Weekblad voor Israe\u0308lietische huisgezinnen; uitgegeven vanwege de Vereeniging van Joodsche Wetenschappen te Rotterdam, jrg 2, 1871, no. 32, 08-09-1871 
Tweede Jaargang. WEEKBLAD No. 32. V@©ÉÄSXF@ÉÄÌ@ÊÎI$QÌ@ÈÏÊEZLÎISg@zìïìlm@ïìl uitgegeven van wege de „Vereeniging ter beoefening van Joodsche Wetenschappen” K, o T T ID-A. , •nder lIoofd«Bed»ktIe vab UT» 'VAK' BIJUBCIK» te Goud», met medewerklnu ven verscheidene ' Israëlletlsehe geletterden In Kederland. Verschijnt eiken VRIJDAG. Prijs per jaargang ƒ 3.00 voor geheel Nederland, te voldoen per kwartaal ad 90 Cents, Afzonderlijke nommers 1.0 Cents. Titel en Inhoudsopgave der voornaamste stukken worden bij het einde vau eiken jaargang gratis aan de Abonnenten toegezonden. VRIJDAG, 8 September 1871. P'bS «'‘nn '23 Advertenticn lO Cents per regel. Groote letters worden naar plaatsruimte berekend. Ongefrankeerde Brieven worden niet aangenomen. Berichten en Advertentiën gelieve men vddr Woensdag te zenden aan het bureau van dit blad, Keizübstbaat, Wijk 3, No. 353. ISuitenlattbßcfae beviclttett. DlllTSCHliAlir». liyck. Zeker behoeftig Foolsch-Jood vond dezer dagen een portefeuille met staatspapieren ter waarde van meer dan 200 Thalers. Onmiddelijk bezorgde hij zijn vondst aan den burgermeester, dezen verzoekende den waren eigenaar wel te willen opsporen. De burgervader wilde den eerlijken vinder 10 pCt. uitbetalen, die hem volgens de wetten zijns lands toekwamen, hij weigerde echter zeggende: /dat ‘t hem toegewezene den algemeenen armen moest geschonken worden.” De eigenaar, een boer werd weldra opgespoord en daar ook deze slechts een landman was, bewilligde er de vinder in, dat deze hem niets, den armen slechts 5 Thalers zoude schenken. Die man heeft een der grootste plichten van ’t Jodendom vervuld, een OB’H rnp. Breslaii. Een feit dat zich dezer dagen in ’t zoogenaamd Pruisisch Lithauen voordeed is wel geschikt om te bewijzen hoe verderfelijk ’t is, wanneer de geestelijkheid zich meester maakt van ’i onderwijs en hoe deze, helaas! in den regel haar roeping ontrouw wordt door te scheiden in plaats van te vereenigen , te verbitteren in stede te verzoenen. Onze Nederlandschegeloofsgenooten zullen, naar we hopen, soortgelijke wenken niet in wind slaan, maar er steeds krachtig voor waken dat de neutraliteit der school gehandhaafd blijft. Een bejaard en beproefd onderwijzer had de aan hem toevertronwde jeugd steeds in Lessingsgeest onderwezen; d. i. hij had haar geleerd elkander te beminnen en te achten. Bij een openlijk examen kreeg hij de opdracht met de kleinen over den doop te spreken. Hij had er steeds op gewezen dat die handeling een door de oudheid geheiligde en noodzakelijk is, om in de gemeenschap der christenen opgenomen te worden; nimmer echter had hij over de erfzonde gesproken. Dat was vreeselijk voor de geestelijkheid en toen daarop een van haar een knaap vraagde: of hij geloofde dat ook niet-Christenen zalig kunnen worden? en deze die vraag bevestigend beantw ' ’ ‘oot) werd flink weg ver- klaard: slechts hij die gedoopt ia en geloovig, kan zalig worden; Joden moeten zich dus laten doopen om zalig te kunnen zijn en hij die dat niet doel zal door God verstooten worden. Zoo leert men haten, zoo leert men elkander te vervolgen en te mrnaohlen om ’t geloof. OOSTBIVRIJ KSCH. MOnrARCHIK Weenen. De ,Ibri Anochie” meldt dat de baron W. von Rotschild tijdens zijn verblijf in deze hoofdstad niet slechts den Oden Ah op echt Joodsche wijze vierde door dien dag geheel vastende doortêbrengen, maar dat hij ook dagelijks naar de Synagoge ging en 'Talmoed studeerde. Tot dit doel bevindt zich o. a. de zoon viiu den Wfürtzburger opperrabbijn in zijn gevolg. 'Op ri3ls' verlaat de baron zijn huis niet maar studeert dien ganschen dag in Gods woord. Slariënbad. De baron W. von Rotschild heeft hier den jongsten pin '7ls' rOB' de Haftarah gezegd en maakte door zijn wijze van voordracht dier eigenaardige melodie een onvergetelijken indruk, een indruk die de zekerheid geeft dat, mochten al velen ‘t Jodendom trachten te vernietigen ’t nog altijd mannen heeft, die de Voorzienigheid op aarde doet verwijlen om die vernietiging onmogelijk te maken. Door de bemoeiingen van eenige edele mannen is ’t thans ook gelukt alhier een Joodsche begraafplaats aanteleggen en hoopt men dat de zeer welgestelde Joodsche badgasten die hier telkens wederkeeren ’t hunne et toe zullen bijdragen om voor deze nieuwe stichting als ook voor ’t reeds lang bestaande asjl voor arme zieken blijvend te kunnen zorgen. Dr. Con uit Mecklenburg Schwerin, vroeger opperrabbijn te Maastricht, alsook Dr. Rosenthaler nit Beuten (Silezie) hebben zich zeer verdienstelijk gemaakt door ’t houden van predikatiën, overvloeiende van wijsheid en stichtiirg. Karlslißd. De alhier verschijnende ,Sprudel” heeft etn afzonderlijke rubriek gewijd aan baron von Rotschilds verblijf in Marienbad; wat ’t blad verhaalt volgt hier vcrkoit. Een ongekende bedrijvigheid er van af ’t oogeublik dat de baron hier kwam en aan Tw*3 vleesch was geen gebrek meer. lederen dag maakte de geldvorst d-iemaal PJQ in zijn verblijf; iets wat de gekochte Minjannisten een aardig loon verzekerde. Onder zijn gevolg bevinden zich twee geadmitteerde Sjochetiem, een predikant en eenige zeer scherpzinnige Talmoedisten waarmede de , Jooi der koningen” zich dagelijks op gezette tijden in Gods heilig woord oefent. De edele man munt ten zeerste uil door zijn nederigheid; men ziet ’t hem aan dat de eerbewijzingen van ’t publiek, wanneer hij zich in ’t openbaar vertoont hem niet alleen koud laten, maar hem zelfs last en walging veroorzaken. Ook zijn edele gade volgt hem hierin na en onderscheidt zieh als hij door haar eenvoud en goedheid des harten. Men kan dus rijk en aanzienlijk en toch vroom zijn men gelooft niet meer aan wonderen!! BtuuienUnböCÏtc bciridilcu. Rotterdam, 8 September. Wij zijn verzocht belanghebbenden medetedeelen dat Zondag a. s. zijnde nirrbD-! a nv op de Nieuwe begraafplaats der Nederl. Israël, gemeente alhier door de navolgende sprekers ’t woord gevoerd zal worden. Door den heer Nathans ten 91 ure, door den heer Lutomirski te 10, door den heet Hildesheim te lOi ure. Wij hopen dat door die mededeeling zich ieder der heeren sprekers in een groot auditorium zal mogen verheugen en dat’met ’t oog op de zoo gewichtige feesten daardoor een stemming aan die gewijde dagen voegende, zal opgewekt worden. Naar wij met zekerheid vernemen zal de WEerw. heer Dr. Isaacsohn onze stad verlaten, en zal ZWEerw. Zaterdag a.s. blijkens aehterstaande advertentie een formeele afscheidspredikatie houden. De Portugeesch Israëlietisehe Gebroedetschap nbsn n'3 bizonder voorrecht Zaterdag jl. aangenaam te worden verrast door een Godsdienstige voordracht van den \YEw. heer A. Mendes Chumaceiro Ex-opperrabbijn der gemeente te Guragou. Was de taal van ZWEw. even boeiend als stiehtend, niet minder was de tekst door ZWEw. gekozen, geschikt om de hoorders en hoorderessen (onder welken zich ook de WEw. heer Dr. Isaacsohn Ex-opperrabbijn alhier bevond) aangenaam bezigtehouden. Z\YEw. deed vooral uitkomen wat de mensch ««, moet en kan. Met het oog op de naderende aW’TJ D’Q’ vooral spoorde ZWEw. de menigte aan om op den rnp die plaatsen te bezoeken waar Gods woord verkondigd wordt. De rede werd besloten met de hoop dat de waarheid bevestigd mocht worden der woorden van het namiddaggebed: TIN '7N"iiy'' "jDPa ’O i Moge het woord Gods door den WEw. heer A. M. C. meermalen in dit bedehuis gehoord worden. nEamaggid“ bevat een bericht uit een der Duitsche bladen overgenomen, dat wij belangrijk genoeg achten onder de aandacht onzer lezers te brengen; ’t is namelijk een middel,tegen de zoozeer en terecht gevreesde cholera. In Londen heeft namelijk Dr. Hutchinson een beproefd middel daartegen dat, indien de gegevens juist zijn, te meer onder ieders aandacht behoort gebracht te worden; omdat ieder -t gemakkelijk zelf kan aanwenden. Men wrijve namelijK den buik des lijders met Collodium en late hem boyendien van tijd tot tijd een hoeveelheid rum of brandewijn drinken. Volgens genoemd blad hebben de met dit middel genomene proeven uitmuntende resultaten opgeleverd. Bidden en hopen we dat niemand in de treurige noodzakelijkheid moge komen om de deugdelijkheid te moeten beproeven; in elk geval loont ’t de moeite om ’t zich in het geheugen te prenten. ’t Te New-York verschijnend blad 0312£7’ de wachter” heeft de synode te Cincinnatti op de volgende wijze bespottelijk gemaakt. Jammer maar, dat de woordspeling voor den minkundigen Hebraïcus geheel verloren gaat. Den lezer, die de Hebreeuwache taal genoeg machtig is zij aanbevolen in ’t oog te houden dat de beruchte |Dr. Wise-Wit president der synode was. Bedoeld epigram luidt aldus: □niD iSDNnn "i7n 'nrirs? nnn oani an^pn am’ ajTirS 'ïti irmin Sj; '733 iDi:' ann' ai»\* xiaa S3n mpj;'? c-pa pS a-kTN^m In de stad Cincinatti hielden leeraars een synode, Enkelen wijs, de meesibn ezels. Op de Thora schoten ze giftige pijlen af. Als Wandalen sloegen ze de handen aan alles, Aan hun hoofd Laban (Wise) die alles wilde vernietigen. Amsterdam, 6 September. Maandag den 4 dezer werd in het lokaal ,de Herschepping” alhier de gewone half-jaarlijksche openbare vergadering van het genootschap: Tot nut van minvermogende ongehuwde Nederl. IsraelieUn alhier gehouden. In die vergadering werd, nadat zij door den Voorzitter met een korte toespraak geopend en door den Sekretaris medegedeeld was, dat het bestuurslid de heer Gompertz wegens sterfgeval in zijn familie afwezig was, overgegaan tot de verkiezing van een bestuurderesse ter vervanging van Mevr. S. Swaap, die op haar verzoek wegens vertrek naar elders eervol ontslagen is. De uitslag der verkiezing was dat Mevr. M. Cohen-Keesing tot bestuurderesse werd verkozen, die, ter vergadering aanwezig, zich de keuze heeft laten welgevallen. Vervolgens werd door den Sekretaris verslag uitgebracht van den toestand des genootschaps gedurende het laatste semester, waarin hij deed uitkomen dat de werkzaamheden van het bestuur met denzelfden ijver zijn volbracht als vroeger, terwijl hij de hoop uitdrukte dat de vereeniging zooveel deelneming mocht vinden dat het getal der lotingen minstens met nog een extra loting jaarlijks zou kunnen worden vermeerderd. In een vroeger gehoudene algemeene de rekening en verantwoording over de vorige loting door den Penningmeester aangebode zijnde, is daaruit gebleken, dat de ontvangsten over het vorige halfjaar met inbegrip van het saldo van vroeger beliepen f 1697,96, terwijl de uitgave over gemeld tijdvak bedroegen ƒ 24 , benevens eenige goederen ter waarde van / 9 , welke rekening goedgekeurd werd. Alsnu werd overgegaan tot het honden der 38e loting ten voordeele der kontribuanten, waar aan deel werd genomen door 2447 leden en waarbij de prijs te beurt viel aan het lot No. 784; terwijl bij de vervolgens plaats hebbende extra loting, waaraan door 63 paren verioofden werd deelgenomen, de prijs te beurt viel aan No. 123, na afloop waarvan de vergadering door den voorzitter gesloten werd. Tot kerkvoogden der respectieve Synagogen alhier zijn door het kerkbestuur herbenoemd om te fungeeren gedurende de jaren 8632 en 35 de heeren Izak de Vries ter Nieuwe, A. S. Cohen ter tweede E. Rothschild ter derde M. L. Sloog ter Uilenburgerstraat M. S. Weltevreden ter Stroomarkt S. S- Saphier ter Houtstraat en Jacob de Vries ter Rapenburgerstraats Synagoge, terwijl wederom tot kerkvoogden der tijdelijke hulp-Synagogen gedurende de aanst. hoogtijden zijn benoemd voor die ter Uilenburgerstraat de heeren : A. S. van Praag en L. S. Brouwer, ter Lange Houtstraat de Heeren A. D. Sjouwerman en A. A. van Dam en ter Eapenburgerstraat de heeren J. L. de Klerk en P. J. Syes. ‘8 Hage, 4 September. De kommissie, die zich gevormd beeft tot oprichting van een Israëlietisch Gasthuis hier ter stede, werd voor een paar dagen zeer aangenaam verrast door het bericht, dat de onlangs overledene weldoenster van onze arme geloofsgenooten, Mevr. Znrkan bij testamentaire beschikking voor de oprichting van het verplegingsoord van Israëlietische lijders / 7000 heeft nagelaten. Thans zal de kommissie ook kunnen beschikken over een gift van f 1000, haar voorwaardelijk door den heer Kann toegezegd, zoodat het bedrag voor het beoogde bedoel bijeengebracht, reeds p. m, f 20,000 heeft bereikt. Spoedig zal men nu wel de kommissie werkdadig zien optreden. KORRESPOADEATIE. Onze Haagsche briefschrijver, de heer V., herinnert ons dat hij geenszins zijn verplichting vergeet om op de door ons gestelde vragen met betrekking tot het Israël, gasthuis in de Residentie te antwoorden. Daar hij echter verwacht, dat, door een onvoorziene omstandigheid de voorspelling van den heer van Witsen zal bewaarheid worden en dat de zaak misschien haar zal krijgen of althans daartoe nieuwe pogingen zullen worden aangewend, wacht hij, volgens zijn schrijven, het „roeren van het deeg” af, om te zien of de „koek” niet mislukken zal, voor dat ze nit de „pan” genomen kan worden. ADVERTENTIËN 10 Cents per regel. Een Advertentie DRIE MAAL achtereenvolgend geplaatst, wordt voor TWEE in rekening gebracht. Bestuurders der Kotterdamsche TooneelliefheDbcrsvereeniging OI.Yn-FlAt, betuigen langs deze hun oprechten dank aan den onbekenden gever van een bankbillet groot f 40, toegezonden aan den President, als bijdrage tot de banier. Namens het Bestuur, J, H. ELZE. President. N. DEN HARTOGII, Sec. De inzender van het bankbiljet van ƒ 85 aan Regenten van het Israël. Weeshuis alhier, wordt bij deze hartelijk dankgezegd; zullende daarvan het gewenscht gebruik worden gemaakt. Namens Regenten voornoemd, J. VAN RAALTE J''. Sekretaris. Rotterda-U, 7 September 1871. Afsclieidspredikalie van den WelEerw. heer Dr. J. ISA.ACSOIKIti. op ZATERDAG 9 September 1871, des namiddags ten 12 ure, in bet lokaal; Versclieidenheid en Overeenstemming , Scheepmakershaven. In het gewone Minjanlokaal in het Israël. Weeshuis, zullen er Maandagavond ten 7i ure van wege het Jücgraafgenootscfaap twee manncnz:itiplaatsen No. 52 en 83 w'orden verhuurd. I'Ssn .mSsn. snirriD Nieu'wjaarskaarten en Kransen in verschillende soorten. GEBROEBEBS HfifiGEKS, KEIZERSTRAAT, ROTTERDAM. Alle Israël. Kerkbenoodigdheden zijn ook tegen wekelijkscbe betaling te bekomen. Hanoversche Paardenloten. Frijs per stuk fl.90. De Tekkino- heeft plaats 18 SEPTEMBER 1871. Hoofdprijs een elegant Jiquvpage met 4t Paarden, volledig opgetuigd, ter waarde van 3000 Pr. Daalders. Tweede prijs een elegant liquipage mst 3 Paarden, volledig opgetuigd, ter waarde van 1300 Pr. Daalders. Voorts nog een menigte rij paar den, tcagent, tuigen, ens. ena. Utrecht, JO. A. nv MOS CM. EENinSGEVING Parnassijns der Nederlandsch Israelietisehe | Gemeente alhier brengen bij deze ter kennis I der Gemeenteleden: J 1». dat de openvallende zitplaatsen in de I beide Synagogen, waarvan de nommers op 1 de gewone plaats en de gebruikelijke wijze zullen zijn aangeplakt, zulten worden verhuurd op Woensdag, den 13 September e.k. des namiddags ten 4 ure, in de navolgende orde: o) Mannenzitplaatsen ter Groote kerk; 6) Zitplaatsen op de Banken aldaar; c) idem ter Vrorwen-Galerij, en d) idem ter Nieuwe Synagoge; 2o dat jongelingen, zestien jaren oud en daarboven, moeten zijn huurders van zitplaatsen, hetzij vaste of tijdelijke. zullen zy ter kerk worden toegelaten; 3». dat eene Bij- of Hulpkerk zal worden opgerigt, waarin zitplaatsen zullen zijn te bekomen a of voor een bedrag, als Parnassijns met het oog op den stand der huurders mochten noodig achten te bepalen; 4°. dat de aanvragen ter bekoming van deze zitplaatsen kunnen geschieden ter Secretarie der Gemeente van af Zondag den 11 September a.s. telken Israël, werkdag , van des vóórmiddags tien tot des namiddags twee ure; s°. dat de uitreiking der overige zitplaatsen in die kerk zal geschieden op Dingsdag den 12 September e.k., des avonds, ten 7 ure ter Secretarie der Gemeente, tegen betaling van vijftig cent voor elke zitplaats en 6». dat na den daaropvolgenden Donderdag geene zoodanige zitplaatsen meer zullen worden uitgereikt. Rotterdam, den 4 September 1871. Parnassijns voornoemd, De Voorzitter, A. I. DE VRIES. De Secretaris, S. J. MOSCOVITER, VEREENIGING //GODSDIENST IS ONS STREVEN.” Het hoofdbestuur geeft hiermede aan belanghebbenden kennis, dat de nog open Zitplaatsen zullen verhuurd worden op ZONDAG, 10 September a.s. de§ namiddags ten S ure. Het hoofdbestuur voornoemd, M. KALKER, President. J. DEN AREND, Sekretaris. NB. De verhuring zal plaats hebben in het Lokaal op de Kipstraat. KENNISGEVING. Parnassijns der Nederlandsch Israelietisehe Gemeente alhier. Gelet op de artt. 197, 198 , 221, 222 en 223 van het kerkreglement, Geven hierbij kennis aan allen wien het aangaat, dat zij in het belang van de orde en regelmaat in het kerkbeheer hebben noodig geacht te besluiten: 1». Instellingen van weldadigheid, pieuse Genootschappen, Vereenigingen en Particulieren, eigenaars van zitplaatsen ter Groote kerk, zijn gehouden, om ui terlijk twee dagen voorafgaande aan elk Israël. Paasch- en Nieuwjaarsfeest aan het dagelijksch bestuur schriftelijk op te geven de namen van hem., hen of haar, aan wie zij zitplaatsen hebben verhuurd, zoo mede de N“. dier zitplaatsen; 2“ Die verpligting geldt ook voor tusschentijdsche verhuring. 3* Huurders van zoodanige zitplaatsen moeten, als het wordt gevorderd, aan H.H. Kerkvoogden, of op last van dezen aan den Opperkoster, of aan een der Suppoosten vertoonen een bewijs van huur, als zij toegang ter Groote kerk begeeren, en 4». Bij gebreke hiervan wordt aan hem, hen of haar, die zich als huurders of huurder aanmelden, het gebruiken der zitplaats geweigerd, een en ander behoudens verdere wettige en reglementaire redenen van weigering. Rotterdam, 4 September 1871. Parnassijns voornoemd, De Voorzitter, A. I. DE VRIES. De Secretaris, S. J. MOSCOVITER. ATTENTIE Voor 1 of 2 personen bestaat bij fatsoenlijke lieden gelegenheid tot kost, inwoning en hulsselijk verkeer, tegen zeer billijke konditiën. Adres met franko brieven onder lett. O. bij de uitgevers GEBRs. HAAGENS te Rotterdam. tegen aannemelijke voorwaarden een gestoffeerde kamer naar verkiezing met of zonder kost. Adres met franko brieven onder lett. S. S. bij de uigevers GEBRs. HAAGENS te Rotterdam. BEw '3") [rn of iemand die ten minste twee dier attributen bezit en vooral een geoefende 31V is, kan op een salaris van / 450 Si 500 geplaatst worden. Informatiën te bekomen bfl den WelEerw. heer opperrabbijn D. S. BERENSTEIN. Tegen November a.s. wordt gevraagd in het Gesticht voor Israël. Oude Lieden en Zieken te Rotterdam, een KEUKENMEID, van goede getuigschriften voorzien. Reflekteerenden adresseeren zich met franke brieven of in persoon bij Mevrouw M. EZECHIELS Schiedamsche Singel. Een Jongeling, 18 jaar oud, goed kunnende rekenen en schrijven, van de beste getuigschriften voorzien, zag zich gaarne geplaatst als Belziger. Pakhuisknecht of dergelijke. Adres met franko brieven onder lett. L. L. bij de uitgevers GEBRs. HAAGENS te Rotterdam. DJT DunriK zijn binnen eenige dagen verkrijgbaar bij HAACENS. Vereenigins ter beoefening van Joodsche Wetenschappen, Rotterdam. VOORDRACHT van den Heer B. HILDESHEIM, op Zaterdag 9 September des voormiddags ten 11 ure in het lokaal «De Unie”, bovenzaal) Coolsingel. Van 22 tot 28 itit Van 8 tot 14 September. Inganfj van den Sabbatb ten 6 ure. vns iS’i a'3jfJ iis'ia Uitgang van den Sabbatb 7 uur 15 min. Zondag riwSoi 'N Dl’ „ nmojDi Uitgave van G£3Ks.HAAGriKS, Kotteraam. BIJVOEGSEL behooremlé tot het WEEKBLAD VOOR ISRAELIETISCHE HUISGEZINNEN van Vrijdag 7 September 1871, No. 32. Tweede Jaarg. De aandacht bij gebed, (i) Godsdienst is de heilige betrekking waarin de sterveling tot God staat. De bloote kennis dezer betrekking, of het waarnemen van eenige uitwendige plechtigheden is nog geen Godsdienst; want, daar God een geest is, moet 's menschen geest van de vereering des Allerheiligsten doordrongen zijn om zich door bespiegeling, gebed of godvruchtige bedrijven tot den Eeuwige te verheffen. Deze verheffing van den geest tot God is Godsdienstige aandacht. 'Zonder deze is er geen Godsdienst mogelijk, maar wordt hij, alle geloof, alle kennis, alle eeredienst, gebed en bedrijf slechts verlaagd tot een ijdel, werktuigelijk spel. Veel te bidden met een eerbiedig gelaat, of den naam Gods bij elke, vaak geheel ongepaste gelegenheid op de lippen te voeren, zich, nit eerbied voor den Alomtegenwoordige van alle onschuldige genoegens te onthouden en uitwendig eerbaar te zijn, hoewel het hart tegelijker tijd vol is van nijd, van toorn, of andere onzuivere aandoeningen, dit alles is geen Godsdienstige aandacht, maar dweepzucht of huichelarij. Zwaard en krijgsliederen maken den waren held niet; moed en deugd stempelen hem daartoe. Wat is toch aandacht? het woord verklaart zich-zelf. Het is oplettendheid op dat wat men doet. In deze gewone beteekenis des woords wordt alles, waarbij de gansche opmerkzaamheid van den geest zich tot e'én voorwerp bepaalt, met aandacht verricht. Hoe gewichtiger een zaak in ons oog is, des te onbepaalder boeit zij onze oplettendheid. Maar wat is nu gewichtiger, dan ons geluk, dan onze betrekking tot wereld, God en is verhevener, dan het Wezen, van wiens wenken wij afhangen? Vandaar dan, dat er geen Godsdienst zonder aandacht bestaan kan. Aandacht immers is de vrijheid des geestes van iedere verstrooiing of afgetrokkenheid en zijn volmaakte verheffing tot Goddelijke zaken, die alsdan ons geheel gemoed beheerschen. Zij is dus die plechtige stemming der ziel, waarbij alle wereldsche (1) Daar thans de tijd van veel bidden weer gekomen is, waar de heilige feesten weder naderen, daar zijn we er onzen geachten medewerker recht hartelijk dankbaar Toor, dat hij zijn artikel schreef en hopen en wenschen we dat ’t veel nnt in de Joodsche huisgezinnen moge stichten. (Reu.) gedachten verdwijnen. Yan daar dat de Talmoed zegt: .mi’ vbj; narr'a in;?! jwnr Sa Nrjn m -iïx. *mi’ tó nm mm xïra ann ~*nT E. Hanina zeide: n hij die niet kalm en bedaard is, bidde niet; want zoo is er gezegd: uin den nood bidde men niet.” E. Hanina bad niet op een dag dat hij buitengewoon opgewekt was, zich beroepende op 't reeds geciteerde vers.” (1) Deze aandacht kan door geen kunstmiddelen in den mensch worden teweeggebracht. Houdt vrij uw bidstonden, vouwt vrij uw handen of verheft ze tot den hemel, buigt u vrij in het stof voor den Eeuwige neder, dit alles brengt nog geen aandacht voort, hoewel het middelen zijn, die, zoo de kiem aanwezig is, haar kunnen bevorderen. Zij moet van binnen heersehen om in uw borst te kunnen opkomen. Kan zij derhalve noch door kunstgrepen, noch door uiterlijke verrichtingen alleen bewerkt worden, zoo volgt daaruit, dat zij nog minder door dwang te verkrijgen is. Het bevel: u wees aandaclitig ” is dwaas, zoolang het hart zelf ongenegen of ongeschikt voor deze verhevene stemming is. De klacht van vele leeraars over gebrek aan aandacht bij hun hoorders is niet zelden een beschuldiging die op hunzelf teragkaatst, dewijl zij licht zelf de oorzaken van dit gebrek kunnen wezen, door aan hun voorstellen niet de levendigheid, de kracht, de bevalligheid en de waardigheid te geven, welke de gemoederen kon innemen en boeien. De aandacht is een vrije opgewektheid en gesteldheid van het hart, even als liefde en hoogachting. Evenmin als de liefde zich door bevelen laat dwingen, evenmin zal de aandacht door dwang aanwezig zijn. Gij kunt uw kinderen gebieden stil te zijn, zwijgende en met gevouwen handen voor zich nedertezien, of van buiten geleerde gebeden optezeggen, maar wat zij bij deze woorden gevoelen en denken, kunt gij noch weten noch dwingen. Tot rmre aandacht is een geheel andere voorbereiding van het gemoed noodig. Gedwongen dienst is nimmer een dienst der liefde en uiterlijke hulde alleeji kan niet behagen aan hem, die op het kart ziet. De aandacht moet vrij en ongekunsteld uit het gemoed opkomen en dit geschiedt dan, wanneer de ziel vervuld van natuurlijken eerbied en innige liefde voor God is. Zoo hoort de dienaar zijn meester voor wien hij achting koestert gewillig aan, zoo beschouwt de onderdaan eerbiedig zijn vorst van wien hij weet, dat hij macht bezit om hem te verlagen of te verheffen, zoo (2) Volgens en maoïn Jaar ter plaatse is ’t zeer waarscliijiilijk dat H aangehaalde vers in ’t «boek der wijsheid” van ben Siraeh [een der apocryphen] voorkomt. Zooals bekend, worden meermalen spreuken uit dai werk door den Talmoed geciteerd, ’t Woord te vertalen met bidden is overigens, naar onze bescheiden meening, niet volkomen juist, onzes inziens beteekent een rechterlijke beslissing onverschillig of deze genomen wordt in zake van Godsdienstigen, dan wel maatschappelijken aard. Overigens is *t zeer juist dat men in den nood niet moet bidden, men bidde vóór de rampspoed komt en dit is dan ook geheel ’t gevoelen onzer wijzen. [Red.] leent het kind zijn oor met teederheid aan de moeder, aan wie het met dankbaarheid en liefde gehecht is. En zoo ook, o mensch! moet gij de majesteit van den grooten God in zijn werken, in zijn wijsheid, in zijn voorzienigheid, in zijn liefderijk bestuur van uw lot leeren kennen, zoo u zijn oneindige macht en goedheid voor den geest stellen, zoo in hem't wezen zien, voor wien alle werelden slechts stof, alle koningen der aarde slechts nietige vergankelijke schepselen zijn. Beschouw hem als de heer van uw leven en uw dood, als uw wetgever, rechter en vader en het gevoel van eerbied zal door uw borst stroomen, de wereld zal met haar vergankelijke macht als een schaduwbeeld voor uw oo<r verdwijnen, uw geest zal zich met ontzag, maar tevens met vertrouwen, tot den Yader der liefde verheffen en gij zult weten wat Godsdienstige aandacht is. volgt.) de Zigeuner. WO. 28, bladz, 111.) De nacht was zeer lang, hij is schrikkelijk lang voor de oogen die zich niet kunnen sluiten, voor de harten die angstig kloppen, voor de gemoederen die in onzekerheid verkeeren, maar hij verstreek toch eindelijk ook; de onveranderlijke natuurwetten storen zich niet aan de vrees en hoop der menschen. Het hart moce van vrees of hoop beven, de zon gaat even geregeld op en “onder, zij vertraagt of versnelt haar loop deswegens geen enkele sekonde, ofschoon de uren in vreugde ons kort, die in smart ons lang schijnen. De nacht was voorbij. De aanbrekende dag vervulde de 3 jongelingen met nieuwe vrees en nieuwe hoop. Lang zeer lang liet>en ze in hun gevangenis, zonder ze eeni-e spijs, eenigen drank te geven. Het was reeds twee uren in den namiddag toen de gevreesde Drab binnentrad, om hen te verlossen. Helaas! zij verbeterden niet. De wanden der gevangenis konden kouder noch gevoelloozer zijn dan die hardvochtige Drab, die nu hun bewaarder werd. Zij werden in de gerechtszaal gebracht. Daar werden zij door den Syndicus als misdadigers ondervraagd en behandeld en toen alles behoorlijk was opgeschreven, veroordeelde hij hen tot een pijnlijke en vernederende straf die onmiddelijk voltrokken werd. leder van hen kreeg vijf geeselslagen. De Drab en de Syndicus zorgden dat de straf behoorlijk voltrokken werd. De laatste had 24 uur te voren de roeden in azijn laten leggen en de eerste sloeg zoo hard hij kon; het was immers zijn plicht en men behoort zijn plichten uitteoefenen met alle krachten die God ons gegeven heeft, zoo zeide de brave Drab altijd. Toen de afschuwelijke strafoefening plaats had klonk het jammerlijk geschreeuw der arme jongens door de dikke muren heen, de lieden op het marktveld hoorden het duidelijk, weinigen konden hun medelijden verbergen en menigeen vloeiden de tranen over de wangen. Dè Drab sloeg er niet alleen onbarmhartig op los maar hij bespotte de kinderen nog daarenboven. «Dat helpt niet, jongens! zeide hij spottend lachende, hier helpt geen geschreeuw, gij moet die slagen onthouden, hoe dieper de roede in de huid dringt, des te beter zal uw geheugen deze geschiedenis behouden.^’ Hans de Zigeuner ging over het marktveld, toen het hartbrekende geschreeuw der jongelingen zich liet hooren. Hij ging bedaard.... naar het kamp der Zigeuners. Toen hij aan het einde van het plein gekomen was sloeg hij een onheilspellenden blik op het raadhuis. Indien het raadhuis dien blik had kunnen zien, het had dien niet kunnen doorstaan en ware zeker omgevallen. Moet het dan blijven staan omdat het gevoelloos is? en moeten de menschen binnen zijn muren aangenaam blijven leven omdat ook zij gevoelloos zijn als steenen? Misschien waren het wel deze vragen die Hans bezig hielden toen hij zoo bedaard daarheen stapte en vertoornd naar het gebouw zag. DE DRIE JONGELINGEIV. De Tweede nDavond bood in het huis van Zallel een geheel ander tafereel dan de eerste. Het geluk straalde ieder van hen uit de oogen. Zij zagen elkander weder na jaren gedwongen scheiding, na jaren ongeluks was eindelijk het zoo vurig afgebeden uur gekomen; het uur der zaligheid, het uur des wederziens. Zij waren eindelijk allen vrij op het «feest der bevrijding.” Gisteren mocht dat niet, gisteren, vermengden zich tranen met de bittere kruiden, met het brood der ellende. Heden waren de kruiden niet meer bitter, het brood was feestkoek geworden; want men genoot het in vrijheid en in elkanders bijzijn. Vrijheid en liefde kruidden de spijzen en die werden er godenspijs door. Vrijheid en liefde deden in het huisgezin van Zallel voor een oogenhlik vergeten welke schande de vader, welke smaad de kinderen, welke angst de moeder had doorstaan, alles was vergeten; men was in elkanders bijzijn. Daar zat de brave en miskende huisvader in zijn doodskleederen, het symbool der vergankelijkheid, aan het boveneinde der tafel als een koning op zijn troon, om de gewone uitdrukking te bezigen, waarmede men dien avond den huisvader aanduidt; een benaming, die het zuiverste denkbeeld der ware vrijheid te kennen «•eeft. De vrijheid maakt ieder huisvader tot koning in zijn gezin, geen macht is boven hem gesteld, alleen de banden des bloeds verbinden, alleen de kinderlijke eerbied verheft den vader, wiens macht de eenige menschelijke is die behoeft gehoorzaamd te worden. Koning te zijn in zijn gezin, waarin onderlinge liefde de grondwet is, dat verschaft een koninkrijk waarin zelfs het gebruik van het brood der ellende en het bittere kruid. zoet en aangenaam worden; omdat zij in vrijheid worden genoten. Ziedaar het zuiverste denkbeeld der vrijheid. Heden stonden de bekers der kinderen op tafel, dat was den vorigen avOnd niet gebeurd; Eachel had haar echtgenoot niet willen bedroeven. Zallei sprak de zegen uit. Hij droeg het verhaal van de geschiedenis der bevrijding voor en zong het Hallel. Het Hallel der bevrijding was het eerste lied dat men hoorde in het gezin waarvan de vader zoo wreedaardig de vrijheid gedurende jaren had moeten missen, ook de kinderen wisten thans wat bevrijding is. De voorTTD was voorbij, het stoffelijk maal was het geestelijke gevolgd, de vader stopte zijn pijp en rookte smakelijk, een genot dat hij ook al had moeten missen en nu volgden vragen over de myi zelf, sommigen daarvan werden door de jongelingen zelf beantwoord, meer moeielijke door den vader en onder al dat gekeuvel fatsoeneerde ieder een stuk affikomen, om bij zich Ie dragen en in zee te werpen, indien men gedurende dat jaar een zeereis mocht doen; hetgeen de jongelingen al zeer onwaarschijnlijk noemden. De vader legde eindelijk de pijp neder, liet de bekers voor de derde maal vullen en begon het dankgebed na den maaltijd voortedragen. De woorden waren in het eerst niet hoorbaar; het eerste dankgebed te midden van al zijn lievelingen, werd zacht en met weemoed voorgedragen; het bracht het geleden ongeluk, de smart, de schande alles weder in herinnering. Na het dankgebed moesten eerst de psalmen van den gekroonden zanger vervolgd worden en dan zouden die symbolische lofliederen volgen wier makers onbekend zijn, maar die in alle werelddeelen waar Joden wonen, sedert zooveel eeuwen op het bevrijdingsfeest en ook alleen dan worden gehoord. Liederen waarvan zelfs de melodieën overleveringen zijn. ffAsarjah! open de deur voor deu profeet Elia,'’ zeide de vader. Asarjah deed wat hem bevolen werd, de bekers werden opgeheven, maar voor de vader een woord kon spreken liet zich het geroep: brand! brand! hooren. Het gezelschap liet verschrikt zijn bekers nedervallen zoodat de wijn over de tafel vloeide en op nieuw hoorde men het geroep van brand en vermengde de noodklok zijn nare toonen met het angstig gegil der verschrikte menschen. (Wordt vervolgd^ Wat moet er gedaan worden? Een onheilspellende onweersbui bedreigt ons van uit het oosten en het gevaar nadert met eiken dag; het nadert langzaam maar zeker. Het is niet als de wilde rid van eenige Kozakken over een uitgestrekt heideveld, die pijlsnel aangereden, u met een oogenblikkelijken aanval schijnen te bedreigen, maar onverwacht wenden en even snel verdwijnen als zij gekomen zijn. Het is meer als de nadering van een korps infanterie, langzaam, zeer langzaam soms, maar steeds naderende. Het is niet een plotseling opgekomen storm die de dijkan dreigt te verbreken, maar spoedig zijn krachten verliest. Het is meer de werking van het zand aan het strand, vooruit, langzaam, soms onmerkbaar vooruit, maar nooit stilstand, altijd bedreiging en telkens grooter gevaar. Een vreeselijke ziekte nadert daar uit het oosten; maanden, jaren lang woedde zij daar en steeds naderde zij meer; langzaam soms onmerkbaar was haar voortgang naar het westen, maar nooit stilstand; zij komt langzaam maar zeker. Wel hem die haar niet vreest, die gelaten en moedig de dagen van gevaar tegenblikt, zijn plichten nauwkeurig vervult, zich gedraagt als of morgen zijn uur moest slaan, doordien hij alles voor de verre reis gereedmaakt en onbevreesd handelt. Wel hem die leven kan als of hij morgen sterven moest, maar voor de zijnen en voor zijn medemenschen zoo zorgvuldio blijft handelen als of het leven 1000 jaar moest duren. Wij moeten ons voorbereiden op de ontvangst van een onwelkomen gast, wij moeten alle noodige maatregelen nemen zonder dat dwaze vrees ons [tegenhoudt. Wij moeten niet vermijden over de zaak te spreken; integendeel, wij moeten er bestendig aan denken, bestendig met de onzen er over spreken, dan raakt men langzamerhand er aan gewend en vrees en schrik zullen minder groot, minder gevaarlijk zijn als de dag des gevaars zal aangebroken zijn. Overal worden maatregelen genomen, om zich, zoo veel mogelijk, tegen het gevaar te wapenen. De plaatselijke besturen nemen voorzorgsmaatregelen, maar deze zijn steeds gebleken onvoldoende te zijn, omdat er geen eenheid bestond en het bestuur van de eene plaats soms die van een zeer naburige tegenwerkte. Dit heeft de hooge regeering begrepen en daarom is zij voornemens een wet tot stand te brengen, die voor het geheele Eijk verplichtend zal zijn; er zal dus eenheid bestaan. Voor den Jood bestaat er een omstandigheid, die van het hoogste belang is en waarvoor gewaakt moet wanneer, neen! vóór de wet bij de volksvertegenwoordiging aanhangig zal zijn. Vele plaatselijke besturen hebben vroeger het vervoer van lijken van de eene gemeente naar de andere verboden en het is herhaaldelijk gebeurd dat het vervoeren van lijken van Israëlieten verboden werd, ofschoon er in de eene gemeente geen Israëlietische begraafplaats bestond. De hulp der hooge regeering moest wel eeus ingeroepen worden om een overleden geloofsgenoot op de begraafplaats eener naburige gemeente te kunnen bijzetten. Bij de wet, die spoedig in behandeling zal komen, is het hoogstwaarschijnlijk, bijna zeker, dat de lijken van personen die aan de cholera overleden zijn, niet naar andere gemeenten zullen mogen vervoerd worden. Wanneer wij nu bedenken dat de Israëlietische gemeenten te Amsterdam, begraafplaatsen op verre afstanden hebben, dat dit ook het geval is te Leiden en misschien op andere plaatsen. Wanneer wij bedenken dat honderde Israëlietische gezmnen wonen op plaatsen waar men geen Israëlietische begraafplaatsen heeft, dan dringt bij ons de vraag op: Wat moet er gedaan wordenë Wij vragen het de centrale kommissie uit naam van een groot, misschien het grootste deel onzer geloofsgenooten Wat moet er gedaan worden om de moeielijkheid aftewenden die zich zal opdoen en wij hopen dat die kommissie zal begrijpen dat het haar zaak is er voor te waken, dat, ingevalle de gevreesde ziekte ons bezoekt, de Israëlieten geen moeiehjkheden zullen ondervinden wegens het begraven hunner lyken op hun begraafplaatsen ook in geval die in andere burgerlijke gemeenten ziingelegen, dan de plaats waar een geloofsgenoot is overleden. N. V. Buüeeïi. Ingezonden Stukken- MBIICVEItr VIT W MOOVJUSTAIt. j Mijnheer de redakteur! t.- -i I Salomo heeft niet bij ondervinding gesproken toen hij zeide: nnn vnn px//. Hier heeft in de afgeloopen week een J geschiedenis plaats gehad, die waarachtig spiksplinter nieuw is. Weet dan, mijnheer de E., dat dezer dagen alhier groote billetten van den volsenden inhoud aan den wand waren geplact: I //ISRAELIETISCHE ASMODAI.” Algemeene vergadering op Donderdag 31 Augustus 1871, des avonds ten 8 ure, in het lokaal //Koningskroon Plantage Kerklaan, ter bespreking tot het oprigten van een j Kritisch IVeekblad, onder bovenstaanden titel, ten doel hebbende het onbeschaafde gedeelte der Joden, hun positie tn de maatschappij te vestigen door hun zedelijke en stoffelijke belangen te behartigen. //Entree 10 cents, tot dekking der Uos+g® Be voorloopige Kommissie. Gii kunt u, na dezen inhoud gelezen te hebben, licht voorsteUen, de spanning die hier de geheele week onder ons heerschte. Men haakte, zoo Donderdag, als een kind naar de kermis. Eindelijk brak dan de gewenschte dag aan en des avonds ten 8 ure spoedde zich ook uw korrespondent naar de //Koningskroon, even nieuwsgierig als de overigen om die duivelachtige plannen eens te vernemen en voornamelijk om te weten, door wien dit blad op touw zou gezet worden, wie de redaktie zouden uitmaken, enz Te meer werd ik gedreven naar die vergadering gaa»» daar er, behalve dat er dagelijks werd geafficheerd met borden waarop bovengenoemd bület, nog huis aan huis werd gecirkuleerd. Bij mijn tehuiskomst alzoo, Donderdagmiddag vond ik dan ook de volgende cirkulaire op mijn tafel: IVkI Tf.dple JJeer ! //Veel is er op religieus gebied gedaan, om verschillende volkeren in Europa te beschaven en te ontwikkelen, maar het hedendaagsche Jodendom laat op dit punt veel te wenschen over; te dien einde hebben wij besloten een weekblad wetiteld: Be Israëlietische Asmodai het licht te doen zien. Wii willen dit punt ter bespreking brengen oin EEds. oordeel daarover te hooren en hebben te dien einde besloten een algemeene vergadering te houden op Donderaag o Augustus a.s. des avonds ten 8 ure in het lokaal «Koningskroon,” Plantage.” Entree 10 cents tot dekking der kosten. _ //UEds. tegenwoordigheid zal ons hoogst aangenaam zijn. Be voorloopige Kommissie. Waar mijn nieuwsgierigheid zóó geprikkeld werd, kunt gij wel denken dat ik een der eerste ter vergadering was. Maar wat viel daar voor? hoor ik u reeds vragen. Geduld mijnheer, en ik zal u een kort en bondig verslag dier vergadering leveren. Te ruim 8 ure opende een lid dier voorloopige Kommissie een zekere Izak van der Mat, van beroep kermisreiziger, de vergadering, en deelde aan de aanwezigen die zeer talrijk waren mede, dat zij, de voorloopige kommissie namelijk, slechts optrad in naam van andere meer knappe lui, met het doel, om het onbeschaafde gedeelte van het Jodendom te beschaven. Verder wijdde hij uit over hetgeen het blad zou bevatten en op welke wijze men in het benoodigde kapitaal voor de ui – a«ve zou voorzien, terwijl de redaktie door de aandeelhouders zou worden gekozen. Het blad zou voornamelijk ten dienste aün dat zijn des Presidents eigene woorden aan personen die zich van gal willen ontlasten. Nadat hij nog eemge bombast had uitgekraamd, als stond hij voor een tent op de botermarkt gaf hij het woord aan het andere lid der voorloopige kommisfeie den heer J. Piza, van beroep (lacht niet lezers) s'raatnegotiant in koek, die der vergadering mededeelde wat de Asmodai alzoo zou behelzen. In de eerste plaats noemde hij kritiek op reliaieus gebied, kritiek op gemeentebestuurskandelingen, kritiek op den Talmoed, ja, heusch, hij heeft het gezegd, enz. enz. en daarvoor vraagt men ƒ 1000 tot medehulp en dat nog wel van Israëlieten, om om den Talmoed te kritiseeren. Is het niet bespotteliik zelfs de wapens te moeten leveren om datgene te treffen wat ons lief en dierbaar is? Voornamelijk het rabbinismus te treffen schijnt dus het plan te zijn. Nauwelijks was dit woord dan ook niet gesproken en de voorzitter vraagde wie het woord verlangde, of de verdedigers van het Jodendom verhieven met kracht en klem hun stem tegen deze uitgekraamde zotheden. Het ontbrak geenszins aan personen, die een lans braken voor den Jood en het Jodendom. Men vrimgde o.a. am die heeren, in wat onze Joden minder beschaafd zijn dan de overige ingezetenen; waarop zij het antwoord schuldig bleven. In ’t kort, de vergadering geleek ten laatste op een Poolschen landdag. Te 10 ure ging de vergadering onder groot rumoer uiteen, zonder dat van de aanwezigen een de zijde der «voorloopige kommissie” had gekozen. j. Uitgave van GEBROEDERS HAAGENS, Rotterdam. 