De katholieke missie\u0308n; gei\u0308llustreerd maandschrift, in verbinding met het Lyonsch weekblad van het Genootschap tot Voortplanting des Geloofs, jrg 7, 1881, no. 20, 1881 
Ko. 20, -rrD M De katholieke Missien ? Jaari in verbinding inct het „Lyonsciie Weekblad van het Genootschaf tot voortplanting des Geloofs. DE KATHOLIEKE MISSIËN verschijnen driemaal per maand in afleverinpen van 8 bladz. Prijs per jaargang voor Nederland f3.GO, franco per post f 4,30. Men teekeni in bij alle boekhandelaren des Rijks. ZEDEN EN BIJGELOOF DER BELEP-INDIANEN. De Missionnarissen bespreken in hunne brieven twee soorten van stoffen, waaruit de Belep-Wilden hunne kleederen vervaardigen. Beide stoffen worden door hen uit boomschors verkregen en dragen den naam van aïa n b i ot o u a ngu y, naar de benaming der houtsoorten, welke daartoe gebezigd worden. Het fabrikaat is zeer eenvoudig: de aïanbi wordt BELRP-EILANDEN. DE BANIAANBOOM (fICUS PROLIXA). gemaakt uit de schors van een struikgewas, dat tot de netelplanten beiioort. Is het hout van een voldoende dikte dan wordt het gekapt, de sciiors in de lengte opengesneden, afgetrokken en gedurende één dag in het water gelegd om te doorweeken. Vervolgens wordt zij met een ronden, spits uitloopenden houten hamer (zie grav. opbi. 157) geklopt tot zij de vereiscbte breedte heeft; hierdoor wordt deze schors natuurlijk zeer dun, zoo dun zelfs dat zij bijna geheel doorzichtig is; zij heeft dan ook maar weinig sterkte en valt bij den minsten regen uiteen. De Missionnarissen geven aan deze stof een eigen- aardigen naam; zij noemen haar de sjerp der welkomst, omdat het stamhoofd, wanneer een man van gewicht bij den stam een bezoek af legt, nooit verzuimt hem de aïanbi aan te bieden. Is het hoofd van den stam afwezig of verhinderd den hoogen bezoeker te verwelkomen, dan treedt een ander in zijne plaats op, om onder een gepaste toespraak de strook boomschors aan te bieden. Dezen welkomsgroet niet te brengen zou gelijkstaan aan eene beleediging jegens den bezoeker en een schande wezen voor den geheelen stam. De ouanguy komt van den baniaanboom of ficus prolixa, (zie gravure op bladz. 153) wiens zeer dikke en korte stam uit eene verzameling van koloniinen schijnt te bestaan. De onderste takken spreiden zich gewoonlijk in horizontale richting uit, en dragen zoowel opgaande als neerhangende twijgen; du eerslen hebben een dicht loover, de laatsten zoeken den bodem op om daar weer wortel te schieten. Uit de schors van dezen boom trekken de inboorlingen een weefbare stof, waarvan zij hunne slingers, sjerpen, enz. maken, en verder ook de ouanguy, wier vervaardiging wij verder zullen aanwijzen. De teelt van den baniaanboom wordt dikwijls met veel zorg beoefend, en het is dan ook geen zeldzaamheid boomen aan te treden, waaraan duidelijk de hand des menschen te herkennen is in de leiding der afhangende takken, die niet, zooals natuurlijk zijn moest, recht naar beneden den grond zoeken, maar in schuine richting geleid worden, om zoo den tak langer te maken en een grootere schors te verkrijgen. De Wilden pronken op hunne vergaderingen, waarbij zij zoo gaarne hunne schatten tentoonstellen, dikwijls met zeer groote stukken ouanguy zonder eenigen naad; deze stukken worden op de zooeven beschreven wijze verkregen. Om de o u a n g u y te vervaardigen, wordt de schors van den baniaanboom getrokken en van haar buitenbekleedsel ontdaan; zonder haar, zooals bij de aïanbi gebeurt, in het water te weeken, wordt de ouanguy terstond met de houten hamers geklopt, en tot eene roodachtige, tamelijk eßen stof verwerkt, die wel veel sterker is dan de aïanbi, maar toch ook spoedig door het vociit vergaat. De vervaardiging dezer stoß'en is uitsluitend het werk der mannen; zij dienen voornamelijk om de hoofddeksels of tulbanden, wimpels en andere versiersels voor de tenten, lansen, knotsen, enz. te maken. De vrouwen alleen verstaan de kunst om matten te vlechten ; daartoe gaan zij in het woud de bladeren van den pandanus plukken, die zij met een spitsen pin opensplijten en in de zon te drogen leggen; is de grondstof gereed, dan zetten zij zich op haar gemak aan den arbeid en vervaardigen taiïielijk goede matten en manden, die in de huishouding dienst doen, terwijl de eersten ook op de prauwen als zeilen gebruikt worden. Uit dezelfde bladeren weten de Nieuw-Caledonische vrouwen eveneens een soort van beursen te vervaardigen, waarin de muntparels bewaard worden, welke de inlanders als een hunner eerste en groot- ste rijkdommen beschouwen (zie gravure op bl. 187). Dat evenwel deze schat niet meer dan eene convenlioneele waarde heelt, blijkt hieruit dat de muntparels slechts uit kalksteentjes bestaan, die doorboord en als koralen aan een draad geregen worden. Als sieraad wordt zulk een parelsnoer ook gedragen, en dan is het eene uiteinde voorzien van een of ander kleinood, en het andere van eenige stukken paarlemoer. In den handel komen twee soorten van muntparels voor, waarvan de o u e m, die in het Noorden van den Caledonischen Archipel voorkomen, de meeste waarde hebben. Men moet evenwel een geoefend kenner zijn om de twee soorten van elkander te kunnen onderscheiden. Bij hunne inkoopen, ruilhandel en geschenken worden de snoeren en de muntparels bij den vadem en den halven vadem gemeten. Voor een halven vadem kan men eene prauw koopen. Evenals in Europa met het geld, worden ook somtijds in Nieuw-Caledonië valsche munters in de parelen aangeti’offen; zoo wist een inboorling uit de tanden van zekeren v’iscli valsche muntparelen te vervaardigen. Toen zijne misdaad ontdekt werd, was evenwel zijne straf niet zeer zwaar; het ei-gste lot trof de bezitters dier valsche munt, waaraan alle waarde ontzegd werd. Een reiziger die eene Caledonische vrouw, met haar halssnoer van bittersteen getooid, ontmoet, vraagt zich natuurlijk af hoe de inboorlingen een zoo harde steensoort kunnen doorboren. Zij gebruiken daartoe een werktuig, zooals in onze gravure op bladzijde 186 wordt voorgesield, en wiens samenstel voor een Wilde een waar kunststuk mag heeten. Deze boor bestaat vooreerst uit eene rechtstaande spil van ongeveer 60 centimeters lengte, waaraan van onderen een spitsen vuursteen stevig is vastgemaakt. Deze steen is de diamant die den bittersteen moet doorboren. Een weinig onder het midden der spil is een rondeel van dik en zwaar hout vastgehecht, dat als vliegwiel de snelheid der spil bij hare wentelingen moet verhoogen. Het boveneind der spil draagt twee banden die schuin aan een dwarshout verbonden zijn, dat een weinig boven het zoogenaamde vliegwiel hangt. Is nu de diamant op den bittersteen gezet, die doorboord moet worden, dan houdt men met de eene hand de spil onder het rondeel in rechten stand en rolt met de andere de banden om dezelfde spil, waarna men slechts een fiksen ruk aan het dwarshout behoeft te geven om de boor in eene wentelende beweging te brengen, waarbij de afgetrokken banden zich telkens weer om de spil oprollen en gelegenheid geven om door een nieuwen ruk een voortgaande beweging te verkrijgen. Door dit voortdurend op en neer draaien wordt langzamerhand de bittersteen doorboord en zoo is het raadsel opgelost, waarvoor ieder, die het voor het eerst onder de oogen krijgt, verwonderd stilstaat. In Europa is voor minder vernuftige uitvinders een standbeeld opgericht; de Nieuw-Caledonische uitvinder van deze boor is zelfs niet bij naam bekend. (Wordt vervolgd.) BENIGE BLADZIJDEN UIT DE KERKELIJKE GESCHIEDENIS VAN ABYSSINIË. 111. DE AFSCHEtDING VAN ROME. Onder de regeering van den vromen en heiligen koning Elesbaan, dus in het begin der zesde eeuw, strekte zich de heerschappij van Abyssinië nog over vele landstreken aan gene zijde der Roode Zee uit, waar de stadhouder Arethas met vele honderden (volgens sommigen waren er 4250) de kroon van het Martelaarschap door den joodschen tyran Dunaan verdiende. De Kerk viert het feest dezer bloedgetuigen op den 24«" October. Elesbaan trok met een groot leger over de zeeëngte van Beb-el-Mandeh, versloeg Dunaan, die in den veldslag sneuvelde, vernielde zijn leger, plaatste den verdreven bisschop Gregentius weer op zijn zetel en benoemde Arethas’ zoon tot stadhouder, in de plaats van zijn vader. Hij hield vervolgens zijn zegepralenden intocht in Daphar, verzaakte kort daarna aan de wereld en hare pracht en eindigde zijn leven als een heilige kluizenaar. Abyssinië bloeide onder zijn Christen koningen; van Nubië lot in het binnenland van Arabië, van Mekka tot Melinda, van de Tigra tot aan de Evenachtslijn, strekten zijne grenzen zich uit. De geloofsbelijdenis van Nicea en Chalcedon was de richtsnoer van zijn godsdienstig leven. Alles scheen een schitterende toekomst vol blijde verwachtingen te gemoet te gaan. Hélaas! het was maar een schoon be.gin; tot ons leedwezen moeten wij in de plaats van een schoonen triomf een treurige nederlaag gaan verhalen. Na den kamp tegen het Heidendom barstte weldra de strijd met een veel gevaarlijker vijand, met de ketterij en de kerkscheuring, uit en in dezen strijd zou helaas! de Abyssinische Kerk bezwijken. Niemand minder dan den Romeinschen Keizer zelven, Constantius, den zoon van den groeten Konstantijn, hadden de vijanden der Kerk als het werktuig hunner booze plannen tegen de rots van Petrus gekozen. Reeds ten tijde van bisschop Frumentius stelde deze beheerscher van het Oosten alles in het werk om in Abyssinië de dwaalleer van den ketter Arius 1) in te voeren. 1) Tot goed verstand van de dwaalleeringen, welke in dit en volgende artikelen over Abys.sinië znllen besproken worden, is het noodig dat men zich goed herinnere dat; 10. Ari u s de Godheid van Christus loochende. Voor dien aartsketter was Christus niet de Zoon Gods, maar slechts het eerste en volmaaktste schepsel; tegenover deze dwaling stelde de Kerk de Godheid van Christus als geloofspunt vast. 2». Nestorius beweerde dat in Christus niet alleen twee naturen waren, maar ook twee personen; een goddelijke en een menschelijke. Alleen de menschelijke persoon was uit Maria geboren, die dus slechts de Moeder van Christus, niet de Moeder Gods mocht heeten. De Katholieke Kerk leert dat wel is waar twee naturen in Christus zijn, doch slechts een persoon en dat Maria dus wel de Moeder van God was. 30. E u t y c h e s leerde dat de raenschelijke natuur zoo volledig in de goddelijke opging dat slechts deze laatste overbleef. De Kerk stelde als geloofspunt dat in Christus de goddelijke en de men.schelijke naluur bestaan. Door de vleierijen en kuiperijen van zijn hof liet de zwakke Constantius zich zoodanig in de netten der ketters verstrikken dat hij den H. Athanasius, den grooien verdediger van het ware geloof, onder allerlei voorwendsels en valsche beschuldigingen van zijn patriarchalen zetel en uit Alexandrië deed verdrijven, om een zekeren Georgius, een hooghartigen en wreedaardigen mensch, in zijne plaats stellen. Het is duidelijk dat zulk eene vervolging in de Metropolitaankerk, waartoe Ethiopië behoorde, ook den bisschop van Axum moest treflën. De zwakhoofdige keizer verlangde zelfs van den H. Frumentius eene stellige erkenning van den «vromen Georgius” en zond een in dien zin geschreven eigenhandigen brief aan de vorsten van Abyssinië, waarin hij de deugden van zijnen Georgius hemelhoog verhief, en den H. Athanasius als een bedorven mensch afschilderde, die zich aan alle misdaden had schuldig gemaakt; voorts vermaande hij de Abyssiniërs zich wel voor Frumentius, die de leer van Athanasius was toegedaan, te wachten, tot zoolang diens rechtzinnigheid in het geloof door den nieuwen patriarch zou erkend zijn. De Abyssinische koningen gewaardigden zich niet op dat schrijven te antwoorden; eer hadden zij met het zwaard in den vuist den dubbelzinnigen vijand afgewezen, dan hunnen Abba Salama, hunnen vader des vredes, over te leveren. Waren de beide bisschopszetels van Axum en Alexandrië altijd door een H. Frumentius of Athanasius bezet geweest, hoe geheel anders zou dan thans de toestand van Abyssinië zijn ! Welk een sterke dam zou daar tegenover het Mahomedanisme der eerstvolgende eeuw door het Christendom zijn opgeworpen ! Immers juist Ethiopië scheen door de Voorzienigheid als een wachter op de hooge rotsvestingen gesteld te zijn om dezen vijand des Christendoms gade te slaan en zijn aanvallen al te keeren. Had altijd een heilige koning Elesbaan de wacht gehouden, wat zou dat een andere toestand gegeven hebben in het Oosten, en bijgevolg ook in hel Westen ! Was nu al de eerste poging om Abyssinië van de eenheid der Kerk van den H. Athanasius, dat Is van de eenlg ware Roomsch Katholieke Kerk los te maken, verijdeld, spoedig volgde een tweede, en weldra ook een derde poging. Op Arius volgde Nestorius, op Nestorius Eutyches; maar zooals Arius In den H. Athanasius een beslisten verdediger van het H. Geloof gevonden had, zoo stond tegenover Nestorius de H. Cyrlllus, de waardige opvolger van den groeten belijder. Hoezeer de .\bysslnlërs nog ten tijde van dezen aartsketter aan het Katholiek Geloof gehecht waren, kan blijken uit hunne diepe vereerlng der H. Maagd Maria, tegen wier waardigheid van Moeder Gods al de aanvallen zijner dwaalleer gericht waren. Zelfs de Mlsslonnarlssen, die In de 15“ eeuw naar Abyssinië kwamen, schenen op dit punt In de oogen van dat arme volk nog niet genoeg te doen, en thans nog meent men zich in een zuiver Katholiek land verplaatst, wanneer men den naam van Maria op berg en dal, in woud en vlakte, in stad en dorp aantrelt. Hier vindt men een prachtig bloempje, ginds een schilderachtigen bergtop of een geheele landstreek, doch vooral een aantal bewoners, die hunnen naam aan de D e n g h e 1 Maria, de Maagd Maria, of de Wola dit a Amlack, de Moeder Gods, danken. Erger ging het toe tijdens de Eutycliiaansehe ketterij, die in Dioscorus, den toenmaligen patriarch van Aiexandrië, haar voornaamsten vertegenwoordiger en voorvechter vona. Het Concilie, waarbij die patriarch voorzat en den ketter Eutyches in de Kerkgemeenschap mnain terwijl hij de bisschoppen, die aan iiun plicht en Geloof getrouw bleven, vervloekte en mishandelde, werd door den H. Paus Leo den Groote ten eeuwigsten dage als eene «synode van roevers” gebrandmerkt; de rechtzinnige synode van Chalcedon (451) zette Dioscorus af, sloot hem buiten de gemeenschap der Kerk en gaf aan Aiexandrië voor een lijd lang een Katholieken patriarch; maar niellemin was het zaad der tweedracht, door dien ongelukkigeu man op den bloeienden akker gestrooid, niet zoo eensklaps te verstikken en uit te roeien. Wij zouden te ver gaan wanneer wij hier al de gruweldaden wildon schilderen, welke de aanhangers der ketterij tegen de Katholieken pleegden. In bonte afwisseling volgden de Katholieke en kettersche patriarchen elkander op den zetel van Aiexandrië, meestal naar gelang het aan hel byzaïitijnsche hof te Constantinopel aangenaam was om het Cathohcisme te steunen of de ketterij voor te staan. Ten tijde der keizers Justinus en Juslinianus (in het begin der 6” eeuw) scheen de strijd uitgestreden, toen het aan den Syrischen monnik Jacob Baradai gelukte voor de ketterij nieuwe aanhangers te winnen. Sedert dien tijd verdeelt men in Egypte de Christenen in rechtzinnigen, of Melc bieten, d. i. koninklijken (die evenwel later geheel in de Grieksche Scheuring zijn gevallen) en Jacobieten of aanhangers van den monnik. Deze laatsten worden ook wel oud-egy p t i s c b e of Gopthische Christenen genoemd: hunne hoofddwaling beslaat hierin dat zij in Cbrislus maar éëne natuur aannemÉn. Hoewel wij geen oirkonden bezitten, waarin de kerkgeschiedenis van Ethiopië in die dagen verhaald wordt, kunnen wij toch gcmakkelijk raden hoe treurig het met den bisschoppelijken zetel van .Axum moet gesteld zijn geweest, wanneer wij slechts bedenken hoe groot de verwarring was in de Kerk van Alexandrië, welke door de Ethiopiërs als hunne Metropolitaankerk erkend werd. Het is nog te verwonderen dat Abyssinië, tengevolge van zijn afgezonderde liggingen den eersten ijver zijner koningen en geestelijken, nog zoo lang van de ketterij is bevrijd gebleven. Maar dat alles veranderde met den tijd. In bet midden der 8“ eeuw viel de groote scheidingsmuur tusschen Egypte en Ethiopië, toen Nubië voor de ketterij gewonnen werd. De gelool'siiver der Abyssiniërs was veel verkoold, en nu kon de ketterij ongehinderd haren intocht in het arme land houden. In liet jaar 810 veroverde de kalief Oscar, d( tweede opvolger van Mahomed, den valsclien profeet, de stad Alexandrië, en onderwierp mei de hoofdstad ook geiieel Egypta aan zijne macht. De Melchieten moesten met hunnen patriarch de vlucht nemen; de Jacobietischc patriarch werd alleen te Alexandrië geduld. Dankbaar daarvoor erkenden de ketters de overmacht der Halve Maan en toonden zich bereid om aan de volgelingen van Mahomed schatting te betalen. Benjamin, de Jacobietischc patriarch haastte zich nu om Ethiopië, dat overigens sinds lang in zijn geloei wankelde en door de ketterij besmet was, geheel en al van de Kerk van Rome los te scheuren. Hij zond een groote schaar van fanatieke monniken met eenen Moena (bisschep) aan haar hoofd, naar Axum, die dan ook sinds dien tijd, zoo dooi’ hen zelven als door liunne opvolgers, een waar beulenwerk aan liet Christendom ferrichtMn. Abyssinië was dus geen Katholiek land meer!—Wat het eigen» lijk in het vervolg geworden i| valt niet gcmakkelijk te zeggen, want hoewel de geloolshelijdenis van Eutyches en Dioscorus ovei het algemeen wordt aangenomen, dragen toch vele andere meeningen, zoo joodsche als heidensche, mahomedaansche als coptische hijgeloovigheden en dwaalleeringen er het hare toe hij, om die geloofsbelijdenis te veranderen en nog wanstaltiger te maken. (Wordt vervolgd.) BELEI>-EÜ,AXDEX. EEXE MEUW-CALEDONISCUE SI’II.BOOII. BRIEVEN VAN MISSIONNARISSEN. MISSIE VA.N AIi.MENIÈ. In den vorigen jaargang der Katholieke Missiën deelden wij, op bladz. 257, een brief mede ons door den Hoogeer w. heer Duval, van de Orde der Predikheeren en Apost. Prefect van Mossoel, toegezonden en waarbij dij hulp van Neerlands Katholieken werd ingeroepen tol het stichten van scholen in Armenië. Met genoegen mochten wij bemerken dat de bede van den Hoogeerw. heer Duval niet geheel zonder goede uitwerking bleef, hoewel wij gewenscht hadden eenige meerdere en betef afdoende ondersteuning aan de Missiën van Armenië te kunnen zenden. Thans ontvangen wij een tweede schrijven van dezelfde hand, waarbij nogmaals de hulp van de Katholieken van Nederland ten gunste van hunne geloofsbroeders in Armenië wordt ingeroepen. Wij laten dezen brief hier in zijn geheel volgen, hoewel wij reeds enkele bijzonderheden Jaarin voorkomende in vroegere nummers van dezen jaargang vermeld hebben. Mar- Yacoub, den 12 Februari 1882. Mijnheer de Redacteur der Katholieke Missiën te ’s-Roscli. De goedheid, waarmede door U de weinige regels werden opgenomen, welke ik de eer had u onder dagteekening van den 28 Mei des vorigen jaars toe te zenden, en de welwillende ontvangst door mijn brieCbij de lezers van uw geëerd n blad ondervonden, moedigen mij aan om mij een tweede maal tot u te wenden. Ik kom dus een plaatsje in uwe kolommen vragen om uwen lezers de uitkomst van ons werken in Armenië mede te deelen en hun lielderijk hart te troosten door het verhaal van hetgeen de Goede God, door zijne' werklieden in ’s Heeren wijngaard, gedaan heeft. In mijn vorigen briet had ik de eer u kennis te geven van het vertrek onzer Missionnarissen naar die landstreken. Thans wil ik trachten om uwe lezers op de hoogte te brengen van hetgeen onze Broeders liebben gezien en gewerkt op dien nieuwen akker, die iiun werd toevertrouwd. Daartoe kan ik niet beter doen dan onze Missionnarissen zelven te laten spreken; ik had gewenscht u hunne brieven woordelijk te kunnen overzenden, maar de slof is te overvloedig en ik zou vreezet! daardoor misbruik te maken van uwe welwillendheid. Ik zal mij derhalvi I tot uittreksels moeten beptlen. Nadat de Paters Rhétoré en Duplan van hunne medebroe* riers van Mossoel hadden afscheid genomen, vertrokken zij naar Serth over Mar-Yacoub, waar zij gedurende eenige dagen verbleven om de voorbereidselen voor hunne reis te voltooien. Pater Rhétoré schreef nnij onder dagteekening van den D'" Juni het volgende: De bevolking heeft ons hier zeer voorkomend ontvangen. Men verlangt hier vurig om de Paters te behouden, en sedert onze komst is het bijna een wedstrijd wie ons met zacht geweld zal ophouden en ons beletten om onze reis voort te zetten. De Serth telt ongeveer inwoners, waarran 2330 Christenen, die als volgt verdeeld zijn; Schisniatii ke Armeniërs 300 gezinnen; Chal» decrs 100 gezinnen; Jacobieten 50 en Protestanten 20 gezinnen. De overige bevolking bestaat uit Muzelmannen. De siad is zeer aangenaam gelegen, het klimaat is er zeer gezond, met matige koude en hitte. Hier zijn grijsaards van 80 en 90 jaren geen zeldzaamheid, kinderen zijn er in overvloed in alle hnishoudens en de bevolking ziet er over het algemeen, zeer gezond en krachtig nit. Hier vindt men niet het dorre zand der woestijn en evenmindeeindelooze vlakten vaii Mesopotamië. Op dit oogenblik is hier alles groen; kleine boschjes, hier en daar over de vlakte verspreid, geven daaraan een afwisselend en levendig uitzicht; een kleine vruchtbare vlakte, geheel bezaaid en bebouwd, strekt zich aan de poorten der stad uit. Een aantal beken vlieten door de dalen, en een groote rivier, die men hier den T i g e r noemt, stroomt op geringen afstand de stad voorbij. De inwoners zijn goedig en vriendelijk van inborst, eenvoudig en aartsvaderlyk van zeden en leven over het algemeen van hunnen arbeid. BELt:P-KILANUE.\. PAREUIUNTEN MRT BEURS. BELEP-EILANDEN. HAMERS OM DE BOOMSCHORS TE KLOPPEN. Het Chaldeeuwßch bisdom van Serth omvat, behalve de gezinnen in de stad zelve, ongeveer 33 dorpen, wier Christen bevolking 600 familiën of ongeveer .3000 zielen telt. Negentien priesters bedienen die verschillende plaatsen, waar slechts twee jongens- en eene meisjesschool gevonden worden. Ten Oosten van Serth liggen tien Nestoriaansche dorpen wier gcheele bevolking bestaat uit honderd gezinnen. Ten Westen vindt men vijf en twintig Jacobietische dorpen met eene bevolking van 561 gezinnen of ongeveer 2800 zielen. Ten Noorden eindelijk liggen een groot aantal Armenische dorpen verspreid, waarvan de bevolking, volgens de laatste telling, zou bestaan uit 6000 gezinnen of 30,000 zielen. Al die bevolkingen gelijken op verstrooide en van herders beroofde kudden, genegen om zich over te geven aan de leiding van een ieder, die er met kracht de hand op wil leggen. Dit land is onder geestelpk opzicht even verlaten als onder tijdelijk: door den hongersnood der laatste jaren hebben vele dorpen een gedeelte hunner inwoners verloren. Voor drie jaren bekeerden 63 Nestoriaansche gezinnen van het district Eicheir zich tot het Catholicisme, en hun voorbeeld werd in het vorig jaar door 34 anderen van het district Gueratal gevolgd. Jammer slechts dat die nieuwe geloofsgenooten zoo geheel verlaten en in volslagen gebrek aan geestelijk onderricht moeten leven. De Protestanten hebben van den ongelukkigen toestand dier bevolkingen gebrnik gemaakt en op hunne onwetendheid en armoede gespeculeerd ; gedurende de laatste jaren hebben zij daar veel gewerkt en zij kunnen over den verkregen uitslag tevreden zijn. Zij hebben inlandsche predikanten opgeleid, die de opgerichte gemeenten steunen en bedienen en daarbij, ten gevolge van de rijke jaarwedden welke zij, trekken, voldoenden ijver aan den dag leggen. Deze gemeenten werven vooral de Jacobietsn en Schismatieke Armeniërs aan; het volk wordt gelokt door de officieuse, zoo al niet officieele, maar altijd krachtdadige bescherming, die in den naam van de Engelsche Regeering verstrekt wordt. De Engelsche Consul der stad Van maakt van tijd tot tijd eene rondreis door die streken, en schikt dan met de plaatselijke overheid al zulke zaken, die langs den gewonen weg tot geen voldoende oplossing konden geraken. Heeft een dorp hier een netelig vraagstuk op te lossen, dan richt het den blik terstond naar de Protestanten, die, zoo zeggen de inwoners, lieden zijn die meesters hebben. De Protestanten stichten dan ook overal waar zij zich neerzetten kostelooze scholen, en die arme verlaten menschen, die thans ook ten volle de waarde van het onderwijs beginnen te beseffen, zoeken het onderricht, dat zij bij hunne priesters niet vinden, in de scholen der Engelschen. De Jacobieten zijn van alle volksstammen in dit land het diepste gezonken. De onwetendheid heeft bij hen haar toppunt bereikt, en hun godsdienst is niets meer dan een samenraapsel van bijgeloovige praktijken. Meer dan alle anderen gevoelen zij het gebrek aan leiding en bescherming, en de eenige band die hen nog samenhoudt, is het nationaliteits-gevoel. De predikanten hebben begrepen dat hier voor hen een gemakkelijke buit te behalen was en hun werken wordt er ook meer dan elders met een gunstigen uitslag bekroond. De Schismatieke Armeniërs in de provincie van Serth bevinden zich bijna in denzelfden toestand als de andere Christen gemeenten waarvan ik zoo even gesproken heb; maar de beweging, die het Armenische volk tot een nieuw leven aandrijft, is ook onder hen gemakkelijk waar te nemen. De hoofdmannen van dien stam hebben gepoogd in de voornaamste plaatsen eenige scholen te stichten. Maar desniettegenstaande is men in het algemeen van gevoelen dat de voorliefde van deze ongelukkige volksstammen meer voor het Catholicisme dan voor het Protestantisme gewonnen is; algemeen denkt men dat als de Katholieke Missionnarissen zich in dat land vestigen de toeloop naar hen veel grooter zal zpn, en dat zelfs de bevolkingen die reeds het Protestantisme omhelsd hebben niet de laatsten zullen zijn om zich in de armen der Katholieke priesters te werpen. Mogen evenwel de Protestanten alleen onder deze volksstammen blijven arbeiden, dan is er geen twijfel aan of zij zullen veel vorderingen maken en zich ten laatste sterk nestelen. Na een verblijf van ongeveer eene maand verlieten onze Missionnarissen de stad Serth, waar hun eene zoo hartelijke ontvangst was ten deel gevallen; zij zegden vaarwel aan hunne gastheeren, die hun zoo gul en edelmoedig de gastvrijheid verleend hadden en vertrokken naar Bitlis, vanwaar dezelfde Missionnarls, onder dagteekening van den 9'*'“ Juli, zijn verhaal voortzette. Ue bevolking van Serth zag ons zeer noode vertrekken; die goede menschen hebben ons slechts een tot wederziens toegewenscht, zoozeer verlangen zij ons eenmaal in hun midden te zien en zijn zp overtuigd dat hun vertrouwend verlangen niet onbeloond zal blijven. Wij van onzen kant verlieten die plaats met niet minder tegenzin, want er is niets zoo pijnlijk voor het hart van den Missionnarls als het gezicht van een rijpen oogst waarin hij de zeis niet mag slaan. Na drie kleine dagreizen kwamen wij te Bitlis aan; de weg, dien wp volgden, was zeer heuvelachtig en somtijds moesten wij langs huiveringwekkende afgronden trekken, die het hoofd duizelig maakten. De berghellingen zijn met bosschen bezet en de hoogste toppen nog onder de sneeuw bedolven. Bergstroomen storten nit alle passen naar beneden en voeren hunne ijsschotsen met veel geweld en geraas mede. Men waant zich hier in Zwitserland, zoo grootsch en schilderachtig is het landschep. Hoe zal ik u Bitlis beschrijven ? Het is een klein aardsch paradijs, dat tusschen bergen ligt ingesloten. De stad is om zoo te zeggen slechts een uitgestrekte tuin, waarin de huizen hier en daar verspreid staan; zij is als een amphitheater op de berghellingen gebouwd, en wordt door vier riviertjes besproeid, die zich ten Zuiden der stad vereenigen, om er eene groote rivier te vormen, die den naam der plaats draagt. Wij zijn hier op dit oogenblik nog in de lente. r o »; o r o Bitlis heeft eene bevolking van 30.000 inwoners, waarvan de Christen gemeenten slechts 2400 zielen tellen. De Schismatieke Armeniërs, de talrskstc gemeente, hebben er drie jongens-en twee meisjesscholen. Aan bun hoofd staat een bisschoppelijk administrateur, die door onderscheidene priesters geholpen wordt; zij bezitten vier goed onderhouden kerken. Eet klooster der H. Maagd, ten Zuiden der stad, bevindt zich in zeer goeden staat; het trekt de aandacht door zijn schoonen kerktoren, die hier onder Mahomedaansch bestunr sinds vele eeuwen fier het kruis op zijn hooge spits draagt. Erheerschtin dit land een streven dat niet kan nalaten om het uit den staat van vernedering, waarin het sinds eeuwen geleefd heeft, op te heffen en ik wil gaarne hopen dat die zucht aan het Catholicisme zal ten goede komen. De Protestanten hebben zich hier sterk gevestigd ; zij hebben er eene kerk en eene school, die op een zeer aangenaam punt te midden van een tuin gebouwd zijn. Hunne gemeente telt honderd gezinnen, allen Armeniërs van afkomst. Twee hoofdonderwijzers besturen hunne jongensschool en leeren er de Engelsche, Armenische en Turksche talen. De school der meisjes wordt bestuurd door twee bejaarde Engelsche diaconessen. Behalve in de stad hebben de Protestanten zich ook in bijna al de talrijke Armenische dorpen van den omtrek gevestigd. Hun geld heeft hun verwonderlijk veel dienst bewezen, vooral gedurende de laatste dure jaren. Men zegt hier dat, wanneer niemand zich daartegen komt verzetten, in twintig jaren tijds alle Christen dorpen tot het Protestantisme zullen overgegaan zijn. De Katholieke gemeente is hier het meest verlaten; voor eenige jaren telde zij nog 30 gezinnen, thans is zij hoogstens 60 personen sterk. Met hoeveel vreugde zagen die arme lieden ons komen en hoe vurig wenschen zij ons te zien blijven! Eene eerbiedwaardige huismoeder zeide ons; „Mijn haren zijn wit geworden sedert ik van den Goeden God afsmeekte dat Hij ons Paters mocht zenden.” Zij kuste onze handen, onze voeten en onze kleederen met een roerende uitgelatenheid van liefde en teederheid. Het villajet van Bitlis telt ongeveer 30000 Christenen, waarvan een zeer kleine minderheid katholiek is. Bitlis deed zich aan ons voor als een zeer gunstig en vruchtbaar veld waar men met goed vooruitzicht kan zaaien en maaien, en ik geloof dat wij ons daar zoo spoedig mogelijk moeten vestigen. Ouder dagleekening van den 18“" Juli schi'eef mij Pater uit Van : Men zag ons te Bitlis zeer noode vertrekken en wij zelven verlieten die bevolking niet zonder tegenzin, daar ons apostolaat hij haai zoo vruchtbaar had kunnen zijn. Na een verblijf van ruim eene maand te Van beschrijft hij den algemeenen toestand des lands in deze woorden: Tegenwoordig kan men in Armenië, in de steden zoowel als op het platte land, een streven naar een nieuw leven waarnemen, waardoor dat land zich tot de hoogte der beschaafde wereld zoekt op te werken, en het schijnt dat het uur werkelijk geslagen is waarop het licht de duisternis zal verdrijven. In deze beweging, waardoor het wordt medegesleept, doet Armenië zeer zeker verkeerd door God te vergeten, van Wien het alleen het goede, dat het behoeft en waarnaar het snakt, kan verkrygen. Het zoekt de stoffelijke beschaving zonder zich genoegzaam te bekommeren om den godsdienst, die de eenige hechte grondslag is van iedere wedergeboorte. Maar misschien heeft dat kwaad ook wel zijne goede zijde want het oude godsdienstig fanatisme, dat altijd niet een der minste oorzaken van de heerschende onwetendheid geweest is, is bijna geheel gevallen. De ure schijnt aaugehroken, waarop de Missionnarissen eenige vruchten zullen kunnen ontwoekeren aan dieii akker der Kerk, die zoo lang braak gelegen heeft. Thans ziet men in hen ongetwijfeld nog niets meer dan de voorboden der moderne beschaving, maar die titel, die hen van de voorliefde des volks verzekert, zal hen ook kunnen helpen om met dat volk in aanraking te komen, om aan de volksklasseu het ware licht te tonnen en haar den rechten weg te wijzen. Het schijnt aan geen twijfel onderhevig dat de Katholieke Kerk geroepen is om uit dat streven van het Armenische volk veel vruchten te oogsten, want welke Kerk is meer dan zij eene bron van licht, wetenschap en vooruitgang ? Uit hetgeen ik u gezegd heb zal het wel duidelijk zijn waarheen het voornaamste streven der Missionnarissen in Armeuic moet gericht zijn ; op de scholen. Wij moeten er de scholen vermenigvuldigen, want zij alleen kunnen het Catholicisnie den toegang openen. Maar die scholen zullen er op beteren en ruimeren voet mocteu iiigericht worden dan elders, want wij zullen de mededingers der Armenische Unie van Constantinopel moeten zijn, die overal waar zij kan scholen opent. In die scholen worden de ouderwijzers ruim betaald; het onderwijs staat er op denzelfden trap als in goede scholen van Lager Onderwijs in Frankrijk, en de inrichting is geueel gelijk aan de Europeesche scholen. Hier te Van heeft die vereeniging een normaalschool gesticht, die uitsluitend bestemd is voor de opleiding van onderwijzers. Het onderwijs omvat de Armenische, Turksche en Fransche talen, de geschiedenis, de aardrijkskunde, de verschillende takken der wiskunde en natuurlijke historie, de physica en de chemie, en buitendien wordt er nog onderwijs gegeven in de muziek, het teekenen, de gymnastiek, het paardryden en de zwemkunst. De Armenische linie heeft zich van de behoeften van haar volk goed rekenschap gegeven en zich derhalve geconstitueerd met het doel om kosteloos onderwijs te verspreiden. Maar slechts de Gregoriaansche of Schismatieke Armeniërs kunnen daarvan gebruik maken, de Katholieken van dien volksstam worden in den regel nog niet toegelaten. Ook voor de Zusters zal hier een schoon en zeer ruim veld te bearbeiden zijn. De vrouw verkeert hier in veel droeviger staat van verlaging dan overal elders in het Oosten. Zy wordt er geheel en al onwetend gehouden, en leeft er zoo afgezonderd dat zij niets weet van hetgeen er buiten haar huis omgaat; de meisjes worden er niet eens naar de kerk geleid. De Armenische Unie streeft er naar om de vrouw mede aan de weldaden der beschaving deelacbtig te maken. Zoolang evenwel de Armenische vrouw blijft wat zij thans is zal ook het volk zelf geen grooteu vooruitgang k .nuen maken. De Protestanten hebben zich hier ook gevestigd, maar zij zijn bij de bevolking slecht gezien en niet dan met zeer veel moeite hehben zij eenige personen kunnen aanwerven om er eene gemeente te vormen. Men schat de bevolking der stad Van op 20,000 Armeniërs en 10,000 Muzelmannen. Er is geen enkele inlandsche Katholiek. De Christen bevolking van het villayet Van wordt op 160,000 zielen berekend. Ongeveer anderhalve maand na de aankomst der Missionnarissen te Van vertrok Pater Rliétoré om zijne onderzoekingsreis verder voort te zetten; hij liet zijn reisgezel in die stad achter, dewijl diens gezondheid door de vroegere reizen veel geleden had. Zijn reisplan bracht hem naar Bitlis terug, waar de bevolking met denzelfden aandrang hem poogde terug te houden, als bij zijn eerste bezoek. Hij zette evenwel zijne reis voort naar Mouch, vanwaar hij mij de volgende beschrijving zond der door hem bezochte provincie. Ik heb mijn uitstapje door de provincie .Mouch geëindigd, en alle plaatsen bezocht waar Katholieken wonen. Die plaatsen zijn vier in getal: Nourchin is een dorp van 240 gezinnen, met een welgestelde bevolking; er is een geestelijke en eene bouwvallige kerk, doch er zijn geen scholen; Oghunk telt bO gezinnen; zijne bevolking is arm; het heeft een priester en eene kerk, die te klein is voor de bevolking, doch geene school; Armiteh telt 140 gezinnen, met eene bevolking, die nog al wel gesteld is; het heeft een priester, geen school, maar eene ruime en goed onderhouden kerk. Mouch telt 40 Katholieke gezinnen, die over het algemeen arm zijn, met uitzondering slechts der familie Stephan Aga, waar ik een gulle gastvrijheid mocht genieten en behandeld werd met eene welwillendheid, waaraan ik steeds gaarne zal blijven denken; daar is een priester, een oud-kweekeling der Propoganda, maar geen school of kerk. Ziedaar de voornaamste groep van de katholieke hevolkin<r iu onze nieuwe Missie van Armenië. Door bij de zoo even aangehaalde cyfeis het g tal der Katholieken te voegen, die hier en daar in kleine dorpjes verspreid leven, alsmede die van Bitlis, welke ik reeds vroeger opgaf, dan bereikt het getal onzer geloofsgenooten in dat gedeelte van Armenië, hetwelk ons ter bearbeiding is overgegeven, ter nauwernood 480 gezinnen of 24 00 zielen, terwijl de christenbevolking van de provinciën Bitlis, Van en Mouch gemakkelijk het getal van 270,000 zielen bereikt en waarschijnlijk nog hooger is. Diezelfde provinciën tellen verder nog een muzelmansche bevolking die ten minste even talrijk is als de christelijke, en verder nog eenige duizenden Joden en Jezidi’s De vlakte van Mouch is een zeer schoon land. Zij strekt zich twintig uren in de lengte en vijf in de breedte uit, en is door meer dan 200, meestal Armenische dorpen, bezet. De stad Mouch zelve ligt aan het uiteinde der vlakte, aan den voet en op de helling der bergen; zij was eertijds een bekende residentie van den satraap van het Armenisch koningrijk, maar alle sporen van vroegere grootheid zijn verdwenen, behalve eenige puinhoopen op de bergtoppen, die alleen nog over zijn om den bewoners aan hun verloren roem te herinneren. De kruin van den berg, aan wiens voet de stad gelegen is, is nog met sneeuw bedekt. Dat belooft nog al iets voor den winter. Thans op S September, teekent de thermometer 38 graden warmte in den schaduw, en ’de inwoners klagen dat zij een zoo bij uitstek heeteu zomer gehad hehben. De bevolking van Mouch bestaat uit 3000 gezinnen of tSOOO zielen, waarvan een gedeelte Mahomedaansch, een ander gedeelte Armenisch is; onder dit laatste gedeelte zijn de Katholieke familiën, waarvan ik reeds sprak, begrepen. De niet-katholieke Armeniërs hebben hier vijf kerken en een bisschep, die aan het hoofd hunner gemeente staat. Zij hebben ook eene school van de Armenische Unie. De Protestanten hebben weinig voortgang gemaakt in de stad zelve, maar meer in de omliggende dorjicn. De toestand der Armenische bevolking is in het land van Jfonch onder maatschappelijk en godsdienstig opzicht dezelfde als in de land.streken, die wij vroeger bezocht hebben: zy hebben geen leermeesters en zij verlangen die te hebben, zij gevoelen hunne onwetendheid en zouden er gaarne uit geraken. Het baart verwondering overal te zien hoe het Armenische volk door een onweerstaanbare zucht gedreven wordt naar eene herschepping. Hier, evenals elders, heb ik opgemerkt dat het Catholicisme de sympathie van het volk heeft. Diezelfde bevolkingen, die het voor tien jaren verachtten, begrijpen nu dat het de bron is van het licht, van de beschaving en menscheiyke waardigheid. Overal zyn de Missionnarissen welkom en overal zegt men hun : „blyft, dan zullen wij ons by n aansluiten.” Hier, evenals elders, zijn alle personen, die nadenken en het land kennen, eenstemmig om te verklaren dat hel Catholicisme, om veroveringen te maken, zich slechts zou te vertoouen hebben met eenigeu glans, zooals het in Europa doet: dat is met goed onderhouden kerken, yverige priesters en goed bestuurde scholen. Ik heb de Katholieken in de provincie Mouch zeer standvastig in het geloof gevonden. Tot in de laatste tyden was hun naam hier een symbool van verachting, en zagen zij zich blootgesteld aan de afpersingen van allen, en toch heeft geen enkele zyn Geloof verzaakt om een rustiger en minder veracht leven te leiden. Ik keer naar Van terug, maar langs een anderen weg dan dien ik hierheen gevolgd heb. In de plaats van Bitlis weer aan te doen, zal ik de oevers van het meer volgen tot tegenover de stad Van, waar ik in eene boot zal kunnen overvaren zonder eenig gevaar behoeven te vreezen. In die stad teruggekeerd, waar hij zijn reisgezel in voldoende gezondheid aantrof, schreef Pater Rhétoré mij den 12'’“ September de volgende regels : Eindelijk hebben wy onze reizen voor dit jaar afgelegd ; wij zijn thans bezig een huis te zoeken waar wy den winter kunnen doorbrengen en uw bezoek afwachten. Na al myn reizen en al de opmerkingen die ik gemaakt heb, is de indruk over den toe.stand des lands onder godsdienstig opzicht zoodanig, dat hy veel hoop geeft, voor het Catholicisme. Alles schijnt inderdaad die volkeren, die een nieuw leven zoeken, daarheen te trekken. Het Catholicisme alleen kan genoegdoening gevep aan hun verlangens en het ware Geloof en de ware beschaving schenken, waarnaar zij uit alle krachten streven; het doet zich aan het Armenische volk voor als de godsdienst die het meest bekwaam is om hen te geleiden op den nieuwen weg, dien zy willen inslaan, omdat het eene bron van licht in zijn schoot draagt, en omdat het meer dan een andere godsdienst hun vertrouwen waardig is door den heiligen levenswandel, de naastenliefde en toewyding zyner priesters. Als zonen van den H. Dominicus weet men dat wij ons eertijds voor Armenië hebben opgeofferd. De oude kloosters bezitten nog schilderstukken die de dagen van ons apostolaat in het geheugen terugroepeu. Door de genade van God en van onzen H. Patriarch, die ons kleed heeft geheiligd, wekt ons wit habyt reeds de voorliefde des volks op. Velen hebben reeds gezegd toen zy ons zagen komen; „Wy willen den godsdienst van die witte paters omhelzen. ik heb u het uitgestrekte veld, voor onze werkkracht in Armenië geopend, reeds beschreven. Het is een nieuw veld dat zich voor ons uitstrekt. Mochten wij ons vermenigvuldigen om het' te bewerken ! Moge de Heere ons door Zijne genade de noodige middelen verschaffen om onder dat volk een werkdadig en vruchtbaar apostolaat te beoefenen. Dat derhalve onze Paters zich allen verheugen over hetgeen de Goede God ons in Armenië geeft; dat zy zich gereed houden om ons de behulpzame hand te kunnen bieden op dit nieuwe arbeidsveld, zoodra de gehoorzaamheid hun dat zal opleggen. Dat zij vol y ver en vreugde hier komen, in afwachting van den arbeid, die op hen wacht en van den oogst, dien zij te verzamelen hebben. Bidt daar ginds allen vollr ons, opdat God ons waardig make voor onzen arbeid, evenals wij voor u bidden, opdat Hij u steune en zegeue in uwe werkzaairheden. Alle opmerkingen, die ik aan het verslag, dat men zoo even gelezen heeft, zou kunnen toevoegen, zouden slechts overbodig en nutteloos kunnen schijnen. Ik zal derhalve mijn brief besluiten door de vrijheid te nemen om de behoeften onzer nieuwe Missie van Armenië aan de edelmoedigheid uwer lezers aan te bevelen. Ontvang, mijnheer de redacteur, de betuiging der gevoelens van hoogachting waarmede ik de eer heb te zijn Uw zeer nederige dienaar. F. P. G. DUVAL, AposloUsch Prefect, van de orde der Prediliheeren. ALLERLEI EEN AANVAL O? DEN AFGOu VAN JAGERNAUT. Het is bekend dat bij de Hindoes het afgodsbeeld van Siwa Ie Jagernaut hel meeste vereerd wordt; in vroegere tijden lieten zich duizenden ongelukk gen onder de raderen van Siwa’s triomfwagen verpletteren, een onmenschelijk gebruik, waaraan de Engelschen niet dan met zeer veel moeite een einde gemaakt hebben. Vooreenige maanden werd op dezen afgod een aanslag gepleegd door eene handvol fanatieke heidenen. Tien mannen en drie vrouwen drongen het heiligdom des tempels van Jagernaut binnen en wilden met geweld het beeld van den afgod verbrijzelen. Hoewel meer dan duizend pelgrims in den tempel waren, kostte het de grootste moeite om de weinige woestelingen in bedwang te houden. Een van hen werd letterlijk dood getrapt, de andereu aan de Engelsche politie overgeleverd. Het onderzoek, ten gevolge van dezen aanslag ingesteld, bracht aan het licht dat de aanvallers behoorden tot een nieuwe secte van H ndoes, welke zich voor korten tijd op het grondgebied van Gumbulpore gevormd had. De aanhangers dezer niewe secte heeten Kumbhupatias, omdat zij een band van boomschors om de lendenen dragen. Zij zeggen dat hnn ceredienst in het jaar 1864, door den menschgeworden god Alekhschwamy, aan 64 personen geopenbaard is. Wel blijven zij aan de 300 millioen Hindoesche góden gelooven, maar willen hunne afgodsbeelden toch niet vereeren; zy zij zijn in drie klassen verdeeld, waarvan de twee hoogsten, de meer volmaakten, geen onderscheid tusschen de kasten aannemen en aan de wereld vaarwel gezegd hebben; de derde klasse alleen mag in het huwelijk treden. Men zegt dat hunne zedelijkheid zeer veel te wenschen overlaat. Het verdient opmerking dat zij, evenals eenige secten in Europa, in hunne ziekten weigeren eenig geneesmiddel aan te wenden, daar zij alleen van hunnen God genezing verwachten. Den aanval op Siwa’s afgodsbeeld hadden zij gedaan met het doel om zoo de nietswaardigheid van den godsdienst der Hindoes te bewijzen, en hunnen laudgenooten door een klaar en sprekend bewijs de oogen te openen. INGEKOMEN GIFTEN VOOR DE MISSIËN. VOOR DE MISSIE VAN SYRIË Venray. Het Gymnasium f 9-60 VOOR OE MISSIE VAN MIUDE.N AFRIKA Voorschoten. Z. V 13.00 Uitgave van de Maatsfhappij „DE KATHOLIEKE ILLUSTRATIE” te ’s-Hertogenbosch. 