Entomologische berichten
KAIJADOE, I. A., Het gedrag in gevangenschap van rupsen van Vanessa cardui L. (Lep., Nymphalidae). LAMBERS, D. HILLE RIS, Some synonyms of Aphididae (Homoptera). — — , A new Brachycaudus v. d. Goot (Homoptera, Aphididae) infesting Lynchnis flos cuculi and Melandryum rubrum. , and A. N. BASU, Some new or little known genera, subgenera, species and subspecies of Aphididae from India (Homoptera, Aphididae) . 12, LEFEBER, Br. VIRGILIUS, Interessante vangsten van Hymenoptera Aculeata, merendeels in Zuid-Limburg .......... LEMPKE, B. J., Plusia chrysitis L. and Plusia tutti Kostrowicki II (Lep., Noct.). , Notes on the genus Autographa Hübner, subgenus Chrysaspidia Hübner (Lep., Noctuidae) . 64, , Obituary: Dr. N. S. Obraztsov. , Xylomania patalis Grote in Nederland gevangen (Lep., Noctuidae) , Trekvlinders in 1965. , In Memoriam Cornelis Johannes Verheij, 11.1.1917 — 13.VIII.1966 LUCAS, J. A. W., zie V. S. VAN DER GOOT LÜCKER, E. J. E., Vangsten van enige zeldzame of minder gewone Lepido ptera uit Midden-Limburg in 1964 en 1965 ........ MAASSEN, A. W. P., en J. J. VAN OOSTERHOUT, Een nieuwe vind¬ plaats van Paradiarsia sobrina Boisduval (Lep., Noct.). NEF, Ludovic, Problemen van bosentomologie, en programma van de Af¬ deling Dierkunde van het Centrum van Bosbiologisch Onderzoek. , Invloed van minerale bemestingen op verschillende bosinsekten. NIEUWENHUIS, E. J., Lycaenidae van Nieuw-Guinea ....... OORSCHOT, H. VAN, Dagvlinderonderzoek in Noord Italië van 19 juli tot 6 aug. 1963 .. OOSTERHOUT, J. J. VAN, zie A. W. P. MAASSEN OOSTSTROOM, S. J. VAN, Parhelophilus consimilis Malm nieuw voor Nederland (Dipt., Syrph.) .. , Zweefvliegen in de Leidse Hortus (Dipt., Syrph.) ...... OTTENHEIJM, C, Eikweek van Gastropacha populifolia L. in 1964 (Lep., Lasiocampidae). , Macrolepidoptera in Midden-Limburg in 1965. RICHTER, C. J. J, zie L. VLIJM ROSEN, David, Notes on the Parasites of Acaudaleyrodes citri (Priesner & Hosni) (Hem. : Aleyrodidae) in Israel .......... ROSSEM, G. VAN, H. C. BURGER en C. F. VAN DE BUND, Schadelijke insekten in 1965. SATTLER, K., zie A. DIAKONOFF 78 41 124 184 , 27 209 25 , 85 113 191 195 213 158 5 82 108 160 97 92 230 54 211 55 175 V SIMON THOMAS, R. T., A method of breeding Philanthus triangulum F. (Sphecidae, Hymenoptera). 114 SMIT, F. G. A. M., Distribution of subspecies of the flea Ctenophthalmus agyrtes in and around Austria. 216 STOBBE, G., Zweefvliegen van Schiermonnikoog (Diptera, Syrphidae). 21 VECHT, J. VAN DER, Notes on Palaearctic Eumenidae (Hymenoptera). 161 VEGTER, K., Odynerus (Symmorphus) fuscipes H.-Sch. in Nederland (Hymenoptera, Eumeninae). 61 , Twee nieuwe Sphecidae (Hym.) uit Drenthe. 133 VELTMAN, A., Enkele vangsten van Syrphidae uit de jaren I960 — 1965 72 VLIJM, L., and C. J. J. RICHTER, Activity fluctuations of Pardosa lugubris (Walckenaer), Araneae Lycosidae, during the breeding-season. 222 WIEBES, J. T., Agaonid fig wasp from Ficus sundaica (Hymenoptera, Chalcidoidea). 166 WILDE, A. G. DE, Determineerlijsten voor rupsen. 117 WISSELINGH, T. H. VAN, Macrolepidoptera in 1965. 153 , Correctie. 183 KORTE MEDEDELINGEN BOGAARD, G M., Orthosia miniosa Schiff. (Lep., Noctuidae) .... 1 41 CAMPING, M. W., Calocalpe undulata L. (Lep., Geom.). 152 , Hydraecia petasitis Doubleday (Lep., Noctuidae). 174 , Apocheima hispidaria Schiff. (Lep., Geom.). 188 DRIEST, J. Ph. VAN, Insekten uit Australisch Nieuw Guinea. 107 FLINT, G. J., Erannis leucophaearia Schiff, in de kou (Lep., Geom.). 123 HELSDINGEN, P. J. VAN, De correcte naam voor de Blinde Bij (Dipt., Syrphidae). 165 HOED, G. DEN, Ichneumonidae uit Archanara en Nonagria. 81 , Ichneumonidae gekweekt uit Bupalus piniarius L. (Lepidoptera). 107 , Ichneumonide gekweekt uit Taleporia tubulosa (Retz.) (Lep.). 165 , Ichneumonide gekweekt uit Nymphalis io en Aglais urticae (Lep.). 183 LEFEBER, Br. VIRGILIUS, Rijkdom van Zuid-Limburg aan solitaire Hy¬ menopteraAculeata. 232 LEMPKE, B. J., Polygonia c-album L. (Lep., Nymphalidae). 147 , Voedsel van Syrphiden (Dipt.). 171 MAASSEN, A. W. P., Hipparchia statilinus Hufn. (Lep., Satyridae) ... 40 , Euphyia luctuata Schiff. (Lep., Geom.). 71 , Enkele dagvlinders in 1965. 116 , Aporophyla lüneburgensis Freyer (Lep., Noct.). 130 , Late vangsten van Lepidoptera in 1965. 203 MADE, J. G. VAN DER, zie D. A. VESTERGAARD OOSTSTROOM, S. J. VAN, Eristalis cryptarum F. in Twente (Dipt., OTTENHEIJM, C, Tweede Nederlandse exemplaar van Hemerophila abruptaria Thunberg (Lep., Geom.). 91 VI REYNE, A., In memoriam Dr, W. J. Hall en Prof. N. S. Borchsenius. 39 VESTERGAARD, D. A., R. VIS en J. G. Crambinae . . 37 , Zagul jaev, A. K., Moli i ognevki, vrediteli zerna i prodovolstven nykh zapasov . 141 DUFFELS, J. P., Wagner, E., Wanzen oder Heteropteren, I Pentatomorpha. Die Tierwelt Deutschlands 54 . . . . 188 GIJSWIJT, M. J., Ferrière, Ch., Faune de l’Europe et du Bassin Méditer¬ ranéen, 1, Hymenoptera Aphelinidae . . . . 178 KALSHOVEN, L. G. E., Bakker, K., Over de betekenis van concurrentie bij dieren . 6 , Material und Organismen . . 71 , Brauns, A., Taschenbuch der Waldinsekten ......... 96 , Kruizinga, D., De Entomofauna, in: Recreatie en Natuurbescherming in het Noordhollands Duinreservaat . 172 , Apiacta . 212 , Heimans, E., H. W. Heinsius en Jac. P. Thijsse, Geïllustreerde Flora van Nederland . . ........215 KIAUTA, Bostjan, Belyshev, B. F., On a probable centre of origin and on  Urich, Vergleichende Physiologie der Tiere, I . . . 84 , Bos, L., Virussen en planten . . ...112 , Elton, Charles E., The pattern of animal communities . 159 , Weyer, F., & F. Zumpt, Grundriss der medizinischen Entomologie . 172 , Brakman, P. J., Lijst  1746 (Hym., Tenthr.) in Nederland . 221 REYNE, A., Nieuwe literatuur over schildluizen (I960 — 65) ... 59, 76 VII MEDEDELINGEN VAN BESTUUR EN REDACTIE Nederlandse Planteziektenkundige Vereniging . . 6 Excursies van de Antwerpse Entomologische Vereniging ....... 91 Afdeling Noord-Holland en Utrecht . 154 Afdeling Zuid-Holland . 192 Dr. h.c. G. L. van Eyndhoven . 193 Symposium over biochemie van insekten . . 212 The Cecidological Society of India . 221 Personalia . 22, 130, 188 VERGADERINGS-VERSLAGEN Verslag van de 6le Vergadering van de Afdeling voor Toegepaste Entomo¬ logie te BokrijkGenk, België (P. Gruys) . 77 Verslag van de 25e Herfstvergadering, tevens 62e Vergadering der Afdeling voor Toegepaste Entomologie, te Amsterdam (W. Hellinga) . . 173 Verslag van de 98ste Wintervergadering te Amsterdam (W. Hellinga) . . 213 '. , lit ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN MAANDBLAD UITGEGEVEN DOOR DE NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING Deel 26 1 januari 1966 No. 1 Adres der Redactie : B. J. LEMPKE, Oude IJselstraat 12m, Amsterdam -Zuid 2 — Nederland INHOUD : F. C. J. Fischer : Over Typen in de Entomologie (p. 1). — A. W. P. Maassen en J. J. van Oosterhout : Een nieuwe vindplaats van Paradiarsia sobrina Boisduval (Lep., Noct.) (p. 5). — P. Benno : Enige aantekeningen bij de fenologie van Lestiphorus bicinctus (Rossi) en zijn koekoekswesp, Nysson trimaculatus (Rossi) (Hym., Sphecidae : Nyssoninae) (p. 7). — D. Hille Ris Lambers and A. N. Basu : Some new or little known genera, sub¬ genera, species and subspecies of Aphididae from India (Homoptera, Aphididae) (p. 12). — Literatuur (p. 6 : L. G. E. Kalshoven). — Korte mededeling (p. 6 : Nederlandse Plante ziektenkundige Vereniging). Over Typen in de Entomologie door F. C. J. FISCHER Het is alweer enige jaren geleden, dat mij voor de eerste maal gevraagd werd eens een korte en duidelijke verklaring in dit tijdschrift te geven van de meest voorkomende termen, die in de entomologie voor typen gebruikt worden. Door allerlei omstandigheden, niet in het minst door de steeds drukker wordende werk¬ zaamheden van onze president, die aanvankelijk het plan had het eerste gedeelte van dit artikel te schrijven, werd dit steeds uitgesteld. Nu op de laatste zomer¬ bij eenkomst wederom dezelfde vraag tot mij werd gericht en er dus blijkbaar be¬ hoefte aan een eenvoudige handleiding in onze taal bestaat, heb ik in overleg met Prof. van der Vecht besloten thans een dergelijk stukje te publiceren. Ik dank hem hier hartelijk voor zijn suggesties voor enkele correcties en aanvullingen. In de eerste plaats zullen we moeten vaststellen wat de nieuwe „International Code of Zoological Nomenclature” (1961) op het gebied van typen voorschrijft. Niet minder dan 4 hoofdstukken met 15 artikelen van deze wet, 24 pagina’s be¬ slaande, handelen over dit onderwerp. Ik geef U hier de iets vereenvoudigde ver¬ taling van de belangrijkste zinnen van het eerste artikel (61): „Verhouding van het type tot het taxon. Het type verschaft de norm, die de toepassing van een wetenschappelijke naam bepaalt. Als kern van een taxon en grondslag van zijn naam is het type ob¬ jectief en het verandert niet, terwijl de grenzen van het taxon subjectief zijn en (dus) onderhevig aan wijzigingen. Het type van een soort is een exemplaar, dat van een genus is een soort, en dat van een familie is een genus. Ieder taxon heeft zijn type of feitelijk of potentieel. Het type van een taxon, eenmaal ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN, DEEL 26, 1.1.1966 vastgesteld in overeenstemming met de voorzieningen van de Code, kan niet meer veranderd worden.” Het is ook wel nuttig te weten wat er, volgens de Code, met type-exemplaren dient te gebeuren. In de eerste plaats moeten ze goed en duidelijk geëtiketteerd zijn en de status van type moet, zonder mogelijkheid van vergissingen, op een etiket worden vermeld. Alle gegevens der etiketten moeten bij de beschrijving worden gepubliceerd. De typen kan men het beste aan een museum, waar ze voor ieder wetenschappelijk onderzoeker beschikbaar zijn, ter bewaring geven. Voor neotypen is dit zelfs voorschrift. De Code besluit de beide inleidende artikelen over de typen der soorten met de volgende zinsnede: „Typen moeten door alle zoölogen en door diegenen, die verantwoordelijk zijn voor hun behoud, worden beschouwd als eigen¬ dom van de wetenschap.” Wellicht ten overvloede wil ik er nog op wijzen, dat in de Code behalve de namen van families en genera, uitsluitend de namen van soorten (species) en onder¬ soorten (subspecies) worden gereglementeerd en dat dus alles wat de type-exem¬ plaren aangaat, slechts op deze beide taxa betrekking heeft. Infrasubspecifieke taxa, zoals individuele variëteiten en aberraties, worden door de Code nomenclatorisch niet erkend. Hun „typen” vallen dus niet onder de voorschriften en worden dus ook niet door de regels beschermd. De Code kent slechts weinig vormen van typen; deze zal ik in de eerste plaats be¬ handelen. De volgorde van de Code aanhoudend, komen we eerst bij het type van de familie en van tribus en super resp. subfamilie. Dit is, zoals uit het aange¬ haalde fragment reeds blijkt, een genus, in het Engels type-genus, in het Frans genre-type genoemd. Ik wil er geen Nederlandse naam voor voorstellen, daar het nauwelijks denkbaar is, dat er in onze taal een nieuwe familie beschreven zal worden. De naam van de familie wordt van die van het type-genus afgeleid door het achtervoegsel -idae achter de stam van de genusnaam te plaatsen. Voor sub¬ families is dit achtervoegsel -inae. Voor superfamilies en tribus is geen dwingend voorschrift gegeven, maar aanbevolen wordt voor superfamilies -oidea en voor tribus -ini. Belangrijker is het nu volgende type nl. het type van een genus. Gedurende lange tijd werd hiervoor de term genotype gebruikt, maar afgezien van het feit, dat dit woord verkeerd gevormd is (het had generotype moeten zijn), wordt het ook in de genetica gebruikt. Om verwarring te voorkomen wordt thans het type van een genus of subgenus genoemd: type-species (Engels), of espèce-type (Frans) of een nauwkeurig equivalent hiervan in een andere taal. Het lijkt mij het beste ook in ’t Nederlands de Engelse term te kiezen. De meeste type-benamingen vindt men bij de typen der soorten. De Code noemt slechts holotype, syntype, paratype, lectotype, paralectotype en neotype. Het belangrijkste is zonder twijfel het holotype. Dit is het exemplaar, dat als basis voor de eerste beschrijving van de soort diende. Wanneer er maar één exemplaar was, is dit automatisch het holotype. Vond de beschrijving plaats op grond van een serie dan is het holotype dat exemplaar, dat door de auteur als zo¬ danig is gekenmerkt (alle overige exemplaren van de oorspronkelijke serie heten paratype n). Heeft de auteur dit verzuimd, dan zijn alle exemplaren van de oorspronkelijke serie gelijkwaardig en heten ze syntype n. Iedere auteur kan ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN, DEEL 26, 1.1.1966 3 later één der syntypen aanwijzen als 1 e c t o t y p e. Alle overige syntypen heten dan paralectotypen. Onder bijzondere omstandigheden kan er een n e o t y p e worden aangewezen, wanneer er geen holotype, lectotype of syntype meer ter beschikking staat. Voor de speciale voorwaarden, waaronder aanwijzing van een neotype is toegestaan, zie rnen art. 75 van de Code. Behalve de reeds genoemde acht categorieën zijn er nog vele andere, waarvan ik de belangrijkste met een korte definitie in een alfabetische lijst zal vermelden. Om het opzoeken te vergemakkelijken zal ik daarin ook de reeds behandelde typen opnemen. De overige, hoewel niet in de nomenclatuurregels behandeld, kunnen toch voor taxonomen zeer nuttig zijn en komen dan ook in systematische werken veel voor. Om U enig idee te geven van de grote hoeveelheid termen, die voor allerlei typen bedacht zijn, vermeld ik hier even dat Frizzell (1933) in een opsomming tot een totaal komt van 233. Zelfs deze lijst is echter nog niet compleet. Toen ik eens een minder gebruikelijke term hierin opzocht, bleek die te ontbreken! Een andere uit¬ voerige lijst van typebenamingen vindt men in Horn (1929). Hij vermeldt 122 namen van categorieën, waaronder een paar bijzonder lange. Handlirsch (1925) noemt slechts 20 categorieën, de meest gebruikelijke ervan heb ik opgenomen. De tussen haakjes geplaatste typebenamingen heb ik slechts vermeld om het mogelijk te maken op te zoeken wat de auteurs ermee bedoelen. Men moet deze namen echter niet meer gebruiken. Aedoeotype. Het eerste exemplaar van een soort, waarvan de genitalia be¬ studeerd zijn, samen met het preparaat der genitalia (deze term is indertijd door Toxopeus voorgesteld). Wanneer het preparaat gemaakt is van het holotype of van een paratype kan men dit holaedoeotype resp. paraedoeotype noemen. Alloparalectotype. Een door Betrem voor het eerst gebruikt woord. Zoals uit de definitie der samenstellende delen volgt, is dit een exemplaar uit de oor¬ spronkelijke serie, van andere sekse dan het holotype en aangewezen na publikatie van de eerste beschrijving (dus door de auteur van de soort of door een ander). Allotype. Een der paratypen van andere sekse dan het holotype, aangewezen door de auteur zelf tegelijk met het holotype. In meer uitgebreide betekenis ook een paratype van andere sekse dan het holotype, aangewezen na publikatie van de eer¬ ste beschrijving en hier dus gelijk aan alloparalectotype. Allotype is een in de entomologie veel gebruikte term, heeft echter bij malacologen een andere betekenis. (Cotype). Ik vermeld dit woord alleen, omdat het in oudere publikaties veel gebruikt werd. Omdat het verschillende betekenissen heeft is het door de ,,Code” afgewezen. Meestal bedoelde men ermee: Alle exemplaren van de oorspronkelijke serie. Later ook wel alle oorspronkelijke exemplaren behalve het holotype (hier¬ voor moet nu de term paratype gebruikt worden). (Generotype). Is hetzelfde als (de zoölogische betekenis van) genotype. Af¬ gewezen voor de zoölogie. Heet nu type-species. (Genotype). Gereserveerd voor de genetica. Heet nu type-species. Heautotype. Een na de beschrijving door de oorspronkelijke auteur afgebeeld exemplaar, dat niet tot de oorspronkelijke serie behoorde. Holaedoeotype. Zie bij Aedoeotype. 4 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN, DEEL 26, 1.1.1966 Holotype. Het exemplaar waarnaar de beschrijving van een nieuwe soort of van een infraspecifieke eenheid is gemaakt. Dus of het enige exemplaar of een der syn typen, aangewezen door de auteur zelf. Homoeotype. Een exemplaar, dat gedetermineerd is door vergelijking met het holotype, of bij ontbreken daarvan met het lectotype, of — als ook dit niet be¬ staat — met een der syntypen. Oorspronkelijk werd hiervoor de term homotype gebruikt, maar dit woord bleek reeds langer in een andere betekenis in de biologie gebezigd te worden. (Homotype). Zie homoeotype. (Hypotype). Een exemplaar, niet van de oorspronkelijke serie, dat beschreven of afgebeeld is ter vergroting van de kennis van de betreffende soort of om de oorspronkelijke beschrijving te verbeteren. (Dit is ook een van de betekenissen van plesiotype). Verder werd hypotype gebruikt voor exemplaren, die identiek zijn met het type en ook voor exemplaren, die juist niet geheel met het type overeenkomen. Om verwarring te voorkomen kan men deze term beter niet meer gebruiken. Icotype. Verzamelnaam voor exemplaren, die niet tot de oorspronkelijke serie behoren, maar toch van belang zijn voor de kennis van de soort (b.v. topotype, homoeotype). Ideotype. Een exemplaar, dat door de auteur van een soort zelf is gedeter¬ mineerd, maar niet van de oorspronkelijke vindplaats (zie ook metatype). (Lectoallotype) . In de betekenis, die voor entomologen van belang is, is dit hetzelfde als alloparalectotype, zie aldaar. (Lectoholotype) . Zie lectotype. Lectotype. Een na de oorspronkelijke beschrijving van een soort aange¬ wezen syntype om de plaats van holotype in te nemen. Ook wel lectoholotype genoemd (m.i. overbodig lang). Metatype. Een topotype, dat door de auteur van de soort zelf gedetermineerd is (zie ook ideotype). (Monotype). Een holotype, als er maar één exemplaar bestaat. Morphotype. Bij di of polymorfe soorten het type van een andere vorm dan de oorspronkelijk beschrevene. Neotype. Een als zodanig aangewezen exemplaar, wanneer er geen holotype, lectotype of syntype meer bestaat. Paralectotype. Alle exemplaren van de oorspronkelijke serie behalve het lecto type. Paratype. Alle exemplaren van de oorspronkelijke serie behalve het holotype. Paraedoeotype. Zie aedoeotype. (Plesiotype) . Zie bij hypotype. (Subgenerotype). Zie generotype; moet nu type-species heten. (Subgenotype). Zie genotype; moet nu type-species heten. Syntype. Alle exemplaren van de oorspronkelijk serie, wanneer er geen holo¬ type aangewezen is. Topotype. Een exemplaar van de oorspronkelijke vindplaats. Type-genus. Het genus, dat de basis vormt van een familie, subfamilie, super familie of tribus. Type-species. De soort, die de basis vormt van een genus of subgenus. ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN, DEEL 26, 1.1.1966 5 Summary List of the principal kinds of types to be met with in entomological literature together with an explanation of the meaning of these words. Literatuur FRrzzELL, D. L., 1933, Terminology of types. Amer. Midland Natural. 1 4 : 637 — 668. Handlirsch, A., 1925, Schröders Handbuch der Entomologie, Gustav Fischer, Jena. Band 3 : 88—90. Horn, W., 1929, Über den musealen Missbrauch mit Insekten-Typen. 10e Congr. intern. Zool. : 1022—1042. International Code of Zoological Nomenclature adopted by the XV International Congress of Zoology. London, 1961. Rotterdam, Lumeystraat 7c. Een nieuwe vindplaats van Paradiarsia sobrina Boisduval (Lep., Noct.) door A. W. P. MAASSEN en J. J. VAN OOSTERHOUT Van 15 t/m 21 augustus 1965 vingen wij op licht en enkele avonden tevens op smeer te Vlodrop, dicht bij de Duitse grens, in een met natuurschoon over¬ dadig gezegend stukje Limburg. Daar wij de beschikking hadden over een aggre¬ gaat, konden wij de ML-lamp laten branden in biotopen die ons het meest ge¬ schikt leken, zonder afhankelijk te zijn van het stroomnet. Gekozen werd een open plekje aan de rand van een moeras, waar wij in het voorjaar op 14. VI. 1965, een Mythimna sicula Treitschke vingen, natuurlijk met de stille hoop nu exemplaren van de weliswaar nog weinig waargenomen tweede generatie op het scherm te zien verschijnen. Sicula liet echter verstek gaan, maar van één van de grootste rariteiten van onze fauna, Paradiarsia sobrina , verscheen een kersvers exemplaar op het laken en bracht ons in de juiste ,,vlinderstemming”. Voorlopig zou het echter bij dat ene exemplaar blijven. Het was ons bekend, dat de heer LÜCKER in de jaren 1920 — 1923 ca. 100 exemplaren van deze soort op stroop ving. Mogelijk dus dat sobrina, als zo vele soorten, makkelijker op smeer dan op licht te vangen zou zijn. Daarom werd de volgende avonden ook nog gesmeerd en maakten we zelfs gebruik van in stroop gedrenkte appelschijven. Ondanks alle moeite geen sobrina' s, noch op het scherm, noch op de stroop. Op de stroop kwam trouwens zeer weinig, afgezien dan van een niet te tellen aantal pronubd s. Wij zaten blijkbaar niet in het juiste biotoop en hadden wellicht toevallig een zwervende sobrina te pakken gekregen. Voor de volgende avonden werd daarom een nieuwe standplaats gekozen, onge¬ veer één km van de vorige vandaan. En hier zaten we duidelijk beter; 26 exem¬ plaren van P. sobrina Bsd. gingen de cyaankali-pot in, waarvan slechts één ge¬ vangen was op smeer. 6 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN, DEEL 26, 1.1.1966 Het hoogste aantal per avond, 12 stuks, vingen wij 20 augustus. Die dag had in de middaguren een kleine wolkbreuk boven ons vanggebied enorme hoeveelheden water geloosd, zodat ons scherm ’s avonds tussen de nodige plassen moest worden opgesteld. Onze verwachtingen waren derhalve niet hoog gespannen, maar de sobrind s hadden van het overvloedige hemelwater blijkbaar geen last gehad. Een lijstje van onze overige „betere” vangsten moge de vlinderrijkdom van dit prachtige gebied enigszins illustreren: Harpyia bicïispis Bkh., Gluphisia crenata Esp., Noctua interjecta Hübner, Paradiarsia glareosa Esp., Actinotia polyodon Cl., Mythimna turca L., Celaena haworthii Curtis, Enargia paleacea Esper, Coenobia rufa Hw., Epirrhoë tristata Hb., Euphyia luctuata Schiff., Gnophos obscuraria Hb. Van een regelmatig onderzoek verwachten wij nog diverse „goede dieren” uit dit gebied, ’t Volgend jaar hopen wij er regelmatig met licht te gaan vangen. Summary From 15 till 21 August 1965 27 specimens of Paradiarsia sobrina Boisd., a very local species in the Netherlands, were taken at Vlodrop, in the centre of Dutch Limburg. A list of interesting species, taken in the same locality, has been added. Montfort, Julianastraat 2. Rotterdam, Rhododendronplein 7 c. Nederlandse Planteziektenkundige Vereniging. Ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van deze vereniging zal van 19 tot 22 april 1966 een Nederlandse herdenkingsdag, een inter¬ nationaal symposium (20 en 21 april, voertaal Engels) en een excursie gehouden worden. Aanmelding tot deelname voor 1 februari 1966. Exemplaren van het programma met aan¬ meldingsformulier zijn verkrijgbaar bij de eerste secretaris van de herdenkingscommissie, Dr. Ir. L. Bos, Ipo, Binnenhaven 12, Wageningen. Bakker, K., Over de betekenis van concurrentie bij dieren. Openbare les gehouden bij de aanvaarding van het ambt van Lector in de Algemene Dierkunde aan de Rijksuniversiteit te Leiden, op dinsdag 25 mei 1965. Universitaire Pers Leiden, 24 blz. In deze oratie van de entomoloog Dr. K. Bakker — een der assistenten van Prof. D. Kuenen in het Zoölogisch Laboratorium te Leiden — geeft de spreker eerst een inleiding over algemene oecologische gezichtspunten, o.a. over „populatie-oecologie”. Vervolgens be¬ handelt hij uitvoerig enige belangrijke vormen van concurrentie, met name in verband met de natuurlijke selectie. Voorbeelden worden o.a. ontleend aan de status van sluipwesp parasieten en er wordt onder meer verwezen naar het werk van Prof. H. Klomp over de dennenspanner. Hoewel een complex vraagstuk wordt behandeld is de uiteenzetting zeer bevattelijk en leerzaam. Bij het eind van zijn rede, wanneer de spreker zich ten slotte richt tot de „vrienden en collega’s van de staf van het Zoölogisch Laboratorium”, zegt hij o.a. ,,ik ben er zeker van dat de betrekkingen die ik met U in Uw respectievelijke niches ook in de toekomst zal onderhouden, niet alleen het karakter van vreedzame coëxistentie maar van coöperatie, of zelfs symbiose zullen hebben”. De lijst van „Aantekeningen en Literatuur”, achterin het boekje opgenomen, bevat 24 punten. — Kvh. ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN, DEEL 26, 1.1.1966 7 Enige aantekeningen bij de fenologie van Lestiphorus bicinctus (Rossi) en zijn koekoekswesp, Nysson trimaculatus (Rossi) (Hym., Sphecidae: Nyssoninae) door P. BENNO De vindplaatsen van genoemde soorten in Nederland golden tot op heden niet alleen als zeldzaam, maar de vangsten beperkten zich ook telkens tot één of hoogstens twee individuen, terwijl tot nu toe geen $ i $ werden vermeld van Lestiphorus (1). Zelf kon ik indertijd slechts drie maal de vangst van één of twee Lestiphorus $ $ en slechts twee maal, resp. $ en $ , van de koekoekswesp vermelden. Alle van éénzelfde vindplaats, binnen een zeer beperkt rayon. De ervaringen in 1963 — 1964 hebben mij er echter van overtuigd, dat dit sporadisch optreden slechts schijnbaar is en dat bij een juist ingestelde observatie-methode en het geschikte biotoop beide soorten bij tientallen zijn waar te nemen! Dit althans in de omgeving van Zevenaar: maar de veronderstelling lijkt me niet ongegrond, dat het ook elders, minstens in de zuidoostelijke provincies, evenzo zal zijn. Het leek me daarom nuttig hierover wat nader uit te weiden. Temeer, omdat het ook voor verscheidene andere Gorytini en Nyssonini min-of-meer van belang kan zijn. In 1963 vond ik te Babberich in onze tuin gedurende de eerste helft van juli meer Lestiphorus dan ooit tevoren, nl. 3 $ $ en 6 $ $ ; van N. trimaculatus een drietal $ $ . Al deze exemplaren werden gevangen bij betrekkelijk koel zomer¬ weer (westelijke tot noordwestelijke wind) en klaarblijkelijk tijdens hun zonnings of insolatie-tijd in de morgenuren (2). Later op de dag of bij warmer weer was er slechts met veel moeite nog een $ te ontdekken op Cornusstruiken. De mid-zomer 1964 was ik onverhoopt gedwongen door te brengen in het Ziekenhuis te Zevenaar, maar — dank zij het begrip en de gulle medewerking van medisch en verplegend personeel aldaar! — kon ik als „lopend patiënt” die ge¬ dwongen vakantietijd uitstekend rendabel maken voor een meer gedetailleerd on¬ derzoek op het vrij uitgestrekte terrein van dit ziekenhuis, waar zich ’n gevarieerde aanplant bevindt van bomen, heesters en vaste planten. Naast vele andere Acu leaten zagen we daar vanaf 24 juni de eerste Lestiphorus verschijnen en de vol¬ gende dag ook Nysson trimaculatus . In het verdere verloop van hun vliegtijd, dat we daar regelmatig en zonder enige onderbreking konden volgen tot 22 juli, met ruime gelegenheid om alles zoveel mogelijk in dagnotities vast te leggen, vingen we in totaal resp. 108 + 57 exemplaren van beide soorten. Dit was des te frap¬ panter, aangezien ik vroeger in Zevenaar deze wespen nooit had bespeurd (3). De resultaten echter van de afzonderlijke dagen liepen sterk uiteen en vertoonden een merkwaardige samenhang met de weersgesteldheid tijdens de voormiddag, geheel overeenkomstig de ervaring in 1963 te Babberich. In bijgaande tabel zijn deze resultaten nader weergegeven. Hierbij onderscheid¬ den we drie verschillende weertypes, maar men houde in het oog, dat deze niet altijd streng te scheiden zijn, m.a.w. soms overgangen vertoonden, zoals in de tabel is aangeduid: A) Helder-zonnig en warm zomerweer, met weinig of geen bewolking, waarbij 8 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN, DEEL 26, 1.1.1966 Datum: 1964 Weer type: Aantal waargenomi Lestiphorus bioinctus : 3n exemplaren van Nysson 'trimaeulatus : juni 24 B 7 (dd + 99) 25 B 4 {33 + 99) 3 dd 26 A — — 27 A — 4 dd 28 C — — 29 G — — 30 C 1 d — juli 1 B 10 (dd + 9$) 3 dd 2 B 10 (dd + 99) 3 dd 3 B 10 (dd + 99) 5 dd 1 4 B 10 (dd + 99) 4 dd 5 B 10 (dd + 99) 3 dd j 6 B 10 (dd + 99) 3 dd + 2 99 7 B 10 (dd + 99) 5 dd 8 C — — 9 C/B 2 (d + 9) 2 dd 10 C — — 11 c — — 12 c — — 13 C/B 7 {33 + 99) — 14 A 1 9 1 d 15 A — 16 A/B 1 9 2 dd 17 A — 1 d 18 A — 19 B 6 99 3 dd + 1 9 20 A/B 1 9 3 dd 21 B 8 99 6 <î<? + 3 99 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN, DEEL 26, 1.1.1966 9 de temperatuur reeds vroeg in de morgen in korte tijd oploopt. Wind overwegend zuid tot oost (in de grafiek aangegeven door -*!) B) Koeler zomerweer, met afwisselende zonneschijn, waarbij na vrij koele nacht de temperatuur slechts geleidelijk oploopt en dikwijls pas tegen de middag hogere waarden bereikt. Wind overwegend west tot noord. C) Nevelig betrokken of regenachtig, met gesloten bewolking, al dan niet koel maar zonder noemenswaardige zonneschijn! Wind overwegend uit zuidwestelijke richtingen. Als commentaar op onze bevindingen zijn de volgende punten op te merken: 1. Alle vangsten waren beperkt tot de voormiddag, globaal genomen van 9 u. tot 11 u., lokale zonnetijd! Na 12 u. was nooit meer één enkel individu te ont¬ dekken, noch op de bloemen, noch op struikgewas elders op het terrein. Prak¬ tisch viel de vang-gelegenheid samen met de insolatie periode, als boven omschreven. Tijd en duur van deze periode waren echter van dag tot dag verschillend en afhankelijk van het weer. 2. Binnen genoemde tijd werden zij ook alleen waargenomen op bepaalde plekken in de tuin, die voor insolatie erg gunstig bleken, nl. openliggend naar het zuidoosten en tegelijkertijd langs de noordwest-zijde beschut tegen de wind door opgaand struikgewas en bomenrijen. Dit schijnt wel als primaire conditie te gelden, vgl. de overeenkomstige situatie in Babberich (1963). 3. Minstens 90% van de individuen werd gevangen op enkele Kornoelje struiken, die daarvan deel uitmaakten. Dat er bij de insolatie een uitgesproken voorkeur bestaat voor bepaalde heesters, met name voor Cornus, kan men overigens ook bij andere insekten overvloedig constateren: in Zevenaar noteerden wij op sommige dagen meer dan 30 verschillende bije en wespesoorten op deze Cornus , o. a. ook veel Vespula saxonica (F.) en silvestris (Scop.), £ £ en $ $ . Gemerk¬ te exemplaren van Lestiphorus, op l/2 km van de vangplaats vrijgelaten, werden de volgende morgen weer teruggevonden op dezelfde Kornoelje! Welke factoren ech¬ ter bij deze voorkeur beslissend zijn, kunnen we tot nu toe slechts gissen. Ook Rubus en andere Rosaceeën worden graag benut voor insolatie. 4. Tot goed begrip van deze vangresultaten moet in het oog worden gehouden, dat ik uit voorzorg om niet nodeloos de wespenfauna te benadelen alle overvloe¬ dig materiaal in de namiddag weer ter plaatse vrijliet. Het totale aantal (108, resp. 57) geeft dus geen adaequate aanwijzing omtrent de lokale frequentie der soorten: wèl de aantallen van elke afzonderlijke dag. Vrijgelaten exemplaren kunnen eventueel zijn teruggevangen op de volgende dagen. 5. Vooral gezien over de hele lijn komt wel heel duidelijk naar voren: de correlatie met het koeler weer-type (B). Dit in tegenstelling met het gewone verloop. Bij de meeste bijen en wespen valt immers een groeien¬ de activiteit waar te nemen naarmate het weer warmer en zonniger is en plegen de maximale vangsten te gebeuren bij weertype (A). Gerekend echter het boven ge¬ geven feit, dat zowel Lestiphorus als zijn koekoekswesp practisch niet of slechts sporadisch worden opgemerkt tenzij bij de insolatie, vormt juist het weer-type (B) de optimale conditie voor talrijker vangst: hoe koeler de atmosfeer, des te gelei delijker en langduriger de insolatie, mits er maar voldoende zonneschijn is! Van¬ zelfsprekend zijn bij het geheel bewolkte weertype (C) de kansen het geringst. 10 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN, DEEL 26, 1.1.1966 -type: Juni '3-|trKot--|GO|ö'*|o CM I CM I OJ I CU I CM I CM lm Juli ci|ml'5Hcn|vo|f--[eo|0%|o|*-|cu|m| 1964 zonnig, warm zomerweer Z./0./N. koeler, maar gedeelt . zon. W./N. bewolkt of regenachtig -» Z./W. m_r WiWhWH — I — i — I — t— F I ■ I nihil -TM 1 Ff L I_ i J !■! H — h — I — ! 6. Betreffende de representatie der seksen valt eigenlijk geen verschil op te merken met de gewone verhoudingen in de wespenwereld (4). Bij Lestiphorus waren in de eerste week meer $ $ dan $ $ ; van 1 — 7 juli bleek de verhouding nagenoeg gelijk, terwijl ik na 13 juli enkel meer $ $ heb kunnen ontdekken. Bij Nysson bleven $ $ ver in de minderheid, althans tot 22 juli, toen ik het ziekenhuis verliet. Deze waren echter de laatste week ook meer voor de dag ge¬ komen. En klaarblijkelijk duurde de vliegtijd van beide soorten nog geruime tijd langer: in Babberich zag ik daarna nog Lestiphorus $ $ tot in de eerste week van augustus. 7. In het volledig parallel verlopende optreden van beide soorten mogen we wel een af doend argument zien voor de vroeger geuite hypothese, dat Lestiphorus als de waardsoort moet gelden van de koekoekswesp, Nysson trimaculatus (5). Een dergelijk opvallend samenvliegen, binnen een rayon van nauwelijks 10 m in door¬ snee, terwijl de enige Gorytes (een duidelijk afgevlogen exemplaar van Gorytes laticinctus Lep.) dateerde van 24 juni, is wel moeilijk anders te verklaren. Naschrift — De ervaringen over het zomerseizoen 1965 hebben, voor zover het mijn nieuwe woonplaats Nijmegen betreft, mijn veronderstelling wel op frappante wijze bevestigd! Vanaf 11 augustus zag ik zowel $ $ als $ $ van beide soorten regelmatig in onze tuin tijdens de insolatie op diverse struiken, maar voornamelijk op Kornoelje. Vermoedelijk was de vliegtijd door het abnor¬ maal slechte weer in juni — juli van dit jaar sterk verlaat, want medio augustus trof ik nog volop $ $ van Lestiphorus aan, die nog weinig of geen tekenen van afvlucht vertoonden. Biotopisch gezien komt deze omgeving vrijwel overeen met die van Zevenaar, ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN, DEEL 26, 1.1.1966 11 nl. wat uitgebreidere plantsoen-vegetatie op alluviale agrarische cultuurgronden. Als ik goed ben ingelicht, zijn ook de weinige nog resterende hectares akkergrond in het oude grondgebied van Hees, die thans geheel zijn ingesloten binnen de stadsuitbreiding van Nijmegen, door de gemeente bestemd voor plantsoen-aanleg. Voor het behoud van de wespen-fauna zijn de vooruitzichten dus wellicht niet zo ongunstig ! Noten (1) Vgl. Ent. Eer. 21 : 209. Weliswaar vermeldt Koornneef (1951) in Ent. Ber. 13 : 246 geen $ $ bij zijn vangsten, maar spreekt van ,,een paar exempla¬ ren” door Wilcke te Wageningen gevangen. Misschien waren daarbij wèl $ $ aanwezig ? (2) Het is een overbekend verschijnsel bij velerlei insekten, dat zij gaarne op struikgewas, muren of zandplekken zitten te zonnen, ook overdag of tegen de avond. De morgenzonning echter, die wij hier bijzonder op het oog hebben en aanduiden met de term „insolatie”, kan men vooral na sterkere nachtelijke afkoe¬ ling bij alle aculeaten als een regelmatig en constant dagelijks verschijnsel waar¬ nemen. Zij schijnt wel een duidelijke fysiologische betekenis te hebben voor hun lichamelijke conditie en psychologische reacties. Zowel 9 $ als $ $ nemen er aan deel en dikwijls kan men het zien als de normale inleiding op de copulatie. (3) Vgl. Ent. Ber. 10 : 206. Het Juvenaat te Zevenaar, waar ik van 1939 — 1942 werkzaam was, is in de onmiddellijke nabijheid van het ziekenhuis gelegen. Het prachtige arboretum — indertijd aangelegd door H. van Gimborn — waar ik gedurende 4 seizoenen dagelijks exploreerde, bleek zeer rijk aan allerlei bijen en wespen, maar ik heb er toen geen enkele Lestiphorus of N. tri?naculatus gevonden, wel te Babberich! (4) Omdat ik vooral bij de grotere aantallen van Lestiphorus van 1 — 7 juli niet steeds volkomen zeker was omtrent het juiste aantal van elke sekse, zijn deze in het overzicht niet afzonderlijk aangegeven. Ook zijn aantallen groter dan 10 niet nader genoteerd! (5) Vgl. Ent. Ber. 23 : 104; Hamm & Richards, 1930, Trans. ent. Soc. Lon¬ don 78 : 103. Summary Some further experiences about the Nyssonine wasps Lestiphorus hicinctus and Nysson trimaculatus have convinced us that they are not as rare as one should infer from the few catches which up till now have been reported from the Nether¬ lands. The abundant catches at Zevenaar (Gelderland prov.) in 1964 have enabled the author to elucidate that these wasps are perceived but individually and acci¬ dentally unless one observes them in the appropriate places during the morning insolation. The observations at Zevenaar also furnish a quite conclusive proof in favour of the host-relation of the cuckoo-wasp with Lestiphorus hicinctus as has been sug¬ gested by previous authors. Observations in the summer of 1965 at Nijmegen fully confirmed this con¬ clusion. Nijmegen, Wolfskuilseweg 173. 12 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN, DEEL 26, 1.1.1966 Some new or little known genera, subgenera, species and subspecies of Aphididae from India (Homoptera, Aphididae) by D. HILLE RIS LAMBERS1) and A. N. BASU2) Amphicercidus indicus, nov. spec. Apterous viviparous female. Morphological characters. Body broadly oval, about 2.70 — 3.40 mm long. Head sclerotic, brownish to blackish pigmented, smooth with fine acute hairs which are about 2l/2 times as long as basal diameter of ant. segment III; frontal tubercles little developed, front between them almost flat. Eyes normal, with rather small triommatidia. Antennae shorter than body; segment III slightly curved, very faintly imbricated, on basal half somewhat incrassate and there, or to about % the length of the segment, on one side with 12 — 28 irregularly arranged, small, round to oval, rather flat rhinaria with bulging membranes and narrow rims; processus terminalis less than 3 times base of segment VI. Antennal hairs with very fine acute apices, the longest ones on segment III up to 2.5 times as long as basal diameter of the segment. Rostrum reaching to just past hind coxae; apical joint with rather straight sides, about 2/3 of the long second joints of hind tarsi, with 6 — 10 hairs besides the 3 subapical pairs. Abdominal dorsum smooth, membranous with small brown, granulated pleural intersegmental sclerites. Dorsal hairs rather regularly arranged, long with acute apices; tergites II and III each with about 16 — 18 hairs of some 0.08 mm long, tergite VIII with 7 — 10 hairs of a similar length as on segment III. Conspicuous semiglobular marginal tubercles on abd. segments II — V, constantly present on V but often absent on other tergites. Stigmal plates paler than the pleural sclerites, with transversely oval pori. Siphun culi pale brownish to blackish pigmented, stout, more or less tapering, at base about i/4 — 2/5 of their length, faintly imbricated, with a hardly developed, often in¬ conspicuous flange. Cauda pale brownish to dark, tongue-shaped, basal width ll/2 — 2 times its length, with 12 — 19 hairs. Anal and subgenital plate brownish to blackish. Legs long, brownish, with the apices of the tibiae and the tarsi darker; hairs fine and long, first tarsal joints with 3,3,3 hairs; second joints long, hardly imbricated. Colour. Body yellowish brown, covered with abundant waxy material. Head dusky brown to dark. Antennae brownish, darker at the tip. Legs pale except at the tips. Siphunculi pale brown to blackish. Measurements in mm and number of r h i n aria. No. Length Ant. Ant. segments Siph. Cau. Rhin. body III IV V VI on III 1. 3.20 2.39 0.90 0.36 0.36 (0.16 + 0.39) 0.64 0.09 14 & 16 2. 2.94 2.14 0.70 0.36 0.30 (0.16 + 0.40) 0.60 0.11 18 & 20 3. 2.73 2.23 0.78 0.38 0.31 (0.16 + 0.38) 0.62 0.08 26 & 28 4. 3.00 1.92 0.67 0.33 0.22 (0.14 + 0.33) 0.52 0.12 15 8c 18 5. 2.84 2.06 0.65 0.65 0.36 (0.16 + 0.38) 0.48 0.08 15 & 25 6. 3.39 2.60 O.91 0.46 0.38 (0.16 + 0.45) 0.72 0.11 21 & 24 *) Bladluisonderzoek T.N.O., Bennekom, Netherlands. 2) Plant Virus Research Substation, Kalimpong, India. ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN, DEEL 26, 1.1.1966 13 (1—3, 1. IX. 1956, leg. A. N. Basu; 4—5, 22.11.1957, leg. S. Das; 6, 16.VII.1957, leg. A. N. Basu; all on Lonicera glabrata , Darjeeling). Alate viviparous female. Morphological characters. Head and pronotum brownish, meso and metanotum blackish sclerotic. Abdomen with blackish brown sclerotic pattern; segment I with a spino-pleural band; segments II and III with separate spinal bands and intersegmental pleural sclerites; segments IV, V and VI with the spino pleural bands fused, enclosing two rather large, non-sclerotic areas between IV and V, and V and VI; the spinal sclerite on segment VII fused with that of the preceding tergite, or the spinal and pleural sclerites of segment VI and the spinal sclerites of segment VIII are mutually free. Marginal sclerites small and pale brown on segment I, darker, larger and much more conspicuous on segment II; postsiphuncular sclerites narrow but distinct. Antennae dark brown; segment III darkest, with 136 — 152 tuberculate rhinaria throughout its length; segment IV with 0 — 4 rhinaria arranged irregularly near the middle of the segment. Siphunculi blackish, all along their length more distinctly imbricated than in apterae, with very little developed flange. Cauda more elongated than in apterae, its basal width up to 1.2 times its length, with pale basal half, distally blackish sclerotic, with 20 — 25 hairs. Other characters as in apterae. Colour. Head and thorax greyish black, antennae brownish, abdomen pale greenish with the sclerotic areas dusky black, siphunculi blackish, legs brownish, with apices of femora and tibiae darker. Body covered with abundant waxy material. Measurements i n m m and number of r h i n aria. No. Length Ant. Ant. segments Siph. Cau. Rhin. body Ill IV V VI on III IV 1. 3.82 3.13 1.32 0.56 0.38 (0.17 + 0.43) 0.70 0.16 136 & 140 0 & 4 2. 3.77 3.13 1.31 0.57 0.38 (0.17 + 0.45) 0.65 0.14 145 & 146 3 & 4 3. 3.63 3.02 1.28 0.52 0.38 (0.16 + 0.44) 0.67 0.14 150 & 152 0& 4 (1 — 3, on Lonicera glabrata , Darjeeling, 27.V.1958, leg. S. Das). Distribution : The species has been noted only at Darjeeling at about 6.500 ft. a.s.l. Biology : The species forms colonies around the stem of Lonicera glabrata. Only mild infestations have been noted so far, without any apparent injury to the host. Both the adults and the nymphs are rather sluggish. Ants do not visit this aphid. From field observations it would seem that the species does not produce sexuals and that it reproduces viviparously even during the coldest period. Discussion : So far 4 species, 3 from North America (Palmer, 1952) and one from Japan (Narzykulov, 1957) have been placed in Amphicercidus Oestl. Amphicercidus maxsoni Palmer, 1936, would seem to belong to another genus, which leaves 3 nearly related species in this genus, all living on Lonicera. Amphicercidus indiens nov. spec, differs from these three species in the very much higher number of rhinaria in alatae. From both A. pulverulens (Gillette, 1911) and A. jlocculosus (Gillette & Palmer, 1929), of which material is available, it differs in the much longer antennal hairs, stouter siphunculi and shorter proces¬ sus terminalis, less than 3 times the base of ant. segment VI. In the latter respect it 14 ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN, DEEL 26, 1.1.1966 agrees with A. japonicus (Hori, 1927) from Lonicera morrowïi , which according to Hori’ s measurements and description must be very similar. But Hori’s figures show that the antennal hairs are very considerably shorter than those in our species, the rhinaria in apterae cover most of the segment and are rather evenly distributed instead of being concentrated on an incrassate, basal part, and the siphunculi are much thinner. In the literature there is apparently no comment on the conspicuously long second tarsal joints in the members of this genus. Amphorophora ampullata Buckt. subsp. bengalensis, nov. subsp. Apterous viviparous female. Morphological characters: Differs from ampullata Buckt. sensu stricto, as follows: Antennal segment III with very few, 1 — 6 secondary rhinaria on basal half. Ultimate rostral joint rather long, with 7 — 10 hairs besides 3 pairs near apex. Siphunculi broadest at base, then nearly cylindrical up to the basal !/ £ — 2/5; the remainder distinctly swollen, so that the maximum diameter of the swollen area is about D/3 — IV5 times smallest width on basal half. M e a s u 1 : e m e n t s i n mm and number of r hin aria. No. Length Ant. Ant. segments Siph. Cau. Rhin. body Ill IV V VI on III 1. 