Weggeloopen!
***




Produced by the Online Distributed Proofreading Team at
http://www.pgdp.net





  +----------------------------------------------------------------+
  |                                                                |
  |                 OPMERKINGEN VAN DE BEWERKER:                   |
  |                                                                |
  | De tekst in dit bestand wordt weergegeven in de originele,     |
  | verouderde spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te      |
  | moderniseren. |
  |                                                                |
  | Bladzijde-nummering is verwijderd. Afgebroken woorden aan het  |
  | einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld. |
  |                                                                |
  | De in het origineel als cursieve tekst is weergegeven als      |
  | _cursief_. |
  |                                                                |
  | Overduidelijke druk- en spelfouten in het origineel zijn       |
  | gecorrigeerd. Variaties in spelling (met/zonder accent,        |
  | met/zonder koppelteken, met/zonder spatie) zijn behouden. |
  |                                                                |
  | Aan het eind van het boek volgt een overzicht van de           |
  | aangebrachte correcties. |
  |                                                                |
  | De illustraties zijn o.a. [Illustratie: Met elk oogenblik werd de onrust grooter. (Bladz. 166.)]




                              Weggeloopen! bewerkt door ADONA

                      illustraties van CECIL ALDIN

                              VIJFDE DRUK

                             [Illustratie]

                         ALKMAAR—GEBR. KLUITMAN
                                  1919




                  BOEKDRUKKERIJ—GEBR. KLUITMAN—ALKMAAR




_In 1843 verscheen bij den uitgever J. J. Dubochet & Cie, 33 Rue de
Seine, Paris, een boekje getiteld „Les Aventures de Jean-Paul Choppart,”
par Louis Desnoyers._

_De Engelsche schrijver, James Buckland, nam dit verhaal tot voorbeeld
voor zijn in 1898 uitgegeven boek: „Two Little Runaways” (Londen,
Longmans, Green & Co.), geïllustreerd door Cecil Aldin._

_„Weggeloopen!” is de eenigszins verkorte bewerking van den Engelschen
tekst, waarbij een ruim gebruik is gemaakt van de daarin voorkomende
illustraties._

                                                  _ADONA._


[Illustratie: PAUL.]




[Decoratieve illustratie]

EERSTE HOOFDSTUK. Paul. In Frankrijk, in de provincie Normandië, woonde de familie Steenvoorde:
papa, mama en drie kinderen, twee meisjes en een jongen. De jongen
heette Paul; hij was de oudste van het drietal, maar jammer genoeg, bij
lange na de wijste niet. Toen Paul zes jaar was ging hij naar school; hij werd er tenminste
heengezonden, maar als hij slechts eenigszins kon, wandelde hij de
schooldeur voorbij, om liever met allerlei straatjongens buiten te
spelen. En als hij eens een enkele keer naar binnen stapte, dan was
hij al binnen een kwartier weer op straat gezet. Paul kende geen
gehoorzaamheid; hij deed precies en alleen wat hij zelf wilde en daar
andere menschen gewoonlijk juist het tegenovergestelde verlangden, kreeg
Paul voortdurend straf. Hij bleef echter onverbeterlijk, welke straf
men hem ook oplegde. Wie hem zag loopen zou niet gezegd hebben, dat
hij een kind van zeer welgestelde ouders was. Zijn haar hing altijd in
ongeregelde franjes onder zijn pet uit en de broek, die vandaag nog
nieuw was, toonde morgen reeds een gat op de knie, waar de voering door
kwam kijken. Zijn dasje was gewoonlijk zoek of wel hij gebruikte het als
zakdoek en zijn kousen hingen hem den geheelen dag op de neergetrapte
schoenen, want het elastiek van zijn kousebanden gebruikte hij om er een
katapult van te maken. Als men niets anders zag dan zijn handen wist men
niet recht of die aan een neger of aan een roodhuid toebehoorden; hij
wroette er den geheelen dag mee in allerlei vuil en aan wasschen had hij
een broertje dood. In den grond van zijn hart was Paul geen slechte jongen, maar zijn
ouders hadden hem, toen hij nog klein was, in alles zijn eigen zin laten
volgen en nu hij wat ouder werd was 't kwaad moeilijk meer te verhelpen. Hij zat zóó vol ondeugende streken, dat men het een rust kon noemen als
hij niet thuis was. Eens stond zijn vaders hoed op een tafeltje in de gang. Paul ging juist
voorbij met een vollen inktpot en kon de verzoeking niet weerstaan den
inhoud in den hoogen hoed van zijn vader uit te storten. Toen de heer
Steenvoorde den hoed opzette om uit te gaan, geleek hij plotseling een
neger. Een ander maal verborg hij stilletjes een kikker in zijn zusjes servet. Toen ze het openvouwde viel het glibberige beest in haar soep. Nu zijn
kikkerbilletjes misschien niet onsmakelijk wanneer ze goed toebereid
zijn, maar levend in de warme soep laat ik ze aan de liefhebbers over. [Illustratie: .... om liever met allerlei straatjongens te spelen.]

Ik behoef niet te vertellen, dat Paul voortdurend op voet van oorlog was
met de dienstboden. Die hielden het dan ook gewoonlijk geen drie maanden
bij de familie Steenvoorde uit. En als ze zóó lang bleven was het wel
een wonder. Op een Zondagmorgen toen papa en mama Steenvoorde naar de kerk
waren,—de dienstboden waren den vorigen avond voor een enkele maal
weggeloopen,—kwam Paul, die den geheelen morgen zoek was geweest, de
tuindeur inslenteren. Zijn oog viel op de kast onder de trap. „Hé
Marie,” riep hij tot zijn zusje, „wat is dit toch 'n leuke kast! Kijk er
eens in.” De goedige Marie keek naar binnen; Paul gaf haar een zetje en
bom! daar sloeg de deur achter haar in 't slot. „Paul, Paul, och laat me als 't je belieft er uit,” riep ze, „'t is hier
zóó donker,” en ze sloeg met haar kleine vuisten tegen de deur. Maar
Paul had heelemaal geen plan zijn gevangene zoo spoedig los te laten;
hij draaide den sleutel om, stak hem in den zak en ging doodbedaard
naar de huiskamer, waar hij zich van een boterham met jam bediende, die
zijn moeder voor de koffie had klaar gezet. Zijn andere zusje begon van
schrik met Marie mee te huilen en toen dit huilduet op z'n luidst was
en Paul met het grootste welgevallen naar het concert zat te luisteren,
kwamen de heer en mevrouw Steenvoorde thuis. De heer Steenvoorde zag en hoorde oogenblikkelijk wat er gaande was. „Geef mij den sleutel van de kast!” riep hij, „waar is de sleutel van de
kast?”

„Dien heeft Paul in zijn zak,” snikte Kato, het andere zusje. „Dat lieg je,” riep Paul; doch toen pakte papa hem beet, zijn zakken
werden uitgehaald en... de sleutel kwam voor den dag. Nu barstte de storm los. Met de eene hand greep papa zijn veelbelovend
zoontje bij den kraag; met de andere nam hij zijn dun buigzaam
wandelstokje en wat er toen verder volgde laat ik het liefst maar aan de
verbeelding over. [Illustratie: .... geleek op eenmaal wel een neger.]

Mama Steenvoorde stond er bij met tranen in de oogen. „Beloof toch
beterschap,” riep ze, „ach Paul het doet ons ook zoo'n pijn, als vader
je moet slaan, nog veel meer dan jou.”

„Dat zou u niet zeggen als u de slagen voelde,” riep de onverbeterlijke
Paul. De heer Steenvoorde werd nu nog boozer door dit brutale antwoord. Even
hield hij op om adem te scheppen en hem dan nog tot besluit een ferm
pak voor zijn broek te geven. Maar Paul wist zich op dat oogenblik los
te rukken en vloog het huis uit, den tuin door, de straat op, zonder
ophouden, zonder omkijken, tot hij het dorp uit was. „Ziezoo,” zei hij,
„ik zal ze wel leeren mij te slaan. Laat ze me nu maar zoeken; ik zal
me niet zoo gemakkelijk laten vinden. Als ze dan thuis flink in angst
zitten kom ik te voorschijn en vertel hun, dat ik niet van plan ben
thuis te komen als ze me niet beloven mij nooit weer te slaan.”

In deze prettige stemming wandelde hij den straatweg een heel eind
verder op. Eindelijk kreeg hij honger en daar zijn maag de eenige was aan wie hij
altijd prompt gehoorzaamde, dacht hij er over, dat het nu langzamerhand
tijd werd naar huis te gaan. Na eenige aarzeling overwon hij dan ook
zijn trots en keerde terug. Langzaam liep hij voort, in de vaste overtuiging, dat hij wel spoedig
iemand zou tegenkomen, een afgezant van zijn vader en moeder, om met hem
over een spoedigen terugkeer in de ouderlijke woning te onderhandelen. Maar hoe hij ook tuurde, hij ontdekte geen spoor van een afgezant. Toen werd hij woedend; hij stampte op den grond met een gezicht alsof
het hem een waar genoegen zou geweest zijn zoo hard op zijns vaders
eksteroog te trappen. [Illustratie: .... wat toen verder volgde laat ik het liefst maar aan
de verbeelding over.]

Tranen van teleurstelling sprongen hem in de oogen en zijn mondhoeken
begonnen verraderlijk te trillen als aankondiging van een groote
stortbui, toen op eenmaal zijn geheele gezicht, als met een tooverslag
veranderde. [Decoratieve illustratie]

TWEEDE HOOFDSTUK. Opgebracht. Die plotselinge verandering werd veroorzaakt door een appelboom, dien
Paul aan den zijkant van den weg zag staan. 't Was een pracht van een boom, vol heerlijke roodwangige appels. „Wat kan 't mij ook schelen,” morde hij, „of ze me zoeken of niet
zoeken. 'k Heb hier genoeg te eten. Ze mogen thuis hun eten houden. 'k
Ga niet weer naar huis; 'k bedank ze lekker. Om voor elke grap een draai
om de ooren te krijgen, of erger nog! Ze mogen van mijn part ophoepelen. Ik zal voortaan wel voor mijzelf zorgen; ik ga de wijde wereld in. Geld
heb ik genoeg. 'k Heb wel een heel kwartje in mijn zak.”

Boven in den top van den boom hing een prachtige groote appel. „Die maar 't eerst,” dacht Paul en in een wip zat hij in de takken. Nauwelijks echter had hij een grooten hap uit den appel genomen of de
tak, waarop hij stond, brak. Daar viel Paul door al de takken van den boom tot den laagste, waaraan
hij bleef haken met het achterste deel van zijn broek; en daar hing hij! In 't eerst sloeg hij wild met armen en beenen in de lucht maar op
eenmaal zei het broekje: krak-krak en onmiddellijk hing Paul zoo stil
als een muis en verroerde zich niet, want beneden hem lag een groote
hoop scherven en fijn geklopte steenen en hij voelde, dat hij bij de
geringste beweging zijn broek verder zou scheuren en hij op de steenen
zou terecht komen. [Illustratie: .... en daar hing hij!]

In dezen zwevenden toestand werd hij opgemerkt door Roybon, den
gemeenteveldwachter. Roybon deed zijn gewone dagelijksche ronde en zag in de verte iets
aan den appelboom hangen wat niet precies op een appel geleek. Nu wist
Roybon wel, dat er gewoonlijk aan een appelboom niets anders groeit dan
appels en daarom kwam hij gauw wat dichterbij om te zien welk vreemd
voorwerp dat mocht wezen. „Goedenmiddag, jongmensch,” zei hij, toen hij bemerkte dat het voorwerp
een jongen was, „jij schijnt veel van appels te houden, hè? Dan lijk je
mij wat; ik houd ook veel van appels, rauw of gekookt, dat komt er niet
op aan, maar ik moet ze eerst gekocht en betaald hebben, hè? Kom d'r 's
uit jeugdige losbol!”

Maar Paul scheen niet veel lust te hebben aan die vriendelijke
uitnoodiging gevolg te geven. Roybon zag er dan ook niet zeer zachtzinnig uit. Hij wàs niet kwaad
en hield veel van een grapje, maar dit zou men aan zijn gezicht niet
zeggen. Bruingebrand door de zon, met twee litteekens, van sabelhouwen,
dwars over het voorhoofd, daarbij een paar groote knevels, waarvan de
einden altijd strijdlustig in de hoogte stonden, geleek hij een echte
oude ijzervreter. Daarbij kwam nog, dat hij maar één been bezat. „Het
andere heb ik eens aan 'n kanonskogel cadeau gegeven, die mij in den
oorlog voorbijvloog,” zoo vertelde hij aan ieder, die er hem naar
vroeg. Een groote sabel slingerde altijd achter hem aan, van links naar
rechts en van rechts naar links, net als de staart van een kat, die op
een vogeltje loert. 't Was niet alleen Roybon die Paul vrees aanjoeg. Naast den veldwachter
stond „Pak-an,” een niet zeer zachtzinnige dog. Hij blafte gedurig, liet
zijn tanden zien en scheen naar niets zóó te verlangen als naar de
beenen van Paul, om daar eens flink in te bijten. „O! mijnheer de diender,” schreide Paul doodelijk beangst, „o! u wilt me
toch geen kwaad doen?”

„Dat weet ik nog zoo net niet. Kom er maar eerst eens uit, dan zullen we
verder zien. Ik ben nog wat ouderwetsch zie je, en ik houd er heelemaal
niet van met iemand te praten, die in de lucht hangt, alsof hij bezig is
een pas uitgevonden vliegmachine te probeeren.”

„Maar ik kan er niet uit komen!”

„Kan je er niet uitkomen! Hoe komt dat?”

Paul vertelde hoe het kwam. „O zoo, is dat het geval; dan zullen we een handje moeten helpen,” en
Roybon klauterde op den hoop scherven en haakte Paul los. Eerst hield hij hem nog een poosje op armslengte van zich af, zwevend
tusschen hemel en aarde en vertelde onderwijl aan Pak-an, dat hij niet
moest denken, dat het een kluifje voor hem was. Toen zette hij den
jongen voorzichtig op den grond. Paul was er geheel op voorbereid, dat de veldwachter zoo dadelijk zijn
zwaard zou trekken om hem het hoofd af te hakken en dat de hond op hem
toe zou vliegen om hem een stuk uit de beenen te bijten, maar toen hij
weer vasten grond onder zijn voeten voelde en bemerkte, dat al die
akeligheden niet gebeurden, kreeg hij zijne gewone brutaliteit spoedig
terug. Hij stak zijn handen diep in de zakken en wandelde kalmpjes verder met
groote onverschilligheid, een deuntje fluitend, alsof hij zoo onschuldig
was als een pas geboren kind. Maar zoo gemakkelijk liet Roybon hem niet gaan. Met zijn groote hand
pakte hij hem stevig bij den schouder vast. „Wa's dat nou! Laat me los!” riep Paul, „waarom hoû je me vast?”

„Omdat je appels gestolen hebt.”

„Dat kan je niet meenen!”

„Wat dee je dan boven in dien boom?”

„Weet ik 't? Ik denk dat ik daar wat aan 't wandelen was. Ik behoef jou
toch geen permissie te vragen, als ik eens lust heb om wat in de takken
van een boom te gaan wandelen? Daar heb jij niet mee te maken.”

„Waar komt die dan vandaan,” zei Roybon en hij nam den half afgebeten
appel op, die op den weg was gevallen. [Illustratie: ... en wandelde kalmpjes verder.]

Paul kreeg een kleur tot achter de ooren. Hij herstelde zich echter
spoedig. „Hé!” zei hij, „die?” en hij bekeek den appel met alle aandacht, het
hoofd een beetje op zij, alsof hij daar juist een natuurwonder ontdekte. „Wel, ik denk, dat die zoo groeide... Ja, 't is waar ook,” vervolgde hij
na een kleine pauze, „ik ken iemand, die heeft in zijn tuin een boom vol
appelen net precies zoo'n model als deze.”

„Dat wil ik graag gelooven jongetje; die zeker iemand is dan bepaald een
buurman van jou,” zei Roybon lachend. Nu werd Paul toch verlegen. De veldwachter keek hem zoo strak in de
oogen. Paul was niets op zijn gemak. Beiden zwegen eenige oogenblikken. Paul verbrak de stilte het eerst: „Waarom heb je me toch eigenlijk zoo'n
pijn gedaan, lafaard?” zei hij met een huilerige stem en wreef daarbij
zijn elleboog met een pijnlijk vertrokken gezicht. Roybon zette groote oogen op. „Ik jou pijn doen? Wanneer deed ik je pijn?”

„Toen je me uit den boom scheurde en op den grond smeet.”

„Wel! Alle....!”

„Ja zeker! Je weet het heel goed. Ik ben bont en blauw over m'n geheele
lijf.”

Een oogenblik keek Roybon, alsof hij het in Keulen hoorde donderen. Toen barstte hij in lachen uit. „Hier!” zei hij, „ik zal je leeren leugens te verzinnen!” en meteen trok
hij hem eens flink aan zijn ooren. „Nou? hoe smaakt dat? dee ik je nou
pijn?”

[Illustratie: „Ik denk, dat die zoo groeide.”]

„Laat mijn oor los of ik geef je een opstopper!”

Paul was nooit te voren met een veldwachter of politieagent in aanraking
geweest, anders had hij wel geweten, dat die gewoonlijk niet met zich
laten spotten. „O zoo,” riep Roybon, „ben jij van die kracht jongetje. Ik was van plan
om je te laten loopen, als ik er den schrik goed bij je in had, maar nu
moet je mee.”

„Laat me los!” riep Paul al schoppend en stampend, „laat me los, of ik
zal 't aan mijn vader zeggen!”

Paul vergat op dit oogenblik, dat hij nog niet zoo heel lang geleden van
plan was geweest zijn ouderlijk huis en zijn vader en moeder voor goed
te verlaten. „Kom mee,” zei de veldwachter, want zijn geduld was nu uitgeput, „anders
trek ik je weer aan de ooren.”

Paul begreep, dat dit niet enkel een dreigement was en ging schijnbaar
onderworpen mee. Onderwijl zon hij echter steeds op middelen om te
ontvluchten. Plotseling stond hij stil, begon hevig te hoesten en hikte, alsof hij op
't punt was van te stikken: „Laat me los! Ik kan geen adem meer krijgen. Je worgt me!”

Zóó kunstig was Pauls komediespel, dat Roybon in den val liep. Even liet hij Paul los en op 't zelfde oogenblik koos deze het hazenpad. Maar hij had buiten Pak-an gerekend. Voor hij tien pas had afgelegd had de hond hem bij het, een weinig te
wijde, achterdeel van zijn broek gepakt. Dadelijk stond Paul stil en hij deed ook geen moeite om los te komen,
want in Pak-an erkende hij oogenblikkelijk zijn meerdere, met wien niet
te spotten viel. „Voorzichtig, Pak-an, voorzichtig,” riep Roybon, terwijl hij bedaard
nader kwam, in ongeregelden pas stampend met zijn houten been over den
weg. „Denk er aan, dat hij heelemaal bont en blauw is! En hij wou immers
ook niet wegloopen; bewaar me neen. Hij begint juist een beetje van ons
te houden.”

[Illustratie: ... had de hond hem bij zijn broek gepakt.]

Die spottende toon maakte Paul razend, veel liever had hij een flink pak
slaag gehad. Bleek van drift vloog hij op Roybon aan. „Geen gekheid jongetje als 't je belieft,” zei de veldwachter en greep
de kleine polsen stevig tusschen zijn gespierde vingers. „Ga nu maar
heel bedaard mee, anders zal ik je wat geven dat je nog lang zou
heugen.”

Paul vond het dan ook maar geraden te doen zooals hem bevolen was. 't Is altijd een groote gebeurtenis op een dorp als er iemand wordt
opgebracht. 't Brengt een kleine afwisseling in 't gewone dagelijksche
onderwerp van gesprek, dat over niet veel anders handelt dan over het
doen en laten van buurman en buurvrouw. Men vertelde elkaar reeds van deur tot deur, dat er een zeer gevaarlijk
misdadiger gevat was. Ieder die maar loopen kon, holde de straat op en
de oudjes strompelden naar de voordeur of naar de open ramen, om van de
voorbijgangers bijzonderheden te hooren van wat er te doen was. „'t Is een moordenaar!” zei de een. „Een brandstichter!” zei een ander. „Een valsche munter!” riep een derde. „Misschien is het die, die de bank bestolen heeft!” veronderstelde een
vierde. „Bepaald, dat is ie,” bevestigde een vijfde. „Nou wat of ie is, da's alles om 't even,” zei elkeen, „maar dat 't 'n
gemeene deugniet is, daarvoor behoef je 'm maar in z'n facie te kijken.”

't Was waar; Pauls gezicht, anders niet bepaald leelijk, was nu bijna
mismaakt door zijn innerlijke woede, dat hij zoo werd aangegaapt door
die menigte, zonder dat hij er iets tegen kon doen. Hij zag er uit om
kleine kinderen naar bed te jagen en 't was best te begrijpen, dat de
dorpsbewoners hem voor niet veel bijzonders hielden. [Illustratie]

Elk oogenblik groeide de menigte aan. Alle honden van het dorp kwamen
ook aanspringen en blaften dat hooren en zien verging, terwijl Pak-an
steeds heen en weer liep, trots met den neus in den wind, alsof hij wou
zeggen: „Dat is er nou een, dien ik gepakt heb.”




[Decoratieve illustratie]

DERDE HOOFDSTUK. Het vonnis. Te midden van dit oorverdoovend lawaai kwam de veldwachter met zijn
gevangene op het gemeentehuis aan. De menigte die hem gevolgd was mocht
niet binnenkomen. Als schadevergoeding vergenoegde ze zich van buiten af
allerlei mooie scheldwoorden te roepen aan het adres van Paul, die
daardoor niet bepaald zachter gestemd werd. Nadat Roybon en Paul een tijdlang gewacht hadden trad de burgemeester
binnen, gevolgd door een klerk. De burgemeester zette zich statig in een grooten stoel met hoogen rug. Langzaam nam hij den bril van zijn neus, veegde voorzichtig de glazen
schoon en zette hem toen weer op met eene deftigheid als ware hij een
koning, die zichzelf de kroon op het hoofd zet, daarna kuchte hij een
paar maal en vestigde zijn blik met gestrengheid op den gevangene. Eenige seconden keek hij Paul doordringend aan. Toen hij meende, dat de
gevangene voldoende onder den indruk was van het gewichtig oogenblik,
gaf hij door eene handbeweging aan den veldwachter te kennen, dat deze
zijne aanklacht zou indienen. [Illustratie: .... en vestigde zijn blik met gestrengheid op den
gevangene.]

Maar voor Paul was het oogenblik nog niet indrukwekkend en de omgeving
niet plechtig genoeg. Oogenschijnlijk stond hij kalm rond te kijken,
maar inwendig kookte hij van woede over de beleedigingen, die hem in de
laatste paar uren waren aangedaan. Hij had behoefte zich daarover op
iemand te wreken, onverschillig op wien. Onderwijl deed Roybon in schitterende kleuren het verhaal van Paul's
gevangenneming en van zijn verzet tegen de openbare macht. Paul leunde onverschillig tegen de leuning van de bank waarop hij zat. Toen deed hij alsof het lange verhaal hem doodelijk begon te vervelen,
hij draaide den burgemeester en den veldwachter den rug toe, zette zijn
ellebogen wijd uit en met zijn kin geleund in beide handen, begon hij
den klerk nauwkeurig op te nemen. Dit verschafte hem blijkbaar een aangename afleiding en dit was niet
te verwonderen, want de klerk was een wonderbaarlijk mannetje. Hij was
zeldzaam dik en klein, net een kaatsbal en op dien bal zat een heel
groot hoofd, dat van boven gezien, zoo mooi kaal, glad en rond was, dat
het precies een ei geleek. Ik wed dat een broedsche kip de verzoeking
niet zou hebben kunnen weerstaan om er op te gaan zitten en het uit te
broeden. „Heeft de gevangene ook nog iets tegen de aanklacht in te brengen?”
vroeg de burgemeester. „'t Zijn allemaal leugens,” gaf Paul brutaal ten antwoord. Dat was
iets wat de burgemeester niet verwacht had. Gewoonlijk durfden ouden
en jongen, die voor zijn „rechterstoel” gebracht werden, de oogen
nauwelijks opslaan en _als_ zij een woord zeiden, dan was het een vragen
om vergeving of een betoon van berouw. [Illustratie: De klerk.]

Maar deze kleine vuile jongen, met zijn gescheurde kleeren en ongekamde
haren, durfde hem op zoo'n ongehoorde wijze toe te spreken! De deftige
burgemeester was eenige oogenblikken geheel van zijn stuk gebracht. Toen
zei hij: „Noem mij uw naam en dien van uwe ouders.”

Paul keek naar den zolder. Eindelijk zei hij na eenig nadenken:

„Die ben ik vergeten,” en hij haalde de schouders op alsof hij het
hopeloos vond er verder over na te denken. „Dwaasheid,” zei de burgemeester, „zeg de waarheid!”

„Het _is_ de waarheid,” zei Paul, „ik spreek _altijd_ de waarheid.”

De burgemeester scheen van woede wel twee maal zoo dik te worden als hij
was, net als een kattestaart. „Gevangene!” riep hij, „het is hier tijd noch plaats om gekheid te
maken. Gij zijt beschuldigd van een ernstig misdrijf: diefstal!”

„Ik heb nooit gestolen,” zei Paul, die met groot genoegen zag hoe boos
de burgemeester zich maakte. „Gevangene! stapel niet de eene leugen op de andere. Dáár!” en hij wees
bij elk woord met zijn vinger naar den afgebeten appel, die voor hem
op de tafel lag, „dáár ligt het onwederlegbaar bewijs van uwe schuld. Beken, dat gij gestolen hebt en beloof beterschap, dan zal ik u met
zachtheid behandelen. Hoe heet gij en waar woont gij. Het zal mij een
vreugde zijn, u op het pad van eer en deugd te mogen terugbrengen en ik
zal dadelijk order geven dat men u weder in de armen van uwe ouders
terugvoere.”

Bij de gedachte aan de armen van zijne ouders kwam hem onwillekeurig het
sterk en soepel stokje voor oogen, waarmede hij dezen morgen had kennis
gemaakt en dit scheen Paul's herinneringsvermogen geheel in de war te
brengen. Nadat hij eenigen tijd in diep nadenken, met zijn hoofd op zijde, had
zitten peinzen, zei hij met een hopelooze uitdrukking: „'t Geeft niets. Ik ben alles vergeten.”

Een diepe rimpel vertoonde zich op het voorhoofd van den burgemeester. „Gevangene,” zei hij, „bedenk u nog eens goed; het is voor 't laatst.”

„Ik ben 't vergeten; dat heb ik nu al tweemaal gezegd,” barstte Paul
woedend los. „Schrijf ze een briefje dan kunnen ze 't u zelf vertellen.”

Bleek van verontwaardiging leunde de burgemeester in zijn stoel. Het
duurde eenigen tijd, voor hij weer kon spreken. Toen stond hij op en
sprak plechtig:

„Daar deze gevangene naar het schijnt noch den naam, noch de woonplaats
zijner ouders weet op te geven, en dus zonder tehuis is en zonder
middel van bestaan, zie ik mij genoodzaakt hem als een landlooper te
beschouwen en als zoodanig tijdelijk in het gevangenhok van het dorp
te doen opsluiten. Later zal hij naar de hoofdstad der provincie worden
opgezonden, vanwaar hij wegens landlooperij naar de koloniën zal worden
overgebracht.”

Daarop verzamelde de burgemeester zijne papieren en verliet met statigen
tred de kamer. Daar stond Paul als door den bliksem getroffen. Hij had de geheele zaak
eigenlijk meer beschouwd als een kostelijke grap en gedurende de zitting
had hij een innerlijke pret gehad van belang, maar die vreeselijke
woorden: „gevangenis,” „koloniën” brachten hem geheel van zijn stuk. „Alla vooruit,” riep de veldwachter spottend, „sta daar nu niet alsof je
geen tien kunt tellen. Je bent er bij, jeugdige schobbejak! Komaan:
Rechts uit de flank! Voorwaarts... marsch!”

Paul stond juist op het punt den burgemeester achterna te loopen, om hem
te zeggen, dat hij nu wel zijn _eigen_ naam en woonplaats wou opgeven
en alle namen en woonplaats wel van ieder, die hij kende, toen hij de
spottende woorden van den veldwachter hoorde. Dadelijk waren zijn goede voornemens in rook vervlogen. Hij sprong op
Roybon toe, schopte, sloeg en beet, totdat hij stevig was vastgebonden
en de kamer werd uitgesleept. Er stonden nog een massa menschen voor het gemeentehuis; daarom bracht
de veldwachter Paul door een achterdeur en langs een omweg naar het hok,
dat vlak naast zijn eigen woning lag. „Ziezoo, hier zijn we er eindelijk,” zei hij, terwijl hij Paul voor
zich uit duwde. „Het is hier wel wat donker, maar als je van plan bent
ergens te gaan logeeren, dan zou ik je raden, dat voortaan vooruit
te schrijven. Als ik geweten had dat je kwam, dan zou ik zeker voor
electrisch licht gezorgd hebben. 't Is hier echter toch niet zoo heel
ongezellig en 't is hier rustig en dat is een voornaam ding, want rust
is een uitstekend iets als men zijn memorie kwijt is. Ja, ja, met die
memorie daar kan je mee sukkelen.”

Met deze woorden ging de oude soldaat heen, schuddend van 't lachen over
zijn eigen geestigheid. Paul sloeg de oogen niet op, hij hoorde slechts hoe de zware deur
toeviel en dat de sleutel tweemaal werd omgedraaid in het slot. [Illustratie]




[Decoratieve illustratie]




VIERDE HOOFDSTUK. In de gevangenis. Daar zat Paul alleen, achter slot en grendel. Hij schaamde zich diep,
maar was te trotsch om dit te erkennen. „'k Geef er niet zóóveel om,” riep hij, terwijl hij met duim en vinger
in de lucht knipte, „wat heb ik dien ouden, stijven stok van een
burgemeester lekkertjes beet gehad!” en hij lachte luid, maar 't was
geen vroolijke lach, dat voelde hij zelf ook wel. Zijn vroolijkheid was dan ook niet van langen duur. Als hij opkeek zag
hij niets dan de kale vochtige muren van zijn gevangenis, een bed van
stroo, een kan met drinkwater en een driepootig bankje om op te zitten. 't Was droeve werkelijkheid, hij zat gevangen en 't hart zonk hem in
de schoenen. Wezenloos staarde hij een poos voor zich uit tot hem een
gevoel bekroop van machtelooze woede en wraak. In dolle razernij voer
hij uit tegen den veldwachter en den burgemeester, die hem gelukkig
niet konden hooren; hij greep zijn kan met drinkwater en smeet die
in gruizelementen op den vloer. De pooten van zijn stoel brak hij in
stukken en met zijn hielen en vuisten begon hij een waar bombardement op
de dikke houten deur. [Illustratie: Hier is je „souper.”]

Toen hij ten lange leste bemerkte, dat al dit lawaai geen ander gevolg
had dan dat hij zichzelf de knokkels bont en blauw sloeg, wierp hij zich
op zijn stroobed en barstte in een vloed van tranen los. Dit bracht hem
eenigszins tot kalmte. Toen hij daar zoo lag kwam de veldwachter met zijn avondeten. Het was geen uitgebreid souper, want het bestond uit niets dan een korst
droog brood. „Is 't je al te binnen geschoten hoe je naam is?” vroeg de oude soldaat
op langzamen sarrenden toon. „Niet? Da's vreemd! 't Is hier zoo'n rustig
hoekje om goed na te denken. Maar 't komt er niet op aan hoor! Maak 't
je maar niet te druk: de herinnering zal wel gauw komen. Ik hoop, dat
de nieuwe springmatras je mag bevallen, de lakens en dekens zijn pas
gelucht. Om negen uur morgenochtend zal het kamermeisje je komen wekken
met een sterk kopje thee. Hier is je „souper.” 't Is wel niet veel, maar
je moet maar denken: weinig doch uit een goed hart. Misschien zou je er
wel een appel bij lusten. Nou? Zoo'n groote roode, je weet wel... hé?”
en de oude plaaggeest ging de deur weer uit. Paul's bloed kookte bij deze spotternij. Hij had Roybon wel willen
vermorselen. Hij pakte de korst brood en gooide hem die achterna. De
korst vloog juist over het hoofd van den veldwachter en viel op de
steenen van de binnenplaats. O, wat had hij daar gedaan! Hij had zijn avondeten weggegooid. Zijn
waterkan was stuk; hij had dus geen enkele droppel water om zijn
dorst te lesschen. De avond viel, de schaduwen werden langer. De nacht
kwam. Paul was natuurlijk bang in 't donker en in dit pikduistere
gevangenishok vermeerderde zijn vrees met het oogenblik. Allerlei
schrikbeelden doemden voor hem op. In de stilte van den nacht kwamen er
allerlei geluiden tot hem, die hem angst aanjoegen en toch niet anders
waren dan het ritselen van het stroo of het zwiepen van een, door den
wind bewogen, tak tegen den muur van zijn gevangenis. [Illustratie: .... kon hij niet nalaten eens even door zijn vingers te
kijken.]

Daar keek de maan nieuwsgierig door een opening tusschen de pannen van
het dak en verlichtte Paul's gezicht. Hevig schrok hij: hij meende een
geest te zien! Minder aangenaam gezelschap dan het zachte maanlicht was
een dikke rat, die over zijn rug liep. Het koude zweet brak hem uit. Het was een nacht om nooit te vergeten. Hoe verlangde hij nu om thuis te zijn. Thuis bij zijn lieve moeder, die
altijd voor hem zorgde, hem 's nachts een nachtlicht gaf omdat hij bang
was in 't donker. Wat was hij toch dom geweest om dat alles te verlaten:
zijn warm bed, de lekkernijen die hij 's avonds kreeg, de gezellige
huiskamer! Diep was zijn berouw over alles wat hij gedaan had. Maar het was een
zelfzuchtig berouw, hij had spijt, omdat zijne dwaasheden hemzelf
zooveel ellende berokkenden, maar niet omdat ze anderen verdriet deden. Toen dan ook de dag weer aanbrak, verdween het berouw met al de
verschrikkingen van den nacht. Hij dacht er nu slechts over, hoe hij uit zijn gevangenis zou kunnen
ontsnappen. Nauwkeurig liet hij zijn blik gaan langs de vier muren, of hij ook
ergens eene opening zag, toen hij op eens een hoofd gewaar werd, enkel
een hoofd zonder het lichaam, dat door een kleine opening beneden aan de
deur, naar hem gluurde. Op eenmaal kwamen al de akelige droombeelden van den nacht hem weer in
de gedachten en met beide handen voor 't gezicht sprong Paul naar den
anderen kant van het hok. Na een poosje kon hij niet nalaten eens even door zijn vingers heen te
kijken of het vreeselijke hoofd er nog lag. Ja, het lag er nog en de
oogen volgden hem overal waar hij ging, op dezelfde manier als de oogen
van een portret iemand steeds door de geheele kamer schijnen te volgen. Ten langen leste waagde hij het, 't hoofd opmerkzamer te bekijken. Gelukkig! Het rolde niet naar hem toe. Stil bleef het op zijn plaats
liggen en Paul verzamelde al zijn moed en kwam met een kloppend hart wat
dichter bij de deur. [Illustratie]




[Decoratieve illustratie]

VIJFDE HOOFDSTUK. Dick. Het was een kinderhoofd met dikke bolle wangen en groote ronde oogen. „Wat mot je?” vroeg Paul nijdig. „Niks,” zei 't hoofd. „Waarom kijk je dan zoo naar me?”

„Om dààrom! Vader zei, dat 'k eris moest zien hoe je 't maakte.”

„Wat heeft jouw vader met mij te maken?”

„Nou laat naar je kijken! Alsof je dat niet wist.”

„Maar ik weet 't echt niet.”

„Vader is veldwachter.”

Paul keek het hoofd eens van terzijde aan. „Fuut” floten zijn lippen in
een lang gerekten toon. Daarop vroeg hij, alsof 't hem eigenlijk heelemaal niet schelen kon:
„Enne... gaf je vader je den sleutel?”

„Nee; maar ik nam 'm weg, want ik wou je graag 's van dichtbij bekijken,
want vader zei, dat je 'n erge kwâ-jongen was.”

„Och?” 't Was wat waard geweest wanneer men dat Paul had kunnen hooren
zeggen. Na een poosje zei hij, zoo onverschillig mogelijk: „Nou...., wat ik wou
zeggen, jij hebt dus den sleutel?”

„Ja.”

„Kom dan eris binnen. 't Is hier zoo leuk.”

„Nee hoor. Vader zei, dat ik niet met je mocht praten.”

„Wat heeft dat er nou meê te maken, domkop? Doe je dan altijd alles wat
je vader zeit?”

„Ja zeker, want hij slaat me als ik 't niet doe.”

„Dan is ie 'n leelijke aap van 'n vent, en 'k zou wel lust hebben hem
eens een opstopper te geven! Waar zit-ie op 't oogenblik?”

„Hij zet koffie.”

„Mooi zoo. Hij ziet dus niet wat jij uitvoert: dus je komt bij mij
binnen. Voor één tel maar. We zullen zoo'n pret maken samen. Ik zal
'n heeleboel kunstjes voor je vertoonen. Ik kan 't wit van m'n oogen
verdraaien en met beide oogen tegelijk scheel zien en mijn haar bewegen
en mijn ooren ook.” Hij zei dit met een trots alsof niemand dan hij die
kunstjes kon vertoonen. „En dan,” zei hij geheimzinnig fluisterend,
want hij had zijn mooiste kunsten voor 't sloteffect bewaard, „kan ik
ook nog in 't rond draaien, zóó hard dat je zoudt zweren dat ik een
karrewiel was: ik kan op mijn handen loopen en... op... mijn hoofd
_staan_!”

Het kereltje met de groote ronde oogen was een braaf jongetje, maar hij
had zijn gebreken en een van de grootste was: nieuwsgierigheid. Een
tijdlang streed zijn beter ik tegen de verzoeking, maar deze behaalde de
overwinning, zooals helaas maar al te dikwijls gebeurt. Toen hij het hok binnenging dacht hij weinig hoe duur hem deze dwaasheid
zou te staan komen. „Komaan,” riep Paul, „zoo mag ik 't zien. Niemand zal 't ooit te weten
komen. Hoe heet je?”

„Dickie.”

„En ik heet Paul.”

Hiermede was de wederzijdsche voorstelling afgeloopen en begon Paul zijn
kunsten te vertoonen. Eerst trok hij wel vijf minuten lang allerlei rare
gezichten. Toen hij al zijn kunsten met oogen, neus, haar en ooren had
vertoond, begon hij met de acrobatische toeren. Hij draaide het hok
rond, nu op de handen en dan weer op de voeten, alsof zijn ledematen
spaken van een wiel waren. 't Ging zoo gauw, dat Dickie niet eens kon
tellen hoeveel wielen en hoeveel spaken er wel waren. Hij wandelde op
zijn handen met de beenen in de lucht. Ten slotte stond hij zóó lang op
zijn hoofd dat hij een hoestbui kreeg van benauwdheid. Dickie stond met open mond en jaloersche blikken naar hem te kijken. Paul was slim genoeg om dit op te merken. De vertooning had in alle
opzichten een buitengewoon succès. „Hé ja!” riep hij opeens, alsof het
denkbeeld hem daar zoo juist te binnen kwam: „Zou 't geen leuke mop
wezen als je er mij eens uitliet?”

[Illustratie: .... alsof zijn ledematen spaken van een wiel waren.]

„Nee, nee, dat mag ik niet!” zei Dickie snel, „dan krijg ik slaag.”

„Dan behoef je niet te denken, dat ik nog maar één kunst voor je
vertoon; en wàt je gezien hebt, haalt niet bij de kunsten die ik nog
kan—als ik ze namelijk _wil_ vertoonen.”

Als Dickie het had mogen zeggen, dan was Paul direct in vrijheid
gesteld. Hij had er geen begrip van hoe een gewoon mensch zulke kunsten
kon maken; hij beschouwde Paul als 'n soort wonder en had graag uit
dankbaarheid voor de mooie vertooning de deur wagenwijd voor hem
opengezet, maar... vader sloeg niet zacht; in gedachte voelde hij de
pijn al. Paul zag dat de eerste aanval op Dickie mislukte. Hij hernieuwde hem
niet, maar beproefde het nu met een zijdelingsche manoeuvre. „Slaat je vader je altijd als je niet precies doet wat hij wil? Daar zou
ik ook lekker voor passen! Waarom loop je niet weg? Als je lust hebt met
mij meê te gaan, dan doe je maar.”

Eenige oogenblikken liet hij Dickie tijd om dit geheel nieuwe denkbeeld
in zijn kleine hersenen op te nemen. Toen vervolgde hij: „Lijkt het je niet heerlijk toe om alles te doen
waar je lust in hebt? Geen lessen leeren; niet altijd te moeten hooren:
Maar Paul, met zulke vieze handen mag je niet aan tafel komen of
Paul, nu mag je geen snoeperijen meer eten, als je juist trek aan wat
lekkers hebt; en dan: Paul, zeg je taalles eens op. Wat kunnen mij die
taallessen schelen! Als ik aan mijn moeder vraag: Mag ik een boterham? dan ga ik niet eerst bedenken: ik—onderwerp, mag—gezegde, een
boterham—lijdend voorwerp. 't Is allemaal larie en daarom ben ik
weggeloopen en nu ben ik vrij!”

„Vrij!?” riep Dickie, „en je zit in de gevangenis!”

Met een wanhopig gelaat keerde Paul zich af en schopte een scherf van
zijn gebroken waterkan naar 't andere einde van 't hok. Toen hij Dickie
weer aanzag, zwommen zijne oogen in tranen. Die tranen deden meer dan de langste redevoeringen. Dickie kreeg
medelijden met den armen gevangene. „En als ik er jou nou uitlaat en ik loop met je weg, zou vader me dan
niet slaan? Denk je van _zeker_ niet?”

„Nee natuurlijk niet,” riep Paul, „hij zal denken dat je verloren bent
geraakt en als je dan weer thuiskomt is hij zóó blij, dat hij heelemaal
niet aan slaan zal denken. Ja, het zou best kunnen gebeuren dat... hij
je tien stuivers gaf van louter plezier.”

„Maar wat gaan we eigenlijk samen doen?” vroeg Dickie. Hij was het nog
niet met zichzelven eens en hield den sleutel stijf vast in zijn kleine
dikke handjes. „Samen doen? O jé, een heeleboel gaan we doen. Ik heb geld genoeg bij me
om pret te maken. Ik heb wel een heel kwartje!”

„Maar wat voor pret?”

„Nou, pret, gewoon pret. We hollen wat rond en dan laten we vliegers op. Vliegers! Prachtstukken! Geen gewone, maar die op draken gelijken en op
visschen!”

Paul had zulke vliegers wel eens gezien in een boek van zijn vader over
China. „Maar waar kan je zoo'n vlieger krijgen?” vroeg Dickie. „Die maak ik natuurlijk,” zei Paul, op een toon alsof hij zijn geheele
leven niets anders gedaan had dan vliegers maken. „Heb je dan vroeger wel eens meer zoo'n vlieger gemaakt, Paul?”

„Millioen van zulke vliegers!”

Paul werd ongeduldig, want elke minuut was kostbaar en door al het
gepraat gingen er vele kostbare minuten verloren. „Zanik nou niet lang. Ik weet wat ik zeg. Als de vliegers opgaan, ga ik
boven op den rug van den draak zitten en ga dan al wuivend mee naar
boven.”

„Maar Paul, kan je dat dan?”

„Ja, uilskieken! Dat heb ik al vier en zeventig keer gedaan en dan neem
ik vuurwerk meê naar boven, en als 't donker is steek ik dat boven in
de lucht af, en dan denkt iedereen dat het een komeet is en dan trek ik
jou mee naar boven en we vliegen samen ver, ver weg misschien wel naar
Parijs, en daar zijn zoo'n boel mooie speelgoedwinkels. Maar als je nu
niet 'n beetje voortmaakt met me er uit te laten, dàn zie je van dit
alles niets niemendal.”

Kleine Dick was geheel en al verbouwereerd. Met het grootste vertrouwen
gaf hij Paul den sleutel, vol verlangen al dat moois en schitterends te
zien. De deur was open, maar er was nog een hooge muur dien ze over moesten
voor ze buiten waren en in vrijheid. Op handen en voeten, met ingehouden adem, slopen ze voort tot onder de
ramen van Roybon's woonkamer. Op eenmaal echter begon Pak-an vervaarlijk
te blaffen; hij had hen opgemerkt, vloog uit zijn hok, rukte aan zijn
ketting en maakte een leven als een oordeel. [Illustratie: „Nu of nooit,” dachten de jongens.]

Tegelijk hoorden ze het stomp, stomp, van het houten been over den vloer
van de woonkamer. Onbewegelijk en doodstil bleven de jongens staan. Gelukkig voor hen was Roybon te veel verdiept in het koffiedrinken om
veel aandacht te schenken aan het geblaf van Pak-an. Hij keek wel eens
even uit het raam maar zag niet naar omlaag. „Stil hond,” snauwde hij hem toe en ging toen weer weg van het venster. „Nu of nooit,” dachten de jongens en zij haastten zich weg te komen,
maar hun angst was zóó groot, dat ze net als in een benauwden droom het
eene been bijna niet voor het andere konden krijgen. [Illustratie]

Pak-an blafte maar steeds door. Het was verschrikkelijk om aan te
hooren. Zijn haren stonden rechtovereind en hij liet al zijn tanden
zien. Toch kwamen de vluchtelingen eindelijk bij het hek, maar o ramp, de
klink zat te hoog. „Zet de handen op je knieën,” fluisterde Paul Dickie
toe en hij beet hem haast in zijn oor van zenuwachtigheid. Het scheen een eeuwigheid vóór Paul op Dick's rug stond en de klink met
bevende vingers had losgemaakt. Het groote hek ging open, doch zonder een afscheid aan Pak-an kon Paul
niet vertrekken. Hij greep een dikken steen en mikte dien precies op den
neus van den hond. Zelfs Willem Tell zou eer ingelegd hebben met zulk
treffen. Een oogenblik later waren de beide jongens verdwenen. [Decoratieve illustratie]




[Decoratieve illustratie]

ZESDE HOOFDSTUK. In zorg en angst. Mijnheer Steenvoorde vond het in den beginne niet zoo heel erg, dat
Paul weggeloopen was en 't eerste uur niet terugkwam. „'t Is mijn eigen
schuld ook eigenlijk, dat de jongen zoo brutaal en ongezeggelijk is,”
zoo dacht hij, „ik heb hem te weinig gestraft, hij is in den grond
bedorven.” En papa Steenvoorde nam zich, hoewel een weinig laat, ten
stelligste voor om Paul bij zijn terugkomst eens duchtig onder handen te
nemen en hem ook in 't vervolg niet te sparen. Dàt Paul terug zou komen
hieraan twijfelde niemand. Paul had altijd veel te veel eetlust om niet
tegen etenstijd berouw te krijgen over zijn slecht gedrag. Het was overigens wel een heele rust, dat men niets van den deugniet
hoorde of zag. Het was zóó stil en kalm in huis, zóó vredig als het in
tijden niet geweest was. Het werd etenstijd, maar er kwam geen Paul. Het werd avond... nòg was Paul nergens te zien. Toen begonnen allen ongerust te worden. „Waar was hij? Wat deed hij? Was
hem een ongeluk overkomen?”

Men vroeg het elkander herhaaldelijk zonder een antwoord te verwachten
en voortdurend werd de angst grooter. Men zocht door het huis, in het dorp, langs den weg; men vroeg, men
riep, maar niemand had den jongen gezien. 't Werd steeds later, doch geen der familieleden dacht aan slapen. Mijnheer Steenvoorde was misschien nog wel het minst van allen op zijn
gemak, maar hij wilde dit niet toonen en trachtte de anderen zooveel
mogelijk gerust te stellen en tot bedaren te brengen. Daarbij liep hij
voortdurend de kamer op en neer als een wild dier in zijn kooi, keek elk
oogenblik op zijn horloge en riep elke tien minuten, zoo hard hij maar
kon, aan de voordeur: „Paul!”

't Was dus niet te verwonderen, dat het hem niet gelukte het vrouwelijk
gezelschap te kalmeeren. Mama Steenvoorde en de zusjes zaten dan ook jammerlijk te huilen, en
alle drie herinnerden zich, dat ze wel eens een voorgevoel gehad hadden
of heel vroeger eens gedroomd hadden, dat er Paul 'n groot ongeluk zou
overkomen en telkens als papa tevergeefs buiten de deur stond te roepen,
hieven ze een luid geweeklaag aan. Eindelijk was de nacht voorbij. 't Was nog nauwelijks licht of daar werd
aan de voordeur gescheld. Mijnheer Steenvoorde deed dadelijk open en
stond tegenover een grooten stevigen man van om en bij de veertig jaar,
met een lange zwarte snor en groote zwarte doordringende oogen. De vreemdeling scheen iets zeer belangrijks aan den heer Steenvoorde
mede te deelen. Beide mannen spraken ten minste langen tijd samen. Mama en de meisjes keken door de deur, maar ze hoorden niets, want
mijnheer Steenvoorde was met den vreemdeling naar buiten gegaan en druk
sprekende, liepen ze samen nog geruimen tijd voor het huis op en neer. Toen de lange man met de donkere oogen heenging, namen ze hartelijk
afscheid. De vreemdeling liep den weg op, die buiten het dorp voerde en
mijnheer Steenvoorde kwam weer binnen bij zijn vrouw en kinderen, maar
zijn gezicht was geheel veranderd; het glom van plezier en straalde
zóóveel blijdschap uit, dat men het in de mistige morgenschemering best
voor de opgaande zon had kunnen houden. Hij werd verwelkomd met een kruisvuur van vragen.—„Wie was dat?” „Wist
hij iets?” „Wat is er gebeurd?” „Wat zei die man?”

„Gaat allen hier eens kalm om de tafel zitten,” zei de heer Steenvoorde,
met een veelbeteekenend glimlachje, „en dan zal ik je alles vertellen.”

[Illustratie: ... met een veelbeteekenend glimlachje.]

Nog dienzelfden avond verhuisde de familie voor eenige maanden naar een
groot buitenverblijf, dat mijnheer Steenvoorde een paar dagen geleden
gehuurd had om van het buitenleven te kunnen genieten. In welk verband dit met de vroolijkheid van mijnheer Steenvoorde stond,
en wat zijn plannen waren, zullen wij later vernemen. [Decoratieve illustratie]

ZEVENDE HOOFDSTUK. De vlucht en de vervolging. Doodsbenauwd dat iemand hen zou achtervolgen liepen Paul en Dickie wel
een mijl ver aldoor hard voort zonder om te zien. Ze waren zoo beangst,
dat ze iedere oude vrouw die ze met een koe aan een touw langs den weg
zagen loopen, voor Roybon hielden en Pak-an en ze liepen dan nog eens
zoo hard. Eindelijk konden ze niet meer en uitgeput vielen ze, buiten adem, in een
greppel aan den kant van den weg, neer. Paul hijgde als een jonge hond,
die lang achter een rijwiel gehold heeft. Toen hij een beetje bekomen
was, kroop hij voorzichtig bij de glooiing van den greppel op en keek
rond. Er was niets of niemand te zien. Paul ging behagelijk op zijn rug
liggen en keek naar de lucht. Maar wat was dat? Vlak boven hem hingen
een menigte appelen aan een boom. „Zie je die?” zei hij. „Ja, maar daar mag je niet aankomen.”

„Waarom niet?”

„Da's stelen.”

„'t Mocht wat!” en Paul klom haastig in den boom. [Illustratie: Ze liepen dan nog eens zoo hard.]

„O! toe, doe dat niet, toe Paul laat 't, anders kom je weer in de
gevangenis!”

In een ommezien stond Paul weer op den grond. „Wat zei je daar?” riep hij. „Je zat immers gevangen omdat je appels gestolen hadt.”

„Wie zat in de gevangenis?”

„Jij.”

„Ik?”

„Ja, jij.”

„Wie zei dat?”

„Vader zei 't. Hij zei dat je in de gevangenis zat omdat je een dief
was.”

Paul werd vuurrood. In een opwelling van woede en schaamte vloog hij op
Dickie aan. Maar Dickie was niet voor een kleintje vervaard en Paul bemerkte, dat
hij aan 't kortste eind trok. „Daar komt je vader aan,” riep hij op eens en beiden holden weer een
eind voort. Toen ze even stilstonden om adem te scheppen, zei Dickie:
„Waar is vader dan?”

„In zijn vel!” lachte Paul, „ik houd je maar wat voor de mal.”

Dickie voelde zich teleurgesteld; in zijn hart had hij berouw en 't zou
hem eene verlichting geweest zijn, als zijn vader werkelijk was komen
aanstappen. Hij barstte in tranen uit. „Als je nou gaat zitten grienen,” zei Paul, „dan helpt je dat toch
niks.”

„Maar wat gaan we dan doen?”

„Doen? We maken een reis om de wereld samen en beleven een massa
avonturen,” riep Paul uit op den toon van iemand die het leven en de
wereld kent. „Maak je daar maar niet bezorgd over. 'k Heb immers een
hoop geld bij me. 'k Heb wel 'n kwartje.”

„En je zou 'n vlieger maken.”

[Illustratie: Maar Dickie was niet voor 'n kleintje vervaard.]

„Dat zal ik ook—maar 'k mot toch eerst wat hebben om 'm te maken. Ik
kan toch geen vlieger maken van een straatweg.”

„Maar wanneer zal je er dan een maken?”

„Hoor eens,” zei Paul, „als je doorgaat met zoo te zaniken, dan maak ik
er heelemaal geen,—dààr!”

„Wat is dat?” riep Paul op eenmaal. „Muziek geloof ik! Ja, 'k zie 't,
't is 'n draaiorgel! 't Is kermis daar!”

„Kermis!” riep Dickie en dat eene woord verdreef als bij tooverslag al
zijn verdriet. „Gauw, gauw er heen!”

Op eens de grootste vrienden van de wereld gingen ze er arm in arm op
af. Gevangenissen, booze vaders, bijtende honden, ze bestonden niet meer
voor hen, alles was vergeten door de kermistenten daar in de verte. Onderwijl had de oude veldwachter zijn kopje koffie gedronken, zijn pijp
gestopt en zette zich daarna in een gemakkelijken stoel bij het raam, om
eens diep na te denken. Hij was weduwnaar en niemand stoorde hem in
zijne overpeinzingen. Toen de pijp was opgerookt, klopte hij er de asch uit, deed zijn
uniformjas aan, zette zijn steek op en met de sabel op zij stapte hij
naar de cel van Paul om te zien of deze zich den naam van zijn ouders al
herinnerde. Daar stond hij bij de open deur. Waar was de gevangene? Gevlogen!.... „Wat weerga!” riep hij: „wie ter wereld heeft dàt gedaan? Zou die
kwâjongen van mij....? Holà! Dick!”

Maar hij kreeg natuurlijk geen antwoord. „Hij heeft mijn jongen meegenomen en samen zijn ze weggeloopen!”

Ja, Roybon, zoo is het, je sloeg daar juist den spijker op den kop. Als
een dolleman stampte hij met zijn houten been op den vloer, maar opeens
bedacht hij zich en klom met moeite boven in de duiventil. Van hier uit
kon hij de landstreek een heel eind ver overzien en ja waarlijk, daar
heel in de verte daar zag hij twee kleine zwarte stippen. „Daar heb je
ze waarachtig,” mompelde hij. Op gevaar af van zijn nek te breken,
strompelde hij weer naar beneden. [Illustratie: .... stommelde Roybon den stoffigen weg langs.]

„Kom mee, Pak-an.”

„Dat had ik al veel eerder bedacht,” meende Pak-an, „maar je wou niet
naar me luisteren. Ik zal je nou wel wijzen waar ze zijn. Ik weet 't
precies.”

Eenige oogenblikken later strompelde Roybon den stoffigen weg langs. Hij was nog niet ver, toen iemand hem met luide stem toeriep: „Halloo!”

Hij keek om en zag een forschen man met lange zwarte knevels en groote
doordringende oogen, die haastig achter hem aan kwam stappen. Toen begon
een levendig gesprek. Roybon scheen het in den beginne niet met den
ander eens te zijn, maar langzamerhand scheen hij van meening te
veranderen tot de man met de knevels gelijk kreeg. Ze stapten daarna samen voort, maar maakten niet veel haast tot groote
verontwaardiging van Pak-an, die hier niets van begreep. [Illustratie]




[Decoratieve illustratie]

ACHTSTE HOOFDSTUK. De kermis. De kermispret was in vollen gang toen Paul en Dickie het dorpje
bereikten. Er waren draaimolens met valsche orgels; er was een wildebeestenspel
met verschillende dieren, een schietspel, een hoofd van Jut, een
poffertjeskraam. Er waren honden, die op twee beenen konden loopen net
als menschen, en er waren menschen die op handen en voeten konden
loopen, net als honden. Kooplieden en straatmuzikanten, goochelaars en
oliekoekenverkoopers, alles gilde en toeterde door elkaar met het gelach
en het gejuich der vroolijke kermisbezoekers. [Illustratie: De Kermis.]

Dickie had geen oogen genoeg om al het moois te zien, Paul sprong,
danste, maakte rare grimassen en beiden hadden de dolste pret. [Illustratie: De man met het boevengezicht.]

Daar zag Paul een tafeltje met allerlei lekkernijen. Zijn maag trok hem
daarheen. Hij kon er gemakkelijk wat van koopen, want hij had immers een
kwartje, en voor een kwartje kan men op een dorpskermis genoeg koopen om
z'n heele maag van streek te maken. Paul stond nog in tweestrijd wat hij
van al de heerlijkheden zou kiezen, toen zijn oog viel op een rood en
zwart geschilderd draaibord, met een groote draaiende naald in 't
midden. „Komaan jongeheer, beproef je geluk eris,” riep de man, die er bij
stond, „als je 't wint krijg je meer koek dan je in een morgen op kunt
eten.”

Paul bezweek voor de verzoeking. Met bevende hand zette hij zijn eersten
stuiver op rood. De naald draaide, draaide eerst vlug, toen langzamer en
stond eindelijk stil op zwart. Dadelijk zette Paul nog een stuiver in,
ditmaal op zwart, maar de naald koos nu rood als eindstation. De man van
het draaibord met zijn boevengezicht was Paul te slim af. Telkens als de
naald bijna stilhield, gaf hij een klein zetje aan de tafel, waardoor ze
steeds op een andere kleur dan de gekozene bleef stilstaan. „Vooruit jongeheeren, vooruit, den moed niet opgeven, waag nog een
kansje,” riep de man en Paul zette in en weer in tot zijn laatste
stuiver in den zak van den bedrieger verdwenen was. Paul stond het
schreien nader dan het lachen. „Kom mee,” zei Dickie, „wat kan 't jou schelen,” en hij greep Paul's
hand en trachtte hem mee te trekken, maar Paul leek wel als vastgenageld
aan de plek. Hij bleef staren naar het roode en zwarte bord, waarop nu
een nieuw slachtoffer zijn geluk beproefde. „O Paul, kijk eens, een vechtpartij,” riep Dick. Dit woord bracht Paul uit zijne verdooving. Hij keek in de richting,
waarheen Dickie wees en ja, daar waren ze aan 't vechten. Mannen,
vrouwen en kinderen sloegen elkaar met vuisten, parapluies en stokken. Daar moest Paul het zijne van hebben. Hij was in een oogenblik midden in
't gedrang en zijn strijdlustige aard deed hem ook links en rechts
klappen en stompen uitdeelen en... in ruil ontvangen. [Illustratie: ... een hevig straatgevecht.]

De vroolijke kermisdrukte had op eenmaal plaats gemaakt voor een hevig
straatgevecht. En de oorzaak? Ja, die wist eigenlijk niemand. Ik geloof,
dat er iemand in 't gedrang zijn buurman op de eksteroogen had getrapt. Daar verscheen op het tooneel van den strijd onze vriend met zijn
stevige vuisten, zwarten knevel en groote donkere oogen. We zullen hem
voortaan maar „de Zwarte” noemen. Met een vervaarlijke stem gebood hij:
„Stilte!” en elk gehoorzaamde terstond aan die bevelende stem. Het
vechten was uit als met een tooverslag. Men keek elkander eens verbaasd
aan, want, zooals ik zei, de oorzaak van het algemeene gevecht kende
eigenlijk niemand. „De Zwarte” nam Paul en Dickie bij den kraag en bracht hen buiten het
gedrang. Daar liet hij hen aan hun lot over. 't Was Paul of hij vol
blauwe plekken zat en hij dacht juist eens even kalm te bekomen van al
dat lawaai, toen hij bijna verlamd werd van schrik, want wie zag hij
daar? Pak-an, die al snuffelend recht op hem toe kwam loopen en achter
Pak-an: Roybon. 't Scheen een oogenblik of Paul's beenen niet voort wilden, maar 't
duurde niet lang. Toen vloog hij heen als een pijl uit den boog, op de
hielen gevolgd door Dickie. [Decoratieve illustratie]




[Decoratieve illustratie]

NEGENDE HOOFDSTUK. De storm. De jongens draafden een tijdlang voort alsof ze hardloopers van beroep
waren. Eindelijk konden ze niet meer en vielen uitgeput neer op het gras
aan den kant van den weg. Dickie zat een poos in diepe gedachten verzonken: „Ik geloof eigenlijk
dat ik wel graag weer naar huis wou,” zei hij als resultaat van zijne
overpeinzingen. „Nou, doe wat je niet laten kunt, er is niemand die je tegenhoudt,” riep
Paul, „ga naar huis, dan krijg je een lekker pak slaag.”

Dickie gaf geen antwoord. Eindelijk zei hij met tranen in de oogen: „Ze
hebben me zoo gestompt, mijn arm doet zoo'n pijn.”

„Zóó,” riep Paul, „och heden, stompten ze jou? Kijk hier dan eens en
hier en hier,” en hij wees op de schrammen in zijn gezicht en een groote
dikke buil op zijn voorhoofd. „Huil ik? en jij zit te grienen om een
beetje pijn aan je elleboog.”

Paul's gezicht vervulde Dick met medelijden. „Ja,” zei hij, „je hebt ook wel gelijk, maar zie je, het duurt ook zoo
lang voor we de wereld rond zijn. Is het nog een heel eind?”

't Was Paul niet de moeite waard om hierop te antwoorden. „Kom, vooruit,” zei hij, „in plaats van malle vragen te doen deedt je
beter wat aan te stappen, anders krijgt je vader je nog te pakken.”

Maar Dickie voelde zich ellendig, hij had niet het minste plan om op te
staan en begon vervaarlijk te huilen. Goede raad was duur, elk oogenblik
kon Roybon in zicht komen, ze moesten weg, het kostte wat 't wilde. Nog
eens beproefde Paul Dickie door allerlei mooie beloften over te halen,
maar 't hielp niet. „Je houdt toch nooit je woord,” zei Dick. „Wat blief? Hebben we dan geen hoop plezier gehad?”

„Wat je maar plezier noemen wil! 'n Raar plezier, slagen te krijgen, je
geld te verliezen en honger te hebben.”

Ja, hiertegen kon Paul weinig inbrengen. Zwijgend boorde hij met den
hiel van zijn schoen een kuil in den grond. Eindelijk stond Dickie met een zucht op. Hij moest kiezen of deelen. Of
meegaan óf terugkeeren en van zijn vader een pak slaag oploopen en hij
koos het eerste. Op een paar moede beenen trok hij weer verder met zijn
ondeugenden leidsman. [Illustratie: „Och heden, stompten ze jou?”]

Zonder een woord te zeggen liepen ze een eindje voort. Daar zag Paul een
braamstruik vol heerlijke rijpe bramen. „En wie zei nou, dat we niks te
eten hadden!” riep hij. „Zie daar eens!” Hij vloog er heen en beiden
begonnen te eten tot er geen braam meer over was. 't Was een karig maal,
doch honger maakt rauwe boonen zoet en bramen zijn toch nog beter dan
rauwe boonen. „Nu maar weer voorwaarts,” zei Paul, toen de struik geplunderd was. „Maar waar gaan we dan toch eigenlijk heen?”

„O, dat zal je wel zien.”

„Maar zeg het dan toch.”

„'t Komt er niet op an. Je zult het wel zien.” En voort gingen ze weer. Daar zagen ze in de verte een stadje. „Neen, daar niet heen,” zei Paul,
„daar vangen ze ons,” en ze sloegen links af een zijpad in en kwamen
zoodoende aan den oever van een groote rivier. „Ziezoo,” zei Paul, „daar zijn we er eindelijk, al den tijd heb ik naar
dit plekje gezocht. Nou begint de pret. Kijk eris hier, kan je dit?”

Hij nam een plat kiezelsteentje op en liet het over de oppervlakte van
het water scheren. Dickie vond het grappig, probeerde het ook en ze vermaakten zich een
tijdlang met dit spelletje, tot ze hun armen door het gooien bijna
ontwricht hadden. Toen slenterden ze verder langs den rivieroever. Plotseling stond Paul stil. „Da's flink,” riep hij uit, „ze hebben hem gezonden!”

„Wat gezonden?” vroeg Dickie. „Wel dàt, heb je dan je oogen in den zak!” zei Paul en hij wees naar een
bootje, dat aan den stronk van een wilgeboom was vastgebonden. „Ik had
bevel gegeven om het hierheen te zenden,” vervolgde hij met een
zeldzame gave van onwaarheden te verzinnen.