None
L_2015201NL.01010901.xml











30.7.2015   


NL


Publicatieblad van de Europese Unie


L 201/109





BESLUIT (EU) 2015/1227 VAN DE COMMISSIE
van 23 juli 2014
betreffende de steunmaatregel SA.22614 (C 53/07) ten uitvoer gelegd door Frankrijk ten gunste van de chambre de commerce et d’industrie de Pau-Béarn, Ryanair, Airport Marketing Services en Transavia
(Kennisgeving geschied onder nummer C(2014) 5085)
(Slechts de tekst in de Franse taal is authentiek)
(Voor de EER relevante tekst)
DE EUROPESE COMMISSIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 108, lid 2, eerste alinea (1),
Gezien de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name artikel 62, lid 1, onder a),
Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben uitgenodigd hun opmerkingen te maken (2), en gezien deze opmerkingen,
Overwegende hetgeen volgt:
1.   PROCEDURE







(1)


Bij schrijven van 25 januari 2007 hebben de Franse autoriteiten de Commissie overeenkomstig artikel 108, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna „VWEU” genoemd) in kennis gesteld van een steunmaatregel ten gunste van de onderneming Airport Marketing Services Limited (hierna „AMS” genoemd), een 100 % dochteronderneming van de luchtvaartmaatschappij Ryanair Limited (hierna „Ryanair” genoemd), in de vorm van een met Ryanair gesloten contract inzake marketingdiensten. Deze maatregel is door de Franse autoriteiten als staatssteun aangemeld. Aangezien de maatregel door de Franse autoriteiten reeds ten uitvoer was gelegd, werd deze door de Commissie als onrechtmatige steun geregistreerd onder nummer NN 12/07.
(2)


Op verzoek van de Franse autoriteiten hebben er op 20 februari 2007 en 16 juli 2007 werkbijeenkomsten met de diensten van de Commissie plaatsgevonden.
 (3)


Bij schrijven van 26 februari 2007 heeft de Commissie de Franse autoriteiten om aanvullende inlichtingen verzocht. Aangezien er binnen de gestelde termijn geen antwoord werd ontvangen, heeft de Commissie op 15 juni 2007 een herinnering verzonden aan de Franse autoriteiten. Bij schrijven van 12 juli 2007 hebben de Franse autoriteiten de gevraagde inlichtingen verstrekt.
(4)


Bij schrijven van 28 november 2007 heeft de Commissie de Franse autoriteiten in kennis gesteld van haar besluit om de formele onderzoeksprocedure van artikel 108, lid 2, VWEU in te leiden.
(5)


Het besluit van de Commissie om de procedure in te leiden is op 15 februari 2008 bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie
 (3). Daarin heeft de Commissie de belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen over de betrokken steunmaatregel te maken.
(6)


Op 18 december 2007 en 29 januari 2008 hebben de Franse autoriteiten verzocht om de termijn die zij gekregen hadden voor het maken van opmerkingen betreffende het besluit tot inleiding van de procedure, te verlengen. Bij schrijven van 4 januari 2008 en 1 februari 2008 heeft de Commissie de verlenging van de termijn tot 28 februari 2008 toegestaan.
(7)


De opmerkingen van de Franse autoriteiten zijn op 2 juni 2008 ter kennis gebracht van de Commissie.
(8)


De Commissie heeft op 25 februari 2008 opmerkingen ontvangen van de chambre de commerce et d’industrie de Pau-Béarn (hierna „de CCIPB” genoemd), bij schrijven van 14 maart 2008 (4) opmerkingen van AMS (5), de luchtvaartmaatschappij Ryanair en de Association of European Airlines (hierna „AEA” genoemd), en bij schrijven van 19 maart 2008 opmerkingen van de luchtvaartmaatschappij Air France (6). De Commissie heeft de desbetreffende opmerkingen bij schrijven van 11 juni 2008 overgemaakt aan Frankrijk voor een reactie.
 (9)


Bij schrijven van 7 juli 2008 hebben de Franse autoriteiten de Commissie meegedeeld dat zij geen opmerkingen hadden over de opmerkingen van de derde partijen.
(10)


Op vraag van de Franse autoriteiten is op 4 november 2008 een vergadering belegd tussen de diensten van de Commissie en de vertegenwoordigers van de CCIPB. Tijdens die vergadering heeft de Commissie de Franse autoriteiten meegedeeld dat zij een onafhankelijke adviseur had aangesteld om haar bij te staan bij de analyse van de betrokken contracten (hierna „de adviseur” genoemd). De adviseur heeft zijn verslag ingediend op 30 maart 2011.
(11)


Bij schrijven van 17 maart 2011 heeft de Commissie de Franse autoriteiten om aanvullende inlichtingen verzocht. Bij schrijven van 13 april 2011 hebben de Franse autoriteiten verzocht om verlenging van de termijn tot 1 juni 2011, een verzoek waarop de Commissie is ingegaan bij schrijven van 6 mei 2011. De Franse autoriteiten hebben bij schrijven van 30 mei 2011 hun antwoord meegedeeld.
(12)


Bij schrijven van 11 april 2011 heeft de Commissie Ryanair om aanvullende inlichtingen verzocht. Ryanair heeft daarop geantwoord op 31 augustus 2011. De Commissie heeft de desbetreffende opmerkingen bij schrijven van 11 oktober 2011 doorgestuurd aan Frankrijk voor een reactie. Bij schrijven van 21 november 2011 hebben de Franse autoriteiten de Commissie meegedeeld dat zij op deze opmerkingen geen commentaar wensten te geven.
 (13)


Bij schrijven van 25 januari 2012 heeft de Commissie Frankrijk in kennis gesteld van haar besluit tot uitbreiding van de in 2007 ingeleide formele onderzoeksprocedure naar diverse steunmaatregelen ten gunste van luchtvaartmaatschappijen die de luchthaven van Pau gebruiken en ten gunste van de luchthavenbeheerder. Het besluit van de Commissie is op 31 maart 2012 in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendgemaakt (7). De Commissie heeft de belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen over de betrokken steunmaatregelen te maken.
(14)


Bij schrijven van 22 februari 2012 heeft de Commissie de Franse autoriteiten om aanvullende inlichtingen verzocht. Op 28 februari 2012 hebben de Franse autoriteiten gevraagd om de termijn die ze hadden gekregen om hun opmerkingen te maken over het besluit van 25 januari 2012, te verlengen evenals de termijn die ze hadden gekregen in het schrijven van de Commissie van 22 februari 2012. De Commissie heeft toegezegd om deze termijnen te verlengen tot 27 maart 2012. Bij schrijven van 29 maart 2012 hebben de Franse autoriteiten hun reactie gegeven op de brief van de Commissie van 22 februari 2012 en hun opmerkingen over het besluit tot uitbreiding van de procedure.
(15)


In het kader van de uitbreiding van de procedure heeft de Commissie de opmerkingen van de CCIPB ontvangen op 30 april 2012 (8), die van AMS op 30 april 2012 (9), en die van Ryanair op 30 april 2012 (10). De Commissie heeft deze opmerkingen bij schrijven van 31 mei 2012 aan Frankrijk doorgezonden voor een reactie. Bij schrijven van 13 juni 2012 hebben de Franse autoriteiten meegedeeld dat zij op deze opmerkingen geen commentaar wensten te geven.
(16)


Bij schrijven van 26 april 2012 heeft de Commissie de Franse autoriteiten om aanvullende inlichtingen verzocht. De Franse autoriteiten hebben bij schrijven van 10 mei 2012 hun antwoord meegedeeld.
 (17)


Bij schrijven van 10 april 2013 heeft Ryanair de Commissie twee door de onderneming Oxera opgestelde nota’s gestuurd en een analyse van professor Damien P. McLoughlin. Bij schrijven van 3 mei 2013 heeft de Commissie deze documenten aan de Franse autoriteiten toegestuurd voor een reactie. Bij schrijven van 7 juni 2013 hebben de Franse autoriteiten meegedeeld dat zij op deze opmerkingen geen commentaar wensten te geven.
(18)


Bij schrijven van 14 november 2013 heeft de Commissie Frankrijk om aanvullende inlichtingen verzocht.
(19)


Bij schrijven van 16 december 2013 heeft de Commissie de Franse autoriteiten het verslag van de adviseur toegezonden voor een reactie. Frankrijk heeft binnen de gestelde termijn geen opmerkingen gemaakt.
(20)


Op 19 december 2013 heeft Frankrijk verzocht om de termijn voor een reactie op het verzoek om inlichtingen van 14 november 2013 te verlengen. De Commissie heeft toegezegd om deze termijn te verlengen tot 23 januari 2014. Aangezien de Commissie binnen die termijn geen antwoord gekregen had, heeft zij bij schrijven van 24 januari 2014 een herinnering gericht aan Frankrijk en daarin een extra termijn van tien werkdagen vastgesteld. De Franse autoriteiten hebben bij schrijven van 6 februari 2014 hun antwoord meegedeeld.
(21)


De Commissie heeft op 20 december 2013, 17 januari 2014 en 31 januari 2014 opmerkingen ontvangen van Ryanair. Deze aanvullende opmerkingen zijn bij schrijven van respectievelijk 9 januari 2014, 23 januari 2014 en 4 februari 2014 aan Frankrijk overgemaakt. De Franse autoriteiten hebben bij schrijven van 29 januari 2014, 3 februari 2014 en 21 mei 2014 de Commissie laten weten dat zij geen opmerkingen wensten te maken.
 (22)


Op 24 februari, 13 maart en 19 maart 2014, na de vaststelling van de richtsnoeren voor staatssteun aan luchthavens en luchtvaartmaatschappijen (11) (hierna „de nieuwe richtsnoeren” genoemd), heeft de Commissie Frankrijk en de belanghebbenden verzocht om hun opmerkingen mee te delen betreffende de toepassing van de nieuwe richtsnoeren op deze zaak. Op 19 maart 2014 heeft Frankrijk zijn opmerkingen ingediend.
(23)


Bovendien werd op 15 april 2014 een mededeling gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie
 (12) waarin de Commissie de lidstaten en de belanghebbenden uitnodigde om hun opmerkingen te maken, ook in verband met deze zaak, in het licht van de inwerkingtreding van de nieuwe richtsnoeren. De luchtvaartmaatschappij Air France, de niet-gouvernementele organisatie Transport & Environment en de CCIPB hebben binnen de gestelde termijn opmerkingen ingediend. Bij schrijven van 28 mei 2014 heeft de Commissie die opmerkingen aan de Franse autoriteiten overgemaakt. De Franse autoriteiten hebben bij schrijven van 6 juni 2014 de Commissie laten weten dat zij geen opmerkingen wensten te maken.
(24)


Bij schrijven van 27 februari 2014 heeft de Commissie Frankrijk om aanvullende inlichtingen verzocht. Op 17 maart 2014 heeft Frankrijk verzocht om de termijn voor een reactie op het verzoek om inlichtingen van 27 februari 2014 te verlengen. De Commissie heeft toegezegd om deze termijn te verlengen tot 27 april 2014. De Franse autoriteiten hebben bij schrijven van 25 april 2014 (13) hun antwoord meegedeeld.
(25)


Bij schrijven van 16 mei 2014 heeft de Commissie Frankrijk om aanvullende informatie verzocht. De Franse autoriteiten hebben bij schrijven van 6 juni 2014 hun antwoord meegedeeld.
2.   ALGEMENE INFORMATIE OVER DE LUCHTHAVEN







(26)


Zoals vermeld in het besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure ligt de luchthaven van Pau-Pyrénées (hierna „de luchthaven van Pau” genoemd) in het departement Pyrénées-Atlantiques, in de regio Aquitaine.
 (27)


Deze luchthaven was aanvankelijk eigendom van de staat die de exploitatie ervan heeft toevertrouwd aan de CCIPB via een concessie voor openbare uitrusting die tot 31 december 2015 is gesloten bij een interministerieel besluit van 12 maart 1965 (hierna „het besluit van 1965” genoemd), waarbij een bestek is gevoegd dat de respectieve verplichtingen van de staat en de CCIPB vastlegt. Het interministerieel besluit en het bestek van de concessie zijn gewijzigd aan de hand van vier opeenvolgende aanhangsels.
 (28)


De CCIPB behoort tot het netwerk van chambres de commerce et d’industrie (kamers van koophandel en industrie). In Frankrijk zijn de kamers van koophandel en industrie openbare instellingen met een administratief karakter. Een kamer van koophandel en industrie vertegenwoordigt de algemene belangen van de handel, industrie en diensten in haar district. De opdrachten en voorrechten van de kamers van koophandel en industrie zijn vastgelegd bij wet en de kamers van koophandel en industrie vallen onder het administratieve en financiële toezicht van de staat, via de minister van Financiën en Uitrusting en via de minister van Ruimtelijke Ordening, ieder op zijn bevoegdheidsterrein. Volgens artikel R 712-2 van het Franse handelswetboek vallen de kamers van koophandel en industrie van de regio en de territoriale kamer van koophandel en industrie onder het toezicht van de regioprefect, die wordt bijgestaan door de regionale verantwoordelijke voor de overheidsfinanciën. De toezichthoudende autoriteit moet op grond daarvan op de hoogte worden gebracht van bepaalde belangrijke beslissingen die in de reglementering zijn aangewezen (bijvoorbeeld over de begroting, de aanwending van leningen, de toekenning van garanties aan derden, cessies, het nemen of uitbreiden van financiële deelnemingen in verenigingen of handelsmaatschappijen enz.). Deze handelingen mogen uitsluitend worden verricht als ze ter kennis zijn gebracht van de toezichthoudende autoriteit die zich ertegen mag verzetten. De kamers van koophandel en industrie worden geleid door een vergadering waarvan de leden worden verkozen uit de vertegenwoordigers van de ondernemingen in het betrokken district.
(29)


Voor het beheer van de luchthaven van Pau wordt een specifieke boekhouding gevoerd, apart van de algemene boekhouding van de CCIPB.
 (30)


Op 1 januari 2007 heeft de staat, in het kader van de toepassing van artikel 28 van wet 2004-809 van 13 augustus 2004 betreffende de lokale vrijheden en verantwoordelijkheden, de eigendom van de luchthaven overgedragen aan een intergemeentelijk samenwerkingsverband, het Syndicat mixte de l’aéroport Pau-Pyrénées (hierna „het syndicat mixte” genoemd), met als leden de Conseil régional d’Aquitaine, de Conseil général des Pyrénées-Atlantiques, de Communauté d’agglomération de Pau Porte des Pyrénées en 14 gemeentelijke samenwerkingsverbanden. Daartoe is tussen de staat en het syndicat mixte een overeenkomst gesloten, die op 1 maart 2007 in werking trad. Die overeenkomst is op 12 augustus 2009 aangepast met een aanhangsel.
(31)


Het syndicat mixte dat eigenaar werd van de luchthaven, heeft daardoor de staat vervangen als concessieverlenende instantie. Overeenkomstig de bepalingen van artikel 28-VI-2 van bovengenoemde wet van 13 augustus 2004 heeft het syndicat mixte de reeds bestaande contracten, waaronder met name het concessiecontract met de CCIPB, overgenomen. De CCIPB is dus zowel vóór als na de eigendomsoverdracht aan het syndicat mixte de luchthavenexploitant gebleven.
(32)


De luchthaven wordt zowel voor de burgerluchtvaart als voor de militaire luchtvaart gebruikt. De volgende tabel vermeldt het totale aantal passagiers dat in de periode 2000-2013 op de luchthaven is vertrokken en/of aangekomen.
 Tabel 1


Verkeer op de luchthaven van Pau (aantal passagiers) in de periode 2000-2013







Jaar


Totaal




2000


6 13  333




2001


6 00  084




2002


5 85  410




2003


6 82  428




2004


7 20  588




2005


7 29  409




2006


7 63  942




2007


7 63  018




2008


8 17  511




2009


6 91  037




2010


6 73  697




2011


6 41  496




2012


6 09  535




2013


6 45  577





Bron: Gegevens verstrekt door Frankrijk en de website van de CCIPB














(33)


Ryanair is in april 2003 met haar activiteiten op de luchthaven van Pau van start gegaan. In de hier onderzochte periode (van 2003 tot 2011) heeft Ryanair verbindingen naar Londen, Charleroi, Bristol en Beauvais geëxploiteerd.
(34)


In 2010 vervoerden de door Ryanair uitgevoerde vluchten ongeveer 16 % van de passagiers van de luchthaven. Ryanair heeft haar vluchten van en naar Pau stopgezet op 1 april 2011, na afloop van haar contractuele verbintenissen met de luchthaven.
(35)


Naast Ryanair is Air France de belangrijkste commerciële luchtvaartmaatschappij die gebruikmaakt van de luchthaven van Pau. Deze maatschappij exploiteert de meeste vluchten vanuit Pau en vertegenwoordigt het grootste percentage passagiersverkeer vanuit deze luchthaven (ongeveer 80 % van de passagiers).
(36)


Ook andere luchtvaartmaatschappijen hebben in de onderzochte periode gebruikgemaakt van deze luchthaven, met name Transavia CV (hierna „Transavia” genoemd), een dochteronderneming van de groep Air France KLM.
 3.   STEUNMAATREGELEN TEN AANZIEN WAARVAN HET BESLUIT TOT INLEIDING VAN DE FORMELE ONDERZOEKSPROCEDURE IS GENOMEN EN DIE IN HET VERSLAG VAN DE ADVISEUR WORDEN BESPROKEN







(37)


De maatregelen ten aanzien waarvan het besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure is genomen betreffen met name de exploitatie van de verbinding tussen de luchthaven van Pau en die van Londen Stansted. Enerzijds ging het daarbij om het contract inzake marketingdiensten dat in 2005 werd gesloten tussen de CCIPB en AMS, en anderzijds om het contract inzake luchthavendiensten dat op dezelfde datum werd gesloten tussen CCIPB en Ryanair. Die twee contracten (hierna „de contracten van 2005” genoemd) werden gesloten op 30 juni 2005 voor een periode van vijf jaar, met een mogelijke verlenging met nogmaals vijf jaar.
3.1.   DE MET AMS EN RYANAIR GESLOTEN CONTRACTEN VAN 2005

3.1.1.   CONTRACT INZAKE MARKETINGDIENSTEN GESLOTEN MET AMS VOOR DE VERBINDING PAU-LONDEN STANSTED






(38)


AMS is een dochteronderneming van Ryanair die een exclusieve vergunning heeft om marketingdiensten aan te bieden op de website van Ryanair, www.ryanair.com. In het met AMS gesloten contract inzake marketingdiensten (hierna „het contract van 2005 inzake marketingdiensten” genoemd), dat door Frankrijk werd aangemeld, is bepaald dat het contract berust op de verbintenis van Ryanair om dagelijks een lijn tussen Pau en Londen te exploiteren (artikel 1). Het contract inzake marketingdiensten heeft tot doel de voorwaarden vast te stellen waaraan Airport Marketing Services moet voldoen voor het verlenen van specifieke marketingdiensten aan de CCIPB voor de promotie van de verschillende toeristische en zakelijke attracties in de regio Pau en le Béarn en vermeldt dat het belangrijkste instrument voor het verlenen van marketingdiensten uit hoofde van dit contract de website http://www.ryanair.com is, waarmee het mogelijk is de reclame rechtstreeks af te stemmen op de potentiële passagiers van de lagekostenmaatschappij Ryanair (artikel 1.1).
 (39)


In het contract van 2005 inzake marketingdiensten is vastgesteld op welke wijze AMS bepaalde reclamediensten moet verlenen op de website van Ryanair (14). Daartoe beschikt AMS over:






—


„een passende ruimte op de bij de bestemming Pau behorende pagina op de website http://www.ryanair.com voor vijf (5) paragrafen van 150 woorden in het gedeelte „Airport Marketing Services Top Five Things To Do” (Vijf dingen die je in Pau zeker moet hebben gedaan) (kosten per paragraaf per jaar volgens de tarievenlijst: 20  000 EUR)”;










—


„een passende ruimte op de rechterstrook van de bij de bestemming Pau behorende pagina op de website http://www.ryanair.com voor één (1) link naar de website die door de CCIPB is aangegeven (kosten voor één link per jaar volgens de tarievenlijst: 15  000 EUR)”;










—


„een passende ruimte onder het gedeelte „Top Five Things To Do” van de bij de bestemming Pau behorende pagina op de website http://www.ryanair.com voor zeven (7) links naar de websites die door de CCIPB zijn aangegeven (kosten voor één link per jaar volgens de tarievenlijst: 10  000 EUR)”;










—


„45 (vijfenveertig) dagen per jaar waarop een link is aangegeven naar de website die door de CCIPB is aangegeven op de Engelse startpagina van de website http://www.ryanair.com (kosten per dag volgens de tarievenlijst: 6  000 EUR) (artikel 3)”.
(40)


Op basis van dit contract heeft de CCIPB zich ertoe verbonden om gedurende de gehele looptijd van het contract 4 37  000 EUR per jaar te betalen aan AMS.
 3.1.2.   CONTRACT INZAKE LUCHTHAVENDIENSTEN GESLOTEN MET RYANAIR VOOR DE VERBINDING PAU-LONDEN STANSTED






(41)


In het met Ryanair gesloten contract inzake luchthavendiensten (hierna „het contract van 2005 inzake luchthavendiensten” genoemd) is vastgesteld welke infrastructuren van de luchthaven van Pau de vervoerder ter beschikking worden gesteld, met name op het gebied van grondafhandelingsdiensten en uitsluitend voor eigen gebruik bestemde lokalen. Dit contract betreft de verbinding Londen Stansted-Pau die in april 2003 is opgestart. Het vervangt het eerste, op 28 januari 2003 gesloten contract dat op 3 mei 2005 door het Tribunal administratif de Pau nietig werd verklaard.
(42)


Doel van dit contract is het vaststellen van de operationele en financiële voorwaarden waaronder Ryanair internationale commerciële vluchten van en naar de luchthaven zal opstarten en verrichten. Bovendien worden in het contract de landings- en bijstandsvoorwaarden vastgesteld, evenals de andere diensten die door de luchthaven aan Ryanair worden voorgesteld (de artikelen 1.1 en 1.2).
(43)


Volgens artikel 4 van het contract van 2005 inzake luchthavendiensten zal Ryanair regelmatige en dagelijkse luchtdiensten verzorgen op de lijn Londen-Pau en zal de maatschappij de luchthaven de in artikel 7.1 (gereglementeerde luchtvaartheffingen) en artikel 7.2 (niet-gereglementeerde luchtvaartheffingen) beschreven heffingen betalen.
3.2.   VERSLAG VAN DE ADVISEUR







(44)


In zijn verslag heeft de adviseur de aard van de marketingdiensten onderzocht en is hij nagegaan welke luchthavendiensten er precies vallen onder de door de CCIPB gesloten contracten met luchtvaartmaatschappijen, waaronder de contracten van 2005 met Ryanair en AMS (15).
3.2.1.   CONTRACTEN INZAKE MARKETINGDIENSTEN MET RYANAIR EN AMS






(45)


De adviseur heeft een samenvatting gemaakt van alle contracten inzake marketingdiensten voor de luchthaven van Pau die de CCIPB tussen 2003 en 2008 heeft gesloten met Ryanair en AMS. Het besluit tot inleiding van de procedure had echter alleen betrekking op de contracten van 2005.
 (46)


De adviseur heeft meer bepaald:






—


gecontroleerd in welke mate de in de contracten inzake marketingdiensten vastgestelde tarieven strookten met de tarieven die online op de website van AMS werden vermeld (http://airportmarketingservices.com/pdfs/ratecard.pdf). Volgens de adviseur stroken de op de website van AMS vermelde tarieven met de tarieven die zijn vastgesteld in het contract van 2005 inzake marketingdiensten;










—


een analyse gemaakt van de correlatie tussen de door AMS gefactureerde bedragen en de activiteitsgraad van Ryanair op de luchthaven van Pau. Volgens de adviseur blijkt de tarifering van de marketingdiensten de evolutie van het aantal uitgevoerde vluchten te volgen;










—


de door AMS voor de CCIPB verrichte diensten vergeleken met andere gebruikelijke marketingdiensten op internet die onder soortgelijke voorwaarden worden aangeboden.
 (47)


De adviseur trekt in twijfel dat de CCIPB er goed aan heeft gedaan om een contract te sluiten voor de aankoop van dergelijke marketingdiensten en wel om de volgende redenen. Ten eerste is de website van Ryanair in wezen een website waar tickets worden verkocht en geen algemene website waar reizen aan de man worden gebracht. Volgens de adviseur valt de website van Ryanair dus vooral te vergelijken met websites van andere luchtvaartmaatschappijen die over het algemeen slechts weinig betaalde reclame bevatten en waarop luchthavens niet adverteren. Ten tweede merkt de adviseur op dat luchthavens niet vergelijkbaar zijn met andere potentiële adverteerders op websites van luchtvaartmaatschappijen zoals Ryanair, aangezien de diensten die door de luchthaven aan de passagiers van Ryanair worden verleend onlosmakelijk verbonden zijn met de dienstverlening van Ryanair zelf, in tegenstelling tot bijkomende diensten als logies of autoverhuur. Tot slot stelt de adviseur vragen bij de logica van luchthavens die luchtvaartmaatschappijen geld geven om klanten te lokken voor vluchten van en naar de luchthaven in kwestie terwijl extra passagiers uiteindelijk rechtstreeks in het voordeel spelen van die luchtvaartmaatschappijen.
(48)


Daaruit concludeert de adviseur dat adverteren op de website van Ryanair een luchthaven slechts weinig commercieel voordeel oplevert.
(49)


Zelfs gesteld dat dit een voordeel zou opleveren, dan wordt dit volgens de adviseur niet gemeten door de luchthaven of Ryanair. De adviseur merkt ook op dat de marketinginformatie op de website van Ryanair vrij beknopt en eenvoudig is en dat, als de luchthaven of Ryanair zou menen dat reclame maken op de website doeltreffend is, een investering zou zijn verricht om de kwaliteit en het uiterlijk ervan te verbeteren. De adviseur leidt daaruit af dat de commerciële waarde van de marketingdiensten voor de partijen bij het contract niet van cruciale betekenis is.
 (50)


Omgekeerd zou de regio van bestemming volgens de adviseur wel degelijk voordeel kunnen halen uit de reclame waardoor de klanten van Ryanair worden aangemoedigd om er langer te verblijven of ter plaatse meer te verbruiken. Niettemin is de adviseur van mening dat eventuele voordelen waar de regio baat bij zou kunnen hebben, niet in de analyse van het contract mogen worden opgenomen aangezien het contract is gesloten tussen de CCIPB en Ryanair of de dochteronderneming van Ryanair.
(51)


Volgens de adviseur leidt de discrepantie tussen het zeer vluchtige karakter van de markt van de onlinemarketing en de vaste tarieven van AMS tot de vraag wat nu eigenlijk het echte doel is van die onderneming. Volgens Ryanair is het contract met AMS facultatief en zouden de luchthavenbeheerders geen contract sluiten als er geen commerciële waarde aan vastzat. De adviseur vraagt zich echter af of Ryanair tijdens de onderhandelingen met de luchthaven druk uitoefent in verband met de exploitatie van verbindingen, vooral omdat verschillende luchthavens in de nabijheid (bijvoorbeeld Tarbes en Biarritz voor Pau) concurrentie hebben gevoerd om Ryanair binnen te halen.
(52)


Volgens de adviseur komt uit al deze elementen naar voren dat de strategie van Ryanair die ten grondslag ligt aan deze contracten inzake marketingdiensten, erin bestaat om een subsidie van de luchthaven te verkrijgen en op die manier lage prijzen te kunnen hanteren.
3.2.2.   CONTRACTEN INZAKE MARKETINGDIENSTEN MET TRANSAVIA






(53)


De adviseur heeft eveneens een contract inzake marketingdiensten onderzocht dat in 2006 is gesloten tussen de CCIPB en de luchtvaartmaatschappij Transavia. Het besluit tot inleiding van de procedure heeft geen betrekking op dat contract.
 3.2.3.   CONTRACTEN INZAKE LUCHTHAVENDIENSTEN






(54)


De adviseur heeft een analyse gemaakt van de verschillende contracten inzake luchthavendiensten die in de periode 2003-2005 zijn gesloten tussen de CCIPB en de verschillende luchtvaartmaatschappijen (namelijk Ryanair, Air France en Transavia).
(55)


Volgens de adviseur evolueren de prijzen voor luchthavendiensten als volgt: de prijs voor gereglementeerde heffingen (voor de verlichting en bebakening, het parkeren van vliegtuigen en de verwerking van passagiers) wordt opgemaakt op grond van een tarievenlijst die geldt voor alle luchtvaartmaatschappijen. Het toepasselijke tarief voor elke heffing wordt jaarlijks geactualiseerd aan de hand van een percentage dat afhangt van onderhandelingen in de economische adviescommissie van de luchthaven. Volgens de adviseur mogen de tarieven voor gereglementeerde diensten dus niet verschillen tussen de luchtvaartmaatschappijen.
(56)


Volgens de adviseur verschilt het tarief voor niet-gereglementeerde diensten (gronddiensten) echter wel tussen de luchtvaartmaatschappijen en hangt dit af van bilaterale commerciële onderhandelingen.
(57)


De adviseur heeft een vergelijking gemaakt tussen de niet-gereglementeerde diensten die Ryanair in rekening worden gebracht en dezelfde diensten die de andere luchtvaartmaatschappijen (Air France en Transavia) in rekening worden gebracht. Die vergelijking gaat uit van de aard van de dienstverlening en de toegepaste prijs.
(58)


De adviseur heeft vastgesteld dat de gronddiensten die in de contracten van deze twee luchtvaartmaatschappijen zijn opgenomen, blijkbaar goed werden nageleefd en dat er een reëel verschil bestaat in de aard van de diensten die aan de verschillende maatschappijen worden verleend. Air France kan immers rekenen op een vollediger dienstenpakket. Ryanair betaalt overigens een lagere vaste prijs dan Transavia (maar wel voor een grotere activiteit).
 (59)


Volgens de adviseur, die de tarieven heeft vergeleken die forfaitair Ryanair en Transavia in rekening worden gebracht en het tarief dat Air France betaalt voor vergelijkbare diensten met een vergelijkbare gemeenschappelijke dienstverlening, betaalt Ryanair een lager tarief ([…] (16) EUR) dan Air France ([…] EUR) of Transavia ([…] EUR). De betaalde prijs zou ongeveer […] % bedragen van de prijs die door de andere maatschappijen wordt betaald.
(60)


Volgens Frankrijk is de door de adviseur gemaakte vergelijking van de luchthavendiensten — op het gebied van de niet-gereglementeerde dienstverlening — geen correcte samenvatting van de resultaten van de verschillende onderhandelingen die de CCIPB heeft gevoerd. Frankrijk geeft enkele voorbeelden die deze tarifering rechtvaardigen, met name omdat Ryanair geen gebruik maakt van bepaalde diensten die aan Air France worden verleend.
4.   STEUNMAATREGELEN TEN AANZIEN WAARVAN HET BESLUIT TOT UITBREIDING VAN DE PROCEDURE IS GENOMEN







(61)


De Commissie heeft het nodig geacht om de formele onderzoeksprocedure uit te breiden en alle contracten te onderzoeken die door de CCIPB zijn gesloten met AMS en Ryanair gedurende de gehele periode waarin Ryanair actief is geweest op de luchthaven van Pau (van 2003 tot 2011), om na te gaan of de tussen de CCIPB en Ryanair en AMS gesloten contracten staatssteun inhouden.
(62)


De Commissie heeft ook besloten om de formele onderzoeksprocedure uit te breiden naar het contract dat de CCIPB op 23 januari 2006 heeft gesloten met de luchtvaartmaatschappij Transavia en naar verschillende financiële bijdragen die overheidsinstanties aan de luchthaven hebben betaald tijdens de onderzochte periode en waarvan Frankrijk bij schrijven van 30 mei 2011 een lijst heeft overgemaakt aan de Commissie.
(63)


Deze steunmaatregelen worden hieronder besproken in de afdelingen 4.1 tot en met 4.3.
 4.1.   DE TUSSEN DE CCIPB EN RYANAIR EN AMS GESLOTEN CONTRACTEN







(64)


Het besluit tot uitbreiding van de procedure betreft verschillende contracten die tussen 2003 en 2011 door de CCIPB zijn gesloten met Ryanair en AMS.
4.1.1.   HET CONTRACT VAN 28 JANUARI 2003






(65)


Het contract van 28 januari 2003 werd door de CCIPB rechtstreeks gesloten met Ryanair (dus niet met AMS). Dat contract bevat bepalingen over de luchthavendiensten en de marketingdiensten.
 (66)


In artikel 2 van het contract zijn de verplichtingen vermeld die Ryanair aangaat ten aanzien van de CCIPB en het bedrag van de luchthavenheffingen. In artikel 3 van het contract zijn de verplichtingen van de CCIPB vermeld en is met name bepaald dat de CCIPB volledig op eigen kosten:






a)


„de terminaldiensten/luchthaveninfrastructuur voor de in bijlage A beschreven diensten moet verlenen of laten verlenen;










b)


de in bijlage B beschreven functies op het gebied van public relations en marketing moet uitvoeren;










c)


na ondertekening van het contract Ryanair een forfaitair bedrag van tachtigduizend euro (80  000 EUR) moet betalen voor de opstart van deze nieuwe verbinding;










d)


rekening houdend met de promotie waarvan de luchthaven van Pau geprofiteerd heeft dankzij de weblinks naar de CCIPB op de website van Ryanair, met de reclame in de geschreven pers voor de lage prijzen bij vertrek en aankomst op de luchthaven van Pau en met andere, door Ryanair gekozen, middelen zoals reclame op radio, televisie en buitenreclame, aan Ryanair voor de diensten een bedrag moet betalen van elf euro (11 EUR) per passagier die vertrekt vanuit de luchthaven van Pau. Dit bedrag is maandelijks na verloop van de termijn betaalbaar en/of mag worden afgetrokken van de bedragen die Ryanair verschuldigd is aan de CCIPB krachtens de bepalingen van artikel 2, onder b), hierboven, waarbij het maximumbedrag is vastgesteld op vierhonderdduizend euro (4 00  000 EUR) per jaar en per dagelijkse heen- en terugvlucht van de diensten;










e)


dit contract is uitsluitend geldig voor de verbinding Pau-Londen op basis van ten minste één vlucht per dag en 364 dagen per jaar. Als de verbinding Pau-Londen verder groeit en er meer vluchten per dag worden aangeboden, betaalt de CCIPB geen enkel supplement. Als er, in gezamenlijk overleg, andere verbindingen naar Duitsland, België, Ierland of Italië worden geopend, wordt dit contract hernomen en wordt hetzelfde bedrag van tachtigduizend euro (80  000 EUR), met maximaal vierhonderdduizend euro (4 00  000 EUR) per jaar berekend op basis van elf euro (11 EUR) per passagier, bij vertrek betaald voor de opstart van die verbindingen. Voor elke nieuwe verbinding wordt een nieuw contract gesloten of wordt een aanhangsel toegevoegd aan dit contract”.
 (67)


Bijlage A van het contract verstrekt een lijst met grondafhandelingsdiensten en bijbehorende diensten die gelden voor de door Ryanair verzorgde vluchten. Bijlage B bevat bepalingen over de functies inzake public relations, verkoop en marketing van de luchthaven. In het deel over verkoop en marketing is met name bepaald:
„De luchthaven geeft Ryanair steun en bijstand voor haar periodieke verkoopcampagnes in de aantrekkingszone van de luchthaven, en stelt met name gratis een kantoor, een telefoonlijn en een faxtoestel ter beschikking van het Ryanair-team. De luchthaven onderzoekt alle reclamemogelijkheden (buitenreclame, reclame in kranten, op radio en televisie enz.) in de regio die interessant kunnen zijn voor Ryanair.”










(68)


Dit contract is op 3 mei 2005 door het Tribunal administratif de Pau nietig verklaard (17) om de volgende redenen:
„De wanverhouding […] tussen de wederzijdse verplichtingen van de partijen bij het contract, gezien de onduidelijke plichten van Ryanair Limited op het gebied van reclame in het buitenland voor de stad Pau als toeristische trekpleister en het feit dat de betaalde bedragen zelfs niet gedeeltelijk worden terugbetaald als de vastgelegde doelstellingen niet zijn behaald, brengt ons ertoe de aangevochten beschikking te beschouwen als financiële steun ten gunste van Ryanair Limited.
 De aangevochten beschikking, die het contract goedkeurt waarbij financiële steun wordt verleend ten gunste van Ryanair Limited is onrechtmatig, aangezien zij niet vooraf bij de Europese Commissie is aangemeld, en moet nietig worden verklaard.”










(69)


Het Tribunal administratif de Pau heeft er in zijn vonnis van 3 mei 2005 aan herinnerd dat de CCIPB die de luchthaven van Pau beheert, zich ertoe had verbonden om Ryanair zonder tegenprestatie 80  000 EUR te betalen voor het openen van haar verbinding Londen Stansted-Pau in 2003. De CCIPB had zich ook ertoe verbonden om 11 EUR per passagier te betalen aan Ryanair, tot een jaarlijks maximum van 4 00  000 EUR als tegenprestatie voor acties die de stad Pau opwaarderen. Het Tribunal administratif de Pau heeft daaruit opgemaakt dat het contract financiële steun ten voordele van Ryanair vormde.
(70)


Dit contract van 2003 is dan vervangen door de twee contracten van 2005 waarop het besluit tot inleiding van de formele onderzoeksprocedure betrekking heeft.
4.1.2.   DE CONTRACTEN VAN 2005 (18)







(71)


De contracten van 2005 zijn onderzocht door de Chambre régionale des comptes d’Aquitaine (hierna „de CRC” genoemd).
 (72)

Het verslag met de definitieve opmerkingen van de CRC over de CCIPB is op 19 oktober 2006 aangenomen en betreft de boekjaren 2001 en volgende. Een gedeelte van dat verslag betreft de steun die is verleend aan een lagekostenmaatschappij (hoofdstuk 3 van het verslag). Dit verslag werd voorafgegaan door een onderzoek van het contract inzake marketingdiensten door de CRC. In haar verslag met definitieve opmerkingen heeft de CRC de volgende opmerkingen geformuleerd:




„De CCI heeft een nieuwe juridische structuur opgezet om de gevolgen van de uitspraak van het Tribunal administratif (waarin werd besloten dat het contract van 2003 met Ryanair onrechtmatige staatssteun vormde), te omzeilen.”


„AMS is louter een dochtermaatschappij van Ryanair en wordt geleid door twee senior managers van Ryanair.”

„We herhalen hier de argumentatie van de administratieve rechter (Tribunal administratif de Strasbourg, 24 juli 2003, Brit Air tegen CCI de Strasbourg et du Bas-Rhin, CAA de Strasbourg, 18 december 2003, CCI de Strasbourg et du bas-Rhin tegen Brit Air) als we zeggen dat er een duidelijke wanverhouding is tussen de verplichtingen van de partijen bij het contract. De reclame op de website van Ryanair komt ook ten goede aan die luchtvaartmaatschappij en kan geen rechtstreekse tegenprestatie vormen voor de financiële verbintenissen die door de chambre consulaire (de CCIPB) zijn aangegaan.”






(73)


Volgens het verslag bleek er een wanverhouding te zijn tussen de wederzijdse verplichtingen van de partijen bij het contract.
 (74)


In het verslag is vermeld dat de CRC ondanks de argumenten die door AMS en Ryanair werden aangevoerd, haar standpunt niet wijzigt. Het besluit van de CRC luidt als volgt:










(75)


In het verslag worden ook de doeltreffendheid van de steun (hoofdstuk 3.2) en de efficiëntie ervan (hoofdstuk 3.3) besproken. Er wordt vermeld dat de verbinding Pau-Londen Stansted voor de regio Béarn een onweerlegbare economische impact heeft:










(76)


Wat de efficiëntie van de steun betreft, wordt in het verslag vermeld dat de totale kostprijs van de verbinding voor de CCI in 2004 op ongeveer 3 60  000 EUR wordt geraamd, rekening houdend met de inkomsten die deze activiteit heeft opgebracht.
(77)


De CRC vraagt zich af of de CCIPB dezelfde resultaten voor de economische ontwikkeling van de regio Béarn had kunnen bereiken door minder financiële steun te verlenen aan de luchtvaartmaatschappij Ryanair. In dat verband verwijst het verslag naar de regels inzake verenigbaarheid die zijn vastgesteld in de communautaire richtsnoeren voor financiering van luchthavens en aanloopsteun van de overheid voor luchtvaartmaatschappijen met een regionale luchthaven als thuishaven (19) van 2005 (hierna „de richtsnoeren van 2005” genoemd). Het verslag besluit dat deze regels in dat opzicht niet zijn nageleefd.
 4.1.3.   DE CONTRACTEN DIE NA 2005 WERDEN GESLOTEN TUSSEN DE LUCHTHAVEN EN RYANAIR EN AMS






(78)


Volgens de Franse autoriteiten werden na 2005 de volgende contracten gesloten of aanhangsels bij de contracten van 2005 overeengekomen tussen de CCIPB en Ryanair en AMS:






—


een contract inzake marketingdiensten, gesloten op 25 september 2007 met een aanvankelijke looptijd van vijf jaar vanaf de datum van ondertekening, waarin de partijen afspreken dat ze ten minste zes maanden voordat deze aanvankelijke looptijd verstreken is, zullen samenkomen om de voortzetting van de samenwerking tussen de CCIPB en AMS te bespreken. De marketing betreft de exploitatie van een verbinding tussen Pau en Charleroi met voor elk volledig exploitatiejaar drie vluchten per week. Als tegenprestatie voor een link op de Belgische en de Nederlandse startpagina van de website van Ryanair (www.ryanair.com) naar de door de CCIPB gespecificeerde website, betaalt de CCIPB aan AMS een jaarlijks bedrag van […] EUR. De verbinding is op 30 oktober 2007 geopend. Dat contract is gewijzigd via een briefwisseling van 16 juni 2009 waarbij de marketing vanaf 1 januari 2009 […] EUR zal kosten zonder dat aan de prestaties iets gewijzigd wordt;










—


een aanhangsel bij het contract van 2005 inzake luchthavendiensten is overeengekomen in de vorm van een brief van de CCIPB van 25 september 2007 waarin zij aanvaardt dat de voorwaarden van het contract van 2005 inzake luchthavendiensten voor een periode van vijf jaar worden toegepast op de verbinding Pau-Charleroi;










—


een aanhangsel bij het contract van 2005 inzake luchthavendiensten is overeengekomen in de vorm van een brief van de CCIPB van 17 maart 2008 waarin zij aanvaardt dat de voorwaarden van het contract van 2005 inzake luchthavendiensten voor een periode van één jaar worden toegepast op de verbinding Pau-Bristol;










—


een contract inzake marketingdiensten, gesloten op 31 maart 2008 met een looptijd van 16 mei 2008 tot 13 september 2008, waarin de partijen afspreken dat ze ten minste drie maanden voordat deze aanvankelijke looptijd verstreken is, zullen samenkomen om de voortzetting van de samenwerking tussen de CCIPB en AMS te bespreken. De in dit contract vastgelegde promotiecampagnes betreffen de toezegging van Ryanair om in dezelfde periode een verbinding Pau-Bristol te exploiteren met een frequentie van drie vluchten per week.  Als tegenprestatie voor een link op de Engelse startpagina van de website van Ryanair (www.ryanair.com) naar de door de CCIPB gespecificeerde website, gedurende acht dagen, betaalt de CCIPB aan AMS een bedrag van […] EUR;










—


bij besluit van 15 juni 2009 heeft de CCIPB haar voorzitter gemachtigd om het bedrag van het contract van 2005 inzake marketingdiensten te wijzigen en het voor het jaar 2009 te beperken tot […] EUR omdat Ryanair het aantal geplande vluchten op de verbinding Pau-Londen tot 211 had verlaagd;










—


een aanhangsel bij het contract van 2005 inzake luchthavendiensten is overeengekomen in de vorm van een brief van de CCIPB van 16 juni 2009 waarin zij aanvaardt dat de voorwaarden van het contract van 2005 inzake luchthavendiensten voor het zomerseizoen van 2009 worden toegepast op de verbinding Pau-Bristol;










—


een contract inzake marketingdiensten, gesloten op 16 juni 2009 voor de periode van 1 april 2009 tot en met 24 oktober 2009, met mogelijke verlenging onder voorbehoud van een contract drie maanden vóór de afloop ervan. De in dit contract vastgelegde promotiecampagnes betreffen de exploitatie van een verbinding Pau-Bristol met een frequentie van twee vluchten per week op een programma waarin tijdens dezelfde periode zestig vluchten zijn gepland. Als tegenprestatie voor een link op de Engelse startpagina van de website van Ryanair (www.ryanair.com) naar de door de CCIPB gespecificeerde website, gedurende negen dagen, betaalt de CCIPB aan AMS een bedrag van […] EUR. De verbinding is in oktober 2009 afgeschaft;










—


een contract inzake marketingdiensten, gesloten op 28 januari 2010 voor een aanvankelijke looptijd vanaf de datum van ondertekening tot een jaar na de startdatum van de verbindingen, dat kan worden verlengd met een bijkomende periode van één jaar. De in dit contract vastgelegde promotiecampagnes houden verband met een verbinding Pau-Londen Stansted vanaf 30 maart 2010 met een frequentie van drie vluchten per week met een minimum van 220 vluchten, een verbinding Pau-Charleroi vanaf dezelfde datum met een frequentie van drie vluchten per week met een minimum van 100 vluchten en een verbinding Pau-Beauvais vanaf april 2010 met een frequentie van drie vluchten per week met een minimum van 100 vluchten.  (79)


De door AMS voorgestelde diensten en de financiële voorwaarden ervan zijn aangegeven in artikel 3 van de verschillende contracten inzake marketingdiensten. Volgens de Franse autoriteiten hangt de evolutie van de aan AMS betaalde bedragen af van de ondertekening van nieuwe contracten in verband met de nieuwe verbindingen (Charleroi, Bristol) en variaties in de geplande vluchtprogramma’s, met name op de verbinding Pau-Londen Stansted. Volgens de bepalingen van de verlengde contracten van 30 juni 2005 en 25 september 2007 is er een nieuw contract gesloten rekening houdend met alle verbindingen die vanaf 30 maart 2010 worden verzorgd.
(80)


Volgens de Franse autoriteiten is na afloop van het contract van 2005 inzake luchthavendiensten in april 2010 geen nieuw contract inzake luchthavendiensten meer gesloten. De tarifering die tussen april 2010 en april 2011 op Ryanair werd toegepast, is die welke in de economische adviescommissie van de luchthaven voor de gereglementeerde heffingen is goedgekeurd, en die welke in het contract van 2005 voor de grondafhandelingsdiensten is vastgesteld, omdat de onderhandelingen niet hebben geleid tot een nieuw contract. De Franse autoriteiten hebben aangegeven dat alleen de marketingdiensten in een nieuw contract werden opgenomen.
(81)


Volgens Frankrijk zijn de verbindingen waarover het contract inzake luchthavendiensten handelt, namelijk Pau-Londen, Pau-Charleroi en Pau-Beauvais, geopend op 30 maart 2010 (de eerste twee) en in april 2010 (de laatste). De eerste periode bestreek dus die van het winterprogramma 2010/2011. Bij brief van 14 februari 2011 heeft de CCIPB bij de vaststelling dat het contract niet verlengd is met een periode van één jaar, binnen de gestelde termijnen aan AMS gevraagd om het contract automatisch te laten aflopen per 1 april 2011.
 (82)


In brieven van 30 mei 2011 en 10 mei 2012 heeft Frankrijk een inventaris opgemaakt van de bedragen die gedurende de periode 2003 tot 2011 door de CCIPB en de andere overheidsinstanties zijn overgemaakt aan AMS (of aan Ryanair als het gaat om het contract van 28 januari 2003). Het totaal van tussen 2003 en 2011 verrichte betalingen bedroeg [4-6] miljoen EUR in het kader van de in de overwegingen 64 tot 81 bedoelde contracten. De exacte door de CCIPB en de andere overheidsinstanties aan AMS (of aan Ryanair) betaalde bedragen zijn vermeld in de onderstaande tabel 2.
Tabel 2


Subsidies betaald aan AMS of aan Ryanair per geëxploiteerde verbinding
















(in duizend EUR)




Subsidie betaald aan AMS of aan Ryanair per geëxploiteerde verbinding


2003


2004


2005


2006


2007


2008


2009


2010


2011


Totaal





Pau-Londen



[…]


[…]


[…]


437


[…]


[…]


[…]


[…]


[…]


[…]





Pau-Charleroi



 


 


 


 


[…]


[…]


[…]


[…]


[…]


[…]





Pau-Bristol



 


 


 


 


 


[…]


[…]


 


 


[…]





Pau-Beauvais



 


 


 


 


 


 


 


[…]


[…]


[…]





Totaal aan AMS of aan Ryanair betaalde bedragen



[…]


[…]


[…]



437



[…]


[…]


[…]


[…]


[…]


[4  000-  6  000]





Bron: Brieven van Frankrijk van 30 mei 2011 en van 10 mei 2012 ().
4.2.   HET CONTRACT TUSSEN DE CCIPB EN TRANSAVIA







(83)


De CCIPB heeft op 23 januari 2006 een contract gesloten met de luchtvaartmaatschappij Transavia. Dit contract werd gesloten voor drie jaar vanaf 26 april 2006, de datum waarop voor het eerst werd gevlogen op de verbinding Pau-Amsterdam, en kon voor een periode van twee jaar worden verlengd. Het contract werd inderdaad stilzwijgend verlengd in april 2009, maar het werd in oktober 2009 opgezegd toen Transavia besloot de dienstverlening te beëindigen.
 (84)


Dit contract voorzag in betalingen voor marketingdiensten, namelijk 2 50  000 EUR voor de eerste twee jaar, voor 156 vertrekkende vluchten per jaar. Als er per jaar minder dan 156 vluchten plaatsvonden, moest het bedrag naar verhouding worden aangepast. In het derde jaar bedroeg de betaling […] EUR per vertrekkende passagier (met een jaarlijks maximum van […] EUR).
(85)


Het contract voorzag ook in een mogelijke verlenging met twee jaar, met een betaling van […] EUR per vertrekkende passagier voor het vierde jaar, en […] EUR per vertrekkende passagier voor het vijfde jaar.
(86)


Op grond van het contract heeft de CCIPB in totaal [700 000-900 000] EUR betaald aan Transavia uit hoofde van marketingdiensten die door Transavia werden verricht tussen 26 april 2006 en 29 oktober 2009.
4.3.   FINANCIËLE BIJDRAGEN VAN VERSCHILLENDE OVERHEIDSINSTANTIES AAN DE LUCHTHAVEN VAN PAU







(87)


Bij brief van 30 mei 2011 heeft Frankrijk de Commissie een inventaris bezorgd van alle subsidies die aan de luchthaven zijn toegekend aan de hand van openbare middelen. De steunmaatregelen waarop de uitbreiding van de procedure betrekking heeft, zijn beschreven in de overwegingen 88 tot 107. Volgens Frankrijk ontvangt de luchthaven geen enkele financiering van de staat of overheidssteun die bedoeld is om de exploitatie van de luchthaven in evenwicht te brengen.
(88)


Voor hun beoordeling van de bepalingen in verband met staatssteun dient er een onderscheid te worden gemaakt tussen subsidies voor „uitrusting” die zijn betaald door de verschillende overheidsinstanties, en de subsidies die door de staat zijn toegekend en die bedoeld waren om de kosten te dekken die volgens de Franse autoriteiten onder opdrachten vallen die behoren tot het takenpakket van de overheid.
 Tabel 3


Luchthaven Pau-Pyrénées. Financiële bijdragen die de luchthaven in de periode 2000-2010 van verschillende overheidsinstanties heeft ontvangen


















(in duizend EUR)




Aard van de subsidie


2000


2001


2002


2003


2004


2005


2006


2007


2008


2009


2010


Totaal





Staatssubsidie FIATA (opdrachten die vallen onder het takenpakket van de overheid)



 


 


396


 


11


 


400


300


 


 


 


1  107





Staatssubsidie uitrusting (toelage voor investeringen die vallen onder het takenpakket van de overheid)



166
(lokalen SSLIA (21))


 


1  782 (2 tomografen + voertuig) SSLIA


466
(voertuig SSLIA)


 


 


 


 


 


 


 


2  414





Totaal uitrustingssubsidies voor opdrachten die vallen onder het takenpakket van de overheid




166



 



2  178




466




11



 



400




300



 


 


 



3  521






Conseil général Pyrénées-Atlantiques (uitrustingstoelage)



1  326
(cargoterminal)


 


91
(materiaal start-/landingsbaan)


 


 


478 (werkzaamheden taxibaan)


 


 


 


 


 


1  895





Conseil régional d’Aquitaine



1  413
(cargoterminal)


2  164
(passagiersterminal)


232
(terminals)


 


 


479
(werkzaamheden taxibaan)


 


 


 


 


 


4  288





Syndicat des communes et agglomération de Pau



1  479
(cargo- en passagiersterminals)


1  683 (passagiersterminal)


643
(passagiersterminal)


5
(terminals)


 


 


 


 


 


 


 


3  810





EFRO



 


1  559 (passagiersterminal)


1  184 (terminals)


291
(passagiersterminal)


 


653 (werkzaamheden taxibaan)


 


 


 


 


 


3  687





Gaz de France



 


 


 


38
(warmtekrachtcentrale)


 


 


 


 


 


 


 


38





Syndicat mixte de l’aéroport de Pau-Pyrénées



 


 


 


 


 


 


 


 


 


4  030 (vernieuwing start-/landingsbaan en bakens)


100 (vernieuwing start-/landingsbaan en bakens)


4  130





Totaal uitrustingssubsidies (excl. opdrachten die behoren tot het takenpakket van de overheid)




4  218




5  406




2  150




334



 



1  610



 


 


 



4  030




100




17  848






Conseil général Pyrénées-Atlantiques (aflossing kapitaal van lening)



97


272


113


122


98


77


 


 


 


 


 


779





Verrichte investeringen




3  470




8  656




5  781




1  352




272




2  744




260




315




416




5  419




167




28  852





 








4.3.1.   SUBSIDIES VOOR „UITRUSTING”






(89)


In de periode 2000-2010 heeft de luchthaven betalingen (hierna „uitrustingssubsidies” genoemd) ontvangen van het syndicat mixte, de staat, diverse plaatselijke overheidsinstanties, het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) en Gaz de France voor de financiering van investeringen van uiteenlopende aard (terminal, vernieuwing start-/landingsbaan, vernieuwing van bakens, cargoterminal, warmtekrachtcentrale enz.) voor een totaal bedrag van ongeveer 17,8 miljoen EUR (zie tabel 3 hierboven).
