voor kosteloze toewijzing van emissierechten, bepaalt artikel 10, lid 9, tweede alinea, van besluit 2011/278 dat de definitieve hoeveelheid kosteloos toegewezen emissierechten voortvloeit uit de aanpassing van de voorlopige totale jaarlijkse hoeveelheid met enkel de in artikel 9 van richtlijn 2003/87 bedoelde lineaire factor.
72


Niettegenstaande dit duidelijke onderscheid tussen elektriciteitsopwekkers en industriële installaties kunnen laatstgenoemde kosteloos emissierechten ontvangen voor bepaalde emissies die verband houden met elektriciteitsproductie. Deze emissies worden echter niet in aanmerking genomen in de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten.
 73


Met betrekking tot elektriciteitsopwekking uit afvalgassen, blijkt immers uit overweging 32 van besluit 2011/278 dat de Commissie ingevolge artikel 10 bis, lid 1, derde alinea, van richtlijn 2003/87 rekening heeft gehouden met emissies die verband houden met de efficiënte terugwinning van energie uit afvalgassen. Zoals de advocaat-generaal in punt 68 van haar conclusie heeft opgemerkt, heeft de Commissie daartoe bepaalde productbenchmarks aangepast, waaronder met name die voor cokes, vloeibaar ruwijzer en gesinterd erts. Zij beoogt aldus ondernemingen te stimuleren om de bij de vervaardiging van die producten veroorzaakte rookgassen te hergebruiken of te verkopen. Blijkens die overweging 32 van besluit 2011/278 geeft het hergebruik ervan door een industriële installatie in een andere procedé immers in beginsel recht op kosteloze toewijzing van extra emissierechten. Hoewel de verbranding van deze gassen door een elektriciteitsopwekker geen recht geeft op een dergelijke toewijzing, kan de verkoop ervan aan een elektriciteitsopwekker de producent van de rookgassen emissierechten besparen.
74


Aangezien de voorlopige jaarlijkse hoeveelheid emissierechten die kosteloos worden toegewezen aan industriële installaties, volgens artikel 10, lid 2, van besluit 2011/278 met name voortvloeit uit de vermenigvuldiging van hun historische activiteitsniveau met de benchmarks in bijlage I bij dit besluit, waaronder die voor cokes, vloeibaar ruwijzer en gesinterd erts, is deze hoeveelheid verhoogd naargelang van de aanpassingen door de Commissie. Voor zover de rookgassen zijn verbrand door elektriciteitsopwekkers, zijn de desbetreffende emissies echter niet in aanmerking genomen bij de vaststelling van de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten.
 75


Wat de productie van warmte door warmte-krachtkoppeling betreft, volgt uit artikel 10 bis, leden 3 en 5, van richtlijn 2003/87 dat de emissies die worden veroorzaakt door elektriciteitsopwekkers, daaronder begrepen die welke worden uitgestoten door installaties voor warmte-krachtkoppeling die elektriciteit opwekken, niet in aanmerking worden genomen voor de vaststelling van de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten. Artikel 10 bis, lid 1, derde alinea, van richtlijn 2003/87 bepaalt daarentegen dat de toewijzing gebeurt op een wijze die de reductie van broeikasgasemissies en het gebruik van energie-efficiënte technieken stimuleert door rekening te houden met, onder meer, hoogrenderende warmte‑krachtkoppeling. In deze context vermeldt overweging 21 van besluit 2011/278 dat, om te verzekeren dat het aantal kosteloos toe te wijzen emissierechten onafhankelijk is van de warmteleveringsstructuur, emissierechten moeten worden toegewezen aan de warmteverbruiker.
76


Zoals de advocaat-generaal in punt 87 van haar conclusie heeft opgemerkt, vergemakkelijkt het feit dat installaties die zelf warmte produceren en installaties die deze warmte kopen van warmte-krachtkoppelingsinstallaties, gelijk worden behandeld, het praktische beheer van het gebruik van warmte in het kader van de kosteloze toewijzing. In beginsel hoeft voor de toewijzing van emissierechten aan deze installaties niet afzonderlijk te worden onderzocht hoeveel warmte uit welke bronnen afkomstig is. Dit mechanisme draagt voorts bij tot de verwezenlijking van het doel van bevordering van het gebruik van technieken als warmte‑krachtkoppeling, daar industriële installaties, door het gebruik van warmte van installaties voor warmte-krachtkoppeling, besparen op emissierechten, die zij kunnen verkopen.
 77


Deze asymmetrische inachtneming van emissies in verband met uit rookgassen geproduceerde elektriciteit en met uit warmte-krachtkoppeling geproduceerde warmte leidt tot een verhoging van de correctiefactor die, zoals in de punten 62 en 63 van het onderhavige arrest is vastgesteld, voortkomt uit een vergelijking van enerzijds de som van de voorlopige totale jaarlijkse hoeveelheden aan de industriële installaties kosteloos toegewezen emissierechten en anderzijds de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten.
78


Ongetwijfeld kan de correctiefactor vanwege deze asymmetrieën de werking van de door de Commissie ingevolge artikel 10 bis, lid 1, derde alinea, van richtlijn 2003/87 genomen maatregelen afzwakken, doch anders dan een aantal verzoeksters in de hoofdgedingen stellen, was de Commissie niet gehouden deze emissies bij de vaststelling van de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten symmetrisch te behandelen. Integendeel, blijkens de punten 62 tot en met 68 van het onderhavige arrest volgt de uitsluiting, voor de bepaling van deze hoeveelheid, van door elektriciteitsopwekkers veroorzaakte emissies uit artikel 10 bis, lid 5, van deze richtlijn, welke bepaling de Commissie in dit verband geen enkele beoordelingsbevoegdheid laat.
79


Voorts is een dergelijke asymmetrische behandeling van emissies in overeenstemming met het hoofddoel van richtlijn 2003/87, te weten bescherming van het milieu door een vermindering van de broeikasgasemissies (zie in die zin arrest Arcelor Atlantique et Lorraine e.a., C‑127/07, EU:C:2008:728, punt 31).
80


In dit verband vloeit uit artikel 1, tweede alinea, van die richtlijn voort dat deze voorziet in een sterkere verlaging van de emissies van broeikasgassen teneinde tot het reductieniveau te komen dat op wetenschappelijke gronden nodig wordt geacht om bij te dragen tot een beperking van de klimaatverandering.
 81


Daartoe beoogt richtlijn 2003/87, zoals met name blijkt uit de overwegingen 3 en 5 van richtlijn 2009/29, de algehele emissie van broeikasgassen door de Unie tegen 2020 met ten minste 20 % ten opzichte van 1990 te verlagen op een economisch efficiënte wijze. Om dat doel te bereiken heeft de Uniewetgever twee mechanismen ingesteld. Het eerste, ingesteld bij artikel 9 van richtlijn 2003/87, bestaat, volgens de overwegingen 13 en 14 van richtlijn 2009/29, in de lineaire vermindering van de hoeveelheid beschikbare emissierechten middels de toepassing van een factor 1,74 % van de gemiddelde jaarlijkse totale hoeveelheid emissierechten die door de lidstaten overeenkomstig de beschikkingen van de Commissie inzake hun nationale toewijzingsplannen voor de periode 2008‑2012 worden verleend. Het tweede mechanisme is dat van de veiling van emissierechten, waarmee de broeikasgasemissies eveneens op een economisch efficiënte wijze zouden moeten kunnen worden verminderd.
82


Volgens overweging 19 van richtlijn 2009/29 volgt uit de artikelen 10, lid 1, en 10 bis, lid 3, van richtlijn 2003/87 dat sinds 2013 voor elektriciteitsopwekkers veiling de regel is. Met betrekking tot installaties die na die datum kosteloos emissierechten ontvangen overeenkomstig artikel 10 bis, lid 11, van richtlijn 2003/87, gelezen in het licht van overweging 21 van richtlijn 2009/29, wordt deze hoeveelheid emissierechten geleidelijk verminderd teneinde te bereiken dat er in 2027 geen kosteloze toewijzing meer is.
 83


Zoals de advocaat-generaal in de punten 57 en 58 van haar conclusie heeft opgemerkt, draagt de correctiefactor bij tot de verwezenlijking van deze doelen. Ten eerste geeft deze factor uitvoering aan de in artikel 9 van richtlijn 2003/87 voorziene lineaire vermindering van de beschikbare emissierechten. Ten tweede verzekert die factor, aangezien in de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten geen rekening wordt gehouden met emissies in verband met elektriciteitsopwekking, dat die emissies niet zijn begrepen in de hoeveelheid kosteloos toe te wijzen emissierechten die definitief aan de industriële installaties worden toegewezen. Aldus beoogt de correctiefactor het meetellen van emissies in verband met elektriciteitsopwekking uit rookgassen en warmte uit warmte‑krachtkoppeling bij de bepaling van het voorlopige aantal kosteloos toegewezen emissierechten, te compenseren.
84


De overwegingen in de punten 62 tot en met 83 van het onderhavige arrest gaan tevens op voor besluit 2013/448 voor zover daarin de correctiefactor is bepaald overeenkomstig artikel 15, lid 3, van besluit 2011/278.
85


Uit het voorgaande volgt dat bij het onderzoek van de eerste tot en met de vierde vraag in de zaken C‑191/14 en C‑192/14, van de derde vraag in zaak C‑295/14 en van de eerste vraag in de zaken C‑389/14 en C‑391/14 tot en met C‑393/14 niet is gebleken van feiten of omstandigheden die de geldigheid kunnen aantasten van artikel 15, lid 3, van besluit 2011/278 voor zover deze bepaling uitsluit dat emissies van elektriciteitsopwekkers in aanmerking worden genomen voor de vaststelling van de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten.
 Geldigheid van besluit 2013/448






86


Met de negende vraag in de zaken C‑191/14 en C‑192/14, en met de vijfde vraag in de zaken C‑389/14 en C‑391/14 tot en met C‑393/14 verzoeken het Landesverwaltungsgericht Niederösterreich en het Tribunale amministrativo regionale per il Lazio in wezen dat het Hof zich uitspreekt over de geldigheid van artikel 4 van besluit 2013/448 en bijlage II daarbij voor zover de daarin vastgestelde correctiefactor op incoherente gegevens zou berusten.
87


Verzoeksters in de hoofdgedingen menen namelijk dat de Commissie bij de vaststelling van de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten fouten heeft gemaakt. Deze fouten zijn volgens hen het gevolg van uiteenlopende uitleggingen van artikel 10 bis, lid 5, eerste alinea, onder b), van richtlijn 2003/87, dat volgens hen ziet op alle emissies „die pas vanaf 2013 in de gemeenschapsregeling worden opgenomen” door de lidstaten.
88


Diezelfde fouten zijn door verzoeksters in het hoofdgeding voor de Raad van State aangevoerd. Deze rechter heeft het Hof daarover echter geen vraag voorgelegd. Hij meent dat de aan de Commissie verstrekte gegevens betreffende de emissies van de Nederlandse installaties in overeenstemming zijn met de vereisten van artikel 10 bis, lid 5, van richtlijn 2003/87. Deze bepaling vereist volgens hem dat alleen emissies van de installaties die pas vanaf 2013 zijn onderworpen aan de regeling voor de handel in emissierechten, in aanmerking worden genomen voor de vaststelling van de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten.
 89


In dit verband moet worden opgemerkt dat de verschillende taalversies niet met elkaar overeenkomen. Terwijl de Franse taalversie van artikel 10 bis, lid 5, eerste alinea, onder b), van richtlijn 2003/87 verwijst naar „emissies [...] die pas vanaf 2013 in de in de gemeenschapsregeling worden opgenomen”, verwijzen andere taalversies, waaronder met name de Spaanse, de Deense, de Duitse, de Engelse, de Italiaanse, de Nederlandse, de Poolse, de Portugese, de Roemeense, de Sloveense en de Zweedse, naar „emissies van installaties die pas vanaf 2013 in de gemeenschapsregeling worden opgenomen”.
90


Volgens vaste rechtspraak van het Hof vereist de noodzaak van een eenvormige uitlegging van een Unierechtelijke bepaling dat wanneer de verschillende taalversies ervan van elkaar afwijken, bij de uitlegging van de betrokken bepaling wordt gelet op de context en de doelstelling van de regeling waarvan zij een onderdeel vormt (arrest Nike European Operations Netherlands, C‑310/14, EU:C:2015:690, punt 17).
91


Dat artikel 10 bis, lid 5, eerste alinea, onder b), van richtlijn 2003/87 alleen verwijst naar „emissies van installaties die pas vanaf 2013 in de gemeenschapsregeling worden opgenomen” en niet naar alle vanaf die datum opgenomen emissies, vloeit voort uit de algemene opzet van deze richtlijn. Artikel 9 bis, lid 2, van deze richtlijn, dat daarin is ingevoegd bij artikel 1, punt 10, van richtlijn 2009/29, beoogt blijkens overweging 14 van laatstgenoemde richtlijn immers de aanpassing van de hoeveelheid emissierechten voor de hele Gemeenschap te verzekeren teneinde rekening te houden met de emissies van installaties die vanaf 2013 in de gemeenschapsregeling voor handel in emissierechten worden opgenomen.
 92


Zoals de advocaat-generaal in punt 50 van haar conclusie heeft opgemerkt, is de werkingssfeer van richtlijn 2003/87 per 1 januari 2013 aldus uitgebreid dat bijvoorbeeld emissies bij de productie van aluminium en in bepaalde sectoren van de chemische industrie zijn opgenomen. Daartoe is bijlage I bij richtlijn 2003/87, waarin de binnen de werkingssfeer van deze richtlijn vallende categorieën activiteiten zijn genoemd, gewijzigd bij richtlijn 2009/29. Bijgevolg is de hoeveelheid emissierechten voor de gehele Unie overeenkomstig artikel 9 bis, lid 2, van richtlijn 2003/87 aangepast door de emissies van „installaties die in bijlage I genoemde activiteiten uitvoeren en [die] pas met ingang van 2013 in de gemeenschapsregeling worden opgenomen”, mede te omvatten.
93


Artikel 10 bis, lid 5, eerste alinea, onder b), van richtlijn 2003/87 houdt rekening met de aanpassing van de hoeveelheid emissierechten voor de hele Gemeenschap teneinde in de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten de overeenkomstige verhoging van de voorlopige hoeveelheid kosteloos aan de industriële installaties toegewezen emissierechten weer te geven. Vanwege de samenhang tussen deze bepaling en artikel 9 bis, lid 2, van deze richtlijn zou het gebruik van verschillende gegevens dus incoherent zijn.
94


Uit de voorgaande overwegingen volgt dat de Commissie bij de vaststelling van de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten, overeenkomstig artikel 10 bis, lid 5, eerste alinea, onder b), van richtlijn 2003/87 alleen rekening diende te houden met de emissies van installaties die vanaf 2013 in de gemeenschapsregeling worden opgenomen. Deze bepaling verzet zich er dus tegen dat rekening wordt gehouden met emissies die het gevolg zijn van activiteiten die sinds 2013 in bijlage I bij richtlijn 2003/87 staan voor zover deze emissies zijn veroorzaakt door installaties die vóór die datum aan de regeling voor de handel in emissierechten waren onderworpen.
 95


Evenwel blijkt uit de bij het Hof ingediende schriftelijke opmerkingen alsmede uit de toelichtingen die de Commissie tijdens de mondelinge behandeling heeft gegeven, dat deze instelling voor de vaststelling van de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten, althans gedeeltelijk, rekening heeft gehouden met de emissies van installaties die vóór 2013 aan de regeling voor de handel in emissierechten waren onderworpen. Bijgevolg is die maximale jaarlijkse hoeveelheid niet in overeenstemming met de vereisten van artikel 10 bis, lid 5, eerste alinea, onder b), van richtlijn 2003/87, daar zij te groot is.
96


Aan deze vaststelling wordt niet afgedaan door de redenering van de Commissie volgens welke richtlijn 2003/87 haar niet toestaat de gegevens die de lidstaten ingevolge artikel 9 bis, lid 2, van deze richtlijn bij haar hebben ingediend, te wijzigen.
97


Deze bepaling bevat immers een dubbele verplichting. Ten eerste verzamelen de lidstaten de emissiegegevens van de installaties die pas vanaf 2013 in de regeling voor de handel in emissierechten zijn opgenomen, en ten tweede worden deze gegevens aan de Commissie gezonden opdat deze de bij richtlijn 2003/87 vereiste maatregelen kan vaststellen. Zo had deze instelling erop moeten toezien dat de lidstaten haar de relevante gegevens verstrekken opdat zij aan haar eigen verplichtingen kan voldoen. Althans voor zover zij aan de hand van die gegevens niet de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten, en bijgevolg de correctiefactor, kon bepalen, had zij de lidstaten moeten verzoeken de nodige correcties aan te brengen.
98


Aangezien de Commissie, zoals in punt 95 van het onderhavige arrest is vastgesteld, de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten niet in overeenstemming met de vereisten van artikel 10 bis, lid 5, eerste alinea, onder b), van richtlijn 2003/87 heeft bepaald, is de in artikel 4 van besluit 2013/448 en in bijlage II daarbij vastgestelde correctiefactor eveneens strijdig met deze bepaling.
 99


Uit het voorgaande volgt dat op de negende vraag in de zaken C‑191/14 en C‑192/14 en op de vijfde vraag in de zaken C‑389/14 en C‑391/14 tot en met C‑393/14 moet worden geantwoord dat artikel 4 van besluit 2013/448 en bijlage II daarbij ongeldig zijn.
Overige vragen






100


Gelet op het antwoord op de negende vraag in de zaken C‑191/14 en C‑192/14 alsmede op de vijfde vraag in de zaken C‑389/14 en C‑391/14 tot en met C‑393/14, hoeven de overige vragen over de geldigheid van artikel 4 en bijlage II van besluit 2013/448 niet te worden beantwoord.
Beperking in de tijd van de gevolgen van het onderhavige arrest






101


Voor het geval het Hof zou oordelen dat artikel 4 van besluit 2013/448 en bijlage II daarbij, waarbij de correctiefactor is vastgesteld, ongeldig zijn, heeft de Commissie verzocht om de gevolgen van het arrest te beperken in de tijd.
102


Dit verzoek sluit ook aan bij de bezorgdheid die tot uiting is gebracht door het Landesverwaltungsgericht Niederösterreich, in zijn zesde en zevende vraag, en door het Tribunale amministrativo regionale per il Lazio, in zijn tweede vraag, waarmee deze rechters wensen te vernemen welke gevolgen moeten worden verbonden aan de ongeldigheid van artikel 4 van besluit 2013/448 en bijlage II daarbij.
103


In dit verband zij eraan herinnerd dat het Hof, wanneer dwingende redenen van rechtszekerheid dit rechtvaardigen, ingevolge artikel 264, tweede alinea, VWEU, dat van overeenkomstige toepassing is op krachtens artikel 267 VWEU ingediende verzoeken om een prejudiciële beslissing over de geldigheid van handelingen van de Unie, bevoegd is om van geval tot geval die gevolgen van de betrokken handeling aan te wijzen welke als gehandhaafd moeten worden beschouwd (arrest Volker und Markus Schecke en Eifert, C‑92/09 en C‑93/09, EU:C:2010:662, punt 93).
 104


In casu vormen de vaststelling van de correctiefactor en de toepassing ervan door de lidstaten noodzakelijke stappen voor de uitvoering van de bij richtlijn 2003/87 ingestelde regeling voor de handel in emissierechten. Zoals blijkt uit punt 83 van het onderhavige arrest, draagt deze factor immers bij tot de verwezenlijking van de doelstellingen van deze richtlijn, waaronder met name de vermindering van de hoeveelheid beschikbare emissierechten. Zoals voorts blijkt uit punt 55 van het onderhavige arrest, bepalen de lidstaten de definitieve totale hoeveelheid kosteloos toe te wijzen emissierechten onder toepassing van de correctiefactor.
105


Daaruit vloeit in de eerste plaats voort dat door het wegvallen van de correctiefactor alle van vóór het onderhavige arrest daterende definitieve toewijzingen die in de lidstaten hebben plaatsgevonden op basis van een geldig geachte regeling, in twijfel kunnen worden getrokken. Aldus zou de ongeldigverklaring van artikel 4 van besluit 2013/448 en bijlage II daarbij ernstige gevolgen hebben voor een groot aantal te goeder trouw tot stand gebrachte rechtsverhoudingen. Deze dwingende redenen van rechtszekerheid kunnen rechtvaardigen dat de gevolgen van die ongeldigverklaring worden beperkt in de tijd.
 106


In de tweede plaats zou de ongeldigverklaring van artikel 4 van besluit 2013/448 en bijlage II daarbij bij het ontbreken van een toepasselijke correctiefactor in de weg staan aan de toewijzing van emissierechten in de periode na het wijzen van het onderhavige arrest. Het tijdelijke rechtsvacuüm dat daardoor zou ontstaan, zou de uitvoering van de bij richtlijn 2003/87 ingestelde regeling voor de handel in emissierechten, en bijgevolg de verwezenlijking van de doelstellingen ervan, in gevaar kunnen brengen. Elke onderbreking van de handel in emissierechten zou immers indruisen tegen het hoofddoel van deze richtlijn, te weten de bescherming van het milieu door een vermindering van de broeikasgasemissies (zie naar analogie arrest Inter-Environnement Wallonie en Terre wallonne, C‑41/11, EU:C:2012:103, punt 61).
107


Evenwel dient in herinnering te worden gebracht dat wanneer het Hof in het kader van een procedure overeenkomstig artikel 267 VWEU de ongeldigheid van een Unierechtelijke handeling vaststelt, deze beslissing als rechtsgevolg heeft dat de bevoegde instellingen van de Unie de noodzakelijke maatregelen moeten treffen teneinde de vastgestelde onwettigheid te herstellen (zie in die zin arrest Régie Networks, C‑333/07, EU:C:2008:764, punt 124).
108


In de derde plaats staat het aan het Hof om, wanneer het gebruikmaakt van de mogelijkheid om de gevolgen van een prejudiciële ongeldigverklaring van een Uniehandeling voor het verleden te beperken, te beslissen of met betrekking tot deze beperking van de werking van zijn arrest in de tijd een uitzondering kan worden gemaakt ten gunste van de partij in het hoofdgeding die het beroep tegen de nationale maatregelen ter uitvoering van de Uniehandeling bij de nationale rechter heeft ingesteld, dan wel of, omgekeerd, ook ten aanzien van die partij een enkel voor de toekomst werkende ongeldigverklaring van de Uniehandeling een passend rechtsherstel vormt (zie in die zin arrest Roquette Frères, C‑228/92, EU:C:1994:168, punt 25).
 109


Daar de in punt 99 van het onderhavige arrest vastgestelde ongeldigheid meebrengt dat de Commissie de correctiefactor onder toepassing van artikel 10 bis, leden 1 en 5, van richtlijn 2003/87 moet herzien, is het niet uitgesloten dat deze herziening uitmondt in een verlaging van de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten alsmede in een overeenkomstige verhoging van de correctiefactor.
110


Bijgevolg dienen verzoeksters in de hoofdgedingen niet te worden uitgezonderd van de beperking in de tijd van de gevolgen van de ongeldigverklaring van artikel 4 van besluit 2013/448 en bijlage II daarbij.
111


Uit een en ander volgt dat de gevolgen van de ongeldigverklaring van artikel 4 van besluit 2013/448 en bijlage II daarbij op zodanige wijze in de tijd dienen te worden beperkt dat, ten eerste, deze ongeldigverklaring pas effect sorteert na een periode van tien maanden vanaf de datum waarop het onderhavige arrest wordt gewezen, teneinde de Commissie in staat te stellen de noodzakelijke maatregelen vast te stellen, en ten tweede, niet kan worden afgedaan aan de tot dat tijdstip op grondslag van de ongeldig verklaarde bepalingen vastgestelde maatregelen.
Kosten






112


Ten aanzien van de partijen in de hoofdgedingen is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechterlijke instanties over de kosten hebben te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
 Het Hof (Tweede kamer) verklaart voor recht:







 







1)




Bij het onderzoek van de eerste tot en met de vierde vraag in de zaken C‑191/14 en C‑192/14, van de derde vraag in zaak C‑295/14 en van de eerste vraag in de zaken C‑389/14 en C‑391/14 tot en met C‑393/14 is niet gebleken van feiten of omstandigheden die de geldigheid kunnen aantasten van artikel 15, lid 3, van besluit 2011/278/EU van de Commissie van 27 april 2011 tot vaststelling van een voor de hele Unie geldende overgangsregeling voor de geharmoniseerde kosteloze toewijzing van emissierechten overeenkomstig artikel 10 bis van richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad, voor zover dit artikel 15, lid 3, uitsluit dat emissies van elektriciteitsopwekkers in aanmerking worden genomen voor de vaststelling van de maximale jaarlijkse hoeveelheid emissierechten.
2)




Artikel 4 en bijlage II van besluit 2013/448/EU van de Commissie van 5 september 2013 betreffende nationale uitvoeringsmaatregelen voor de voorlopige kosteloze toewijzing van broeikasgasemissierechten overeenkomstig artikel 11, lid 3, van richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad zijn ongeldig.
3)




De gevolgen van de ongeldigverklaring van artikel 4 van besluit 2013/448 en bijlage II daarbij worden op zodanige wijze beperkt in de tijd dat, ten eerste, deze ongeldigverklaring pas effect sorteert na een periode van tien maanden vanaf de datum waarop het onderhavige arrest wordt gewezen, teneinde de Europese Commissie in staat te stellen de noodzakelijke maatregelen vast te stellen, en, ten tweede, niet kan worden afgedaan aan de tot dat tijdstip op grondslag van de ongeldig verklaarde bepalingen vastgestelde maatregelen.
ondertekeningen






(
*1
)	Procestalen: Duits, Nederlands en Italiaans.
