None
De Mail Order Protection Scheme Code of Practice (gedragscode van het
stelsel voor bescherming bij postorderverkoop) verbiedt "forward
trading", dat wil zeggen het gebruik van vooruitbetalingen voor de
financiering van andere ontvangen bestellingen. In het kader van dit
stelsel wordt van de adverteerders een waarborg verlangd in de vorm van
een geblokkeerde rekening tot de goederen worden verstuurd, of een
bankgarantie. Het stelsel verleent ook een vergoeding aan consumenten die
hun geld verliezen wegens insolventie van de verkoper, indien in de
reclame om vooruitbetaling werd gevraagd. Met betrekking tot de betaling
per kredietkaart schept een dergelijke betaalwijze een driehoeks­
overeenkomst tussen de consument, de leverancier en de emittent van de
kaart: krachtens punt 575 van de Consumer Credit Act van 1974 kan een
consument bij contractbreuk ook schadevergoeding eisen van de emittent
van de kaart, hetgeen bijzonder nuttig is bij insolventie van de
leverancier. De aansprakelijkheid is dan echter beperkt tot gevallen
waarbij elke transactie afzonderlijk meer dan £ 100 beloopt. - 70 -
In de common law is de algemene regel voor de levering van goederen dat,
tenzij in de overeenkomst een tijdstip is overeengekomen, impliciet is
bepaald dat de levering binnen redelijke tijd moet plaatsvinden.
Krachtens het Mail Order Protection Scheme moeten de adverteerders
melding maken van de leveringstermijn, die niet meer dan 28 dagen mag
bedragen, moet de consument op de hoogte worden gesteld van onvoorziene
vertraging en moet hem in dat geval de mogelijkheid worden geboden de
overeenkomst op te zeggen. Volgens de gedragscode van de Mail Order
Traders Association is het risico van beschadiging of verlies van de
goederen doorgaans voor de verkoper.
 Er bestaan verschillende mechanismen voor het afhandelen van de klachten
van consumenten met betrekking tot de verkoop op afstand. Het is mogelijk
om onmiddellijk een formele rechtsvordering in te stellen, maar in de
overeenkomst kan worden bepaald dat eerst moet worden getracht een
regeling door arbitrage of op andere wijze te vinden. De Consumer
Arbitration Agreements Act (wet op de arbitrage-overeenkomsten voor
consumentenzaken) bepaalt dat een arbitrage-overeenkomst alleen afdwing­
baar is indien de consument ermee instemt om zich, nadat het geschil is
ontstaan, aan arbitrage te onderwerpen. Doorgaans worden geschillen voor
de County Courts behandeld. Vorderingen ten belope van minder dan £ 1000
vallen onder de jurisdictie van het Small Claims Court (rechtbank voor
kleine vorderingen), dat de zaak via een informele procedure afhandelt.
 Over het algemeen bevatten de gedragscodes van de industrie bepalingen om
klachten over inbreuken op deze gedragscodes op onafhankelijke wijze te
onderzoeken. Doorgaans wordt de adverteerder verzocht om de gewraakte
reclame te wijzigen of in te trekken. Er kunnen formele berispingen
worden gegeven en in het uiterste geval kan een lid worden geroyeerd. - 71 -
Voorstel voor een
RICHTLIJN VAN DE RAAD
betreffende de bescherming van de consument
bij op afstand gesloten overeenkomsten
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 100 A,
Gezien het voorstel van de Commissie^1),
In samenwerking met het Europese Parlement^2^,
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité^3),
1. Overwegende dat het van belang is maatregelen vast te stellen voor de
geleidelijke totstandbrenging van de interne markt in de loop van een
periode die eindigt op 31 december 1992 : dat de interne markt een ruimte
zonder binnengrenzen omvat waarbinnen het vrije verkeer van goederen,
personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd;
2. Overwegende dat grensoverschrijdende verkoop op afstand voor de
consument een van de belangrijkste concrete uitingen van de voltooiing
van de interne markt kan zijn, zoals onder andere in de Mededeling van de
Commissie "Op weg naar een gemeenschappelijke markt voor
distributie"^4) is geconstateerd;
3. Overwegende dat de consument dankzij de ontwikkeling van nieuwe
technologieën over een toenemend aantal middelen beschikt om van de
overal in de Gemeenschap gedane aanbiedingen kennis te nemen en om
bestellingen op te geven-, dat het wenselijk is een minimum aan
gemeenschappelijke regels in te voeren vooraleer elke Lid-Staat eigen
onderscheiden of afwijkende bepalingen ter bescherming van de consument
vaststelt, met negatieve gevolgen voor de concurrentie tussen de
ondernemingen in de eengemaakte markt;
(1)
(2)
(3)
(4) C0M(91)41 van 11.3.1991 - 72 -
4. Overwegende dat onder de punten 18 en 19 van de bijlage bij de
Resolutie van de Raad van 14 april 1975 betreffende een eerste programma
van de Europese Economische Gemeenschap voor een beleid inzake
bescherming en voorlichting van de consument^) wordt gewezen op de
noodzaak om de kopers van goederen of diensten tegen het eisen van
betaling voor niet-besteIde goederen en tegen agressieve verkoopmethoden
te beschermen;
5.  Overwegende dat in de Mededeling van de Commissie aan de Raad "Een
nieuwe impuls voor het beleid inzake consumentenbescherming", goedgekeurd
bij een resolutie van de Raad van 23 mei 1985^6^, onder punt 33 wordt
aangekondigd dat de Commissie voorstellen zal indienen over het gebruik
van de nieuwe informatietechnologieën waarmee de consument thuis aan een
leverancier bestellingen kan opgeven;
6. Overwegende dat in de resolutie van de Raad van 9 november 1989
betreffende toekomstige prioriteiten voor de stimulering van het beleid
inzake consumentenbescherming^) de Commissie wordt verzocht om bij haar
werkzaamheden voorrang te geven aan de in de bijlage bij de resolutie
genoemde gebieden; dat in deze bijlage de "nieuwe technologieën die
televerkoop mogelijk maken" worden vermeld; dat de Commissie aan deze
resolutie gevolg heeft gegeven door een "Driejarig actieplan betreffende
het consumentenbeleid in de EEG (1990-1992)" vast te stellen^8) en dat
dit plan in de vaststelling van een richtlijn ter zake voorziet;
7. Overwegende dat een op afstand gesloten overeenkomst wordt gekenmerkt
door het gebruik van een of meer te lecommun i cat ietechn ieken; dat het
wegens de voortdurende ontwikkeling van deze technieken niet mogelijk is
een volledige lijst daarvan op te stellen, hetgeen ertoe noopt beginselen
vast te stellen die ook voor de nog maar weinig gebruikte technieken
gelden; dat het wenselijk is duidelijk het verschil tussen reclame en
aanbod vast te stellen; dat er sprake is van een aanbod zodra de
consument over de elementen beschikt die nodig zijn om een overeenkomst
te slu i ten;
(5) PB nr. C 92 van 25.4.1975, blz. 1
(6) PB nr. C 167 van 5.7.1986, blz. 1
(7) PB nr. C 294 van 22.11.1989, blz. 1
(8) COM(90)98 van 3.5.19PD - 73 -
8. Overwegende dat de in de artikelen 8 en 10 van het Europese Verdrag
tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden
van 4 november 1950 vastgelegde beginselen in acht dienen te worden
genomen; dat al hetgeen samenhangt met de verzameling, opslag en
verwerking van persoonsgebonden gegevens onder de' Richt I iJnen <....> en
<....> van de Raad <betreffende de bescherming van persoonsgebonden
gegevens en van de persoonlijke levenssfeer>^9^ valt; dat het recht van
de consument om met rust te worden gelaten dient te worden erkend en
derhalve enkele, met name uit de bovengenoemde richtlijnen voortvloeiende
beperkingen van het gebruik van bepaalde communicatietechnieken vast te
stellen;
9.  Overwegende dat de consument langs de weg van tal van verschillende
communicatietechnieken aanbiedingen ontvangt; dat het wenselijk is dat
deze aanbiedingen duidelijk als commerciële voorstellen worden
gekenmerkt; dat de verstrekte inlichtingen bovendien aan de overige
relevante communautaire regelgeving moeten beantwoorden, met name aan
Richtlijn 84/450/EEG van de Raad van 10 september 1984 betreffende het
nader tot elkaar brengen van de wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen der Lid-Staten inzake misleidende reclame^10);
10. Overwegende dat het gebruik van deze technieken niet tot een
vermindering van de aan de consument verstrekte inlichtingen mag leiden;
dat het derhalve wenselijk is te bepalen welke inlichtingen ongeacht de
gebruikte communicatietechniek, verplicht aan de consument moeten worden
verstrekt;
11. Overwegende dat de verkoopbevorderingstechniek die erin bestaat
zonder voorafgaand verzoek of expliciet akkoord van de consument tegen
betaling een produkt op te sturen of een dienst te verrichten, niet kan
worden toegestaan;
11.bis Overwegende dat het ook noodzakelijk is dat een uitvoeringstermijn
voor de overeenkomst wordt bepaald indien dat niet reeds bij de
bestelling is gebeurd;
(9)
(10) PB nr. L 250 van 19.9.1984, blz. 17 - 74 -
12. Overwegende dat de met behulp van bepaalde elektronische
technologieën verspreide informatie vaak vluchtig is in zoverre zij niet
op een vast opslagmedium wordt vastgelegd; dat het derhalve noodzakelijk
is dat de consument ten laatste bij de levering van het goed of bij de
verrichting van de dienst schriftelijk de inhoud van de overeenkomst en
alle voor de goede uitvoering ervan vereiste inlichtingen ontvangt;
13. Overwegende dat het voor de consument op het ogenblik van het aanbod
niet mogelijk is het produkt daadwerkelijk te zien en op gedetailleerde
wijze van de kenmerken van de dienstverrichting kennis te nemen; dat het
wenselijk is hem de mogelijkheid te bieden om, na ontvangst van het
produkt of de dienst, de overeenkomst te ontbinden; dat het noodzakelijk
is de kosten die de consument bij uitoefening van dit recht moet dragen,
tot de kosten voor terugzending te beperken, omdat het anders een louter
formeel recht zou zijn; dat om redenen van harmonisatie, met name van de
methode voor de berekening van deze termijn, Richtlijn 85/577/EEG van de
Raad van 20 december 1985 betreffende buiten verkoopruimten gesloten
overeenkomsten^11) zal worden gewijzigd;
14.  15. Overwegende dat niet-inachtneming van de bepalingen van onderhavige
richtlijn de consumenten, maar ook concurrenten nadeel kan berokkenen-,
dat het derhalve wenselijk is bepalingen vast te stellen die de controle
door de beroeps- en consumentenorganisaties op de eventuele toepassing
van deze richtlijn op grensoverschrijdende handelingen mogelijk maken;
dat in zoverre de wetgeving van de betrokken Lid-Staten dat toestaat,
deze organisaties ook in de Lid-Staat van het geschil zouden moeten
kunnen optreden,
(11) PB nr. L 372 van 31.12.1985, blz. 31
(12) PB nr. L 298 van 17.10.1989, blz. 23 - 75 -
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
Artikel 1; Toepassingsgebied
Deze richtlijn heeft tot doel de wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen van de Lid-Staten inzake tussen consument en leverancier op
afstand gesloten overeenkomsten alsmede inzake de aanbiedingen om
overeenkomsten aan te gaan en de voorbereidende handelingen voor de
overeenkomsten nader tot elkaar te brengen.
Artikel 2: Definities
In de zin van deze richtlijn wordt verstaan onder:
op afstand gesloten overeenkomst: elke overeenkomst met betrekking
tot een produkt of dienst, die wordt gesloten:
zonder gelijktijdige fysieke aanwezigheid van leverancier en
consument en
met gebruikmaking van een telecommunicatietechniek voor de
overbrenging van het aanbod en van de bestelling.
 Afzonderlijke schikkingen, bestellingen, afspraken of uitvoerings­
verrichtingen die in het kader van een globale overeenkomst gebeuren,
met name overeenkomsten met gespreide uitvoering, zijn niet onder
deze omschrijving begrepen; - 76 -
"consument": een natuurlijk persoon die ten aanzien van de onder deze
richtlijn vallende transacties handelt voor een gebruik dat als niet
bedrijfs- of beroepsmatig kan worden beschouwd;
"leverancier": een natuurlijk of rechtspersoon die de betrokken
transactie sluit in het kader van zijn commerciële of beroeps­
activiteit, alsmede een persoon die namens of voor rekening van een
leverancier optreedt;
"techniek voor communicatie OP afstand": een techniek die de
informatie-uitwisseling mogelijk maakt welke voor de formulering en
de sluiting van de overeenkomst tussen een consument en een
leverancier die zich niet in eikaars tegenwoordigheid bevinden, nodig
is; bijlage 1 bevat een niet-uitputtende lijst van technieken waarop
deze richtlijn van toepassing is;
"commun i cat ietechn iek-ooerator": een natuurlijk of rechtspersoon,
openbaar of particulier, die de verschillende
telecommunicatietechnieken aan de leveranciers en/of de consumenten
ter beschikking stelt;
"aanbod tot het aangaan van een overeenkomst": elke communicatie op
afstand die alle nodige elementen bevat, andere dan louter reclame,
aan de hand waarvan de geadresseerde rechtstreeks een contractuele
verplichting kan aangaan;
"bestel I ing": uitdrukking van de wens van de consument om een
contractuele verplichting aan te gaan. - 77 -
Artikel 3: Uitsluitingen
Deze richtlijn is niet van toepassing op:
distributie-automaten;
geautomatiseerde verkoopruimten;
op maat gemaakte produkten;
diensten met reservering, waarvan de lijst in bijlage 2 is
opgenomen;
overeenkomsten voor de levering, respectievelijk de verrichting
van:
voedingsmiddelen, dranken of andere goederen voor courant
huishoudelijk gebruik;
diensten voor courante behoeften.
 Artikel 4: Beperkingen van het gebruik van bepaalde technieken voor
communicatie op afstand
De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen ten einde het gebruik van
technieken voor communicatie op afstand om aanbiedingen aan de consument
te doen onder eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van de
consument, met name in toepassing van artikel 17 van Richtlijn <
betreffende de bescherming van de persoonsgebonden gegevens en de
persoonlijke levenssfeer in het kader van openbare digitale tele-
communicatienetwerken> te doen geschieden.
Artikel 5: Presentatie
1) De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen opdat elk aanbod tot het
aangaan van een overeenkomst zodanig wordt opgevat en gedaan dat de
beginselen van eerlijkheid bij commerciële transacties alsmede die
betreffende de bescherming van minderjarigen worden geëerbiedigd. - 78 -
2) Uit elk aanbod tot het aangaan van een overeenkomst moet
ondubbelzinnig het commerciële oogmerk blijken.
3) Indien niet duidelijk blijkt dat de consument voor het gebruik van
een techniek voor communicatie op afstand om de bestelling over te
brengen of om de dienst te verrichten, dient te betalen, wordt hij,
in voorkomend geval, daarover ingelicht.
Artikel 6: inhoud van het aanbod tot het aangaan van een overeenkomst
Wanneer het aanbod tot het aangaan van een overeenkomst wordt gedaan,
dient de consument, met alle aan de gebruikte communicatietechniek
aangepaste middelen, op duidelijke en ondubbelzinnige wijze over de
volgende elementen te worden ingelicht:
de identiteit van de leverancier;
de wezenlijke kenmerken van het produkt of de dienst;
de prijs, de hoeveelheid en de verzendingskosten indien deze niet in
de prijs zijn inbegrepen;
de wijze van betaling, levering of uitvoering;
de geldigheidsduur van het aanbod.
 Artikel 7: Aanbod tot het aangaan van een overeenkomst over de televisie
Indien een aanbod tot het aangaan van een overeenkomst over de televisie
wordt gedaan, dient
bij de presentatie ervan in de zin van artikel 5 van de
onderhavige richtlijn uitsluitend rekening te worden gehouden met
het in artikel 22 van Richtlijn 89/552/EEG betreffende de
bescherming van minderjarigen bepaalde;
de leverancier ten laatste bij het rechtstreekse contact tussen
hem en de consument schriftelijk de in artikel 6 van de
onderhavige richtlijn bedoelde inlichtingen te verstrekken. - 79 -
Artikel 8: Niet-qevraagde leveranties
1) De Lid-Staten nemen passende maatregelen opdat produkten of diensten
zonder voorafgaande bestelling door de consument hem niet worden
geleverd met het verzoek deze tegen betaling te verwerven of deze
anders, zelfs kosteloos, terug te sturen.
2) Indien toezending is geschied, omvatten deze maatregelen voor de
consument ten minste het recht om over het produkt of de dienst te
beschikken, behalve indien het kennelijk om een vergissing gaat; in
dat geval houdt de consument het geleverde voor een redelijke duur
ter beschikking van de leverancier, mits de aard van het geleverde
dat moge lijk maakt.
3) Uitblijven van een antwoord geldt niet als toestemming.
4) Dit artikel is niet van toepassing op de toezending van monsters en
van promotie-geschenken, op voorwaarde dat duidelijk wordt aangegeven
dat zij geheel gratis zijn en er voor de consument geen enkele
verplichting bestaat.
Art ikeI 9: Ui tvoer ing
Indien in het aanbod tot het aangaan van de overeenkomst geen termijn is
aangegeven, moet de bestelling uiterlijk dertig dagen na de ontvangst
ervan door de leverancier worden uitgevoerd.
 Artikel 10: Voorlichting over de inhoud van de overeenkomst
1) Ten laatste bij de uitvoering van de overeenkomst ontvangt de
consument schriftelijk en in de bij het aanbod gebruikte taal ten
minste de volgende inlichtingen: - 80 -
de identiteit van de leverancier en het adres van één van zijn
vest igingen;
de wezenlijke kenmerken van het produkt of van de dienst;
de prijs en de hoeveelheid;
de betalingswijze, waaronder begrepen de krediet- of
afbetalingsvoorwaarden;
het herroepingsrecht in de zin van artikel 11;
de wijze waarop van dit recht gebruik kan worden gemaakt;
Bij sluiting van een overeenkomst voor onbepaalde duur die met name
herhaalde uitvoeringshandelingen omvat, moeten de voorwaarden worden
vermeld waaronder de overeenkomst kan worden herroepen.
2) Lid 1 is niet van toepassing op rechtstreeks met gebruikmaking van
telematica verleende diensten, met name die welke zelf met behulp van
een techniek voor communicatie op afstand worden uitgevoerd, indien
deze diensten in één keer worden verleend. Niettemin is de
communicatietechniek-operator verplicht de consument, op diens
verzoek, naam en adres van de leverancier mee te delen. - 81 -
Ar t ikeI 11: Herroepi ngsrecht
1) Bij elke overeenkomst die op afstand tot stand is gekomen, beschikt
de consument over een termijn van ten minste zeven kalenderdagen na
ontvangst van het produkt of verrichting van de dienst waarbinnen hij
de overeenkomst kan herroepen zonder een boete te betalen. De enige
kosten die hem ten laste vallen, zijn in voorkomend geval de
rechtstreekse retourkosten.
Voor diensten vangt deze termijn aan bij ontvangst door de consument
van stukken waaruit de expliciete instemming van de leverancier
bl i jkt.
2) De consument moet een als bewijs van terugzending geldend document
kunnen tonen.
 3) Bij verwerving van een goed of een dienst door middel van een
kredietovereenkomst bepalen de Lid-Staten dat een met de leverancier
gesloten kredietovereenkomst bij gebruikmaking van het
her roepingsrecht komt te vervallen; indien het krediet niet
rechtstreeks door de leverancier is verstrekt, zijn de bepalingen van
artikel 11 van Richtlijn 87/102/EEG van de Raad(13) van toepassing.
4) Dit artikel is niet van toepassing op:
diensten waarvan een wezenlijk onderdeel van de uitvoering
vóór het einde van de termijn van zeven dagen is of zou
moeten worden aangevat;
transacties betreffende effecten en andere produkten of
diensten waarvan de prijs is gebonden aan de schommelingen
van een kapitaalmarktrente waarop de leverancier geen vat
heeft;
in de vorm van een authentieke akte gesloten overeenkomsten;
(13) PB nr. L 42 van 12.2.1987, blz. 48 - 82 -
produkten die
onmiddellijk kunnen worden gereproduceerd,
voor I ichaamshygiëne dienen,
wegens de aard ervan niet kunnen worden teruggezonden,
[tenzij anders overeengekomen].
Artikel 12: Betaling per kaart
Elke betwisting door de houder van een betaalkaart van de geldigheid van
een verrichting waarbij enkel het nummer van de kaart is genoteerd zonder
dat die kaart werd voorgelegd of elektronisch werd geïdentificeerd, doet
die verrichting te niet. Het bedrag van de transactie wordt in dat geval
zo spoedig mogelijk op de rekening van de houder teruggestort,
onverminderd schadevergoeding bij misbruik van de
betwist ingsmogeI i jkheid.
Artikel 13: Gerechtelijk en administratief beroep
1) De Lid-Staten dragen in het belang van zowel consumenten als
concurrenten, zorg voor passende en doeltreffende middelen om op de
naleving van de bepalingen van deze richtlijn toe te zien.
 2) Daartoe zorgen de Lid-Staten onder andere ervoor dat de beroeps- en
consumentenorganisaties die overeenkomstig de nationale wetgeving
kunnen aantonen dat zij hierbij een wettig belang hebben, worden
gemachtigd om, indien de Lid-Staat van het geschil dit toestaat, een
rechtsvordering in te stellen en/of bij een bevoegde administratieve
instantie een klacht in te dienen.
3) De Lid-Staten verlenen zo nodig aan de rechtbanken en/of
administratieve instanties de bevoegdheden om bij een geschil te
eisen dat de leverancier het bewijs levert van, met name de inhoud
van het aanbod tot het aangaan van een overeenkomst, de voorafgaande
aanvraag, de instemming van de consument en van de inachtneming van
de termi jnen. - 83 -
4) Deze richtlijn sluit niet uit dat op de naleving van de bepalingen
ervan door autonome lichamen vrijwillig wordt toegezien en dat de in
lid 2 bedoelde personen en organisaties zich tot dergelijke lichamen
wenden, indien er naast de in dit artikel bedoelde gerechtelijke en
administratieve procedures ook voor dergelijke lichamen procedures
bestaan.
Artikel 14: Dwingend karakter van de bepalingen
De consument kan van de rechten die hem krachtens deze richtlijn worden
toegekend, geen afstand doen.
Artikel 15: Communautaire regels
De bepalingen van deze richtlijn beletten geenszins de toepassing van
bepalingen die specifiek zijn voor bepaalde technieken of voor bepaalde
produkten of diensten die onder andere communautaire bepalingen vallen.
Artikel 16: Uitvoering
De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen
in werking treden om uiterlijk op 31 december 1994 aan deze richtlijn te
voldoen.
Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen
naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de
officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels voor deze verwijzing
worden vastgesteld door de Lid-Staten.
 De Lid-Staten delen de Commissie de tekst mee van de bepalingen van
nationaal recht die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied
vaststeIlen. - 84 -
Artikel 17
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten
Gedaan te Brussel ,
Voor de Raad
De Voorzitter - 85 -
BIJLAGE 1
Voorbeelden van technieken voor communicatie op afstand waarop deze
r ichtIi jn doelt:
niet-geadresseerd drukwerk
geadresseerd drukwerk
standaardbr ief
reclame in de pers met bestelbon
catalogus
telefoon met menselijke tussenkomst
telefoon zonder menselijke tussenkomst (oproepautomaat, audiotext)
radio
beeldtelefoon
videotext (micro-computer, televisiescherm) met toetsenbord of
aanraakbeeIdscherm
elektronische post
telefax
televisie (telewinkelen, televerkoop) - 86 -
BIJLAGE 2
Diensten met reservering in de zin van artikel 3
Vervoer
Horeca
Schouwspelen, vertoningen, evenementen - 87 -
TOELICHTING INZAKE DE GEVOLGEN
EVALUATIE VAN DE GEVOLGEN VAN HET VOORSTEL VOOR DE ONDERNEMINGEN,
MET NAME HET MIDDEN- EN
KLEINBEDRIJF (MKB)
Titel van het voorstel Bescherming van de consument
inzake op afstand gesloten
overeenkomsten
Referentienummer van het document SPC/171/91 Rev. 4
Het voorstel
1. Waarom is, rekening houdend met het subsidiariteitsbeginsel, een
communautaire wetgeving op dit gebied noodzakelijk en welke zijn de
hoofddoelstellingen ervan?
Bij de traditionele postorderverkoop werd gebruik gemaakt van een
catalogus om de produkten voor te stellen; bestellingen werden per
post opgegeven. Door de vermenigvuldiging van de nieuwe technologieën
(telefoon, televisie, computer) is deze activiteit volledig
omgevormd. In de toekomst krijgt zij steeds meer een grensoverschrij­
dend karakter. Derhalve moeten communautaire minimumvoorschriften
worden opgesteld voordat elke Lid-Staat zijn eigen wetgeving heeft
ingevoerd, hetgeen een belemmering voor de grote markt zou zijn.
 In de mededeling "Op weg naar een gemeenschappelijke markt
distributie" werd reeds het volgende gesteld (blz. 17): voor
"Gezien het multinationale karakter van deze markt kan op grond van
het subsidiariteitsbeginsel worden geconcludeerd dat, indien er enig
wettelijk kader nodig is, dit direct op communautair niveau dient te
worden vastgesteld."
In deze mededeling spreekt de Commissie de wens uit dat zelfregule­
rende systemen worden ontwikkeld, voor zover deze door alle betrok­
kenen worden aanvaard. Derhalve gaat het voorstel voor een richtlijn
vergezeld van een aanbeveling die met name betrekking heeft op de
opstelling van gedragscodes.
De hoofddoelstellingen zijn het waarborgen van de juridische
veiligheid van de consument en zijn recht op een eigen keuze bij op
afstand gesloten overeenkomsten.
Gevolgen voor de ondernemingen
2. Op welke ondernemingen is het voorstel van toepassing?
De ondernemingen die met behulp van telecommunicatietechnieken
produkten op de markt brengen, alsmede de telecommunicatieoperators. - 88 -
De traditionele postorderverkoop is het domein van een vrij beperkt
aantal ondernemingen. De nieuwe technologieën kunnen leiden tot de
oprichting van kleine, in bepaalde van deze technieken (televisie,
minitel) gespecialiseerde ondernemingen of het voor kleine
produktiebedriJven mogelijk maken hun produkten (met name levering
aan huis) rechtstreeks op de markt te brengen.
3. Welke maatregelen moeten de ondernemingen nemen om aan de eisen van
het voorstel te voldoen?
In 6 Lid-Staten (Portugal, Griekenland, Denemarken, België,
Luxemburg, Frankrijk) bestaan reeds algemene wetten die alle vormen
van de verkoop op afstand bestrijken.
In de andere Lid-Staten bestaan gedeeltelijke regelingen.
In de huidige tekst zijn bepalingen uit enkele nationale wetgevingen
overgenomen. In sommige Lid-Staten maken sommige van deze bepalingen
of soortgelijke bepalingen deel uit van de gedragscodes van de
beroepsverenigingen. Deze codes gelden slechts voor de leden van deze
verenigingen.
 In de richtlijn worden bepaalde minimumvoorschriften vastgesteld met
betrekking tot de presentatie en de inhoud van het aanbod alsmede de
schriftelijke informatie die over de af te sluiten overeenkomst moet
worden verstrekt. In de richtlijn wordt een leveringstermijn van 30
dagen vastgesteld, tenzij anders overeengekomen, en een opzegtermijn
van ten minste 7 dagen. Ook voorziet de richtlijn in de mogelijkheid
voor de beroeps- en consumentenorganisaties om met het oog op de
toepassing van de richtlijn gerechtelijke stappen te ondernemen; ten
slotte kan de bewijslast in passende gevallen ook worden omgekeerd.
4. Welke economische effecten kan het voorstel hebben?
op de werkgelegenheid
op de investeringen en de oprichting van nieuwe ondernemingen
op het concurrentievermogen van de ondernemingen.
In de tekst worden communautaire regels vastgesteld die vooral
gevolgen zouden hebben voor het gebruik van de nieuwe technologieën
bij de verkoop op afstand. Dit zou het gebruik van deze technieken
door de consument in de interne markt kunnen stimuleren en tot een
toename van de werkgelegenheid en de investeringen in deze sector
kunnen leiden. De mogelijkheden voor grensoverschrijdende activi­
teiten zouden tot een grotere concurrentie in de detailhandel kunnen
leiden.
5. Houdt het voorstel maatregelen in waarmee beoogd wordt rekening te
houden met de specifieke situatie van het midden- en kleinbedrijf
(lagere of gewijzigde vereisten, enz.)?
Er wordt geen onderscheid gemaakt naargelang de omvang van de
ondernemingen. Het is echter wel zo dat enkele activiteiten die van
het toepassingsgebied van de richtlijn zijn uitgesloten, met name de
levering van goederen en diensten voor dagelijks gebruik, vooral door
kleine ondernemingen worden uitgevoerd. - 89 -
Raadpleging
6. Lijst van de organisaties die over het voorstel zijn geraadpleegd en
overzicht van de wezenlijke elementen van hun standpunt.
In april 1991 werd een discussiedocument opgesteld, getiteld
"Discussiedocument voor een richtlijn inzake verkoop op afstand".
 Deze tekst werd via twee kanalen verspreid:
naar de beroepen, via het Comité voor handel en distributie, een
raadgevend comité van DG XXI II;
naar de consument, via de Raadgevende Consumentenraad van de
Dienst Consumentenbeleid.
Op basis van alle ontvangen opmerkingen werd in juli 1991 een
voorontwerp opgesteld. Deze tekst werd via dezelfde kanalen
verspreid.
Het Comité voor handel en distributie wenst in zijn advies van 13
september 1991 (dat in april 1991 werd verspreid) met betrekking tot
het discussiedocument dat de tekst een aanbeveling wordt of een:
"(beperkte) kaderrichtlijn die de handelaren en hun beroeps­
organisaties voldoende manoeuvreerruimte biedt om deontologische
regels op te stellen".
In zijn advies van 16 Januari 1992 op basis van het voorontwerp voor
een richtlijn van Juli 1991 oefent het Comité voor handel en
distributie kritiek uit op verschillende artikelen en verklaart:
"het Comité voor handel en distributie is niet overtuigd van de
noodzaak van een zo uitvoerige richtlijn... en verwerpt de
argumenten van de Commissie."
Verschillende beroepsorganisaties, waaronder CECD/FEWITA/GEDIS, de
Europese kamers van Koophandel, de Europese Vereniging voor de
Verkoop op Afstand en het Verbindingscomité van de Verenigingen van
de Kleinhandel hebben zich, op basis van de in het tweede halfjaar
van 1991 voorgelegde teksten, negatief over de ontwerp-richtIijn
uitgesproken. Dat is ook de mening van andere beroepsorganisaties uit
de handelssector en van individuele handelsondernemingen, met name
uit de verkoop op afstand, die over het algemeen stellen dat de
bepalingen van deze tekst eenvoudigweg in gedragscodes moeten worden
opgenomen.
De Dienst Consumentenbeleid heeft een vijftigtal adviezen ontvangen
met betrekking tot de twee documenten (discussiedocument en ontwerp­
richtlijn, versies van 1991). Deze adviezen zijn afkomstig van de
consumentenorganisaties, de beroepsorganisaties van andere sectoren
dan de verkoop op afstand, de verschillende telecommunicatieoperators
(televisie, kranten, enz.), de banken en de ondernemingen uit de
toeristische sector.
 In de grote meerderheid van deze adviezen wordt de noodzaak van een
communautaire actie inzake op afstand gesloten overeenkomsten erkend
en wordt de ontwerp-richtIijn niet geheel afgewezen. - 90 -
De voornaamste kritiek heeft betrekking op de financiële
beveiligingssystemen (garantiefondsen), een onderwerp dat nu in de
aanbeveling aan bod komt.
Rekening houdend met de besprekingen en commentaren na de versprei­
ding van het eerste ontwerp in juli 1991 legt de Commissie ook een
tekst voor een aanbevelings voor met het oog op de bevordering van
gedragscodes inzake verkoop op afstand, waarin aangegeven wordt welke
punten in deze codes aan bod kunnen komen. ISSN 0254-1513
COM(92) 11 def.
DOCUMENTEN
NL 10
Catalogusnummer : CB-CO-92-238-NL-C
ISBN 92-77-44596-3
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen
L-2985 Luxemburg.
 aSBIi
mw, COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
COM(91) 11 def. - SYN 411
Brussel, 20 mei 1992
Voorstel voor een
RICHTLIJN VAN DE RAAD
betreffende de bescherming van de consument
bij op afstand gesloten overeenkomsten
(door de Commissie ingediend) - 1 -
MEMORIE VAN TOELICHTING
ALGEMENE SITUATIE
a) Communautaire politieke context
In 1972 besloot de Gemeenschap tot de opstelling van een
specifiek beleid ter bescherming van de consument.
In het eerste programma van de Gemeenschap (Resolutie van de Raad
van 14 april 1975) op dit gebied werd in het onderdeel over de
bescherming van de economische belangen van de consument reeds
vermeld dat de consument moest worden beschermd tegen "het eisen
van betaling voor niet-bestel de goederen en agressieve
verkoopmethoden".
In het tweede programma (Resolutie van de Raad van 19 mei 1981)
werd dezelfde formule overgenomen, met de toevoeging dat ook de
economische gevolgen die "de toepassing van nieuwe technologieën
op het gebied van informatica en telecommunicatie" voor de
consument kan hebben, moesten worden bestudeerd.
In het derde programma, "Een nieuwe impuls voor het beleid inzake
consumentenbescherming" genaamd (Resolutie van de Raad van 23
Juni 1986), wordt het volgende gezegd (punt 29): "Wil de
gemeenschappelijke markt werkelijk zijn doel bereiken, dan moet
het voor de consument gemakkelijker worden gemaakt in andere
landen goederen te kopen" en wordt aangekondigd dat de Commissie
passende voorstellen zal doen met betrekking tot de nieuwe
systemen (videotext, televisie, telefoon) waarmee de consument
thuis bestellingen aan de leverancier kan doorgeven.
 Het vierde communautaire actieprogramma, onder de titel
"Driejarig actieplan 1990-1992" (C0M(90)98 van 3 mei 1990), bevat
de volgende verklaring:
"Wi I de burger ten volle zijn voordeel doen met de interne
markt, dan moet hij erop worden voorbereid de geboden kansen
aan te grijpen door goederen en diensten daar op die markt te
halen waar zij beschikbaar zijn.
Het gebruik, naast de bestaande techniek van de postorder,
van elektronische middelen (televisie, communicatietechno­
logie), zal het grensoverschrijdende aanbod en dus ook de
grensoverschrijdende vraag doen toenemen." - 2 -
Daarom wordt bij de programmapunten van dit vierde programma
het volgende aangekondigd:
"Voorstel voor een richtlijn inzake verkoop op afstand
(1990)"
Daarover gaat dit voorstel.
Sindsdien kwam dit vraagstuk ook in een andere communautaire
tekst ter sprake, namelijk in de mededeling (C0M(91)41 def.) "Op
weg naar een gemeenschappelijke markt voor distributie". Punt
3.2. draagt de titel "Een reeks regels verschaffen voor nieuwe
vormen van distributie zonder grenzen".
Daarin staat het volgende te lezen:
"Een terrein dat duidelijk van potentieel belang is, is de
kleine maar groeiende multinationale markt van de
afstandsverkoop, waarbij gebruik wordt gemaakt van de nieuwe
technieken van meertalige persboodschappen, radio- en
televisie-uitzendingen en reclame".
b) Het economische verschijnsel
Nieuwe technologieën
Bij de verkoop op afstand wordt steeds vaker gebruik gemaakt van
de nieuwe technologieën om het aanbod te verspreiden of de
instemming van de consument in ontvangst te nemen.
 Voor de verspreiding van het aanbod worden de volgende media
gebruikt:
Schr ifteli Jke media
Niet-geadresseerd drukwerk
Geadresseerd drukwerk
Standaardbr ief
Advertentie in de pers
Fax
Audiomedia
Telefoon met menselijke tussenkomst
Telefoon zonder menselijke tussenkomst (oproepautomaat)
Radio
Visuele media
Teletekst
Home computer
Minitel, BiIdschirmtext Audiovisuele media
Televisie
Videorecorder of videoplaatspeler
Beeldtelefoon
Sommige van deze technieken zijn interactief en kunnen worden
gebruikt om bestellingen op te nemen. De meest recente ontwik­
keling is de telefoon zonder menselijke tussenkomst: dat is een
sprekende computer die de bestelling van de consument opneemt.
In tabel nr. 1, Bijlage 1, wordt de verspreiding van sommige
technologieën aangegeven. Meer dan 95% van de huishoudens in de
Gemeenschap beschikt over een televisietoestel.
Voor een en dezelfde tel everkooptechniek kan gebruik worden
gemaakt van verschillende technologieën. Zo wordt bij de verkoop
via de televisie de bestelling per computer, per telefoon of per
post opgegeven, en (nog) niet via het medium dat voor het
verspreiden van het aanbod werd gebruikt. Ook voor het aanbod
kunnen verschillende media worden gebruikt: een catalogus wordt
vaak gevolgd door een mailing en soms door een telefoontje.
Het gebruik door de consument van de verschillende besteIwijzen
evolueert zeer snel.
De algemeen vertegenwoordiger van de beroepsvereniging van Franse
ondernemingen schat bijvoorbeeld dat in 1995 in zijn land nog
slechts 25% van de bestellingen per post zal worden doorgegeven.
La Redoute, het grootste Franse postorderbedrijf, ontving in 1990
21 miljoen bestellingen, waarvan 27% per post, 45% per telefoon
en 14% via de Minitel.
Uit onderstaande tabel blijken ook de grote verschillen tussen de
verschillende landen.
 Procentuele opsplitsing van de omzet van de grote ondernemingen voor
verkoop OP afstand, per bestelwijze
1990
Post
Telefoon
Minitel
Over ige Be Ig i e
89
8,7
2,3 Frankr i Jk
61,8
22,3
9,5
6,4 Spanje
75
13
12 Japan
39,4
56,7
3,9 - 4 -
Ook zij gewezen op de steeds grotere rol van krediet bij de verkoop op
afstand. Uit onderstaande tabel blijkt dat de verkoop op krediet in
Frankrijk reeds boven de 25% ligt. Ook in België bedraagt het cijfer 25%.
Opsplitsing van de omzet van de verkoop op afstand in Frankrijk in
verkoop tegen contante betaling en verkoop OP krediet (in %)
Contante
betaling
Op
krediet 1980
82.8
17.2 1982
82,8
17,2 1984
79,5
20,5 1986
78,9
21,1 1988
75,1
24,9 1990
73,9
26,1
(Bron SVPCD oktober 91)
- Structuur van de markt
De volgende tabel toont de omvang van de traditionele verkoop op
afstand in bepaalde Lid-Staten. Deze cijfers zijn verstrekt door
de Europese Vereniging voor Verkoop op Afstand (AEVPC).
De ondernemingen die bij deze verenigingen zijn aangesloten,
vertegenwoordigen niet de hele markt. Ook in België schat het
Ondernemingsverbond voor Verkoop op afstand (OVVA) dat het 75%
van de markt vertegenwoordigt.
Land
Duits land
Frankr i Jk
Gr.Br i ttannie
Italie
Zweden
Zwitserland
Oostenr i Jk
Nederland
Belgie
Denemarken
F inland
Spanje Omzet 1990
(mi IJoen ecu)
14.278
5.921
5.204
1 .026
1 .024
1.021
962
823
580
532
460
393 Aandeel
handel '90
4,2 (1)
2.5
2,8
0,5
2,8
2,6
3,9
1,6
1,1
2,8 (1)
1 ,5
0.005 AandeeI handeI
non-food
4,3
5,1
4,6
1,4
4.8
5,0
-
2,7
1,8
4,8
2.5
-
(1) 1989 Bron A.E.V.P.C.
 Uit deze tabel blijkt dat drie landen van de Gemeenschap samen 80% van de
traditionele verkoop op afstand voor hun rekening nemen. In deze drie
landen is deze vorm van verkoop goed voor 4 tot 5% van de non-foodhandel. - 5 -
De grootste ondernemingen voor verkoop op afstand ter wereld zijn
Europees. Zoals uit onderstaande tabel blijkt, wordt deze markt door
Europese en Amerikaanse ondernemingen beheerst.
Rangschikking van de 13 grootste postorderbedrijven ter wereld in 1990.
Onderneming
Otto Versand **
Que I Ie
Great Universal stores
(GUS)
Sears, Roebuck & Co
United Automobile
Association Services
J.C. Penney
Time Warner
TeIe-Commun i cat ions
Reader's Digest
La Redoute*
Bertelsmann*
GEICO
Neckermann Land
BRD
BRD
GB
USA
USA
USA
USA
USA
USA
Frankr.
BRD
USA
BRD Omzet in
mi I joen
$
7.415
6.350
4.685
4.300
4.291
3.315
2.784
2.602
1 .757
1 .642
1 .600
1 .572
1 .484 Bedr i jfstak
Breed assort iment
Breed assort iment
Breed assort iment
Breed assortiment
Verzeker ingen
Breed assortiment
Uitgever i j
Kabeldistribut ie
Uitgever i j
Breed assort iment
Uitgever i j
Verzeker ingen
Breed assort iment
Omzet 1989
Omzet inclusief Spiegel (Amerikaans filiaal)
Bron: Marketing Logistics INC. 1990
De Europeanisering van de ondernemingen voor verkoop op afstand is reeds
in verregaande mate verwezenlijkt. Uit een analyse van de dochter­
ondernemingen van de twee groepen 0TT0-VERSAND en LA REDOUTE blijkt
duidelijk de strategie van vestigingen in heel Europa. Sommige kleinere
ondernemingen slagen er zelfs in om in bijna alle Lid-Staten aanwezig te
zijn (Yves ROCHER-DAMART).
 Deze vestigingsstrategie in de vorm van dochterondernemingen kan op
termijn problemen van marktversnippering veroorzaken. Uit een onlangs
voor rekening van de Dienst Consumentenbeleid uitgevoerde studie blijkt
de buitengewone aarzeling van bepaalde ondernemingen om de consument
buiten de nationale grenzen hun catalogus toe te sturen. Voor de werking
van de grote markt is het van essentieel belang dat de consument zich tot
een onderneming buiten zijn land kan richten, ook indien deze onderneming
een dochteronderneming heeft in het land waar de consument woont.
Opgemerkt zij echter dat enkel de zeer grote ondernemingen een beleid van
vestigingen in de vorm van dochterondernemingen in alle Lid-Staten kunnen
voeren. - 6 -
c) Noodzaak van een communautair wetgevend initiatief
Situatie van de consument bij dit soort transactie
De verkoop op afstand wordt gekenmerkt door een verrichting in drie
stappen:
De consument ontvangt een aanbod voor een produkt of een dienst:
schriftelijke, visuele of mondelinge beschrijving, aanduiding van
prijs en voorwaarden...
Op basis daarvan doet hij zijn bestelling.
Vervolgens ontvangt hij het produkt of de dienst.
De verspreiding van het aanbod naar de consumenten geschiedt via een
telecommunicatietechniek. Ook de consument maakt gebruik van een
telecomunicatietechniek om met de handelaar in contact te treden.
Als gevolg van dit wederzijds gebruik van telecommunicatietechnieken
is er geen sprake van gelijktijdige fysieke aanwezigheid van
consument en handelaar.
 De verschillende verkoopcategorieën zijn samengevat in de volgende
tabel:
Gelijktijdige Geen geliJktijdige
aanwezigheid aanwezigheid
consument/handeI aar consument/handeI aar
Verkoopruimte Klassieke verkoop Geautomatiseerde winkels
Woning van de Huis-aan-huisverkoop Verkoop op afstand
consument
Sommige analisten hebben getracht een onderverdeling van de verkoop
op afstand in verschillende subcategorieën op te stellen:
postorderverkoop op basis van een schriftelijk verspreid aanbod,
televerkoop waarbij alle stappen van het verkoopproces per telefoon
worden afgehandeld, verkoop via de televisie... Andere analisten zijn
van mening dat het gebruik van bepaalde technieken zoals telefoon of
televisie deze vormen van verkoop dichter bij de huis-aan-huisverkoop
plaatst dan bij de postorderverkoop. - 7 -
Uit een grondige analyse van de problemen waarmee de consument wordt
geconfronteerd, blijkt dat de door huis-aan-huisverkoop veroorzaakte
problemen absoluut niet dezelfde zijn als die bij verkoop op afstand.
Zo kan verkoop via de televisie niet met huis-aan-huisverkoop worden
gelijkgesteld omdat de consument altijd zijn toestel kan uitzetten.
Toen de post de belangrijkste bestelmethode was, was de bestelling
verschillende dagen onderweg. Een aankoop per postorder was een
weloverwogen aankoop en voordat de postbode de goederen afleverde,
verstreken verschillende weken.
Vergeleken met deze termijnen was de aan het opstellen van de
bestelling bestede tijd van weinig belang.
Vandaag de dag is een aankoop op afstand veeleer een impulsieve
aankoop en stellen de klanten steeds grotere eisen aan een snelle
afhandel ing.
Het is duidelijk dat de aankoophandeling in gang wordt gezet door het
produkt zelf en de afbeelding ervan in de catalogus. De manier waarop
de bestelling wordt doorgegeven mag echter niet als een rem werken.
 Aandrang tot wetgeving in de Lid-Staten
Uit een analyse van de juridische bepalingen van de Lid-Staten inzake
op afstand gesloten overeenkomsten blijkt dat er sinds 1987 een
bijzondere sterke aandrang bestaat om wettelijke bepalingen in te
voeren. 1987 is ook het jaar waarin de verkoop per televisie in
Europa een aanvang nam.
Opgemerkt zij dat het begrip "verkoop op afstand" in 1987 voor het
eerst in de teksten van Lid-Staten verschijnt. Hoewel dit begrip
voordien in geen enkele wetstekst is gebruikt, duikt het
tegelijkertijd op in een Deense (hoofdstuk 4 van de wet van 23.12.87)
en in een Franse tekst (arrest van 3.12.87). In datzelfde Jaar wordt
in Portugal een algemene wet op de "postorderverkoop" goedgekeurd,
die in feite alle vormen van verkoop op afstand bestrijkt. - 8 -
België
In augustus 1991 werd in België een wet op de "Verkopen op afstand"
geodgekeurd. De definitie daarvan ligt zeer dicht bij die welke in
onderhavig voorstel wordt gebruikt. Zij slaat zowel op goederen als op
diensten, alsmede op alle teIecommunicatietechnleken. De overheid kan
door middel van koninklijke besluiten diverse toepassingsmaatregelen
nemen.
Denemarken
In 1987 werd in Denemarken een wetgeving op de "verkoop op afstand"
ingevoerd. In deze tekst wordt met name een opzegtermijn van 7 dagen
vastgesteld. Ook is het verboden de consument zonder diens voorafgaande
toestemming op te bellen. Een wet van juni 1990 bevat bepalingen
betreffende de prijsaanduiding bij verkoop op afstand.
Duitsland
In Duitsland is enkel het gebruik van BiIdschirmtext aan een specifieke
wet onderworpen.
 Daarentegen bestaat een zeer belangrijke Jurisprudentie betreffende
reclame per telefoon, die verboden is (Jurisprudentie van het Bundes-
gerichtshof van 1970 - 1989 - 1990). De verspreiding van niet-
geadresseerde reclame in brievenbussen is door de Jurisprudentie verboden
(arrest van het Bundesgerichtshof van 10.12.88) indien de consument zijn
verzet daartegen kenbaar heeft gemaakt.
Gr ieken land
In Griekenland is de postorderverkoop geregeld door een ministerieel
besluit van juli 1990. Deze tekst is in september 1991 gewijzigd.
Spanje
In Spanje bestaat geen nationale wetgeving ter zake, maar verschillende
regio's hebben wetten inzake de verkoop op afstand uitgevaardigd
(Aragon/1989 - Galicië/1988 - Valencia/1986). In andere regio's (zoals
Catalonië) bestaan ontwerpen.
Frankr i Jk
Het Franse recht omvat geen algemene tekst over de verkoop op afstand; de
reglementering is verspreid over verschillende wetten, decreten en
arresten. Zo zijn nagenoeg alle vormen van verkoop op afstand
gereglementeerd, volgens verschillende formules (Wet nr. 88.21 van
7.1.1988, wet nr. 89.421 van 23.6.1989, wet 87.1008 van 31.12.89). Ook
bestaat er een specifieke wet op de verkoop via de televisie. - 9 -
Ier land
Ierland kent geen specifieke bepalingen betreffende de verkoop op
afstand, behalve het verbod op gedwongen verkoop (SaIe of Goods Act
1980).
Italië
Bij de wet van 29 december 1990 werd de communautaire richtlijn inzake de
huis-aan-huisverkoop omgezet en werd het toepassingsgebied ervan uitge­
breid tot de postorderverkoop, met name de verkoop per televisie. Italië
is namelijk het land waarin deze vorm van verkoop het meest wordt
gebruikt. Over het uitvoeringsbesluit wordt nog steeds beraadslaagd.
Luxemburg
De postorderverkoop wordt geregeld door de wet van 25 augustus 1983, die
een bedenktijd van 15 dagen na ontvangst van de goederen vaststelt. Huis-
aan-huisverkoop per telefoon is krachtens de wet op de colportage
verboden. In februari 1991 werd een groothertogelijk reglement betref­
fende videotex goedgekeurd.
 Neder land
In Nederland bestaat geen specifieke wet op de verkoop op afstand. In het
Nieuw Burgerlijk Wetboek, dat sinds Januari 1992 van kracht is, is met
name bepaald dat het verboden is meer dan 50% van de prijs van een
produkt als voorschot te vragen.
Portugal
Portugal was de eerste Lid-Staat die een algemene reglementering op alle
vormen van verkoop op afstand invoerde, en wel bij algemene maatregel van
bestuur nr. 272/87 van 3 juli 1987. Ook in deze tekst, die sterk op de
Belgische tekst lijkt, wordt bepaald dat van de consument geen voor­
schotten mogen worden geëist.
Verenigd Koninkrijk
Geen wettelijke bepalingen behalve inzake gedwongen toesturing
(Unsolicited Goods and Services Act 1971-1975). De gehele postorder­
verkoop wordt geregeld door onder toezicht van het Office of Fair Trading
opgestelde gedragscodes. Ook bestaan er verschillende vrijwillige
programma's ter bescherming van gedane betalingen (Mail Order Protection
Scheme). - 10 -
I I. DOELSTELLINGEN
De verkoop op afstand zal voor de consument een van de meest
zichtbare en concrete toepassingen van de grote interne markt zijn.
Wat goederen betreft, is het vrije verkeer bijna volledig verwezen­
lijkt en koopt de consument de produken die hij in de winkel rekken
vindt. De consument doet zijn voordeel met het vrije verkeer, maar is
er zelf niet bij betrokken.
Wat diensten betreft, komt het vrije verkeer veel langzamer tot
stand. De veralgemening van de wederzijdse erkenning is een voor­
waarde voor grensoverschrijdende activiteiten.
De verkoop op afstand geeft de consument het initiatief voor
grensoverschrijdende aankopen terug. De consument neemt op basis van
een grensoverschrijdend aanbod het initiatief om zich te richten tot
een onderneming die in een ander land dan het zijne is gevestigd.
 Het openen van de grenzen op dit gebied betekent dat de Franse
consument via zijn minitel produkten uit een Duitse catalogus kan
kopen, dat de Spaanse consument afgaande op Portugese reclame in de
pers per post kan bestellen, dat de Luxemburgse consument per
telefoon zijn bestelling kan doorgeven naar aanleiding van een Britse
te Ieshopp i ngu i t zend i ng.
Bepaalde beroepsvertegenwoordigers twijfelen er niet aan dat de
verkoop op afstand van alle distributiesystemen datgene is dat het
meest voordeel kan halen bij het openen van de grenzen. De grote
ondernemingen in die sector hebben dit reeds lang ingezien en volgen
één ontwikkelingsstrategie in alle landen van de Gemeenschap.
De grote nieuwigheid op deze markt is het algemene gebruik van nieuwe
technologieën, zowel voor de verspreiding van het aanbod aan goederen
of diensten als voor het ontvangen van de instemming van de
consument. Voor de verspreiding van het aanbod zijn dat bijvoorbeeld
telefoon (telefonische huis-aan-huisverkoop), radio, televisie en
home computers (Minitel, BiIdschirmtext).
Om de instemming van de consument te ontvangen wordt gebruik gemaakt
van alle interactieve technologieën: telefoon, teletext, computers,
audiotext. - 11 -
Uit een analyse van het gebruik van deze nieuwe technologieën blijkt
dat er een specifieke vorm van handelsverkoop bestaat: de verkoop op
afstand, waarvan de traditionele postorderverkoop de voorloper was.
De professionals in deze sector hebben deze evolutie zeer goed zien
aankomen en de laatste Jaren hebben verschillende nationale
beroepsverenigingen hun benaming gewijzigd om het concept van de
verkoop op afstand erin op te nemen.
Er zijn twee fundamentele ontwikkelingen gaande:
sommige goederen of diensten werden vroeger niet op afstand
verkocht en nu wel (voedingswaren, diensten);
steeds meer ondernemingen brengen hun goederen of diensten
rechtstreeks via deze nieuwe technieken op de markt.
 Als reactie op deze technologische explosie en op de betrekkelijke
onzekerheid die deze vanuit juridisch oogpunt met zich meebrengt,
hebben talrijke Lid-Staten regels uitgevaardigd. Uit de analyse van
de situatie per Lid-Staat blijkt dat er tot 1987 bijna geen
bepalingen op dit gebied bestonden, maar dat het aantal teksten
sindsdien snel toeneemt. Het is de taak van de Commissie deze
versnippering te vermijden. In de richtlijn wordt derhalve een
algemeen kader voor de op afstand gesloten overeenkomsten
voorgesteld, aangevuld door zelfcontrole, zoals in de aanbeveling
wordt gesteld.
De eerste doelstelling is het waarborgen van de Juridische
bescherming van de consument. De consument kan vandaag de dag per
telefoon een bestelling doorgeven en krijgt de antwoorden van een
"stemcomputer". De consument kan nauwelijks weten dat hij niet met
een menselijk wezen praat, maar met een machine. Wat voor een
overeenkomst wordt in dat geval gesloten? Wie is de medecontractant
van de consument? Welke bewijselementen zijn er bij een geschil? Welk
recht geldt voor de overeenkomst? Waardoor wordt de handtekening
vervangen? Deze Juridische bescherming stelt ook de ondernemingen in
staat hun activiteiten in de hele Gemeenschap binnen een gelijkvormig
kader te ontplooien.
De tweede doelstelling is de consument het recht OP ei oen keuze te
garanderen. Het recht op eigen keuze omvat eerst en vooral de
mogelijkheid bepaalde soorten aanbiedingen, zoals automatische
telefoonoproepen of faxmededelingen niet te ontvangen. Dit recht om
met rust te worden gelaten kan de consument op verschillende manieren
worden gegarandeerd.
 Een ander aspect van het recht op eigen keuze betreft de inlichtingen
die voor en tijdens de uitvoering van de transactie aan de consument
worden verstrekt. Het principe bestaat erin dat het gebruik van de
nieuwe technologieën niet tot een vermindering van de verstrekte
inlichtingen mag leiden. - 12 -
Sinds 1865, toen de eerste uitgave van de beroemde postordercatalogus
BON-MARCHE verscheen, beschikt de consument bij sommige aanbieders
over het recht om bij ontvangst van de waren de overeenkomst te
herroepen. Uit een vergelijkende studie blijkt dat deze praktijk in
de hele Gemeenschap nagenoeg algemeen wordt toegepast, in 7 landen op
reglementaire basis en in de andere 5 op vrijwillige basis (zie tabel
nr. 3, BIJ lage 1).
Een ander aspect van het recht op eigen keuze is het verbod op
gedwongen verkoop of toezending en het beginsel dat het uitblijven
van een reactie van de consument niet als instemming geldt.
