None
Ibid.
Kamerstukken II 2021/22, 36036, nr. 2 (voorstel van wet).
Kamerstukken II 2021/22, 36046 nr. 3 (memorie van toelichting), p. 34-35.
Kamerstukken II 2021/22, 36036, nr. 3, (memorie van toelichting).
Handreiking voor het notariaat, BFT, te raadplegen via: www.bureauft.
nl/2022/06/13/handreiking-voor-het-notariaat/.
‘Guidelines on policies and procedures in relation to compliance management and the role and responsibilities of the AML/CFT Compliance Officer under Article 8 and Chaper VI of Directive (EU) 2015/849’, (EBA,
14 juni 2022), te raadplegen via: www.eba.europa.eu/sites/default/documents/
files/document_library/Publications/Guidelines/2022/EBA-GL-2022-05%20
GLs%20on%20AML%20compliance%20officers/1035126/Guidelines%20
on%20AMLCFT%20compliance%20officers.pdf.
TBS&H 2022 | nr. 4

27

28
29

30

31
32

Ibid.
‘Nieuwe EU-autoriteit voor de bestrijding van witwassen: Raad bepaalt
gedeeltelijk standpunt’, Raad van de EU 29 juni 2022, te raadplegen via:
www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2022/06/29/new-euauthority-for-anti-money-laundering-council-agrees-its-partial-position/.
H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft 2021’,
TBS&H 2021/4 p. 278.
Voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad
tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor witwassen
of terrorismefinanciering, COM(2021) 420 final.
‘Nieuwe EU-autoriteit voor de bestrijding van witwassen: Raad bepaalt
gedeeltelijk standpunt’, Raad van de EU 29 juni 2022.
Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council
establishing the Authority for Anti-Money Laundering and Countering
the Financing of Terrorism and amending Regulations (EU) No. 1093/2010,
(EU) 1094/2010, (EU) 1095/2010, 2021/0240 (COD), p. 15.
Effectenanalyse AMLA. Eindrapportage, Ministerie van Financiën 24 november 2021, te raadplegen via: www.rijksoverheid.nl/documenten/
kamerstukken/2022/05/30/effectenanalyse-amla.
Ibid.
www.om.nl/actueel/nieuws/2022/02/24/intensievere-aanpak-criminelegeldstromen-wordt-voortgezet.
 doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008004008

Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker

ten opzichte van eerdere jaren (€ 258 miljoen in 2019
respectievelijk € 303 miljoen in 2020). ‘Naast het rechercheren op drugs of wapens, wordt vaker het (criminele) vermogen onderzocht dat op onverklaarbare wijze is ontstaan’, zo geeft het OM te kennen.33 ‘Een toename van
dergelijke witwasonderzoeken frustreert criminele activiteiten op een zeer efficiënte manier’, aldus het OM.34 Met
toenemende beslagcijfers nemen eveneens de afpakresultaten toe. Met name de ontneming van cryptovaluta
kent een stijging: het totale bedrag aan ontneming van
cryptovaluta steeg van € 8,3 miljoen in 2020 naar
€ 34,6 miljoen in 2021.35 De toename van witwasonderzoeken, beslagleggingen en het afpakken van crimineel
vermogen is volgens het OM onder meer het resultaat
van betere informatie-uitwisseling en samenwerking
tussen het OM, politie en bijzondere opsporingsdiensten.36 De aankomende periode zal de focus liggen op
digitale geldstromen, efficiëntere informatiedeling tussen de opsporingsdiensten, versnelling van afhandeling
van opsporingsonderzoeken en internationale samenwerking.37
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) heeft boetes
opgelegd aan twee ondernemingen wegens overtredingen van de Wwft. Aan de Duitse onderneming flatexDEGIRO Bank AG werd een bestuurlijke boete van
€ 2 miljoen opgelegd, volgens de AFM wegens te late en
onjuiste meldingen van ongebruikelijke transacties bij
de FIU-Nederland. Oorspronkelijk werd uitgegaan van
een basisbedrag van € 2,5 miljoen. Wegens onder meer
een constructieve opstelling heeft de AFM de boete lager vastgesteld.38
Eind maart heeft de AFM een bestuurlijke boete van
€ 2 miljoen opgelegd aan Robeco Institutional Asset
Management B.V. (RIAM) voor nalatigheden.39 Volgens
de AFM schoten de beleggingsinstellingen onder beheer
van RIAM op meerdere punten tekort in hun controle
die zij uitvoerden op de cliënten en hun transacties. Volgens de AFM hebben de instellingen een deel van hun
cliënten een onjuiste of geen risicoclassificatie toegekend, een ontoereikend transactiemonitoringssysteem
gebruikt en de over de cliënt bekende gegevens onvoldoende geactualiseerd.40
Cryptovaluta en witwassen
Begin dit jaar publiceerde Europol zijn rapport over het
illegale gebruik van cryptovaluta.41 Het gebruik van digitale munten zoals cryptovaluta als onderdeel van criminele constructies en de opmars van dergelijke mun33
34
35
36
37
38
39
40
41

Ibid.
 Ibid.
Ibid.
Ibid.
Ibid.
www.afm.nl/nl-nl/nieuws/2022/juni/boete-flatexdegiro.
www.afm.nl/nl-nl/nieuws/2022/april/boete-robeco.
Ibid.
Cryptocurrencies: tracing the evolution of criminal finances, Europol Spotlight
(januari 2022), te raadplegen via: www.europol.europa.eu/cms/sites/default/
files/documents/Europol%20Spotlight%20-%20Cryptocurrencies%20
-%20Tracing%20the%20evolution%20of%20criminal%20finances.pdf.
 doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008004008

ten als betaalmiddel versnelt, zo concludeert Europol.42
De totale omvang en waarde van cryptovalutatransacties in verband met criminele activiteiten vertegenwoordigt echter nog steeds een beperkt deel van de criminele economie in vergelijking met contant geld en
andersoortige transacties. Het illegale gebruik van digitale munten wordt met name in verband gebracht met
witwasdoeleinden, (online)handel in illegale goederen
en diensten, en fraude.43 Criminelen zijn daarbij geraffineerder geworden in hun gebruik van cryptovaluta en
het gebruik daarvan om geldstormen te versluieren.44
Verbeterde regelgeving vereist dat serviceproviders en
platforms meer informatie vastleggen over gebruikers
en transacties om illegaal gebruik van cryptovaluta effectief tegen te gaan, aldus Europol.45
Eerder benoemden wij het voornemen van verdere regulering van de cryptomarkt door middel van de zogenoemde Markets in Crypto-Assets Regulation (MiCA).46
Eind maart is een voorlopig akkoord bereikt over dit
wetsvoorstel dat emittenten van bepaalde crypto-activa, namelijk stablecoins, en de handelsplatforms waar
deze crypto-activa worden aangehouden zal reguleren.47
Voor de EBA is een toezichthoudende rol weggelegd.48
De EBA krijgt tot taak een openbaar register bij te houden van ‘non-conforme aanbieders van cryptoactivadiensten’.49 MiCA omvat eveneens voorschriften inzake het
voorkomen van marktmisbruik, met name marktmanipulatie en handel met voorkennis.50
In een zaak die voorlag bij het hof Den Haag51 speelde de
vraag of er sprake was van een vermoeden van witwassen bij een bitcoinhandelaar die bitcoins inkocht via fysieke afspraken gemaakt via darknetmarkets en deze
bitcoins vervolgens weer verkocht. Hiervoor heeft de
rechtbank in haar vonnis enkel bitcoinadressen betrokken die een relatie bleken te hebben met het darkweb. In
de beoordeling of sprake was van bitcoinadressen waarnaartoe transacties hebben plaatsgevonden die afkomstig waren van darknetmarkets, is door de rechtbank
gebruik gemaakt van de analysetechnieken clustering
en labelling. Deze analysetechnieken zijn door het hof
ten aanzien van de bitcoinblockchain geaccepteerd.52 Bij
clustering wordt geanalyseerd of een of meer natuurlijke of rechtspersonen eigenaar zijn van verschillende

42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52

Ibid., p. 2.
 Ibid., p. 3.
Ibid., p. 2.
Ibid., p. 3.
H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Tweede helft 2021’,
TBS&H 2022/1, p. 59.
www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2022/06/30/digitalfinance-agreement-reached-on-european-crypto-assets-regulation-mica/.
Zoals ook eerder benoemd in: H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Tweede helft 2021’, TBS&H 2022/1, p. 59
www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2022/06/30/digitalfinance-agreement-reached-on-european-crypto-assets-regulation-mica/.
Ibid.
Hof Den Haag 1 februari 2022, ECLI:NL:GHDHA:2022:104.
Een bitcoinblockchain is een database waarin transacties opgeslagen kunnen worden, zoals betalingen met bitcoins.
TBS&H 2022 | nr. 4

255

Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker

bitcoinadressen.53 Bij labelling wordt een naam of andere voor de mens begrijpelijke identificatie gegeven aan
een (door middel van clustering vastgestelde) groep bitcoinadressen.54
Verder kwam het hof in deze zaak tot de conclusie dat
‘indien de verdachte van één persoon of entiteit een aantal
bitcoins met een waarde van € 25.000,-- of meer tegen contanten inkoopt, ofwel in één keer, dan wel verspreid over de
periode van maximaal een maand, sprake is van een situatie dat het niet anders kan dan dat deze bitcoins van misdrijf afkomstig waren’.
 Toezicht en handhaving financiële sector

256

•
Toezichtsplannen DNB en AFM
Begin mei 2022 heeft DNB het handhavingsbeleid bij
niet-tijdige verstrekking van financiële rapportages
door onder toezicht staande instellingen vervangen.55 In
het nieuwe handhavingsbeleid is door DNB de wijze van
indiening uiteengezet. Indien een instelling niet tijdig
een toezichtrapportage inlevert, stelt DNB dat zij in beginsel een last onder dwangsom oplegt.56 Daarbij hanteert DNB een begunstigingstermijn van tien werkdagen
waarbinnen de rapportage alsnog volledig moet worden
ingediend. Na het verstrijken van deze begunstigingstermijn wordt in beginsel een dwangsom verbeurdverklaard van € 1.250 per volledige werkdag, met een maximum van € 12.500, aldus DNB. Indien een instelling
herhaaldelijk (namelijk twee keer) binnen een aaneengesloten periode van 13 maanden niet tijdig een toezichtrapportage indient, legt DNB in beginsel een
bestuurlijke boete op.57 Het Handhavingsbeleid toezichtrapportages is op 3 mei jl. in werking getreden.
Uit de wetgevingsbrief van 2022 blijkt dat de wetgevingswensen van de AFM verband houden met drie
thema’s: ‘effectiever toezichthouden, samenwerken met
andere toezichthouders en eerlijke en efficiënte kapitaalmarkten’.58 Zo valt te lezen dat de AFM onder meer pleit
voor tipgeld om het melden van marktmisbruik te stimuleren, voor betere informatiedeling tussen toezichthouders en meer gelijkheid in transparantie bij meldplichten van uitgevende instellingen.59
Effectief toezicht houden vereist onder andere gerichte
inzet van handhavingscapaciteiten. Om dit te bevorderen heeft de AFM per 1 februari jl. de vereenvoudigde
53
54
55
56

57

58

59

Hof Den Haag 1 februari 2022, ECLI:NL:GHDHA:2022:104, r.o. 2.3.
Hof Den Haag 1 februari 2022, ECLI:NL:GHDHA:2022:104, r.o. 2.4.
‘Op 3 mei treedt de nieuwe beleidsregel “Handhavingsbeleid DNB voor
tijdige indiening van toezichtrapportages” in werking’, dnb.nl 10 mei 2022.
Beleidsregel van De Nederlandsche Bank N.V. van 30 maart 2022 houdende regels met betrekking tot de tijdige indiening van toezichtrapportages (Stcrt. 2022, 11493).
www.dnb.nl/nieuws-voor-de-sector/2022/op-3-mei-treedt-de-nieuwebeleidsregel-handhavingsbeleid-dnb-voor-tijdige-indiening-vantoezichtrapportages-in-werking/.
 ‘Knelpunten in de wetgeving: AFM vraagt om aanpassingen voor effectiever toezicht’, afm.nl 14 april 2022; ’AFM wetgevingsbrief 2022’, AFM
(maart 2022) te raadplegen via www.afm.nl/~/profmedia/files/publicaties/2022/
afm-wetgevingsbrief-2022.pdf?la=nl-NL.
Ibid.
 TBS&H 2022 | nr. 4

afhandeling van boetezaken geïntroduceerd. Hierbij
wordt partijen de mogelijkheid geboden om een boetezaak snel en definitief af te ronden. Concreter betekent
dit dat een boete met 15 procent kan worden verlaagd en
dat met een verkort boetebesluit kan worden volstaan.60
Voor de vereenvoudigde afdoening is in ieder geval vereist dat de betrokken partij de verweten overtreding erkent en de daarvoor op te leggen boete accepteert.61
In het kader van samenwerking met andere toezichthouders, pleit zowel de AFM als de Franse toezichthouder AMF voor de uitbreiding van mogelijkheden waarmee nationale toezichthouders consumenten en beleggers beter kunnen beschermen tegen schadelijke
praktijken wanneer zij financiële diensten en producten
van aanbieders uit andere EU-lidstaten afnemen. In een
gezamenlijke position paper doen zij concrete voorstellen om toezichthouders in het land waar de diensten
worden aangeboden meer verantwoordelijkheden en
handhavingsmogelijkheden toe te kennen. Daarnaast
moeten toezichthouders meer informatie krijgen over
de diensten en producten die in hun land worden aangeboden, aldus de AFM en AMF.62
•
Sancties en Europese regelgeving tegen Rusland
Sinds de annexatie van de Krim door Rusland in 2014,
heeft de Europese Unie geleidelijk sancties opgelegd
aan Rusland. Door het uitbreken van de oorlog in Oekraine is het aantal Europese sancties tegen Rusland in een
korte periode in rap tempo toegenomen.63 Onlangs nam
de Europese Unie het zevende sanctiepakket aan.64
Ondanks dat DNB zich ervan bewust is dat sanctieregelgeving veel vergt van financiële instellingen, wil DNB de
komende periode onderzoek doen of financiële instellingen adequate procedures en maatregelen nemen, om
te constateren of de sanctieregelgeving correct wordt
nageleefd.65
Via formulieren kunnen financiële instellingen bij DNB
meldingen doen van een (rechts)persoon of entiteit als
bedoeld in de sanctieregelgeving.66 Op 1 juli 2022 is een
nieuw sanctiemeldformat gepubliceerd waardoor instellingen hun sanctiemeldingen via het Digitaal Loket Toezicht kunnen indienen.67 Als gevolg van de nieuwe sanc-

60

61
62

63
64
65
66
67

‘AFM introduceert vereenvoudigde afhandeling boetezaken’, AFM.nl; ‘Procedure vereenvoudigde afdoening boetezaken AFM’, AFM (januari 2022)
te raadplegen via www.afm.nl/~/profmedia/files/handleiding/vereenvoudigdeprocedure-boete.pdf?la=nl-NL.
 Ibid.
‘AFM en AMF pleiten voor beter grensoverschrijdend toezicht’, AFM.nl;
‘AFM AMF position paper improvements in cross-border supervision’, AFM
(december 2021) te raadplegen via www.afm.nl/~/profmedia/files/
publicaties/2021/position-paper-cross-border-afm-amf.pdf?la=nl-NL.
‘Tijdlijn – beperkende EU-maatregelen tegen Rusland wegens Oekraïne’,
te raadplegen via: consilium.europa.eu.
www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2022/07/21/eu-nieuwe-sanctieszevende-sanctiepakket-rusland-nieuws.
‘DNB start onderzoek naar sanctieregelgeving en meldplicht’, dnb.nl
30 maart 2022.
‘Wat verwacht DNB dat instellingen doen als ze een sanctiehit hebben?’,
dnb.nl 4 maart 2022.
‘Nieuw sanctiemeldformat per 1 juli 2022’, dnb.nl 30 juni 2022.
 doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008004008

Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker

tiepakketten ten aanzien van Rusland en Oekraïne, zijn
de afgelopen maanden veel sanctiehits ingediend door
instellingen. Uit het grote aantal meldingen is gebleken
dat de vorige werkwijze verbetering behoefde. Hierom
heeft DNB het formulier en de wijze van indienen met
spoed herzien.68
Ook de AFM controleert of instellingen zich aan de
Sanctiewet houden en legt onder meer formele handhavingsmaatregelen op wanneer dit niet het geval is. Op
dit moment mag de AFM formele maatregelen die op
grond van de Sanctiewet worden opgelegd niet publiceren. Van openbaarmaking kan volgens de AFM echter
een waarschuwend effect uitgaan naar de markt.69 De
AFM houdt contact met het ministerie van Financiën en
het ministerie van Buitenlandse Zaken over bestaande
moeilijkheden. Zo heeft de AFM in haar wetgevingsbrief
van 28 maart 2022 de minister van Financiën verzocht
om een verplicht openbaarmakingsregime voor formele
handhavingsmaatregelen in de Sanctiewet op te nemen.70 Verder heeft de AFM op 21 juni 2022 een position
paper hierover uitgebracht.71
•
Ontneming
De Europese Commissie heeft in haar EU-strategie ter
bestrijding van de georganiseerde criminaliteit van 2021
aangekondigd de regels inzake de ontneming en confiscatie van vermogensbestanddelen te willen aanscherpen.72 Op 24 mei 2022 heeft de Commissie een wetgevingsvoorstel gepresenteerd op basis waarvan die regels
worden aangescherpt, hetgeen onder meer een versterking inhoudt ‘van de capaciteiten van de bevoegde autoriteiten voor identificatie, bevriezing en beheer van vermogensbestanddelen en versterkt en breidt de confiscatiemogelijkheden uit, zodat alle relevante criminele activiteiten
van criminele organisaties eronder vallen, hetgeen confiscatie mogelijk maakt voor alle relevante vermogensbestanddelen’.73 Het wetgevingsvoorstel zal binnenkort
worden besproken door de Raad en het Europees Parlement.74
De NOvA heeft aan de minister van Justitie en Veiligheid
een wetgevingsadvies uitgebracht over het wetsvoorstel
68
69

70
71
72

73

74

Ibid.
 ‘AFM wetgevingsbrief 2022’, AFM (maart 2022), par. 1.3, te raadplegen
via www.afm.nl/~/profmedia/files/publicaties/2022/afm-wetgevingsbrief-2022.
pdf?la=nl-NL.
Ibid.
‘Position Paper AFM Rondetafelgesprek Sancties’, AFM (21 juni 2022), te
raadplegen via www.tweedekamer.nl/downloads/document?id=2022D26130.
‘Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, De Raad, het
Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s
over de EU-strategie voor de aanpak van georganiseerde criminaliteit
(2021-2025)’, Europese Commissie (14 april 2021), te raadplegen via https://
eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52021DC01
70&from=NL.
‘Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende ontneming en confiscatie van vermogensbestanddelen’, Europese Commissie (25 mei 2022), p. 2, te raadplegen via https://eur-lex.europa.
eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52022PC0245&from=NL.
‘Fiche 3: Richtlijn Ontneming en confiscatie van vermogensbestanddelen’, (Kamerstukken 22112, nr. 3467), te raadplegen via www.eerstekamer.
nl/eu/behandeling/20220701/brief_regering_fiche_richtlijn_2/document3/
f=/vluwd2n4buxs.pdf.
 doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008004008

Versterking aanpak ondermijnende criminaliteit II. De
NOvA is kritisch over zowel de vorm als de inhoud van
dit wetsvoorstel. De kritiek is vooral gelegen in de mogelijkheid dat civiele confiscatie van goederen wordt geintroduceerd zonder dat daarbij strafrechtelijke waarborgen van toepassing zijn.75

Milieustrafrecht
Verzorgd door mr. dr. I. Koopmans
Rechtspraak
Een vermeldenswaardige uitspraak is HR 10 mei 2022,
ECLI:NL:HR:2022:655. In deze zaak stond de vraag centraal of de verdachte vennootschap die afvalstoffen verwerkt, de inrichting of de werking daarvan heeft veranderd door opslagvakken voor afvalstoffen te gebruiken
als bassins om afvalwater in op te slaan. De casus draait
om een bedrijf waar allerlei soorten afvalstoffen, zoals
puingranulaat, grond, zandachtige en kalkachtige stoffen, los worden opgeslagen. Er is geen overkapping. Dat
is toegestaan omdat er een rioolstelsel onder het terrein
is aangebracht waarin drie verschillende afvalwaterstromen gescheiden kunnen worden opgevangen. Eén
voor hemelwater dat wordt opgevangen in een bassin en
dat gebruikt kan worden voor stofbestrijding, één voor
licht verontreinigd of grijs afvalwater dat wordt opgevangen in een bassin en dat vervolgens geloosd mag
worden op de riolering van het waterschap, en ten slotte
percolaat of zwart water dat wordt opgevangen en dat
per as afgevoerd dient te worden. Na overname door de
verdachte wordt het rioolstelsel buiten werking gesteld
en wordt al het water in de bassins opgevangen. Er is dus
geen scheiding meer tussen de verschillende afvalwaterstromen. Dit heeft tot gevolg dat het waterschap de
inlaat in de riolering afsluit. De hoeveelheid water is te
groot voor de bassins, waardoor deze regelmatig overstromen. Het gevolg is dat het terrein regelmatig blank
staat en overstroomt, waardoor afvalwater op nabijgelegen bedrijfsterreinen terechtkomt, alsook in omliggende weilanden. Dit leidt tot strafrechtelijk ingrijpen. Een
van de tenlastegelegde feiten, naast andere, is dat door
op deze manier te werken en het bestaande rioolstelsel
buiten werking te stellen, de werking van de inrichting
is veranderd, hetgeen gemeld had moeten worden aan
het bevoegd gezag, dan wel waarvoor een nieuwe vergunning had moeten worden aangevraagd. De rechtbank veroordeelt, maar het hof spreekt de verdachte in
tweede instantie vrij.  TBS&H 2022 | nr. 4

257

Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker

derdeel van de aanvraag niet in de huidige vergunning is
opgenomen, omdat het niet vermeld staat in het dictum van
onze vergunning van 3 juli 2001’. Dit betekent dat artikel 8.1 Wet milieubeheer (Wm) niet is overtreden, aldus
de provincie. De provincie legt de Wm-vergunning op
dit punt restrictief uit en stelt dat de verwerking en afvoer van het bedrijfsafvalwater op het openbaar riool en
het niet meer gescheiden verwerken en afvoeren van de
verschillende afvalwaterstromen volgens de vergunningverlener geen deel uitmaakten van de Wm-vergunning. Het hof volgt die interpretatie nu het gaat om het
standpunt van de vergunningverlener zelf. Het hof
merkt op dat wel in strijd is gehandeld met de vergunning op basis van de Wet verontreiniging oppervlaktewater, maar dat dit niet ten laste is gelegd. De Hoge
Raad stelt dat die opvatting echter te beperkt is en getuigt van een onjuiste rechtsopvatting. De Hoge Raad
overweegt als volgt:

258

‘Dat uit het samenstel van bepalingen volgt dat het in
het algemeen op grond van artikel 8.1 lid 1, aanhef en
onder b Wm verboden was de werking van een inrichting
zonder daartoe verleende vergunning te veranderen,
tenzij sprake was van een uitzondering als omschreven
in de artikelen 8.1 lid 3, en later 8.19 lid 2 Wm, zoals de
bepalingen luidden ten tijde van het tenlastegelegde. Uit
de wetsgeschiedenis (…) komt naar voren dat de wetgever met dat verbod het oog heeft gehad op gevallen
waarin de verandering ertoe leidt dat de toegestane milieubelasting van de inrichting wordt overschreden.
 Mede in dit licht bezien moet worden aangenomen dat
artikel 8.1 lid 1 aanhef en onder b (oud) Wm ook van
toepassing is in gevallen waarin de verandering weliswaar niet een werkwijze of activiteit betreft die specifiek
in de eerder verleende vergunning is omschreven, maar
die verandering wel leidt tot een andere inrichting of tot
andere of grotere nadelige gevolgen voor het milieu dan
die de inrichting ingevolge de vergunning en de daaraan
verbonden beperkingen en voorschriften mag veroorzaken.’
Daarnaast is Rb. Overijssel 28 maart 2022, ECLI:NL:
RBOVE:2022:824 vermeldenswaard. In deze casus ging
het om een zoutwinningsbedrijf dat een bodemverontreiniging als gevolg van lekkage bij een aantal boorputten niet had gemeld bij het bevoegd gezag. De verdachte
in deze zaak wint zout middels oplosmijnbouw in de
provincies Overijssel en Groningen. Per dag wordt ongeveer zes miljoen kilo zout uit de grond gehaald. Om dat
zout naar boven te krijgen, wordt eerst een gat geboord
naar de laag die het zout bevat. Daarna wordt het boorgat gereedgemaakt voor de zoutproductie. Een gereedgemaakt boorgat is een zogeheten put. Gebruikelijk
worden er twee tot drie putten in een serie aangelegd
die op een onderlinge afstand van 40 of 60 meter van
elkaar staan. Om het zout te kunnen winnen wordt zoet
water via de put naar beneden gepompt naar de zoutlaag. Het zout lost op in het zoete water en het water
wordt zout. Dit zoute water, de zogeheten pekel, stroomt
via de put omhoog en wordt via een buizenstelsel naar

TBS&H 2022 | nr. 4

de zoutfabriek getransporteerd. In de ondergrondse
zoutlaag ontstaat door het oplossen van het zout langzamerhand een steeds grotere holte, de zogeheten caverne. Bij zoutwinning door oplosmijnbouw wordt dieselolie als mijnbouwhulpstof gebruikt, de zogenoemde
blanketolie. De diesel- of gasolie wordt ter beheersing
van de ontwikkeling van de caverne als afdeklaag op het
zoete water gebruikt, zodat het plafond of dak van de
caverne stabiel blijft en niet instort doordat het zout aldaar oplost door het zoete water dat in de caverne gepompt wordt. Het toezicht op deze vorm van mijnbouw
wordt uitgeoefend door het Staatstoezicht op de Mijnen.
 Bij de beoordeling van de zaak stelt de rechtbank allereerst vast dat er bij verschillende putten diesel- of gasolie in de bodem is gelekt en dat hierdoor ernstige verontreiniging is ontstaan. Nu dit is vastgesteld is de volgende vraag wanner dit door de verdachte is gemeld aan
het Staatstoezicht. Een rapportage opgemaakt op verzoek van de verdachte naar aanleiding van de mogelijke
verontreiniging dateert van 6 mei 2015. Vanaf het
uitbrengen van dat rapport was het derhalve voor de
verdachte duidelijk dat er sprake was van ernstige bodemverontreiniging doordat als gevolg van lekkage bij
diverse boorputten diesel- of gasolie in de bodem was
geraakt. Uit het dossier blijkt dat de verdachte pas op
31 mei 2016, dus meer dan een jaar later, melding heeft
gemaakt van de verontreiniging. Het betreffende vergunningvoorschrift schrijft voor dat indien door wat
voor oorzaak dan ook verontreinigende stoffen op of in
de bodem dreigen te geraken of zijn geraakt de vergunninghoudster onverwijld zorgt voor melding daarvan
aan de inspecteur-generaal der mijnen. Gelet hierop alsook gezien het feit dat door de verdachte bewust ervoor
is gekozen eerst nader onderzoek te verrichten en niet
direct melding te doen, is naar het oordeel van de rechtbank het vergunningvoorschrift opzettelijk overtreden.
Opmerkelijk in deze zaak is dat een deel van de tenlastegelegde feiten, gezien de wettelijke verjaringstermijn
van zes jaar, verjaard waren. Het valt te betreuren dat de
vervolging in dit soort zaken zo lang duurt dat feiten
verjaren. Opgemerkt zij dat de hiervoor aangehaalde
uitspraak van de Hoge Raad eveneens een lange doorlooptijd kent, en de feiten waarover het in casu ging uit
2008 stammen! Dergelijk lange doorlooptijden zijn niet
alleen onprettig voor de verdachte, maar ook niet goed
voor de rechtsontwikkeling als zodanig.
 Literatuur
Over de rapporten zoals in de voorgaande aflevering van
deze deelkroniek genoemd en beschreven, is op dit moment niets interessants te melden, maar wellicht een
volgende keer des te meer. Hier wordt de aandacht gevestigd op een tweetal recente lezenswaardige publicaties over de strafrechtelijke bescherming van duurzaamheid. Het eerste artikel is vorige jaar verschenen in Delikt en Delikwent.76 In het artikel wordt uitgelegd dat het

76

M.G. Faure, ‘De strafrechtelijke bescherming van duurzaamheid: vergezichten en uitdagingen’, DD 2021/50, p. 44 e.v.
doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008004008

Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker

strafrecht een weliswaar bescheiden, maar desalniettemin belangrijke rol kan spelen bij de bevordering van
duurzaamheid. Aangegeven wordt dat er vele uitdagingen zijn bij het verwezenlijken van een adequate strafrechtelijke bescherming, maar dat het Nederlandse
commune milieustrafrecht vanwege de sterke verwevenheid met het bestuursrecht weinig effectief is gebleken. Daarbij wordt gewezen op het feit dat er ernstige
gevallen van milieuverstoringen voorkomen die maken
dat getwijfeld kan worden aan de vraag of het rechtssysteem wel een adequate bescherming van het leefmilieu
biedt. Voorbeelden hiervan zijn in Nederland de Tata
Steel-casus in IJmuiden en in België de zaak Umicore in
Antwerpen. Ook op Europees niveau kent de strafrechtelijke bescherming, ondanks de Milieustrafrechtrichtlijn 2008/99 onvolkomenheden. Daarnaast onderstrepen ernstige milieuverontreinigingen van grensoverschrijdende aard juist het belang van een strafrechtelijke
bescherming op Europees of internationaal niveau.
Hierbij kan gedacht worden aan de pfas-uitstoot door
3M te Antwerpen in de Westerschelde, waarvan de gevolgen in heel Zeeland tastbaar zijn. In het artikel wordt
de vraag gesteld of strafbaarstelling van ecocide soelaas
zou kunnen bieden. Ook wordt ingegaan op de rol die
het strafrecht zou kunnen spelen bij klimaatverandering.
 Een ander interessant artikel is onlangs gepubliceerd in
het NJB door Faure en De Jong.77 In dat artikel wordt betoogd dat het dogma waarin het strafrecht en in mindere mate het civiele recht als vangnet fungeren bij de bescherming van de fysieke leefomgeving verlaten moet
worden. Oftewel het primaat van het bestuursrecht
moet op de helling. Het nadeel van het huidige systeem
is namelijk dat ook bij grove gevallen van milieuverstoring, zelfs met concreet gevaar voor de menselijke gezondheid als gevolg, de rechtsbescherming onder druk
staat. Bepleit wordt om meer in te zetten op de autonomie van het privaat- en strafrecht, waardoor het mogelijk wordt om in gevallen van ernstige milieuverontreiniging publieke regulering aan te vullen en in sommige
gevallen zelfs te ‘overrulen’. Zo wordt opgemerkt dat er
een aantal weeffouten zit in het reguleringssysteem dat
een gezonde leefomgeving zou moeten waarborgen. De
vraag is echter of dit weeffouten zijn of wellicht gewoon
bewust gemaakte politieke keuzes.78 De auteurs merken
op dat de nieuwe Omgevingswet een stap in de goede
richting lijkt te maken, maar dat die stap niet ver genoeg
gaat. Ook dit is [naar mijn mening, IK] veeleer een bewuste politieke keuze die past bij de opstelling van de
politiek in de afgelopen decennia op het terrein van milieucriminaliteit. Immers, er wordt altijd gesteld dat in
geval van milieubescherming het primaat bij het bestuur ligt omdat, zo wordt ook nog eens in dit artikel
77

78

Elbert de Jong & Michael Faure, ‘De autonomie van het civiele recht en
het strafrecht bij normstelling voor ernstige risico’s voor de fysieke leefomgeving’, NJB 2022, p. 863 e.v.
Zie bijvoorbeeld I.M. Koopmans, ‘Hoe milieudoelstellingen en hardleersheid van de overheid milieucriminaliteit veroorzaken en in stand houden’,
Strafblad 2020/3, p. 156-162.
 doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008004008

benadrukt, het bestuur beschikt over expertise en vandaaruit beter in staat is om de afweging tussen de botsende maatschappelijke belangen te maken.
Al met al twee lezenswaardige artikelen die interessant
zijn in de context van het proactief handhavend optreden tegen bedreigingen voor de fysieke leefomgeving.
 Dit schijnbare voordeel van het bestuur wordt echter in
de praktijk allesbehalve waargemaakt, blijkens de diverse rapporten waarover eerder in deze deelkroniek is bericht.79 Dit wordt overigens in het artikel van Faure en
De Jong ook aangestipt, daar waar ze stilstaan bij de diverse faalfactoren in het reguleringsproces, waarmee
gedoeld wordt op de situatie dat een bedreiging voor de
fysieke veiligheid onvoldoende wordt gereguleerd. Genoemd worden onder meer de moeilijke handhaafbaarheid van de regelgeving, de moeizame toegang tot de
bestuursrechter, de moeizame toegang tot kwalitatief
goede en beschikbare informatie en de weging van andere belangen zoals economische belangen die vrijwel
altijd voorrang hebben boven gezondheid en milieu.80

Omkoping
Verzorgd door mr. dr. E. Sikkema & mr. J. Boonstra
Rechtspraak
•

Rb. Amsterdam 13 december 2021, ECLI:NL:RBAMS:
2021:7250, 7261, 7252, 7264 en 7270
Deze uitspraken betreffen verschillende ambtenaren
van de gemeente Amsterdam die zijn veroordeeld voor
passieve ambtelijke omkopingbetrokkenheid bij fraude
met gehandicaptenparkeervergunningen. In de eerste
zaak (ECLI:7250) heeft de verdachte zich schuldig gemaakt aan het medeplegen van valsheid in geschrifte en
het gebruik maken van valse en vervalste geschriften
door het opmaken van gehandicaptenparkeerkaarten en
diverse formulieren en deze in te voeren in de systemen
van de gemeente Amsterdam. Hierdoor hebben de gemeente Amsterdam en de uitvoerders van het parkeerbeleid ten onrechte parkeervergunningen voor gehandicapte bewoners afgegeven aan gezonde Amsterdammers
die op deze wijze (gratis) en overal in heel Amsterdam
konden parkeren. Daarmee hebben de verdachte en zijn
mededaders de gemeente, EGIS en Cition (de uitvoerders van het parkeerbeleid) opgelicht. De verdachte
heeft zich ook schuldig gemaakt aan passieve omkoping
omdat hij met zijn mededader van een aantal afnemers
geld heeft aangenomen voor het regelen van de fraudu-

79

80

Zie onder meer het rapport van de Commissie-Van Aartsen voor de versterking van het stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving
(VTH), Rapport van de Algemene Rekenkamer, ‘Handhaven in het duister’, van 30 juni 2021, en het rapport ‘De markt de baas’ van het Centrum
voor Criminaliteitspreventie van 2019.
 Zie bijvoorbeeld het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid inzake de aardbevingen in Groningen, alsook de gemaakte keuzes bij de afhandeling van de Q-koorts in 2007 waarbij de privacy van de geitenhouders belangrijker geacht werd dan de volksgezondheid.
TBS&H 2022 | nr. 4

259

Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker

leuze parkeervergunningen. Wat betreft de passieve omkoping in de zin van artikel 363 Sr kan de rechtbank niet
vaststellen dat de verdachte zelf uit handen van begunstigden geld heeft ontvangen. Gelet op het feit dat de
verdachte en de medeverdachte de valsheid in geschrifte en de oplichting samen hebben gepleegd en zij daarbij een even belangrijke en cruciale rol hebben vervuld,
vindt de rechtbank het aannemelijk dat de opbrengsten
onderling zijn verdeeld. De verdachte en zijn medeverdachte wisten dat deze giften hen werden gedaan om
hen in hun hoedanigheid als ambtenaar iets te laten
doen, namelijk ervoor zorgdragen dat vergunningen
werden uitgegeven aan niet-gehandicapte stadsbewoners die geen recht hadden op een dergelijke vergunning. Daarmee heeft verdachte zich schuldig gemaakt
aan het medeplegen van passieve ambtelijke omkoping.
Tegen een aantal medeverdachten wees de rechtbank op
dezelfde dag eveneens vonnis (ECLI:7261, 7252, 7264 en
7270).
 •

260

Rb. Amsterdam 10 januari 2022, ECLI:NL:RBAMS:
2022:57
Deze uitspraak handelt om de veroordeling voor ambtelijke omkoping en bevat overwegingen over de wetswijziging per 1 januari 2015 en de vereisten voor passieve
ambtelijke omkoping. De verdachte heeft zich schuldig
gemaakt aan omkoping door als ambtenaar in een periode van twee jaar giften van ruim € 16.000 aan te nemen
van een aannemer, welke giften als doel hadden een
voorkeursbehandeling te krijgen bij het verstrekken van
stratenmakerswerk bij de gemeente Amsterdam. De verdachte heeft daarmee zijn (informatie)positie als ambtenaar misbruikt om zichzelf te verrijken.
 De rechtbank schetst in het vonnis het juridische kader
rond passieve ambtelijke omkoping, zoals dat er sinds
de wetswijziging van 1 januari 2015 uitziet. Voor zover
de feiten in dit geval gepleegd waren in 2014 is artikel 363 (oud) Sr van toepassing. De rechtbank bespreekt
vervolgens de vereisten waaraan voldaan moet zijn voor
een bewezenverklaring wegens passieve ambtelijke omkoping. De rechtbank vindt dat er voldoende bewijs is
dat de verdachte in de betreffende periode een zodanige
positie binnen de gemeente had dat hij in staat was om
de aannemer een voorkeursbehandeling te geven. De
rechtbank komt tot die conclusie omdat de privérelatie
tussen de verdachte en de aannemer is verweven met
hun zakelijke relatie. De rechtbank weegt mee dat de
verdachte lang voor de gemeente Amsterdam heeft gewerkt in veel verschillende functies, waardoor hij een
groot netwerk had. Ook was hij in staat om de aannemer
met dat netwerk in contact te brengen en om hem van
zakelijke informatie te voorzien die hem in een betere
positie kon plaatsen ten opzichte van andere aannemers. De rechtbank stelt verder vast dat de verdachte
binnen een periode van twee jaar giften en beloften
heeft aangenomen met een totale waarde van ongeveer
€ 16.547. De omvang, aard en frequentie van die giften
en beloften bevestigen dat deze zijn gedaan met het
kennelijke doel om een relatie met de verdachte te doen
TBS&H 2022 | nr. 4

ontstaan of te onderhouden waardoor de aannemer van
de verdachte een voorkeursbehandeling zou krijgen. Die
giften en beloften stegen bovendien ruimschoots uit boven hetgeen binnen een gemiddelde vriendschappelijke
relatie als gebruikelijk mag worden beschouwd. Zij zijn
van dien aard dat zij geen rechtvaardiging kunnen vinden in de tussen de verdachte en de aannemer bestaande vriendschap. De rechtbank veroordeelt de verdachte
tot een taakstraf van 180 uur en één maand voorwaardelijke gevangenisstraf.
 Op dezelfde dag doet de rechtbank ook uitspraak in de
zaken van enkele andere ambtenaren (ECLI:NL:RBAMS:
2022:55 en 51).
•

Hof Amsterdam 2 februari 2022, ECLI:NL:GHAMS:
2022:583
In deze zaak gaat het om omkoping van een ambtenaar
door een ambtenaar. De verdachte was als leidinggevend
fraudespecialist werkzaam bij het Openbaar Ministerie
en gaf trainingen aan (onder meer) personeel van de Koninklijke Marechaussee op het gebied van financiële recherche. Hij richtte daartoe een training- en adviesbureau op. De verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan
het omkopen van de medeverdachte, een ambtenaar van
wie hij wist dat deze als teamleider werkzaam was bij de
marechaussee in een positie waarin hij invloed had op
de aanbesteding en gunning van trainingen op het gebied van financiële opsporing. De verdachte wist ook dat
de medeverdachte nevenactiviteiten verrichtte op datzelfde gebied van de financiële opsporing. De verdachte
heeft de medeverdachte vervolgens gevraagd of hij tegen betaling opleidingen wilde verzorgen voor het training- en adviesbureau van de verdachte. De vergoeding
voor de werkzaamheden aan de medeverdachte vormt
volgens het hof een gift in de zin van artikel 177 Sr. Dat
de verdachte daarvoor reële werkzaamheden heeft verricht, die ook voor de verdachte van enige waarde zullen
zijn geweest, maakt dat niet anders. Daarbij gold dat hoe
meer omzet de verdachte zou maken met de opdrachten
voor de marechaussee, des te meer de medeverdachte
kon verdienen met zijn nevenactiviteiten. Daarmee
werd een verband gelegd tussen het ‘gunnen’ van deze
betalingen enerzijds (de gift) en de inspanningen van de
medeverdachte om de onderneming van de verdachte
opdrachten te gunnen anderzijds (de tegenprestatie).
 De verdachte heeft zichzelf daadwerkelijk in een betere
positie gebracht door de vertrouwelijke informatie die
hij van de medeverdachte ontving. Het hof vernietigt
het vonnis van de rechtbank, waarbij de verdachte was
vrijgesproken van het tenlastegelegde. De verdachte
wordt veroordeeld tot een geldboete van € 10.000 en een
taakstraf voor de duur van 120 uur.
•

Hof Den Haag 24 februari 2022, ECLI:NL:GHDHA:
2022:424 en 425
Deze arresten betreffen vrijspraken vanwege het ontbreken van bewijs voor ambtelijke corruptie. Binnen een
politieke partij was voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 de volgende afspraak gemaakt.
Wanneer de partij één wethouder zou leveren, dan zou
doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008004008

Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker

die wethouderspost gaan naar de verdachte. De medeverdachte zou dan fractievoorzitter worden. De partij
was van oordeel dat de wijze waarop de medeverdachte
invulling wilde geven aan het fractievoorzitterschap van
dien aard was, dat hij bovenop de vergoeding die hij als
raadslid zou ontvangen, een vergoeding van € 1.000 per
maand uit de partijkas zou ontvangen. Aan deze vergoeding werd geen andere voorwaarde gesteld dan het uitvoeren van de functie van fractievoorzitter.
Het hof is van oordeel dat het een partij vrijstaat om een
fractievoorzitter een extra vergoeding toe te kennen
voor de uitoefening van het fractievoorzitterschap.
Noch uit het dossier noch uit het onderzoek ter terechtzitting in eerste aanleg en in hoger beroep was gebleken
dat aan die vergoeding verplichtingen of eisen weren
gesteld die op enigerlei wijze een onafhankelijk optreden van medeverdachte als fractievoorzitter of gemeenteraadslid zouden kunnen belemmeren of beïnvloeden.
Daarom is het tenlastegelegde volgens het hof niet wettig en overtuigend bewezen, zodat de beide verdachten
daarvan behoren te worden vrijgesproken.
 Wetgeving
•
Plan tegen corruptie
De introductie van een gedragscode voor bewindslieden,
een autoriteit die de gedragscode handhaaft en lobbyregels met boetes. Dat stellen Tweede Kamerleden Omtzigt (onafhankelijk Kamerlid) en Dassen (Volt) voor in
een initiatiefnota.81 Onder verwijzing naar het oordeel
van de GRECO uit 2019,82 waaruit bleek dat Nederland te
weinig deed om corruptie te voorkomen en de conclusie
vorig jaar83 dat geen van de zestien aanbevelingen zijn
opgevolgd, schrijven de twee Kamerleden dat op dit moment de integriteitsregels tekortschieten.
•
Wet bescherming klokkenluiders
Omtzigt heeft in diezelfde periode ook een initiatiefnota84 ingediend ter verbetering van het wetsvoorstel van
de Wet bescherming klokkenluiders (Wbk). Wat hem betreft bood het voorliggende wetsvoorstel onvoldoende
veiligheid voor toekomstige melders. Het doel van deze
initiatiefnota is tweeledig: enerzijds zorgen dat misstanden eerder aan het licht komen en anderzijds een
meer effectieve bescherming van de melders en sanctionering van organisaties die melders toch benadelen.
De bredere onvrede met het voorstel voor de Wbk was
ook aanleiding voor een commissiedebat met minister
Bruins Slot van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op 21 april 2022. Gezien de lopende infractieprocedure is er een tweede nota van wijziging85 gekomen in
plaats van een geheel nieuw wetsvoorstel. Deze nota is
op 30 juni 2022 aan de Tweede Kamer aangeboden. Op
datzelfde moment is ook de doorlopende tekst van de
81
82
83
84
85

Kamerstukken II 2021/22, 36101, nr. 2.
GRECO Evaluation report Netherlands Fifth Evaluation Round.
GRECO Netherlands – Publication of 5th Round Compliance Report.
Kamerstukken II 2021/22, 36079, nr. 2.
Kamerstukken II 2021/22, 35851, nr. 12.
 doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008004008

Wbk beschikbaar gesteld en in de begeleidende brief bij
de tweede nota van wijziging is ook uitgebreid gereageerd op de initiatiefnota van Omtzigt, waarvan overigens maar weinig punten worden overgenomen in de
nota. Wat wordt er onder meer gewijzigd met de tweede
nota?
– Er wordt gewerkt met één term: misstand. Het begrip EU-inbreuk is in deze definitie opgenomen.
Schending of een gevaar van schending van interne
regels van de werkgever waarbij het maatschappelijke belang in het geding is, valt nu ook onder een
misstand.
– Werkgevers die geen verplichting hebben tot het instellen van een OR of een personeelsvertegenwoordiging moeten instemming krijgen van meer dan de
helft van de personeelsleden.
– Een melder mag via een vertrouwenspersoon of een
advocaat melden bij het Huis zodat de identiteit
niet bekend wordt gemaakt bij het Huis.
– Functionarissen die optreden als onafhankelijk
meldpunt dan wel onderzoekers worden ook beschermd tegen benadeling.
De minister heeft over een aantal punten aangegeven
nog verder onderzoek te willen doen. Op een later moment wordt om die reden nog teruggekomen op onderwerpen als de realisatie van een fonds voor juridische en
psychosociale ondersteuning, de uitbreiding van het benadelingsverbod voor familieleden buiten het werkgerelateerde verband, anoniem melden en uitsluiting van
aanbestedingen van werkgevers die de Wbk niet naleven.86
In september 2022 wordt een technische briefing door
het ministerie van BZK ingepland. Na ontvangst van het
advies van de Raad van State, de juridische wetenschapstoets en het overzicht hoe andere Europese landen de
Klokkenluidersrichtlijn implementeren of hebben geïmplementeerd, wordt een rondetafelgesprek ingepland
met stakeholders. Op 15 september 2022 is de volgende
procedurevergadering van de commissie ingepland.
 •

Advies Afdeling over verplicht stellen
vertrouwenspersoon
In oktober 2020 is het wetsvoorstel tot wijziging van de
Arbeidsomstandighedenwet in verband met het verplicht stellen van een vertrouwenspersoon87 bij de
Tweede Kamer ingediend. Het wetsvoorstel beoogt een
wettelijk recht op toegang tot een vertrouwenspersoon
in te voeren en de positie van de vertrouwenspersoon in
de organisatie te versterken. De Afdeling advisering van
de Raad van State heeft in december 2020 advies88 uitgebracht over dit initiatiefwetsvoorstel. Dit advies is op
26 januari 2022 openbaar geworden. De Afdeling advisering onderschrijft het belang van het tegengaan van ongewenste omgangsvormen en psychosociale arbeidsbe-

86
87
88

Kamerbrief bij 2e nota van wijziging wetsvoorstel implementatie EU-klokkenluidersrichtlijn.
Kamerstukken II 2020/21, 35592, nr. 2.
Kamerstukken II 2020/21, 35592, nr. 5.
TBS&H 2022 | nr. 4

261

Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker

lasting op de werkvloer. Inzetten van een vertrouwenspersoon kan hieraan bijdragen. Het is volgens de
Afdeling echter in eerste instantie aan de sociale partners om te bepalen welke middelen zij geschikt vinden
om in te zetten tegen psychosociale arbeidsbelasting, en
hier eventueel afspraken over te maken in cao’s en arbocatalogi. Bovendien is de aanstelling van een vertrouwenspersoon niet voor alle typen organisaties een
noodzakelijk middel. Dit geldt in het bijzonder voor een
deel van het midden- en kleinbedrijf. Een wettelijke verplichting voor het gebruik van dit instrument is daarom
niet geschikt. Temeer omdat het uitgangspunt van de
Arbowet is om doelen voor te schrijven en niet de middelen om deze te bereiken.
 •

262

Naar een mondiale EU-strategie voor corruptiebestrijding
In een aanbeveling89 die op 17 februari 2022 is aangenomen90 richt het Europees Parlement verscheidene aanbevelingen tot de Raad en de Vicevoorzitter van de
Commissie / Hoge Vertegenwoordiger van de Unie voor
buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid betreffende
corruptie en mensenrechten. De EP-leden pleiten onder
meer voor een alomvattende EU-strategie voor corruptiebestrijding. Deze moet een op de mensenrechten gebaseerde aanpak van corruptiebestrijding omvatten,
waarbij de slachtoffers van corruptie centraal staan en
corruptiebestrijding een centrale plaats inneemt in het
EU-beleid ter bevordering van de democratie, de mensenrechten en de rechtsstaat in de wereld.
Bijzondere wetgeving
Verzorgd door mr. dr. drs. B. van de Vorm
Drank- en Horecawet91
De Wet Bevordering integriteitsbeoordelingen door het
openbaar bestuur (Wet Bibob) staat in 2022 weer volop
in de belangstelling. De belangrijkste gebeurtenis is dat
in 2022 de Wijziging van de Wet Bibob in verband met
informatiedeling tussen bestuursorganen en rechtspersonen met een overheidstaak en enige overige wijzigingen, door de Eerste Kamer is aangenomen.92 De wijzigingen maken onderdeel uit van het offensief tegen
ondermijnende criminaliteit. Specifiek wordt met deze
wijziging een verruiming geregeld van de bevoegdheden
tot informatiedeling tussen het Landelijk Bureau Bibob
en bestuursorganen, en tussen bestuursorganen onderling, en de reikwijdte van de Wet Bibob met het
toestemmingsvereiste bij vervreemding van een opstal-

89

90
91
92

Aanbeveling van het Europees Parlement van 17 februari 2022 aan de
Raad en de Vicevoorzitter van de Commissie / Hoge Vertegenwoordiger
van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid over corruptie
en mensenrechten (2021/2066 (INI)).
De aangenomen tekst is te raadplegen via: www.europarl.europa.eu/doceo/
document/TA-9-2022-0042_NL.html.
De naam van de Drank- en Horecawet is per 1 juli 2021 gewijzigd in Alcoholwet (Stb. 2021, 26).
Stb. 2022, 304.
 TBS&H 2022 | nr. 4

recht en met bepaalde omgevingsvergunningen. Daarnaast worden de eigen onderzoeksbevoegdheden van
bestuursorganen inzake fiscale gegevens verduidelijkt.
Het wordt erg interessant hoe deze wijziging zijn neerslag zal gaan vinden in de dagelijkse praktijk van de Wet
Bibob.
In de eerste helft van 2022 zijn ten aanzien van de
toepassing van de Wet Bibob relatief veel zaken bij de
Afdeling gekomen die betrekking hebben op het omgevingsrecht.93 Een zaak die vermeldenswaardig is, is de
volgende: de appellant exploiteert sinds 1994 een bedrijf in Beverwijk. Voor het laatst op 17 december 2018
heeft de burgemeester hem daarvoor een exploitatievergunning en een gedoogverklaring verleend. Bij besluit
van 16 oktober 2019 is aan het aanhangsel bij de vergunning een nieuwe leidinggevende toegevoegd. Op
grond van de adviezen van het Landelijk Bureau Bibob
heeft de burgemeester zich op het standpunt gesteld dat
ernstig gevaar bestaat dat de exploitatievergunning
mede zal worden gebruikt om uit strafbare feiten verkregen of te verkrijgen op geld waardeerbare voordelen
te benutten en om strafbare feiten te plegen in de zin
van artikel 3 lid 1, aanhef en onder a en b, Wet Bibob.
 Met toepassing van deze bepaling heeft de burgemeester de exploitatievergunning ingetrokken. Hij heeft de
vergunning ook ingetrokken omdat de appellant volgens hem niet meer voldoet aan het vereiste dat hij niet
in enig opzicht van slecht levensgedrag mag zijn en omdat intrekking noodzakelijk is in het belang van de
openbare orde (artikel 1:6, aanhef en onder b, juncto
artikel 2:28 lid 3 en artikel 1:8 lid 1, aanhef en onder a,
APV). De burgemeester heeft ook aanleiding gezien om
de gedoogverklaring in te trekken. In hoger beroep heeft
de burgemeester de Afdeling wegens het bestaan van
gewichtige redenen verzocht te bepalen dat alleen de
Afdeling van de integrale versies van bepaalde documenten kennis zal nemen. De Afdeling achtte het verzoek tot beperkte kennisneming gerechtvaardigd, omdat in casu het belang van de persoonlijke levenssfeer
van de derden in dit geval zwaarder weegt dan het belang van de appellant om kennis te kunnen nemen van
die gegevens met inachtneming van het verdedigingsbeginsel.94
In een andere zaak is door de burgemeester van Loon op
Zand de aanvraag van de appellant om een vergunning
in het kader van de Drank- en Horecawet afgewezen. De
appellant had op 2 juli 2020 een aanvraag gedaan voor
deze vergunning voor de exploitatie van zijn bedrijf in
Kaatsheuvel. Bij besluit van 11 augustus 2020 heeft de
burgemeester de aanvraag afgewezen, omdat de appellant volgens de burgemeester niet aan de eis voldoet dat
hij als leidinggevende van een horecabedrijf niet in enig
opzicht van slecht levensgedrag is. Daaraan heeft de
93

94

Zie bijvoorbeeld ABRvS 13 april 2022, ECLI:NL:RVS:2022:1081, JOM
2022/154. Interessant zijn ook de zaken ‘Laarbeek’: ABRvS 9 maart 2022,
ECLI:NL:RVS:2022:695, Gst. 2022/48, m.nt. Van der Vorm; ABRvS 2 juni 2022,
ECLI:NL:RVS:2022:1533.
ABRvS 23 maart 2022, ECLI:NL:RVS:2022:820.
