Leerboek der verloskunde
Deze misvorming bestaat hierin, dat de gezamentlijke afmetingen van het bekken beneden de normale maat , in den regel echter, wanneer de geslachtspheer ontwikkeld is, in die verhouding tot elkander staan, welke het volwassen vrouwelijke bekken kenmerkt. Dat deze bekkens betrekkelijk hunne gedaante het karakter van het kinder- of mannenbekken vertoonen , zoo als men beweerd heeft, rust even zoo op eene dwaling, als de aanneming, dat hare gesteldheid tot de rachitische nadert. Het eenvoudig te kleine bekken is veeleer een afdruk van het normale vrouwen-bekken naar verkleinden maatstaf. Aanm. stein d. J. komt de verdienste toe, de opmerkzaamheid der verloskundigen op het gewigt der gelijkmatige bekken-naauwte gevestigd te hebben. Hij handelde daarover uitvoerig eerst in zijne Annalen, 3 St. 1809, p. 23, en later in zijn Lehrbuch, Thl. f, p. 78 e. v. — De waar- nemingen van naecele over deze soort van bekkens, welke in vele punten wezenlijk afwijken van die van stein, werden, volgens liunne hoofduitkomsten, eerst 1830 in de Dissert. ,van haber en later uitvoeriger in liet werk over »das schragverengte Becken" bekend gemaakt. De weinige over deze misvorming van bekkens bij oude schrijvers (b. v. bij roederer, beiedrte, th1errt, joerdens, maar ook nog bij bauj)f.locode) voorkomende aanteekeningen getuigen van eene slechts hoogst gebrekkige kennis derzelve. Hiervan is ook lüCfllNl a spiessenhoff (Ej. resp. ciossmann , Diss. de partu praeternat. ex disproportione inter caput foet. et pelvim orto. Heidelb. 1742, 4. § 33) niet uit te zonderen, die sedert het verschijnen der dissertatie van haber overal wordt aangehaald , waar gesproken wordt over gelijkmatig to kleine bekkens. § 578. Er komen twee soorten van het eenvoudig te kleine bekken voor (f. c. naegele). Bij het bekken der eerste soort, die verreweg de menigvuldigste zijn, is de dikte, sterkte, textuur der beenderen — behalve de grootte —geheel dezelfde, als bij de normale bekkens. Slechts aan enkele exemplaren valt eene zekere hardheid der beenderen in het oog. Deze bekkens komen bij vrouwen van kleine, middelbare en groote gehalte voor, die overigens ook welgebouwd en slank zijn. Niets duidt in het uiterlijk aanzien, in de houding, in den gang eene misvorming van het bekken aan. Dezelve is, zoo niet altijd, althans meest eerst onder de baring, namelijk uit de daardoor veroorzaakte storing van dezelve, erkend geworden. Bij de tweede soort, die echter slechts uiterst zeldzaam en slechts bij zeer kleine personen of dwergen voorkomt, vindt men de beenderen van dezelfde grootte, dikte, sterkte enz. als in den kinderlijken ouderdom , en bijna evenzoo de onderlinge vereeniging der afzonderlijke stukken, waaruit de beenderen van het bekken bestaan. Ook alle overige beenderen toonen de even gemelde (van de rhachitische overigens wezenlijk verschillende) gesteldheid. De onderlinge verhouding der afmetingen van het bekken is echter ook hier, bij ontwikkelde geslachtspheer, volkomen dezelfde als bij het bekken der eerste soort. § 579. De gelijkmatige vernaauwing van het bekken komt niet zoo zeldzaam voor en is op zich zelve, namelijk zonder complicatie met buitengewoon sterke ontwikkeling der vrucht, meer oorzaak van storing der baring, dan algemeen wordt aangenomen (naegele). Dit geldt echter slechts van de bekkens der eerste soort. — Wat hun ontstaan betreft, zoo spruiten zij voort uit een gebrek der eerste vorming en moeten met hetzelfde regt voor spelingen in de natuur gehouden worden, als het algemeen te groote bekken, en uls het niet zelden voorkomende, in verhouding tot het overige ligchaam te groote of te kleine hoofd enz. — De vernaauwing kan in verschillende graden plaats hebben; alle afmetingen kunnen b. v. een vierde-, een half-, ja een' geheelen duim, en zelfs daarover korter zijn dan bij het normale bekken, zoodat de baring niet alleen in hoogen graad gestoord, maar zelfs voor de natuurkrachten onvolvoerbaar kan worden. B. HET ONGELIJKMATIG IE IUAUWE BF.KKEH. § 580. De ongelijkmatige vernaauwing van het bekken , welke veel minder zeldzaam als oorzaak van Mogostocia, inzonderheid van derzelver hoogeren graad , voorkomt, dan de even behandelde misvorming, is naar haar ontstaan en haren aard, naar den graad en de rigting, in welke zij plaats heeft, naar de mogelijke complicatiën etc. zeer menigvuldig. De vernaauwing is beperkt tot een'enkelen streek van het bekken, den ingang, de holte, den uitgang, of strekt zich, evenwel in ongelijke mate, over het geheele bekken uit. Meermalen neemt zij uitsluitend eene zijde van het bekken in, of is toch hier sterker dan aan de andere zijde; intusschen is de eene zijde vernaauwd, terwijl de andere verwijd is. Nu eens heeft zij in de rigting van achteren naar voren plaats, en wel in de regte of in de schuinsche, dan eens (het zeldzaamste geval) in de dwarsche rigting. — Verreweg het meest is de ingang van het bekken vernaauwd, en wel vooral van achteren naar voren , en slechts uiterst zeldzaam van de eene naar de andere zijde. In de bekkenholte komt de vernaauwing slechts zelden op zich zelve alleen voor, maar meest verbonden met vernaauwing van den in- of uitgang of van beiden. De vernaauwing van den uitgang des bekkens gaat meest met misvorming van den ingang gepaard , en heeft slechts uiterst zeldzaam zonder deze plaats. Bij mati'je vernaauwing van den ingang is de uitgang van het beKken dikwijls onveranderd, dikwijls in alle rigtingen wijder, dan gewoonlijk. Het meest wordt deze ongelijkmatige vernaauwing van het bekken door ziekten veroorzaakt, die verweeking der beenderen ten gevolge hebben , zeldzamer ligt haar een gebrek der eerste vorming ten grondslag, het zeldzaamst wordt zij door uitwassing der beenderen, breuk der bekkenbeenderen, misvorming van de darmbeensgeleeding enz. veroorzaakt. Naar haar ontstaan kan men de gelijkmatige bekkenvernaauwingen op de volgende wijze rangschikken: 1. het rachitische bekken , 2. het ten gevolge van verweeking der beenderen bij volwassenen vernaauwde (z.g. osteomalacische) bekken; 3. het schuins vernaauwde bekken, 4. het door exostosis, beenbreuk enz. vernaauwde bekken, I. Het rachitische bekken. de fremerï, Nic. Corn., De mutationib. figurae pelvis praesert. üg qaae ex ossium emollitione oriuntur. Lugd. 8. 1793, 4. p. 29 sqrj hcil, J., A defence of the cesar. oper. etc. Maneli. (1798), p. 162, 163. dess. Observations etc. (1799), p. 184 192. stein, G. IV., Annalen der Geburtsh., St. 1. Lelpz. 1808, p. 117. dess. Lehre d. Geburtsh., Thl. I p. 85. naegele , F. C., resp. g. g. ctAüSlüS, Com. s. cas. rariss. mogostociae pelvin., additis observationib. de discrimine inter pelvimerhachitide et pelvim ex osteomal. adnlt. deformein. Francof. 1834, 4. § 581. Het wezenlijkste onderscheidingskenmerk van rachitische bekkens ligt niet in derzelver vorm, welke zich geenszins naar eenen volkomen constanten typhus gewijzigd vertoont, maar veel meer in de gesteldheid der beenderen zelve, welker wasdom en normale ontwikkeling door de ziekte belemmerd werd. De bekkenbeenderen van rhachitische lijderessen toonen gewoonlijk eenen schralen, teederen bouw , zijn glad en vast; wanneer zij geprepareerd en droog zijn, zijn zij bij uitstek wit; de darmbeenderen zijn van grooteren omvang en in hoogeren graad doorschijnend, dan van het gezonde bekken. Aanm. Zeldzamer en slechts na hoogeren graad der ziekte , waar de geleiachtige zelfstandigheid, die zich in de holte der beenderen afzondert, en derzelver opzwelling veroorzaakt, niet opgeslorpt, maar steeds vaster werd en eindelijk verbeende, hebben de beenderen nevens buitengewone digtheid eenen grooteren omvang en eene zekere stevigheid, eene donkere kleur, met sterk ontwikkelde randen en knobbels. De hoogste graad der ziekte eindelijk, laat nevens de door haar veroorzaakte osteoporose eene in het oog loopende broosheid der beenderen achter. § 582. Aan de afzonderlijke bekkenbeenderen bemerkt men in den regel de volgende hoofdafwijkingen van den normalen vorm. Het heiligbeen is korter, maar breeder en zijne voorste vlakte van boven naar onderen en van de eene naar de andere zijde minder hol. Aan de bovenste helft zijn de vleugels terug geweken en het middelste, door de ligchamen der heiligbeen-wervels gevormd deel, steekt vooruit. De basis van het been steekt naar binnen, de apex min of meer sterk naar buiten. Dikwijls helt te gelijk deze naar de eene en gene naar de andere zijde, zoodat het promontorium der eeneheupkom (het meest de linker) nader staat. Deze zijdelingsche afwijking des heiligbeens heeft gewoonlijk eene lordosis scoliotica in de lendenstreek ten gevolge. De ongeno emde beenderen zijn kleiner en bijzon- der smaller. Dikwijls is het eene (meest het linker) kleiner dan het andere en ook wel hooger geplaatst. De darmbeenderen zijn aan hunne binnenste vlakte minder hol en steken naar voren verder uit elkander. De ongenoemde lijn is merkbaar, dikwijls de helft korter dan gewoonlijk, vooral aan de linkerzijde. De zitbeenderen divergeren naar onderen, en de nederdalende armen der schaambeenderen wijken van boven naar beneden sterker uit elkander, dan aan het normale bekken. De horizontale armen der schaambeenderen zijn minder gekromd. Bij de zijdelingsche afwijking van het heiligbeen is het schaambeen op deze zelfde plaats met zijnen bovensten rand dikwijls iets binnenwaarts, met zijnen ondersten achterwaarts gedrongen. Hieruit kan men de volgende eigendommelijkheden, voor het meerdertal van rhachitische bekkens, opmaken:1) 1 meer dan bij het normale bekken. Tegelijk is deze afstand even zoo groot of grooter dan de afstand tusschen het midden van den darmbeenskam van de eene en van de andere zijde. Het kleine bekken is aan den ingang van achter naar voren vernaauwd, terwijl het in dwarsche rigting de gewone ]) De afbeelding is naar een uitstekend schoon exemplaar in onze verzameling vervaardigd. Aan de conjugata ontbreekt 1" 10'"; de dwarsche afmeting des ingangs 5", de distantia sacro-cotyloid. sin. 2" 2"', de dextra 2" 5'"; de dwarsche afmeting van den uitgang 4" 2"\ de regte 3" 4"\ Afstand tusschen de spin. ischiad. ~ 4". § 583. Het groote bekken is door den aanmerkelijk buitenwaarts uitstekenden vleugel des darmbeens ruimer. De afstand tusschen de voorste bovenste darmbeenuitsteeksels bedraagt dikwijls 1 — wijdte heeft of zelfs wijder is. Indien echter ook ten gevolge van de algemeene kleinheid der beenderen eene verkorting in de dwarsche afmeting plaats heeft, zoo staat dezelve nogthans met de vernaauwing van voren naar achteren in geene evenredigheid. De oorzaak dezer laatste ligt in het aanmerkelijk binnenwaarts uitsteken van het promontorium, in de verkorting der ongenoemde lijn en in de vlakkere golving of zelfs in het binnenwaarts gedrongen zijn van den horizontalen schaambeensarm. Zelden is de conjugata zelve de sterkst vernaauwde afmeting ; meest is het de distantia sacro-cotyloidea aan de eene zijde, en wel die, waarheen het promontorium helt. De graad der vernaauwing is zeer verschillend ; de kleinste afmeting wisselt af tusschen 3| — 1" en daar onder; het meest komen 3^-—2i-* voor. — Al naar den aard en graad van de afwijkende gesteldheid der beenderen verkrijgt de ingang van het bekken nu eens den vorm eener uitgerekte ellips, dan dien van een hart met meer of minder uitsnijding of spits , of van eene liggende acht ( x>) (stein). De holte en de uitgang van het bekken zijn in den regel niet alleen niet vernaauwd, maar eerder ruimer dan bij het normale bekken. De oorzaak hiervan ligt ten deele in het sterk terug treden der onderste helft van het heiligbeen, ten deele in den wijden afstand der zitbeensknobbels van elkander en in de merkelijke uitzetting van den schaamboog. — Eindelijk is het geheele bekken ten gevolge van het maaksel en den vorm der beenderen lager en sterker hellend ; de heupkommen liggen meer naar voren en zijn minder diep, hetgeen bijzonder in het oog valt, wanneer men dezelve met het dikke hoofd der dijbeenderen vergelijkt. § 584. De aangetoonde vorm, welke het ten gevolge van Engelsclie ziekte misvormde bekken in den regel oplevert, geldt in den nieuvveren tijd in Duitschland (op het voetspoor van stein) voor een volkomen onderscheidingskenmerk tusschen het rhachitische en het ten gevolge van beenverweeking bij volwassene wanstaltige bekken. Doch de ondervinding heeft geleerd, dat rhachitische bekkens voorkomen, wier misvorming volkomen gelijk is aan die, welke men uitsluitend als het gevolg van osteomalacia adult. beschouwd had (§ 586). Waarom zoude ook het rhachitische bekken niet den z. g. osleomalacischen vorm aannemen, wanneer tijdens zijne beenderen verweekt zijn , gelijksoortige mechanische invloeden op hetzelve inwerken, als die, welke de misvorming des bekkens bij osteomalacia adult. veroorzaken? Verschijnt b. v. de rhachitis later dan gewoonlijk of duurt zij langer, en worden er herhaalde proeven in het werk gesteld, of moeten zulke kinderen veel en aanhoudend in den z. g. kinderstoel zitten, zoo is ligt in te zien , hoe deze meest zeldzame misvorming des bekkens ontstaat. Komen echter hierna deze beide soorten van misvormde bekkens in hunnen vorm somwijlen overeen, zoo zullen nogthans steeds de Anamnesis en de bij rhachitische niet ontbrekende sporen van gestoorde ontwikkeling der beenderen de onderscheiding mogelijk maken. Aanm. Gewigtige aantekeningen , met name over het ontstaan van dezen zeldzamen vorm des racliitischen bekkens zijn te vinden bij noit (Observ. enz. p. 1 91). Dezelve zijn overgenomen in de schriften van bdrhs (Principles p. 31), gooch (Praet. compend. p. 191), davjds (Principles and Practice, 1836, vol. /. p. 32) enz. Het eerste naanwkeurig waargenomene geval dezer soort deelde naegele mede in de reeds aangeli. Di'ss. CLAüstus. sist. cas. rariss. etc., 1834. Verg. ook liet aanhangsel opzijn werk over het schuinsvernaauwde bekken. Het daar (p. 85) beschrevene cn tab. XII afgebeelde bekken (het naauwste hekken ten gevolge van rachitis, welke tot nu toe als belemmering der baring is bekend geworden) is afkomstig van eene vrouw, die eerst met 4—5 jaren begon te kruipen cn niet eerder dan in het 7 jaar te staan en te gaan. Het toont in hoogen graad de verbuigingen, ■welke men als karakteristiek voor het door osteomalacia adult. misvormde hekken heeft opgegeven. Er zijn ons nog twee dergelijke exemplaren bekend. In het Museum te Straatsburg bevinden zich twee rachitische sceletten (van een 1 jarig en een Sjarig kind), van welke de bekkenbeenderen geheel den z. g. osteomalacischen vorm vertoonen. betschleu spreekt van zulk een in het Museum te Breslau aanwezig bekken van een lOjarig meisje. Gelijksoorstige exemplaren zijn in de Museums te Londen (davis, 1. c.). hohl kent 3 bekkens (van 12—14jarige meisjes) welke het begin, de verdere groeiontwikkeling en de volkomene ontwikkeling van deze misvorming bezitten (Vortrage etc. p. 358). Gelijksoortige bekkens zijn in het bezit van krombholz en grenzer (van eene 40jarige rachitische). Voor korten tijd heeft zulk een bekken lange aanleiding tot de keizersnede gegeven (Prag. Viertaljahrsschr., I, 4., 1844); de dwarsche afmeting des uitgangs bedraagt 2^"; de persoon, van welke het afkomstig is, moest tot in het 6. levensjaar aanhoudend zitten. 2. üet door osteomalacia adult. vernuauwde bekken. de ïremerr, N. C., t. a. p. p. 48. stein, G. W., Kaisergeburtsgeschichte. Kassei 1782, 4. Ges. \V. p. 283. bcll, J., A defence t. a. p. Dess. Observ. p. 192. Dess. Two memoirs on the ces. oper. by M. Baudelocqae, transl. from the french. Manchester 1801 , 8 im Appendix. stein , G. W., Annalen etc., St. 1 — Lehre der Geburtsh., Thl. I, p. 103. naegele , Erf. u. Abh. etc. Mannh. 1812, p. 407. — ld. resp. GLACSSIE7S , t. a. p. p. 19. kilian , H. F., Beitr. zu einer genaueren Kenntniss der allgem. Knochenerweichung der Frauen ctc. Bonn 1829, 4. wallach, J., Nonnullae deosteomal. ctc. quacstiones. Cassell. 1836, 8. swaagman, A. H., De osteomal. universal. femin. atque de pelv. figur. mutationib. quae ex ea oriuntur. Groning. 1843, 8. be grient dreux, A. I.. , De sceleto puellae osteomal. euiort. Groning. 1844 , 8. § 585. Terwijl de beenderen van het rhachitische bekken met de intrede der huwbaarheid in den regel volkomen verhard zijn, bevinden zich die van het z. g. osteomalacische bekken, ten tijde waarop hetzelve een onderwerp van verloskundige waarneming wordt, meest nog in den toestand van verweeking. Men vindt dezelve bij anatomisch onderzoek dun, poreus, vaatrijk , met vet overvuld, enz. en van verschillende consistentie, soms week als was en met het ontleedmes ligt te scheiden, soms minder week, daarentegen echter uitnemend broos. Deze verscheidenheid in de consistentie der beenderen, bij welke overigens derzelver verbuigingen dezelfde zijn, schijnt slechts door den graad der ontwikkeling van het gebrek bepaald te zijn. Geprepareerd en droog hebben de beenderen of eene donker bruinachtige kleur, zijn vet op het gevoel, volumineus en digt, op de oppervlakte ruw, en het gewigt des bekkens bedraagt niet veel meer dan gewoonlijk (somtijds echter veel meer); of de beenderen zijn van helderder kleur, zeer poreus en broos, en het geheele bekken is bij uitstek ligt. Aanm. Slechts zeer zelden hebben de beenderen ten tijde der baring htmne normale vastheid, nuil vond dezelve slechts in een geval (({llen Gyte) behoorlijk vast, waar de ziekte sints vele jaren geene vordering gemaakt had en de gezondheid ook in de laatste zwangerschap ongestoord gebleven was (im Append. zur Uebers. v. Baudel., p. 168 u. 187). § 586. Om eene voorstelling van de vormsveranderingen, welke het bekken ten gevolge van malacosteon adult. ondergaat, te verkrijgen, denke men zich de beenderen van een goed gebouwd bekken verweekt, en de persoon, tot wie zij behooren in den opgerigten stand, of in den zittenden, of halfziltenden-halfliggenden, of in de ligging op de zijde. In het eerste geval wordt bij de plaatsing, die het bekken tegen de horizontale vlakte heeft, en bij de wijze, waarop hetzelve door de dijbeenen gedragen wordt, deszelfs voorste wand noodwendig op- en achterwaarts, de achterste wand af- en voorwaarts gedrukt; de zijdedeelen van den voorsten wand worden in de rigting van den hals des dijbeens, derhalve in schuinsche rigting naar binnen gedrongen; het middelste gedeelte daarentegen, de streek der schaambeensvereeniging, wordt vooruitgedreven. Yan daar dan: dieper staan van het promontorium, onderlinge toenadering der heupkommen en zitbeenknobbels, inbuiging der dwarsche armen van het schaambeen , vernaauwing der ruimte tusschen de beenderen van den schaamboog enz. — In het tweede geval worden de knobbels van het zitbeen en het onderste deel van het heiligbeen naar binnen gedrongen en zoo de kromming van het laatste vermeerderd; en in het derde geval, namelijk waarin de zieke meestal op de zijde ligt, zal de vernaauwing van het bekken naar zijne gansche hoogte hoofdzakelijk in de rigting der dwarsclie afmeting volgen. De hoofdkarakters dezer soort van misvormde bekkens zijn dien ten gevolge: vernaauwing van het groote bekken door onderlinge toenadering der voorste boven doornvormige uitsteeksels van het darmbeen, en door zamenbuiging der vleugelvormige uitbreiding des darmbeens van achteren naar voren (die somwijlen den graad bereikt, dat de binnenste darmbeensvlakte eene van boven naar beneden en van buiten naar binnen gerigte min of meer diepe goot vormt); — vernaauwing van den bekken ingang, en wel deszelfs driehoekige vorm met vernaauwing des uitg an gs naar alle afmetingen , met of zonder vermeerdering der holte van het heiligbeen ; — vernaauwing des bekkens, of hoofdzakelijk of uitsluitend in de rigting der dwarsche afmeting van de bovenste naar de onderste opening — de in hare soort verre de zeldzaamste. De hoofdsoorten van misvorming worden natuurlijk zeer veelvuldig gecombineerd en gewijzigd naar de wisseling van ligging en houding des ligchaams naar de verschillende gesteldheid ten tijde dat de beenderen nog week zijn, en naar den graad en de uitzetting der verweeking. § 587. De vernaauwing bereikt bij deze eenen zeer verschillenden FiS- graad en neemt, waar men bij¬ zonder op letten moet, met elke bevalling toe. In den geringsten graad is de dwarsche afmeting der onderste opening J— duim, en bijgevolg de minste tussehen de beenen van den schaamboog matig verminderd, zonder of met insgelijks matige vernaauwing der bovenste ope den hoogsten, is de voorste wand van het bekken in die mate op- en achterwaarts en de basis van het heiligbeen met de lendenwervels zoo sterk voor-en benedenwaarts gedrongen, dat de bovenrand der schaambeensvereeniging zich met het promontorium in een horizontaal vlak bevindt, of met de vereenigingsplaats tusschen den laatsten en voorlaatsten iendenwervel, of met de plaats waar zich deze wervel met den derden vereenigt. De dwarsche armen van het schaambeen zijn in dier voege naar binnen gebogen (daar , waar zij in het ligchaam van het schaambeen overgaan, ingedrukt), dat de omtrek der symphysis snavelvormig naar voren komt, de binnenste zijden van het schaambeen van de symphysis af een eind evenwijdig loopen, zelfs zich aanraken , en dat de distanciae sacro-cotyloideae één of twee derde en daarover beneden hunne normale maat herleid zijn, ja het schaambeen aan de eene of andere zijde den hem tegenoverstaanden lendenwervel aanraakt. De bekkeningang verkrijgt daardoor den vorm van een' oud modischen hoed J) De afmetingen van dit bekken, welke een' mijner vrienden aanleiding gegeven heeft tot de keizersnede , zijn de volgende: de afstand van den ingebogenen horizontalen arm des linker schaambeens van het midden des promontoriums = 2£", des regter schaambeens = 2'' ll''7. De distantia sacro-cotyl. sin. = 2l"j dexlra =.2" 9"'. De dwarsche afmeting aan den ingang 4" S'"f de conjug. = 3,; 8"'; de afsland tusschen de tubera isch. naar derzelver voorste einde = 1" 7'", naar het achter einde •= 3"; de afstand tusschen de spin. schiad. = 2" 10 ning, daaruit ontstaande, dat de horizontale schaambeensarmen gestrekt of iets inwaarts gebogen zijn. De bekkeningang heeft dan de gedaante van eenen driehoek met afgeronde hoeken (fig. 1 en 2) '). — Inden hoogeren graad, klimmende tot met drie kanten en in nog hoogeren graad die van eene driearmige spleet (fig. 3). 1). 1) Fig. 3, 4 en 5 zijn copiën van het osteomalacische bekken , die in de Erf. u. Abh., p. 417 , eerst besebreven zijn. De afstand van den inwaarts gebogenen dwarschen arm des linker schaambeens tot den hem tegen overliggenden lendenwervel bedraagt dezelfde afstand aan de andere zijde 6^'". De hoogte van het heiligbeen is 16'", de afstand der apex tot het vereenigingspunt iles l5lc» met den 2'-!»" heiligbeenwervel 10»"'. De beenderen van den schaainboog naderen elkander onder tot op 3"'. 18 3. Het schuins vernaauwde (schuins ovale) Bekken (Pelvis oblique-ovata). NAEGlHE, Fr. C., Das schriigverengte Boeken, nebst einem Anhang iibci' die wichtigsten Fehler des weibl. Beekens überhaupt. Mit 16 ïafeln. Mainz 1839, Fol. —- Kiste Mitlheilung in d. Heidelb. Klin. Ann., Bd. X, p. 449. § 588. De hoofdkarakters dezer soort van misvormde bekkens , die eerst door het bovenstaand werk nader werden gewaardeerd, zijn: 1. Geheele verbeening van eene darm-heiligbeensvereemging of volkomene ineensrnelting (synostosis) van het heiligbeen met een darmbeen en gebrekkige ontwikkeling der zijdelingsche helft des heiligbeens, alsmede geringere breedte van het onbenoemde been aan de zijde, waar de synostosis is. 2. Het heiligbeen is naar de zijde der synostosis geschoven en zijne voorste vlakte naar het ongenoemde been van deze zijde toegekeerd ; de schaambeensvereeniging is naar de tegengestelde zijde gedrongen en staat regt, maar niet schuins tegenover het promontorium. 3. Aan de zijde, waar de synostosis zich bevindt, is de binnenvlakte van den zijwand en de zijdelingsche helft van den voorsten wand des bekkens, minder uitgehold of vlakker; en ook de andere zijhelft des bekkens wijkt zoowel ten opzigle van de ligging ofrigting, alsook van den vorm der beenderen af van de normale gesteldheid, en wel zoo, dat de achterwaarts tot het midden des promontoriums verlengde linea ilio-pectinea aan hare achterste helft zwakker, maar aan hare voorste sterker is [gebogen, dan in het normale bekken. 4. De gevolgen dezer vormsveranderingen zijn : a. Het bekken is schuinsch en wel naar de rigting der schuinsche afmeting, die van de bestaande symphysis sacro-iliaca uitgaat, vernaauwd, terwijl het in de rigting van de andere schuinsche afmeting (namelijk van de synostosis tot het tegenoverstaande acetabulum) niet vernaauwd of zelfs , bij hoogeren graad der verschuiving, wijder dan gewoonlijk is; — hierom hebben de ingang van het bekken, als ook een ^ _ in het midden der bekkenholte gedacht vlak, j van voren gezien, gelijkvormigheid met een / schuins liggend ovaal, wiens kleine as voor de verkorte schuinsche en wiens groote as voor de andere schuinsche afmeting van den ingang en van de holte des bekkens moet aangezien worden. b. De distantia sacra-cotyloidea is aan de zijde der synostosis verminderd, aan de andere vermeerderd , de eerste kan naar de tot heden voorgekomene gevallen om de helft van hare lengte verkort zijn, de laatste 1 duim en meer de normale maat overschrijden, c. Over het algemeen zijn de afmetingen, welke aan het normale bekken elkander gelijk zijn, of minder verschillen, aan het schuins vernaauwde (bijgevolg doorgaans asymmetrische) bekken ongelijk, en wel verscheidene in die mate, dat de verschillen tot diagnose der misvormdheid kunnen dienen, d. De wanden der bekkenholte wijken naar beneden in schuinsche rigting uil elkander, en de schaamboog is min of meer vernaauwd, deze nadert hierdoor in vorm tot het mannelijke bekken. Eindelijk e. het acetabulum is aan de afgeplatte zijde meer dan gewoonlijk naar voren; maar aan de andere zijde bijna volkomen naar buiten gerigt. 18' Deze bekkens hebben verder riog dit eigendommelijke, dat zij slechts naar den graad der verschuiving en naar de zijde , waar de synostosis zich bevindt, van elkander verschillen, maar overigens, namelijk naar alle hoofdkenmerken van de afwijking der volkomene ontwikkeling, elkander op eene bedriegelijke wijze gelijkvormig schijnen. De gesteldheid der beenderen dezer bekkens, in betrekking tot hunne sterkteen grootte, hun weefsel, hunne kleur enz. is de gewone. § 589. Het aanzienlijk getal der tot heden, in, naar evenredigheid zeer korten tijd, bekend gewordene gevallen, geregtigt ons tot de aanneming, dat het schuins vernaauwde bekken niet tot de grootste zeldzaamheden behoort, en wel des te meer , omdat zonder twijfel deze misvorming aan de bekkens zeer ligt over het hoofd gezien wordt, inzonderheid indien de verloste in het leven blijft. In de tot nu toe naauwkeurig bekend gewordene gevallen zijn, met uitzondering van een enkel, noch ziekelijke verschijnsels en toevallen , noch ook uitwendige schadelijkheden voorafgegaan, welke den schijn van eene misvorming aan het bekken hadden laten vermoeden. De vrouwen , die ten gevolge van zware verlossingen, of ook onverlost gestorven zijn, waren overigens wel gemaakt , meest van jeugdigen ouderdom en vroeger gezond. In geene gevallen waren kenmerken van plaats gehad hebbende rachitis of osteomalacia adult. te bespeuren. Wat het ontstaan dezer misvorming des bekkens aangaat, zoo is zij in de meeste gevallen het resultaat eener oorspronkelijke afwijking der ontwikkeling (Aanm.). De vernaauwing des bekkens staat in bepaalde verhouding tot den graad der verschuiving, hangt evenwel hiervan niet alleen af, maar ook, of het bekken naar zijnen oorpronkelijke aanleg tot de groote of de kleine behoort. In het eerste geval kan het, ofschoon in aanmerkelijken graad verschoven, nogthans in betrekking tot de mogelijkheid van den doorgang des hoofds wijder zijn, dan een tot de kleine behoorend bekken bij geringeren graad van verschuiving , wat door de ondervinding kan bewezen worden. Aanm. Voor deze wijze van ontstaan (in de meeste gevallen), spreken de volgende gronden: 1. de innig volkomene ineensmelting van het heiligbeen, met het darmbeen en de afwezigheid van zulke kenmerken in de streek der synostosis, die naar eene vergroeijing van gescheiden gewezene deelen heen duiden; 2. de gebrekkige ontwikkeling der eene zijhelft van het heiligbeen , de geringe breedte van het ongenoemde been der zelfde zijde en de geringe hoogte der synostosis in vergelijking tot de s} nchondrosis der tegengestelde zijde; 3. de ondervinding, dat synostosen en misvormingen ook aan andere beenderen als oorspronkelijke groeiafwijkingen voorkomen en de synostosis eongenialis gewoonlijk met misvorming der ineengesmoltene beenderen verbonden is, welke meest in belemmerde ontwikkeling bestaat; 4. de groote gelijkvormigheid dezer bekkens aan elkander; 5. de afwezigheid van elke andere oorzaak ot' uitwendige inwerking, die tot misvormdheid aanleiding bad kunnen geven (naegele, t. a. p. p. 64). Aan d:t gevoelen over de genesis der schuins vernaauwde bekkens sloten zich tiedemann, ROKiTAfiSKï, arnoid en anderen aan. stejm en martin bestreden hetzelve met de bewering, dat de synostosis slechts het gevolg van ontsteking kon zijn, en bepaaldelijk meent de laatste, »de ineensmelting van het darm- en heiligbeen met verdigling van het omliggend beenweefsel is de eerste, zoo al niet in liet. vruchtleven, nogthans in de eerste kinderjaren ontstane afwijking, de ankylosis verhindert de verdere ontwikkeling der naburige deelen, en hierdoor ontstaat de verschuiving der heenderen bij derzelver verderen groei." (De pelvi oblique-ovata c. ancyl. sancro-il. Jen. 1841. dezelfde in der N. Zeitschr. f. Geburtsk. XV, p. 49 u. XIX, p. 111). Als bijzonder voor zijne hypothese pleitende, haalt martin het kortelijk door dam'au beschrevene hekken aan, hetwelk afkomstig is van eene na de verlossing gestorvene vrouw, die 10 jaren aan coxalgie geleden had (Journ. dechir. Mars 1845, p. 75). Kan echter ook in dit en in dergelijke gevallen al eens een ziekteproces met waarschijnlijkheid ot zekerheid als oorzaak van deze misvorming der bekkens aangewezen worden: 7.00 wordt daarmede natuurlijk geenszins wederlegd, dat de misvormdheid in zulke gevallen, waar het weefsel der beenderen onveranderd en geen spoor van ziekte voorhanden is (zoo als bij de meeste naauwkeurig onderzochte bekkens), eene misvormdheid uit den tijd der eerste ontwikkeling is. Zeitsclir. t'. tl. ges. Med. Bil. XXIII, H. 3. moieschot, in hetzelfde tijdschrift, Bd. XXXI, p. 411 (vond de beenzelfstandigheid aan de doorgezaagde synostosis van een schuins vernaauwd bekken bij mikroskopisch onderzoek geheel normaal). kmciihoffer in de volgende § aangehaald. § 590. Aan de even beschrevene sluit zich eene onlangs bekend gewordene soort van misvormdheid der bekkens aan, welke niet minder de belangstelling der verloskundigen moet opwekken. Derzelver hoofdeigendommelijkheden bestaan in gebrekkige ontwikkeling of in volkomen gemis der beide vleugels van het heiligbeen en in synostosis aan beide darmheiligbeensvereenigingen, waardoor eene aanzienlijke vernaauwing des bekkens in dwarsche rigting veroorzaakt wordt 1). Zulk een bekken is als het ware een dubbel schuins vernaauwd, d. i. het schijnt zamengesteld uit de regter zijhelft van een schuins vernaauwd bekken, waar de synostosis regts, en uit de linker zijhelft van een zoodanig, waar de synostosis links is. Tot heden zijn slechts twee zulke dwars vernaauwde bekkens beschreven geworden, het eene door roberï , het andere door kirchiioffer. Er bestaat echter nog een derde, welks bekendmaking van eene ervarene hand verwacht wordt. ROiiERT, F., Beschreib. eines im höchsten Grade quer verengte Beckens, bedingt durch mangelhafte Entwicklung der Fliigel des Kreuzbeins De afbeeldingen zijn copiën van het bekken van robert. unil Synostos. congen. Leider Kreiudarmbcinfugcn. Mit 8 Taf. Carlsr. u. Freib. 1842, Fol. kircbhoffer, C., Besclircib. eines dureh Fehler di'r ersten Kildunjj qucr verengten Beckens. Mit Abb. In N. Zeitscbr. f. Geburtsk. Bd. XIX , 1846, p. 305. § 591. Naardien wij voor de naauwkeurigere anatomische beschrijving der beide bekkens naar de aangehaalde schriften moeten verwijzen, geven wij slechts de volgende punten op. Aan beide exemplaren ontbreken de vleugels van het heiligbeen geheel. Dit been is smaller dan de laatste lendenwervel, en van langwerpige gedaante; aan dat van robert bijna regt, aan dat van kirchhoffer flaauw gebogen. De voorste zijde van het wervelligchaam is in de dwarschte, iii plaats van hol te zijn, bol. De foramina sacralia zijn naar buiten door eene dunne beenplaat begrensd, die op de vereenigingsplaats met de ongenoemde beenderen innig met deze is ineengesmolten. Het heiligbeen ligt abnorin diep en naar voren. De synostoses sacro-il. zijn nader bij de heupkommen, en meer verwijderd van de achterste einden der darmbeenkammen , dan de synchondroses sacro-il. aan het normale bekken. De knobbels der darmbeenderen naderen elkander tot op weinige lijnen. De ongenoemde beenderen zijn, voor zooveel zij aandeel hebben aan de vorming der bekkenholte, aan hunne binnenzijde bijna vlak, even als aan de zijde van het schuinsvernaauwde bekken, waaraan de synostosis is. De symphysis wijkt hierin van den normalen toestand af, dat de schaambeenderen slechts met de achterranden hunner geleedvlakten elkander aanraken. De gesteldheid der beenmassa is normaal. Ten aanzien der grootte van de beenderen behoort het robert'sche bekken tot de bekkens van minder dan middelbare grootte, het kjrchhoffer'sche daarentegen onmiskenbaar tot de groote. Het eerste is volkomen symmetrisch , het laatste is regts naau- wer dan links, en verkrijgt hierdoor nog eene bijzondere gelijkvormigheid met het schuinsvernaauwde bekken, waar de synostosis regts gevonden wordt. Van het R.'sche en K.'sche is het nog niet beschrevene derde exemplaar hoofdzakelijk hierdoor onderscheiden , dat de vleugels van het heiligbeen niet ontbreken, maar slechts flaauw ontwikkeld schijnen te zijn, en dat de ineensmelting van de darmbeenderen en de heiligbeenderen wel volledig is , maar de plaatsen der voormalige synchondrosen , bijzonder naar achteren en naar boven, door aldaar aanwezige onevenheden, uitsteeksels en groeven nog duidelijk Ie herkennen zijn. Daargelaten, dat de knobbels der darmbeenen niet buitengewoon digt bij elkander staan en het heiligbeen aanmerkelijk helt, heeft het bekken overigens in zijnen vorin de grootste gelijkvormigheid met de beide andere en komt in grootte en symmetrie bepaaldelijk met dat van robert geheel overeen. Om eene voorstelling van de ruimte dezer bekkens te geven , volgt hier de opgave van eenige afmetingen: Aan den bekkeningang, die eene van voren naar achteren gerigtte ellips of eene stompe wig met naar achter gerigtte basis uitmaakt, bedraagt aan Nr. i (Rob). Nr. ii (Kirchh.). Nr. iii. de regte afmeting 3" 8"' 4J." 3" 10'" M dwarsche » 2" T" 3" 3" ln den bovenstreek der bekkenholte (aan het normale bekken z. g. hekwijdte) heeft de regte afmeting 4" 4" 7"' 4" 2" » dwarsche » 2" 2"' 1" 9"' 2" 2'" In den ondersten streek der bekkenholle (z. g. bekkennaauwte) bedraagt de regte afmeting 5" 3"' 5" 4"' 5" 1"' » dwarsche » (afstand tusschen de proeess. spinos.) li" 1 Aan den bekkenuitgang (die aanzienlijk vernaauwd is, inzonderheid bij Nr. II, waar hij door liet te loodregt nederdalen van het heiligbeen slechts nog als eene smalle spleet verschijnt) , bedraagt de regte afmeting 4" 4" 4"' 5" » dwarsche » 1" 9'" 1" 1" G'" » afstand der synostosis pubo- ischiad. van elkander 1" 1" 2"' 11" Tot diagnose dezer dwarsvernaauwde bekkens kan ons, behalve de anamnesis, de navorsching der dwarsche afmeting en hare verhouding tot de regte afmeting voeren. Welligt kan bij minder naauwkeurig onderzoek de gedachte aan osteomalacische misvorming zich bij den onderzoeker opdringen. In betrekking tot het maken eener indicatie, is de diagnose ligt, indien het bekken in alle gevallen zoo naauvv is, als in de drie onderhavige exemplaren. Aanm. Het ontstaan der misvormdheid, verklaren ROBERTen kircdhoffer bij hunne exemplaren, uit eene oorspronkelijke afwijking van de ontwikkeling. Daarvoor spreken de vroegere gezondheidstoestand , de constitutie en de ligehaamsbouw der vrouwen , van welke deze bekkens afstammen, de afwezigheid van uitwendige omstandigheden, die tot misvorming aanleiding kunnen gegeven hebben, de normale gesteldheid der beenzeli'standigheid , het gebrek aan alle verschijnselen in den omtrek der synostosen die een ziekte-proces aanduiden, het volkomen gemis der vleugels van het heiligbeen, de geheele vorm van dat been zelf, welke met dien van pasgeborenen de grootste gelijkvormigheid heeft , voorts bij dat van K. nog bijzonder de omstandigheid, dat tusschen het dwarsche uitsteeksel van den laatsten lendenwervel en de geleedvlakte van het linkerdarmbeen eene synchondrosis voorhanden is. — Daarentegen bevinden zich aan het derde exemplaar, zoo als reeds is opgemerkt, verschillende sporen van voorafgegane ontsteking in de streek der synostosen , en even zoo aan den achterrand des bekkens, inzonderheid aan de knobbels van het darmbeen , en het is aangewezen, dat de persoon, van welke het afkomstig is, in het 6. levensjaar eene gewigtige kwetsing aan den achterstreek van het bekken , door uitwendig geweld ondergaan heeft , hetwelk gedurende vele maanden het vermogen om te gaan benam en tot eene langdurige ettering aanleiding gaf, die eerst bij de huwbaarheid ophield. Deze omstandigheden maken het derhalve zeer waarschijnlijk, dat de misvorming in dit geval geene aangeborene was. 4. P ernaauwing van hel bekken door beenuitwassen, slecht genezene breuken der bekkenbeenderen en anomalïèn van hel heupgewricht. § 591. Exostosen in het bekken behooren tot de zeldzaamste oorzaken van de storing der baring , evenzoo Osteosteatornen , die, schoon ook niet in pathologisch-anatomisch, nogthans in verloskundig opzigt met de echte exostosen gelijk staan. Onder de door de schrijvers aangehaalde gevallen van exostosis, die eene verhindering der baring waren, zijn slechts weinige genoegzaam bevestigd ; in de meeste derzelve heeft bewijsbaar of hoogst waarschijnlijk eene verwisseling of van andere gezwellen of van een sterk vooruitstekend promontorium met exostosis plaats gevonden. Naar de weinige authen¬ tieke gevallen te oordeelen, schijnen de exostosen meestendeels van den achtersten bekken-wand te ontspringen, inzonderheid de groote, die het bekken bijna volkomen vullen (Geval van leydig [z. hiernevens de doorsnede van dit bekken] en m'kibbin). In het door g. a. fried beschrevene geval ontsprong de kastanjenvormige exostosis van den laatsten lenden- en bovensten heiligbeen-wervel. In de beide eerstgenoemde gevallen waren de vrouwen welgemaakt, vroeger steeds gezond en was er geene andere oorzaak van het gebrek te vinden, dan een voor jaren plaats gehad hebbenden val op het kruis. Onder de beide tot nu toe bekend gewordene gevallen van osteosteatoma als beletsel der baring, ontstond het gebrek in het eene (grimmél) insgelijks door uitwendig geweld, dat het bekken trof. Het gezwel ging van het periostium des darmbeens en den streek van de heupkom der regterzijde uit. In het andere geval (stark) ontsprong het gezwel (over welks ontstaan niets met zekerheid bekend is) van den achtersten bekkenwand. In beide gevallen was de keizersnede onvermijdelijk. Over Mogostocia ab exostosi: naegelr in de dissertatie van daber , waar ook liet geval van ieydic beschreven en afgebeeld is; een uittreksel daarvan in de Heidelb. Kiin. Aim., Bd. VI, H. 8. Het geval van u'kibbin (uit het Edinb. Journ., voL 35) medegedeeld door naegele in hetzelfde tijdschrift, Bd. Vill, H, 2, met aanmerkingen. Dezelfde, das schragverengte Becken, p. 115 u. Taf. XVI. stark's Beoh. von Osteosteatom in zijne Zweitc tabellarische Uebers. d. klin. Inst. zu Jena nebat ciner gliicklich ausgeführten sectio caesar. Jen. 1784. Het geval van cbummei. naar mededeeling van naegeie in pdchelt's Comm. de tumorib. in pelvi etc. Mit Abb. § 592. Breuken der bekkenbeenderen zijn, zooals bekend is, op zich zelve en wegens de gewoonlijk daarmede gepaard gaande beleedigingen meestal doodelijk. Waar genezing volgt, geschiedt dit gewoonlijk met blijvende verschuiving der stukken van de breuk, en heeft deze naar binnen plaats, zoo wordt de ruimte van het bekken natuurlijk op verschillende wijze vernaauwd. De gevallen, waar dergelijke slecht genezene breuken tot Mogostocia aanleiding gaven, behooren overigens tot de grootste zeldzaamheden (Aanm. 1). Evenzoo is het gesteld met de door ziekten van het heupgewricht veroorzaakte anomaliën des bekkens, die bij praeparaten aangetoond worden, over wier nadeeligen invloed op de baring het echter nog bijna geheel aan genoegzame ondervinding ontbreekt (Aanm. 2). Aanm. 1. Tot deze zeldzaamheden behoort vooral het geval van ja ne fosier (1793), wier bekken ten gevolge van eene breuk der ongenoemde beenderen (door overrijden van eenen vrachtwagen) zeer vernaauwd was. De baarmoeder kreeg bij eenen arbeid van 5 dagen eene scheur, waardoor de vrucht in de buikholte geraakte, bariow deed de gastrotomie met gelukkig gevolg voor de moeder (hüll, Defense etc., p. G8 u. 72). Een Jater geval verhaalt davis (Principles and pract. of obstetr. med., vol. Ij Lond. liioG, 4 p. 26). siein geeft de afbeelding van een bekken met eene breuk van het heiligbeen, op welke waarschijnlijk de aanduidingen in § 149 en § G61, And. 5, seines Lehrb. betrekking hebben ; de bekkenruimte schijnt daardoor niet vernaauwd te zijn. bcrns spreekt van eene breuk der heupkom: From wicli .) have seen extensiveand pointed ossifications stretch for nearly two inches into the pel vis." zonder aan te geven, of het bekken een voorwerp van verloskundige behandeling was (1. c. p. o3). Eveneens is het gesteld met het bekken, waarvan meckei gewaagt in zijne Duitsche vertaling v. baudeiococe i, p. 102, Note, Verg. ook sandifort, Mus. anat. , Vol. II, t. 45, f. 5, 6, 7 (übelgeh. P.riiche des Kreuzb.), greve , t. a. p. 13, etc. 