Handleiding tot het geregtelijk-scheikundig onderzoek bij eene arsenik-vergiftiging
Komt er nu bij deze proef met den toestel van jiaiisii geen aanslag of spiegel in de buis , zelfs na een uur gewerkt te hebben , te voorschijn en heeft men met de gasvlam geen spoor van vlekken verkregen, dan is de afwezigheid van arsenicum bewezen, voorondersteld, dat men het voorbereidend onderzoek naauwkeurig en op de regte wijze heeft verl igt, en het arsenicum niet door ongeoefendheid en onbedrevenheid is verloren gegaan. §■ 16- Bij deze wijze van proefneming is van zeer veel gewigt de omstandigheid , dat ook het antimonium als antimonium oxyde of antimoniumzuur, ol in volkomen opgelosten of in den zoutachtigen vorm, onder dezelfde omstandigheden als het arsenicum, een antimonium-waterstofgas vormt, hetwelk bij verhitting eenen volkomen gelijksoortigen met'ïalspicgcl, en bij het verbranden op porselein, ook volkomen gelijksooitige vlekken vormt. Deze omstandigheid vordert temeer de grootste opmerkzaamheid, omdat zeer vele spiesglans-bereidingen , voornamelijk Tartarus stibiatus , als inwendige geneesmiddelen worden toegediend, en ei aldus bij bovengemelde proeven eene met arsenicum overeenko mende metaalspiegel konde verkregen worden, die inderdaad niet dooi arsenicum , maar door antimonium was te weeg gebragt. Bestaat er onzekerheid of eene zoodanig verkregene metaalspiegel door arsenicum of door antimonium werd voortgebragt, dan is deze vraag gemakkelijk en zeker op te lossen. Het arsenicum maakt zich door de zopgegevene eigenschappen gemakkelijk kenbaar , het antimonium is helderder van kleur, glanziger, de vlekken van antimonium daarentegen ijn zwarter , dikwijls naar het blaauwaclitige overhellende;. Het anti momum vervliegt in lang zoo gemakkelijk niét, als het arsenicum, enolschoon ook de spiegel zich door eenen stroom van waterstofgas van de eene plaats naar de andere laat sublimeren , zoo wordt hiertoe toch eene veel grootere hitte gevorderd. Daarbij komt nu nog het wezenlijk verschil, dat de antimonium-spiegel, alvorens te vervliegen, tot kleine, glinsterende , althans met het vergrootglas waartenemene kogeltjes smelt, hetwelk bij het arsenicum volstrekt geen plaats heeft. Het meest'afdoende verschil echter bestaat daarin, dat het arsenicum met eenen knoflook-, het antimonium daarentegen zonder eenigen den minsten reuk vervliegt. erhit men de plaats van de buis, waar de spiegel zit, terwijl er nog waterstof door heen stroomt, dan verkrijgt het uit de 'opening wegsti'oomende gas cenen sterken knoflookreuk, wanneer de spiegel uit arsenicum bestaat: het blijft echter reukeloos, wanneer het antimonium is. Buitendien kan men ter onderscheiding nog de volgende reagentia aanwenden: De vlekken van arsenicum op porselein verdwijnen bij het bevochtigen met eene geconcentreerde en loogzoutige oplossing van onderchloiigzurc-soda (sub-chloris soda): die van antimonium veranderen daardoor niet. Vlekken op de spiegel van arsenicum met een droppel salpeterzuur bevochtigd en warm gemaakt, verdwijnen. Zij lossen daarin gehee op. Voegt men hierbij een druppel van eene oplossing van salpeterzuur zilver, en houdt alsdan digt boven de plaats zonder dezelve aan te raken, een met bijtende ammonia bevochtigd glazen staafje, dan wordt de droppel geel gekleurd, door dat zich daarin een nederslag of bezinksel van arsenig-zuur zilveroxyde vormt. Somwijlen, wanneer er een zeer sterk zuur en eene sterke hitte werd aangewend, wordt het bezinksel bruinachtig rood door het vormen van arsenig-zuur zilveroxyde. Vlekken en spiegel van antimonium verdwijnen wel is waar insgelijks door salpeterzuur, maar het antimonium wordt daardoor niet opgelost, maar in een wit verzuursel veranderd, hetwelk met de zilver-oplossing niet reageert. In een mengsel van een droppel salpeterzuur en een droppel zoutzuur lost het antimonium op. Dampt men voorzigtig de witte overgescliotene zuren uit, en droppelt alsdan op de plaats zwavelwaterstofhoudend-water , dan ontstaat er een vuurrood bezinksel van zwavelantimonium. Was het arsenicum geweest, dan zoude daardoor een citroengeel nederslag ontstaan. Leidt men door de glazen buis, waarin zich een metaalspiegel bevindt, zwavelwaterstofgas, en verhit daarbij den eersten, dan verandert hij in zwavelmetaal. Was het antimonium , dan ontstaat er zwart of gedeeltelijk oranje-rood zwavel-antimonium; was het arsenicum, dan ontstaat er geel zwavel-arsenicum. Beide verbindingen zijn echter niet alleen door verschil in kleur, maar ook door verschil in vervliegbaarheid van elkander onderscheiden, dewijl het zwavel-arsenicum veel vlugtiger is. Aanm. Veel moeijelijker zoude liet geval zijn, wanneer beide, arsenicum en antimonium , bij eene vergiftiging gelijktijdig voorkwamen , en zulks bewezen en ieder op zich zelf moest aangetoond worden. Voor deze, voorzeker slechts zeldzaam voorkomende gevallen , verwijzen wij naar de door FreseNIüs voorgeslagene en zeer doelmatige handelwijzen in de Annalen der Chemie en Pharmacie D "43. blz. 361 en 49 D. blz. 287. §■ 17. In elk geval, waarin antimonium gevonden wordt , is het natuurlijkerwijze voor de verdediging van het hoogste belang, dadelijk 11a Ie vorschen , of de vergiftigde ook antimonialia als geneesmiddel gebruikt lieeft. Was dit het geval, en was Let bovendien nog door het scheikundig onderzoek gebleken, dat er arsenicum aanwezig was, dan moet de verdediger verlangen dat het, als geneesmiddel gebezigde, antimonium-praeparaat onderzocht worde of het ook arsenicum bevat, daar, zooals reeds vermeld is, de officinele antimonium-praeparaten ligtelijk arsenicum kunnen bevatten. 5- 18- Derde geval. In de maag en het darmkanaal is geen arsenicum gevonden , en er bestaat vermoeden, dat het deels door braking en den stoelgang ontlast, deels opgeslorpt en in de bloedmassa en bloedrijke organen van het ligchaam is overgevoerd. In dit geval moet men even handelen als in het tweede , door op dezelfde wijze de lever de milt, de long, het hart of de nieren aan het onderzoek te onderwerpen. Heeft men in de blaas urine gevonden, zoo begint men het onderzoek hiermede. Men mag dezelve echter niet terstond in den toestel van Marsh opnemen, daar reeds wegens Let sterke schuimen , hetwelk zij in Let voclit veroorzaakt, Let onderzoek oj) die wijze niet uitvoerbaar zijn zoude, maar men moet dezelve met zoutzuur zwak zuur maken, er dan zwavelwaterstof doorheen leiden, en vervolgens als op de tweede wijze handelen. §. 19. Een dergelijk onderzoek wordt in den hoogsten graad moeijelijk, onaangenaam en lastig, wanneer men met lijken te doen krijgt, welke reeds gedurende maanden of jaren begraven waren, en dientengevolge in eene uiterst stinkende ontbinding en bederf zijn overgegaan. I11 deze gevallen is het dikwijls niet mogelijk , de afzonderlijke organen te onderscheiden en af te zonderen , zoodat men dan in de noodzakelijkheid komt, de gansche massa van door bederf ineengevloeide of ook , zoo als somtijds van plaatselijke omstandigheden het gevolg is, de ineengedroogde zachte deelen, en zelfs ook de beenderen aan het onderzoek te onderwerpen. Hierbij is het niet geoorloofd, het lijk, ter verwijdering van den stank, in een bad van chlorwater, of eene oplossing van chlorkalk te leggen, dewijl daardoor het arsenicum konde worden uitgetrokken en verloren gaan. Wilde men dezelve met chlorgas zuiveren, dan moet men zich daarbij herinneren, dat tot deszelfs ontwikkeling gedistilleerd zwavelzuur moet gebruikt worden. Men zondert alle deelen, voornamelijk die, welke onderbuiksorganen kunnen geweest zijn, zorgvuldig van de beenderen af, en behandelt ze dan als in het tweede geval. Eene andere doelmatige wijze van behandeling, welke voornamelijkdan , wanneer men een reeds sedert maanden begraven lijk geheel 011 dei-zoeken moet, den voorkeur verdienen kan , bestaat in het volgende ; Alle de zachte deelen worden in eene groote schaal van echt porselein, welke op een zandbad staat, met matig sterk, onderzocht salpeterzuur overgoten en onder omroeren met behulp van warmte langzamerhand zóó verstoorden opgelost, dat daaruit eene gelijkvormige, brijachtige massa ontstaat. Deze wordt nu met eene zamengedrongene oplossing van zuiver potascli-hydraat of koolzure potasch verzadigd, en alsdan nagenoeg zooveel fijn gewrevene, zuivere salpeter daarbij gevoegd, als het gewigt bedroeg der zachte deelen. Alsdan wordt de gansche massa onder bestendig omroeren zooveel mogelijk tot droogwordens toe uitgedampt, en achtereenvolgens in kleiner gedeelten, in eenen nieuwen , zuiveren, tot eene zwakke gloeihitte gebragten, hessischen smeltkroes gedaan. Hierdoor wordt alle bewerktuigde stof verbrand en het arsenicum, indien het aanmerkelijk is, in arsenikzure potasch, welke vuuibestendig is en in de verbrande massa terugblijft, veranderd. Hierbij is het van belang, maar niet zeer gemakkelijk, de juiste hoeveelheid salpeter te treffen. Neemt men te weinig, dan blijft er organische stof onverbrand, en kan er uit de koolhoudende massa arsenicum vervliegen; neemt men te veel, dan wordt naderhand de verdere behandeling der massa zooveel te moeijelijker. Het best is, met het mengsel voorloopig kleine proeven te nemen , door het in eenen kleinen , gloeijenden kroes te werpen en op te merken, of de massa na de ontploffing volkomen wit is. Zoo lang het zwart blijft, en er nog kool in bevat is, moet er meer salpeter bijgevoegd worden. De massa, welke nu wezenlijk koolzuur , salpeterzure en salpeterigzure potasch bevat, en arsenikzure potasch bevatten kan , wordt in de minst benoodigde hoeveelheid kokend water opgelost, en deze oplossing, zonder dezelve van de daarin opgehangene phosphorzure kalk en kiezelaarde door filtratie te bevrijden, in eene porseleinen schaal, door langzame bijvoeging van zamengedrongen overgehaald zwavelzuur zoodanig verzadigd , dat dit laatste eenigzins de bovenhand houdt. Hierop wordt de verkregene zoutmassa zoolang verhit, dat al het salpeterigzuur en salpeterzuur volkomen zijn uitgedreven. Op deze omstandigheid moet men vooral acht geven. Nadat de massa bekoeld is, wordt er een weinig koud water bijgemengd, en het vocht van de groote hoeveelheid gevormde zwavelzure potasch afgegoten. Dit laatste wordt nog eenige malen met koud water afgewasschen, het waschwater bij de eerste vloeistof gedaan, dit dan met zwavelig zuur gekookt, en vervolgens gedurende eenen ganschen dag aan eenen stroom van zwavelwaterstofgas blootgesteld. Voor het overige handelt men verder, als in het tweede geval. Aanm. Fransche toxicologen hebben voorgeschreven, om ter verstoring van de organische stof, de zachte deelen , welke onderzocht moeten worden , door verhitting met zaatngeilrongen zwavelzuur te verkolen. Dit is moeijelijk goed uit te voeren, en heeft daarenboven nog hef groote nadeel, dat, wanneer er, zooals zulks meestal het geval zijn moet , in de deelen van liet lijk chloorverbindingen aanwezig zijn (Keukenzout, Salmiak), er vlugtig chloor-arsenicnm gevormd wordt, door welks vervliegen een gedeelte arsenicum verloren kan gaan. 5- 20. Slechts zeer zelden zal het voor de bevoegde magt'van belang zijn te weten , hoeveel arsenicum in gewigt er in een lijk en dergel. gevonden is. Eene zoodanige gewigtsbepaüng zal altijd slechts betrekkelijk blijven , daar het onmogelijk is uit alle deelen van een gansch lijk , de gezamenlijke hoeveelheid arsenicum af te zonderen, en tot het bepalen van het gewigt bijeen te zamelen. Zoodra er, in overeenstemming met de gronden voor het vermoeden en de ziekteverschijnselen, arsenicum, al is het ook in nog zoo geringe hoeveelheid, gevonden wordt, en men de overtuiging verkregen heeft, dat het niet toevallig of na den dood in het ligchaam gekomen is, dan mag men met zekerheid besluiten, dat hetzelve vergiftigd is. Hoeveel arsenicum er tot eene doodelijke vergiftiging noodig is, is volstrekt niet uitgemaakt, en zal wel naar de bijzondere omstandigheden en individualiteiten verschillen. Is de gevondene hoeveelheid zoo klein, dat zij op zich zelve geene doodelijke werking konde gehad hebben , zoo geeft dit geenszins regt om te besluiten, dat de dood niet het gevolg had kunnen zijn van eene vergiftiging met arsenicum , maar alsdan heeft, zooals dikwijls, het geval plaats gehad, dat het grootste gedeelte van het arsenicum, hetwelk gewerkt had, nog gedurende het leven van den vergiftigde doyr de uitscheidingsorganen weder uit het ligchaam was ontlast, of zoodanig in de bloedvaten en het gansche oi'ganismus verspreid geworden, dat men het geheele lijk aan het onderzoek zoude moeten onderwerpen, wilde men ten naasten bij de gansclie hoeveelheid bepalen. Voor het geval, dat eene zoodanige quantitative opgave verlangd wordt, verwijzen wijnaar de Annal. der chem. u. Pharm. ü. 49 blz. 287. Aanm. Literatuur over het onderzoek naar arsenik-vergiftiging en de handelwijze van ma.rsh: De oorspronkelijke handelwijze van marsii is bevat in het volgende opstel: Account of a melhod of separating small Quantities of Arsenic from Substances with which it may be mixed, By jam. marsii. In het Edinburgh new philosophical Journal. Vol. 21. Edinb. 1836. p. 229. — In het duitsch in buciiner's Repert. f. d. Pharmac. 59. D. 1837. blz. 220. en in liebig's Annalen d. Pharmacie. 23. D. 1837. blz. 207. Rapport sur plusieurs mémoires concernant 1'emploi du proeddé de marsii , dans les recherches de médecine légale. In de Annales de Chimie et de Physique par gay lussac etc. 3. Ser. Tom. II. Par. 1841. blz. 159. A. ddfios en a. g. hirsgii, Das Arsenik, seine Erkennung und sein vermeintl. Yorkommen in organischen Körpern. Leitfad. z. Selbstbelehr. und z. Gebrauch bei gerichtl.-chem. Urtersuch. Breslau. 1842. 8. Oordeelvelling over de door marsh aangewende methode om arsenicum te ont, dekken. Uitgebragt. d jor de K. wetenschappelijke Deputatie voor het Medicinaal- wezen in Berlijn. In de Preuss med. Yereiusz. 1843. No. 1. (Wijziging van den toestel van MAHSllj. II. fresenius en L. i. babo , Ueber ein neues , unter allen Uuistanden sicheres Yerfahren zur Ausmhtelung und quantitativen Bestimmung des Arseniks bei Yergiftungsfallen. In de Annalen d. Ghem. u. Pharm van wöiiler en 1IEBIG, 49. D. 1844. blz. 287. §. 21. Van alle proefnemingen, welke de chemicus met alle de hem toevertrouwde massa's in het werk stelt, moet een naauwkeurig protocol worden opgemaakt, ten einde op grond daarvan zijn oordeel uit te brengen. Dit laatste moet de volgende vragen beantwoorden : of er werkelijk vergift in de onderzochte massa's bevat was; welk vergift het was, in welken toestand en verbinding, en, wanneer het bepaald kan worden, in welke hoeveelheid ? Bij de oordeelvelling wordt het afgezonderde vergift zelf, in een der verkregene vormen, wel verzegeld en naauwkeurig aangeduid, gevoegd, en alles tezamen den geregtelijken geneesheer ter hand gesteld, opdat deze, na de verzameling van alle tot de beoordeeling benoodigde hulpmiddelen, zijne oordeelvelling over het daadwerkelijk bestaan der vergiftiging kunne uitbrengen. Aanm. Over de vraag, of de tegenwoordigheid van gereglelijke personen bij het scheikundig onderzoek der, in de Hjken van vergiftigden gevondene, zelfstandigheden noodig is, Z. HENKE's Abhandl. 3. D. blz. 169. Om ligt te begrijpen redenen moet dezelve ontkennend beantwoord worden : de tegenwoordigheid van geregtelijke personen zoude slechts storend op het onderzoek zelve werken , hetwelk in zoovele gevallen niet eens in eenige nren kan volbragt worden, maar dikwijls dagen , ja weken vordert. Daarom kan inen ook niet verlangen , dat de geregtelijke geneesheer bij alle nasporingen des scheikundigen zoude moeten tegenwoordig zijn: geniet de scheikundige het vertrouwen niet, dat hij volgens eed en ambtspligt zal handelen , dan is hij volstrekt ongeschikt, dat hem zulk een onderzoek worde opgedragen. $• 22. Nadat de geregtelijke geneesheer door de oordeelvelling van den scheikundige in staat is gesteld, om alle omstandigheden, welke bij eene vermoedelijke vergiftiging in aanmerking komen, te overzien , dan moet hij op grond van dit alles zijne geneeskundige oordeelvelling opmaken; gewoonlijk worden hem óf door de regtbank drie vragen ter beantwoording gelegd, óf moet hij deze zelfe opwerpen : 1.) Had er werkelijk vergiftiging plaats, en langs welken weg kwam het vergift in liet ligchaam? 2.) Welk vergift was het, en in welke hoeveelheid werd het gegeven ? 3.) In welk oorzakelijk verband stond het gebezigde vergift met den daarop gevolgden dood ? Tot het beantwoorden van de beide eerste vragen moet men zich deels bedienen van de verschijnselen, die den dood voorafgingen, deels van de uitkomsten der lijkopening, deels echter van liet scheikundig onderzoek. De geregtelijke geneesheer moet derhalve de drie genoemde punten, ziekteverschijnselen, resultaten der lijkopening en de oordeelvelling des scheikundigen, inde opgegevene volgorde nader uiteenzetten en de beide eerste vragen beantwoorden. Van groot gewigt zijn echter daarbij de uitkomsten van het regterlijk verhoor en de nasporingen, welke dan ook den geregtelijken geneesheer volledig moeten worden medegedeeld. Ook het onderzoek des geneesheers kan wederkeerig het gerigt aanleiding geven, op grond daarvan verdere nasporingen te doen en zoodoende de acten ten nutte der regtspleging volledig te maken. Aakm. liet onderzoek, of de vergiftiging toevallig , of door den vergiftigd met opzet (als zelfmoord), of door een vreemde hand (als giftmoord) heeft plaats gehad, hehoort tot het gebied der regtspleging, ofschoon tot de oplossing dezer vragen , de ophelderingen des geregtelijken geneesheers kunnen bijdragen. De regtbank moet, wanneer zij van den geneesheer opheldering over dit punt wenscht te hebben , in afzonderlijke vragen haar verlangen daartoe te kennen geven, gelijk in het algemeen de eigenaardigheid van elk geval, behalve de boven reeds opgegevene drie hoofdvragen, nog andere noodig kan maken, die de regtbank alsdan aan den geneesheer te doen heeft. §■ 23. De voornaamste grondslag, waarop Lij de beantwoording der beide eerste vragen (§. 536) het oordeel des geneesheers steunen moet, blijft altijd het onderzoek van den scheikundige. Zoodra deze in de, uit het lijk genomene en onderzochte, stoffen, vergift gevonden heeft, is de beantwoording van die vragen niet moeijelijk , en het daadwerkelijk bestaan eener vergiftiging op eene bevredigende wijze in liet licht gesteld. Daarentegen geeft de omstandigheid , dat het scheikundig onderzoek geen vergift ontdekt heeft, geenszins het regt om aan te nemen , dat er geene vergiftiging heeft plaats gehad, daar zoo als reeds boven is opgemerkt, de scheikunde niet in alle gevallen in staat is, het vergift aan te toonen, dewijl voor sommige vergiften nog geene herkenningsmiddelen (reagentia) ontdekt zijn, of omdat het vergiftin liet ligchaam kan zijn opgeslorpt, ontleed en vervlogen, of de dood eerst geruimen tijd na de vergiftiging gevolgd is. In deze gevallen , waarin het streng (scheikundig) bewijs der vergiftiging ontbreekt, blijft den geregtelijken geneesheer voorzeker niets anders over, dan zich aan de ziekteverschijnselen te houden, die den dood voorafgingen, alsmede aan de resultaten uit de lijkopening verkregen, ten einde hieruit eene werkelijk plaats gehad hebbende vergiftiging te kunnen bewijzen : zijn oordeel zal dan echter slechts binnen de grenzen der waarschijnlijkheid bepaald blijven, daar, zooals reeds boven (§. 487.) is opgemerkt, ook door andere ziekmakende invloeden verschijnselen kunnen worden voortgebragt, volkomen overeenkomende met de symptomata aan eene vergiftiging eigen, ja, omdat er zelfs aan en in het lijk veranderingen kunnen gevonden W^C ™Ct dic' d00j-Vf'j'^ten V00ltgehj'agt, gelijksoortig zijn. y.\ , )..A1Ic deze omstand,gheden moet de geregtelijke geneesheer bij het uitbrengen van zijne oordeelvelling vooral dan overwegen, wanneer liet scheikundig onderzoek het vergift niet heeft opgespoord en overeenkomstig het individuële geval heslissen, met welke mindere of meerdere waarschijnlijkheid, wanneer over het algemeen hiervoor nog grond bestaat,eene vergiftiging kan worden aangenomen. In twijfelachtige gevallen blijft er ook veel aan de uitkomsten van het regterlijk onderzoek overgelaten, en de regtbank zal zich voorzeker gaarne door den geneesheer laten inlichten, op welke punten hij, als belangrijk voor de ontdekking der waarheid, bij het verhoor der schuldige personen zijne aandacht vestigen moet. Aam. I„ sommige gevallen tan het werkelijk bestaan eener vergiftiging ook zonder opsporing van het vergift in het lijk worden aangenomen , als : door de bekentenis des m.sdadigers , dat hij vergift heeft toegediend, door opsporing van het vergift in de spijzen enz. waarvan het bewezen is dat de overledene zegebrnikt heeft, door de verklaringen van getuigen van enz. — Hier is liet niet noodig dat er werkelijk vergift in het ligchaam des gestorvenen gevonden wordt, maar is het voldoende, dat de geneesheer aantoont dat de waargenomene ziekteverschijnselen en < e verandering in het lijk, overeenstemmen met de werking, welke het genoemde of in den omtrek gevondene vergift, volgehs de ondervinding, hebben §■ 24. Wanneer echter de plaats gehad hebbende vergiftiging door het scheikundig onderzoek bewezen is, zoodat er geen twijfel meer bestaat, of den gestorvene is gedurende zijn leven vergift toegediend, dan komt' de beantwoording der derde vraag (§. 536.) in aanmerking, in welk oorzakelijk verband namelijk, het vergift met den daarop gevolgden dood gestaan heeft; eene vraag, welke niets anders bedoelt, dan de verklaring, of de dood door het vergift is te weeg gebragt of niet (Iet opsporen van hetzelve in het lijk was de taak van den scheikundige ; nader te bepalen echter, óf, en hoe het gewerkt heeft, waardoor het den dood veroorzaakte, of deze al of niet noodzakelijk volgen moest, is de pligt des geregtelijken geneesheers. Hier nu, waaier sprake is van de doodelijkheid eener vergiftiging, komt in zooverre de leer der doodelijkheid van verwondingen in aanmerking , als men de, bij de laatste geldende, grondregels ook op gene wenscht toe te passen. en absoluut of' toevallig doodelijke vergiftigingen aanneemt. Wanneer nu ook inderdaad sommige schrijvers de beoordeeling der vergiftigingen naar dezelfde, althans naar gelijksoortige grondregels, als bij de verwondingen , wilden doen plaats hebben , dan is zulk een voorslag volstrekt af te keuren , daar tusschen verwondingen en vergiftigingen een zoo groot verschil bestaat, dat hetgeen van de eene geldt, niet op de andere kan worden overgebragt. De grondstellingen en verdeelingen , welke voor de verwondingen zijn aangenomen, zijn op eene vergiftiging volstrekt niet toe te passen: deze laatste moet als een geheel eigenaardig, met geen ander te vergelijken , voorval beschouwd worden. Aaiïm. Tot de verwondingen van het spijsverteringskanaal zijn de vergiftigingen gebragt door hebenstreit, Anthropol. for. ) 753. p. 500. en lüdwig ,Instit, med. forens. 1764. 324. Onder de lateren beeft vooral REMER de meening ingang doen vinden , dat de vergiftigingen tot de verwondingen moesten gerekend worden. Lehrb. d. polizeil.-gcrichtl. Chemie, 1803. blz. 5. Intnssehen heeft reeds jietzger in zijne derde uitgave van zijn Lehrb. (1805) $. 201. op bet onderscheid tusschen beleediging en vergiftiging opmerkzaam gemaakt: Henke heeft echter in zijne Abliandl. 3. D. blz. 120. uitvoerig de stelling verdedigd: «Voor de reglbank mo»gen de vergiftigingen geenszins als verwondingen beschouwd , 'niet op dezelfde » wijze verdeeld , en niet, ten opzigte van de doodelijkheid , naar de grondstellin» gen beoordeeld worden, welke men bij gene aanneemt. §. 25. Om nu bij eene voorgekomene en bewezene vergiftiging, waarop de dood gevolgd is, de doodelijkheid te beoordeelen, moet de geneesheer naauwkeurig individualiseren , dat is: het voorliggende geval steeds als een bijzonder beschouwen. Door het scheikundig onderzoek is hij bekend geraakt met het gebezigde vergift, en overeenkomstig zijne wetenschap, is hij van deszelfs werking en doodelijke eigenschappen niet onkundig. In hoeverre of deze haren invloed bij den gestorvene hebben uitgeoefend, leeren liem de voorafgegane ziekteverschijnselen en de bij de lijkopening gevondene veranderingen, waarop hij derhalve zijn oordeel gronden moet. Het zal alzoo voor den geregtelijken geneesheer niet mocijelijk zijn , uit de onafgebrokene voortzettingen toeneming van het lijden, waarop welligt ook nog aangewende doelmatige middelen schipbreuk leden, en uit de, na den doodwaargenomene verwoesting, of eenige andere verandering in de voor het leven onontbeerlijke organen, de blijkbare doodelijkheid der vergiftiging aan te wijzen: hij zal, de ondervinding op het bijzondere aanwezige geval toepassende, kunnen aantoonen , dat de afloop niet anders dan doodelijk liad kunnen zijn. Daarbij moeten alle individuele omstandigheden worden in het oog gehouden, als: de leeftijd, het ligchaamsgestel, de gezondheidsstaat des gestorvenen, of deze het vergift bij eene ledige of volle maag heeft genomen, in welken vorm , hoeveelheid en waarmede ingewikkeld hetzelve gegeven werd : alle omstandigheden, waaruit dik- wijls de stellige dooclelijkheid nog m eenen lioogeren graad blijkbaar wordt. De omstandigheid, dat pogingen om het vergift krachteloos te maken, ofschoon zonder gevolg, zijn in het werk gesteld, kan liet aannemen der volstrekte doodelijkheid niet in den wegslaan, daar juist het mislukken deze laatste maar al te duidelijk bewijst, en daarbij de herstelling bij de meeste vergiftigingen zoo onzeker en twijfelachtig is, dat bij het zelfs dadelijk aanwenden van de doelmatigste middelen, de uitwerking daarvan toch in de meeste gevallen achterwege blijft. Waarnemingen van krachteloos gemaakte, gelijksoortige vergiftigings-gevallen , kunnen derhalve niet als bewijs tegen het aannemen der stellige doodelijkheid eener aanwezige vergiftiging worden aangewend. Even zoo min kan de tijd, binnen welken na eene vergiftiging de dood volgde , de maatstaf zijn voor het aannemen eener onvoorwaardelijke of voorwaardelijke doodelijkheid. Aanm. Volgens welke gestrenge grondregels de wetten de misdaad Tan vergiftiging bcoordeelen , Wijkt onder anderen uit de bepaling van het algemeene pruissische landregt (Th. 2. Tit. SO. §. 858 ) : » De misdaad Tan vergiftiging moet geacht worden begaan te zijn, wanneer het zeker is, dat de gedoode, na het toedienen van vergift gestorven is, en althans met waarschijnlijkheid kan worden aangetoond, dat de dood werkelijk het gevolg van liet ontvangene vergift geweest is." Een gestreng oordeel des geneesheers, waarbij niet gelet wordt of onder dergelijke omstandigheden eene vergiftiging is afgebroken, komt derhalve geheet en al overeen met den geest van de nieuwe wetgeving. — Over het bepalen van de doodelijkheid na eene vergiftiging , vergelijke men den voortreffelijken arbeid van E. PLATNER : de Teneficio , inprimis per arsenicum paradoxa quaedam. In diens Quaest. med. for. p. 194. van de uitgave door CHonLANT. §. 26. Slechts dan, wanneer er vóór de vergiftiging gevaarlijke ziektetoestanden aanwezig waren, en de kenteekenen daarvan ook bij de lijkopening gevonden worden, kan de stellig doodelijke werking van het vergift in zooverre voor twijfelachtig gehouden worden, als zonder dit de dood ook even zoo omstreeks denzelfden tijd zou hebben plaats gehad. Evenwel kan deze laatste ook in deze gevallen verhaast zijn geworden. De geneesheer moet beide naauwkeurig onderzoeken, zoowel de vóór de vergiftiging aanwezige ziekte met hare verschijnselen , als de bijgekomene vergiftiging met hare uitwerkselen : hij moet aantoonen hoe gevaarlijk de eerste op zich zelve reeds was , hoe echter de toestand door het bijgekomene vergilt is verslimmerd geworden, zonder dat daarom kan worden beweerd, dat de gestorvene zonder de vergiftiging in het leven zoude behouden zijn, en derhalve de doodelijkheid der vergiftiging niet boven allen twijfel verheven is. Door eene zoodanige voorstelling heeft (1e geregtelijke geneesheer volkomen aan zijne pligt voldaan; meeideie geregtelijke gevolgen daaruit te trekken , moet aan de regtbank worden overgelaten. Aassi. Uit de zeer rijke Literatuur der vergiftleer, mojen hier de volgende geschriften , welke de Tergiften deels in het algemeen , deels meer bijzonder met het oog op de geregtelijke geneeskunde behandeld hebben, eene vermelding vinden : J. F. gmelin , Allgemeine Geschiclite der Gifte. Nurnb. 1776. 8. Allgem. Geschichte der 1'flanzen- und der mineral. Gifte 2. D. Nurnb. 1777. 8* (Nieuwe uitgave der allgem. Geseh. d. Pflanzengifte, Nüinb. 1803. u. d. thier. und mineral. Gifte v. blemekbacii. Erfurt 1806. 8.) Jos. rüANK., Handb. d. Toxicologie. Wien. 1800. 8. (2e uiig. 1816.) "\V. II. G. REMEa, Lehrb. d. polizeil-gericlil. Chemie. Helmst. 1803. 4. (3e uitg. 1827.) P. orfila , Traité des poisons ou toxicologie grnerale , consid. sous les rapports de la physiol. , de la path. et de la med. leg. 2. 1). Paris 1814—15. 8. (3e Edit. 1826. "Vertaald door jiermbstüdt. 3. I) Berl. 1818.) P. J. sci'NEiDER, Ueber die Gifle in medic.-geric.litl. und med.-polizeil. IUicksicht. Tub. 1815. 8. (2e uiig. 1821.) J. A. Büghner , Toxicologie. Nurub. 1822 8. (7. D. z. volstand. Inbegr. d4 Pliarmacie.) K. F. II. marx, Die Lehre von den Giften in med.-gericlil. u. polizeil. Ilinsicht. D. 1. en 2. afd. Göttinjj. 1827—29. 8. E "witting , Uebersicht der wichtigsten Erfabrungen im Felde der Toxicologie , bésond. der cbem.-gericbtl. Untersucb. 2. D Hannov. 1827—30. 8. 11. christison, Treatise on poisons in relation to medical jnrisprudence etc. Edirab. 1829. 8. (4e uitg. 1845.— Naar de tweede uitg. overgezet. Weim. 1833.) Fr. LUDW. nüNEFELD, Die Chemie der Reclilspflege od. Lehrb. der polizeil.-gericbtl. Chemie. Berl. 1832. 8. 