Het zaligmakende gezigt, en De beste borgstelling
HET ZALIGMAKENDE GEZIGT, EN DE BESTE BOEGSTELLING. DOOK EAIPH ERSEINEi iedienaar des II. Evangelies ia Schotland. Nieuwe Uitgave, Te AMSTERDAM, Btj H. HÖVEKEK. 185 5. HET ZALIGMAKENDE GEZIGT, OF EEN GEZIGT VAN GOD IN CHRISTUS. Leeekede over Joh. 14: 9. Die Mij gezien, heeft, die heeft den Vader gezien. Mij ne lieve vrienden! de groote, heerlijke en onzienlijke God heeft, niettegenstaande den grooten afstand die er is tusschen Hem en ons, zich willen nederbuigen om zich zeiven heden zigfcbaar aan ons te vertoonen. Daar is eene drieërlei soort van afstand welke ons gezigt belemmert; daar is een plaatselijke afstand, die het ligchamelijke gezigt belet; daar is ook een natuurlijke afstand, die het gezicrt van het natuurlijke verstand verhindert; en daar is een zedelijke afstand, die het geestelijke zien belet. Deze allen hebben hier in zeker opzigt plaats. Ten opzigte van het oneindige wezen Gods, is er een oneindige natuurlijke afstand, tusschen Hem en ons, die maar eindige schepselen zijn, in zoo verre wij Hem niet zien kunnen. Ten aanzien van de menschheid van den Heere Jezus, die nu is opgevaren in den hemel, is er een zeer groote plaatselijke afstand tusschen Hem en ons die op de aarde zijn welke Hem buiten ons gezigt stelt. Betrekkelijk de oneindige heiligheid van God, is er een zoo oneindige zedelijke afstand tusschen Hem en ons, dat wij Hem, door de donkere wolken van zonden en verdorvenheden, die over onze zielen verspreid zijn, niet bemerken kunnen. Doch zoodanig is de nederbuigende genade onzes Gods, dat het Hem behaagd heeft om in zulke wegen tot ons te naderen, welke strekken om die hinderpalen van ons zien van Hem, nit den weg te ruimem; en opdat die oneindige natuurlijke afstand tusschen Hem en ons, ons zien van Hem niet moge verhinderen', zoo heeft het Hem behaagd om tot ons te komen op eene natuurlijke wijze, ik meen door het aan- nemen van onze natuur, opdat wij Hem daar mogten zien en opdat die groote plaatselijke afstand tusschen God in Christus en ons, ons zien van Hem niet mogte verhinderen, zoo heeft het Hem behaagd om tot ons te naderen op eene sacramentele wijze, opdat wij Hem geestelijk en sacramenteel mogten zien; en opdat die zedelijke afstand tusschen Hem en ons, ons zien van Hem niet mogt beletten, zoo nadert Hij tot ons op eene geestelijke wijze, door zijnen Geest en zijne genade de oogen der zondaren verlichtende, en dus de wolken van zonde en verdors venheid verdrijvende. Mijne vrienden! het is eene oneindige ontferming over ons, dat wij andere wegen ontvangen hebben om God te zien, dan de blinde Heidenen, die het evangelie missen. De weg langs welken zij God mogen zien, en die hen ook onverschoonlijk zal stellen, is hun en ons gemeen! Het is nu ruim vijf duizend jaren geleden, dat de groote onzienlijke God de zuilen des hemels en der aarde opgerigt heeft, opdat nzijne onzienlijke dingen, van de schepping der wereld aan, uit de schepselen verstaan en doorzien zouden worden, heiden zijne eeuwige kracht en Goddelijkheid," Rom. 1: 20. Doch omdat geen zondaar in dezen spiegel een zaligmakend gezigt van God ontvangen kan, zoo heeft het Hem behaagd ons andere spiegels voor oogen te stellen. En daarom heeft die zelfde onzienlijke God al voor zeventien honderd jaren, in den persoon van het eeuwige Woord, willen nederdalen in de gelijkheid des vleesches en des bloeds, opdat zijne heerlijkheid aan ons mogt zigtbaar zijn in den spiegel van onze natuur; Joh. 1 : 14. // En het Woord is vleesch geworden, en het heeft onder ons gewoond, en wij hébben zijne heerlijkheid gezien," enz. Doch nadat Hij zijn werk op aarde door zijne gehoorzaamheid, zijnen dood en zijne opstanding volbragt had, is Hij ten hemel opgevaren verre buiten ons gezigt; en daarom heeft diezelfde onzienlijke en eeuwige God, op zulk eene wonderlijke en verbazende wijze, zijne heerlijkheid verder willen openbaren; en ten einde dezelve blijkbaar voor ons duistere verstand, en zigtbaar zelfs voor onze ligchamelijke zinnen te doen zijn, is Hij heden nedergedaald onder de gedaante van brood en wijn, opdat Hij zich zoo wel naar onze natuur, als naar onze nooden schikken en voegen mogte, en opdat, hoewel Hij geestelijk, sacramenteel en zigtbaar tegenwoordig was, wij zijne onzigtbare heerlijkheid, liefde, genade en barmhartigheid onder deze zigtbare teekenen zien en begrijpen zouden; in zoo verre dat wij niet behoeven stil te staan om dien schxjnstrrjd en wonderbare verborgenheid op te lossen, namelijk, dat de oneindige barmhartigheid Gods in Christus zóó diep is, dat geen verstand dezelve peilen kan, en nogtans ook zoo blijkbaar, dat ieder oog die kan zien; noch ook voor het raadsel van Mozes, Hebr. 11 : 27 : iiHij hield zich vaat als ziende den Onzienlijke," want het is nu gemakkelijk, inzonderheid voor eenen geloovige, wiens // geloof een bewijs is der zaken die men niet ziet," Hebr. Dit sacrament des evangelies, hetwelk wij gevierd hebben, is een spiegel waarin wij Christus zien, en Christus is een spiegel waarin wij God zien; indien onze oogen dan door den Geest Gods geopend zijn geworden, zoo hebben wij heden een groot gezigt gezien. Laat ik u dan vragen: AYaar zijt gij geweest en wat hebt gij bij deze plegtigheid gezien? Zijt gij te Jeruzalem geweest, en hebt gij het aangezigt des Konings aldaar gezien? Indien gij de sacramentele teekenen gezien hebt, dan vraag ik wat gij daar gezien hebt? Zoo gij niet anders hebt gezien dan brood en wijn, dan zijt gij waarlijk blind geweest, want Christus is aldaar voor uwe oogen geschilderd geweest als gekruist zijnde; doch zoo gij Christus hebt gezien, dan vraag ik voorts: Wat hebt gij gezien? Mogelijk weet gij nog niet wat gij gezien hebt, want gelijk het voor degenen die Christus niet gezien hebben , een grooter gemis is dan zij begrijpen of verstaan kunnen, dewijl zij een gezigt van Christus missende, ook een gezigt missen van God en dus niets gezien hebben wat het zien waardig is, zoo hebt ook gij, die een gezigt van Hem ontvangen hebt, een veel grooter gezigt gezien, dan gij mogelijk wel gewaar zijt geworden. Mogelijk hebt gij Christus gezien, en nogtans met Eilippus in den tekst niet geweten, dat gij den Vader hebt gezien. Mogelijk is God aan deze plaats geweest, en hebt gij het niet geweten. Doch indien gij een gezigt van Christus ontvangen hebt, en nogtans niet weet hoe veel of hoe ver, en of het de ware Christus is welken gij zien hebt, zoo wordt gij omtrent deze zaak onderrigt uit zijnen eigenen gezegenden mond: // Die Mij gezien heeft, die heeft den Vader gezien." O! wat zalige plegtigheid zou deze zijn, indien hier van velen gezegd konde worden wat van de oudsten Israëls gezegd werd, Exod. 24 : 11, 12: // En zij zagen den God Israëls, enz. en zij aten en dronken nadat zj God gezien hadden; of dal hunne oogen den Koning, den Eeere der heerlijkheid, gezien hadden," Jer. 6:5. Ik twijfel 1* niet of hier zijn er velen, die te Dunfermline gekomen zijn met het oogmerk om den koning in zijne schoonheid te aanschouwen en om de heerlijkheid Gods te zien. Welaan dan, de helderste spiegel, waarin ooit Gods heerlijkheid is gezien, is en wordt u nog voor oogen gesteld. Het groote sacramentele gezigt is, om zoo wel geestelijker wijze als met uwe ligchamelijke oogen de sacramentele teekenen te zien, zoodat gij Christus in de teekenen, en in Christus den "Vader ziet; en schoon de sacramentele tafel opgeschoven is, terwijl Christus ü nogtans in het evangelie wordt voorgesteld, zoo is de spiegel niet weggetrokken. Hier wordt u eene nieuwe gelegenheid gegeven om Hem niet alleen weder te zien, maar ook om te zien of gij Hem voormaals hebt gezien, of niet; alsook om te zien hetgeen gij in Hem gezien hebt; want zegt Hij: // Die Mij gezien heeft, die heeft den Vader gezien." Vóór deze plegtigheid, reeds van het voorgaande gedeelte van dit'vers gesproken hebbende, alsook vandeszelfs connectie en den zamenhang van dezen tekst, zoo behoeven wij ons nu minder daarmede op te houden. Wij zeggen nu alleen dat, gelijk de Heere Jezus zich zeiven, vers 6 en 7 , als de eenige weg tot den Vader en als zijn groote plaatsverbeelder ontdekt en geopenbaard heeft, in zoo verre dat niemand tot den Vader komt dan door Hem, noch den Vader zien kan dan in Hem, er ook alzoo niemand is die tot Hem komt, of hij komt ook tot den Vader door Hem; en dat niemand die Hem ziet, een gezigt missen kan van den Vader in Hem. Niettegenstaande deze aangename leer, Eilippus tot Hem gezegd hebbende: u Toon ons den Vader," vers 8, zoo spreekt de Heere Jezus hier tot hem, zoo wel bij wijze van bestraffing, als bij wijze van onderrigting. Eerst bestraft Hij hem zachtmoediglijk vers 9 zeggende: // Ven ik zoo langen tijd met ■olieden en hét gij Mij niet gekend Eilippus?" Hoe kunt gij zoo onkundig zijn, nadat Ik u zoo duidelijk heb onderwezen, dat in Mij te kennen, de Vader wordt gekend? Doch gelijk de Heere Jezus een zacht bestraffer is, zoo is Hij ook een onvermoeid onderrigter; daarom onderwijst Hij hem op eene liefelijke wijze in de woorden van onzen tekst, zeggende: i/Die Mij gezien heeft, die heeft den Vader gezien." En daarom, evenzeer als het eene onkundige bede is, zoo is het ook eene noodelooze bede, Eilippus! die gij verzoekt, wanneer gij zegt: Toon ons den Vader, vermits Ik n gezegd heb, dat er geem andere weg is om den Vader zaligmakend te kennen, dan door Mij te kennen; en bijaldien gij Mij meer kendet, zoo zoudt gij den Vader meer kennen; en daarom zeg Ik u nog eens Eilippus en in u tot al mijne discipelen tot aan het einde van de wereld: // Die Mij gezien heeft die heeft den Vader gezien" In welke woorden ons getoond wordt het geloovige gezigt eens geloovigen, hetwelk in soort veelzins hetzelfde is] als het zaligmakende gezigt dat Hij in den hemel genieten zal, wat onderscheid van trappen daar ook tusschen die beiden wezen moge. Doch meer bijzonder komt ons in de woorden voor: 1. De daad van dit gezigt; het wordt zien genaamd, en dewijl zulks door zien wordt uitgedrukt, zoo geeft het eene klare en onderscheiden© kennis te kennen. 2. Het onmiddelijke voorwerp van dit gezigt, namelijk Christus die hier spreekt, zeggende, die Mij gezien heeft; enz. niet alleen Mij als God, eenwezig met den Vader, Mij als den Zoon Gods, den tweeden persoon van de heerlijke Drieëenheid, maar ook Mij als Middelaar Gods en der menschen; Mij als n het afschijnsel van des Vaders heerlijkheid, en het uitgedrukte beeld van zijne zelfstandigheid," Hebr. 1:8. 8. Het eindelijke voorwerp van dit gezigt, namelijk Vader, die heeft den Vader gezien; dat is, of den Vader wezenlijk aangemerkt als God zijnde met den Zoon en den Heiligen Geest één God; of den Vader personeel aangemerkt als de eerste persoon van de aanbiddelijke Drieëenheid, en als den God en Vader onzes Heeren Jezus Christus; dit is het verste vooruitzigt dat het geloof hier in den tijd bereiken kan, namelijk den Vader te zien in Christus. 4. Schoon een geloovige die Christus heeft gezien en maar als door eenen spiegel in eene duistere rede niet onderscheidenlijk weten mogt dat hij den Vader gezien heeft wanneer hij Christus zag, gelijk uit den zamenhang van onzen tekst blijkt dat geschieden kan, nogtans is die verborgene eenheid tusschen den heerlijken Christus en zijnen heerlijken Vader zoodanig, dat een zaligmakend gezigt van Christus noodzakelijk een gezigt van den Vader in zich begrijpt, gelijk Christus zelf verklaart: Die Mij gezien heeft, die heeft den Vader gezien. O, mijne vrienden! deze stof waarvan ik voornemens ben te spreken, is zoo groot, dat ik menigmaal gedacht heb dezelve over te geven, als voor mij te hoog en te heerlijk om te behandelen. Zij is zoodanig, dat indien ik er regt van spreken kon, de uitverkorene zondaren niet alleen, maar ook de uitverkorene engelen, die begeerig zijn om in de verborgenheid des evangelies te zien, daardoor gesticht konden worden. Indien ik ondernemen wilde om van den hemel der hemelen en van al deszelfs heerlijkheid te spreken, dat zou zulk een groot en verheven onderwerp niet zijn, als te spreken van het zien van Christus, en van den Vader te zien in Hem. Zij moeten gewisselijk blind zijn, die niet zien kunnen dat wij den' bijstand van den eeuwigen Geest, die van den Vader en den Zoon uitgaat, noodig hebben, wanneer wij ondernemen om van het zien van den Vader in den Zoon te spreken. O! tracht dan uwe harten op te heffen in den gebede om de leiding en den bijstand van den Geest Gods en der heerlijkheid , opdat wij in het spreken, en gijlieden in het hooren van zulk eene stof en onderwerp, de heerlijkheid van Christus, en van den Vader in Hem, zien mogen. De orde die ik, door des Heeren bijstand, in het verklaren en ophelderen van deze leer zal trachten voor te stellen, is I. Om te spreken van de eenheid die er is tusschen den Vader en den Zoon. II. Zal ik eenige aanmerkingen voorstellen omtrent een zaligmakend gezigt van Christus. III. Zal ik aantoonen in wat opzigten degenen die Christus zien den Vader zien. IV. Hoe en op wat wijze de Vader in Christus wordt gezien. V. Zal ik eenige gronden voordragen, van waar het komt dat zij, die Christus zien, den Vader zien. En dan zal ik eindelijk VI uit het geheel eenige besluiten trekken ter toepassing. Betrekkelijk het eerste hoofdstuk dat door ons is voorgesteld, dit is om een weinig te spreken van die eenheid, die er is tusschen den Vader en den Zoon. Deze eenheid verklaart de Heere Jezus zelf, en het is ook ge- wisselijk eene verborgenheid die blootelijk op de openbaring rust, zonder welke wij die niet konden geweten hebben,- en die wij ook niet ten" volle begrijpen kunnen; en nogtans is dezelve het voorwerp van ons geloof: // Gelooft gij niet dat Ik in den Vader ben, en de Vader in Mij is? vers 10, en wederom vers 11. ii Gelooft Mij, dat Ik in den Vader ben, en deVader in Mij is." Het is ook datgene hetwelk de Heere Jezus zijnen discipelen verzekert dat ze hier namaals meer ten volle weten zullen, vers 20 : // In dien dag zult gij bekennen, dat Ik in mijnen Vader ben " enz. En Joh. 10 : 30, beweert de Heere Jezus het uitdrukkelijk, zeggende: «Ik en de Vader zijn een'' En Joh. 17: 21, stelt Hij die als den grond van alle Christelijke eenheid, zeggende: // Opdat zij allen een zijn, gelijkerwijs Gij, Vader! in Mij, en Ik in U, dat ook zij in ons een zijn." Vervolgens ook Joh. 12: 44, 45, stelt de Heere Jezus deze eenheid bijna met dezelfde woorden voor, als die hier in den tekst staan: // Die in Mij gelooft, gelooft in Mij niet, maar in Dengene die Mij gezonden lieeft. Mn die Mij ziet, die ziet Dengene die Mij gezonden heeft" Zoodanig is dan die eenheid tusschen den Vader en den Zoon, dat die Christus gezien heeft, den Vader gezien heeft. Doch om deze eenheid wat bijzonder te verklaren, zoo hebben wij aan te merken: I. Ontkennender wijze, wat dezelve niet is. Deze eenheid hebben wij dan niet te verstaan ten aanzien van personaliteit; de Vader en de Zoon zijn niet een persoon, maar twee personen; de Vader is een persoon, en de Zoon is een andere persoon van de aanbiddelijke Drieëenheid. Zij zijn ten aanzien van hunne personele eigenschappen onderscheiden; het is den Vader eigen, dat Hij den Zoon genereert, en den Zoon, dat Hij van den Vader gegenereerd wordt; even gelijk het eigen is aan den Heiligen Geest, om van den Vader en van den Zoon uit te gaan. 1. Daar is eene eenheid van natuur en wezen tusschen hen; de Vader, Zoon en Heilige Geest zijn maar één God, Deut. 6:4: iiHoort Israël, de Heere onze God is een eenig Heer. Een eenige Jehova. «Drie zijn er die getuigen in den hemel, de Vader, het Woord, en de Heilige Geest, en deze drie zijn een," 1 Joh. 5:7. Daarom wordt u ook van Christus gezegd, dat uin Hem al de volheid der Godheid ligchamelijk woont," Kol. 2: 9. De Vader en de Zoon zijn dan met den Heiligen Geest in natuur en wezen één; deze drie zijn één God, dezelfde in wezen, van gelijke magt en heerlijkheid. 2. Daar is ook eene eenheid tusschen den Vader en den Zoon ten aanzien van wezenlijke eigenschappen. Christus is nevens den Vader en den Heiligen Geest een oneindige, eeuwige en onveranderlijke Geest, de wezenlijke wijsheid, magt, heiligheid, regtvaardigheid, goedheid en waarheid. Is de Vader almagtig, de Zoon ook; Hij is de «sterke God" Jes. 9:5. Is de Vader alomtegenwoordig, de Zoon ook; ziet Matth. 28: 20: «En ziet Ik hen met u lieden al de dagen tot de voleinding der wereld." Als ook Matth. 18: 20: // Want waar twee of drie vergaderd zijn in mijnen naam, daar ben Ik in het midden van hen." Is de Vader alwetend, de Zoon ook; Heere," zeide Petrus , // Gij weet alle dingen, Gij weet dat ik U lief heb " Joh. 21: 17. Christus zeide tot Nathanaël: «Eer u Eilippus riep, daar gij onder den vijgenboom waart, zag Ik u," Joh. 1 : 49. Dit was een teeken dat niemand in de wereld wist, dan Nathanaël zelf; waarop hij zoo overtuigd werd van de Godheid van Christus, dat hij uit moest roepen: «Rabbi, Gij zijt de Zoon Gods, Gij zijt de Koning Israëls," vers 50. Is de Vader eeuwig, zoo is de Zoon ook; «Eer' Abraham was, ben Ik," Joh. 8: 58. Is de Vader onsterfelijk, zoo is Christus ook, [1 Tim. 1: 17], u Be Koning der eeuwen, de onverderfelijke en onzienlijke God." Is de Vader onveranderlijk, zoo is ook Chistus // gisteren en heden dezelfde en in eeuwigheid" [Hebr. 13: 8.] zonder // eenige verandering, of schaduw van omkeering," Jak. ] : 17. 3. Daar is eene eenheid tusschen den Vader en den Zoon ten aanzien van hunne werken. De werken die aan God alleen eigen zijn, worden aan Christus toegeschreven. Ik kan mij niet inlaten met al die schriftuurplaatsen, welke door de regtzinnige Godgeleerden omtrent deze stof worden aangehaald. In het kort: // Mijn Vader (zegt Christus) werkt tot nu toe, en Ik werk ook," Joh. 5: 17. Het werk der schepping wordt aan Hem toegeschreven. 1: 3 : // Alle dingen zijn door datzelve Woord gemaakt. Gij Heere! hebt in den beginne de aarde gegrond; en de hemelen zijn werken uwer handen," Hebr. 1: 10. Het werk der onderhouding en bewaring van de wereld wordt aan Hem toegeschreven : // die alle dingen draagt door het woord zijner kracht," Hebr. 1: 3. Het werk der verlossing wordt aan Hem toegeschreven, Hand. 20: 28: n Zoo hebt dan acht op u zeiven, enz. om de gemeente Gods te weiden, welke Hij verkregen heeft door zijn eigen bloed." Het geven van den Geest is zijn werk: // Maar wanneer de Trooster zal gekomen zijn, die Ik u zenden zal van den Vader, namelijk de Geest der waarheid, die van den Vader uitgaat, die zal van Mj getuigen," Joh. 15: 26. En zoo ook Joh. 16: 7: uMaar indien Ik henen ga, zoo zal Ik Hem tot u zenden." Het opwekken der dooden is zijn werk, zoowel in eenen ligchamelijken, als in een geestelijken zin: // De ure komt," zegt Hij, // en is nu, wanneer de dooden zullen hooren de stem des Zoons Gods, en die ze gehoord hebben, zullen leven," Joh. 5: 25. De regering der wereld nu, en de veroordeeling van dezelve ten laatsten dage, is ook zijn werk; Joh. 5: 22: // Want ook de Vader oordeelt niemand, maar heeft al hel oordeel den Zoon gegeven." Ook zal Hij // de wereld riglen in geregtigheid," enz. Ps. 9: 9. De instelling van ordonnantiën en bedienaren in de kerk is zijn werk; Matth. 28: 19. u Gaai dan henen, en onderwjst al de volkeren," ziet ook Efez. 4: 11. n En dezelve heeft gegeven sommigen tot apostelen, en sommigen tot profeten , en sommigen tot evangelisten, en sommigen lot herders en leeraars." 4. Daar is ook eene eenheid tusschen den Vader en den Zoon ten aanzien van eer en aanbidding. 5. Daar is tusschen hen eene eenheid van wil. Schoon Christus, als mensch aangemerkt, eenen wil heeft die van zijnen wil, als God aangemerkt, onderscheiden is, en dus ook onderscheiden van den wil des Yaders, hoewel die nogtans in alles aan den Goddelijken wil onderworpen is, zoo als Hij zelf zegt: // Niet gelijk Ik wil, maar gelijk Gij wilt," Matth. 26: 39. Maar als God aangemerkt, is zijn wil een en dezelfde met den wil des Yaders; en daarom al wat de Yader wil, dat wil ook de Zoon: ii Mijne spijze" zegt Hij, // is dat Ik doe den wil Hesgenen die Mij gezonden heeft," Joh. 4: 34, als ook: ulk heb lust o mijn God, om uw welbehagen te doen; zie Ik kom om uwen wil te doen, o God!" Ps. 40: 9. Hebr. 10: 9. 6. Daar is tusschen den Vader en den Zoon eene eenheid van gelukzaligheid. Ziet Eom. 9 : 5: // Welker zijn de vaders, en uit welke Christus is zoo veel het vleesch aangaat, welke is God boven allen te prijzen in eeuwigheid." Christus is en was van alle eeuwigheid de alleen zalige God, die ook te zijnen tijd toonen zal de zalige en alleen magtige Heere te zijn, 1 Tim. 6: 15. Het is waar, daar is een tijd geweest dat de Zoon zich zeiven vernederd heeft, en een vloek voor ons geworden is; doch zijne wezenlijke heerlijkheid, hoezeer die ook verdonkerd is geweest, is nooit verminderd geworden; als God aangemerkt is Hij aan het kruis en in het graf niet minder gelukzalig geweest, dan Hij ooit was. 7. Daar'is ook tusschen den Vader en den Zoon eene u eenheid van intrest en belang, Joh. 17: 10: nEn al het mijne is uwe en het uwe is mijne; en Ik ben in hen verheerlijkt." Dit toont dat ze een in wezen, en een in intrest zijn, en dat er geen onderscheiden noch verdeeld intrest onder hen is. O! zalig de zielen die aan Christus deel hebben; want het intrest des Vaders en het zijne is een en hetzelfde. 8. Daar is ook eene eenheid van toegenegenheid tusschen den Vader en den Zoon. De voorwerpen van des Vaders liefde zijn ook de voorwerpen van de liefde des Zoons; en de voorwerpen van de liefde van Christus, zijn de voorwerpen van des Vaders liefde; ziet 2 Thess. 2: 16: uEn. onze Heere Jezus Christus zelf, en onze God en Vader die ons heeft liefgehad." Joh. 14: 21. //Die Mij liefheeft zal van mijnen Vader geliefd worden, en Ik zal hem liefhebben" Hierom zeide Christus tot zijne geliefde vrienden, Joh. 16: 27 : u Be Vader zelf heeft u lief." Was het alleen de liefde van Christus , die Hem bewoog voor zondaren te lijden en te sterven? O! neen, het was ook des Vaders liefde, die Hem tot dat werk gezonden heeft; ziet 1 Joh. 4: 9, 10: ii Hierin is de liefde Gods jegens ons geopenbaard, dat God zijnen eeniggeboren Zoon gezonden heeft in de wereld, opdat wij leven zouden door Hem. Hierin is de liefde, niet dat wij God liefgehad hebben, maar dat Hij ons lief heeft gehad, en zijnen Zoon gezonden heeft tot eene verzoening voor onze zonden." 9. Daar is ook tusschen den Vader en den Zoon eene eenheid van waardigheid en autoriteit. Christus is de engel des verbonds, van welken de Vader zegt, Exod. 23: 31: uHoedt u voor zijn aangezigt, en weest zijne stem gehoorzaam, enz. Want mijn naam is in het binnenste van Hem " dat is mijne autoriteit is in het binnenste van Hem. Zijne wezenlijke waardigheid en autoriteit is dezelfde met de waardigheid en autoriteit des Vaders; u Hij heeft het geenen roof geacht den Vader even- gelijk te zijn," Eilipp. 2: 6. Hij berooft den Vader van zijne autoriteit niet, wanneer Hij zich met Hem gelijkstelt; want als God aangemerkt, is de waardigheid en autoriteit van beiden eene en dezelfde; en als Middelaar heeft Hij een gegeven regt om alle magt en autoriteit te oefenen; Matth. 28: 18: n Mij is gegeven alle magt in hemel en op aarde." 10. Daar is ook eene eenheid tusschen hen ten aanzien van •de hoogste Goddelijkheid, zelf bestaanbaarheid, zelfgenoegzaamheid en onafhankelijkheid. Hierom wordt de hoogste troon // de troon Gods en des Lams" genaamd, Openb. 21: 1, en daarom zegt ook de Vader tot Hem: // Uw troon, o God! is eeuwiglijk en altoos" Ps. 45: 7 , vergeleken met Hebr. 1:8. Het tweede hoofdstuk, dat ik voorgesteld heb, is om eenige aanmerkingen voor te. stellen omtrent het zien van Christus, inzonderheid van een zaligmakend gezigt van Hem, in welken men den Vader ziet. Hetgeen ik omtrent dit hoofdstuk voordragen zal, om u een inzigt te geven van het zien van Christus, zal ik in deze volgende aanmerkingen open leggen. 1. Daar zijn verscheidene wegen, langs welke een natuurlijk mensch Christus tot weinig voordeel zien kan. Daar is een lig-» chamelijk gezigt van Hem, hetwelk velen van Hem gehad hebben, toen Hij op aarde was. Zij zagen Hem die God was, schoon zij nogtans niet Godin Christus gezien, noch in Hem geloofd hebben; Joh. 6: 36: u Ik heb u gezegd dat gij Mij ook gezien hebt, en gij gelooft niet." Daar is een inwendig of verstandig zien van Christus, alsook een redelijk gezigt van God, hetwelk een natuurlijk mensch kan hebben, wanneer hij Gods onzienlijke dingen in het werk der schepping beschouwt en aanmerkt, Rom. 1: 20. Hij kan zien, dat het eene oneindige magt is, die de zigtbare hemelen, zon, maan en sterren heeft gemaakt; ,en daarom wordt er gezegd van de Heidenen, dat zij u God kennende, Hem als God niet hebben verheerlijkt," vers 21. Daar is eene soort van geestelijk zien van Christus , dat natuurlijke menschen hebben kunnen door de gemeene verlichting des Geestes. Dus werden Bileams oogen op eene wonderbare wijze geopend, dat hij zijne spreuk ophief en zeide: // De hoorder der rede Gods spreekt die des Almagtigen gezigt ziet, die verrukt wordt, en dien de oogen ontdekt worden " Num. 24: 4. Zoo waren ook die afvalligen, Hebr. 6 verlicht geweest; en sommigen worden gezegd //door de kennis des Heeren en Zaligmakers Jezus Christus de besmetting der wereld ontvloden te zijn, welke naderhand wederom in dezelve ingewikkeld zijnde en van dezelve overwonnen wordende, hun het laatste erger is dan het eerste," 2 Petr. 2: 20. Behalve dat er ook nog een zien van Christus is in zijnen toorn en gramschap, hetwelk de geheele goddelooze wereld van Hem hebben zal ten laatsten dage; // ziet Hij komt met de wolken en atte oog zal Hem zien, ook degenen die Hem doorstoken hebben, en alle geslachten der aarde zullen over Hem rouwklagen," Openb. 1 : 17. Doch geen van dat alles is het zien van Christus dat hier gemeend wordt; maar het is een zaligmakend zien van Hem, daar wij hier van spreken. 2. Merkt ook op: dat er een evangeliesch gezigt van Christus is, hetwelk of meer gemeen aan de zigtbare kerk, of meer bijzonder aan de onzigtbare kerk eigen is. Het gemeene gezigt van Christus is dat, hetwelk de geheele zigtbare kerk heeft boven het geheele buitenhof van de heidensche wereld; Tit. 2; 11. u De zaligmakende genade Gods is verschenen allen menschen," aan de geheele zigtbare kerk daar het evangelie aan verkondigd wordtde voorwerpelijke openbaring en ontdekking van Christus en van Gods genade in Hem is haar in zoo verre voorgesteld, dat zij als Chorazin en Bethsatda tot den hemel verhoogd, en door de voorregten, ordonnantiën, aanbiedingen en sacramenten des evangelies grootelijks verhevfti is, waarvan het misbruik haar //tot de hel vernederen zal " Matth. 11: 23. Het meer bijzondere gezigt van Christus, dat aan de onzigtbare kerk alleen eigen is, is de weerslag van de onderwerpelijke, inwendige, zaligmakende en krachtdadige openbaring van Christus in het hait; zoodat de ziel met Paulus zeggen kan: // Hij heeft zijnen Zoon in mij geopenbaard," Gal. 1 : 16. 3. Merkt hieruit verder op: dat het licht in hetwelk Christus zaligmakend wordt gezien, zijn eigen Goddelijk licht is, Ps. 36: 10: // In Uw licht zien wij het licht." En gelijk wij de natuur- lijke zon niet anders dan in haar eigen licht kunnen zien, zoo kunnen wij ook de zon der geregtigheid niet zien, tot dat Hij zelf over ons // opgaat met genezing onder zijne vleugelen," Mal. 4: 2. Ook is dit licht waarin wij Christus zaligmakend zien, aan Vader , Zoon en Heiligen Geest gemeen. Het is in des Vaders licht dat wij den Zoon zien; in het licht des Zoons, dat wij den Vader zien; en in het licht des Geestes, dat wij beiden den Vader en den Zoon zien. Hierom wordt de Vader gezegd Christus te openbaren, Joh. 6: 44, 45: n Niemand kan tot Mij komen, ten zj de Yader die Mij gezonden heeft hem trekke. Baar is geschreven in de profeten : En zij zullen allen van God geleerd zijn. Een iegelijk dan die het van den Vader gehoord en geleerd heeft, die komt tot Mij." De Vader openbaart de uitnemendheid van Christus aan de ziel, zoodat de ziel, Hem als zulk een uitmuntend persoon beschouwende, eene geheele wereld voor Hem zoude willen geven; al dien tijd ondertusschen niet wetende, dat het de Vader des Heeren Jezus Christus is, die Hem haar ontdekt; maar wel: // wanneer het Gode behaagd heeft zijnen Zoon in mij te openbaren," zegt Paulus, Gal. 1: 15, 16, en 2 Kor. 4: 6: // God, die gezegd heeft dat het licht uit de duisternis schijnen zoude, is degene die in onze harten geschenen heeft, om te geven verlichting der kennisse der heerlijkheid Gods, in het aan gezigt van Jezus Christus." Nog eens, de Zoon wordt gezegd den Vader te openbaren; gelijk de Vader eene bruid komt vrijen voor zijnen Zoon, zoo toont de bruidegom, wanneer het huwelijk gesloten is, aan de bruid wie hare vrienden zijn, en inzonderheid wel zijn Vader, waarvan meer in het vervolg. // Niemand heeft ooit God gezien; de eeniggeboren Zoon, die in den schoot des Yaders is, die heeft Hem ons verklaard," Joh. 1: 18. 4. Merkt ook op, dat het oog waardoor Christus wordt gezien, het oog des geloofs -is, want gelijk wij vóór de zaligmakende verlichting duister en zonder licht zijn, zoo zijn wij ook vóór het zaligmakende geloof blind en zonder oogen; en daarom geeft Christus, wanneer Hij zich zeiven openbaart, met de eene hand eene ontdekking van zijne heerlijkheid, en met de andere hand een oog om zijne heerlijkheid te zien. Alle menschen worden blind geboren, en blijven ook zoo, totdat ChristüS hunne oogen opent, en hun het geloof schenkt; want Hij is vde overste leidsman en voleinder" van hetzelve, Hebr. 12: 2. Dit geloof is het eenige oog, door hetwelk Christus nu gezien kan worden; ook kunnen wij Hem niet anders zaligmakend zien, en daarom wordt het geloof genaamd // Ben bewijs van zaken die men niet ziet" Hebr. 11: 1. Daardoor n merken wij niet aan, de dingen die men ziet, maar de dingen die men niet ziel" 2 Kor. 4: 18. Daardoor v aanschouwen wij de heerlijkheid des Heeren als in eenen spiegel" 2 Kor. 3: 18. Het is waar, de heerlijkheid van Christus is voormaals wel voorbij de oogen van der menschen ligchamen gegaan; doch niemand heeft dezelve kunnen zien, dan de geloovigen door de oogen des geloofs: Joh. 1: 14: n Het Woord is vleesch geworden, en wij hebben zijne heerlijkheid gezien, eene heerlijkheid als des eeniggehorenen van den Vader, vol van genade en waarheid." Het is ook waar, dat de heerlijkheid van Christus op den grooten dag zijner verschijning zich zeer luisterrijk vertoonen zal; doch dan zal er noch ter regter, noch ter linkerhand van Christus een geloof zijn, gelijk als waardoor wij Hem nu zien. De verlosten zullen geen geloof hebben, noch ook een gebruik voor zulk eeu geloof, als zij nu hebben; want dan zullen het aanschouwen en de liefde een einde maken aan het geloof. De verdoemden aan de andere zijde, schoon zij geene ongeloovigen meer zullen zijn, want hun vreezen en aanschouwen zal een einde maken aan hun ongeloof; nogtans zal hun geloof alsdan geen zaligmakend geloof wezen, maar alleen zulk een als de duivelen nu hebben, welke ngelooven en sidderen" Jak. 2: 19. Maar het geloof is van Christus hemelvaart af, tot zijne wederkomst ten oordeel [toe, alleen het oog dat Christus zaligmakend zien kan. 5. Merkt hier vervolgens ook op, dat er verscheidene perioden zijn, waarin Christus gezien is geworden en nog gezien wordt door het geloof, inzonderheid deze vier. De eerste periode is vóór zijne komst in het vleesch; dus heeft Abraham // zijnen dag gezien," Joh. 8: 56; dus heeft Jesaja zijne heerlijkheid gezien , Jes. 6. en dus zagen al de heiligen van verre in de beloften en in de profetiën, Hebr. 11: 13. De tweede periode is na zijne komst, vóór zijnen dood en zijn lijden aan het kruis; dus zag Hem de oude Simeon, Luk, 2: SU : // Mijne oogen hebben uwe zaligheid gezien." Het was een groote zegen dat velen Christus in het vleesch gezien hellen; doch velen hebben Hem zoo gezien, welke Hem nogtans niet geloovig zagen, gelijk zijne ware discipelen Hem gezien hellen, Joh. 1: 14. De derde periode is na zijnen dood en vóór zijne hemelvaart; dus hebben Hem al zijne discipelen gezien, en waren verheugd dat zij den Heere zagen. Het is waar, toen Hij nog in het graf lag, scheen hun geloof den geest te geven; nen wij hoopten, zeiden zij , dat Hij het was die Israël verlossen zoude ; doch benevens dit alles is het heden de derde dag" van dat Hij gekruist, gestorven en begraven is, Luk. 24: 21. Zij waren als verlegen, niet wetende of ze hun geloof of hun ongeloof beklagen zouden. Het is zeker dat het oog des geloofs zeer beproefd werd, toen Christus, deszelfs voorwerp, zoo vernederd werd; hun geloof had met zwarigheden te worstelen, daar ons geloof van bevrijd is:, nu wij Hem ii met heerlijkheid en eere gekroond zien,"He\yv. 2: 9. En daarom is de vierde periode na zijne hemelvaart tot zijne tweede komst; en in deze periode blijven wij en alle andere geloovigen Hem zien, tot aan het einde van de wereld; en hoe verder Hij uit het gezigt van ons ligchamelijke oog is, hoe meer eigenlijk Hij het voorwerp is van het oog des geloofs, hetwelk Hem door de wolken heen aanschouwen kan, schoon Hij in den hemel is en wij op aarde zijn. 6. Merkt ook op, dat er verscheidene tijden zijn, waarin Christus op eene bijzondere wijze wordt gezien. Inzonderheid is de dag der bekeering een tijd waarin Christus eerst gezien wordt. Toen Paulus bekeerd werd, // openlaarde God zijnen Zoon in Hem," Gal. 1: 16. Indien gij een geloovige zijt, en weten wilt wanneer gij eerst bekeerd geworden zijt, het is geweest toen gij het eerste gezigt van Christus en van zijne heerlijkheid ontvangen hebt. Het is uit kracht van deze ontdekking van Christus , dat het geloof gewrocht wordt, terwijl // het evangelie niet alleen in woordtin tot de ziel komt, maar ook in kracht, en in den Heiligen Geest, en in vele verzekerdheid" 1 Thess. 1: 5. Nog eens, somtijds kan Hij zich zeiven naderhand meer gevoelig en aanmerkelijk openbaren, wanneer Hij na eene lange verberging en verlating tot de ziel wederkeert, en tot haar zegt: nIk gedenke der weldadigheid uwer jeugd, der liefde van uwen ondertrouw ," Jer. 2:2. n Ik ben die God van Bethel, alwaar gij het opgerigte teeken gezalfd hélt, daar gij Mij eene gelofte léloofd helt" Gen. 31: 13. Om zijne heiligheid en goedheid te betoo- nen, als // een belooner dergenen die Hem zoeken," Hebr. 11: 6., behaagt het Hem somtijds na eenen koers van geestelijke naarstigheid zich zeiven te openbaren. Dus bad Mozes, zeggende: u Toon mij uwe heerlijkheid," en zoo deed ook vervolgens de Heere n al zijne goedheid voorbij zijn aangezigt gaan" Exod. 33: 18, 19, en Kap. 34: 6. En het i3 ook zeker, dat bijaldien wij meer van Mozes geest hadden, het beter met ons gaan zou. Wij ontvangen niet, omdat wij niet begeeren. Somtijds geeft Hij wederom, om zijne soevereinheid en de vrijheid zijner genade te toonen, een gezigt van zich zeiven aan een afkeerig kind, het trekkende met goedertierenheid, zeggende: // Gij hebt Mij niet aangeroepen, o Jakob, als gij u tegen Mij vermoeid hebt, 6 Israël; maar gij hebt Mij arbeid gemaakt met uwe zeiden; gij hebt Mij vermoeid met uwe ongeregtigheden. Ik, Ik ben het nogtans , die uwe overtredingen uitdelg, om mijnent wil, en Ik gedenk uwer zonden niet," Ztv. 43: 22, 23, 25. 7. Merkt ook op, dat er verscheidene opzigten en verscheidene trappen zijn, waarin Christus zaligmakend wordt gezien, inzonderheid wanneer Hij zich zeiven op eene wijze openbaart aan zijn volk, als Hij niet doet aan de wereld; ziet Joh. 14: 21, 22, 23. Zijn volk mag gezegd worden Hem te zien, wanneer Hij hun zijne genadige tegenwoordigheid bij hen, en zijne bijzondere liefde V2. % tot hen doet gevoelen, en hen in zulk eenen toestand brengt, dat zij zeggen kunnen: uDie mij lief gehad heeft, en zich zeiven voor mij overgegeven heeft," Gal. 2: 20. Alsook wanneer Hij door dezen diepen indruk van zijne genadige tegenwoordigheid, en door die liefelijke overreding van zijne liefde, door de ademingen zijns Geestes, hunne genaden opwekt tot eene levendige oefening, het licht zijns aanschijns over hen doet lichten, hen doet nederzitten onder zijne schaduw, en hun aandeel in zijné liefde voor hen opklaart, zeggende: u Ik heb u lief gehad met eene eeuwige liefde," Jer. 81: 4. Kortom, iemand mag gezegd worden Christus te zien, wanneer Hij, met het woord zijner genade en het werk zijner kracht, het gesloten harte opent, het harde harte week maakt, het afzwervende harte te regt stelt, het hoogmoedige harte vernedert, het gewonde harte geneest, het afkeerige harte tot zich trekt, het geboeide harte losmaakt, het vleeschelijke harte vergeestelijkt, het bezwijkende harte opbeurt, het ongeloovige harte beteugelt en te hulp komt, het nedergebogen harte troost, en wanneer het Hem behaagt zijne overtuigende, levendmakende, versterkende, heiligende en bestierende tegenwoordigheid aan hem te geven. Doch ik kan over deze dingen niet uitbreiden. Alleen daar zijn onderscheidene trappen van Christus te zien, in wat opzigt ook zijn volk gezegd mag worden Hem te zien. Sommigen hebben meer, en anderen hebben minder van dit gezigt. Sommigen worden gevoerd in het wijnhuis, en ontvangen daar eenen vollen maaltijd; anderen ontvangen wederom maar één kruimpje dat van de tafel valt. Inzonderheid hebben de geloovigen niet altijd denzelfden trap en mate van de uitlating zijner gunst. Somtijds kan de ziel als in de voorsteden van den hemel worden gebragt, en zulk een gezigt van Christus ontvangen, dat zij te vreden zouden zijn dat het dal der gezigten hunne begraafplaats ware, zeggende met Simeon : h Nu laat Gij, Heere, uwen dienstknecht gaan in vrede, want mijne oogen hebben uwe zaligheid gezien," Luk. 2: 29, 30. 8. Merkt ook op, dat er verscheidene eigenschappen zijn van een zaligmakend gezigt van Christus, welke dienen om aan hetzelve licht te geven. Bijvoorbeeld, dit gezigt van Christus is hier onvolmaakt, en maar ten deele, ten aanzien van hetgeen hier namaals zijn zal; 1 Kor. 13: 9. Want uwij kennen ten deele, en wij prof eieren ten deele." En vers 12. n Wij zien nu door eenen spiegel in eene duistere rede, maar alsdan zullen wij zien, aangezigt tot aangezigt." Dit gezigt is, in vergelijking met hetgeen het hier namaals zijn zal, maar als een niet zien. Nog eens, dit gezigt van Christus, schoon het maar ten deele en onvolmaakt is, is nogtans onuitsprekelijk. Het is zeker, dat de blijdschap, welke van een gezigt van Christus voortvloeit, onuitsprekelijk is; 1 Petr. 1 : 8: u In denwelken gij nu, hoewel Hem niet ziende, maar geloovende, u verheugt met eene onuitsprekelijke en heerlijke vreugde." Wie kan de heerlijkheid van Christus uitspreken, daar het gezigt derzelve die onuitsprekelijke vreugde verwekt? Dit gezigt is bovennatuurlijk; hoe wordt u de heerlijkheid des Heeren aanschouwd, dan door des Heeren Geest ?" 2 Kor. 3: 13. Het is God, die deze genade schenken moet; vleesch en bloed kunnen die den mensch niet openbaren; // de natuurlijke mensch begrijpt niet de dingen die des Geestes Gods zijn; want zij zijn hem dwaasheid, en hij kan ze niet verstaan, omdat ze geestelijk onderscheiden worden," 1 Kor. 2: 14. Dit gezigt van Christus is een liefelijk gezigt, want Hij is ugansch begeerlijk," Hoogl. 5: 16. Dit doet zijne woning liefelijk zijn, omdat wij daar zijne heerlijkheid zien, en alles wat van God gezien wordt, is voor zijn volk beminnelijk; ja gij moet niet denken, dat Gods kinderen maar alleen den Heere als van eenen kant bezien; want schoon Hij zich zeiven maar ten deele aan hen ontdekt, nu eens meer en dan eens minder, nogtans moet men niet denken alsof zij God maar aan eene zijde, en niet aan de andere zijde zagen; of anders, alsof Hij zijne beminnelijke zijde aan hen vertoonde, en zijne vreeselijke zijde voor hen verborg. O neen! hetgeen voor eenen goddelooze het allerverschrikkelijkst is, is ook voor zijn volk het allerdierbaarst en beminnelijkst; want eenen God in Christus te zien, is geheel begeerlijk en beminnelijk; zijne grootheid, magt en regtvaardigheid, die de goddeloozen haten, schijnen voor hen met eene luisterrijke heerlijkheid. Nog eens, het gezigt van Christus dat hier genoten wordt, is doorgaans kort en afgebroken; het is alleen in den hemel, dat de heiligen het onafgebrokene gezigt en het volle genot van God genieten, zonder de minste wolk om hunnen dag te verduisteren; doch hier begint somtijds het hart zich niet voor Christus te openen, of de ziel ondervindt, helaas! dat Hij weggegaan is, Hoogl, 1 2* 5: 6: «Ik stond op om mijnen liefste open te doen; Ik deed mijnen liefste open, maar mijn liefste was geweken, Hij was doorgegaan." Nog eens: dit gezigt van Christus , hoe kort en ongestadig hetzelve wezen moge, is nogtans altijd liefelijk en voldoende , aangenaam en verrukkend; // zijn gehemelte is enkel zoetigheid ," zegt de kerk, Hoogl. 5: 16. O! hoe zoet en aangenaam zijn de kussen zijns monds; zij brengen, als het ware, den hemel in de ziel. Hoe zoet zijn de reden zijns monds! // zoeter dan honig, en honigzeem," Ps. 19: 11. Als Hij zich zei ven in het woord der genade openbaart, dan is deszelfs zoetigheid zoodanig, dat alle zoetigheid in vergelijking daarvan maar bitterheid is. O! hoe zoet en voldoende is het, wanneer de opgang uit de hoogte de ziel bezoekt, inzonderheid na eenen langen , duisteren nacht van verzoeking, verlating en moedeloosheid, waarin de ziel dacht dat God vergeten had genadig te zijn, en dat Hij niet tot haar zoude zijn wedergekeerd! Wanneer de zon der geregtigheid van onder de zwarte wolken van zonde en tergingen begint door te breken, en de ziel // zijne sterkheid en eere aanschouwt in het heiligdom," Ps. 6-3: 3, o! hoe wordt ze dan n als met smeer en vettigheid verzadigd, en hoe roemt haar mond met vrolijkzingende lippen!" Ps. 63: 6. Nog eens, dit gezigt van Christus is ook krachtdadig overtuigend; het brengt zooveel bewijs met zich mede, dat het de ziel doet uitroepen met Thomas : // Mijn Heer, en mijn God," Joh. 20 28. ii Die gelooft, heeft de getuigenis in zich zeiven," Joh. 5: 10. Het is gewisselijk niet slapende, dat wij Christus zien; neen, het is met opene oogen, en met ongedekten aangezigte; ziet 2 Kor. 9. Merkt ook op, dat er vele middelen zijn waardoor, en vele spiegels waarin wij Christus zien kunnen. Somtijds wordt Hij in den spiegel van zijne uitwendige werken gezien; de zigtbare schepping verkondigt zijne heerlijkheid, ja de hemelen zeiven vertellen die, zegt de Psalmist, Ps. 19: 2. Ook zal het geestelijke oog Christus in de schepselen zien; schoon zijne heerlijkheid en ii majesteit is over de aarde en den hemel" Ps. 148: 13, nogtans is zijne heerlijkheid op de aarde en in den hemel, en in al zijne werken groot en klein, in zoo verre, dat, schoon zij Hem niet zaligmakend kunnen ontdekken, degenen nogtans die een zaligmakend gezigt van Hem ontvangen hebben, meer en meer van zijne heerlijkheid zien, overal waar zij hunne oogen wenden, al ware het maar in een kruipend diertje of in een grasscheutje. Somtijds wordt Hij gezien in den spiegel van zijne inwendige werken; inzonderheid wanneer Hij krachtdadig op het hart werkt, de genade zijns Geestes in hetzelve plantende, of dezelve verder in het vervolg doet toenemen en aanwasserl, zoowel in derzelver wortel, door den aanwas van eene heilige en geestelijke gesteldheid, als in derzelver vrucht, door eenen gepasten evangelischen wandel en verkeering. Wanneer Hij eenige wonderlijke veranderingen op de ziel werkt, hetzij van ons zeiven of van anderen, en wanneer gij ziet dat Hij met dezen of genen genadiglijk begint te handelen, dan kunt gij daar den vinger Gods zien, en dat de Heere nabij is, en vertellen zijne wonderen. Somtijds wordt Hij gezien in den spiegel van zijne voorzienigheden ; de gemeene voorzienigheden zijn gemeene spiegels daar de Heere in gezien kan worden, hetzij dezelve goedertierene of regtvaardige voorzienigheden zijn. Want gelijk u de Heere bekend wordt als Hij regt doet" Ps. 9: 17, alsook door zijne goedertierenheden , die alle morgens versch en nieuw zijn, zoo ziet Hem ook zijn volk in de roede, en het ziet Hem in zijne verlossing en goedertierenheid; ja een geestelijk mensch ziet meer van den Heere in eenen gemeenen maaltijd, dan een geveinsde ooit gezien heeft aan des Heeren tafel. Maar daar zijn ook bijzondere voorzienigheden, waarin zijn volk meer aanmerkelijke en bijzondere gezigten van Hem ontvangt. Toen Abrahams slagtmes aan de keel van zijnen zoon Izak was, onttmoete hem eene aanmerkelijke voorzienigheid; ziet, een ram, in de verwarde struiïën, vast met zijne hoornen, was achter hem, om dien in de plaats van Izak te offeren. O! hoeveel heerlijkheid Gods zag Abraham in deze voorzienigheid! En daarom // noemde hij den naam van die plaats Jehovah Jereh. Be Heere zal het voorzien," Gen. 22: 14. De Heere zal aanmerkelijke zorg en aanmerkelijke bewaring voorzien. Ook is deze en gene aanmerkelijke voorzienigheid wel eens de wagen geweest van eene aanmerkelijke openbaring van des Heeren heerlijkheid. Somtijds wordt Hij ook gezien in den spiegel van het woord; ziet 2 Kor. S: 18. Rom. 10: 6, en Joh. 5: 39: u Onderzoekt de schriften: want gij meent in dezelve het eeuwige leven te hebben, en die zijn het die van Mij getuigen." Hier kunnen wij Hem zien in de voorbeelden, in de voorzeggingen, in de beloften en in de leeringen van het Woord, als het tegenbeeld van al de voorbeelden, als het ligchaam van al de schaduwen, als de waarheid van al de voorzeggingen, als de volheid van al de beloften, en als het middenpunt van al de waarheden en regelen van het woord. In hét gebod zien wij zijne heiligheid, in de belofte zijne goedheid, in de bedreiging zijne regtvaardigheid en zijne wijsheid in de openbaringen van het woord. Een geloovige ziet Christus wel eens in de eene of andere benaming , die Hem in het Woord gegeven wordt. O! wat eene heerlijkheid kan er gezien worden in den naam Jezus, of in den naam Immanuël, of dien van Koning der Heiligen of Koning der Koningen! Somtijds zien Hem de geloovigen in het eene of andere zinnebeeld of gelijkenis; wanneer Hij wegens zijne schoonheid vergeleken wordt bij eene roos; wegens zijne sterkte bij eenen rotssteen; wegens zijne milddadigheid bij eenen schat en wegens zijne heerlijkheid bij het opgaan der zon. In dezen spiegel ziet Hem de ziel oneindig boven alles daar Hij bij wordt vergeleken. 'Hoe het ook zij, wanneer het licht van den hemel schijnt, dan hebt gij, als het ware, niet anders te doen, dan uwen bijbel open te doen om Christus te zien. 10. Merkt ook eindelijk op: dat Christus zelf, die het voorwerp is van dit gezigt, een allerheerlijkst, volst en uitgebreidst voorwerp is. Daar is meer in Christus te zien, dan al de engelen in den hemel zeggen kunnen. Dit is een ruimer veld dan wij ooit tot in alle eeuwigheid zullen doorwandelen. O wat eene heerlijkheid is er te zien in zijne naturen en persoon, als Godmensen in eenen persoon? Hem te zien in zijne zending en commissie als den gezondene en verzegelde van den Vader: Hem^ te zien in zijne ambten, betrekkingen en uitnemendheden; in zijne gehoorzaamheid, lijden, sterven, wederopstanding uit de dooden, zitten aan de regterhand Gods; in zijne voorbidding en wederkomst ten oordeel; Hem te zien in zijnen voorraad tot zijn werk als middelaar Gods en der menschen, en als geneigd zijnde tot beide de partijen en hunne intresten, namelijk zijns Vaders en de zaligheid van zijn volk, en in wien ook beiden de partijen berusten mogen; en gelijk Hem dan de Vader al de belangen zijner heerlijkheid toebetrouwt, zoo mag ook wel zijn volk al de belangen van hunne zaligheid Hem toebetrouwen; ja Hij is zoo wel voorzien, dat Hij magtig is om beide de partijen te vereenigen, en het verschil dat tusschen hen is te besluiten; zoodanig is zijne bemiddeling bij God, en zijn vermogen bij de menschen. Hem te zien in zijne gepastheid voor ons, als zijnde een profeet om ons te leeren, een priester om ons te verzoenen, een koning om ons te overwinnen, een medicijnmeester om ons te genezen, en een vriend om ons in alle gevallen te willen helpen, als hebbende eene verdienste om te regtvaardigen, eenen Geest om te heiligen, bloed om ons te wasschen, genade om ons te verschoonen, eene volheid om ons te vervullen, eene zoetheid om zich dierbaar te maken en eene schoonheid om ons te verlokken. O! hoe verkwikkelijk is het om Hem van de oneindige wijsheid Gods voor onze nooden geschikt te zien! Hebben wij Hem niet noodig in duisternis, om ons te verlichten; wanneer wij dood zijn, om ons levend te maken; wanneer wij traag zijn om ons op te wekken; als wij onder twijfelingen zijn, om die voor ons op te lossen; wanneer wij wankelen, om ons te bevestigen; wanneer wij vallen, om ons op te beuren; wanneer wij verzocht worden, om ons te hulp te komen; wanneer wij zwak zijn, om ons te versterken; wanneer wij afzwerven, om ons te regt te brengen; om ons in de pligten bij te staan, in zwarigheden te bestieren, in gevaren te beveiligen, in dienstbaarheid te bevrijden en onder de lasten te verligten! Daar is niemand dan Christus diejdit alles en nog duizendmaal meer doen kan; en indien wij geduriglijk op Christus zagen, wanneer wij Hem noodig hebben, dan zouden onze oogen altijd op Hem zien, want wij hebben Hem in die opzigten geduriglijk noodig. Doch het is het bijzondere oogmerk van het avondmaal, om Hem in zijnen dood en zijn lijden voor te stellen; daarin zien wij Hem als eenen gekruisten Christus; en zijnen dood en zijn lijden hebben wij te overwegen a. In derzelver oorzaak; de verwervende oorzaak is de zonde: ii Hij is om onze overtredingen gewond," Jes. 53: 5; de instrumentele oorzaak was de duivel en zijne werktuigen; de bewegende oorzaak was liefde; // die mij heeft liefgehad en zich zeiven voor mij overgegeven heeft; Gal. 2.- 20; de uitwerkende oorzaak daarvan was God; // doch het behaagde den, Heere Hem te verbrijzelen," Jes. 53: 10, en de eindelijke oorzaak of de vrucht en het gevolg van zijnen dood was de heerlijkheid van God, en onze eeuwige verlossing, b. In derzelver gestrengheid dewijl Hij den drinkbeker van zijns Vaders toorn tot den bodem toe moest uitdrinken, c. In derzelver genoegzaamheid om al de schuld, die wij aan de wet en aan Gods regtvaardiglieid schuldig waren, te betalen. En d. in derzelver aangenaamheid, zijnde dit neeneofferande, Gode tot eene welriekende reuk," Efez. 5: 2. Kortom, de voorname heerlijkheid, die in Christus wordt gezien, is, dat hij die Hem ziet, den Vader ziel. Wij hebben reeds de eenheid getoond, die er is tusschen Christus en den Vader, ten aanzien van natuur, eigenschappen, wil, genegenheid, autoriteit, oppermagt, als anderzins; en daarom moeten degenen die Christus zien, den Vader zien in al die opzigten waarin Hij met Hem een is. Hier is dan dat gebed van Eilippus niet noodzakelijk: Heere, toon ons den Vader, want door Christus te zien, zien wij den Vader. Het is Christus, en Hij ook alleen, die ons de wezenlijke heerlijkheid van den onzienlijken God verklaart, vertoont en bekend maakt; ook zou ons verstand zonder Hem niet den minsten toegang hebben tot zijne Goddelijke uitmuntendheid. Het is in het aangezigt van Jezus Christus dat wij de heerlijkheid Gods kunnen zien; u Want God die gezegd heeft dal het licht uit de duisternis zoude schijnen, is degene die in onze harten geschenen heeft, om te geven verlichting der kennisse der heerlijkheid Gods in het aangezigt van Jezus Christus," 2 Kor. 4: 6. Indien dan iemand weten wil, of hij een zaligmakend gezigt van Christus ontvangen heeft, hier is het groote onderscheidende merkteeken en onfeilbare bewijs daarvan, te weten of hij den Vader in Hem gezien heeft; en gelijk er waarlijk geen zien is van den Vader, dan in den Zoon, zoo is er ook geen zaligmakend zien van den Zoon, zonder den Vader in Hem te zien. Hier is de uitnemendheid van de heerlijkheid van Christus , welke het geloof ziet; hier is de eigenlijke grondslag van onze heilige religie, alsook van al onze hoop van het leven en de onsterfelijkheid: // God in Christus de wereld met zich zeiven verzoenende," 2 Kor. 5: 19. Hier is de // groote verborgenheid der Godzaligheid, God geopenbaard in het vleesch," 1 Tim. 8: 16. Hier is de somma en de geheele inhoud des evangelies, namelijk de heerlijkheid Gods, die ons in den persoon en het ambt van Christus als Godmensch, en als de Middelaar tusschen God en ons, vertoond wordt. Deze heerlijkheid te zien, is het zaligmakend geloof; en dezelve niet te zien, is het verdoemelijke ongeloof. Doch om meer direkt tot de zaak te komen, en te toonen in welke opzigten zij die Christus zien, den Vader zien, zoo is het noodig dat wij aanmerken. 