OVERZICHT DER REFERATEN, UITGEBRACHT OP HET VIJFDE INTERNATIONAAL CONGRES VOOR WETENSCHAPPELIJKE BEDRIJFSORGANISATIE GEHOUDEN TE AMSTERDA.M, OP 18—23 JULI 1932
MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE 106 Op grond van de ervaring heeft men verder geconstateerd: 
Neemt men het gemiddelde der frequenties in N series proef­
nemingen met n grootheden, dan zal de gemiddelde frequentie 
des te meer tot np naderen, naarmate N grootcr is. Het getal 6.139 is het gemiddeld aantal waargenomen suc­
cessen. Nemen we nu per worp de afwijkingen van dit gemid­
delde, dan zullen er positieve en negatieve afwijkingen optreden. Gaan we deze afwijkingen sommeeren, dan zullen de positieve 
en negatieve verschillen elkaar opheffen. Men neemt daarom de 
som van de quadraten van de afwijkingen, uitgaande van de 
overweging, dat het quadraat van een positief of negatief reëel 
getal altijd positief is. Sommeert men dus de som van de qua­
draten van de afwijkingen, dan zal er geen compensatie optre­
den, die het inzicht belemmert. Het getal 6.139 is het gemiddeld aantal waargenomen suc­
cessen. Nemen we nu per worp de afwijkingen van dit gemid­
delde, dan zullen er positieve en negatieve afwijkingen optreden. Noemen we bij een dobbelsteen 1, 2 en 3 succes en 4, 5 en 6 
mislukking. De theoretische frequentie is y2. Werpen we een­
maal met 10 dobbelsteenen, dan zullen we met 5 steenen een 
succes en met 5 steenen een mislukking verwachten. Natuurlijk 
kunnen wij bij één worp hiervan niets zeggen. Maar nu kunnen 
we ook met die 10 dobbelsteenen 10.000 X  gaan werpen. De 
theoretische frequentie voor een succes is dan 10.000 X  Vs — 
5000 en de gemiddelde 500%oooo =  x/2 (dit is weer onze oude 
Vo). Nu zal, naarmate N (10.000) grooter wordt, de werkelijk 
bereikte frequentie dichter tot de theoretische van y2 naderen, 
mits de imrpen door het toeval in den hierboven besproken zin 
worden geregeerd. We kunnen nu bewijzen, dat, wanneer de worpen weer ge­
schieden volgens de wetten van het toeval, de som van de qua­
draten van de verschillen, die het aantal successen van iederen 
worp vertoont met het gemiddelde succes, wordt voorgesteld 
door: a2 == npq
a — v»pq ..................................... (7) g
g
Teneinde, ook voor de verdere besprekingen, het inzicht in 
de materie eenigszins te vergemakkelijken, is liet nuttig, hier 
een voorbeeld iets nader uit te werken. In ons geval wordt dus de gemiddelde afwijking van het 
gemiddelde theoretisch: Met 12 dobbelsteenen werd 4096 maal geworpen: 1, 2 en 3 
golden als succes, 4, 5 en 6 als mislukking. De theoretische ge­
middelde frequentie was y2. 34) Encycl. Britt. 10e druk, Bd XXVIII, pag. 282, geciteerd bij 
Czuber t.a.p. pag. 174. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE In werkelijkheid vond men 34) a =  V-12 X V2 X V2 =  1-732. Het bewijs van deze stelling blijf ik den lezer schuldig. Het 
is nog al ingewikkeld en heeft voor onze speciale problemen niet 
een zoo groote beteekenis, dat het volstrekt onmisbaar is, in­
tegendeel zou het te veel de aandacht van de hoofdzaak afleiden. Aantal successen
0
1
2
3
4
5
6
7
8 
9
10
11
12
bereikt in x worpen
7
60
198
430
731
948
847
536
257
71
11
4096 bereikt in x worpen (Wordt vervolgd) 
S. KLEEREKOPER S. KLEEREKOPER (Wordt vervolgd) S. KLEEREKOPER S. KLEEREKOPER OVERZICHT DER REFERATEN, UITGEBRACHT OP HET 
VIJFDE INTERNATIONAAL CONGRES VOOR WETEN­
SCHAPPELIJKE BEDRIJFSORGANISATIE GEHOUDEN 
TE AMSTERDA.M, OP 18—23 JULI 1932 Vervolg 7de agendapunt: Welke zijn de voordeelen der verschillende systemen die be­
doelen den arbeider belang te doen krijgen bij de verhooging 
van zijn productiviteit? . Uit deze tabel 1)1ijkt, dat in geen enkel geval alle steenen een 
mislukking gaven en dat b.v. in 948 gevallen 6 steenen een mis­
lukking en 6 een succes te zien gaven. We berekenen nu het 
gemiddeld aantal successen volgens de formule voor het ge­ Memorandum van Dr. F. J. Seefried. Weenen. Inleidend wordt opgemerkt: wogen gemiddelde 2  na 
2  a ‘ We krijgen:
(0 X  0 +  1 X  I +  2 X  60 +  3 X  198 +  4 X  430 +  5 X  131
+  6 X  948 +  7 X  847 +  8 X  536 +  9 X  257 +  10 X  71
-j- 11 X  11 -j- 0 X  12) : 4096 =  6.139. De gemiddelde fre-
. , 
6.139
quentie is dus 
- —
0.5116 (12 steenen!). Deze gemiddelde
frequentie vergelijken we met de theoretische van y2 en we zien 
dus, dat hier het toeval tamelijk goed heeft doorgewerkt. Waren 
er 7 enkele worpen, waarbij 1 succes tegenover 11 mislukkingen 
stond, in de grootc massa komen succes en mislukkingen zeer De maat van de menschelijke arbeidsprestatie wordt in ieder 
bijzonder geval bepaald door twee gronden, die in den mensch 
zelve liggen: zijn prestatie-vermogen en zijn prestatie-wil. De 
eerste omvat zijn geheele arbeidskracht, zijn bekwaamheid, ener­
gie, intelligentie, zijn bijzonderen aanleg en vorming en vormt 
het vaste raam voor een mogelijke vermeerdering der arbeids­
prestatie. Natuurlijke en in het bedrijf liggende omstandigheden 
zullen dikwijls een verhindering opleveren voor de volle ont­
plooiing der mogelijkheid van prestatie en dientengevolge zal 
de door de uitwendige veidioudingen bepaalde mogelijkheid van 
productiviteit beneden het optimum blijven. Slechts de man, 
die zich gesteld ziet op de plaats, die geheel in overeenstemming 
is met zijn hoedanigheden, kan werkelijk het beste leveren en 
ook dan slechts als techniek en organisatie van het bedrijf zijn 
arbeid volledige ondersteuning verleenen. Binnen het raam van 
deze voortbrengingsmogelijkheid hangt het van den wil, de 
bereidwilligheid van den arbeider af, in welke mate hij zijn 
gaven aanwendt en ten nutte maakt. Daarom moet het doel zijn 
van alle systemen en maatregelen, waardoor men wil bewerken, 
dat de arbeider zich voor zijn rendement interesseert, op dezen 
wil tot den arbeid invloed uit te oefenen. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE L ’en­
trepreneur et l ’employé doivent donc signer un contrat fixant, 
sur la base mentionnée plus haut, leur position réciproque.” g
Het zeer interessante referaat, dat in zijn geheel verdient 
gelezen te worden, besluit als volgt: p
p
p
q
In een tweede elftal punten worden daarna de talrijke voor- 
deelen van dit systeem uiteengezet. Het eerste daarvan luidt : Wij hebben gezien, dat de enkele motiefgroepen zich sterk 
vermengen en dat de een in veel gevallen de werking der andere 
kan opheffen. Zoo kan de invloed van ongunstige technische 
verhoudingen in het bedrijf het materieele motief verzwakken, 
sociale omstandigheden binnen het bedrijf, bijv. het motief der 
collegialiteit, kunnen zoowel de positieve invloeden der tech­
nische sfeer als ook het materieele motief buitensluiten, om nu 
te zwijgen van den daarboven uitgaanden invloed van de econo­
mische en sociale toestanden buiten het bedryf. Het blykt hier, 
dat het materieele motief, waarvan men oorspronkelijk aannam, 
■dat het het sterkste was, en daarmede ook de maatregelen en 
systemen, die hierop zyn gebaseerd, onder bepaalde omstandig­
heden door andere motieven aan sterkte overtroffen en uit­
geschakeld kunnen worden. Evenwel is de vermenging en we- 
derkeferige verbondenheid zoo veelvuldig, dat ook dit oordeel 
niet algemeen geldig is. Constellaties van de meest verschillende 
gesteldheid laten zich denken, waarbij afwisselend het eene mo­
tief door het andere wordt verdrongen. Als slotsom dezer studie 
kan men dus beschouwen, dat in ieder bijzonder geval de waarde 
van de verschillende samen werkende motieven moeten worden 
afgewogen, om het voordeel van een bepaald systeem te bepalen. Dit referaat kan daarbij slechts als richtsnoer dienen. „Ce système signifie l ’attachement le plus étroit de l ’employé 
à l ’entreprise, car l ’employé participe non seulement aux béné­
fices, mais aussi (tout au moins dans une certaine mesure) aux 
pertes de l ’entreprise ou du service correspondant. Il est donc 
non seulement intéressé que son travail profit le plus possible 
à l ’entreprise, mais aussi que les frais généraux et les autres 
dépenses de l ’entreprise soient réduits au minimum et même 
que l ’entreprise soit bien occupée. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUND 107 Moyens psycho-moraux (9) Moyens psycho-moraux (9) gebaseerd zijn op motieven, die sterk genoeg zijn, om den wil 
tot productiviteit bij den arbeider in actie te brengen. Omge­
keerd echter moeten zij zich ook tegen de motieven richten, die 
de strekking hebben, om den wil tot prestatie van den arbeider 
tegen zijn werk en tegen een verhooging van zijn arbeidsresul- 
taat te maken. In de eerste plaats zal het daarom noodig zijn, 
de positieve en negatieve motieven uit te vinden, die den wil 
tot den productieven arbeid beinvloeden. Is dit geschied, dan 
zullen daarmede van zelf de maatregelen gegeven zij n, die op 
de positieve motieven steunen, of tegen de negatieve zich rich­
ten. y
p y
Moyens psycho-physiologiques (7) y
p y
p y
Moyens techniques (3) Questions générales (2) Questions générales (2) „Principes du système d ’entreprise et son application dans 
les chemins de fer de l ’état Tchécoslovaque” door Dr. V. Vol- 
iccka. (Praha) De schrijver geeft in 11 punten het „système d ’entreprise en 
générale” waarvan hier sprake is. In het verdere betoog maakt de schrijver onderscheid tusschen 
de invloeden, die voortkomen uit den arbeid in het bedrijf, zoo- 
als materieel belang, arbeidsvreugde, prestige-behoefte, eer­
zucht, en de invloeden van buiten, zooals den economisehen toe­
stand en de sociale structuur der Maatschappij. Laatstbedoelde 
invloeden kunnen de wijze, waarop de arbeid reageert op de 
toestanden in het bedrijf, geheel veranderen. Alle maatregelen 
en systemen moeten in ieder bijzonder geval steeds gegrond zijn 
op den psyehologischen grondslag, zullen zjj met succes ertoe 
dienen, om den arbeider aan te sporen zijn prestatie te ver- 
grooten. Het le punt luidt : „Le propriétaire de l ’entreprise — ou l ’entrepreneur — pré­
sume qu ’il loue l ’entreprise entière aux employés qu ’il occupe. Les employés forment pour ainsi dire une société ay ant pour but 
de réaliser des profits et deviennent dans une certaine mesure 
des entrepreneurs indépendants; leur activité est cependant 
limitée à la marche de l ’entreprise et ils ne sont nullement 
touchés par les pertes et les profits étrangers à cette marche, 
relevant de la substance de l ’entreprise; en plus cette activité 
d ’entrepreneur est limitée seulement au temps où ils sont em­
ployés ou qui a été convenu entre eux et l ’entrepreneur. OVERZICHT DER REFERATEN, UITGEBRACHT OP HET 
VIJFDE INTERNATIONAAL CONGRES VOOR WETEN­
SCHAPPELIJKE BEDRIJFSORGANISATIE GEHOUDEN 
TE AMSTERDA.M, OP 18—23 JULI 1932 Zij moeten daartoe wogen gemiddelde 2  na 
2  a ‘ We krijgen:
(0 X  0 +  1 X  I +  2 X  60 +  3 X  198 +  4 X  430 +  5 X  131
+  6 X  948 +  7 X  847 +  8 X  536 +  9 X  257 +  10 X  71
-j- 11 X  11 -j- 0 X  12) : 4096 =  6.139. De gemiddelde fre-
. , 
6.139
quentie is dus 
- —
0.5116 (12 steenen!). Deze gemiddelde
frequentie vergelijken we met de theoretische van y2 en we zien 
dus, dat hier het toeval tamelijk goed heeft doorgewerkt. Waren 
er 7 enkele worpen, waarbij 1 succes tegenover 11 mislukkingen 
stond, in de grootc massa komen succes en mislukkingen zeer 
dicht bij hun theoretische grenzen. D
i
lijk
(di hi
d
d
d k
) i wogen gemiddelde 2  na 
2  a ‘ We krijgen:
(0 X  0 +  1 X  I +  2 X  60 +  3 X  198 +  4 X  430 +  5 X  131
+  6 X  948 +  7 X  847 +  8 X  536 +  9 X  257 +  10 X  71
-j- 11 X  11 -j- 0 X  12) : 4096 =  6.139. De gemiddelde fre-
. , 
6.139
quentie is dus 
- —
0.5116 (12 steenen!). Deze gemiddelde
f
i
lijk
d
h
i
h
2
i frequentie vergelijken we met de theoretische van y2 en we zien 
dus, dat hier het toeval tamelijk goed heeft doorgewerkt. Waren 
er 7 enkele worpen, waarbij 1 succes tegenover 11 mislukkingen 
stond, in de grootc massa komen succes en mislukkingen zeer 
dicht bij hun theoretische grenzen. j
g
De eigenlijke opgave, (die hieronder aan de orde komt) is nu 
het zij nogmaals gezegd, te bepalen, hoeveel het getal 5.116 van
0.5 mag afwijken, voor men moet besluiten, dat een bepaalde 
kracht in een bepaalde richting werkt. Teneinde de grenzen, 
waarbinnen de afwijkingen mogen schommelen, vast te stellen, 
gaan we uit van de volgende overwegingen. 34) Encycl. Britt. 10e druk, Bd XXVIII, pag. 282, geciteerd bij 
Czuber t.a.p. pag. 174. Q C. S. D. =  Chemins de Fer de l’Etat Tchécoslovaque. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE Dans la personne de l ’em­
ployé se réunissent donc deux parties: l ’entrepreneur et l ’em­
ployé, et ce dernier devient dans une certaine mesure l ’associé 
travaillant dans l ’entreprise.” De directie van de Tsjecho-slowakysche sporen is in 1931 be­
gonnen mot dit systeem als proef toe te passen in haar afdeeling 
„Magazijn van drukwerken.” De uitkomst was zeer gunstig, 
zoodat in het volgende jaar het systeem zou worden uitgebreid 
tot andere afdeelingen. Genoemd worden de „Diensten van het 
materiaal voor den bouw (construction) en onderhoud” en die 
van de „Vervaardiging der kartonnen reisbiljetten.” g
g
j
De schrijver wijdt ook een hoofdstuk aan het reglement op­
gesteld ten behoeve van de toepassing van het systeem bij het 
„Magazijn van' drukwerken.” Dit hoofdstuk vangt als volgt aan : Volgt een Memorandum van José Mallart, Secrétaire du 
Comité espagnol d’Organisation Scientifique. Volgt een Memorandum van José Mallart, Secrétaire du 
Comité espagnol d’Organisation Scientifique. g
g
„Avant tout il (le règlement) dit que le système d ’entreprise 
est introduit dans le but : „Avant tout il (le règlement) dit que le système d ’entreprise 
est introduit dans le but : a. Permettre à la direction de C. S. D.a) de réaliser des écono­
mies s’ensuivant de la rationalisation du service au dépôt 
d’imprimés tant à l ’achat qu’à l ’enmagasinage, l ’expédition 
et la consommation des imprimés. De schrijver geeft allereerst een questionnaire van een onder­
zoek door hem ingesteld in verschillende bedrijven naar de resul­
taten van de middelen, die werden toegepast, om de arbeiders er 
toe te brengen om hun productiviteit te verhoogen. Daarna geeft 
hij een samenvatting van de ontvangen antwoorden. Deze zijn 
niet talrijk; echter brengen zy toch menig interessant punt aan 
het licht, welke door den schrijver nader worden besproken. De 
vragenlijst was behalve voor dit onderzoek ook bedoeld als een 
aansporing tot het toepassen van wetenschappelijke bedrijfslei­
ding. De questionnaire wordt bovenal aan het congres aan­
geboden als een voorbeeld voor een studiemethode, die gelijk­
tijdig een propagandamethode is. p
b. Intéresser les employés à la marche du dépôt en leur assu­
rant, par des règles précises et fixes, une part importante du 
bilan actif et passif du dépôt.” In het laatste gedeelte van het referaat worden de resultaten 
besproken, die in de eerste 7 maanden (April-October 1931) 
door het „dépôt des imprimés” werden behaald. Zÿ waren zeer 
gunstig. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE Het bleek, dat de belangen van het dépôt (de werk­
lieden) parallel liepen met die der Directie (de onderneming). Terwijl de ontvangsten stegen, daalden de onkosten, met als De 35 vragen zijn in de volgende groepen verdeeld:
M
é
i
(14) Moyens économiques (14) Moyens économiques (14) Memorandum van Albert Weitz, France. De volgende beperking wordt gemaakt:
Di
hi
li
d
F
ll
i „II semble bien que 1’augmentation du rendement d ’un 
ouvrier doive se mesurer en dernière analyse par 1’influence 
que le moyen eonsidéré aura sur le prix de revient”, met deze 
zinsnede opent de heer Weitz zijn beschouwing. Iedere verlaging 
van den kostprijs, die volgt uit het initiatief van den arbeider, 
beteekent een verdiooging van diens rendement. „Die hier vorliegende Fragestellung wird aufgefasst als ge­
richtet auf das Problem des sogenannten „Arbeitsinteresses” 
beim Arbeiter, mit der Einschränkung, dass nur solche Formen, 
Motive und Inhalte des „Arbeitsinteresses ’ ’ der Untersuchung 
unterzogen werden sollen, welche sich praktisch als Erhöhung 
der wirtschaftlichen Leistung erfahrungsgemäss zu verwirk­
lichen versprechen”. Het is van algemeene bekendheid, dat het machtigste middel, 
om den arbeider er toe te brengen, om zij n activiteit te ver- 
grooten, is, het vooruitzicht van een extra winst, die toeneemt 
in verhouding tot de moeilijkheden, welke de uit te voeren 
arbeid oplevert. De schrijver noemt de volgende premies: De schrijver bedoelt hiermede uit te sluiten motieven, die niet 
in een „systeem” kunnen worden gebracht, zooals de arbeids- 
plicht-ethos, die op een religieuse of zedelijke wereldbeschou­
wing berust; sportieve drijf veer en, die tot gevaarlijke overspan­
ning van het principe der productie-verhooging kunnen leiden; 
de vrees voor ontslag, of andere soort „dwang”, die, hoe vaak 
hier ook van moge worden gebruik gemaakt, niet aanbevolen kan 
worden. Productie — rendement — besparing — hoedanigheid •— 
vinding ■—• regelmaat •— anciënniteit — premies. De keus van het loonsysteem is ondergeschikt aan de arbeids­
wijze ; de voordeelen van een systeem hangen vóór alles van zijn 
juiste toepassing af. — Premies, die besparingen beloonen, kun­
nen slechts als voorloopige regeling gelden. — Premies voor uit­
vindingen ontwikkelen den geest der samenwerking. — Premies 
voor regelmaat en anciënniteit bevorderen het volhardend 
arbeiden en de gehechtheid aan de zaak. Hiertegenover meent de schrijver, dat vastgehouden moet 
worden, dat de hier te behandelen belangstelling van den ar­
beider voor de verhooging van zijn productiviteit met een posi­
tief „Werterlebnis” uit den arbeid zelf, in zooverre in betrek­
king moet staan, als die verhooging zelf dit „Erlebniss” betee- 
kent, of daaruit voortkomt, of weihet als een „voor-vreugde” in 
het vooruitzicht stelt. g
Deze premies zyn onderling niet vergelijkbaar; zij vullen 
elkander aan. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE 108 resultaat, dat, terwijl April nog een verlies aanwees van 
Ke 66.000.—, over October een winst van Kc 184.000.— werd 
verkregen. resultaat, dat, terwijl April nog een verlies aanwees van 
Ke 66.000.—, over October een winst van Kc 184.000.— werd 
verkregen. opruiming der arbeidshindernissen, echte rationalisatie. opruiming der arbeidshindernissen, echte rationalisatie. 3. Vakopleiding tot „standbewusten vakarbeider” 4. Opvoeding van de persoonlijkheid tot een zedelijke wereld­
beschouwing en arbeidswaardeering. „L’Amélioration du rendement dans un bureau d ’études” is 
de titel van een referaatje van Ckarles E. Abdullah, Conseil en 
Organisation, France. Geen dezer middelen kan praktisch geisoleerd worden toe­
gepast; voor ieder geval afzonderlijk moet worden bepaald, van 
welk gezichtspunt hoofdzakelijk moet worden uitgegaan, welke 
combinatie van methoden noodig is en tot welken graad, of in 
welke mate toepassing mogelijk is. De schrijver betwist de algemieene meerling, dat intellectueel 
en scheppend werk niet gemeten kan worden. Ieder werk is 
afhankelijk van den goeden wil en den ijver, dien men er aan 
ten koste legt. Deze factoren kunnen worden gestimuleerd. Noo- 
dig daartoe is, dat men belang bjj het werk verkrijgt. Hoe de 
verbeteringen in de productiviteit, die daaruit volgen, te meten ? De grootste moeilijkheid levert vaak de keus van eenheid, waar­
in het „product” zal worden uitgedrukt. Het systeem, volgens 
hetwelk de belooning wordt berekend, moet zoo eenvoudig mo­
gelijk zijn, opdat een ieder het kan begrijpen, waardoor mede­
werking wordt verzekerd. De schrijver geeft een voorbeeld van 
belooning in een ingenieursbureau. Het resultaat was, dat de 
productie met 100 %, de salarissen met 30 % stegen, terwijl de 
kostprijs met 53 % verminderde. Les risques sociaux et les facteurs moraux du rendement; 
door M. F. Lévèque, Bordeaux. Ondertitel: L ’exploitation de 1’outillage public dans le Port Autonome 
de Bordeaux. Kort begrip.
D
b
h De beschouwing van hoeveelheid en hoedanigheid is niet 
steeds voldoende, om de beteekenis van den verrichten arbeids­
dienst juist te schatten. Een administratie, die voor een open­
baren dienst zorgt en welks ambtenaren niet onder recht- 
streeksch en voortdurend toezicht staan, eischt van hen zedelijke 
waarborgen. Het is in bovengenoemde haven gebleken, dat een 
behoorlijke dekking van de sociale risico’s de aanhankelijkheid 
van den arbeider aan zijn patroon bevordert. Volgt een Memorandum van Prof. Dr. Ing. E. Bramesfeld 
van de Technische Hoogeschool Darmstadt. Memorandum van Albert Weitz, France. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE Daarbij worden alle 
vragen, die op het bedrijf betrekking hebben, besproken, waarbij 
een ieder onbegrensde vrijheid van spreken heeft, de arbeids- 
methoden bekritiseeren en verbeteringen voorstellen mag. Deze 
worden door een daartoe gevormde commissie onderzocht en 
eventueel ingevoerd. 7. Door het met zeer korte tusschenpoozen houden van alge­
meene besprekingen over liet bedrijf. Daarbij worden alle 
vragen, die op het bedrijf betrekking hebben, besproken, waarbij 
een ieder onbegrensde vrijheid van spreken heeft, de arbeids- 
methoden bekritiseeren en verbeteringen voorstellen mag. Deze 
worden door een daartoe gevormde commissie onderzocht en 
eventueel ingevoerd. „Iedere poging om den arbeider er toe te brengen, om zijn 
arbeidsdienst te vergrooten, moet er van uitgaan, over zijn 
prestatie waar en duidelijk af te rekenen. Aan de spits van 
alle middelen staat dus het juiste loonsysteem en ik houd 
het eenvoudige stukloon-systeem, hetwelk den arbeider de 
volle loonwaarde van zijn me’erdere productiviteit doet toe­
komen, voor het voordeeligste, onder voorwaarde, dat op 
grond van systematisch en vakkundig uitgevoerde tijdstudies, 
juiste accoordtijden zijn vastgesteld, die rekening houden, 
zoowel met de verhoudingen in de werkplaats, als met wat 
de arbeider normaal eischen mag.” g
8. Door de mogelijkheid om tot alle arbeiders in het bedrijf 
te spreken niet slechts op vorengenoemde conferenties, doch 
ook door hand- en gedrukte muurcouranten, die in ieder bedrijf 
zijn te vinden. j
9. Door de aanwezigheid van de z.g. „roode” (eere-) of 
„zwarte” (berisping-) borden, waarop bij bijzondere verdienste 
of bijzondere nalatigheid zonder aanzien des persoons de namen 
worden vermeld, om daardoor tot navolging te prikkelen, resp. af te schrikken. De rij wordt besloten met een uitvoerig referaat, getiteld:
Die Wirtschaftsreehnung auf Basis von „standardcosts” als 
Mittel zur Förderung der Leistungserhöhung der geistigen 
und manuellen Arbeiterschaft in der Sowjetunion, 
door 
Obering. K. P. Gligorin (Wien). 10. Door borden, waarop, in iedere werkplaats, de verkregen 
productie en de voorgeschrevene volgens het plan, zoowel naar 
de hoeveelheid als procentueel, worden aangegeven, zoodat 
iedere arbeider daarvan kennis kan nemen. De auteur vangt zijn referaat aan met de opmerking, dat de 
gestelde vraag in de Sowjetunie eigenljjk niet meer bestaat, 
daar reeds de arbeidswetgeving aldaar het vraagstuk duidelijk 
bepaalt door te zeggen, dat de arbeider zijn kracht naar beste 
weten en kunnen in den dienst van de gemeenschap heeft te 
stellen. Afgezien echter daarvan wordt in de grondwet der Unie, 
door de bepaling, dat iedere arbeider medewerker, d.i. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE mede­
bezitter der bezittingen der Unie en dus ook der industrieele 
ondernemingen is, die alle staatsbedrijven zijn, duidelijk uitge­
sproken, dat de arbeider ook werkelijk zelf de bate van zijn 
arbeid geniet. Hierdoor wordt de verhouding van den arbeider 
tot de onderneming, waarin hij werkzaam is, bepaald. Hij heeft 
invloed op het bedrijf, hij heeft het in de hand dit economisch 
in te richten. Reeds bij het begin des jaars liggen het door het 
bedrijf voor het geheele jaar opgestelde en door de staat-plan- 
commissie gecontroleerde en goedgekeurde werkplan, budget en 
contrôlecÿfers in zijn handen. Van de leiders tot den minsten 
arbeider toe wordt door deze gegevens automatisch controle ge­
oefend op hun economisch handelen, zonder dat de hoofdzaak, 
de uitvoering van het productieplan, uit het oog wordt ver­
loren. Bovendien werd door den hoogsten economischen raad de in­
voering van „Wirtschaftsrechnungen” (chosrastschot) geëischt 
niet slechts voor geheele bedrijven, doch ook voor afzonderlijke 
bedrijfs- en kantoorafdeelingen. Ja, deze maatregel wordt ge­
propageerd voor afzonderlijke brigades en zelfs voor de enkele 
machines. Daarmede moet de reeds vermelde in de grondwet ver­
ankerde omstandigheid opnieuw tot uitdrukking worden ge­
bracht, dat de enkele arbeider mededeelhebber der onderneming 
is. Dit feit echter, dat een arbeider zelfstandig en niet uit gezo­
gen medewerker is, moet door hem niet alleen door zijn produc­
tiviteit, doch ook door zijn „Wirtschaftsfähigkeit” worden be­
wezen. De „Umstellung auf Wirtschaftsreehnung” van de en­
kele brigades, of van machines, geschiedt geheel vrijwillig. De 
voordeelen daarvan worden meer en meer ingezien en de tijd is 
niet meer al te ver, dat iedere brigade of machine „auf Wirt­
schaftsrechnung gestellt sein wird.” J'roefnemingen naar de beste wijze van „Wirtschaftsrech­
nung” leidden ten slotte tot het aannemen van een door den 
schrijver voorgeslagen methode, die op de basis van het vooraf 
in te voeren „standard-eost-systeem” werd opgesteld, welk sy­
steem hij in zijn referaat aan het eerste vraagpunt van de con­
gres agenda gewijd, heeft uiteengezet. Behalve door elementair onderwijs, waarbij op grootscheep- 
sche wijze en met verrassend resultaat het analpkabetendom 
werd bestreden, werden in aansluiting daaraan verschillende 
andere methoden gezocht en gevonden, om tot grooter ijver resp. grooter arbeidsdienst aan te sporen. Daarvan wordt een tiental 
genoemd. De methode der ingevoerde „Wirtschaftsreehnung” is, zooals 
gezegd, op „standard-costs” gebaseerd, d.w.z. er wordt zoowel 
aan de debet- als aan de creditzijde met standaardwaarden ge­
rekend, waarbij zoowel hoeveelheden als geldbedragen gebalan- 
soerd worden. U Letterlijk vertaald. Memorandum van Albert Weitz, France. De verbetering van het rendement, die op deze wyze wordt 
verkregen, is beperkt, terwijl de toepassing van de beginselen 
der arbeidsorganisatie op alle elementen der voortbrenging tot 
een veel belangrijkere en onbegrensde verbetering van het ren­
dement leidt. Alle methoden, die bedoelen het interesse van den arbeider 
aan de verhooging van zijn product op te wekken, moeten daar­
om werken door verbinding van waardevoorstellingen en waar- 
debelevingen met het leveren van meerproduct (Hergabe erhöh­
ter Leistung), of door het opheffen van belemmeringen, die het 
tot standkomen van deze belevingen in den weg staan. Daarbij 
komen als „Wertungsformen” slechts die in aanmerking, welke 
als algemeen menschelijk of als „gruppentypisch”, öf voor­
ondersteld mogen worden, öf door opvoeding kunnen worden 
bijgebracht. De ontwikkeling der industrie in de richting van de groote 
Serie-fabrieage zal het veld, waarop premies kunnen worden 
toegepast, meer en meer inperken. Het hooge dagloon (le haut 
salaire a la joumée) d.i. het normale basisloon, verhoogd met de 
som van al deze premies, zal in de toekomst den rationeelen 
vorm uitmaken van de arbeidsbelooning. De schrijver behandelt 
al de genoemde premies en geeft voor iedere een formule aan. In overeenstemming hiermede kan men vier groepen van mid­
delen onderscheiden, van welke de eerste twee op den algemeen 
menschelijken aanleg, de andere op de opvoeding berusten. In overeenstemming hiermede kan men vier groepen van mid­
delen onderscheiden, van welke de eerste twee op den algemeen 
menschelijken aanleg, de andere op de opvoeding berusten. 1. Materieelc aansporing, loon en materieele zekerheid. 2. Technische en psycho-technische „Arbeitsbestgestaltung”, Memorandum van Dr. Ing. G. Peiseler, Leipzig. j
g
p
p
g
1. Materieelc aansporing, loon en materieele zekerheid. De tegenwoordige crisis, zegt de schrijver, moet voor degenen, 
die tot nu toe meenden, dat arbeidgever en arbeidnemer in het 2. Technische en psycho-technische „Arbeitsbestgestaltung”, MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUND 109 doeling om bepaalde werken binnen een zekeren termijn en zoo 
economisch mogelijk uit te voeren. doeling om bepaalde werken binnen een zekeren termijn en zoo 
economisch mogelijk uit te voeren. economische ieder hun eigen weg konden gaan, de onvoorwaar­
delijke „Schicksalverbundenheit” van een volk in eigen land, ja, 
der naties onderling hebben bewezen. Aller doel en weg is gelijk. Het doel is de vervulling van den volkshuishoudelijken plicht, 
om alle volksgenooten, die dezen plicht erkennen, het mogelijk 
te maken, te arbeiden voor een behoorlijk loon en de weg „gaat 
met eigen gevoel van verantwoordelijkheid over het willen van 
het beste in ijver, spaarzaamheid en trouw”.1) Arbeidsvreugde 
moet alle arbeidenden in economisch samenwerken vereenigen. economische ieder hun eigen weg konden gaan, de onvoorwaar­
delijke „Schicksalverbundenheit” van een volk in eigen land, ja, 
der naties onderling hebben bewezen. Aller doel en weg is gelijk. Het doel is de vervulling van den volkshuishoudelijken plicht, 
om alle volksgenooten, die dezen plicht erkennen, het mogelijk 
te maken, te arbeiden voor een behoorlijk loon en de weg „gaat 
met eigen gevoel van verantwoordelijkheid over het willen van 
het beste in ijver, spaarzaamheid en trouw”.1) Arbeidsvreugde 
moet alle arbeidenden in economisch samenwerken vereenigen. g
j
2. Door het scheppen van een strenge partijdiscipline de 
volvoering te verkrijgen van de door de partij voorgeschreven 
verhooging der productiviteit en van het netto rendement. g g
p
3. Door ernstige aansporing tot zelfkritiek. g g
p
3. Door ernstige aansporing tot zelfkritiek. 4. Door het ten nutte maken van voorstellen en vindingen 
der arbeiders en premietoekenning daarvoor. 4. Door het ten nutte maken van voorstellen en vindingen 
der arbeiders en premietoekenning daarvoor. 5. Door premiën voor het overschrijden van wat het plan 
eiseht. 5. Door premiën voor het overschrijden van wat het plan 
eiseht. De schrijver gaat na, welke middelen een algemeene arbeids­
vreugde kunnen bevorderen, en op welke wijze de arbeid het best 
kan worden verdeeld, opdat de belooning volgens het eenvoudige 
stukloonsysteem kan geschieden, waardoor de geheele meer- 
productie van den arbeider dezen ten goede komt. Hij besluit 
met de volgende opmerking: 6. Door de vorming van Stootbrigades, als het er om gaat 
bijzondere moeilijkheden in den kortst mogelijken tijd op te 
ruimen; eveneens met toekenning van premies. 7. Door het met zeer korte tusschenpoozen houden van alge­
meene besprekingen over liet bedrijf. Interne verrekeningen C. V. K r u i s s i n k, A. M. J. — Behandeld worden de verrekeningen van 
de kosten der duurzame productiemiddelen, van de arbeidsloonen en 
van de algemeene kosten. Uitgegaan wordt van de aan den opzet van 
het bedrijf ten grondslag liggende bedrijfsbezetting. B a IV 2a 
Administratieve Arbeid Maart 1933 K r u i s s i n k, A. M. J. — Behandeld worden de verrekeningen van 
de kosten der duurzame productiemiddelen, van de arbeidsloonen en 
van de algemeene kosten. Uitgegaan wordt van de aan den opzet van 
het bedrijf ten grondslag liggende bedrijfsbezetting. B a IV 2a 
Administratieve Arbeid Maart 1933 K r u i s s i n k, A. M. J. — Behandeld worden de verrekeningen van 
de kosten der duurzame productiemiddelen, van de arbeidsloonen en 
van de algemeene kosten. Uitgegaan wordt van de aan den opzet van 
het bedrijf ten grondslag liggende bedrijfsbezetting. B a IV 2a 
Administratieve Arbeid Maart 1933 MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE Aan twee voorbeelden wordt het aantoonen van 
„Unwirtschaftlichkeit”, resp. Rentabiliteit in de productie, d.i. in het arbeidsproces, nader geïllustreerd. De plussen en minus- 
sen, die daarbij te voorschijn komen, stellen in staat om een 
oordeel te vormen over de bekwaamheid van den afzonderlijken g
1. Sociale wedstrijden. j
Deze worden niet slechts tusschen enkele arbeidersgroepen of 
brigades, doch ook tusschen enkele afdeelingen, alsmede tus­
schen verschillende bedrijven bij contract geregeld, met de be­ MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE 110 REPERTORIUM VAN TIJDSCHRIFT-LITERATUUR OP 
HET GEBIED VAN ACCOUNTANCY EN 
BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE Waardeering van vermogensbestanddeelen voor de balans Waardeering van vermogensbestanddeelen voor de balans
N ij s t, J. J. M. H. •— Behandeld wordt de waardeering van grond­
stoffen en van effecten. Redactie: Mej. Dr. R. PHILIPS en Drs. G. L. GROENEVELD 
voor bedrijfseconomie en J. P. DE HAAN en 
J. C. SPANGENBERG voor accountancy * I. I. IV. Redactie: Mej. Dr. R. PHILIPS en Drs. G. L. GROENEVELD 
voor bedrijfseconomie en J. P. DE HAAN en 
J. C. SPANGENBERG voor accountancy * I. I. IV. N ij s t, J. J. M. H. •— Behandeld wordt de waardeering van grond­
stoffen en van effecten. B a IV 2e 
Accountancy Februari 1933 Accountancy Februari 1933 Accountancy Februari 1933 De afschrijving als kostenfactor De afschrijving als kostenfactor J a n s s e n ,  C. H. A. J. •— Besproken wordt de werkelijke waarde­
vermindering; de economische waardevermindering en de fictieve waar­
devermindering. In een vervolgartikel wordt besproken de kostprijs­
functie der afschrijving. B a IV 6 
Accountancy Februari en Maart 1933 N ormalisatie-belangen N ormalisatie belangen
M u n n i k, H. J. van der — Schr. verstrekt inlichtingen over organi­
satie en werkzaamheid op het gebied van de normalisatie in Nederland. B a VI 4 
De Nederl. Mercuur 9 Maart 1933 M u n n i k, H. J. van der — Schr. verstrekt inlichtingen over organi­
satie en werkzaamheid op het gebied van de normalisatie in Nederland. B a VI 4 
De Nederl. Mercuur 9 Maart 1933 Administratieve Arbeid Mrt., Apr. 1933 Grain trade accounting in Canada
H ow a r d, M. F. — Beschrijving van de organisatie en de admini­
stratie van den graanhandel in Canada. A III 3 
The Journal of Accountancy Maart 1933 Interne verhoudingen bij verkoopkartels D u 11 e m e n, H. van — Het in het vorige nummer aangevangen ar­
tikel over bovenstaand onderwerp wordt vervolgd. Meer speciaal wordt 
het systeem van onderlinge verrekening behandeld. B a VI 5 Maandblad van Acc. en Bedrijfshuishoudkunde Januari 1933 II. 
HET ACCOUNTANTSBEROEP Naar aanleiding van een conclusie van het „6th International congres 
of Consulting engineers” te Zürich
Pol a k,  J. — Ir. V. W. van Gogh geeft als zijn meening, dat de 
raadgevende ingenieur ook de accountancy onder de knie moet hebben. Naar aanleiding daarvan noodigt schrijver den Heer v. Gogh uit zich 
hierover nader te verklaren. A II 1
Maandblad voor Acc. en Bedrijfshuishoudkunde Februari 1933 Naar aanleiding van een conclusie van het „6th International congres 
of Consulting engineers” te Zürich VI. LEER VAN DE ORGANISATIE Montage-fabrieken van automobielen
S t r a t m a  n, W. F. S. — Beschreven wordt de kostprijsadmini­
stratie. A III 3 
Administratieve Arbeid Mrt., Apr. 1933 Interne verrekeningen K r u i s s i n k, A. M. J. — De basis voor de verrekening van de 
kosten van nevenbedrijven en -diensten moet zoodanig zijn, dat de 
verrekenprijs zooveel mogelijk met de werkelijke kosten der prestatie 
in overeenstemming is. B a IV 2a 
Administratieve Arbeid April 1933 Administratieve Arbeid April 1933 IV. 
LEER VAN DE CONTROLE Le pouvoir d’achat
P o n t h i è r e, M. -— Bij de bestudeering van de koopkracht van het 
publiek dient meer gebruik gemaakt te worden van de statistieken be­
treffende het inkomen en het vermogen der bevolking. B a VI 15 
l’Organisation Maart 1933 „De steekproeven als middel van accountantscontrole” in de literatuur
K l e e r e k o p e r ,  drs. S. — In eenige vervolgartikelen behandelt 
schrijver zeer uitvoerig bovenstaand onderwerp. Aangevangen wordt 
met het geven van een oorspronkelijke begripsbepaling in verband met 
de problemen, die in deze artikelen aan de orde gesteld zullen worden, 
welke in de terminologie van Limperg is gehouden. Van de literatuur 
worden Dicksee en de Paula het eerst aan de orde gesteld. A IV 1 
Maandblad v. Acc. en Bedrijfshuishoudkunde Februari 1933 V. LEER VAN DE FINANCIERING Pol a k,  J. — Ir. V. W. van Gogh geeft als zijn meening, dat de 
raadgevende ingenieur ook de accountancy onder de knie moet hebben. Naar aanleiding daarvan noodigt schrijver den Heer v. Gogh uit zich 
hierover nader te verklaren. A II 1 iUt de financiëele huishouding der overneid
T e x t o r ,  J. H. — Besproken wordt het karakter van de begrooting 
en van de rekening van gemeentelijke takken van dienst. B a V 5a
Maandblad van Acc. en Bedrijfshuishoudkunde Februari 1933 T e x t o r ,  J. H. — Besproken wordt het karakter van de begrooting 
en van de rekening van gemeentelijke takken van dienst. B a V 5a
Maandblad van Acc. en Bedrijfshuishoudkunde Februari 1933 1
Maandblad voor Acc. en Bedrijfshuishoudkunde Februari 1933 De Gantt Kaart W a 11 a c e Cl ar k. — Beschreven wordt het z.g. „Layout Chart”- 
systeem als hulp voor de planning van verschillende soorten werkzaam­
heden (Kantoorarbeid, machine-werkplaats enz.). B a VI 19 
Administratieve Arbeid April 1933 B. 
BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
a. ALGEMEENE BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
IV. LEER VAN DEN KOSTPRIJS EN DE PRIJSVORMING arbeider en bieden tevens een vasten grondslag voor de toeken­
ning van premies. De schrijver geeft ook wetenschappelijke methoden aan, om 
normen te verkrijgen voor de belooning van hoofdarbeid in het 
kantoor en maakt melding van de wijze, waarop afzonderlijke 
bedrijfsafdeelingen, zooals het constructiebureau, het materiaal- 
beheer, de inkoopsafdeeling, arbeidsvoorbereiding, het rationali- 
satiebureau, „auf Wirtschaftsrechnung” kunnen worden ge­
steld, waardoor de deugdelijkheid der leiding, de totale arbeids­
prestatie en het economisch recht van bestaan dezer afdeelingen 
kan worden aangetoond. Het uitvoerig referaat is zeer leerzaam 
en moet in zijn geheel worden gelezen. C V III. 
LEER VAN DE INRICHTING „Rentelooze  Hypotheken
W i n g e r d e n, D. van — Naar aanleiding van een artikel over dit 
onderwerp in het Maandblad voor het Boekhouden door C. de Jager, 
geeft schrijver zijn meening over deze aangelegenheid en komt tot 
geheel andere conclusies dan C. de Jager. B a V 5d 
Accountancy Februari 1933 Accounting in U.S.S.R. D i a k o n o f f ,  V. A. — Schr. geeft eenige bijzonderheden betref­
fende de door de Sovjet-Russische industrieën te houden administratie, 
mede in verband met de nieuwe credietvoorschriften van de Staatsbank. A III 3 
The Journal of Accountancy Maart 1933 Amsterdam—Rotterdam v.v. Amsterdam—Rotterdam v.v. W e s t ra, W. -— Naar aanleiding van het proefschrift van Dr. Belle, 
het congresreferaat van Prof. Limperg en het referaat van den Heer 
Reder, wordt door schrijver een beschouwing gegeven over de grenzen 
van den contrölearbeid. Hij komt daarbij tot de conclusie, dat Dr. Belle 
met zijn opvattingen veel dichter bij de Amsterdamsche opvattingen 
staat, dan hij zelf meent te moeten doen voorkomen. A IV 2 
Maandblad v. Acc. en Bedrijfshuishoudkunde Januari 1933 Le transport mécanique du bureau Le transport mécanique du bureau p
q
B l u me  ut hal ,  L. — Behandelt de voorwaarden voor toepassing 
van verschillende mechanische transport-systemen voor groote kantoren 
(Tollende band, pneumatische buizen, transportmandjes, liftjes enz.)-. B a VI 23 
l’Organisation Februari 1933