None
62014CJ0061_SUM




Zaak C‑61/14


Orizzonte Salute – Studio Infermieristico Associato


tegen


Azienda Pubblica di Servizi alla persona San Valentino – Città di Levico Terme e.a.
 (cf. punt 32)


 In het kader van de prejudiciële procedure zijn overeenkomstig artikel 97, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering de partijen in het hoofdgeding degenen die de nationale rechterlijke instantie overeenkomstig het nationale procesrecht als zodanig heeft aangeduid. Bijgevolg staat het aan die rechterlijke instantie om overeenkomstig haar nationale procesrecht te bepalen welke de partijen in het bij haar aanhangige hoofdgeding zijn. In dit verband is het niet aan het Hof om na te gaan of de beslissing van de nationale rechterlijke instantie om een partij toe te laten tot interventie in het bij haar aanhangige geding in overeenstemming met dat procesrecht is genomen. Het Hof dient zich te houden aan een dergelijke beslissing zolang deze niet in het kader van de in het nationale recht bestaande rechtsmiddelen is ingetrokken.
Een persoon kan echter geen partij in het hoofdgeding zijn in de zin van artikel 96, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering juncto artikel 23 van het Statuut van het Hof van Justitie en kan niet worden toegelaten tot een procedure voor het Hof als bedoeld in artikel 267 VWEU, wanneer hij zijn verzoek tot interventie bij de nationale rechterlijke instantie niet indient om een actieve rol te spelen in het verdere verloop van de procedure voor die rechterlijke instantie, maar alleen om deel te nemen aan de procedure voor het Hof.
 Voorts kan het Hof beslissen een tot het hoofdgeding toegelaten interveniënt slechts toe te staan om zijn schriftelijke opmerkingen in te dienen binnen de termijn waarover de belanghebbenden in de zin van artikel 23 van het Statuut van het Hof van Justitie, aan wie het verzoek om een prejudiciële beslissing aanvankelijk is meegedeeld, daartoe beschikken. Wanneer de schriftelijke behandeling voor het Hof niet zou kunnen worden gesloten of zou moeten worden heropend omdat herhaaldelijk nieuwe interveniënten worden toegelaten, die ingevolge artikel 23, tweede alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie beschikken over een termijn van twee maanden om hun schriftelijke opmerkingen in te dienen, zou dat onverenigbaar zijn met het beginsel van behoorlijke rechtsbedeling en het vereiste van behandeling van prejudiciële zaken binnen een redelijke termijn.
 (cf. punten 32, 33, 35, 37, 39)


 Richtlijn 89/665 houdende de coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toepassing van de beroepsprocedures inzake het plaatsen van overheidsopdrachten voor leveringen en voor de uitvoering van werken, zoals gewijzigd bij richtlijn 2007/66, bevat geen bepalingen die specifiek betrekking hebben op de griffierechten die justitiabelen moeten betalen wanneer zij overeenkomstig artikel 2, lid 1, onder b), van deze richtlijn een beroep instellen tot nietigverklaring van een vermeend onrechtmatig besluit betreffende een procedure voor het plaatsen van overheidsopdrachten. Dienaangaande is het bij gebreke van een Unieregeling ter zake krachtens het beginsel van procedurele autonomie van de lidstaten een aangelegenheid van elke lidstaat om de procesregels vast te stellen voor de administratieve procedure en de gerechtelijke procedure ter bescherming van de rechten die de justitiabelen aan het Unierecht ontlenen. Deze procesregels mogen echter niet ongunstiger zijn dan die voor soortgelijke beroepen ter bescherming van de rechten die de justitiabelen aan het nationale recht ontlenen (gelijkwaardigheidsbeginsel), en mogen de uitoefening van de door de rechtsorde van de Unie verleende rechten niet in de praktijk onmogelijk of uiterst moeilijk maken (doeltreffendheidsbeginsel).
Aangezien het bij dergelijke griffierechten gaat om procesregels voor beroepen in rechte ter bescherming van de rechten die het Unierecht verleent aan gegadigden en inschrijvers die door besluiten van de aanbestedende diensten zijn gelaedeerd, mogen zij voorts geen afbreuk doen aan de nuttige werking van richtlijn 89/665. Evenzo moet artikel 1 van de richtlijn noodzakelijkerwijs worden uitgelegd tegen de achtergrond van de grondrechten die in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie zijn verankerd, met name het recht op een doeltreffende voorziening in rechte, dat in artikel 47 ervan is opgenomen.
 (cf. punten 45‑47, 49)


 Artikel 1 van richtlijn 89/665 houdende de coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toepassing van de beroepsprocedures inzake het plaatsen van overheidsopdrachten voor leveringen en voor de uitvoering van werken, zoals gewijzigd bij richtlijn 2007/66, en de beginselen van gelijkwaardigheid en doeltreffendheid moeten aldus worden uitgelegd dat zij zich niet verzetten tegen een nationale regeling op grond waarvan bij het instellen van een beroep op het gebied van overheidsopdrachten bij de bestuursrechter griffierechten verschuldigd zijn, zoals een standaardrecht, waarvan de hoogte evenredig is aan de waarde van het geding.
Wanneer een nationale regeling voor het instellen van een bestuursrechtelijk beroep op het gebied van overheidsopdrachten betaling oplegt van griffierechten die niet méér bedragen dan 2 % van de waarde van de betrokken opdracht, kunnen die griffierechten de uitoefening van de door de rechtsorde van de Unie verleende rechten ter zake van overheidsopdrachten namelijk niet in de praktijk onmogelijk of uiterst moeilijk maken. Voorts leidt een dergelijk stelsel niet tot discriminatie tussen marktdeelnemers die in dezelfde sector actief zijn, aangezien het standaardrecht zonder onderscheid naar vorm of bedrag wordt opgelegd aan alle justitiabelen die een besluit van de aanbestedende diensten in rechte wensen aan te vechten.
 Wat het gelijkwaardigheidsbeginsel betreft, kan het feit dat het verschuldigde standaardrecht voor gerechtelijke procedures op het gebied van het plaatsen van overheidsopdrachten hoger is dan enerzijds de bedragen die moeten worden betaald voor bestuursrechtelijke geschillen die volgens de gewone procedure worden behandeld en anderzijds de griffierechten die moeten worden voldaan in civiele procedures, op zichzelf niet aantonen dat dit beginsel is geschonden. Dit beginsel vereist namelijk dat beroepen wegens schending van het nationale recht en soortgelijke beroepen wegens schending van het Unierecht gelijk worden behandeld, en niet dat de nationale procesregels voor verschillende soorten gedingen, zoals enerzijds civiele gedingen en anderzijds bestuursrechtelijke gedingen, of voor gedingen die twee verschillende rechtsgebieden betreffen, gelijkwaardig zijn.
 (cf. punten 58, 62, 63, 66, 67, 79, dictum 1)


 Artikel 1 van richtlijn 89/665 houdende de coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toepassing van de beroepsprocedures inzake het plaatsen van overheidsopdrachten voor leveringen en voor de uitvoering van werken, zoals gewijzigd bij richtlijn 2007/66, en de beginselen van gelijkwaardigheid en doeltreffendheid verzetten zich er niet tegen dat meermaals griffierechten worden geheven van een justitiabele die meerdere beroepen in rechte instelt die alle betrekking hebben op dezelfde plaatsing van een overheidsopdracht, en evenmin tegen het feit dat die justitiabele aanvullende griffierechten dient te betalen om in een reeds aanhangige gerechtelijke procedure aanvullende middelen in verband met dezelfde plaatsing van een overheidsopdracht te kunnen aanvoeren. Bij betwisting door een betrokken partij staat het evenwel aan de nationale rechterlijke instantie om het voorwerp van de door een justitiabele ingestelde beroepen of van de door hem in het kader van dezelfde procedure aangevoerde middelen te onderzoeken. Als de nationale rechter daarbij vaststelt dat het voorwerp van die beroepen of middelen niet verschilt van het voorwerp van het reeds aanhangige geding of dit laatste niet aanzienlijk verruimt, dient hij de justitiabele te ontheffen van de verplichting om cumulatieve griffierechten te betalen.
 Het meermaals en cumulatief heffen van griffierechten in het kader van dezelfde procedure voor de bestuursrechter draagt namelijk in beginsel bij tot de goede werking van het gerechtelijke stelsel, aangezien het een bron van financiering voor de gerechtelijke activiteit in de lidstaten vormt en het instellen ontmoedigt van vorderingen die kennelijk ongegrond zijn of de procedure slechts beogen te vertragen. Deze doelstellingen kunnen het meermaals heffen van griffierechten slechts rechtvaardigen wanneer het voorwerp van de aanvullende beroepen of middelen daadwerkelijk verschilt van het voorwerp van het reeds aanhangige geding, dat zodoende aanzienlijk wordt verruimd. Als dit niet het geval is, is een verplichting om dergelijke aanvullende griffierechten te betalen wegens de indiening van dergelijke beroepen of middelen daarentegen in strijd met de door richtlijn 89/665 gewaarborgde beschikbaarheid van beroepsmogelijkheden en met het doeltreffendheidsbeginsel.
(cf. punten 72‑75, 79, dictum 2).
