Algemeene konst- en letter-bode, voor het jaar ..., 1818, no. 54, 27-11-1818 
ALGEMEEN KOERIER EN LETTER-BODE, VOOR HET JAAR 1818. N°. 54. Vrijdag den 13en November. BERG TE N. De Heer Hansen Hoogleeraar aan de hier gevestigde Universiteit, heeft zeer belangrijke waarnemingen bekend gemaakt wegens de onregelmatigheid van het Kompass. Sinds 1807 hield hij zich, bij uitstinding, met onderzoekingen op dit punt bezig en beweert, dat er vier Magnetische polen of twee Magnetische spilen of aspen zijn, die hoeken van 45° of 90° met de spil of as van de aarde vormen. De noordpool van eene van die aspen zou bijna in de doortocht van Hudson, en de zuidpool beneden Nieuw-Holland zijn. Ten noorden van Siberië moest zich de noordpool van de andere as, en derzelver zuidpool zich in de Zuidzee iets bewesten van Vuurland bevinden. Deze Magnetische aspen veranderen, naar zijn gevoelen, elk jaar van stelling; en die verandering veroorzaakt de afwijkingen en miswijzingen van het Kompass. Engeland. Bij de Admiraliteit zijn berichten ontvangen van het tweede gedeelte der Noordpool-ontdekkingstochten, de schepen Isabel la en Alexander; zij zijn namelijk ook terug en behouden in de stathouder 11. Deel. Als Brassa- aspen te Stavanger aangekomen. Men verscheidt in gevoelen over den goeden uitdeel van deze onderneming, maar er wordt deswijgens het onderstaande verklart in eender Nieuwspapieren, welks echtheid, volgens sommigen, niet betwist kan worden, gevonden. „Het is de Kapitein Ross volkomen gelukt, om alle de gedeelten van de Banksbaai te onderzoeken, en om, op enige misvormingen in lengte en breedte na, de waarheid der rapporten van den oude en ervaren Zeeman, waarvan de baai den raam draagt, te bevinden, als ook om te kunnen verzekeren, dat er geen doortocht tussen den Atlantische Oceaan en de Stille-zee, door de Straat Davids en Banksbaai, bestaat, daar hij alles omringd gevonden heeft met hooge landen, die zich, ten noorden, tot 77° 55' breedte en 79° westerlengte, en op 74° breedte, ten westen, tot 84° westerlengte uitstrekken. „Hij heeft hetzelfde gezien tot aan kaap Valentine van Davids toe, en bevonden, dat dezelve op 66° breedte en 609 lengte ligt; hij heeft van daar naar het eiland de Revolution geduurd en is vervolgens teruggekomen. "Hij heeft verscheidene belangrijke ontdekkingen gedaan, waarvan misverstanden niet als de minst belangwekkende zal worden aangemerkt, die van een natie, welke de Pooldeken, tussen de 70 en 78° breedte, bewoont, en welke meent, dat in het zuiden der wereld alles ijs is zoodat gedachten aan gedachten elkander opgevolgd zijn bij volken, die nooit de vruchten der aarde geproefd, die niet het geringste denkbeeld van een Opperwezen, en nooit geen vijanden gehad hebben, en welkers opperhoofden tot nu toe gewaand hebben, de monarchen van het heelal te zijn. Er blijft nu het overig, den uithoek van de Revisiebaai van Middleton, indien er zoodanig een uithoek aanwezig is, te ontdekken, en om, op eenige graden ten noorden van die baai, te bepalen, of Groenland een eiland of aan Amerika vast is; hetgeen met het grootste gemak, en in één enkel seizoen, van de noordelijke datie der Compagnie van Hudsonsbai kan geleiden. Later berichten stemmen hiermede wel overeen, en het schijnt geen twijfel te lijden, of de Aardrijkskunde zal van de reis des Kapiteins Ross veel opheffingen ontdeken, en de Zeekaarten grote verbeteringen moeten ondergaan. Men verwacht door bezorging der Admiraliteit echte uitgaven van de Reisverhaal der beide gedeelten van deze belangrijke onderneming. ’S-Gravenhage. Van de bij het Genootschap Tot verdediging van de Christelijke Godsdienst, volgens het Programma voor dit jaar, bekroonde Verhandeling over de vraag: Op welke gronden kan men voordelen dat de Brieven van Paulus, zoo als die in de Schriften des Nieuwen Verbonds voorhanden zijn, door hemzelf zijn vervaardigd, en dus niet moeten worden aangemerkt als alleen de hoofdgedachten van Paulus behelzende, welke door anderen, ons onbekende, zouden uitgebreid en beschreven zijn, heeft zich als Schrijver bekend gemaakt Steph. Hanseniece Predikant te Warns en Scharl, (nu te Ravenstein). Leiden, op den 13 November, hield de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde alhier haar eerste Openbare Vergadering in dit seizoen. De vergadering werd geopend met het voorlezen van een Beknopte Geschiedenis van de Middelburgse Rhetorijkamer het Bloemken Ontwerp door den Heer Mr. N. C. Lambrecht-SE-VAN Rijtem; waarna de Hoogleeraar A. Simon een Verhandeling voorlas over het beroemde tijdvak Van Prins Frederik Hendrik, bijzonder met betrekking tot de Nederlandse Poëzie. Haarlem, den 3den November. Op heden werden door het Tekengesellschaft Kunstmin en Vlijt alhier, eenige Prijzen uitgedeeld, bij welke gelegenheid de Heer C. de Koningin Ldz., de onderstaande Diëetten, voor een Vergadering van beiderlei kunne, de tevens op een Kunstbeoefening onthaald werd, voordroeg. ’t Is feest, ’t is feest, omfluit de deuren, Trek toe, het heilig vuur brandt. Een dunne wolk van wierook-geuren. Vaart op van ’s priesters reine hand. Wie zijn die heiligen, die daar dalen En zweven door deze tempelzalen. Het hoofd met lauweren geflaneld ? ’t Zijn edelen van oude dagen, Zij zien met hemelsch welbehagen, De feestdag, die deze kunst reikt. Ja heiligen! schoon ’t lot der tijden Deze daad heeft van haar’ glans beroofd, Wij blijven u onze offers wijden; Ons kunstwer is niet uitgedoofd. Het kan de zielen nog doen branden. Het leeft en werkt in alle daden; Wij zien op u, die groot en groot. Bezield als door een vuur van boven. Een aandrang door niets uitdooven. Uw kunsten tempel hebt gebouwd. Dat Griekenland op Sicyone, Op beelden en op zuilen roem’, Apelles met den lauwer kroon, En hem den God der Schilders noem’. Ons raadhuis opent zijn zalen : Daar leven, als in zonnedalen, De helden van den ouden tijd. Hun glans verdooft Apelles luister. De Grieken roem verdwijnt in ’t duister; Met al den lof, hun toegewijd. Dat Rome op ’s werelds troon getreden Zijn daden over de aarde vliegt, De kunsten en bevalligheden Voor zijn doel gebogen ziet. Het Het ziet bij ’t wenen van zijn raden De volken vol van eerbied naadren, Carthago voor zich neergeknield. ’t Ziet zuilen, beelden, tempels rijzen, De kunstenaars hun dank bewijzen, In werken, door hun geest bezield. Vergeef zijn al die heerlijkheden. Gevallen is dat trotsch gedicht. Barbaren hebben fnood vertreden. Wat eens de kunst had opgericht; Maar Nederland, nooit volken dwingend Of naar een valsch grootheid dingend, Ziet, op zijn’ nederigen grond, De kunsten in haar schoonheid bloeien, De kunstenaars nog samenvloeien Om ’t vuur, dat hier eeuwen stond. Lof u, die, schoon en zwaar en stranden Het merk van roem en grootheid draagt Schoon ’t vuur des krijgs Europa deed branden; De kunsten tempel hebt gefaald. De heiligen te vroeg gefloren! Gij hebt de gloriekroon verworven. En leeft en zweeft in hogere Hand, Wij blijven voor u nederknielen Uw hemelsch vuur zal ons bezielen, Tot roem van stad en vaderland! » Wendt de oogen een naar Gijsbrechts wallen, Daar staat het heilig praalgedicht Waar Nederland met welgevallen. De kunsten troon heeft opgericht. Aa 5 Gaat Gaat uw dankbare linters brengen. Leert daar de kleuren samenmengen; Beschouwt die meesterlijke hand. Beziet die beelden zo vol leven. Die fijne trekken, zo verheven. En juicht in de eer van Nederland. Zie 't blinkend licht der raften straal. Of de avondstroom met vlaaien gloed, In dauw en bloemengeur komt dalen, En zang en speeltuigen hooren doet. Het zij de stormen bruusende vlieten, De bliksempijlen noodverfieten, En hoort 't lied van Filomené, De zee geteisterd door de winden, De rust, in schaduw van de linden. Spreekt in het heerlijk kunstaanbeeld, De vlijt schenkt iedere kracht en leven. En zet den kunstenaar in vuur; En door dien invloed voortgedreven. Beeldt hij den rijkdom der natuur. Hij treedt in 't spoor der achtbarheid, Wier beelden wij vol eerbied naderen; Hij ziet, met edel kunstgevoel, Hunnen overvloedige kunstaanbeeld, Gevloeid uit toverende peuselen; En streeft naar 't eigen Godlijk doel. Der vaarden geest blijve ons leiden. En voert 't naar het kunstgeboort, Waar helder stralen zich verspreiden; Van Nederlandse rijzend glorietlicht! Laat Laat ons, gelijk in oude dagen, Den glorietempel ondersteunen; Door arbeid is hij haast volgebouwd. Dan, als wij lang reeds zijn vergeten. En niemand onzers naam zal weten, Praalt nog zijn roem in zonnegoud. C. de KONING LdZ, BERIGT OMTRENT DE VERKOOPING der OUDHEDEN enz, nagelaten door den Grave De CHOISEUL'GOUFPIER, ONLANGS TE PARIJS GEHOUDEN ; Voorafgegaan van een korte Levensschets van den Verzamelaar. Medegedeeld door Jonkheer W. H. J. van West- Reenen van Tielrandt 's Gravenhage, Daar mijn Bericht wegens de Verkooping der beroemde Bibliotheek van den Grave Maccarthy, voorleden jaar in dit Weekblad een plaats, niet zonder enige belangstelling is ontvangen, vind ik mij genoodzaakt, om aan het Publiek thans weer een Verlag mededeelen, omtrent een niet minder beroemde, en zeker nog ongemeenere Verzameling, doch van een geheel anderen aard, namelijk die der oude Marmarsbeelden en andere Oudheden, nagelaten door den Grave de Choiseul Gouffier. Over het algemeen is het zeldzaam, dat soortgelijke Collecties, bij openlijke veiling, worden verdeeld of verkocht. - Het zijn Hechten of voorsten van den eersten rang, en dus veelal van uitgebreide middelen, wier vermogen hun toelaat dezelve te vergaren. veilen, en het is derhalve van destijds meer belang, de prijzen, welke alsdan de voornaamste artikelen gelden, te doen kennen. De uitmuntende Verzameling, die het onderwerp is van dit Bericht, deelde in dit zeldzame lot, ’t geen de schier van den vlijtigen Verzamelaar, indien zij van zulke zaken kennis droeg, veel niet zoude streelen; maar, aan de andere zijde vele liefhebbers inde gelegenheid gaf, om hunne Collecties te vermeerderen. Een beredeneerde en oordeelkundige Catalogus, door den Hr. Dubois van dezelve vervaardigd, verscheen, enigen, tijd geleden, te Parijs in het licht, en was voorafgegaan van een korte Levensschets van den bezitter, niet minder vermaard als Oudheidminnaar dan als Staatsman. Deze uit de bovengemelde Biografie, en uit sommige door mij ingewonnen bijzondere berichten, eenigszins nader te doen kennen, zal, vertrouw ik, den lezers van dit Weekblad niet onvervechtig zijn. De Graaf Marie Gabriel Auguste Laurent de Choiseul-Gonffier, (met bijvoeging van dezen laatsten naam bekend, werd zijn huwelijk met de Erf-dochter van het gedachte de Gonffier,) werd geboren in 1752. Vierentwintig jaren oud, deed hij een reis door Griekenland en het naburige gedeelte van Azië, op welke hij de bouwhoven verzamelde tot het belangrijk werk, Voyage Pittoresque de la Grèce, waarvan het Eerste Deel, in 1782 in het licht verschenen zijnde, hem het Lidmaatschap der Koninklijke Akademie der Opschriften bezorgde. In 1784, werd hij insgelijks, tot Lid der Franse Akademie verkozen, en, in datzelfde jaar, zag hij zich, door zijn benoeming tot Ambassadeur des Konings van Frankrijk, bij de Ottomaanse Porte, teruggevoerd tot die oorden, welke hij niet dan, met weerzin had verlaten, en nam ver verschillende geleerden, onder andere de vermaande Abt Delille, met in zijn Bekend is het geestige gezegde van deze Dichter, toen tegelijkertijd ontvangend van een bezoek aan de Ruïnen van Athene, het vaartuig waarin hij zich, met de Ambassadeur en zijn gevolg bevond, door twee Turkse Roei' Aa 5 naar de Aegeus zee. 377 Zijn gezelschap bleef bij hem. Hij verbleef daar gedurende negen jaren, en terwijl hij de staatskundige belangen van zijn vaderland behartigde, hield hij zich tevens bezig met zijn geliefde letter- en oudheidkundige studeer. Onderzoekingen, gewijzigd door de leiding van de oude schrijvers, leverden hem gewichtige voorwerpen, of verlemsde hem gelegenheid, om van dergelijke, die hij, in het oorspronkelijke, niet kon bekomen, afgefests te erlangen; daar hij, hoe begeerig ook, om zijn verzameling uit te breiden, dit nimmer wilde doen, met het minste geweld, ten gevaar van de inwoners, die heiden behulpzame hand boden, of zelfs met verachting van de voorouders van de ingezetenen van het land. Deze gevoelens deden hem (terwijl zijn opgravingen in de stad van Olympia, uithoofde van de vrees van de aga, dat gij hem noodlottig zouden worden, en noopten hem om af te zien van het bezit van de beroemde marmoeren aan de deur van de kerk van het dorp Jenilcher (het oude Sigea) geplaatst, waar aan de bijgeloovigen van het dorp een koortsverdrijvend vermogen toegeschreven werd, en voor welke zij dus een grote gehechtheid koesterden. Het vervolg in het eerstvolgend N°. Schepen zo nabij vervolgd werd, dat men het gevaar saamwelijks ontsnapte; ’t geen aan boord de grootste ontsteltenis veroorzaakte, in wier midden Delille koelbloedig nietspilde: “Die schurken, zij verwachten niet het “puntdicht, 't geen ik tegen hen zal maken. ” Deze gedenkstukken bevatten uit twee opschrijvingen waarvan het een geacht wordt van den hoogsten ouderdom te zijn, en een zeer fraai Basreliëf, zijn, reeds in 1727, door Chishull, en vervolgens door andere oudheidkenners, beschreven. NIEUW; 378 MIEUW-UIT GEKOMEN BOEKEN, akademische en andere schriften. Redevoeringen. Hendrik Gons. Gras Disputatie pro linguae Latinae inter eruditus usu. a. d, xxii Mart, MDCCCXII. cl. i. H. C, Gras, betoog van de nuttigheid der Latijnse taal inde geleerde wereld. De Heer Gras heeft dit betoog reeds gelezen inde Derde Klasse van het Instituut in 1813, hetwelk nu inde Commentarii Latinae Volume I. in de Klasse in het licht verschijnt. Na een zeer gepaste inleiding over de oorzaken van de snelle herleving der oude Letterkunde in Italië, en de aanmerking, dat de Latijnse taal het middel geweest is om de liefde voor de schoonheid onder de mensen terug te brengen, gelooft de Heer Gras de geleerde wereld geen ondienst te zullen doen, door de achting voor die taal te beschermen, aan te tekenen en te vermeerderen, vooral in een tijd, toen die achting bijzonder bij buitenlanders van dag tot dag verminderd en verkleind werd. Dit betoog bedaar hoofdzakelijk in de uiteenzetting van de volgende helling: Het is nuttig en noodzakelijk, dat er voor de algemene Maatschappij der geleerden in Europa (wij voegen er bij op den gehele aardbol) een algemene taal bestaat. Geen enkele taal is tot dit oogmerk geschikt dan de Latijnse. —— Immers hebben de verstandige mensen, sedert den oorsprong en voortgang der nieuwe beschaving onder de Christelijke Volkeren, hunne ontdekkingen en verbeteringen in het Latijn medegedeeld. Hoe ongelukkig zouden het met de wetenschappen gedolven geweest zijn, indien iedereen in zijn moedertaal geschreven had? De Latijnse taal kwam daardoor in de grootste eer en aanzien, en werd door Gezanten, Vorsten en Koningen in openbare zaken gebezigd, en de kennis van dezelfde behoorde even onafscheidelijk tot een beschaafde opvoeding in aanzienlijke huizen, als zij gerekend werd zeer nauw in verband te staan met grondige geleerdheid. Iemand zal zich een denkbeeld van dat verband kunnen vormen, als hij in aanmerking neemt, dat de grondige geleerdheid met de Latijnse taal staat en valt. Het menschelijk brein bekomt dan een andere geleerdheid, van een dor en magere vorm, doch fraai met rood en wit in het aanzicht geblanket. Om deze geleerdheid te bekomen heeft men niet Latijn, niet Cicero, niet Livius, niet andere oude schrijvers, maar slechts eenen Franschen meester van den gewonen soepel vorm. Deze springt in zijn dictaten. 379 700 aardig en luchtig om in te lezen, de Ilustratie, Geografie, Filosofie oude en moderne, met de Mythologie en waar niet meer dat mama, de tantes, ja zelfs de gouvernante, verrukt door die cabriolet, oogen en handen eerbiedig ten hemel heffende, uitroepen: Mon Dieu! quelle manière! - Ja mama, en gij overige dames, het is een admirable manier, zij overschroomt het land met sprongen, welke over alles heen huppelen, zelfs over den bodem van hunne eigen ziel en verstand en voortreffelijke wezens worden, om u en de nakomelingen uwer nakomelingen te diverteren. Maar, vergeef mij die expresie, die zelfde manier is abominabel voor de beoefening van iets, hetwelk men grondige of solide geleerdheid noemt. De Heer Cras en alle echt verstandige mensen hebben altijd geloofd, dat de Latijnse taal daartoe alleen den weg baant. En hij en die verstandige mensen wisten het beter dan Voltaire en diergelijke geesten, welke, bewerend, dat de Latijnse taal onnut was, omdat men zonder dezelve tot grondige geleerdheid komen kon, zichzelf door hun eigen voorbeeld wederlegd hebben. De minachting der Latijnse taal en der oude letteren in het algemeen is bijzonder in Frankrijk begonnen door eenige vleiers van Lodewijk de XIV. Aan het hoofd van deze zameenzwering stond de bekende Peignot. Deze kwam openlijk voor zijn gevoelens uit in het gedicht Le Siècle de Louis le Grand. Hij vond, gelijk het gaat, vrienden en vijanden. Zijn vijanden waren zijne vijanden, Zijn vrienden bedachten met hem alle middelen, om het beoefenen der Latijnse taal te doen voorkomen als pedant, irritant, nutteloos en zinloos. En zij vonden natuurlijk voorlichters, omdat dit de aangeboren aard van de meeste mensen is, dat zij met de minste moeite gediend zijn. Het voorname gedeelte van het geschrift van de Heer Cras bepaalt zich, om de bewijsredenen van deze mensen te ontzenuwen. De erewaarde grijsaard handelt hier als een verstandig geneesheer. Hij neemt de oorzaken van het kwaad weg, waardoor de uitwerkelijke effecten vanzelf moeten ophouden. Hij volgt die Franse wijze voet voor voet, en heeft, naar ons inzien, zijn pleit voor de goede zaak heerlijk voldongen. De Derde Klasse van het Instituut mag zich met recht beroemen op zulk een lid, welke gezamenlijk met zijn ambtgenoten van Lennep en Bosscha, zoowel door voorbeeld als lesstel, den weg aanwijst, getekend door de voetsporen onzer grote voorvaders. (lacht. Om door het volgen van alle gezonde lessen en wenken die vooruitzichtten zoo te verwezenlijken, dat de Hollanders nimmer meer behoeven te schuilen inde schaduw van voorvaderlijke laurieren. Voorzicht en algemeen geluk zijn aan dit alles nauw verknoren, God geve daartoe zijnen zegen! Het geschrift van den Heer Cras is zeer dienstig, om dit schoone oogmerk te bereiken en te helpen bereiken. Wij bevelen het daarom allen jonge lieden ten sterkste aan, niet om het beste te lezen, maar om het te herlezen, te herdenken, en zich eigen te maken. Hetzelfde zal hun, bij aldien zij door eenigen vreemden geest besmet zijn, genezen, zoo zij nog zuiver zijn, bij die zuiverheid bewaren, en er in verkeren. Het is een tegengift, zelfs op den huldigen dag niet onnoodig. De geleerde Mösheim heeft inden jaar 1744 een dergelijke, gelijk voorstoet gedaan, als wij van den Heer Cras hebben aangekondigd. Men vindt hetzelfde voor het Eerste Deel van Noltenius’s Lexicon Anti-Barbarum. Het verdient met dat van onzen landgenoot gelezen en behandeld te worden. HANDEL EN ZEEVAART, LANDBOUW, HUISHOUDKUNDE, BEVOLKING EN WAT DAAR TOE BEVÄLKING HEEFT. Berigt wegens het Fiorina-Gras Agrostis Stolonifera. Op den 5den Februarij, van onze waarderen vriend en gefananoteerde, de overleden Heer A. Loosjes Pz, een stukje gedroogd gras of hooi, ter lengte van voeten, om een proef medegenomen, van het Fiorina-gras ontvangende, was ik van denkbeeld, dat dit soort zoude voortkomen, behandelde het met weinig achting, en legde het inengerold even onder den grond. Na drie dagen begerig zijnde, te weten, wat daarvan komen zouden, haalde ik het eens voor den dag en bevond, dat het reeds opgroeide, waarom ik het toen met meer aandacht begon te beschouwen, en in een rechte lijn in de grond legde en een weinig aarde daarover heen strooide, op een vochtige plaatsje, en bevond, na verloop van veertien dagen, dat reeds verfchiden spruiten boven de grond ten voorbeeld kwamen. Terzelfde tijd met den Heer P. J. A. met ons te spreken, vond die raadzaam naar Kopenhagen te gaan, schrijven, (alwaar hij een grootste oorsprong schreven te hebben) om zaad van het voornemen. Fiorina gras. Doch in plaats van zaad bekwam zijn Edele op den 12den Mei een fraaije partij planten, van welke ik een goede plant toe mijn aandeel verkreeg, om er verdere proeven mee te nemen. Als toen plantte ik het een en ander, zeer klein van een afstand, of bij enkele plantjes twee voeten van elkaar, op een hoekje gronds; maar door veelvuldige droogte, moesten dikwijls naar regen wachten, moest ik het vele malen verplanten, tot dat ik eindelijk met het begin van Augustus een geheel bedde van vijftig voeten lang en ruim vijf voeten breedte mee beplantte op de voorgenoemde wijze, hetgeen reeds tegen het midden der maand September vol en even als een stuk weiland zich vertoonde; waardoor ik op den inval kwam, om met dat gras een proef op het vee te nemen, waarom ik dan den Heer G. Eldering te Overveen daartoe verzocht, daar mijns inziens deze proef merkwaardiger zou zijn, daar het vee op het veld nog gras in overvloed had. Ik zond derhalve een groote mand vol en zond die aan zijn Edel. Bij S. van Benthem, Boekhandelaar te Middelburg, is van de Pers gekomen en alom verzonden: I. Nieuwe Verhandelingen van het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, Vierde Deel, met Platen en Kaarten, bevatten uit de volgende Verhandelingen, als: 1. Prijsverhandeling over de Ontwikkeling der Middelburgse Haven en de middelen van herstel, door Thomas Sleeveld, Kapitein Ingenieur. 2. Prijsverhandeling over den Pythagorische Wijsgescrip Apollonius van Tyana, door J. A. Lotze en H. W. Tydeman, (toen) Hogere hersens van Franeker. 3. Tweede Prijsverhandeling in de Franse taal, over dezelfde vraag, door G. S. de Chauffepied, Predikant bij de Walvische Gemeente te Delft. 4. Prijsverhandeling over de Hoek- en Kabeljauwfischap, door H. W. Tydeman, (toen) Hogere heerser van Franeker. 5. Verhandeling over een nieuwe Controleur- of Lucht, thermometer, door J. Cantzlaar te Rotterdam, met een Plaat. 6. Zonderlinge Geneeskundige waarneming, door S. A. de Moraaz, vroegere Med. Dr te Sommelsdijk. 7. Opdragt en Voorwerk, bevatten een verlag van ’s Genootschaps lotgevallen en werkzaamheden sinds de Uitgave des vorigen Deels, benevens een nieuwe Naamlijst van Heren Directeuren en Leden. 8. Nieuwe Verhandelingen van het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, Vierde Doel, Tweede Stuk. Liefde, tijde Deel, 2de Stuk. Korte Beschrijving van de Ontdekking en verdere lotgevallen van Nieuw-Nederland, wegens een volkplanting van het Generale Best, der Verenigde Nederlanden in Amerika, door Mr. N. C. Lambruchten van Itthem, Ridder &c., met een fraaij gebrachte Kaart, dienend tot opheldering der Geschiedenis. Waarneming wegens een langdurige en buitengewone Waterzucht, en daardoor middellijk veroorzaakte Beenbreuk, door B. Dobelaar de Wind, Med. Dr. en Vroedmeester; Lector in de Ontled- en Heelkunde te Middelburg; Lid van het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, enz., met een Afbeelding van de Lijderes, na haar overlijden getekend en in het kopergemagd. Redevoering, uitgesproken bij de plechtige onthulling van het herstelde Praalgraf der Luitenant-Admiralen van Zeeland, de Gebroeders JAN en CORNELIS EVERTSEN, in de Nieuwe Kerk te Middelburg, op den 1sten van 1818, door J. de Kanter, Phil. Z., Lector in de Wis-, Natuur- en Sterrenkunde; Lid en Secretaris van het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, enz., met een Afbeelding van het Praalgraf en Bijlage. Aanmelding, Redevoering en Verklaring van de werkzaamheden van het Nederlandsch Bijbelgenootschap in het jaar 1815, gedaan op de Algemeene Vergadering der Leden van hetzelfde, in het Voormalig Staats-Vlaanderen, gehouden te IJzendijke den 13 Augustus 1817. Onderzoek of het voor het belang van de Nederlandse Handel raadzaam is, de invoer van Thee in dat Koninkrijk al dan niet vrij te maken, door Mr. P. Pons, groot Advocaat. Kort Onderricht in het nieuwe Nederlandse Tientalige Systeen, Gewogen en Munten, als ook in hetzelfde toegepast Decimale of Tientalige Rekening, door J. P. Boursier. Het Leven en Sterven van J. K. El Temer, den 5e Maart 1813 gegistioneerd te Middelburg; in twee brieven, door H. van den Hesp, rustend Predikant, enz. P. H. van Lis, twee bevestigings-Leerredenen, de eerste bij de Bevestiging van Dr. S. Hurrigronje, over 1. Sam. XXII 16, en de tweede bij de Bevestiging van Dr. Koolhaas, over 2. Sam. XXIII 8/5. Tijdwinst in lege Oogenblikken of Mengelingen uit de beste Schrijvers verzameld, gebracht in 324 kleine Stukjes, tot een aangenaam Leesboek. Vriendenraad omtrent het misbruik van den heiligen naam des Dieren, door H. van den Hesp, rustend Predikant enz. 