Wekstem : getuigenissen uit de Christelijke Afgesch. Geref. Kerk in Nederland 
Kerk heeft gehad, weten wij wat er gebeurt als het doek eenmaal aan het rafelen is. En toch is het eigen schuld dat het zoover is gekomen en wellicht nog verder komen zal. De deur toch van het huis der ver- eeniging voor C. N. O. was wel netjes af gewerkt naar de regelen der nieuwe bouw kunst, maar was niet van het stevigeikenhout waarvan in dagen van de Dordtsche Vaderen de deuren werden gemaakt en niet voorzien van slot en grendel, zoo als zij destijds werden gebezigd. Ware dat geweest, dan zou het voor den indringer niet zoo gemak kelijk zijn gevallen om paneelen uit te zagen of met een looper zich toegang te verschaffen. Dat vage »onveranderlijke waar heden” van C. N. O. was niet het scherp belijnde »leer der gereformeerde Kerk”, met den grendel van de verbindende kracht van de belijdenisschriften dier Kerk. Voor onderwijs en onderwijzers ontbreekt dit ge heel. De meuwerwetsche deur is onvoldoen de gekleken; de mythenleer-geschiedenis heeft velen met schrik vervuld, waar de vijand zoo gemakkelijk was binnen gekomen. En wat raad nu ? Allerlei hulpmiddeltjes worden wederom aan de hand gedaan, zon der dat er veel verwachting van te maken is. Mij dunkt, de Vereeniging voor C. N. O. moest wel wat van onze vaderen leeren. Zij zorge dat er geene halfsteensmnurtjes, drie, vier verdiepingen hoog worden opge trokken ; geene netjes geschaafde paneel- deurtjes met eene even nette sluiting, die niets van dat onhandige heeft van vroeger, meer-worden gemaakt. Waarlijk, de oud Nederlandsche bouwkunst is nog niet zoo af to keuren. De huizen met de witte zand steenen strapjes aan het boveneinde van den gevel, zullen langer staan dan de papieren woningen, die soms al ineen storten voor zij nog voltooid zijn. Veel gevaar zal daar door worden voorkomen ; veel moeilijkheden daardoor worden uit den weg geruimd. Voor ons volk hebben wij behoefte aan Christe lijke, aan gereformeerde soholen, en wij hopen dat dezen meer en meer verrijzen mogen. N. J. E. Goede tijdingen aangaande de Joden in Pcrzië. De heer Bruce, Zendeling van de Engel- I sche kerkelijke Zending, volbracht verleden jaar de reis vanwege bet Bijbelgenootschap van Ispahan naar Bagdad, bij welke gele genheid hij ook Hamadan bezocht, de hoofd zetel van de Persische Joden. Hun getal aldaar zal 3000 bedragen. Sedert eenige jaren is onder hen een merkwaardige be weging ten gunste van het Christendom. De vroegere berichten vandaar werden niet volkomen geloofd, maar het schrijven van genoemden Zendeling in Hamadan heeft het bewijs dat het waarheid is. Hij ver haalt dat Chajim, de zoon van eon rijken en aanzienlijken Jood in Hamadan in 1875 door het lezen van het O. T. overtuigd was geworden, dat de Messias reeds lang gekomen en tijdens dat de tweede tempel stond gedood moest worden. Dat was het uitgangspunt van de beweging. Chajim vond spoedig een geestverwant in Dr. Aga- Jan, die van een priesterlijk geslacht af stamt. Zij kochten zich een N. T. en het duurde niet lang of zij geloofden vast, dat Jezus van Nazareth de Messias was. Zij beleden hun nieuw geloof in ’t openbaar, en trachtten in de Synagoge en in de huizen te bewijzen, dat Jezus de Christus is, waarbij hun hunne degelijke Rabijnsche geleerdheid wel te stade kwam. Natuurlijk stootten zij op hevigen tegenstand van de zijde van eenen even geleerden Jood. Maar ten slotte werd ook deze voor Jezus gewonnen en wat nog meer zegt, ook zijne drie broeders on hun ouden vader, een der hoofden van de Joden in Hamadan. Ook een koopman met name Ruben en de jongste broeder, Salomo van Chajim kwamen bij hen, maar hun vader was er tegen. Hij bood Chajim f 1200 wanneer hij zijn nieuw geloof voor zichzelf wilde behouden en dreigde tevens hem buiten de erfenis te zullen stellen, als hij voortging met Jezus te verkondigen. Beide zoons bleven standvastig on getroost ten zich goedsmoeds de bedreiging huns vaders. Gedurende eenigen tijd werden de ver volgingen niet erger, tot zoolang de Molla, een Turksch opperrechter, een proclamatie afkondigde, volgens welke een ieder, die zich met de afvalligen inliet, uit de Syna goge geworpen zou worden. Zelfs Aga-Jan en Dr. Eliam, de vader van de genoemde vier broeders, hoewel zeer aanzienlijke man nen, werden vervolgd. Een der vier broeders werd eens op de openbare straat zóó ge slagen, dat verschillende leden van zijn lichaam gebroken werd, terwijl men hem zjjn gouden horloge ontstal. De Amerikaansche Zendeling Basset ver toefde in 1878 eenige weken in Hamadan en doopte Chajim en twee van zijne vrien den. Dr. Aga-Jan werd een week later gedoopt door den Protestantschen Armeni- schen predikant in Hamadan. Deze geloo- vige Joden hadden anders geen verkeer met de buitenlandscbe Zendelingen en aan be scherming ontbrak ’t hun geheel en al. Een arme Jood met name Jair vervloekte en beschimpte bij ’t begin zijn buurman Aga-Jan, maar later werd hij door zijne milddadigheid gewonnen. Deze werd in de Synagoge aangerand en toen hij weigerde den Heiland te vloeken, werd hij zeer ge slagen en uitgeworpen ; de Joden veroor zaakten zelfs eenen oploop. Mannen, vrou wen en kinderen vergaderden voor het huis van den Gouverneur en schreeuwden om wraak tegen de Christenen. Die Gouver neur was een liberaal man, liet de aange klaagden voor zich komen, overtuigde zich van hunne ouschuld en strafte de aankla gers in plaats van de aangeklaagden. Spoe dig daarop werd hij door eenen ambtenaar aan andere slagen blootgesteld. Driemaal werd Jaïr voor den nieuwen Gouverneur geroepen en telkens moest hij boete beta len. Eenmaal werd hij op de straat afge ranseld en eindelijk volgde op bevel van den Gouverneur de bastonnade — stoksla gen op de voetzolen ; maar hij bleef getrouw en riep uit: Wanneer gij meent, dat uwe slagen mij bewegen zullen om Christus te verloochenen, dan vergist gij u, wanneer gij mij het hoofd afslaat, dan zal ik Hem met mijnen laatsten adem belijden. Daarbij kwam een bevel van dan Mohamedaanschen opperpriester, die door de Joden opgehitst aan Jaïr beval, dat hij zijnen koopmans- winkel moest sluiten. Aan den ijver en de behulpzaamheid van genoemden predikant had de arme Jaïr het te danken, dat^dit partijdig bevel niet uitgevoerd werd. Over ’t algemeen heeft die Protestantsche pre dikant zich nobel gedragen in de geheele zaak. De ambtenaren van het Britscbe Consulaat in Hamadan en de Persische Gouverneur staan geheel aan de zijde der Joden. Zij hebben den bekeerden bevolen, dat zij hunne huizen moeten verkoopen en naar een ander gedeelte van de stad moeten trekken ; dat zij in Joodsche winkels geen vleesch koopen en geen openbare baden bezoeken mochten. De heer Bruce schreef ook nog : Op Zondag den 31 October 1880 had ik het groote genoegen in de Protes tantsche kerk het Avondmaal bij te wonen, waaraan Cajim, Aga-Jan, Muza en Jair ook deelnamen. Wanneer de Britsche agent zijn plicht betrachtte, dan zouden al deze vervolgingen spoedig ophouden; maar ik denk hij doet alles, om den Persischen Gouverneur te versterken in het vervolgen van deze lieden. Chajim en zijne vrienden hebben gedurig gesproken met de Mohame- daansche Molaks en telkens overwonnen zij. Mij komt het voor, dat deze beweging onder de Joden een krachtig getuigenis voor de Mohamedanen zal worden, wan neer ze n.1. voortgang heeft en de deur voor de Zending onder hen zal open doen. Thans zijn er 40 mannen en 15 vrouwen, die in Jezus gelooven ; slechts vijf zijn ge doopt en slecht» vier wonen geregeld den Protestantschen godsdienst bij. De overi gen vreezen nog, om in ’t openbaar er voor uit te komen, maar boven deze 55 zijn er nog velen, die in stilte gelooven doch door famieliebetrekkingen verhinderd worden, om zich aan te sluiten bij de bekeerlingen. nnATVTTVTrr BENNINK. Kennisgeving. Daar we als lid van hot Hoofdbestuur van «Filippus” Donderdag 16en dezer in Utrecht moeten wezen, zoo bestaat er als dan uitnemend gelegenheid ter bezorging van postzegels ; vooral uit Rotterdam zou den wij ze dan zeer gaarne ontvangen. Omreden wij slechts zeer kort in Utrecht vertoeven, zouden wij gaarne zien, dat alle bezendingen vóór, uiterlijk op den 16den dezer gezonden worden aan het adres van den Heer W. Knipscher, Mr. Tailleur, in de Hamburgerstraat, bij welken Broeder wij logeeren. In pakjes van 500 stuks, met den naam van don verzamelaar voorzien, hopen wij vele duizende zegels, ook van wissels als anderszins, te ontvangen. Wel is de handel tegenwoordig wat slap, het kan echter spoedig verkeeren. E. KROPVELD. LIEFDEGIFTEN. Ontvangen voor de Theol. School. Van de Gem. te Andijk f 22,25 » Putten » 6,15 » den Helder » 16,— » Workum » 7,53 In de vorige opgave waren door eene ver gissing op de drukkerjj de Bijdragen voor de Uitbreiding der Theol. School en de gewone collecten in eens geplaatst, .alsof het alle bijdragen waren voor de Uitbrei ding. Ter verbetering dient, dat de collecten, vermeld na de gift in eens uit Arnhem, gewone collecten waren voor de Theol. School. Voorts stond er in de opgave voor de Uitbreiding als jaarlijksche bijdrage van de Gemeente te Middelstum f 8,— moet zijn f 80. J. NEDERHOED, Penningm. Zending onder Israël. Door Ds. v. d. Berg te Andijk van de Jongelv. «Bid en Werk” f 2,- Van Mep S. v. F. te V. » 3,— Door Ds. Stadig te Britsum van de ZaDgvereeniging » 5,— » Ds. v. d. Maas, Borger : Uit de gemeente Een f 1,75 » Norg » 1,826 > Borger » 3,04 f 6,615 » 6,616 Door P. Busstra, Terband, de Zendingsvereeni- ging uitgaande van de Jongelv. »de Predi ker” te Heerenveen » 9,80 » onze» Colporteur Koster, gecollecteerd op een bidstond te de Leek f 14,— Aduard » 14,— f 28,- > 28,— » Ds. Smit, Gorinchem : van de Zondagschool- vereeniging te Spijk bij Gorinchem » 2,50 E. KROPVELD. Nieuwstijdingen. BINNENLAND. Te .Leeuwarden trad in een talrijk be zochte vergadering van katholieken de Heer H. J. A. M. Schaepman, lid van de Tweede Kamer, als spreker op. Hij betoogde, dat de tijd was aangebro ken, waarop de Friesche katholieken zich moeten aaneensluiten, en achtte het wen- schelijk, dat er een centraal bestuur werd opgericht tot behartiging hunner belangen. Ter bereiking van dat doel stelde bij voor, dat het hoofdbestuur moest trachten zooveel mogelijk eenheid te brengen in werken en handelen van de op verschillende plaatsen bestaande of op te richten katholieke be sturen. Ten slotte beval hij aan de vestiging van plaatselijko vereenigingen en correspon denten, en deed een beroep op den steun van de katholieke pers, om deze zaak overal nuttig te doen zijn. In beginsel is besloten tot de oprichting van een nieuw provinciaal blad, onder con trole van het hoofdbestuur, tot het bespre ken en verdedigen der katholieke belangen in de provincie. Het voor de oprichting benoodigde kapitaal, gesplist in aandeelen van f 25, werd staande de vergadering volteekend. Uit Rotterdam schrijft men van Zondag : Hedenmiddag hebben wij hier de voort zetting gehad van de Meng-demonstratie, welke de vorige week aanving. Meng hieid hedennamiddag in het lokaal «Verscheiden heid en Overeenstemming” wederom een voordracht, ditmaal over de Vrijheid. Was vroeger de toegang vrij en kon men bij het verlaten der zaal op een open schaal een bijdrage schenken tot dekking der onkosten, thans was de toegang alleen vergund aan hen, die 50 ets. entrée betaalden. Het pu bliek in de zaal was dan ook veel minder talrijk dan anders, daarentegen waren er thans de officier van justitie, de hoofdcom missaris van politie en een sterke politie macht. Buiten was ook een zeer sterke politiemacht op de been; in de Boompjes was een detachement mariniers opgesteld. Ook de afdeeling schutterij, welke ter Beurze juist het piket overnam, stond gereed en deed zelfs voor een gedeelte dienst. Ge ziet, voorzorgsmaatregelen genoeg, trouwens vol strekt geen overdaad bij de ontzaglijke menigte volks van allerlei rang en stand, welke in den omtrek van de Scheepmakers- haven bijeen was; enz. In den Gemeenteraad van den Bosch is een opmerkelijk debat gevoerd over den overgang van den hervormden tot den catholieken godsdienst door een 18jarigen verpleegde in het gasthuis buiten weten van zijn vader. De protestantsche kerke- raad had er zich over beklaagd. Ten slotte werd met 9 tegen 8 stemmen een voorstel aangenomen, waarbij de Raad verklaarde het te betreuren, dat van de geloofsverandering niet tijdig aan den vader werd kennis gegeven, en voorts het verzoek gedaan werd om tegen herhaling van zulke feiten te waken. Te ’s-Gravenhage zijn door de politie twee personen, kopergieters, gearresteerd, die in de laatste dagen hun werk er van maakten door hen vervaardigde valïche guldens in omloop te brengen. Zij werden op heeter daad betrapt toen zij een valsch stuk in botaling gaven. Te Scheveningen zijn reeds een vijftigtal vaartuigen in zee. Met ijver wordt gewerkt, zoodat in deze week het grootste gedeelte van de vloot in ’t rnime sop zal zijn. Door gebrek aan volk zullen een vijftiental schui ten blijven staan tot de haringvangst. Een horlogemaker te Leeuwarden die on derscheidene horloges, welke hem ter her stelling waren gegeven, in de Bank van Leening had beleend en de gelden verteerd had, is door het Gerechtshof aldaar in hooger beroep, wegens misbruik van ver trouwen, veroordeeld tot 1 jaar gevange nisstraf en 5 boeten van f 12,50. De giften ten behoeve van het Magda- lena-huis, te Zetten, zijn thans tot over de f 16000 gestegen, en de jaarlijksche bijdra gen tot meer dan f 400. De plannen zijn vast gesteld, en met den bouw is een begin gemaakt. Beneden de schipbrug te Deventer kan men den IJssel voor een gedeelte droog voets bewandelen. Zelden was om dezen tijd van het jaar de waterstand zóo laag. BUITENLAND. Een te New-York ontvangen telegram uit Panama meldt, dat de Fransche regeering een fregat naar de kust van Guatemala gezonden heeft, met last genoegdoening te vragen voor den aanval onlangs op den secretaris der Fransche legatie gepleegd, en bovendien fr. 10,000 als schadeloosstelling te eisehen. Ook verlangt de Fransche re geering alsnog het straffen van de daders, die reeds door het hoog-gerechtshof zijn vrijgesproken. Het beroep in cassatie van Gniteau’s advokaat is van de hand gewezen en men verwacht nu dat het doodvonnis aan Gar- field’s moordenaar op den reeds vroeger genoemden datum, 30 Juni a. s., zal wor den voltrokken. In Londen heerschte Vrijdag en Zaterdag weer een der beruchte dichte misten, die het verkeer bijna onmogelijk maakte, en oorzaak was dat verscheidene menschen overreden werden of in het water liepen. Men stak overal de lichten aan, maar het hielp weinig. Op verscheidene punten had den opstoppingen van rijtuigen plaats, die niet verder konden en met fakkels verder geleid moesten worden. Ook in de huizen drong de mist door, en de weinigo schouw burgbezoekers konden Zaterdagavond ter nauwernood de acteurs op het tooneel on derscheiden. • KERKNIEUWS. CHR. GEREF. KERK. Klassikale Vergadering te Heerenveen op Donderdag 2 Maart e. k. Aanvang 10 uur. De afgevaardigden worden verzocht de kollekte voor de kas ex bonis publicis meê to brengen. A. W. NIJENHUIS, Corresp. Op verzoek van sommige broeders wordt bericht, dat de KL Verg, te Utrecht niet den 14, maar den 21sten Febr. gehouden zal worden. P. J. DE GROOT, corr. Katwijk aan Zee, 29 Januari- Hedenmorgen na de Godsdienst werden wy en geheel de gemeenti verblijd, doordien wij nit den mond van onzen al gemeen beminden leeraar J- Alting mogten hooren, voor de roeping van Waddingiveen te hebben bedankt, waarna ZEw. na het uitspreken van den zegen werd toegezongen Ps- 134 : 3 De Heere geve onzin weosch, dat ZEw- nog lang onder ons moge arbeiden tot heil en zegen der gemeente- Geve de Heere de de teleurgestelde gemeente spoedig den man Zijm raads- Namens den Kerkeraad, J. VAN DUIJN, Ouderling. WbzEP, 1 Febr. Heden avond na de prediking des Woords, is onder leiding van onzen consulent, Ds. Vissink van Hattem, tot stemming overgegaan, en is met bijna alle stemmen tot herder en leeraar beroepen Ds. Offringa van Driesum. Dat het den Koning zijner kerk behagen mogt hem in ons midden te brengen, is onze wensch en bede. Namens den Kerkeraad en de Gemeente, G. BOEK, Ouderl. Snelpersdruk van Zalsman te Kampen. W<1 verten Li Cu. Met hartelijke dankzegging ontvangen, voor de 72jarige weduwe te Bieselinge, die door brand hare schuur verloren heeft: Door Ds. de Pree te Goes: Uit ’s Hage van don Heer P. v. d. S. f 25, — , van N. 1 N. f 12,50, J. T. J. v. ’t H. f 2,-, D. B. f 1,50, Mejufvr. A. J. K. f 5, , uit Amsterdam H. H. v. d. J. f 2, — , W. B. f 10.—, Oostertessel Z. ’t G. f 2,—, Lex- mond vr. vereeniging door Mejufvr. v. K. f 5,—, N. N. f 2,50, Rotterdam L. v. d. F. f 5, — , L. B. f 10,— , Leiden door Ds. Holster f 15, — , Appelscha G. G. J. f 2 —, Berlikum Ds. H. H. f 1,—, Meppel Gebr. J. f 2,50, G. D. f 1,50, Utrecht A. B. D. f 7, — , Alphen a/d Rijn f 3,95*, Harder wijk f 2,50, Posmerk Thiel of Briel f 1,23*, Middelburg dddd., f 1,98, Goes Jufvr. d. M. f 0,50, C. F. f 0,50, F. G. f 0,50, Jufvr. W. f 1,-, vr. d. B. f 0,10, J. V. f 2. , A M. f 1,-, A. F. f 0,25, P. F. I, -, M. v. d. O. f 0,25, W. S. f 2,50, J. V. f 0,25, C. V. f 0,25, J. T. d. J.f 0,25 J. H. f 0,25, W. G. f 0,25, P. d. H.f 1,-, J. ’t B. f 0,25, N. N. f 20,-, Jufvr. B. f 2,-, vr. B. f 0,10, vr. B. f 0,50, L. F. 0,50, D. D. P. f 1,-, P. W. f 10,-, door br. de Boer van J. K. f 1, — , J. S. f 1, — , F. v. D. f 1, , Catechisatie’s Gra venpolder f 5,436, idem te ’s H. Hendriksk. f 1,06, M. v. D. f 0,50, Door Ds. M. van Apeldoorn van N. N. postrn. Oostburg f 1,23*, Uit Amsterdam van M. C. M. f 3,50, Mejufvr. H. t 1, —, A. A. f 7,50, van M. 40 postzegels, van X. Muntbiljet f 10,—. D. S. f 1,235, Uit Ede J. F. f 2,50, Drie bergen wed. A. C. f 3,—, Lexmond W. S. f 2,50, Nijkerkerveen J. d. B. f 5,—, den Helder A. H. Jr. f 1,—, Putfershoek L. v. d. S. f 6,-, Medemblik A. F. v. W. f 2,50, Rotterdam J. M. N. f 2,50, C. C. v. G. f 10,— , Bieselinge C. S. f 1,45, P. S. f 2,50, J. A. f 0,50, G. S. f 0,50, Warnsveld, C. H. B. f 2,50, Enkhnizen J. N. f 1, - , Heemse F. P. f 2,50, Haarlem O. R. K. f 1,—, Oenkerk A. F. B. 25 post zegels, Heteren Jongelingsv. E. f 11, — , Weeshuisstraat D. v. d. H. f 1, —, Lollum f 2,50, St. Annaparochie R. J. v. d. S. f 2,50. De Heere vergelde ten dage uws noods uwe weldadigheid en liefde, waardoor gij de tranen eener weduwe eenigermate ge droogd hebt en waardoor het kommervolle ) hart eener oude zuster zoo zeer vertroost [ en versterkt is geworden. M. van APELDOORN. Biezelinge, 6 Febr. 1882. Men verlangt ten spoedigste een bekwaam Houtzager (Middenknecht) op een windmolen. Adres Gebrs. MULDER bij Leiden. Waarschuwing I Zekere Apothekers in de Nederlanden bedriegen het publiek grof, door ver koop van zoogenaamde „IIOLLOWAÏ'SZALhJ’ILLIA” die zij zelven fabriceereir en die niet alleen van onwaarde zijn, maar ook schadelijk voor de gezondheid. Ieder Pot of DoosjemethetechteMedi- cijn heeft op de Etiquette het opschrift 533, Oxford Street, London ; en draagt den stempel der Regeering van Groot- Brittanje, met de daarin gegraveerde woorden: Holloway’s Pills and OlNTMENT. Uitgaven van 0. DONNER, te Leiden. Gereformeerde Bibliotheek onder redactie van J. H. DONNER & W. G. SMITT. Jaarlijks verschijnen 15 afl. Prijs per afl. van 4 vel druks 25 cents. Inhoud van den eersten Jaargang: le. Th. SHEPPARD. De gezonde geloovige. (Compleet verschenen en afzonderlijk verkrijgbaar f 1,20). T er Perse* 2e, Mr. H. BINNING. Ettelijke gron den van de Christelijke religie, enz. 3e. J. v. LODESTEIN. De weeg schaal der volmaaktheden. Men teekent bij iederen Boekhande laar in, ook bij den Uitgever. uilen schaffe zich deze zoo fraaie uitgave aan en geve het een plaats in de huiskamer". Prof. S. van Velzen. Urakel, Redelijke Godsdienst. Nieuwe onveranderde uitgave onder toezicht van J. H. DONNER. Compleet in 50 afl. Prijs per afl 18 ct. De inteekenaren ontvangen een fijn bewerkt photografisch protet van BRA- KEL. Afl. 35 is reeds verschenen. Uitgaven van D. DONNER, te Leiden. Voor alle zweren, wonden, kwade beenen, verstuikingen van eiken aard is deze zalf het krachtigste heelmiddel. Het verzacht, onmiddelijk door de onsteking te verdrijven, en te verhinderen dat het bloed te veel naar dat lichaamsdeel heentrekt. Indien de ziekte reeds van langen duur is geweest, moet de Zalf geholpen worden door Holloway’s zuiverende Pillen, welke op de maag en de lever werken, verhinderen dat de spijsver tering in dien toestand vervalt, welken de pijn, onrustigheid en koorts waarvan deze kwaleD dikwijls vergezeld gaan, zoo spoedig veroorzaakt en welke de herstelling zeer verachtert, ja zelfs het geringste geval som tijds ernstig maakt. Geene moeder of min moet zonder deze edele middelen zijn, zij zijn toepasselijk op eiken ouderdom en op elk gestel. Zij zuiveren het bloed, regelen den omloop daarvan, hernieuwen de onge stelde weefsels, en geven kracht aan het geheel gestel weder. Door het vermeerderde debiet zijn de prijzen als volgt : Doosjes Pillen en potjes Zalf ƒ 0,80, ƒ 1,85, ƒ 3,— , f 6,75, ƒ 13,50 en f 20,50. zijn op franco aanvrage a contant te bekomen bij alle Apothekers in Neder land, alsmede in Holloway’s Etablisse ment, te Londen, 533 Oxford Street. Dagelijks worden de bestelling-en af- g-ezoiicleii op liet mmoiJE MET Catechismus en Formulieren VAN DOOP EN AVONDMAAL. Prijs in zwart bandje 22V2 Cent. UiCsi't» v<‘ van O. 3PIi. Zalssntan te Ivo si:pen. In sterkere banden worden ze naar verlangen gereed gemaakt. Bij den Uitgever J. DEN BOER te ■ BRÈUKELEN zijn van wege het Trak taatgenootschap »Filippus” verschenen: Treffende Bijzonderheden uit de Ge boortegeschiedenis der Chr. Geref. Kerk, f 0,20; 100 Ex. f 15,— J. F. Bulens, EEN PRAATJE OVER DE KERMIS MET EEN PAAR BOERENJONGENS f 0,04; 100 Ex. f 3,—. GELOOVEN OP GEZAG. DAT MAG. ? f 0,04. DE LANDHEER, DE KOOPMAN EN DE OUDE SAM OF DE KRACHT VAN GODS WOORD, f 0,02. HET GEBED VAN DEN VLOEKER. f 0,01 ; 25 Ex. f 0.20. GOD LAAT ZICH NIET BESPOTTEN, f 0,01 ; 25 Ex. f 0,20. DE DOOP, f 0,01; 25 Ex. f 20. CALVIJN EN DE KERKELIJKE TUCHT, f 0.01 ; 25 Ex. 0,20. PAASCHLIEDEREN f 0,04. HEMELVAART- en PINKSTER LIEDEREN f 0,04. G. Hemkes, DE ZEGEN GODS OP HET WOORD VAN EEN ZIJNER KNECHTEN f 0,05. HET EINDE DES TIJDS. t O,üö. DE WEG NAAR HUIS. Gedachten en aanwijzingen aangaande de reis naar den Hemel f 0,06. DINA’fe KIJKJE, (Tweede druk.) f 0,05. S. A. van den Hoorn, ONS PA ASCHLAM. f 0,08. DE ZONDAG, f 0,01; 25 Ex. f 0,20; 100 Ex. f 0,60. IN GEVAAR, f 0,01 ; 25 Ex. f 0,20 ; 100 Ex. f 0.60. DRIE BELANGRIJKE STERF BEDDEN f 0,06. DEZE VERHALEN AFZONDERLIJK, f 0,02. JOHANNES HUSS en HIËRONYMUS VAN PRAAG, f 0,02. AANPLAKBILJETTEN OVER DEN DAG DES HEEREN (groote.) f 0,06. IDEM (kleine) f 0,03. AANPLAKBILJETTEN OVER DE KERMIS (groote) f 0,06. Idem (kleine) f 0,03. EEN BELANGRIJK STERFBEDa. f 0,02. » > » b. f 0,02. > > > c. f 0,02 DE SCHUILPLAATS l/3 ct. GEWOGEN !/2 > DE BLINDE J/2 > BEDROGEN y, » Deze 4 laatste traktaatjes 25Ex. lOCents. GENADE VOOR DEN GROOTSTE DER ZONDAREN f 0,05. DE ZEGEN EENE VRIJMOEDIGE BELIJDENIS f 0,02. ZIJT GIJ ZEKER DAT GIJ BE HOUDEN ZIJT f 0,02. Dezer dagen zijn verschenen of komt binnen enkele dagen van de pers; BOVENAL JEZUS (voor kleine kinderen) f 0,01 ; 25 Ex. 20 ets. KAN EEN SOLDAAT CHRISTUS BELIJDEN f 0,04. EEN WOORDTERWAARSCHUWING VAN JONGELINGEN EN JONGE- DOCHTERS f 0,01 ; 25 Ex. 20 ets. WANNEER ZAL IK STERVEN ? 1/3 ets.; 25 ex. 10 ets. EEN LIED VOOR DE JONGELINGS VEREENIGING. 1/2 ets.; 25 Ex. 10 ets. LENTELIED EN AVONDLIED. 2 LIEDEREN op muziek en gekleurd papier a 2 ets. ; 500 Ex. f 4,—. (jeschaafd en geploegd 1 a 9 43/4 ct., dito */4 a 9 68/4 ct., dito l1/3 a 8 63/4 ct. p. voet, 3 a 61/s — 8 ct., 3 a ' 7 — 9 ct., 3a 8 — 10 ct. p. voet,. j Juffers 33 voet f 1.50 p. stuk. ( J. MUUSSE, Nassaukade 16. Amsterdam. 1 ZALFvanhet ROODeTkRUIIS JfËT TEER TOT BASIS Stellige genezing in weinige dagen van alle soor- ■en van wonden: brandwonden, kwaadsappige zwee- ‘en, spleten van den tepel, huid-en kankerachtige landoeningen, enz : Men wachte zich voor namaak, DIPOT IN ALLK GOEDE APOTHEKEN. jalouziEn. Voor f 3.— de vierk. Ned. El, soliede bewerkt, bij G. B. VAN BEEK, Lijn- baansgraclit over de gevangenis C C 257 te Amsterdam. Uitgave van D. DONNER te Leiden. Schrift en Ervaring door J. W. A.. NOTTB.N. Post. 8o. formaat. Prijs f 1.—. Dit nette boekje, stichtelijke lectuur, ;s uitnemend voor cadeau geschikt. ü ANDELSBERICUTEN. GORINCHEM, 6 Febr. Puike Ristarw» L0,75 a 11,25; roode dito f 9,25 a 10,— Boekweit f 0,— a 0,— Rogge f 8,— l 8,25 ; Gerst 5,50 a 6,— ; Haver 2,80; l 4, — ; Paardeboonen, f 7,50 a 7,75 Melkkoeien f' 160 a 230 ; Kalfkoeien f 230 i 330 ; Vaarzen f 140 k f 220, Pinken — a 0— ; Nuchtere Kalveren f 8,— k 14,—; Varkens f 0,26 k f 0.27 per y2 kilo Boter f' 0,85 a f 0,90 Eijeren f 1,— k 1,20 Biggen f 8,— a 10, —. KAMPEN, 6 Febr. Tarwe f 9,12y2 a .0,— ; Rogge f 7,50 a f 8,50 ; Boekweit 6,25 a 6,75 ; Boter per ’/8 vat f 33,— a 39, — ; per 1/2 KG. 70 a 80 ct.; Eieren a 4,— per 100 stuks; Aardappelen 2,- a 2,50;Stroof 17,- a 19,50 : Hooi 20,— a 26,-. TIEL, 6 Febr. Ristarwe jarige f 12,—. 12,50; N. f 11,50 a 12,50; jarig» roode 11,—a f 12,— nieuwe f8,— i 10,75 logge f7,— a 8,— ; Wintergerst f6,50. 6,75 ; Zomergerst f 5,— a 6,— ; Haver 2,75 a 4,50; Boekweit f 0,0 k 0,0 ; Dui- 'enboonen f 7, — k 8,40 ; Kroonerwtou 0, — a f 0,— Aardappelen f 2,30 a 2,75 ; Boter per kilo 1,40 a 1,80 ; Eie- en per 26 st. f 0,95 a 1,05. ROTTERDAM, 6 Febr. Tarwe VI.- 1 10, — a 12,75 Fl. en Over N. m. f7.75 ' 13,— ; Inl. roode en Buitenl. f 0,— a ; Rogge Z. en VI. f 6,50 a 8,60; verst Z.l. Overm. en Noordbr. f 0,— a 0,— ; Fl. en Overm. winter f 5,25 a ',50 ; Zomer f 5,— a 6,60; Haver f 2,20 a Boekweit f — per 2100 k.; Paarden- loonen 6,— ; a 7,70 ; Duivenboonen f7,— a 8,20; Schapenboonen f 0,— a 0,— ; Bruine Boonen f6,— a 11,50; Witte ito f 5,— af 12,75 Blauwe Erwten 7,— a 10,—; Schokkers flü,— a 13, —. lais 0,— a 0,—. Lijnzaad H0/m pd. f — ?aganrog f — per 2040 kilo. Hennepzaad 7.50 a 8,50; Kanariezaad f 8,50 .0,50; Runderen f 0,80 a 0,90; Kalve- en f 1,— a 1,20 ; Schapen 0,80 a 0,95 ; farkens 80 a 95 ct. per kilo; Boter f 70 f 80 per vat. STEENWIJK, 6 Febr. Rogge f 7,75 k 1,15; Boekweit f 0,—k 0,—; Haver f3,80 4,50; Gerst f 5,80 a 6,— Boter ]/4 vat 61,— k 69,— ; !/s vat f27,— a 34.50 kilo f 1,25 a 1,40; Eieren per 100 stuks 2,90 a 0,— ; Aardappelen f 0,— a 0,— SNEEK, 7 Febr. Boter le soort f 65, 71, — ; 2e soort f 52,— a f 58, — ; Boter del er. le Keur 70, — a 71, —; 2e dito f 70,— 71.50 3e dito f 70,— a —,— ; 4e dito f faas Kanter f—,—a 0, — ; Nagel-, f— f —,— per 150 kilogr.; Koeien f 70 a 275 talveren 5,— a f 40,— ; Schapen f 12,— a 32,—; Lammeren f 10,— a 28,—; Varkens 40, — a 175,— ; Biggen f —a — 'aarden f — a — ; Stieren f 60 a f 150 PURMEREND, 7 Febr. KI. kaas 36,50 —; middelbare dito f 29,— a 0,— foter 1,55 k 1,65 per K.G.; Vette Kalveren 0,90 f 1,10 per K.G.; nuchtere dito, 6 a f 17 per stuk; vette varkens 50 k 2 ct. per K. G.; magere dito f 15,— a 25 ; iiggen f7,— a 13,— ; Eieren, Kip- 4,—k Eend- f 0,— per 100 stuks. AMS1ERDAM, 7 Februari. Geldersche ’homassen f 3,40 a 0,— ; Z. Sp. Jammen 2,— a 3,— ; Roode Pruisische f 2,— a 2,40; laksisehe f 1,80 a f 2,— ; Friesche 2,20 a f 2,70; Engelsche f 1,70 k 1,90; Hamburgers f 2,30 a f 2,60 ; ’iakkeesche Jammen f 1,70 a f2,25; Geld, 'leur f 0,— è f 0,- ; Groninger Jammen 2,10 a f2,30; Zeeuwsche Pooters f 1.50 a 1,60; Tarwe f 318 f 326; Rogge f 218 a 0— loekweit 0— af 0 — ; Koolzaad f 358 k — ; Lijnzaad 0— a 0 — ; Raapolie f 33V4a 33'/2 Lijnolie 27x/3 k 281/,,, Hennepolie 0 —, Raapkoeken f 100 a 104; Lijnkoeken 9,50 a 13,50 Petroleum f ÏO1^ a —.— ette koeien f - ,65 a — ,84 ct.; Melk- en ialfkoeien f 140 a 280; Vette Kalveren 0,— a 0, — p. k.; Graskalverzn f — k — ; Nuchtere f 5,— a 11,— ; Schapen —,- k - ; Vette varkens 50 a 58 et. iiggen f 0.— a —. M 17. DONDERDAG 9 I^JKTSI*. 1883. 18de Jaargang. WEKSTEM GETUIGENISSEN UIT DE CHRISTELUKE GEREFORMEERDE KERK IN NEDERLAND ONDER REDACTIE VAN DD. J. H. DONNER, W. DIE MER EN B. C. FELIX. Jes. 40: 6a. Eene stem zegt: roept! Dit blad verschijnt Dinsdag, Donderdag en Zaterdag.Prijs p.r 3 maanden franco p. p. / 2,00. Voor Duitschland / 2,30; Bel gië / 2,30; Amerika / 2,80; Indië / 3,30, bij vooruitbetaling. Af zonderlijke no’s. 12’A Ot. UITGEVER: G. P«. ZALSMAN é KAMPEN. Prijs der advertentiën van 1—10 regels /1.00, iederen regel meer 10 Cent. Groote letterB naar plaatsruimte. Stukken in te zenden aan den Hoofdredaeteur J. H. DONNER te Leiden; advertentiën, kerknieuws enz. aan den Uitgever. Alles franco. HET GELOOF VAN DEN KONINKLIJKEN HOVELING. Joh. 4 : 46—54. iSZoi. ■ Het geloof van den Koninklijken ho veling had de rechte gehalte. Er is ge loof onder de Christenen zonder Gods woord. Wanneer zulke menschen doen wat hun behaagt en niet wat Gods Woord van hen verlangt, dan doen ze wat om verder te komen, maar niet het geen met de zaligheid overeenstemt. Zij vleien zich met de gedachte: we zullen er wel komen en zalig worden. Dat is een Pharao’s geloof, die wilde ook doen wat Mozes deed, maar hij han delde niet naar Gods bevel als Mozes, hij had geen woord van God en kwam in de zee om met zijn gansche leger, ook hij dacht wellicht: ik zal er wel door komen. Het ware geloof heeft zijne kracht in Gods Woord, waarop het zich verlaat. De wereld kent dat niet en houdt er dus ook niet van. Wanneer zij gezien had, dat Jezus niet mede ging, maar slechts een woord zeide, dan zou ze wel gedacht hebben : Hij wil ons met woorden paaien, maar wat helpen ons woorden ? met woorden worden we niet geholpen. De wereld begrijpt niet, dat Gods Woord geen menschen woord is. Gods Woord heeft voor het geloof een groote kracht. Komen wij met onze oprechte gebeden tot God, Hij komt tot ons met Zijn woord: >Merk op mijn ziel wat antwoord God u geeft; Hij spreekt gewis tot elk, die voor Hem leeft.” Doch niemand kan Gods Woord be grijpen of hij moet verlichte oogen des verstands hebben ontvangen. Wie Hem niet vraagt, kan Hem natuurlijk niet verstaan. Doch een ieder die Hem in waarheid aanroept, zal niet vruchteloos op antwoord wachten. De hoveling des konings scheen nog niet geheel genezen te zijn van het kwaad der góden, althans Jezus zegt tot Hem: » 'Tenzij dat gijlieden teekenen en wonderen ziet, zoo zult gij niet gelooven”. : Dat is nu wel een doeltreffend ant- : woord, maar het is niet zonder oorzaak. Niet te willen gelooven zonder teeke nen, is een kwaad waardoor Gods Woord op den achtergrond geplaatst wordt, hetwelk wij moeten hoogachten en voor ons genoeg moet zijn. Schijnt zoodanig antwoord hard en pijnlijk voor het gevoel, de Heere wil daardoor los snijden, waaraan wij nog vast zitten, terneerwerpen wat ons hin derlijk is, opdat er niets meer blijft waarop wij nog kunnen steunen, maar arme zondaars worden, zoodat wij bij ons slechts zonde en schnld beseffen. Dan eerst kunnen wij roepen: Kom Heere Jezus en help ons, want wij zijn arm en ellendig ; en er is niemand in he mel en op aarde die ons kan helpen dan Gij alleen. Zoo worden wij geleerd, dat wij schuld hebben en dat er voor ons niets anders overblijft dan te ho pen op de genade Gods. Gelukkig als wij door zulke antwoorden niet ontmoe-, digd worden, maar des te ijveriger in het bidden, gelijk dat ook het geval was met den hoveling : Heere kom af, eer mijn kind sterft — zegt hij. Dan laat de Heere door Zijne goed heid ook een tweede antwoord volgen. Is dat antwoord nu niet juist zoo, als hij dat wel verwachtte, het is voldoende. De Heere zegt niet: goed, ik zal ko men, maar: ga heen, uw zoon leeft. Dit antwoord was voor hem genoeg, daaraan hield hij zich vast. Zoodanige bidders zijn menschen, daarom is het onbetamelijk Hem te willen voorschrij ven, hoe Hij ons helpen zal. Maar de Heere laat zich niet door ons voor schrijven. Hij is Goden doet naar Zijne oneindige wijsheid, zooals ook hier: Ga heen, uw zoon leeft. Nu is het onze roeping, om dat Woord des Heeren vast te houden; welke aanvallen de duivel en al onze vijanden mogen doen, om ons daarvan af te brengen. Misschien heeft ook deze man dergelijke aanvallen moeten verduren, maar hoe dit ook zij, hij heeft zich aan het Woord des Heeren vast gehouden. Het geloof zonder werken is een dood geloof, zegt Jakobus. Zoodanige ge- loofswerken zijn niet slechts aalmoezen en zoo iets, waartoe het gemakkelijke vleesch nog al spoedig besluiten kan, maar ’t zijn werken, welke Gods Woord ; verlangt, waarop wij gewezen worden. Deze koninklijke hoveling vervolgde stil zijnen weg en dacht misschien met zeke ren dichter: 1 Al duurt het ook tot in den nacht, Ik twijfel niet aan ’s Heeren macht, En wederom tot aan den morgen, Ik geef geen plaats aan ijdele zorgen. Al zegt mijn hart ook : zou ’t zoo zijn ? Ik weet, Gods Woord zal zeker zijn. In stilheid en vertrouwen zal uwe sterkte zijn. Wie in dit geloof leeft, voor hem breekt het tijdstip aan, waarin bij Gods hulp ondervindt. Nog nooit heeft iemand Gods Woord geloofd en gehoorzaamd en geloovig op God ge wacht, die niet geholpen is. Ware dat zoo, dan heeft het ongeloof gelijk, het welk zegt: Het is te vergeefs God te dienen. Ontvangt men die hulp, dan doet men niet als het vee, dat zijn voedsel neemt; neen, men vraagt na, men onderzoekt hoe het is toegegaan ; en men bevindt, dat de Heere onze helper is, die ook daarvoor de eer moet ontvangen. En de genade des geloofs wordt met blijd schap genoten. Twijfelen wij dat een goede boom goede vruchten draagt, wanneer wij echter de vruchten zien en eten, dan verheugen wij ons eerst recht over den boom, zoo ook in dit geval. Eindelijk zegt ons deze geschiedenis, dat hij zelf geloofde en zijn geheele huis. Wij zien het meermalen dat het geloof van den vader invloed heeft op vrouw en kinderen. Een vloeker heeft niet noodig bijzonder onderwijs in ’t vloeken te geven aan zijne kinderen, een leugenaar en dronkaard hebben dat evenmin noodig; licht wordt het eene vanzelfheid dat ze worden nagevolgd. Is de stam dor, de takken worden het. Nu is ’t niet eene vanzelfheid, dat vrouw en kinderen den man en vader in het geloof volgen, het geloof is niet het werk van man of vader, maar van den H. Geest. Wordt de behoefte voor i ons zelf gevoeld, dan wordt ze ook ge voeld voor anderen; en voor wie meer. dan die ons het naast zijn ? Deze behoefte dringt tot biddend , werken en God is zoo goed, dat Hij 1 dat werk wil zegenen ten góede van ] de huisgenooten. j Gelukkig de vader van wien gezegd j kan worden: hij gelooft met zijn ge- , heele huis, gelukkig de leeraar van wien ’ gezegd kan worden: hij gelooft met ( zijne geheele gemeente. Laat ons dan : volharden in het gebed: Heere Jezus r' kom en help ons, opdat wij met de. onzen in U gelooven. VrVrTUTTT BENN1NK. Duitsclilands kerkelijke toestanden, van het Christelijk Gereformeerde standpunt beoordeeld door K. Birnbach. I. Duitschland ? ’t Is een zonderlinge indruk, dien de be schouwer van een landkaart van Duitsch land ontvangt. Hier een stukje groen, daar een stukje geel, ginds een tamelijk getal van blauwe landstreken, die door hare een parige kleur u willen zeggen: Wij vor men eene eenheid. Al deze stukken en stuk jes vormen het eendrachtige Duitsche rijk, het ideaal der gymnastiekers en bierdrin kers.” *) Arme schooljongen, wiens taak het is eene kaart van Duitschland te tee kenen — arme Keizer, die dit land moet regeeren. Duitschland bevat 545000 vierk. K. M. met 42,727,000 inwoners. Het keizerrijk bestaat uit 26 staten, namelijk uit: 4 koninkrijken, 6 groothertogdommen, 5 hertogdommen, 7 vorstendommen, 3 vrije- en Hanzesteden, benevens Elzas-Lotharingen. Ouder de opperste heersenappg van Pruisen is Duitschland in ’71 tot één kei zerrijk vereenigd geworden, welke vereeni- ging is voorbereid door den broederoorlog in ’66, waarin Pruisen toonde de militaire oppermacht in Duitschland te hebben. De vijf en twintig zelfstandige staten zijn tot één staat geworden door eene buiten hen werkende kunstige kracht. De een heid is daar; maar is het ontstaan er van een waarborg voor haar Sestaan ? — De grondtrek van het Duitsche karakter is een zeker idealistisch individualisme; daar door is het bestaan van dit groot getal kleine en kleinste staten binnen Duitsch land te verklaren; alleen tegenover den nationalen vijand is het mogelijk deze vol ken en volkjes te vereenigen ; dadelijk na het verdwijnen van het gevaar verdwijnt ook de geest der eenheid. Zoo is het ge weest ten tijde van Arminius, zóó is het nog heden. Wanneer de haat jtegen de Franschen bij de Duitschers niet meer zoo levendig zal zijn als thans, dan kan wel licht het Duitsche keizerrijk nog bestaan blijven, maar met dezelfde krachten zoo als het in het begin van deze eeuw be stond. Dit is niet de subjectieve meening van den schrijver; het is eene leer der groote onderwijzeres, wier naam is :~de Ge schiedenis. — Het is wel natuurlijk, dat in een zoo ruim gebied verscheidene stam men van eene en dezelfde natie wonen; maar slechts in een gedeelte van Duitsch land wonen de germaansche volken onver mengd. Namelijk ten tijde der volksver huizing werd het geheele Noord-Oostelijke gedeelte door de Wenden veroverd, een volk van de groote familie der Slawen. f) Sedert den tijd van Karei den Groote werd dit land door de Germanen terug veroverd — zoo ontstond in deze omstre ken eene gemengde natie. Het land dat door deze natie bewoond wordt, bepaalt zich door eene lijn, getrokken van Lübeck naar Koburg; in het Zuiden door de gren zen van Beijeren en Bohemen. Deze ge- *) Gregor Samarow: Om schepters en kronen. f) Die naam beteckent : rijk; de oude Duitschers vertaalden hem gaarne door »slaaf” — maar dat is valsch. Zoo be- teekent b. v. de naam Jaroslaw >roemrijk.” ographisch-ethnographische inleiding was Doodig om het volgende te kunnen ver staan. II. De Christianizeering ? Het is niet onze taak te vertellen, hoe de krachtige zendelingen der eerste eeu wen in het Zuiden van Duitschland het evangelie gepredikt hebben. Zij hebben gedaan wat zij vermochten. Een man alleen dient hier genoemd te worden, dewjjl hij mede gewerkt heelt om in de jonge Duitsche kerk de kiem der vernietiging te leggen. Bonifacius wist niet wat hij deed, toen hij de Duitsche gemeenten aan Rome onderwierp. In het idealistische karakter des volks zijn zoo vele pnnten van overeenkomst met het heidensche romanisme, dat door de aan sluiting aan Rome het vroeger betrekkelijk zuiver door Engelsche zendelingen verkon digde evangelie weldra verduisterd werd en, dewjjl Romes zendelingen het heiden dom nergens uitroeien, maar altoos in nieuwe Christelijke vormen gaan smelten, geleek het Christendom der Dnitscbers sterk op het heidendom der oude tijden De oude góden hadden slechts hunne na men veranderd en waren zóó tot Chris telijke heiligen geworden, welke het ver blinde volk aanbad. — Hoedanig de geest was, die het volk bezielde, zien wij door de aandacht te bevestigen op oenen van de edelste vertegenwoordigers dezes tijds. Karei de Groote had besloten de Saksers tot Christenen te maken. Een verheven doel voorzeker. Maar hij verkoos er toe het radikaalmrddel der Mohammedanen. Hij voerde gedurende twee en dertig jaren een wreeden oorlog tegen de Saksers. In 782 deed deze bloedzendeling in Ver- den 4500 man slachten. Eindelijk konden de Saksers niet meer weêrstaan; zij na men het betrekkuljjk Christelijke geloof der overwinnaars aan. _ Niet veel anders was de Christianizee ring der volken op den anderen kant der lijn van Lübeck naar Koburg. Daar woon den sedert de volksverhuizing de Wenden, en, in het verste Oosten, waar nu Königs- berg ligt, de tot de familie der Letten be- hoorende stam der Borussen *) of Pruisen. Deze twee volken werden tegenover de Duitsche indringers tamelijk begunstigd door de natuur van hun land ; oorspron kelijke wonden verhinderden de legers der vijanden alom verder te dringen ; vele na tuurlijke kanalen, niet ongelijk aan de Hollandsche slooten, dienden als wegen door deze labyrinten ; en wie het Noorden van Duitschland bezoekt, die moge niet verzuimen het spree-woud te zien (bij de stad Lübbenau, 85 km. zuidelijk van Ber lijn.) Hij vindt daar de Wenden, zooals zij voor duizend jaren waren, het eenige over blijfsel van die aloude kuituur in geheel Duitschland. Kwamen er vreemde bekee- ringslegers — de heidenen waren onbereik baar — werd een getal er van op vreed zame wijze gedoopt — ee»e zielzorg der jonge Christenen was vrij ónmogelijk. Al leen de kolonizatie door Duitsche Christe nen is de weg geweest om al deze heide nen langzamerhand tot uiterlijke omhel zing vani het Christelijke geloof te bren gen. Maar wij moeten ook bedenken dat de toenmalige kerk niets meer dan een uiterlijk aanuemen vereischte; haar zout was smakeloos geworden ; daarom was ook het lot v^n dit zout om van de menschen vertreden te worden, en, wat nog erger is, om de oudo góden daarmede smakelij ker to maken. Men kan zonder vergissing beweren, dat het evangelie der bekeering en verlossing op sommige plaatsen vóór de tijden der hervorming nooit is gehoord geworden, in spijt van de daar gestichte Roomsche gemeenten. Het individualisme der enkele landstreken had aan dit kerkelijk lichaam alom een bizonder karakter verleend — maar nergens een Bijbelsch-Christelijk ka rakter. De aloude volksgewoonten of lie ver onzeden, die zich op de feestdagen nog op vele plaatsen vertoonen, getuigen er van. — Nederland heeft ook nog zijn St. Nikolansfeest en meer dergelijke. (Wordt voortgezet). *) Misschien zoo genaamd naar de Russ rivier; pa (spreek poo) is nog hedendaags eene, misschien van de oud-pruisische taal afkomstige prepositie in de Zweedsche taal en boteekent aan en op. — Dus, de aan de Russ wonenden, Nedergedaald ter hel. Rev. W. P. de Jonge. (Door Bovenstaande uitdrukking lezen wij aan het slot van het 4de onzer Geloofs-artike- len, en daarbij rees meermalen de vraag, wat de ware beteekenis van dat woord zou zijn. Bij een weinig opsporen van de ge schiedenis dier belijdenis, zien wij dat die uitdrukking tot verschillende opvatting aanleiding heeft gegeven. Geen wonder, dat de R. Kerk aanleiding vond om daarin eene nederdaling te zien, in den voorburg der hel, waar de Heiland henengaat om daaruit zondaren, die langer of korter het loon hunner zonde gedragen hebben, te verlossen. Zoodanige onbijbelsche verkla ring gaan we thans niet wederleggen. Maar is de Heiland misschien neergedaald in de hel om den satan te overwinnen of Zijne overwinning te toonen ? Op die vraag zou ons de Apostel antwoorden: «Overmits dan de kinderen des vleesches en bloeds deelachtig zijn, zoo is bij ook desgelijks derzelven deelachtig geworden, opdat hij door den dood te niet doen zou dengene, die ’t geweld des doods had, dat is, den duivel. De verklaring, dat in de eerste uitgaven die uitdrukking alleen gevonden werd) waarbij op den kant het woord ^begraven" ter verklaring werd bijgevoegd, dat er later aan toegevoegd zou geworden zijn, wordt tegengesproken, daar luist in de eer ste uitgaven alleen «begraven” staat. Dat «nedergedaald ter helle” ter nadere verkla ring op den kant, daar later aan is toege voegd, wordt niet begunstigd, naard en het ilat woord niet verklaart, maar verduistert. En dat een van beide uitdrukkingen gemist kan worden, blijkt uit de beide oade ge loofsbelijdenissen, die we achter den ouden kerkbijbel vinden van’t Concilie van Nicea 325, waar alleen «begraven”, en in die van Atbanasius 333, waar alleen «nedergedaald ter helle” gelezen wordt. We gelooven alzoo met Ursinus Schat- boek dat het met ter verklaring van «be graven”, kan bijgevoegd zijn, hoewel we in datzelfde boek, ter beantwoording van de tegenwerping dat die uitdrukking komt na «begraven”, en de helsche angsten natuur lijk daar voor geleden zijn, weer lezen dat dit dienen moet ter verklaring van het vorige, dat van lijden, sterven en begraven spreekt. Dit laatste strookt wel met onzen Cate chismus, vr. 44: Waarom volgt daar: Nedergedaald ter helle ? Öf het antwoord op vraag 44 (hoe waar en troostelijk ook) het antwoord is op ’t » Waarom,” wordt nog niet door allen gereedelijk toegestemd, omdat, van vr. 37 af, reeds zooveel ter ver troosting was genoemd. We ontveinzen niet, te gelooven, dat men zich met dat woord tamelijk in verlegenheid gevoelde, en het toch zijn recht wilde laten behou den en daarom aan deze verklaring de voorkeur gaf boven «graf” of «hel.” Anderen weer hebben er een heerljjk Trio in gezien, op deze wijze : Gestorven — Opgestaan; Begraven—Opgevaren ten hemel ; Nedergedaald ter hel —zittende ter rechterhand Gods. Het zij zoo maar mij dunkt, dan ware de artikelen-verdeeling daar meer mee in overeenstemming gebracht; echter gelooven we, dat beide laatste uit drukkingen als de diepste trap der verne dering en de hoogste der verhooging onzes Heilands in den oneigenlijken zin zijn op te vatten, en waarin zou dan die «diepste trap der vernedering na de begraving” kunnen bestaan ? Antw. In de drie dagen en drie nachten verblijf in het hart der aarde. Het Hebr. woord, dat gebruikt wordt om den staat der afgescheidenheid, het doodenrijk, de geestenwereld of den staat der diepste vernedering (Jez. 14, Gen. 37, enz.) uittedrukken, wordt beurte lings door graf en hel vertaald en wordt in den oneigenlijken zin bedoeld ; zoo ook met het Grieksche woord Hades, dat niet de eigenlijke plaats der verdoemden bedoelt (waarvoor het woord Gehenna staat) maar de diepste staat der vernedering. Matth. 11 : 23. De diepste vernedering des Heilands, die door Zijn dood reeds den dood overwon, was om drie dagen en drie nachten in het doodenrijk te vertoeven, om het straks te verlaten, en leven en onverderfelijkheid aan ’t licht te brengen, en over dat rijk te triomfeeren, waarover in den dag der op standing geheel Zijne gemeente eerst met Hem triomfeeren zal. Dat de dichterlijke gedachte, die zieh aan het Sheool en Hades verbindt, in de 4e eeuw nog niet vreemd was, blijkt ons, be halve uit de belijdenis van Athanasius, uit hetgeen Socrates zegt, dat de Arianen zelfs in eene kerkvergadering te Constantinopel, in 359, eene geloofsbelijdenis hebben opge steld, waarin voorkomt: «Wij gelooven dat Jezus Christus is gestorven, en begra ven, en tot de nederste deelen der aarde ingegaan, en voor wie de hel vreesde.” Geen wonder, toen dat denkbeeld meer begon te rijpen, dat men toen zich alleen bepaalde bij «graf” of «hel” in den eigen lijken, of «bij de smarten die de veroor deelden lijden”, in den oneigenlijken zin, wanneer het op de verklaring van de bo vengenoemde woorden aankwam. We zouden daarbij op zeer vele bezwaren kunnen wijzen, die ons daarin tegenkomen. B. v , «Jacob zou, rouw bedrijvende, tot zijn zoon Jozef in het graf (Sheool) neder dalen ;” en Jozef was niet begraven, als hij door een wild dier was verscheurd. «Gij zult mijne ziel in de hel niet verlaten,” Ps. 16; terwijl Jezus’ ziel door Hem bevo len werd in de hand Zijns vaders bij den dood, enz. Ook Hades, in het N. T., vin den we alleen in den oneigenlijken zin, voor den staat der diepste vernedering of het rijk der dooden, terwijl voor den staat der verdoemden Gehenna gebruikt wordt. Wij gelooven, dat «nedergedaald ter helle,” behalve dat onze vaderen daarmee een terugblik ons wilden doen werpen op het geheele lijden van Jezus ter onzer ver troosting, wij bovenal daarin, naar het doel der opstellers der Apostolische belijdenis, een blik krijgen in de diepste vernedering onzes Heilands, die ons bij den dood do zonde, als voldaan ; bij het graf, de poort des hemels ontsloten ; en bij de nederda ling in het rijk der dooden, een eeuwig en gelukzalig leven en heerlijkheid bij Jezus verzekert. Een woord naar aanleiding van de eritiek over mijn laatste schrijven aan de Wekstem. Amice ! Hoewel ik anders altijd de Wekstem ge regeld ontvang, miste ik evenwel juist het nommer, waarin mijn brief met de daaronder geplaatste eritiek was opgenomen. Misschien ging het in de vreeselijke Novemberstor men verloren. Ten gevolge daarvan kwam ik echter eerst nu door tusschenkomst van vrienden en bladen tot kennis van een en ander, slechts bij brokstukken. Naar aanleiding van de eritiek enkele opmer kingen. Het verblijdt mij al vast te kunnen constatceren, dat mijn vriend A. V. tot hiertoe met mij van dezelfde gedachte is geweest, dat n.1. de Reformed Church geene kettersche is, dat zij als genootschap deel uitmaakt van de heilige, algemeene, chris telijke kerk, en dat zij ook met de Holl. Chr. Gereformeerde kerk in dit land op denzeltden bodem der belijdenis staat. Dat zij gebreken, in het oog loopeude gebreken zelfs, heeft, wordt door niemand, die haar kent, allerminst door mij geloochend. Maar «wat kerk is er die niet zondigt!” Wat voorts het idéaal van A. V. aan gaat : Al de Hollanders in America ver- eenigd tot eene Holl. Geref. kerk, zelfstandig, maar tegelijk vriendschappelijk nevens, niet vijandig tegenover de R. Church, ik kom er rond voor uit, dat. deze gedachte, in ’taf- getrokkene beschouwd, mijne volle sym pathie heeft. Dat vele Hollanders in dit land deze gedachte gaarne zouden verwer kelijkt zien, is een feit. En dat hieraan voordeelen zouden^ verbonden zijn, is ook mijne overtuiging. Of het voorts zonde zou zijn om over te gaan van de Reformed Church tot eene Holl. Chr. Geref. kerk ? Mjjn antwoord is: volstrekt niet, indien slechts mijne wijze van overgang, mijn overgang zelveu maar niet tot eene zonde maakt. Niemand heelt er in de Reformed Church ooit aan gedacht om een predikant te veroordeelen omdat hij eene roeping aannam naar een Presby- terische gemeente. Wij strijden niet voor den vorm, ook ons is het om het wezen te doen. Of de kerk waartoe ik behoor Reformed, Presbyterisch of Holl. Gerefor meerd heet, is mij, in ’t afgetrokkene ge dacht, hetzelfde. Maar waarom, zegt men, dan niet mede gewerkt om al de Hollanders in dat land samen te vereenigen tot eene zelfstandige, Hollandsche, Christelijke Gereformeerde kerk? Mijn antwoord is eenvoudig; om dat het onmogelyk is 1 Zoo onmogelijk als het is om alle Christenen, uit alle verschil lende kerkgenootschappen, in eene groote, gemeenschappelijke kerk te vereenigen, even onmogelijk is het om alle Hollanders in dit land samen te vereenigen in ééne kerk. Tusschen de vrienden van A. V in dit land, die hem als hun levend orakel schij nen te beschouwen, en tusschen ons is een te wijdgapend verschil in kerkbeschouwing, dan dat we ooit zouden kunnen samen wonen. Volgens ons, en wij sluiten er A. V., volgens zijne eigene getuigenissen, bij in, is de Reformed Church onze vriendin, die we als een deel van de heilige, algemeene, Christelijke kerk moeten en willen liefheb ben. Volgens zijne vrienden, A. V. weet dit even goed als ik, is zij eene afvallige, die we als vijandin moeten haten. Volgens hen is het plicht de Reformed Church, als deel uitmakende van het rijk des Satans, ten gronde te richten, met alle middelen, die binnen hun bereik zijn; volgens ons daarentegen is het plicht, haar, als deel uitmakende van het lichaam van Christus, lief te hebben én om hare belijdenis én om hare liefde voor de bevordering en voortplanting van het Evangelie, én om het vele goede dat we als Hollanders aan haar hebben te danken. Ik weet, dat men van zekere zijde alleen aan dat laatste onze liefde voor de Reformed Church toeschrijft. Men heeft smadelijk gezegd, en zegt het bij vooitduring: Het is om de almachtige dollar! Maar vanwaar dan het feit, dat mijne gemeente in haar geheel, (en zulke gemeenten zijn er velen,) die nooit een enkele penning van de Reformed Church ontvangen heeft, terwijl zij honderden, ja duizenden reeds in de algemeene kas dier kerk gestort beeft, die kerk lief heeft en bij voortduring met allen (jver hare belan gen behartigt. Wil men eene zelfstandige Hollandsche Gereformeerde kerk in dit land, wij hebben er niets tegen. Men heeft tot de oprich ting en bevordering daarvan de volste vrij heid. Dat men slechts eerlijk zij, en niet langer gebruik make van de schandelijke wapenen van leugen en laster. Men doe afstand van een stelsel van verdachtmaking en make niet langer den menschen, bij hun komen in dit land, diets, dat de Reformed Church hetzelfde is met de Hervormde kerk in Nederland. Waarom zouden wij op het voetspoor van den lasteraar onzen naaste met slijk werpen om onszelven te verheffen. Als ooit de éénheid van het Hollandsche volk hier in America moet verkregen ten koste van de eer der Reformed Church, dat men, om die éénheid te verkrijgen, zich met geweld van haar moet lossebeuren, haar verklarende voor de valsche kerk, dan vei klaar ik aan die éénheid noch te willen noch te kunnen medewerken. Eu hiermede als altijd Gode bevo len van uwen U liefhebbende broeder in Christus, J. KREMER. South Holland, Jan. 18, 1882. 