Israe\u0308litisch weekblad, 1852, no. 15, 09-04-1852 
JW. 15. 1852. Vrijdag 9 April. ANNO 5612. ISRAELIETISCH WEEKBLA». Dit Blad verschijnt eenmaal ’s weels. des Vrijdags, hij M. COSTER Jz., te Amsterdam. De prijs per Jaargang is ƒ 5 hij ahonnement ; voor de buitensteden franco per post met 50 ets. verhooging. Afzonderlijke nommers worden a 15 ets. berekend. De tnteekening geschiedt hij alle Boekhandelaren, Post-Directeuren enz. in bet Rijk. Adrertentiën worden in dit blad geplaatst van 1— G regels d 60 ets. en elke regel meerder d 10 ets., behalve de zegelgelden. Regels met buitengewone groote letters worden als dubbele berekend. Bijdragen, brieven enz., deze uitgave betreffende, moeten uiterlijk vóór Dingsda>r cil Advertentién Woensdag des voormiddags ingezonden worden aan het Burean van dit blad, Muiderstraat , No. 3 , te Amsterdam. Ongefrankeerde brieven enz. worden geweigerd. GEDACHTEN OYER HET ISRAELIETISCH PREDIK-AMBT . (iRGEZONUEN.) IX. KcRDIGHEDEir DEB GsESTEEIJKEIt. üogenschijnlijk is geene studie geraakkelijker d.iti die der theologie , en is geen ambt met minder inspanning verbonden dan dat des geestelijken. In de schatting der menigte, die alles naar den niterlijken schijn lieoordeell , heeft de prediker veel niet het voordeeligsle , maar toch het minst moeijclijke vak , dat te bedenken is , en waartoe slechts eene, 3!oo niet onbelangrijke , althans weinig hoofdbrekende studie vereischt wordt. Van hier , dat het verschijnsel bij vele Kerkgenootschappen niet zeldzaam is , dat de ouders juist die kinderen voor het geestelijk ambt bestemmen, wier aanleg niet uitstekend, wier versland bekrompen en wier geest klein is. Trouwens , er is geen vak , dat meerdere ruimte overlaat voor iniddelinaligheid , geene betrekking , welke de oppervlakkigheid beter bemantelt , dan dat der godgeleerdheid , zoo als de groole massa hetzelve opvat, te welen: het voordragen van predikalicn en het toezigt over deze of gene godsdienstige instelling. Hoe onhiJlijk die beoordeeling echter is , weet hij het best , die zelf het geestelijk ambt bekleedt , die met juisten blik de groote reeks van werkzaamheden overziet, waarmede hij dagelijks belast wordt, die innig beseft, welke groote verantwoordelijkheid , zoowel jegens den Hemel als jegens de maatschappij, op hem rust, en die het moeijelijke der studiën en der voorbereiding kent , waardoor hem soms lust en rust, genoegen en uitspanning ontnomen werden. Maar duidelijker nog zal die onjuiste voorstelling uitkomen, als wij zullen hebben ontwikkeld, welke wetenschappen de geestelijke zich moet hebben eigen gemaakt , om met eenige vrucht in zijnen werkkiing te kunnen arbeiden. Men zal alsilan , bij eene «enigermate opnierkzame beschouwing , gevoelen en leeren inzien , hoe noodzakelijk het is, om enkel jongelingen tot het predik-ambt op te leiden , die vlugheid met versland , geest met wilskracht en schranderheid met ijver paren , wil men talentvolle en voor hunne uilgebreide laak berekende mannen vormen , die eenmaal Israël tot nut en sieraad zullen strekken. De kundigheden, in den geestelijke noodzakelijk, laten zich gevoegelijk tot de volgende rangschikking brengen. I®. Do kennis der Hehreeuwsobe taal en letterkunde. Wij bedoelen evenwel onder het Hebr. dat paloiH ni't, hetwelk is zamengesteld uit Hebr., Chaldecuwsche , Syrische en soms Latijnsche en Grieksche woorden , waarvan vele onzer geestelijken zich lot heden hebben bediend en nog bedienen ; maar dat leine, kt achtige en schoone Hehreeuwsch , zooals onze groote Profeten hel gesproken en geschreven hebben en zooals het in onze heilige boeken voorkomt. Vermits deze taal in onze uilerüjke godsdienstoefening eene groote rol speelt, en alleen in staat is, om de juiste en natuurlijke beteckenis van Gods Woord op te sporen , zoo behoort de geestelijke in het belang van zijne gezonde tekstverklaring, haar niet alleen te kennen naar bare grammaticale vooisebriften en regelen , maar hij moet ook in haar karakter indringen, baren Ooslerschen aard verheffen, bare allegoriën begrijpen, baren bloemrijken stijl weten te vereenvoudigen, om langs dien weg den Bijbel in zijnen oorspronkelijken zin op te helderen. Wij voegden daarom bij de kennis der Hebr. taal ook die der letterkunde , omdat deze veel bijdrnagt tot de juiste uitlegging van bijbelsche uildrukkiiigen , welke den westerling, wiens taal hemelsbreed van het Hebr. verschilt, zonderling toeschijnen, doch welke hem helder worden, zoodra bij de eigeiiaardiglicden en den geest der gewijde taal heeft leercu kennen. Is de geestelijke in die wetenschap bedreven , dan bezit hij eenen schat van natuurlijke verklaring , gezonde uitlegging en eenvoudige oplossing zijner teksten , iels , waaraan onze Rabbijnen den boogslun prijs toekennen , door te zeggen : ’I'JD NSV N'ippri |'K. kennis der Fhaliiiudiscbe verken en derzelver coniiiientaloren. De aard eener Israëlietisclie predikatie brengt mede , dal de redenaar niet slechts putte uit de bron van zijn verstand , maar ook en lioofdzakelijk gebruik inake van de veelomvattende verklaring der Rabbijnen , die alles, zelfs het oogensebijnlijk geringe in de H. S. , met de grootste juistheid van opvatting , met den diepslen blik in oorzaken en gevolgen en met de rijksle ondervinding in alle toestanden des levens , liebben behandeld en opgehehlerd. Alles, wat de prediker slechts kan begpercn, bieden zij hem nu cens duidelijk, dan eens ingewikkeld, maar altijd juist en wnarachtig aan, en hunne werken zijn dus voor hem onmisbaar. Uiterst moeijelijk evenwel is deze 'studie, wordt zij regt opgevat, te verkrijgen ; want het is niet voldoende , wanneer de geestelijke den Thalmud vertalen en de discussién van onderscheidene geleerden volden kan , of als hij do concliisiën weet dienstbaar te maken aan deze of 'die kerkelijke ceremonie, of als hij het verschil van gevoelen tusschen vele commentatoren uit den weg weel te ruimen, of als hij zich uit een labyrinlh van critiek en anticritiek behendig kan redden , of als hij op eene hier of daar gerezen vraag snedig weet te antwoorden ; hij moet den Thalmud behalve uit een godsdienstig, ook uit een wetenschappelijk oogpunt beschouwen , hem beoordeelen naar de toenmalige zeden en gebruiken , behoeften en denkwijze, in verband met den toenmaligen toestand der burgerlijke en andere belangen ; hem toetsen aan de vorderingen der tegenwoordige wetenschappen , en aan de verschillende ontriekMngen , op dal gebied van tijd tol tijd gedaan, hem splitsen ia de verschillende vakken van geleerdheid, die door onze llabbijnen daarin zijn behandeld als daar zijn: regis-oudbeden , staathuishoudkunde, geneeskunst, kerkregt , godgeleerdheid , wijsbegeerte , enz. Door zoodanige beschouwiniz zal de geestelijke met juistheid de hulp kunnen waarderen, die de Thalmud hem aanbiedt, den band ontdekken, die de mondelinge aan do geschrevene Wet knoopt , en behoed blijven voor de uitersten , waarin men ten opzigte der Rabbijnsche werken vervallen is, namelijk, van onbillijke minachting of afgodische vereering , van bespotting of aanbidding. 30. De kennis der zedelcer en dogmaten. Wel beschouwd is elke godsdienstleer en dus ook de Israël, zamengesteld uit zedelijke en geloofspligten. De eerste kenmerkten den mensch , huisvesten in het hart en de rede, zijn algemeen en hij allen gelijk, de tweede kenmerken den belijder , steunen op het geloof en op voorvaderlijke overleveringen en stellen het eigenlijk verschil der religiën ,Jaar. De eerste zijn juist om hunnen oorsprong, alsmede volgens de gezegden der Profeten, de heiligste niet alleen, maar ook de noodiiendigste , de fondamenten, waarop het geheele godsdienstig gebouw is opgetrokken , de hoogste waarde der vroomheid, de geest en het leven van elke Godsvereerïna. Men me»sch zijn , zonder Israëliet te wezen ; maar het zoude eene ongelukkige dwaling zijn, zoo men meende, Israëliet te hunnen wezen, zonder in de eerste plaats de zedelijke pligten te gehoorzamen. Het is derhalve de eerste en hoogste pligt der geestelijke herders menschen te vormen , naar de inspraak van het geweten en naar de voorschriften eener zuivere zedeleer , voor en aleer hij er aan denkt het Israëlietisme te bewerken. Kiuimer mag hij dit «it het oog verliezen , te minder, dewijl geene natie ter wereld zoo rijk is aan uilmunlende zedekundioè werken als de onze; te minder ook, omdat de Bijbel zoo waar als duldelijk de onzalige gevolgen aanwijst , die uit zedeloosheid voortspruiten, en omdat de godsdienst , zoodra de zedelijkheid verdwijnt , niets dan een spel is. Wat de dogmatiek betreft, hare noodzakelijkheid aau te wijzen, kan volkomen overtollig geacht worden. Maar wij mogen niet onaangestipt laten , dat de leeraar in de grondige kennis der Israël, dogmatiek een sterk wapen bezit, om alle aanvallen op de Israël. Godsdienst , vooral in den jongsten tijd aanmerkelijk vermeerderd , krachtig af te slaan , door te wijzen op de omstandigheid , dat geene godsdienst 111 haar leerstellig gedeelte zoozeer overeenstemt met de eischen van rede en wijsbegeerte, zoo gemakkelijk logisch bewezen kan worden al* de onze, iels, waarop niet elke religie bogen mag. 4", De kennis der algemeene geschiedenis en bijzonder die des Israëlietischen volks en des vaderlands. De historie staat met elke kunst en wetenschap in een allernaauwst verband; zij is het, die het verstand ontwikkelt, den blik scherpt, den geest veredelt, het doorzigt verfijnt en , waar het voornamelijk op aankomt, ware godsvrucht aankweekt, doordien zij in alle gebeurtenissen de onmiddelijke leiding en aanbiddelijke wijsheid eener Voorzienigheid laat doorstralen, en in de'wrijving van belanoen en beginselen op het doel wijst , naar hetwelk de algemeene ontwikL: ling streeft. Niets werkt de bevordering der zedelijkheid meer in de kanA , lUn de geschiedeuij ; want hetgeen de rede in hel afgeli'okkeao mintooiit , «teil zij in leven, in daadzaken, in feiten voor. Zij vraagt niet, even als het versland, wat zal uit ongodsdienstigheid voortkomen , neen ! zij bewijst , zij heldert op , zij duidt als met den vinger aan, wat uit ongodsdienstigheid is voorigekomen , een bewijstrant, die op de massa meer indruk maakt , voor deze bevattelijker is en zekerder werkt, dan alle bespiegelingen Ie zaaien. Is dit waar van de geschiedenis in het algemeen , hoe rustig en heilzaam wordt zij dun niet , als zij het vaderland en de godsdienst behandelt, als zij van liefde tot de deugd en den geboortegrond spreekt, en eindelijk, als zij God trouwe Israëlieten , der maalscliappij arbeidzame burgers eii den Koning goede onderdanen schenken wil. s®. De kennis der wiskundige wetenschappen. Ofschoon in geene directe betrekking tot de godsdienst staande, werken algebra en mathesis in den prediker toch mede, om gezond, geleidelijli, upklimmend , overtuigend te kunnen redeneren , en om het verband tusschen oorzaak en gevolgen op te sporen en te doen ullkomen. Een voornaam vereischte van elke goede predikatie is zekerheid van betoog , duidelijkheid van stellingen , orde van behandeling en gezonde sluitredenen. Welnu, dat zekere, dat wisse, dat onwederlegbare is nergens duidelijker te bespeuren dan in de opgenoemde wetenschappen , waarin niets stellig wordt aangenomen, voor en aleer het bewezen, lastbaar bewezen , en waarin de manier van bewijzen eenig in hare soort is. Doch schooner nog dan deze, is de natuurkunde, die wetenschap, waarin do Schepper Zich doel kennen als het hoogste , hesle , magtigste en heiliosle Wezen , die wetenschap , welke ons bij eiken tred opmerkzaam maakt op duizend blijken der teederste Liefde , op tallooze wonderen en geheimnissen , op millioenen bewijzen van de zorgvuldigste wijsheid , die wetenschap, welke ons bestendig toeroept: »Er bestaat een God!” die ons de eindelooze schepping als een boek , als eenc andere openbarin» voorlegt, waar op elke bladzijde, in iederen regel, in elk woord, in elke letter Gods almagt slaat te lezen , welke in elke nieuwe ontdekking een’ rijkdom van denkbeelden nederlegt, en in elk denkbeeld een’ schat van godsdienstzin bewaart. Die kennis, in de ware beteekecis des woords , schenkt den prediker eene bron van gedachten en ■waarheden , waaruit hij zunder vrees van haar uit Ie putten , scheppen kan ; eene bron , die levenswater D’'n D'Q doet opwelleti , ter verkwikking van gevoel en verstand, van hoofd en hart, van ligohaam en ziel beiden. o®. De kennis der Relhorica , Ilomilelica en Declamatie. De prediker kan als openbaar niet volstaan met de jnisie kennis zijner moedertaal naar bare grondwettige voorschriften van spelling , woordbui<»ing en vervoeging , hij moet ook bedreven zijn in haren stijl , in de zuivere en doelmatige rangschikking van woorden en volzinnen. Onder de wijsgeeren der zeventiende eeuw , schitterde als eene ster van de eerste grootte , Baruch (en later Benedicius) Spinoza (2). Hij werd geboren den 24 Eovember 1032, op den Burgwal, digt bij de oude Bortug. Synagoge te jLmsterdani (3). Het is Iwijfelachlig , of zijne ouders al dan niet onder de begunsligden der fortuin behoorden (4). Reeds als kind , gaf Spinoza blijken van schranderheid en doorzigi , en het is derhalve niet te verwonderen , dat zijne ouders besloten , hem eene geleerde opvoeding te geven. Na dat hij eenige vorderingen gemaakt had , in de beoefening des Bijbels cn Talmuds , bij zijnen leeraar Rabbi Snul Levie Morleira , werd hij door een’ Duitscher , in de Latijnsche taal onderwezen, en later bij den beriicbten geneesheer , Frans van der Einde , die aan de jonge lieden van do falsoenlijke klasse te Amsterdam , ondeiwijs gaf, lot het verder voortzellen zijner studiën in de Lat. en Gr. talen, ter school gezonden. Daar zoog hij de beginselen in , die hem later deden worden een Pantheïst , en de stichter, zoo niet gehéél dan toch gedééltelijk, eener nieuwe philosophie. Hij werd verliefd op de geleerde dochter zijns meesters, die wel eeni de plaats van haren vader vervulde, en zeker hadde hij hare hand ver» worven , zoo hij niet zwichten moest, voor zijnen medeleerling Eerkering , meer bemiddeld dan hij , en de Christelijke godsdienst belijdende. Nadut van der Ende de vereenigde Frovincii'n verlaten had , (5) begon Spinoza zich weder in Bijbelsche en Tlialmudische studiën te oefenen. De gevoelens die hij echter had ingeënt, streden te zeer met do stellingen der Rabbijnen , dan dat hij zich hiermede kon vereenigen , en hij zocht naar andere middelen , om zijne reeds Iw ijfelachtige godsdienstige begrippen , te sterken, Niet alleen had hij eene zekere antipathis togen den leer der Tlialmnilisteii , maar tegen alle godsdienstige pligten en in den Bijbel voorkomende gebeurtenissen , strijdende legen rede en uatiinr , die men niet bewijzen, maar sleeiits door geloof aannenien kan. Het lezen der werken van JJescartes verwekte nog nieuwe denkheelilen in hem oralrenl God en openbaring , zoodat hij zich len slotte met geene der positieve openbaringen kon vereenigen, en onitrenl het een en ander , nieuwe denkbeelden vormde. lii den beginne , zocht hij deze gevoelens geheim te houden, doch twee zijner vrienden openbaarden ilie, en daar hij zich al meer en meer van het gezelschap Aer Rabbijnen in het hijzonder , en van dal zijner geloofsgeiioolen in het algemeen afzonderde , en de Synagoge slechts zelden bezocht , begon het gerucht (I) Wij geven slechts eene schets der biographie van dien wijsgeer, zonder dat wij bet wagen ons in te laten , hetzij kort of breedvoerig , met zijne pliilosopliiscbe siellmgen. Wij achten ons hiertoe niet bekwaam , dit geachte blad niet doelmalig hiervoor. Hel zoude voor den geleerde te onbelangrijk en voor den ongeleerde doelloos zijn. Noglans zullen wij achter deze biographie voegen eene lijst der werken van Spinoza en van die zijner voornaamste bestrijders, met cenige bijzonderheden. Die meer wil weten omtrent dc levciisbijzonilerbeden van S. , zie, behalve zijne werken (waarvan in 1802 , 1803 te Jena en in 1830 te Stultgart nieuwe uitgaven bet licht hebben gezien,): Leven van Spinoza, door den pred. Jean Colerus, ’sHage, )7üC. Leven van Spinoza door eer.’ zijner leerlingen, Ilumkurg, 1735. Jaarb. voor de Israël, in Kederland. 1835. blz. 16, 17. GaUerie der ausgezeichnetsten Israéliten aller Jakrhunderle. afl. 3. Basnage. dl. 11. blz. 1912 1915. P. Hamelsreld. Geschied, der Joden, uiig. 2, blz. 346, 347. Callot I) Esciiry, Hollands roem enz. , dl. V, blz. 261-265. [Mr. H. J- Koenen, Geschied, der Joden in Kederland, blz. 348—356. Josl, Gesch. der Israël, tb. VHI , blz. 248-250. Vertóling van Jost door de H.H. Meijers en Lion, dl. IV. Aaiil. 92, blz. 540-245. De woordenboeken van Luiscius , dl. VHI , blz. 101 en 102 , Bayie , dl. Hl , blz. 290—302 J. Kok, dl. XVII, blz. 297—305, Conversations Lexicon, Ih. X. art. Spinoza. Men kan bier ook bijvoegen bet gned geschreven werk van B.Auerback, Spinoza, Ein hislorischer Itoman. 2 din. Sluttgart, 1837 (van zijne geboorte tot zijne komst te ’s Hage.) (2) Ook wel de Spinoza of D Espinoza genoemd. Hij teekende gewoonlijk B. Sp*. noza en werd doorgaans Barnek genoemd ; doch later werd die naaiii met drn bat. Benedicius verwisseld. (.3) Voijjciis Cohirus woorilclijk : zijne ouilers wonndcu op den Eurywal, in een nog al tamelijk fraai Imis , bij de oude Portng. Synagoge. (4) Wij zeggen iwijfelachtig, omdat de gcscliiedscbrijvers liieromtrcnt vcrscbiUciï. Sommigen beroepen zich op de uitdrukking ten opzigle van Spinoza's vader {Michaël) voorkni’nende in de ilemonas de Akadémia Portuyiiesa , waarin deze wordt genoemd: • pafs nobles” en op het ter school zenden bij r. d. linde-, anderen op de behoeftige omstandigheden , waarin hij telkens verkeerde , nicliegenstaandc hij maüg leefde. (5) ». d. Ende werd , wegens de alheïstcrij. die liij zijnen leerlingen onderwees, gebannen. Hij begaf zich naar Frankrijk , liet zich in met zamenzweringen en wem met anderen gehangen. (Zie o. a. Handeetlcn van Amtterd. en de geschiedk. roman van Eityéne Siie . LatreauTnont,) veld te winnen, dat hij de voorvaderlijke godsdientt, met de christelijke zou verwisselen. Men beloofde hem eene jaarwedde van /’IOOÜ , zoo hij , om geene opspraak te verwekken, de uiterlijko ceremoniën wilde behouden, doch hij weigerde te huichelen. Kogtans waren zijne denkbeelden nog meer verwijderd van de Chr. godsdienst en elke andere , dan van de Joodsche. Deze naar veler gevoelens ongehoorde hardnekkigheid en ongodisterij , ontvlamde ile reeds verhitte hersenen van eenige dweepers , en op zekeren avond toen hij den schouwburg (6) vei liet, naderde hem iemand ongemerkt, en zocht hem met eenen ponjaard (7) het hart te doorboren; gelukkig ontweek hij den stoot , en werden slechts zijne klcederen getroffen, Tan toen af ontweek hij geheel het gezelschap zijner geloofsgenooten , en verliet Mmslerdam , waar hij zich niet veilig rekende. Hij werd na zijn vertrek, door den Kerkeraad met den grijzen I.Ahoab nan het hoofd, pleglig geëxcommuniceerd, waarvan hem in het Spaansch copie werd loegezonden , doch hij zond hier tegen eene verdediging aan dit ligchaam loe (Bj. Tot 1004, bragt hij bij eenen vriend, die tusschen genoemde stad en Ouderkerk woonde, door. In de eenzaamheid zette hij zijne sludien in de natuurkundige wetenschappen voort, en oefende zich tevens in het teekenen van portrelten , met inkt en houtskool, en in het slijpen van glazen. Het eerste deed hij voor zijn vermaak , het tweede om in zijne behoeften te voorzien. Omstreeks dien tijd stierf zijn vader, en hij gaf een bewijs van zijne onbaatzuchtigheid, door van de erfenis slechts een bed, dat hij hoogstnoodig had, te nemen, en het overige, aan zijne hebzuchtige zusters Rebekka en Mirjam over te laten. Ook moest hij nog eenige processen wegens zijnen vader voeren Hij vertrok in 1604 naar Rijnsburg , leefde daar zeer sober van zijne glasslijperij , doch beoefende meer dan ooit de bespiegelende wijsbegeerte. Hier maakte hij kennis met verschillende geleerden , waaronder Vide Doopsgezinden. JVa zich circa een half jaar hier opgehouden Ie hebbeti , begaf hij zich naar Foorburg, Van toen af, begon zijn roemvolle loopbaan. In 1665 , gaf hij daar zijne Demonstratie van Rescartes beginselen in het licht. Hij maakte toen kennis met vele aanzienlijke inwoners van 's Ilage en bezocht nu en dan eens den Pred. Cordus. Over het geheel echter leefde hij zeer afgetrokken, was uiterst matig in voedsel en kleeding. װװ־ ה מ ר 1 ח מגדולי משוררי עמנו ב”י הקדמונים והמפוארים ב”ש. -*** .ח. על ציון הארוס רי שלמה כספי ני'עראו כספי באמחהחי השיבוך זמן קשחר בעת משך לחומר חתונתו וחרפתו הלא זאת- * והבית אשר בנה שלמה. , לשלמה אכזר יי' לשכון בערפל במבחר ימי חייו: והוא כחתן ןאןא מחופחוו ןאיא לשכון עם זרחלי עפר; מוהו'רר שלמה כספי נ"ע: יום ג” אייר שנה ויחי ה"נ"ש"ם על הארץ. לרבאןוהורה ליאון. ` מה לי ולכם סוכני על ציר זמירכי חהפכו שירי וזמרתי לאון נפה תפתחו עלי לבלעבי כמובלעה אזי ארץ לבן פלח און לא םסכם אקח ולו אהיה אנייוםף ואתם כהני במות לאון כי לא כמוכם אררפה הבלולא כפי לריק איגע ואבהל לאון לא בן אבי עם אל והוא יהיה לצור־ מחסה לבן יצחק וליהודה ליא'ון- לבהרח הבית '( לקול מקיר צועק מקרקר קירות לב** ומרגיז כל שלו * עלי מקדש יקיר- ־ הכי לזכור ציון -וחרבן בית חניון” \ תנו כל איש רעיון ־ ואזבים לקיה ' על ספר המורה. ' איך כעטלף כהחה עיבך -־ בראותו כוורה וכל אור בו חציו תקובנו בך והרמה כי הם בו והן הוא לך ישרה אךבו' .}1*...1.פ...6 * 001840?” 070141 :} סװ( כיון המס על הווה בלתי װוויו סכיתן ננכין תד: ובר לחרב]. [ Stukken. Heer! Met hel plaatsen van onderstaande regelen zult UEd. verpligten , een voorstander van ISut van Israël. Daar door de leden van het Hoofdbestuur der Maatschappij tot Iful dtr larail/tttn in ISedp-land geene moeile ges])aard wordt , om hier en daar eene Afdeeling dezer Maatschappij te vestigen , zoo vindt zich steller dezer regelen verpligt , het Hoofdbestuur en de alhier gevestigde Afdeeling opmerkzaam te maken , dat zij ook geene moeite onbeproefd zullen laten tot het daarstellen van een pensioen-fonds voor alle gesalarieerde Israëlieten , Ambtenaren bij het Gemeetite- en Armbestuur , dit zon eene algemeene weldaad zijn ; daartoe behoort echter de medewerking van de Kerkbesturen, die zeker in dit weldadig doel een Éut voor Israël wel zullen willen helpen bevorderen. Ik hoop , dat mijne woorden in aanmerking mogen komen. Leeuwarden , 28 Maart 1852. p, S. Geen Lid der Afdeeling, Bei*i2;teii. ÏSÜITEAXAIV». TFurtemberg, Maart. De hofraad Rudolph Kauln , in Stutigart , is benoemd tot Ridder van de Orde der Koninkl. Wurtembergsche kroon. Dezelfde financier is door de coryphaëen der Wurtembergsche deniokratie , Slockmeier en Seegers , welke aan het hoofd staan eener inrigting van levensverzekering en lijfrenten . te gelijk met de Staatsministers von Herdegen en von Schlayer verkozen , om het ontwerp der statuten voor deze inrigting te onderzoeken, De Heer Kaula is de zoon van den overledenen comincrcieraad JSathan JFolf F aula , welke steeds met den meesten ijver de burgerlijke en godsdienstige belangen der Israëlieten behartigde. Hel Koninklijk Israëlielisch Kerkbestuur . heeft reeds vóór een aantal jaren bij de Rabbijnen narigten tracblen in te winnen, of volgens bestaande voorschriften der godsilienstige Wetboeken , do mezixa bij (ie besnijding, w(igcns gezondheids redenen zou kunnen opgeheven worden. De meeslen zouden zich vóór het nalaten der meziza verklaard hebben; bet Kerkbestuur schijnt de zaak echter ad calendas graecas uit te stellen. in Schwandorf htiA een Joodsch meisje gedurende vele jaren omgang gehad met eenen belijder der Duitsch-Katholieke godsdienst, welko laatste uit inditl'erenlismus voor alle godsdienst, tot het Jodendom wilde overgaan , om slechts den weltigen vorm te vinden om het meisje te kunnen huwen. De Rabbijn Dr, Wassertaann echter wees hem af. Thans hebben beiden zich echter door eenen Katholijken geestelijken doen trouwen , zonder dat het den Rabbijn ambtswege bekend was , dat de verloofde het Jodendom verlaten had. Daar nu volgens de bestaande staatswetten ieder converterende voor zijnen overgang zijnen geestelijken van zijn voornemen moet verwittigen en zulks in dit geval geheel verzuimd is , heeft Dr. Wassermann bij hoogere autoriteiten de zaak bekend gemaakt , met wier beslissing wij den lezers dezes nader zullen bekend maken. Mozes Jlenedictus in Stuttgart , heeft 2000 tl. onder de Christelijke arnien van hel land doen uitdeclen. Parys , Maarl. Dij besluit van den President, is bij den hoooen raad van onderwijs , waarin 5 ofliciéle vertegenwoordigers der Katholieke , 2 der Protestanische en I der Israëlietische kerk moeten zitlin*v nemen , voor laatstgenoemde betrekking benoemd , Professor Franck , Vice-Voorziller van hel cenlraal-consistorie. I April. De Israclietische nieuw’ gebouwde Synagoge in de straat Aolre Dame de Nazareth, werd heden ingewijd. Behalve de Minister van openbaar onderwijs , waren daar ook tegenwoordig da Prefecten der Seine en van Policie , als ook de heeren Fould, Rotschild G-oudchaux , (Jrèmieiix , flalphen en andere voornatne Israëlieten alhier woonachtig. Ook eene talrijke prachtig uitgedoschta vrouwenschaar , woonde deze inwijding hij. /{otterdam , 6 April. De Goilsrlienstige Israëliplischn sehoolcommissie alhier , heeft dezer dagen weder het jaarlijksche verslag van den itaat harer armenschool bij het Departement der Hervormde en andere Eeredienslen ingediend. Daaruit blijkt, dat, gedurende het jaar 1851, aan 178 leerlingen van bcidegeslachicn, godsdicnslig en maatschappelijk onderwijs werd gegeven ; terwijl voor n/fe kinderen, die wegens plaatsgebrek, voorshands, niet op de dagschool konden worden locgelalen, waarvan het getal 31 bedraagt , eene a»ondschoo! v.as aangelegd. Wegens het overnemen van kinderen op de openbare sladssrholen, hij gebrek van ruiinfc, in het overigens zeer geschikt lokaal der armenschool, heeft de Commissie, hangende dc overwegingen der Deparlemenlen van Hervormde Eeredienst en Binnenlandsche zaken, waarvan de lusschenkomst in deze eerbiedig is ingeroepen bij de Edel Achtb. regering dezer stad, aanzoek gedaan om , op de aan Ie leggen centenschool in den Oppert , een aantal kinderen toegang te verleenen , die dan des avonds, bij beurten, godsdiensligonderwijs zullen genielen. De regering heeft zich bereid geloond de voordragt der commissie 10l een bepaald onderwerp van overwegin» ... r; maktóy, zaedra d« organisatie dezer school zal zijn gesehied. Het onderwijs beslaat in het leeren lezen, het vertalen en inde van het Hebiceuwsch, in het beoefenen van den Bijbel, in de van het Joodsche volk , de godsdienstige zedeleer en de ritualia ; catechetisch onderwijs wordt mede op gezette tijden, gegeven; l-- jlipt laoer maatschappelijk onderwijs bestaat hoofdzakelijk in lezen, schrij' veu* rtpkenen, Ncderlaiulsche taal, geschiedenis en aardrijkskunde. Twintig Bie als volleerd van de school ontslagen zijn, en waaraan voor een geregeld herhalingsonderwijs wordt gegeven, zijn met alge onder de Israëlieten , alhier, tot aiiibachlen en handwerken opgeleid. Eene vereeniging van weldadige vrouwen houdt zich , sedert eene lange reeks van jaren bezig om de meisjes , die als volleerd de armenschool verlaten , in vrouwelijke handwerken bekwaam te maken. Haar getal bedraagt thans dertien. Aan jongens en meisjes worden door de gemelde instellingen, de noodige kleedingstukken iiilgereikt ; godsdienstig en maalschappelijk-onderwijs'wordt eiken dag, op vastgeslelde lijden, oeóeven. De ontvangsten van het dienstjaar 1851 bedragen ƒ2345,81. waaronder suhsidië.i van den sla.it ƒ5OO, van de kerkelijke gemeente ƒ4OO en van de stad /•200 ; bijdragen van geloofsgeuoolen ƒ554,20, van andere inaezetenen ƒ5OO. schoolcenlen ƒ154,34 en renten, etc. ƒ37,27. De nitgavè’n komen te staan op ƒ2157,34. waarvan ƒ1680,50 voor de bezoldiging der «nderwljzers , en hei overige voor huur van het loka.il , ~cho..lbëho.‘flen. licht , a.lnnn!sl.ati.-kosten , en verßere uitgaven. Met het iiizei.cloii van bovengemeld verslag, uiterlijk vóór To April van elk jaor , kwijt de school-comraissie zich van een’ pligt, die haar .door hoogerhand is opgelegd. Aangenaam is het haar levens den hoofdzakelijken inhoud daarvan ter kennis te brengen van afle vrienden van opvoeding en beschaving. in welker belangstelling de commissie, onder dankbetijging voor alle genolene welwillendheid en ondersteuning, hare armenschool blijft aanbevelen, _’s Hase , 2 April. Gisteren avond is in den Schouwburg alhier, met het beste succes uitgevoerd , de eerste voorstelling der bekroonde opera U Rui de Ruhème , vervaardigd door den Heer L. Martin Lazare , het stuk wordt zeer geroemd. , , _ Utrecht, 27 Maart. In deze afdeeling der Maatschappij tot JSut der Israëlieten in Nederland, werd heden de zesde en laatste j. é. b.„ .. »■,./..... Itier. I —êêrsit spreker had tot onderwerp gekozen, Eendragt en Per-A j «.'«rr • hii kweel zich zeer aoed van zijne taak. *Te geïml.rovisPerde rede van den Heer Mr. J. ««« Lier. or-er en Eerzucht rond weder als naar gewoonte algemeenen bijval. , 6 April. Zoo als wij reeds in ons vong non,...er Ifcebben aa.,gekondigd. heeft de Wel-Eerw. heer J. S. ffirech, Rabb.nale hAssessor , Zulnrdag j.L. ten I2i ure in -de Synagoge. op de Deventer, ecne leerrede in de Nederdnilsche taal gehouden. Z.W.Ew.; tekst gekozen , Deutern. XVI, vers 12 nSxn D'pnn nte n'atin n"n '3 msn •e.y zult gedenken , dat gij in Egypte een dienstknecht geweest «ri ,• gy wetten inachtnemen en uitoefenen; eii naar aanleiding daarvan , over de slavernij , die onze vooronders in Egypte hadden te verduren. Vervolgens schetste hij den invloed die hunne'* verlossing uit de dienstbaarheid op de Israëlielen n het algemeen en op eiken Israclict in het bijzonder , als ook op de Godsdienst moest uitoefenen. Z.W.Ew. bragl dit alles in verband met het in te treden Paaschfeest, en de daarbij gebruikelijke plegtigheden. Wijders herdacht de spreker de stichting en de stichters dezer Synagoge , [’d.e , xoo als wij reeds gemeld hebben , juist heden eene eeuw geleden , ingewiid wasl op eene treffende en zeer gepaste wijze. Dezer dagen heeft alhier het gewoon halfjarig Examen der leerlingen van de Israël. Godsd. Aritienschool plaats gevonden in tegenwoordighfid van de Commissie , belast met hel beheer dier scholen , waarbij de leerlingen , blijken van vorderingen hebben gegeven en eenige tevens * loffelijk van de scholen ontslagen zijn. Het godsdienstig onderwijs heeft eenige uitbreiding ondergaan , door aan de leerlingen der hoogste klasse in de verlaling van de spreuken Salomo's onderligt te geven. Sedert drie jaren beslaat bij deze school eene inrigting. dat de leerlingen der hoogste klasse , eiken Zaturdag door den Hoofd-onderwijzer in de'Godsdienst, de Heer S. F- Beigmans, met eene godsdienstige en zedelijke voordragt worden bezig gehouden In den beginne van hel onlangs verloopen school-halfjaar , is voornoemd onderw ijzer op de gedachte gekomen , om eenige leerlingen , die zich vrijwillig daai loe aanbieden , hel lezen in de wetsrol , te onderwijzen en worden dan ook eiken Zalu'dag de bewijzen van bedrevenheid daarin aan den dag gelegd. Do Voorzitter der Commissie, de Wel-Edele Heer E. M. d' Israël Bosen , het doel van gemelden onderwijzer willende bevorderen , loofde voor eigen rekening , nigcscheiden van de prijzen , die de kinderen voor beloonde vlijt en goed gedrag door de Commissie zouden tocgek“nd worden , aan eenige kinderen , die zich door stipte opkoming en zuiver lezen leeren zouden onderscheiden , prijzen uil ; dien ten gevolge heeft Z Ed. dan ook , bij Let thans plaats gehad hebbende Examen , drie fiaaije Boekgeschenken aan drie der meest verdienstelijke leerlingen uilgereikt. 7 April. Wij herinneren onze lezers aan hel op den 19 dezer in het iokual Frascati te geven concert, ten behoeve van weezen, nagelaten door Diamantwerkers, en daar wij ons van de belangstelling onzer staden gelootsgennoten in deze hoogst liefdadige inrigting overtuigd houden, zoo betwijfelen wij geenszins of zij zullen de inteekenlijst, die thans circuleert met ruime Inteekening vereeren. 8 Apri . Maandag avond jl. is alhier in hel Odêon de tweede voorlezing gehouden door Jonkheer M, Salvador van Haarlem , over onze tegenwoordige staatsgesteldheid , in verband met de vroegere en die van eenige andere landen. ZVV'E geb. sprak bij deze ge'egenbeid o a. over hel verhand tusschen staals-instellingen eu de godsdienst , alsmede over de onsterfelijkheid der ziel , en deelde eenige beschouwingen mede over het communisme , op stoffelijk en geestelijk gebied. Wij zonden het strijdig achten met de roeping van dit blad, om van deze vooilezingen eenige beoordeeling te geven , en derhalve onthouden wij ons geheel daarvan ; wat wij echter met genoegen mededeelen, is, dat Jonkheer Salvador bij deze voorlezing geloond heeft zeer bedreven te zijn in de kennis der moderne litteratuur. Zoo ons vergund zij eene kleine aanmerking hierbij te voegen , dan is het, dat wij gaarne gewenschl hadden , dat de spreker bij de beschouwingen over de onsterfelijkheid der ziel , met eenige woorden, van de voortreffelijke werken van Maimonides en Mendelssohn over dit ‘verheven onderwerp hadde gewag gemaakt. Up Dingsdag o. k. zal weder eene voorlezing plaats hebben. Misschien komen wij later op deze voorlezingen terug. Voor hen, die in den jeugdigen Virtnoos de jongen Heer Of/- veira belang stellen , en wij gelooven , dat dit zeker niet weinigen zullen zijn , zal het zeker niet onaangenaam zijn te vernemen, dat gezegde Toonkunstenaar Maandag-avond aanslaande , in het lokaal Frascati alhier , eenige muziekstukken zal voordragen. Daar wij met eenige zekerheiil kunnen mededeelen , dat dit waarschijnlijk het laatste openbaar Concert zal zijn , waarin hij voor zijn vertrek zal optreden , zoo zullen ongetwijfeld nog velen van deze gelegenheid willen profileren. B E R 1 (i T. “iDiai noDn n>nS TOT BEVORDERING VAN KENNIS DER GODSDIENST EN ZEDELEER. Op noa 'T Dl' riDiy Zaturdag 21 Nissan, 10 April e. k. ten 12j ure, zal wederom eeue predikatie in de landtaal gehouden vvorden door den Eerw. Heer J. M. CONTENT, Rabbijn aspirant en prediker bij bovengenoemd genootschap; ten huize van den lieer Letissou, Zwanenburgerstraat, No. 24. Namens het Bestuur: Amsterdam, M. L. POL A K , 8 April 1852. Lid Sevretnris. AdverltMiticn. Een israèlietisch jongeling oud 21 iareii . zag zich gaarne gep'aalsl in eene der steden Amsterdam , Jiullerdam of ’s Bage , als Èantoorschrijver of als Gouverneur. Hij is in slaat onderwijs te geven in de Hebreeuwtche-, Nederduitsche- en Fransche talen, waarin hij geëxamineerd is. Inclinerenden vervoegen zich met Franco brieven, onder letter K. bij den boekhandelaar van Halteren, te fFildervank. Cor respoiiden lie. Verscheidene berigten te laat ontvangen , zullen in het volgend JVommer geplaatst worden , waarin ooU een nieuw Raadsel zal opgegeven worden. almanak voor deze week. Van 9 ‘\pril ti>t 15 April 1852. 20 Niss.in 20 Nissan 5612. Ingang van den Sabbath 6 uur. Uitgang » » ” min. Vrijdag 9 April Zaturdag 10 .. nOS Zondag 11 » Maandag 12 » Donderd. 15 » nni!3 JDT- Aanvang van het Namiddag-gebed 6 uur 30 minuten. Uitgave van M. COSTUR, ii. te Amstcidam. 