Voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van het specifieke programma “Strafrecht" voor de periode 2007-2013 als onderdeel van het algemene programma “Grondrechten en justitie” {SEC(2005) 434}
COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 6. 4. 2005 COM(2005) 122 definitief 2005/0037 (COD) 2005/0038 (CNS) 2005/0039 (CNS) 2005/0040 (COD) MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT tot vaststelling van een kaderprogramma met betrekking tot grondrechten en justitie voor de periode 2007-2013 Voorstel voor een BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot vaststelling van het specifieke programma "Geweldbestrijding (Daphne) en drugspreventie en -voorlichting" voor de periode 2007-2013 als onderdeel van het algemene programma “Grondrechten en justitie” Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot vaststelling van het specifieke programma “Grondrechten en burgerschap” voor de periode 2007-2013 als onderdeel van het algemene programma “Grondrechten en justitie” NL NL Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot vaststelling van het specifieke programma “Strafrecht" voor de periode 2007-2013 als onderdeel van het algemene programma “Grondrechten en justitie” Voorstel voor een BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot vaststelling van het specifieke programma “Civiel recht" voor de periode 2007-2013 als onderdeel van het algemene programma “Grondrechten en justitie” (door de Commissie ingediend) {SEC(2005) 434} NL NL MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT tot vaststelling van een kaderprogramma met betrekking tot grondrechten en justitie voor de periode 2007-2013 De mededeling tot vaststelling van een kaderprogramma met betrekking tot grondrechten en justitie is onderdeel van een samenhangend geheel van voorstellen met het oog op het verstrekken van een passende ondersteuning voor een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht in het kader van de financiële vooruitzichten 2007. De drie hoofddoelstellingen van vrijheid, veiligheid en recht moeten namelijk tegelijkertijd en met dezelfde intensiteit worden nagestreefd, waardoor een evenwichtige aanpak tot stand zal komen, gebaseerd op de beginselen van democratie, eerbiediging van fundamentele rechten en vrijheden, en van de rechtsstaat. Voor elk van deze doelstellingen is een kaderprogramma opgesteld, hetgeen resulteert in de noodzakelijke samenhang tussen de maatregelen op elk beleidsterrein, waarbij een duidelijk verband wordt gelegd tussen de politieke doelstellingen en de beschikbare middelen om deze doelstellingen te ondersteunen. Voorts komt door deze structuur een belangrijke vereenvoudiging en rationalisering tot stand van de bestaande financiële steun op het gebied van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, hetgeen resulteert in een grotere flexibiliteit bij de vaststelling van prioriteiten en een toename van de algemene transparantie. 1.  INLEIDING In het kader van het Europese integratieproces is in eerste instantie op economisch vlak vooruitgang geboekt met de totstandkoming van een interne markt en een eenheidsmunt. De totstandkoming van een geïntegreerde economische ruimte zonder grenzen werd – zoals in het Verdrag van Amsterdam was vastgesteld – aangevuld met de oprichting van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Deze ruimte moet nu verder worden ontwikkeld en versterkt. In haar mededeling "Bouwen aan onze gemeenschappelijke toekomst - Beleidsuitdagingen en begrotingsmiddelen in de uitgebreide Unie 2007-2013"1 verklaarde de Commissie: "Vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid zijn centrale waarden in het Europese maatschappijmodel. (…) Dit aspect van de EU is een nieuwe prioriteit voor de integratie: een echte ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid is een onmisbare bouwsteen van de EU en staat centraal in het politieke project van de uitbreiding"2. De verschillende aspecten van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht vormen een evenwicht tussen het garanderen van de grondrechten van de burger en de uitvoering van de kerntaken die van de Unie worden verwacht3. 1 2 3 COM(2004) 101. "Bouwen aan onze gemeenschappelijke toekomst - Beleidsuitdagingen en begrotingsmiddelen in de uitgebreide Unie 2007-2013" - COM(2004) 101 van 10. 2. 2004. "Vrijheid is het eenmakende beginsel, de kern van het Europese project. Maar zonder veiligheid, zonder een rechtsstelsel en een rechtspraak die door de burgers erkend worden, zouden de uitoefening van de vrijheden en de inachtneming van de democratische waarden niet verzekerd zijn. De Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid biedt allereerst de garantie dat de democratische beginselen en de mensenrechten gerespecteerd zullen worden. De gemeenschappelijke erkenning van deze beginselen, van essentieel belang voor het burgerschap van de Unie, is nu vastgelegd in het NL 3 NL Met de ontwikkeling van een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht wordt tegemoet gekomen aan een algemene bezorgdheid van de volkeren van de staten die deel uitmaken van de Unie. Met het oog hierop heeft de Europese Raad in november 2004 het Haags Programma aangenomen, als follow-up van het programma dat in 1999 op de Europese Raad van Tampere werd goedgekeurd. In het Haags programma wordt voortgebouwd op de resultaten van het programma van Tampere en wordt een nieuwe agenda voorgesteld die de Unie in staat moet stellen om de bereikte resultaten verder te ontwikkelen en nieuwe uitdagingen aan te gaan.  In het programma wordt ook benadrukt dat met het oog op de totstandkoming van een Europa van de burgers de grondrechten niet alleen volledig moeten worden geëerbiedigd, maar ook actief moeten worden bevorderd. De opname van het Handvest van de grondrechten in het constitutioneel verdrag houdt een erkenning in van de waarden en doelstellingen van de Unie. Voorts zal de vastbeslotenheid van de Unie om de mensenrechten te beschermen worden versterkt door de toetreding van de Unie tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM), aangezien hierdoor externe rechterlijke toetsing tot stand zal komen4. Een betere bescherming en bevordering van de grondrechten vergt ook een meer gecoördineerd optreden bij de bestrijding van racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme door de interreligieuze en interculturele dialoog meer te ondersteunen met het oog op een beter wederzijds begrip en kennis. Uit deze ontwikkelingen vloeit een aanzienlijke versterking voort van de fundamentele waarden die de kern vormen van het Europese project. De Unie zal niet alleen wettelijk verplicht zijn om deze rechten en waarden te eerbiedigen, maar zal ook erop moeten toezien dat deze daadwerkelijk worden bevorderd op alle (interne en externe) beleidsterreinen waarvoor de Europese Unie bevoegd is. Voorts zullen de toezichtsactiviteiten snel moeten worden uitgebreid om ervoor te zorgen dat de lidstaten kiezen voor dezelfde benadering op de terreinen waarvoor zij bevoegd zijn, in het bijzonder in het kader van een Unie die zich uitbreidt en steeds verscheidener wordt en de hiermee gepaard gaande uitdagingen. De bevordering van een burgerschap van de Europese Unie moet de burgers het gevoel geven dat zij behoren tot een unie met dezelfde fundamentele rechten en waarden, die tegelijkertijd de diversiteit van de culturen en de tradities van de volkeren van Europa bewaart en eerbiedigt. De strijd tegen geweld maakt onmiskenbaar deel uit van de bescherming van de grondrechten die in het Handvest van de grondrechten zijn vastgesteld. Dit geldt in het bijzonder voor het recht op lichamelijke integriteit. Geweld en verscheidene andere grondrechten (vrijheid, veiligheid, gezondheid, werkgelegenheid, enz) zijn zo nauw met elkaar verbonden dat de algemene tenuitvoerlegging van deze rechten moet worden ondersteund, aangezien deze rechten betrekking hebben op de lichamelijke integriteit van personen. Hetzelfde geldt voor de strijd tegen drugsgebruik en –handel, een terrein waarop op Europees niveau sinds 1990 een samenhangende, multidisciplinaire en geïntegreerde strategie wordt gevolgd, maar zonder enige duidelijke financiële ondersteuning.  Deze strategie is gebaseerd op vijf belangrijke punten: vermindering van de vraag, vermindering van het aanbod en bestrijding van illegale 4 Handvest van de grondrechten, en vormt het voetstuk van de integratie voor al wie in de Unie verblijft. " - COM(2002) 247. Artikel I-9, lid 2, van het Verdrag tot vaststelling van een grondwet voor Europa bepaalt dat de Unie toetreedt tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. Die toetreding laat de bevoegdheden van de Unie, zoals in de grondwet bepaald, onveranderd. NL 4 NL drugshandel, internationale samenwerking en coördinatie op nationaal en Europees niveau, en informatie, onderzoek en evaluatie. Om een Europa van de burgers tot stand te brengen moet ook een Europese ruimte van recht worden gecreëerd, gebaseerd op het beginsel van wederzijdse erkenning en vertrouwen: grenzen tussen landen mogen niet langer een belemmering vormen voor de beslechting van civielrechtelijke en handelsrechtelijke zaken, voor een beroep op de rechter en de tenuitvoerlegging van beslissingen. Dankzij het beginsel van het vrije verkeer kunnen personen en ondernemingen hun civielrechtelijke en handelsbelangen nastreven in andere lidstaten. In het kader van dit beginsel moeten evenwel ook maatregelen op strafrechtelijk vlak worden genomen om erop toe te zien dat er geen ‘veilige havens’ ontstaan voor criminaliteit en criminelen. De onderlinge onverenigbaarheid of de complexiteit van de juridische en administratieve stelsels van de lidstaten mag er namelijk niet toe leiden dat burgers en bedrijven verhinderd of ontmoedigd worden om hun rechten uit te oefenen. Voor het bereiken van deze gemeenschappelijke doelstellingen is een stabiel financieel kader vereist. Met de voorbereiding van de volgende financiële vooruitzichten 2007-2013 wordt een belangrijke kans geboden om rekening te houden met de hierboven beschreven ontwikkelingen en bijgevolg het politieke project voor de uitgebreide Unie vorm te geven. 2. DE VOORGESTELDE MAATREGELEN – KADERPROGRAMMA MET BETREKKING TOT GRONDRECHTEN EN JUSTITIE 2. 1.  Doelstellingen en structuur van het programma Om een antwoord te bieden op de hierboven geschetste uitdagingen wordt voorgesteld om een te stellen, waarin vier specifieke justitie" op kaderprogramma "Grondrechten en doelstellingen zijn opgenomen: (1) (2) (3) (4) bevordering van de ontwikkeling van een Europese maatschappij die gebaseerd is op het burgerschap van de Europese Unie en de eerbiediging van de grondrechten zoals die in het Handvest van de grondrechten zijn neergelegd; bestrijding van antisemitisme, racisme en vreemdelingenhaat en versterking van het maatschappelijk middenveld op het vlak van de grondrechten; bijdrage aan de totstandbrenging van een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht door geweldbestrijding en door voorlichting over en preventie van drugsgebruik; bevordering van de justitiële samenwerking om verdere stappen te zetten bij de totstandkoming van een echte Europese ruimte van recht in civielrechtelijke en handelsrechtelijke zaken; bevordering van de justitiële samenwerking om verdere stappen te zetten bij de totstandbrenging van een echte Europese ruimte van recht in strafrechtelijke zaken. zal Deze doelstellingen hebben een verschillende rechtsgrondslag in de verdragen. Het kaderprogramma afzonderlijke opgebouwd wetgevingsinstrumenten. Er zal evenwel worden gezorgd voor politieke samenhang, aangezien in elk specifiek programma de beleidsdoelstellingen tot uiting zullen komen. In samenhang met de drie andere specifieke programma's zal dit beleid bijdragen aan de totstandkoming van een Europees burgerschap en een echte ruimte van recht. Voorts zal door bijgevolg vier zijn uit NL 5 NL samenbundelen van deze elkaar aanvullende beleidsterreinen het in hetzelfde kaderprogramma, niet alleen hun algemene samenhang worden versterkt, maar zal er ook beter kunnen worden ingespeeld op de behoeften van de burgers. Nieuwe, onvoorziene problemen zullen hierdoor met grotere flexibiliteit kunnen worden aangepakt. Wat grondrechten en burgerschap betreft, is de einddoelstelling bij alle Europese volkeren een echte cultuur van grondrechten te creëren. Een belangrijke voorlichtingsinspanning over de grondrechten, zowel door algemene informatiecampagnes als in het kader van individuele verzoeken, is dus van cruciaal belang. Dit is onlosmakelijk verbonden met de noodzaak om meer maatregelen te nemen, met inbegrip van wetgevende maatregelen, teneinde de toepassing van bepaalde rechten te bevorderen (bijvoorbeeld het recht op lichamelijke integriteit en de rechten die verband houden met het burgerschap van de Unie) en lidstaten te ondersteunen en aan te sporen om hun verplichtingen op hun bevoegdheidsterreinen na te komen.  De strijd tegen geweld in al zijn vormen (seksueel, psychologisch en fysiek), zowel in het openbare leven als in de privé-sfeer, omvat: ondersteuning van slachtoffers en risicogroepen (kinderen, jongeren en vrouwen); op dit gebied actieve NGO's en andere organisaties bijstaan en aanmoedigen; verspreiding van de in het kader van beide Daphne-programma's behaalde resultaten, met inbegrip van hun aanpassing, overdracht en gebruik door andere begunstigden of in andere geografische gebieden; en vaststelling van acties die bijdragen tot de positieve behandeling van mensen die het risico lopen slachtoffer te worden van geweld. Met betrekking tot de strijd tegen drugsgebruik liggen de belangrijkste uitdagingen op het gebied van de informatieverspreiding en verder onderzoek met het oog op programma's voor opleiding, preventie en beperking van de schadelijke effecten. Niet alleen de terugdringing van de vraag, maar ook de vermindering van het aanbod worden hoofdthema’s van het drugsbeleid. Dit is een terrein waarop maatregelen moeten worden genomen om een halt toe te roepen aan de drugshandel en de met drugsgebruik verband houdende criminaliteit, in het bijzonder wanneer het gaat om nieuwe synthetische drugs of hun chemische precursoren, en om witwaspraktijken aan te pakken. Justitiële samenwerking heeft betrekking op de toegenomen inspanningen om toezicht te houden op de toepassing door de lidstaten van het bestaande acquis zowel op civielrechtelijk als op strafrechtelijk vlak en om nationale wetgevingen op elkaar af te stemmen. In het kader van het programma zullen verscheidene acties worden ondersteund, onder meer om de toegang en de doeltreffendheid van de justitie te verbeteren, om te ijveren voor een ruimere toepassing van de wederzijdse erkenning, met inbegrip van de erkenning van besluiten en documenten die door andere dan de justitiële autoriteiten werden uitgevaardigd, om de mechanismen voor het verstrekken van voorlichting aan het publiek te versterken en om de opleiding van en de uitwisseling tussen beoefenaars van juridische beroepen met betrekking tot de mogelijkheden van samenwerkingsinstrumenten op dit terrein te bevorderen. De tenuitvoerlegging van wetgevende maatregelen voor de invoering en ontwikkeling van gemeenschappelijke instrumenten voor samenwerking en gelijkwaardige normen betreffende bepaalde procedures, zoals regels op het vlak van bewijsvoering, zal worden aangemoedigd. Voorts zal in het programma de bevordering worden beoogd van regels met betrekking tot de bescherming van personen die betrokken zijn bij een strafrechtelijke procedure, ongeacht of zij beschuldigde, getuige of slachtoffer zijn.  De algemene tussen de vier doelstellingen wordt verzekerd door gemeenschappelijke regels voor tenuitvoerlegging en beheer, overeenkomstig hetzelfde samenhang NL 6 NL strategische tijdschema en gecoördineerde evaluatie- en toetsingsprocessen (zie punt 3. 2). Bijgevolg zal het programma zorgen voor een rationalisatie en vereenvoudiging, waardoor de transparantie en de doeltreffendheid van de communautaire middelen zullen toenemen. Zorgen voor een actieve deelname van de belanghebbenden en meer inspelen op de verzoeken van het maatschappelijk middenveld zullen ook een horizontale prioriteit zijn die de vier beleidsterreinen gemeenschappelijk hebben. 2. 2. Europese toegevoegde waarde Dit programma zal een toegevoegde waarde bieden aan de bestaande nationale maatregelen op dit vlak door te werken als een katalysator: de door de EU gefinancierde samenwerking zorgt voor een groter bewustzijn van gemeenschappelijke problemen en waarden tussen lidstaten, waardoor de totstandkoming van gemeenschappelijke benaderingen, met inbegrip van wetgeving op deze terreinen wordt bevorderd. Dit zal worden bereikt door: de tenuitvoerlegging van overeengekomen EU-beleidsdoelstellingen en de bevordering van hun toepassing in het nationale beleid; de ondersteuning van de omzetting van wetgeving van de Europese Unie en de uniforme toepassing ervan in geheel Europa; de bevordering van samenwerkings- en coördinatiemechanismen lidstaten en samenwerking met organisaties uit het maatschappelijk middenveld op Europees niveau. tussen Een reeks van gemeenschappelijke evaluatiecriteria zullen worden gebruikt bij alle specifieke programma's om de Europese toegevoegde waarde te evalueren in verhouding tot het hierboven geschetste soort effect. Voorbeelden van deze criteria zijn: – alleen steun verlenen aan activiteiten die nodig zijn op Europees niveau om de doelstellingen van de Europese Unie, de regelgeving en de uitvoeringsmechanismen van de Europese Unie te ondersteunen; – activiteiten ondersteunen die een aanvulling zijn op maatregelen die op nationaal niveau worden gefinancierd; – uitwisselingen tussen lidstaten op het niveau van de Europese Unie versterken, die moeten leiden tot synergie-effecten en schaalvoordelen; – vertegenwoordigers van de lidstaten en andere belanghebbenden actief betrekken bij de tenuitvoerlegging van het programma om ervoor te zorgen dat bestaande activiteiten elkaar optimaal aanvullen. 2. 3. Complementariteit met andere instrumenten en beleidsmaatregelen In het kader van dit programma zal ernaar worden gestreefd synergie-effecten tot stand te brengen met de werkzaamheden van het Bureau voor de grondrechten, dat voortbouwt op het bestaande Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat, een in Wenen gevestigd agentschap dat werd opgericht bij Verordening (EG) nr. 1035/97 van de Raad van 2 juni 19975.  Via een mededeling6 heeft de Commissie een brede openbare raadpleging gehouden over het actieterrein en de taken van het toekomstige agentschap. In het kader van de raadpleging werd het advies ingewonnen van volgende belanghebbenden: organisaties uit 5 6 PB L 151 van 10. 6. 1997, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1652/2003 (PB L 245 van 29. 9. 2003, blz. 33). COM(2004) 693 van 25. 10. 2004. NL 7 NL het maatschappelijk middenveld zoals NGO’s die actief zijn op het vlak van de eerbiediging van de mensenrechten, nationale instellingen voor de bevordering en de eerbiediging van de mensenrechten, de lidstaten, de EU-instellingen, het Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat en de Raad van Europa. Bij het vaststellen van de precieze opdracht van het bureau zal rekening worden gehouden met de resultaten van deze raadpleging. De voornaamste taak van het bureau zal evenwel bestaan uit het vergaren en onderzoeken van gegevens met het oog op het formuleren van het beleid van de Unie op het gebied van de grondrechten. Wat de justitiële samenwerking in burgerlijke zaken betreft, zullen de acties in het kader van het programma worden gecoördineerd met die van het Europese justitiële netwerk in burgerlĳke en handelszaken dat is opgericht bij Beschikking 2001/470/EG van de Raad van 28 mei 20017 om doeltreffende justitiële samenwerking tussen de lidstaten in civiele en handelszaken te verbeteren, te vereenvoudigen en te versnellen. In het kader van het specifieke programma “strafrecht” zal bijzondere aandacht worden besteed aan Eurojust, dat werd opgericht bij Besluit 2002/187/JHA van de Raad van 28 februari 20028. Eurojust is een orgaan van de Europese Unie dat werd opgericht om de doeltreffendheid te versterken van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten bij het onderzoek en de vervolging van ernstige grensoverschrijdende en georganiseerde criminaliteit, terrorisme, door de samenwerking tussen deze autoriteiten te stimuleren en te bevorderen. Voor Eurojust is het van groot belang om te zorgen voor een volledige samenwerking tussen de bevoegde nationale autoriteiten. Bijgevolg is Eurojust een essentieel onderdeel van het kaderprogramma met betrekking tot grondrechten en justitie. inclusief Wat betreft de in dit programma opgenomen doelstelling met betrekking tot voorlichting over en preventie van drugsgebruik, is een intensievere samenwerking met derde landen noodzakelijk, alsook nauwe samenwerking met het Europees waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (EWDD). Dit in Lissabon gevestigd agentschap werd opgericht bij Verordening (EEG) nr.  302/93 van de Raad van 8 februari 19939, laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 3294/94 van de Raad van 22 december 199410. Het centrum heeft als taak objectieve, betrouwbare en vergelijkbare informatie over het verschijnsel drugs en drugsverslaving in Europa te verzamelen en te verspreiden. Daartoe werkt het centrum samen met landen buiten de EU en met internationale organisaties die actief zijn op het gebied van de drugsproblematiek, met name in het kader van het Programma van de Verenigde Naties voor internationale drugsbestrijding (UNDCP), de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), de Groep Pompidou van de Raad van Europa, de Werelddouaneorganisatie (WDO), de internationale politieorganisatie (Interpol) en de Europese politiedienst (Europol). 3. RATIONALISATIE EN VEREENVOUDIGING 3. 1. Overgang van bestaande instrumenten Uit de evaluatie van de acties die de Europese Unie de voorbije jaren op deze terreinen heeft ondersteund, blijkt duidelijk de noodzaak om de acties voort te zetten, aangezien zij 7 8 9 10 PB L 174 van 27. 6. 2001, blz. 25. PB L 63 van 6. 3. 2002, blz. 1. Besluit gewijzigd bij Besluit 2003/659/JHA (PB L 245 van 29. 9. 2003, blz. 44). PB L 36 van 12. 2. 1993, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1651/2003 (PB L 245 van 29. 9. 2003, blz. 30). PB L 341 van 30. 12. 1994, blz. 7. NL 8 NL toegespitst zijn op specifieke en reële problemen en ertoe bijdragen dat deze problemen op een positieve wijze worden aangepakt, als aanvulling op de nationale acties die op deze terreinen worden ondernomen. Er kwamen evenwel ook verscheidene zwakke punten aan het licht waarvoor een oplossing moet worden gevonden opdat met Europese acties nog betere resultaten kunnen worden bereikt. De huidige situatie die wordt gekenmerkt door talrijke kleinschalige begrotingsonderdelen of ad-hoc-financiering met een beperkte duur en zonder algemene samenhang, vormt namelijk een hinderpaal om de activiteiten van de Unie voldoende efficiënt te maken met het oog op het bereiken van de doelstellingen en het maximaal benutten van de bestaande menselijke en financiële middelen. De afzonderlijke tenuitvoerlegging van deze programma's heeft tot gevolg dat ze de bestaande synergie-effecten niet maximaal benutten en er zelfs nodeloze overlappingen kunnen ontstaan. Om de best mogelijke resultaten te bereiken, is het ten slotte werkelijk noodzakelijk om de doelstellingen, het soort maatregelen en de omvang van elk programma te herzien.  In het voorgestelde programma wordt voortgebouwd op de lessen die zijn getrokken uit de op deze terreinen bestaande acties. Het programma zal namelijk grotendeels de twee bestaande voorbereidende acties (bescherming en bevordering van de grondrechten en ondersteuning van het maatschappelijk middenveld in de tien nieuwe lidstaten) ontwikkelen. Deze zullen tot alle lidstaten worden uitgebreid. Ten slotte zal bijzondere aandacht worden besteed aan de grondrechten die voortvloeien uit het burgerschap van de Unie om de democratische participatie te bevorderen. Om de justitiële samenwerking te bevorderen, zal het programma maatregelen samenbundelen ter ondersteuning van de civielrechtelijke en strafrechtelijke samenwerking om een betere coördinatie tot stand te brengen tussen beide rechtsgebieden met het oog op de inwerkingtreding van het constitutioneel verdrag, dat de pijlerstructuur zal afschaffen. Vroeger werd civielrechtelijke samenwerking ondersteund in het kader van een afzonderlijk programma, terwijl justitiële samenwerking in strafzaken een onderdeel was van het AGIS-programma. Het huidige voorstel heeft tot doel beter te beantwoorden aan de politieke verwachtingen op het vlak van de versterking van justitie, zoals in het Haags Programma werd gevraagd, en aan de verlangens van de justitiële autoriteiten, beoefenaars van juridische beroepen en het maatschappelijk middenveld in het algemeen. De opleiding van magistraten en justitieel personeel zal worden versterkt en het programma zal ook voldoende flexibel zijn om nieuwe maatregelen ten uitvoer te kunnen leggen, zoals het informaticasysteem voor de uitwisseling van gegevens uit strafregisters. Wat geweldbestrijding betreft, zal het programma voortbouwen op het bestaande Daphne II-programma, waarin wijzigingen worden aangebracht om beter te kunnen inspelen op de vragen vanuit het maatschappelijk middenveld, inclusief de mogelijkheid om nieuwe actievormen ten uitvoer te leggen. De actie met betrekking tot drugspreventie en -voorlichting heeft tot doel de acties te consolideren die momenteel in het kader van verschillende programma's worden uitgevoerd, waardoor er voor de burgers en alle betrokken actoren een grotere transparantie tot stand komt. Het programma zal steun verlenen aan het toezicht op en de evaluatie van acties met betrekking tot de tenuitvoerlegging van specifieke acties in het kader van EU-actieplannen. Er zal ook naar een grotere betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld worden gestreefd. NL 9 NL 3. 2.  Gemeenschappelijke regelingen met betrekking tot het beheer Een belangrijke doelstelling van het kaderprogramma "Grondrechten en justitie" is zowel op juridisch vlak als managementgebied een vereenvoudiging en rationalisering van de instrumenten tot stand te brengen, de begrotingsstructuur te stroomlijnen, de samenhang en consistentie tussen programma's te bevorderen en overlappingen tussen instrumenten te voorkomen. Wat vereenvoudiging en flexibiliteit betreft, wordt in dit programma een belangrijke stap gezet. Het aantal begrotingsonderdelen en rechtsinstrumenten is namelijk verminderd. Door de middelen van de Unie samen te bundelen ontstaat er een grotere financiële transparantie en kan de toegevoegde waarde van de acties van de Unie beter worden geëvalueerd. Er wordt gestreefd naar optimale prestaties door grotere consistentie tussen de doelstellingen van de verschillende specifieke programma's en door een versterkte samenwerking en partnerschap met alle betrokken actoren. De voorgestelde vereenvoudiging en rationalisatie zullen ook ten goede komen aan de eindgebruikers, aangezien de zichtbaarheid, de duidelijkheid en de onderlinge samenhang van de instrumenten erdoor worden vergroot. Dankzij een meer gestandaardiseerde aanpak en uitvoeringsbepalingen een financieringsaanvraag op de verschillende werkterreinen kunnen indienen. gemakkelijker begunstigden potentiële zullen Het programma zal centraal door de Commissie worden beheerd. Alternatieve uitvoeringsmechanismen (externalisatie of gezamenlijk beheer) werden grondig onderzocht. Gezien de relatief geringe bedragen werden ze in deze fase niet als kosteneffectief beschouwd. Indien dit noodzakelijk is om de in het raam van het kaderprogramma voorgestelde doelstellingen te bereiken, kan worden overwogen om verschillende beheermethodes en/of structuren op te zetten. De vereiste personele middelen voor het beheer van het programma ligt per definitie vrij hoog. Door de harmonisatie van de procedures als gevolg van de integratie van de specifieke programma's in één enkele structuur kan er op dit vlak als gevolg van de schaalvoordelen een toezichts- en rationalisatie evaluatieprocedures zullen betere resultaten worden bereikt en zal de uitwisseling van beproefde methoden worden vergemakkelijkt. Aangezien één comité voor de vier specifieke programma’s bevoegd is, zal dit het dagelijks beheer van het kaderprogramma aanzienlijk vergemakkelijken. stand komen. Door de rationalisering van de tot Verdere rationalisering is mogelijk na de inwerkingtreding van het constitutioneel verdrag. Het kaderprogramma was opgesteld volgens de bepalingen van de huidige verdragen, maar de structuur van het programma voorziet in een vlotte overgang naar de nieuwe structuur van het constitutioneel verdrag, waarbij verdere harmonisatie zal mogelijk zijn tussen de specifieke programma's voor "Civiel recht" en "Strafrecht". 4.  FINANCIËLE MIDDELEN Het totale bedrag voor het kaderprogramma "Grondrechten en justitie" bedraagt 543 miljoen EUR voor de periode 2007-2013 (huidige prijzen). De middelen zijn als volgt opgesplitst: 93,8 miljoen EUR voor het programma "Grondrechten en burgerschap", 106,5 miljoen EUR voor het programma "Civiel recht", 196,2 miljoen voor het programma "Strafrecht" en 135,4 miljoen EUR voor het programma "Geweldbestrijding (Daphne) en drugspreventie en - voorlichting". Het totaalbedrag omvat 11,1 miljoen EUR voor administratieve ondersteuning. NL 10 NL Voorts zijn met betrekking tot dezelfde periode middelen uitgetrokken voor het Bureau voor de grondrechten (164,9 miljoen EUR), het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (110,6 miljoen EUR) en Eurojust (133,4 miljoen EUR). Deze bedragen zijn geraamd op basis van de hierboven vastgestelde en geschetste noden. Er werd rekening gehouden met relevante ervaring die werd opgedaan in het kader van bestaande acties en programma's met betrekking tot vraagstukken in verband met grondrechten en justitie. 5. CONCLUSIES De nieuwe financiële vooruitzichten bieden niet alleen de gelegenheid om doelstellingen en middelen beter met elkaar in overeenstemming te brengen, maar ook om de instrumenten te vereenvoudigen en te rationaliseren en aldus de middelen van de Europese Unie optimaal te benutten. In het kaderprogramma "Grondrechten en justitie" worden specifieke programma's samengebundeld die nauw met elkaar zijn verbonden. Gecoördineerde acties binnen deze specifieke programma's zullen ervoor zorgen dat er met meer efficiëntie kan worden ingespeeld op de einddoelstelling, de totstandbrenging van een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. NL 11 NL BIJLAGE tot vaststelling van een kaderprogramma met betrekking tot grondrechten en justitie voor de periode 2007-2013 Complementariteit met agentschappen en andere instrumenten in het kader van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht In het kader van de financiële vooruitzichten is vastgesteld dat verscheidene elkaar aanvullende instrumenten ertoe zullen bijdragen om de met betrekking tot de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht vastgestelde beleidsdoelstellingen te bereiken: – de kaderprogramma's ter vervanging van de talrijke begrotingsonderdelen die de Commissie momenteel op dit terrein beheert; – communautaire financiering van agentschappen en organen van de Gemeenschap of de Unie; – ontwikkeling en beheer van bijbehorende grootschalige informatiesystemen. In het kader van de nieuwe financiële vooruitzichten moeten de volgende agentschappen of organen die het terrein van het bovenvermelde kaderprogramma bestrijken, aan bod komen: • Het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (EWDD), opgericht bij Verordening (EEG) nr.  302/93 van de Raad van 8 februari 1993 tot oprichting van een Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (PB L 36 van 12. 2. 1993, blz. 1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1651/2003 (PB L 245 van 29. 9. 2003, blz. 30) en waarvoor een ontwerp van wijzigingsvoorstel is ingediend (Voorstel voor een verordening van de Raad, ingediend door de Commissie op 19 december 2003 met betrekking tot het Europees waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (COM(2003) 808 definitief). • Het Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat, dat zal worden omgevormd tot een volwaardig Bureau voor de grondrechten (voorstel van de Commissie gepland voor mei 2005) en dat momenteel is ingesteld bij Verordening (EG) nr. 1035/97 van de Raad van 2 juni 1997 houdende oprichting van een Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat (PB L 151 van 10. 6. 1997, blz. 1). • Eurojust, opgericht bij Besluit 2002/187/JBZ van de Raad van 28 februari 2002 betreffende de oprichting van Eurojust teneinde de strijd tegen ernstige vormen van criminaliteit te versterken (PB L 63 van 6. 3. 2002, blz. 1), laatstelijk gewijzigd bij Besluit 2003/659/JBZ (PB L 245 van 29. 9. 2003, blz. 44). Op basis van de bovenstaande punten zijn de begrotingsmiddelen voor de hierboven vermelde communautaire agentschappen niet in opgenomen in de kaderprogramma's. Zij moeten evenwel worden opgenomen als onderdeel van de uitgaven voor het beleid inzake vrijheid, veiligheid en recht onder de rubriek 3 van het toekomstige communautaire financiële kader. NL 12 NL TOELICHTING 1. ACHTERGROND Bij de voorbereiding van de financiële vooruitzichten voor 2007-2013 stond vanaf het begin een beleidsgerichte aanpak voorop, met het oog op de samenhang tussen de politieke doelstellingen en de in dat verband toegewezen bedragen. In dit verband wordt de totstandbrenging van een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht beschouwd als één van de hoofdprioriteiten van de Europese Unie in de komende jaren, die door aanzienlijk verruimde financiële middelen zal worden ondersteund. In haar mededelingen "Bouwen aan onze gemeenschappelijke toekomst – Beleidsuitdagingen en begrotingsmiddelen in de uitgebreide Unie 2007-2013"11 en "Financiële vooruitzichten 2007-2013"12 wees de Commissie er tevens op dat het belangrijk is om de herziening van de rechtsinstrumenten van de volgende financiële vooruitzichten te gebruiken om flinke vooruitgang naar meer eenvoud tot stand te brengen.  De Commissie, die haar voorstellen rond drie algemene en beleidsgerichte programma’s heeft opgebouwd (“Solidariteit en beheer van de migratiestromen”, “Grondrechten en justitie”, “Veiligheid en bescherming van de vrijheden”), geeft een duidelijk kader aan voor de financiële bijstand van de Gemeenschap aan de drie doelstellingen: justitie, vrijheid en veiligheid. 2. MOTIVERING VAN DE ACTIE 2. 1. Analyse van het probleem De strijd tegen geweld maakt onmiskenbaar deel uit van de bescherming van de grondrechten die in het Handvest van de grondrechten zijn neergelegd. Dit geldt in het bijzonder voor het recht op lichamelijke integriteit. Geweld en verscheidene andere grondrechten (vrijheid, veiligheid, gezondheid, werkgelegenheid, enz. ) zijn zo nauw met elkaar verbonden dat de algemene tenuitvoerlegging van deze rechten moet worden ondersteund, aangezien deze rechten betrekking hebben op de lichamelijke integriteit van personen. Specifieke vormen van geweld – zoals racistisch geweld en geweld op grond van geslacht of seksuele voorkeur – vereisen een specifieke respons die baat zou vinden bij gegevensuitwisseling en de verdere ontwikkeling van beproefde methoden op Europees niveau. Bij het ontwerpen van een respons in het kader van de nieuwe financiële vooruitzichten, waarbij van de bestaande maatregelen wordt uitgegaan, moet rekening worden gehouden met de noodzaak van een algemene en relevante oplossing voor geweldproblemen. Bij de totstandbrenging van een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht moeten ook het drugsgebruik en de drugshandel worden aangepakt. Dit is een van de belangrijkste vraagstukken waarmee Europese maatschappijen worden geconfronteerd. Sinds 1990 wordt op Europees niveau een samenhangende, multidisciplinaire en geïntegreerde strategie gevolgd, maar zonder dat hiervoor ondubbelzinnig financiële middelen worden toegekend. Deze strategie is gebaseerd op vijf belangrijke punten: i) vermindering van de vraag, ii) vermindering van het aanbod en bestrijding van illegale drugshandel, iii) internationale samenwerking, iv) coördinatie op nationaal en Europees niveau en v) informatie en onderzoek en evaluatie. 11 12 COM(2004) 101 van 10. 2. 2004. COM(2004) 487 van 14. 7. 2004. NL 13 NL 2. 2.  De koers voor de toekomst De voornaamste uitdagingen waarmee de Unie op het vlak van de aanpak van drugs in de periode van de volgende financiële vooruitzichten wordt geconfronteerd, kunnen als volgt worden omschreven: – voorlichting en onderzoek, inclusief de voortzetting van de werkzaamheden van het Europees waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (EWDD); – terugdringing van de vraag, aangezien door een stijging van de vraag de omvang van het drugsvraagstuk toeneemt: programma's voor opleiding, preventie en beperking van de schadelijke effecten; – vermindering van het drugsaanbod om een halt toe te roepen aan de drugshandel en de met drugsgebruik verband houdende criminaliteit, in het bijzonder wanneer het gaat om nieuwe synthetische drugs of hun chemische precursoren, en om witwaspraktijken aan te pakken; – intensievere samenwerking met derde landen met betrekking tot de terugdringing van het aanbod van en de vraag naar drugs; – de noodzaak van verder wetgevend werk om rekening te houden met nieuwe drugs en toezien dat de bestaande drugs die worden ontwikkeld, bijvoorbeeld erop controlemechanismen rekening houden met de nieuwe drugs. 2. 3. Doelstellingen van het programma en daarmee samenhangende indicatoren • Omschrijving van algemene, specifieke en operationele doelstellingen NL 14 NL aan van de Bijdragen totstandbrenging een ruimte van vrijheid, veiligheid en door recht en door geweldbestrijding voorlichting over en preventie van drugsgebruik. tegen Burgers beschermen geweld en een hoog niveau van van bescherming gezondheid, welzijn en sociale samenhang bereiken. Voorkoming en bestrijding van alle vormen van geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen, zowel in het openbare leven als in de privé-sfeer. Ondersteuning van slachtoffers en risicogroepen. Op dit gebied actieve NGO's en andere organisaties bijstaan en aanmoedigen. Verspreiding van de in het kader van beide Daphne-programma's verkregen resultaten, met inbegrip van hun aanpassing, overdracht en gebruik door andere begunstigden of geografische gebieden. andere in Vaststelling en versterking van acties die bijdragen aan de positieve behandeling van mensen die het risico lopen slachtoffer te worden van geweld. Het maatschappelijk middenveld betrekken bij de tenuitvoerlegging de en en EU-drugsstrategie EU-actieplannen. ontwikkeling van Voorkoming en beperking van drugsgebruik, verslaving en drugsgerelateerde schade. Toezicht op en uitvoering van de specifieke acties in het kader van de drugsactieplannen 2005-2008 en 2009-2012 en evaluatie van deze tenuitvoerlegging. NL 15 NL Bevordering transnationale bewustmakingsactiviteiten op de hierboven geschetste werkterreinen.  van en Uitbouw van multidisciplinaire netwerken; zorgen voor de verdere ontwikkeling van de kennisbasis, de uitwisseling van informatie en de vaststelling en verspreiding van beproefde methoden, met name door opleiding, studiebezoeken en uitwisseling van personeel. Ontwikkeling en uitvoering van bewustmakingsacties voor specifieke doelgroepen om de toepassing van het beginsel van ten aanzien van nultolerantie geweld de te ondersteuning van slachtoffers aan te moedigen en het melden van gevallen van geweld te stimuleren. bevorderen, van de Bewustmaking maatschappelijke en gezondheidsproblemen als gevolg van drugsgebruik en bevordering van een open dialoog met het oog op een beter in de drugsproblematiek. inzicht Alle doelstellingen stroken met het overkoepelende doel van het algemene programma "Grondrechten en justitie", te weten de ondersteuning van de totstandbrenging van een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. • Complementariteit/samenhang met andere instrumenten Bij het opstellen van het programma werd bijzondere aandacht besteed aan de samenhang met andere programma’s ter financiering van activiteiten op dezelfde beleidsterreinen en aan de complementariteit en synergie met dergelijke programma’s. Dit programma wordt aangevuld door de andere specifieke programma’s van het algemene programma "Grondrechten en in het bijzonder het specifieke programma "Grondrechten en burgerschap", dat tot doel heeft de fundamentele rechten en waarden van de Europese Unie te bevorderen met behoud en eerbiediging van de culturele diversiteit en tradities van de Europese volkeren. justitie", Er wordt ook gestreefd naar complementariteit met het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving. Dit centrum heeft als belangrijkste taak objectieve, betrouwbare en vergelijkbare informatie over het drugsvraagstuk en drugsverslaving in Europa te verzamelen en te verspreiden. Daartoe werkt het centrum samen met landen buiten de EU en met op dat gebied actieve internationale organisaties. Bijzondere aandacht zal worden besteed aan de algemene programma's "Veiligheid en bescherming van de vrijheden" en "Solidariteit en beheer van de migratiestromen", aangezien NL 16 NL zij het onderhavige programma aanvullen. In dit verband zullen zeker synergie-effecten worden gegenereerd, in het bijzonder op het gebied van geweldbestrijding. Hierbij kan het zowel gaan om racistisch geweld, geweld op grond van geslacht of seksuele voorkeur of drugsgerelateerde misdrijven. Internet plus", "Programma voor de Ook andere programma's, zoals "Veiliger letsels", het 7de gezondheidszorg", kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling en het jeugdprogramma, kunnen het onderhavige programma aanvullen. "Programma betreffende bescherming tegen 3. EVALUATIE 3. 1. Uit tussentijdse/eindevaluaties getrokken lessen Het Daphne-programma werd tweemaal door de Commissie geëvalueerd. In 2002 werd een tussentijds verslag13 ingediend en in 2004 een eindverslag14.  Uit zowel het tussentijds verslag als het eindverslag over het Daphne-programma (2000-2003) blijkt dat organisaties veel voordeel hebben gehaald uit hun deelname aan Europese partnerschappen. Door de samenwerking tussen verenigingen zijn hun programma's doeltreffender geworden en worden de middelen beter benut. In het eindverslag werd erop gewezen dat er nog ruimte voor verbetering was, bijvoorbeeld door de oprichting van een helpdesk of door meer de klemtoon leggen op de bekendmaking. Het Daphne II-programma werd aangepast overeenkomstig de bevindingen van dit verslag. Aangezien de programmastructuur vrij recentelijk werd gewijzigd, hoeven er geen aanzienlijke wijzigingen meer te worden aangebracht. De Commissie stelde een tussentijdse15 en een eindevaluatie16 op van het drugsactieplan (2000–2004). Het nieuwe actieplan (2005-2008) is in de eerste plaats gericht op de gebieden waarop volgens de evaluatie verdere vooruitgang nodig is. te Uit deze evaluaties blijkt dat enkele verbeteringen moeten worden aangebracht om de doelstellingen beter te kunnen bereiken. In het bijzonder werd opgemerkt dat het maatschappelijk middenveld nauwer moet worden betrokken bij de voorbereiding en de ontwikkeling van het EU-beleid op dit terrein. Een verdere vereiste is dat nationale acties, ook op internationaal vlak, beter worden gecoördineerd. Het uitbouwen van netwerken en de uitwisseling van beproefde methoden moet worden aangemoedigd en verder worden ontwikkeld. 3. 2. Evaluatie vooraf Uit het werkdocument van de Commissie betreffende de evaluatie vooraf van het algemene programma “Grondrechten en justitie” blijkt dat het gekozen beleid geschikt is om de beoogde doelstellingen te bereiken. 13 14 15 16 COM(2002) 169 van 27. 3. 2002. COM(2004) 824 van 14. 12. 2004. COM(2002) 599 van 4. 11. 2002. COM(2004) 707 van 22. 10. 2004. NL 17 NL 4. RECHTSGROND EN BEDOELING VAN HET BELEIDSINSTRUMENT 4. 1. Rechtsgrond Dit specifieke programma van het algemene programma "Grondrechten en justitie" is gebaseerd op artikel 152 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap. In artikel 152 van het EG-Verdrag, dat betrekking heeft op de volksgezondheid, wordt duidelijk bepaald dat bij de bepaling en de uitvoering van elk beleid en elk optreden van de Gemeenschap een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid wordt verzekerd. Voorts wordt in het artikel bepaald dat de Gemeenschap het optreden van de lidstaten aanvult ter vermindering van de schade aan de gezondheid door drugsgebruik, met inbegrip van voorlichting en preventie.  Zorgen voor een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid door mensen te beschermen tegen geweld en door het verstrekken van voorlichting en het ontwikkelen van preventieve acties met betrekking tot drugs is de belangrijkste doelstelling van dit programma. De voorgestelde rechtsgrond is dus passend. 4. 2. Acties in het kader van het programma Er zijn verschillende soorten acties gepland: • specifieke acties van de Commissie, zoals studies en onderzoek; opiniepeilingen en onderzoeken; de vaststelling van indicatoren en gemeenschappelijke methodologieën; verzameling, ontwikkeling en verspreiding van gegevens en statistieken; seminars, conferenties en vergaderingen van deskundigen; op het publiek gerichte campagnes en evenementen; ontwikkeling en onderhoud van websites; het opstellen en verspreiden van voorlichtingsmateriaal; ondersteuning en beheer van netwerken van nationale deskundigen; analyse, toezicht en evaluatie; • acties waarbij financiële steun wordt toegekend aan specifieke projecten in het belang van de Gemeenschap, volgens de in de jaarlijkse werkprogramma's uiteengezette voorwaarden; • acties waarbij financiële steun wordt verleend aan de activiteiten van niet-gouvernementele jaarlijkse werkprogramma's in de organisaties of andere entiteiten, volgens de uiteengezette voorwaarden; • exploitatiesubsidies aan de Europese Federatie voor verdwenen en seksueel uitgebuite kinderen, die op het gebied van kinderrechten en -bescherming een doelstelling van algemeen Europees belang nastreeft. 4. 3. Subsidiariteit en evenredigheid is opgesteld met Het huidige voorstel inachtneming van het subsidiariteits- en evenredigheidsbeginsel overeenkomstig artikel 5 van het EG-Verdrag en het daaraan gehechte protocol. Wat subsidiariteit betreft, wordt met dit programma niet beoogd gebieden te bestrijken die reeds onder nationale programma’s van de lidstaten vallen. Dit programma is daarentegen gericht op gebieden waarop de EU een toegevoegde waarde kan bieden. In die zin zijn veruit de meeste van de in het kader van het programma ondersteunde activiteiten NL 18 NL complementair met nationale acties en wordt beoogd synergie-effecten met acties op internationaal en regionaal niveau optimaal te benutten. Wat evenredigheid betreft, is het voorstel voor een nieuw programma zo eenvoudig mogelijk opgesteld. Dit geldt niet alleen voor de vorm van de acties – de definities in de wetgevingstekst zijn zo algemeen mogelijk gehouden – maar ook voor de administratieve en financiële voorschriften die van toepassing zijn bij de uitvoering van de acties. De Commissie heeft getracht het juiste evenwicht te vinden tussen enerzijds flexibiliteit en gebruiksgemak en anderzijds duidelijke doelstellingen en passende financiële en procedurele waarborgen.  Gelet op de richtsnoeren in het protocol betreffende de toepassing van beide beginselen, is het duidelijk dat de in dit programma behandelde problemen transnationale aspecten hebben en dat een optreden op communautair niveau bijgevolg duidelijke voordelen oplevert ten opzichte van een nationaal optreden. 4. 4. Vereenvoudiging en rationalisering De voorgestelde benadering zal bijdragen aan de realisatie van de hoofddoelstelling, namelijk vereenvoudiging van zowel de wetgevings- als de beheersinstrumenten en stroomlijning van de begrotingsstructuur. Zij zal ook leiden tot meer samenhang en consistentie tussen de instrumenten en overlappingen daartussen helpen voorkomen. Hoewel voor de toekomstige uitbreidingen extra personele middelen nodig zullen zijn, zal een betere toewijzing van personele middelen worden bereikt door kleinere begrotingsonderdelen (die onevenredig veel middelen opslorpen) te schrappen en bestaande programma's in één coherent en gestroomlijnd programma onder te brengen. Dit zal resulteren in een grotere evenredigheid tussen het uitgavenbedrag en de administratieve kosten voor het beheer ervan. De voorgestelde rationalisering zal ook de eindgebruiker ten goede komen aangezien daardoor de zichtbaarheid, de duidelijkheid en de onderlinge samenhang van de instrumenten geharmoniseerde worden een uitvoeringsbepalingen financieringsaanvraag kunnen indienen. gestandaardiseerde potentiële en gemakkelijker vergroot. Dankzij begunstigden aanpak zullen de De Commissie kan besluiten taken tot uitvoering van de begroting toe te vertrouwen aan de in artikel 54, lid 2, onder a), van het Financieel Reglement bedoelde agentschappen naar Gemeenschapsrecht. Deze agentschappen worden door de Commissie aangewezen overeenkomstig de artikelen 55 en 56 van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad en artikel 37 van Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de Commissie. De Commissie controleert of een en ander in overeenstemming is met de beginselen van zuinig beheer, doeltreffendheid en efficiëntie. Alvorens de Commissie dergelijke taken delegeert, vergewist zij zich op grond van een voorafgaande evaluatie van het feit dat de oprichting van agentschappen in overeenstemming is met het beginsel van goed financieel beheer. Het voorgestelde nieuwe instrument volgt de door de Commissie gekozen benadering met betrekking tot de politieke en financiële uitdagingen vanaf 2007. Het is de bedoeling de bestaande instrumenten aan te vullen, te vereenvoudigen en te rationaliseren en de nodige flexibiliteit in te bouwen om nieuwe doelstellingen te realiseren en soepel in te spelen op het nieuwe rechtskader dat na de inwerkingtreding van het constitutioneel verdrag zal worden ingevoerd. NL 19 NL 5.  GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING De kosten van het algemene programma “Grondrechten en justitie” voor de periode 2007-2013 bedragen 543 miljoen EUR; de bijdrage voor dit specifieke programma bedraagt 138,2 miljoen EUR. NL 20 NL 2005/0037 (COD) Voorstel voor een BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot vaststelling van het specifieke programma "Geweldbestrijding (Daphne) en drugspreventie en -voorlichting" voor de periode 2007-2013 als onderdeel van het algemene programma “Grondrechten en justitie” HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op de artikel 152, Gezien het voorstel van de Commissie17, Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité18, Gezien het advies van het Comité van de Regio's19, Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag20, Overwegende hetgeen volgt: (1) (2) (3) In het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap wordt bepaald dat bij de bepaling en de uitvoering van elk beleid en elk optreden van de Gemeenschap een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid moet worden verzekerd. In artikel 3, lid 1, onder p), van het Verdrag wordt bepaald dat het optreden van de Gemeenschap een bijdrage tot het verwezenlijken van een hoog niveau van bescherming van de gezondheid omvat. Het optreden van de Gemeenschap moet een aanvulling vormen op nationale beleidsmaatregelen die gericht zijn op de verbetering van de volksgezondheid, het wegnemen van bronnen van gevaar voor de menselijke gezondheid en het verminderen van de schade aan de gezondheid door drugsverslaving. Fysiek, seksueel en psychologisch geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen of dreiging daarmee, dwang of willekeurige vrijheidsberoving, zowel in het openbare leven als in de privé-sfeer, vormt een inbreuk op hun recht op leven, veiligheid, vrijheid, waardigheid en lichamelijke en emotionele integriteit en een ernstige bedreiging voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid van de slachtoffers van 17 18 19 20 PB C […] van […], blz. […]. PB C […] van […], blz. […]. PB C […] van […], blz. […]. PB C […] van […], blz. […]. NL 21 NL (4) (5) (6) (7) (8) dergelijk geweld. De gevolgen van dergelijk geweld doen zich zo erg gevoelen in de gehele Gemeenschap dat zij een echte plaag zijn op gezondheidsgebied en een belemmering vormen voor veilig, vrij en rechtvaardig burgerschap.  Volgens de definitie van de Wereldgezondheidsorganisatie is gezondheid een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden en niet de loutere afwezigheid van ziekte of handicap. Volgens een resolutie die tijdens de Algemene Vergadering van de Wereldgezondheidsorganisatie in 1996 werd aangenomen, is geweld een van de belangrijkste mondiale problemen op het gebied van de volksgezondheid. In haar verslag over geweld en gezondheid van 3 oktober 2002 beveelt de WHO aan elementaire preventieve acties te bevorderen, meer maatregelen te nemen ten behoeve van slachtoffers van geweld en de samenwerking en uitwisseling van informatie over het voorkomen van geweld te intensiveren. Deze beginselen worden erkend in talrijke overeenkomsten, verklaringen en protocollen van belangrijke internationale organisaties en instellingen zoals de Verenigde Naties, de Internationale Arbeidsorganisatie, de Wereldvrouwenconferentie en het Wereldcongres tegen de seksuele uitbuiting van kinderen voor commerciële doeleinden. Het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie21 bevestigt onder andere opnieuw het recht op menselijke waardigheid, gelijkheid en solidariteit. Het omvat een aantal specifieke bepalingen betreffende de bescherming en bevordering van de lichamelijke en geestelijke integriteit, de gelijke behandeling van mannen en vrouwen, kinderrechten en non-discriminatie alsmede het verbod van onmenselijke of vernederende behandelingen, slavernij, dwangarbeid en kinderarbeid. In het Handvest wordt bevestigd dat bij de bepaling en uitvoering van elk beleid en elk optreden van de Gemeenschap een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid moet worden verzekerd. De Commissie is door het Europees Parlement verzocht om actieprogramma's ter bestrijding van dergelijk geweld op te stellen en ten uitvoer te leggen, onder andere in de resoluties van het Europees Parlement van 19 mei 2000 over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement "Over nieuwe maatregelen ter bestrijding van de vrouwenhandel"22 en van 20 september 2001 over genitale verminking van vrouwen23. Het actieprogramma dat werd opgezet bij Besluit nr. 293/2000/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 januari 2000 tot vaststelling van een communautair actieprogramma (het programma Daphne) (2000-2003) betreffende preventieve maatregelen ter bestrijding van geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen24, heeft bijgedragen tot een grotere bewustwording van deze problematiek in de Europese Unie en heeft geleid tot meer samenwerking tussen de organisaties die in de lidstaten actief zijn op het gebied van geweldbestrijding. 21 22 23 24 PB C 364 van 18. 12. 2000, blz. 1 PB C 59 van 23. 2. 2001, blz. 307. PB C 77 E van 28. 3.  2002, blz. 126. PB L 34 van 9. 2. 2000, blz. 1. NL 22 NL (9) In het actieprogramma dat werd opgezet bij Besluit nr. 803/2004/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 tot vaststelling van een communautair actieprogramma (2004-2008) ter voorkoming en bestrijding van geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen en ter bescherming van slachtoffers en risicogroepen (Daphne II-programma)25, werd voortgebouwd op de resultaten die reeds in het kader van het Daphne-programma werden bereikt. Op grond van artikel 8, lid 2, van dit besluit treft de Commissie de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de jaarlijkse kredieten stroken met de nieuwe financiële vooruitzichten. (10) Het is wenselijk te zorgen voor continuïteit voor de projecten die in het kader van de Daphne en Daphne II-programma's werden ondersteund. (11) Volgens onderzoek hangt een groot aantal ziektes en sterfgevallen in Europa samen met drugsverslaving en vormt de schade aan de gezondheid door drugsverslaving derhalve een belangrijk probleem voor de volksgezondheid. (12) In de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement betreffende de resultaten van de eindevaluatie van de EU-drugsstrategie en het EU-actieplan inzake drugs (2000-2004)26 werd erop gewezen dat het maatschappelijk middenveld regelmatig moet worden betrokken bij de ontwikkeling van het EU-drugsbeleid. (13) Het besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautair actieprogramma op het gebied van de volksgezondheid (2003-2008) voorziet in de ontwikkeling van strategieën en maatregelen inzake drugsverslaving en van leefstijl gebonden gezondheidsdeterminanten. (14) (15) In zijn aanbeveling van 18 juni 2003 betreffende de preventie en beperking van gezondheidsschade die samenhangt met drugsverslaving27 heeft de Raad aanbevolen dat de lidstaten de preventie van drugsverslaving en de vermindering van de daarmee samenhangende risico's tot een doelstelling van het volksgezondheidsbeleid maken en zij daartoe alomvattende strategieën ontwikkelen en uitvoeren. In december 2004 heeft de Europese Raad de drugsstrategie voor 2005-2012 van de Europese Unie aangenomen, die betrekking heeft op alle drugsgerelateerde activiteiten van de Europese Unie en waarin de belangrijkste doelstellingen worden vastgesteld. Deze doelstellingen voorzien in het bereiken van een hoog niveau van gezondheidsbescherming, welzijn en sociale samenhang door het voorkomen en beperken van drugsgebruik, verslaving en drugsgerelateerde schade aan de volksgezondheid en de maatschappij. (16) De Commissie heeft haar drugsactieplan (2005-2008)28 aangenomen als een cruciaal instrument voor het omzetten van de drugsstrategie 2005-2012 van de Europese Unie in concrete acties.  Het actieplan moet uiteindelijk het drugsgebruik onder de bevolking aanzienlijk terugdringen en de schade die de volksgezondheid en de maatschappij oplopen als gevolg van het gebruik van en de handel in illegale drugs, verminderen. 25 26 27 28 PB L 143 van 30. 4. 2004, blz. 1. COM(2004) 707. PB L 165 van 3. 7. 2003, blz. 31. COM(2005) 45 van 14. 2. 2005. NL 23 NL (17) Het is belangrijk en noodzakelijk dat de ernstige onmiddellijke en lange termijngevolgen worden erkend die geweld en drugs kunnen hebben op het gebied van gezondheid, psychologische en sociale ontwikkeling, gelijke kansen van de betrokkenen en voor personen, gezinnen en gemeenschappen alsook wat betreft de hoge sociale en economische kosten voor de maatschappij in haar geheel. (18) De Europese Unie kan een meerwaarde geven aan de acties van de lidstaten op het gebied van drugspreventie en -voorlichting door deze acties aan te vullen en synergie- effecten te bevorderen. (19) Op het gebied van de preventie van geweld, met inbegrip van misbruik en seksuele uitbuiting ten aanzien van vrouwen, jongeren en kinderen en de bescherming van slachtoffers en risicogroepen kan de Europese Unie een meerwaarde geven aan de acties die hoofdzakelijk door de lidstaten worden ondernomen door de volgende maatregelen te nemen: de verspreiding en uitwisseling van gegevens, ervaring en innoverende benadering; de beproefde methoden; de bevordering van een gezamenlijke vaststelling van prioriteiten; de ontwikkeling van de nodige netwerken; de selectie van projecten in de gehele Gemeenschap en het motiveren en mobiliseren van alle betrokken partijen. Deze acties moeten ook betrekking hebben op vrouwen en kinderen die via mensenhandel de lidstaten worden binnengebracht. (20) De Europese Federatie voor verdwenen en seksueel uitgebuite kinderen verenigt op Europees niveau de verschillende NGO's die actief zijn op het gebied van verdwenen en seksueel uitgebuite kinderen. De federatie is actief op het vlak van de bewustmaking van en de strijd tegen het verschijnsel van verdwenen en seksueel uitgebuite kinderen door de communicatie te bevorderen tussen Europese organisaties met het oog op een meer efficiënte aanpak, de oprichting te bevorderen van een Europees studiecentrum voor het centraliseren en analyseren van gegevens met betrekking tot deze fenomenen en activiteiten te ondersteunen en uit te voeren met het oog op de verbetering van de situatie van verdwenen of seksueel uitgebuite minderjarigen en de wetgeving, mentaliteit en gedrag in Europa te wijzigen.  (21) De doelstellingen van de voorgestelde actie, namelijk het voorkomen en bestrijden van alle vormen van geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen en drugsvoorlichting en -preventie, kunnen niet voldoende door de lidstaten worden verwezenlijkt, omdat de gegevensuitwisseling en verspreiding van beproefde methoden op EU-niveau moet plaatsvinden. Dit kan dan ook beter op communautair niveau worden verwezenlijkt. Aangezien een gecoördineerde en multidisciplinaire aanpak noodzakelijk is en rekening houdende met de omvang of de gevolgen van het optreden kan de Gemeenschap overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag omschreven subsidiariteitsbeginsel maatregelen treffen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat dit besluit niet verder dan wat nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken. (22) Passende maatregelen moeten worden genomen om onregelmatigheden en fraude te voorkomen en om verloren gegane, ten onrechte betaalde of slecht bestede middelen terug te vorderen. (23) Bij dit besluit wordt een financieel kader vastgesteld dat voor de begrotingsautoriteit gedurende de gehele looptijd van het programma de voornaamste referentie vormt in de zin van punt 33 van het Interinstitutioneel Akkoord van 6 mei 1999 tussen het NL 24 NL Europees Parlement, de Raad en de Commissie over de begrotingsdiscipline en de verbetering van de begrotingsprocedure29. (24) Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen30 (hierna “het Financieel Reglement” genoemd) en Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de Commissie van 23 december 2002 tot vaststelling van uitvoeringsvoorschriften van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad31, die de financiële belangen van de Europese Gemeenschap beschermen, moeten worden toegepast, waarbij moet worden gestreefd naar eenvoud en samenhang bij de keuze van de begrotingsinstrumenten, beperking van het aantal gevallen waarin de Commissie rechtstreeks verantwoordelijk is voor de uitvoering en het beheer van de begrotingsinstrumenten, en evenredigheid tussen de hoogte van de middelen en de administratieve lasten voor de besteding ervan. (25) Krachtens het Financieel Reglement is voor exploitatiesubsidies een basisbesluit vereist. (26) Overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden32 moeten de maatregelen voor de uitvoering van dit besluit worden goedgekeurd aan de hand van de raadplegingsprocedure van artikel 3 van dit besluit.  Dit is aangewezen omdat het programma geen significante gevolgen heeft voor de begroting van de Europese Unie, BESLUITEN: Artikel 1 Vaststelling van het programma 1. In dit besluit wordt het specifieke programma "Geweldbestrijding (Daphne) en drugspreventie en -voorlichting" (hierna “het programma” genoemd) vastgesteld als onderdeel van het algemene programma “Grondrechten en justitie”, om bij te dragen aan de versterking van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. 2. Het programma bestrijkt de periode van 1 januari 2007 tot en met 31december 2013. Artikel 2 Algemene doelstellingen 1. Dit programma heeft de volgende algemene doelstellingen: 29 30 31 32 PB C 172 van 18. 6. 1999, blz. 1 PB L 248 van 16. 9. 2002, blz. 1. PB L 357 van 31. 12. 2002, blz. 1. PB L 184 van 17. 7. 1999, blz. 23. NL 25 NL (a) bijdragen aan de totstandbrenging van een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht door geweldbestrijding en door voorlichting over en preventie van drugsgebruik; (b) burgers beschermen tegen geweld en een hoog niveau van gezondheidsbescherming, welzijn en sociale samenhang bereiken; (c) voorkoming en beperking van drugsgebruik, verslaving en drugsgerelateerde schade. 2. Zonder afbreuk te doen aan de doelstellingen en bevoegdheden van de Europese Gemeenschap, dragen de algemene doelstellingen van het programma bij aan de ontwikkeling van communautaire beleidsmaatregelen en meer in het bijzonder aan die welke verband houden met de bescherming van de volksgezondheid, gelijkheid van mannen en vrouwen, bescherming van de kinderrechten en de strijd tegen mensenhandel en seksuele uitbuiting.  Artikel 3 Specifieke doelstellingen Dit programma heeft de volgende specifieke doelstellingen: (a) voorkoming en bestrijding van alle vormen van geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen, zowel in het openbare leven als in de privé-sfeer door preventief op te treden en steun te verlenen aan slachtoffers en risicogroepen aan de hand van volgende maatregelen: • • • • NGO's en andere organisaties die actief zijn op het gebied van tegen en het voorkomen van geweld de bescherming ondersteunen en aanmoedigen en steun verlenen aan slachtoffers; acties voor de bewustmaking van specifieke doelgroepen ontwikkelen en ten uitvoer leggen, materiaal ontwikkelen ter aanvulling van het reeds bestaande materiaal of het reeds bestaande materiaal aanpassen en gebruiken in andere geografische gebieden of ten behoeve van andere doelgroepen; de in het kader van beide Daphne-programma's verkregen resultaten verspreiden, met inbegrip van hun aanpassing, overdracht en gebruik door andere begunstigden of in andere geografische gebieden; vaststellen en versterken van acties die bijdragen tot een lopen positieve behandeling van mensen die het risico slachtoffer te worden van geweld, namelijk door te kiezen voor een aanpak die zowel aanzet tot respect voor hen als hun welbevinden en persoonlijke ontplooiing bevordert; (b) transnationale acties bevorderen door: NL 26 NL • • • • • multidisciplinaire netwerken uit te bouwen; de verdere ontwikkeling te garanderen van de kennisbasis, de uitwisseling van informatie en de vaststelling en verspreiding van beproefde methoden, met name door opleiding, studiebezoeken en uitwisseling van personeel; bewustmaking van geweld bij doelgroepen zoals specifieke beroepen zodat zij hierin meer inzicht krijgen, de toepassing van het beginsel inzake nultolerantie ten aanzien van geweld te bevorderen, de ondersteuning van slachtoffers aan te moedigen en het melden van gevallen van geweld bij de bevoegde autoriteiten te stimuleren; de vraagstukken in verband met geweld te bestuderen, na te gaan welke de onderliggende oorzaken van geweld zijn op alle niveaus van de maatschappij en deze te bestrijden; van bewustmaking en de gezondheidsproblemen als gevolg van drugsgebruik en bevordering van een open dialoog met het oog op een beter inzicht in de drugsproblematiek; maatschappelijke (c) (d) het maatschappelijk middenveld betrekken bij de tenuitvoerlegging en ontwikkeling van de EU-drugsstrategie en EU-actieplannen; toezicht op en uitvoering van de specifieke acties in het kader van de drugsactieplannen 2005-2008 en 2009-2012 en evaluatie van deze tenuitvoerlegging.  Artikel 4 Acties Met het oog op de verwezenlijking van de in de artikelen 2 en 3 bedoelde algemene en specifieke doelstellingen kunnen in het kader van dit programma de volgende soorten acties worden ondersteund: (a) (b) specifieke acties van de Commissie, zoals studies en onderzoek; indicatoren en opiniepeilingen en onderzoeken; de vaststelling van gemeenschappelijke methodologieën; en verspreiding van gegevens en statistieken; seminars, conferenties en vergaderingen van deskundigen; op het publiek gerichte campagnes en evenementen; ontwikkeling en onderhoud van websites; het opstellen en verspreiden van voorlichtingsmateriaal; ondersteuning en beheer van netwerken van nationale deskundigen; analyse, toezicht en evaluatie; of ontwikkeling verzameling, specifieke transnationale projecten in het belang van de Unie die door ten minste drie jaarlijkse lidstaten worden werkprogramma's uiteengezette voorwaarden; of ingediend, volgens de in de NL 27 NL (c) (d) de activiteiten van niet-gouvernementele organisaties of andere entiteiten die overeenkomstig de algemene doelstellingen van het programma een doel van algemeen Europees belang nastreven, volgens de jaarlijkse werkprogramma's uiteengezette voorwaarden; in de een exploitatiesubsidie ter medefinanciering van de uitgaven in verband met het permanente werkprogramma van de Europese Federatie voor verdwenen en seksueel uitgebuite kinderen, die op het gebied van kinderrechten en - bescherming een doelstelling van algemeen Europees belang nastreeft. Artikel 5 Deelname De volgende landen (hierna “de deelnemende landen” genoemd) kunnen aan de acties van het programma deelnemen: (a) (b) (c) de EVA-Staten die partij zijn bij de EER-Overeenkomst, overeenkomstig de bepalingen van deze Overeenkomst; de met de EU geassocieerde kandidaat-lidstaten en de bij het stabilisatie- en associatieproces betrokken landen van de westelijke Balkan, volgens de voorwaarden die zijn vastgesteld in de met die landen gesloten of te sluiten associatieovereenkomsten of aanvullende protocollen inzake de deelname aan communautaire programma's; bij de projecten kunnen kandidaat-lidstaten worden betrokken die niet aan dit programma deelnemen, wanneer dit tot hun voorbereiding op toetreding zou bijdragen, dan wel andere derde landen die niet aan dit programma deelnemen, wanneer dit de doelstellingen van de projecten dient. Artikel 6 Doelgroepen 1. 2. 3. Het programma is gericht op alle groepen die zich direct of indirect bezighouden met vraagstukken in verband met geweld en drugs. Wat de strijd tegen geweld betreft, zijn de belangrijkste doelgroepen de slachtoffers van geweld en de groepen die het risico lopen slachtoffer te worden van geweld.  Andere doelgroepen zijn onder meer leraars en onderwijzend personeel, politie en maatschappelijk werkers, lokale en nationale autoriteiten, medisch en paramedisch religieuze personeel, gerechtelijk personeel, NGO's, vakorganisaties gemeenschappen. Met het oog op geweldpreventie is het ook van belang te denken aan behandelingsprogramma's voor zowel slachtoffers als daders. en jongeren, kwetsbare groepen en probleemwijken Wat drugs betreft, zijn risicogroepen en moeten ze dus als doelgroepen worden beschouwd. Andere doelgroepen zijn onder meer leraars en onderwijzend personeel, maatschappelijk werkers, lokale en nationale autoriteiten, medisch en paramedisch personeel, gerechtelijk personeel, NGO's, vakorganisaties en religieuze gemeenschappen. NL 28 NL Artikel 7 Toegang tot het programma Het programma staat open voor openbare of particuliere organisaties en instellingen (plaatselijke autoriteiten op het bevoegde niveau, universiteitsfaculteiten en onderzoekscentra) die actief zijn op het gebied van de preventie en bestrijding van geweld ten aanzien van kinderen, jongeren en vrouwen of die bescherming bieden tegen dergelijk geweld of die hulp verlenen aan slachtoffers dan wel gerichte acties ten uitvoer leggen om de afwijzing van dergelijk geweld te bevorderen of attitude- en gedragswijzigingen ten opzichte van kwetsbare groepen en slachtoffers van geweld aan te moedigen. Het programma staat ook open voor openbare of particuliere organisaties en instellingen (plaatselijke autoriteiten op het bevoegde niveau, universiteitsfaculteiten en onderzoekscentra) die actief zijn op het gebied van drugsvoorlichting en – preventie. Artikel 8 Financieringsvormen 1. Communautaire financiering kan de volgende juridische vormen aannemen: – subsidies; – overheidsopdrachten. 2. 3. 1. 2. Behalve in uitzonderlijke en naar behoren gemotiveerde spoedeisende gevallen of indien de begunstigde wegens zijn kenmerken als enige voor een bepaalde actie in aanmerking komt, worden communautaire subsidies normaal toegekend na een oproep tot het indienen van voorstellen in de vorm van exploitatiesubsidies en subsidies aan acties. Het maximale medefinancieringspercentage wordt in de jaarlijkse werkprogramma's vastgesteld. Voorts is voorzien in uitgaven voor begeleidende maatregelen door middel van contracten voor overheidsopdrachten, in welk geval de communautaire financiering de aankoop van diensten en goederen dekt. Het gaat daarbij onder meer om uitgaven met betrekking tot voorlichting en communicatie, voorbereidende werkzaamheden, tenuitvoerlegging, toezicht, controles en evaluatie van projecten, beleidsinitiatieven, programma's en wetgeving. Artikel 9 Uitvoeringsmaatregelen De Commissie voert de communautaire bijstand uit overeenkomstig het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen.  Voor de tenuitvoerlegging van het programma stelt de Commissie, binnen de grenzen van de in artikel 2 omschreven algemene doelstellingen, een jaarlijks werkprogramma op met specifieke doelstellingen, thematische prioriteiten, een beschrijving van de in artikel 8 bedoelde begeleidende maatregelen en eventueel een lijst van andere acties. NL 29 NL 3. 4. Het jaarlijkse werkprogramma wordt vastgesteld volgens de procedure van artikel 10, lid 2. Bij de evaluatie- en gunningsprocedures met betrekking tot subsidies aan acties wordt onder meer rekening gehouden met de volgende criteria: (a) conformiteit met het jaarlijkse werkprogramma, de in artikel 2 uiteengezette algemene doelstellingen en de maatregelen op de in de artikelen 3 en 4 bedoelde gebieden; (b) kwaliteit van de voorgestelde actie qua opzet, organisatie, presentatie en verwachte resultaten; (c) (d) bedrag van de gevraagde communautaire financiering en de mate waarin deze in verhouding staat tot de verwachte resultaten; effect van de verwachte resultaten op de in artikel 2 omschreven algemene doelstellingen en op de maatregelen op de in de artikelen 3 en 4 bedoelde gebieden. 5. De aanvragen voor de in artikel 4, leden 3 en 4, bedoelde exploitatiesubsidies worden geëvalueerd op grond van de volgende punten: – – – – – – de mate van overeenstemming met de doelstellingen van het programma; de kwaliteit van de geplande activiteiten; het van deze activiteiten te verwachten multiplicatoreffect op het publiek; de geografische uitstraling van de activiteiten; de rol van de burgers in de structuren van de desbetreffende organen; de verhouding tussen de kosten en de baten van de voorgestelde activiteiten. Overeenkomstig artikel 113, lid 2, van het Financieel Reglement wordt voor de aan de Europese Federatie voor verdwenen en seksueel uitgebuite kinderen verleende exploitatiesubsidies een uitzondering gemaakt op het degressiviteitsbeginsel, omdat deze vereniging een doel van algemeen Europees belang op het gebied van kinderrechten en -bescherming nastreeft. Artikel 10 Comité De Commissie wordt bijgestaan door een comité dat bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten en dat wordt voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie (hierna "het comité" genoemd). Wanneer naar dit Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van artikel 8 daarvan. lid wordt verwezen, zijn de artikelen 3 en 7 van 6. 1. 2. NL 30 NL 3. Het comité stelt zijn reglement van orde vast. Artikel 11 Complementariteit 1. 2. 3. 1. 2. 1. 2.  Er wordt gestreefd naar synergie en complementariteit met andere instrumenten van de Gemeenschap, met name de algemene programma's "Veiligheid en bescherming van de vrijheden" en "Solidariteit en beheer van de migratiestromen", het 7de kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling en de programma's met betrekking tot gezondheidsbescherming en "Veiliger internet plus". Er wordt actief gestreefd naar complementariteit met het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving. Statistische gegevens over geweld en drugs zullen in samenwerking met de lidstaten worden opgesteld, zo nodig aan de hand van het communautair statistisch programma. Middelen van het programma kunnen worden gedeeld met andere instrumenten van de Gemeenschap, met name de algemene programma's "Veiligheid en bescherming van de vrijheden", "Solidariteit en beheer van de migratiestromen" en het 7de kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling om acties ten uitvoer te leggen die aan de doelstellingen van alle programma's beantwoorden. Voor in het kader van dit besluit gefinancierde acties wordt voor hetzelfde doel geen bijstand van andere financiële instrumenten van de Gemeenschap verleend. De begunstigden van dit besluit stellen de Commissie in kennis van financiering die zij uit de communautaire begroting en andere bronnen ontvangen, alsook van hun lopende financieringsaanvragen. Artikel 12 Begrotingsmiddelen De begroting voor de uitvoering van dit instrument bedraagt voor de in artikel 1 vermelde periode 138,2 miljoen EUR. De begrotingsmiddelen die worden toegewezen voor de acties waarin dit programma voorziet, worden jaarlijks opgevoerd in de algemene begroting van de Europese Unie. De beschikbare jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit toegekend binnen de grenzen van de financiële vooruitzichten. Artikel 13 Toezicht Voor alle in het kader van het programma gefinancierde acties dient de begunstigde technische en financiële voortgangsverslagen in. Tevens wordt binnen drie maanden na de beëindiging van de actie een eindverslag ingediend. Vorm en inhoud van deze verslagen worden door de Commissie vastgesteld. Onverminderd de controles die door de Rekenkamer worden uitgevoerd in samenwerking met de bevoegde nationale controle-instanties of diensten overeenkomstig artikel 248 van het EG Verdrag, en onverminderd eventuele uit NL 31 NL 3. 4. 5. 6. 1. 2. 3. hoofde van artikel 279, onder c), van het EG Verdrag uitgevoerde controles, mogen ambtenaren en andere personeelsleden van de Commissie controles ter plaatse, met inbegrip van steekproefsgewijze controles, uitvoeren met betrekking tot in het kader van het programma gefinancierde acties. 