None
6.2.3.   
Putten uit het innoverend, creatief en productief potentieel van alle generaties




De activiteiten zullen helpen de Europese innovatiekansen te verkennen met betrekking tot nieuwe producten en technieken, betere diensten en nieuwe bedrijfs- en maatschappelijke modellen die toegesneden zijn op de veranderende demografische structuur van de samenleving. De activiteiten zullen ervoor zorgen dat het potentieel van alle generaties beter wordt benut, door de ontwikkeling te bevorderen van intelligent beleid dat van actief ouder worden in een veranderende intergenerationele context een realiteit maakt en te bewerkstelligen dat de generaties jonge Europeanen in alle geledingen van het maatschappelijk, politiek, cultureel en economisch leven worden geïntegreerd, onder meer rekening houdend met de perceptie van innovatiemogelijkheden in de context van de hoge werkloosheid in veel EU-regio's.
 6.2.4.   Bevordering van coherente en doeltreffende samenwerking met derde landen
Door middel van horizontale activiteiten zal de strategische ontwikkeling van internationale samenwerking via Horizon 2020 worden gewaarborgd en zullen horizontale beleidsdoelstellingen worden aangepakt. Activiteiten ter ondersteuning van bilaterale, multilaterale en biregionale beleidsdialogen op het gebied van onderzoek en innovatie met derde landen, regio's, internationale fora en organisaties zullen de uitwisseling van beleid, wederzijds leren en de onderlinge afstemming van prioriteiten vergemakkelijken, de wederzijdse toegang tot programma's bevorderen en de effecten van samenwerking monitoren. Activiteiten in netwerk- en twinningsverband zullen een optimale samenwerking tussen onderzoeks- en innovatieactoren aan weerszijden vergemakkelijken en de bekwaamheden en samenwerkingscapaciteit in minder ver gevorderde derde landen verbeteren. De activiteiten zullen de coördinatie van samenwerkingsbeleid en -programma's op Unie- en nationaal niveau bevorderen, evenals gezamenlijke acties van lidstaten en geassocieerde landen met derde landen ter vergroting van hun totale effect. Tot slot zal de Europese aanwezigheid op onderzoeks- en innovatiegebied in derde landen worden geconsolideerd en versterkt, met name door de oprichting van Europese
virtuele
„wetenschaps- en innovatiehuizen” te
verkennen
, door diensten aan Europese organisaties die hun activiteiten naar derde landen uitbreiden te bevorderen, en onderzoekscentra die gezamenlijk met derde landen zijn opgezet, open te stellen voor organisaties of onderzoekers uit andere lidstaten en geassocieerde landen.
 6.3.   
Reflexieve samenlevingen — cultureel erfgoed en Europese identiteit




Het doel is bij te dragen tot een beter begrip van Europa's intellectuele fundamenten: de geschiedenis van Europa en de veelheid aan Europese en niet-Europese invloeden, als bron van inspiratie voor de tijd waarin wij leven. Europa wordt gekenmerkt door een veelheid aan volkeren (waaronder minderheden en inheemse volkeren), tradities en regionale en nationale identiteiten alsmede door verschillen in economische en maatschappelijke ontwikkeling. Migratie en mobiliteit, media, bedrijfsleven en vervoer dragen bij tot de verscheidenheid aan meningen en levensstijlen. Die verscheidenheid en de kansen die zij biedt, moeten worden onderkend en in aanmerking worden genomen.
Europese collecties in traditionele en digitale bibliotheken, archieven, musea, galerieën en andere publieke instellingen herbergen een schat aan waardevolle, onontgonnen documenten en studie-objecten. In combinatie met het niet-materiële erfgoed vormen deze archiefbronnen de geschiedenis van individuele lidstaten, maar ook het collectieve erfgoed van een Europese Unie die mettertijd gestalte heeft gekregen. Deze materialen moeten ontsloten worden, ook met nieuwe technologieën, zodat wetenschappers en burgers door het archief van het verleden hun blik op de toekomst kunnen richten. Deze vormen van cultureel erfgoed moeten in stand worden gehouden en toegankelijk worden gemaakt om het engagement dat in onze tijd binnen en tussen de Europese culturen leeft, te laten gedijen, en dragen bij tot duurzame economische groei.
De zwaartepunten van de activiteiten:




6.3.1.
 Het Europees erfgoed en geheugen en de Europese identiteit, integratie, culturele interactie en vertaling bestuderen, met inbegrip van de desbetreffende uitingen in culturele en wetenschappelijke collecties, archieven en musea, teneinde het heden beter te informeren en inzichtelijker te maken door rijkere interpretaties van het verleden




De activiteiten zullen bijdragen aan een kritische analyse van de wijze waarop zich gaandeweg een Europees tastbaar en niet-tastbaar erfgoed heeft ontwikkeld, onder meer op het gebied van taal, herinnering, praktijken, instellingen en identiteiten. Zij zullen studies omvatten over de interpretaties en praktijken van culturele interacties, integratie en uitsluiting.
Een geïntensiveerd Europees integratieproces heeft aangetoond dat er een ruimere Europese identiteitssfeer is die andere soorten identiteiten in Europa aanvult. In wetenschappelijke collecties, archieven, musea, bibliotheken en op culturele erfgoedsites in en buiten Europa bevindt zich een grote rijkdom aan feiten en getuigenissen van Europese identiteitssferen. Zij bieden materiaal en documenten die het inzicht verruimen in identiteitsopbouwprocessen die stof bieden voor bespiegelingen over maatschappelijke, culturele of zelfs economische processen die bijdragen tot vormen van Europese identiteit in het verleden, het heden en de toekomst. Het doel is innovatie te ontwikkelen en voorwerpen en/of documenten van culturele en wetenschappelijke collecties, archieven en musea te gebruiken en te analyseren, om meer inzicht te verwerven in de wijze waarop de Europese identiteit kan worden getraceerd, opgebouwd of besproken.
Meertaligheid, vertaling en de verspreiding van ideeën binnen, naar en vanuit Europa, alsmede de wijze waarop die deel uitmaken van een gemeenschappelijk Europees intellectueel erfgoed, zullen nader worden verkend.
6.3.2.
 Onderzoek naar de geschiedenis, de literatuur, de kunst, de filosofie en de religies van Europese landen en regio's en de manier waarop zij de verscheidenheid in het hedendaagse Europa vorm hebben gegeven




Culturele diversiteit is een belangrijk aspect van Europa's unieke karakter, en een bron van kracht, dynamiek en creativiteit. De activiteiten zullen gericht zijn op de hedendaagse Europese diversiteit en de wijze waarop die door de geschiedenis is gevormd, terwijl zij tegelijkertijd bijdragen tot het analyseren van de vraag hoe die diversiteit nieuwe interculturele ontwikkelingen, of zelfs spanningen en conflicten bewerkstelligt. De rol van de kunst, de media, landschappen, literatuur, talen, filosofie en religies ten aanzien van deze diversiteit zal centraal staan, aangezien zij diverse interpretaties bieden van de maatschappelijke, politieke en culturele realiteiten, en de visies en gedragingen van personen en sociale actoren beïnvloeden.
6.3.3.
Onderzoek naar de rol van Europa in de wereld, naar de banden met regio's in de rest van de wereld en de wederzijdse invloeden, alsmede naar de kijk van de buitenwereld op Europese culturen




Tijdens de activiteiten zal de complexiteit van de sociaaleconomische en culturele banden tussen Europa en andere regio's in de wereld aan bod komen, en zal het potentieel van meer interculturele uitwisselingen en dialogen worden geëvalueerd, met inachtneming van de bredere maatschappelijke, politieke en economische ontwikkelingen. Zij zullen bijdragen tot het analyseren van de ontwikkeling van verschillende standpunten in Europa en andere regio's in de wereld, en vice versa.
6.4.
 Specifieke uitvoeringsaspecten




Om tot een optimale combinatie van de benaderingen te komen, wordt samenwerking tussen deze maatschappelijke uitdaging en de pijler industrieel leiderschap tot stand gebracht in de vorm van sectoroverschrijdende acties die gericht zijn op de interactie tussen de mens en de technologie. Op ICT gebaseerde technologische innovatie zal een belangrijke factor zijn om in een innovatieve samenleving de productiviteit op te voeren en burgers van alle generaties tot creativiteit te bewegen.
De uitvoering van deze uitdaging zal ook kunnen rekenen op de steun van de administratieve en coördineerde diensten van internationale netwerken voor toponderzoekers en -innoveerders zoals COST en EURAXESS, en zal derhalve ook bijdragen aan de Europese Onderzoeksruimte.
Overwogen kan worden steun te verlenen aan relevante initiatieven voor gezamenlijke programmering en aan relevante publiek-publieke en publiek-private partnerschappen.
Ook zullen passende verbanden tot stand worden gebracht met de acties van relevante Europese Innovatiepartnerschappen en met de relevante aspecten van de onderzoeks- en innovatieagenda's van de Europese technologieplatforms.
De onderzoeks- en innovatieacties in het kader van deze uitdaging zullen de uitvoering van uniale internationale samenwerkingsactiviteiten bij onderzoek en innovatie ondersteunen, door een meer strategische betrokkenheid bij de samenwerking op het gebied van wetenschap, techniek en innovatie met de belangrijkste partners uit derde landen. Het Strategisch forum voor internationale wetenschappelijke en technologische samenwerking (SFIC) zal in dat verband de Raad en de Commissie strategisch advies blijven geven over de internationale dimensie van de Europese Onderzoeksruimte.
7.
 VEILIGE SAMENLEVINGEN – DE VRIJHEID EN VEILIGHEID VAN EUROPA EN HAAR BURGERS BESCHERMEN


De Europese Unie, haar burgers en haar internationale partners worden geconfronteerd met allerhande
gevaren en uitdagingen op het gebied
 van ▌veiligheid, zoals misdaad, terrorisme en massale noodgevallen als gevolg van door de mens veroorzaakte of natuurrampen. Deze ▌kunnen grensoverschrijdend zijn en gericht zijn tegen fysieke doelwitten of cyberspace. Zo zijn aanvallen op
kritieke infrastructuur, netwerken en
 internetsites van overheden en particuliere entiteiten niet alleen ondermijnend voor het vertrouwen van burgers maar hebben ze ook ernstige gevolgen voor sleutelsectoren als energie, vervoer, gezondheid, financiën of telecommunicatie.
Om op deze bedreigingen te anticiperen en ze te voorkomen en te beheren is het noodzakelijk om innovatieve technologieën, oplossingen, prognose-instrumenten en kennis te ontwikkelen en toe te passen, samenwerking tussen leveranciers en gebruikers te bevorderen, civielebeveiligingsoplossingen te vinden, het concurrentievermogen van de Europese
beveiligingssector, industrie en dienstensector, de ICT-sector daaronder begrepen,
 te verbeteren en misbruik van privacy en schendingen van de mensenrechten op internet
en elders
 te voorkomen en te bestrijden
, onder vrijwaring van de individuele rechten en vrijheden van de Europese burger.
Coördinatie en verbetering
van onderzoek en innovatie
 op het
gebied van beveiliging
 zullen dus een essentieel element vormen en zullen bijdragen tot het in kaart brengen van de huidige onderzoeksinspanningen, waaronder prognoses, en de relevante juridische voorwaarden en procedures voor coördinatie verbeteren, waaronder prenormatieve activiteiten.
 De activiteiten
in het kader van deze uitdaging
 zullen
uitsluitend gericht zijn op civiele toepassingen en
 een taakgerichte benadering volgen
, een efficiënte samenwerking tussen eindgebruikers, de industrie
 en
onderzoekers bewerkstelligen;
 de relevante maatschappelijke dimensies zullen erin geïntegreerd worden
en zij zullen in overeenstemming zijn met ethische beginselen
. Ze zullen het EU-beleid voor interne en externe veiligheid,
waaronder
 het
gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en het gemeenschappelijke veiligheids- en
 defensiebeleid, ondersteunen, en de cyberveiligheid, het vertrouwen en de privacy ▌binnen de digitale
eengemaakte
 markt
verbeteren.
De activiteiten zullen onder meer gericht zijn op onderzoek en ontwikkeling inzake innoverende oplossingen van de volgende generatie, door te werken aan vernieuwende concepten en ontwerpen, en aan interoperabele normen. Dit zal geschieden door het ontwikkelen van innovatieve technologieën en oplossingen waarmee veiligheidslacunes kunnen worden verholpen en het risico van veiligheidsdreigingen kan worden beperkt.
▌De volgende specifieke doelstellingen zullen worden nagestreefd:


7.1.
Bestrijding van misdaad, illegale handel en terrorisme, inclusief het begrijpen en aanpakken van terroristische ideeën en overtuigingen


Het streven is om een incident te voorkomen en de potentiële gevolgen ervan te beperken. Hiervoor zijn nieuwe technologieën en capaciteiten nodig
om misdaad
 (onder meer ▌cybercriminaliteit
), illegale handel en terrorisme (onder meer
 cyberterrorisme)
te bestrijden en te voorkomen, inclusief het begrijpen van de oorzaken en gevolgen van radicalisering en gewelddadig extremisme en het aanpakken van terroristische ideeën en overtuigingen, om ook luchtvaartgerelateerde bedreigingen te voorkomen.
7.2.
 Bescherming en verbetering van de bestendigheid van kritieke infrastructuren, aanvoerketens en vervoerswijzen


Nieuwe technologieën
, processen, methodes
 en speciaal daarvoor bestemde capaciteiten zullen bijdragen aan de bescherming van kritieke infrastructuren
(ook in stedelijke gebieden)
, systemen en diensten
die van wezenlijk belang zijn voor de goede werking van de samenleving en de economie
 (onder andere op het gebied van communicatie, vervoer,
financiën,
 gezondheid, voedsel, water, energie, logistiek en toeleveringsketens en het milieu). Hierbij zullen ook kritieke publieke en private netwerkinfrastructuren en -diensten worden geanalyseerd en tegen elk type bedreiging worden beschermd
, ook tegen luchtvaartgerelateerde dreigingen.
Hierin is ook bescherming begrepen van maritieme vervoersroutes.
7.3.
Vergroting van de veiligheid door grensbeheer

Er zijn eveneens technologieën en capaciteiten nodig ter versterking van de systemen, apparatuur, instrumenten, processen en methoden voor snelle identificatie, teneinde de veiligheid
en het beheer
 aan de
land- zee- en kustgrenzen
, zowel wat betreft controle als bewaking, te verbeteren en het potentieel van EUROSUR ten volle te benutten. Deze technologieën en capaciteiten zullen worden ontwikkeld en beproefd op doeltreffendheid, overeenstemming met juridische en ethische beginselen, proportionaliteit, maatschappelijke aanvaardbaarheid en naleving van de grondrechten. Er zal ook onderzoek worden verricht ter ondersteuning van de verbetering van het geïntegreerde Europese grensbeheer, onder meer door meer samenwerking met kandidaat-lidstaten, potentiële kandidaat-lidstaten en landen van het Europees nabuurschapsbeleid.
▌


7.4.
 Verbetering van de cyberbeveiliging

Cyberbeveiliging is een eerste vereiste voor mensen, bedrijven en openbare diensten om te kunnen profiteren van de kansen die het internet
of enig ander gegevensnetwerk en communicatie-infrastructuur
 biedt. Hiertoe moeten systemen, netwerken, toegangsapparatuur, en software en diensten, inclusief 'cloud computing'
beter
 worden beveiligd, waarbij rekening moet worden gehouden met de interoperabiliteit van meerdere technologieën. ▌Onderzoek
en innovatie
 zullen
worden ondersteund om te helpen
 cyberaanvallen die zich uitspreiden over meerdere domeinen en jurisdicties, in real time
te
 voorkomen,
detecteren en beheren
, en ▌kritieke ICT-infrastructuren
te beschermen
. De digitale samenleving is volop in ontwikkeling, met voortdurend veranderende wijzen van gebruik en misbruik van het internet, nieuwe manieren van sociale interactie en nieuwe mobiele en vaste diensten, en de opkomst van het 'het internet van de dingen'. Dit vergt een nieuw type onderzoek dat getriggerd moet worden door opkomende applicaties, gebruikswijzen en maatschappelijke tendensen. Er zullen alerte onderzoeksinitiatieven worden genomen, waaronder proactieve O&O om snel te reageren op de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van vertrouwen en beveiliging.
Er dient bijzondere aandacht te worden besteed aan de bescherming van kinderen, aangezien zij zeer kwetsbaar zijn voor opkomende vormen van cybercriminaliteit en misbruik.
De werkzaamheden op dit gebied dienen nauwgezet met die van de ICT-afdeling van de pijler „Industrieel leiderschap” te worden gecoördineerd.
7.5.
Verhoging van de crisis- en rampbestendigheid van Europa

Hiertoe moeten speciale technologieën en capaciteiten worden ontwikkeld ter ondersteuning van verschillende soorten operaties voor het beheer van noodsituaties
in crisis- en rampsituaties
 (zoals civiele bescherming, brandbestrijding
, milieuverontreiniging,
 zeeverontreiniging, ▌civiele defensie, ▌de ontwikkeling van medische informatie-infrastructuren, reddingstaken
, procedures voor herstel
 na een
ramp
) en wetshandhaving. Het onderzoek zal de gehele crisisbeheerketen en maatschappelijke veerkracht bestrijken en de totstandkoming van een Europese responscapaciteit voor noodsituaties ondersteunen.
7.6.
 Het waarborgen van privacy en vrijheid, inclusief op het internet, en versterking van het juridische en ethische


begrip


in de maatschappij van alle aspecten

van veiligheid, risico en beheer


Om
ook
 in de digitale maatschappij het mensenrecht privacy te beschermen moeten kaders en technologieën worden ontwikkeld op basis van het beginsel van 'ingebouwde privacy'
als grondslag voor nieuwe
 producten en diensten ▌. Er zullen technologieën worden ontwikkeld die gebruikers de controle geven over hun persoonsgegevens en het gebruik daarvan door derde partijen, evenals hulpmiddelen om illegale inhoud en data-inbreuken te blokkeren en de mensenrechten online te beschermen, waarbij wordt voorkomen dat de bewegingsvrijheid van individuele personen of groepen beperkt wordt door onrechtmatige zoekacties en profilering.
Elke nieuwe oplossing of technologie moet maatschappelijk aanvaardbaar zijn, in overeenstemming zijn met de Unie- en internationale wetgeving, en doeltreffend en proportioneel zijn voor het identificeren en aanpakken van een bedreiging. Een beter begrip van de sociaaleconomische, culturele en antropologische dimensies van veiligheid, de oorzaken van onveiligheid, de rol van media en communicatie, en de percepties van burgers is dan ook essentieel. Ook ethische
en juridische
 kwesties en de bescherming van menselijke waarden en grondrechten zullen aan bod komen
, evenals kwesties in verband met risico en beheer.
7.7.
De normalisatie en interoperabiliteit van systemen, mede ten behoeve van de nooddiensten, verbeteren.
Normvoorbereidende en normalisatieactiviteiten worden in alle taakgebieden ondersteund. Er zal aandacht worden besteed aan vastgestelde leemten in de normalisatie en aan de nieuwe generatie instrumenten en technologieën. Voor alle taakgebieden zullen de activiteiten ook ingaan op de integratie en interoperabiliteit van systemen en diensten, met inbegrip van aspecten als communicatie, gedistribueerde architecturen en menselijke factoren, mede ten behoeve van de nooddiensten.
7.7 bis.
 Ondersteuning van het externe veiligheidsbeleid van de EU, inclusief via conflictpreventie en vredesopbouw




Er zijn nieuwe technologieën, capaciteiten en oplossingen nodig voor de ondersteuning van het externe veiligheidsbeleid van de Unie op het gebied van civiele taken, gaande van civiele bescherming tot humanitaire hulp en grensbeheer, alsmede vredeshandhaving en stabilisering na afloop van conflicten, inclusief conflictpreventie, vredesopbouw en bemiddeling. Hiervoor is onderzoek nodig op het gebied van geschillenbeslechting en het herstel van vrede en gerechtigheid, van de vroegtijdige identificatie van factoren die tot conflicten leiden en van de impact van herstelrechtprocedures.
Hiertoe moet ook de interoperabiliteit tussen civiele en militaire capaciteiten worden bevorderd in civiele taken die uiteenlopen van civiele bescherming tot humanitaire hulp, grensbeheer of vredesmissies. Hieronder valt ook technische ontwikkeling op het gevoelige terrein van technologieën voor tweeërlei gebruik, teneinde de interoperabiliteit te versterken tussen militaire en civielebeschermingsdiensten en tussen civielebeschermingsdiensten wereldwijd, alsmede betrouwbaarheid, organisatorische, juridische en ethische aspecten, handelskwesties, bescherming van de vertrouwelijkheid en de integriteit van informatie, en de traceerbaarheid van alle transacties en processen. [verplaatste tekst van oud onderdeel 7.5]




7.8.
Specifieke aspecten van de tenuitvoerlegging

Hoewel
de onderzoeks- en innovatieactiviteiten uitsluitend
 gericht
zullen
 zijn op civiele
toepassingen
, zal actief gestreefd worden naar coördinatie met de activiteiten van het Europees Defensieagentschap (EDA), teneinde de samenwerking met het EDA te versterken, met name via het reeds bestaande Europese samenwerkingskader, aangezien
er
 terreinen van technologie voor tweeërlei gebruik ▌zijn. De mechanismen voor de coördinatie met relevante agentschappen van de Unie, zoals ▌Frontex, het EMSA
, ENISA
 en Europol, zullen verder versterkt worden ter verbetering van de coördinatie van de programma's en het beleid van de Unie op het gebied van zowel interne als externe veiligheid, evenals andere initiatieven van de Unie.
 Rekening houdend met de specifieke aard van de veiligheid, zullen specifieke regelingen worden vastgesteld voor de programmering en het beheer, met inbegrip van regelingen met het comité als bedoeld in artikel 9 van dit besluit. Geclassificeerde en anderszins gevoelige informatie in verband met veiligheid zal worden beschermd en er kunnen in werkprogramma's speciale eisen en criteria voor internationale samenwerking worden vastgelegd. Dit zal ook terugkomen in de programmerings- en governanceregelingen voor veilige samenlevingen (met inbegrip van comitologieaspecten).
 Deel III bis




Topkwaliteit verspreiden en de deelname verbreden




[dit hele onderdeel is aangepast aan de kaderverordening]




Er zijn in Europa aanzienlijke ongelijkheden wat de prestaties op het gebied van onderzoek en innovatie betreft, en deze moeten door middel van specifieke maatregelen worden aangepakt. Deze maatregelen zullen gericht zijn op het ontsluiten van uitmuntendheid en innovatie, en zullen, waar passend, het beleid en de acties in het kader van de Europese structuur- en investeringsfondsen op synergetische wijze aanvullen. Daarbij moet onder meer worden gedacht aan:








—




teamvorming tussen vooraanstaande onderzoeksinstellingen en regio's met een achterstand op het gebied van OOI: met teamvorming wordt de oprichting van nieuwe (of de ingrijpende vernieuwing van bestaande) kenniscentra beoogd in lidstaten en regio's met een achterstand op het gebied van OOI. Het accent zal liggen op de voorbereidingfase voor het opzetten of verbeteren en moderniseren van een instelling die gefaciliteerd wordt door een teamvormingsproces met een koploper op dat terrein elders in Europa, met inbegrip van het ondersteunen van de opstelling van een businessplan. Van de begunstigde regio of lidstaat wordt een engagement verwacht (bv. steun via het de Europese structuur- en investeringsfondsen). Afhankelijk van de kwaliteit van het businessplan, kan de Commissie verdere financiële aanloopsteun voor de opstartfase van het centrum bieden. Daarbij zal worden gedacht aan koppelingen met innovatieclusters en de erkenning van excellentie in lidstaten en regio's met een achterstand op het gebied van OOI, onder meer door collegiale toetsing en de toekenning van topkwaliteitslabels aan instellingen die aan internationale normen voldoen;












—




samenwerkingsverbanden tussen onderzoeksinstellingen: deze aanpak beoogt een bepaald onderzoeksveld in een opkomende instelling aanmerkelijk te versterken door banden tussen ten minste twee internationaal toonaangevende instellingen op een bepaald gebied. Uitgebreide maatregelen ter versteviging van deze band zouden worden gesteund (bv. uitwisseling van personeel, bezoeken van deskundigen, opleidingen op de werkplek of virtuele opleidingen van korte duur, workshops, conferenties, organisatie van gezamenlijke zomercursussen, verspreiding en voorlichting);












—




„EOR-leerstoelen”: het opzetten van EOR-leerstoelen om vooraanstaande academici aan te trekken voor instellingen met een duidelijk potentieel voor toponderzoek, teneinde deze instellingen te helpen dit potentieel te verwezenlijken en zo een gelijk speelveld te creëren voor onderzoek en innovatie in de Europese onderzoeksruimte. Het gaat daarbij onder meer om institutionele ondersteuning voor het tot stand brengen van een concurrerend onderzoeksklimaat en de randvoorwaarden voor het aantrekken, vasthouden en ontwikkelen van toponderzoekstalent binnen deze instellingen.  Deel III ter




Wetenschap met en voor de maatschappij




[dit hele onderdeel is aangepast aan de kaderverordening]




Het doel bestaat erin effectieve samenwerking tussen de wetenschap en de samenleving tot stand te brengen, nieuw talent voor wetenschappelijke beroepen te rekruteren en excellente wetenschap aan maatschappelijk bewustzijn en maatschappelijke verantwoordelijkheid te koppelen.
De kracht van het Europees wetenschaps- en technologiestelsel is afhankelijk van het vermogen ervan om talent en ideeën te benutten, ongeacht de herkomst. Dit kan alleen worden bewerkstelligd als er een succesvolle, rijke dialoog en actieve samenwerking tussen wetenschap en samenleving worden opgezet met het oog op een meer verantwoordelijke wetenschap en de ontwikkeling van beleid dat relevanter is voor de burgers. De snelle vooruitgang van het moderne wetenschappelijke onderzoek en de innovatie hebben belangrijke ethische, juridische en maatschappelijke vraagstukken opgeworpen die van invloed zijn op de betrekkingen tussen wetenschap en samenleving.
Betere samenwerking tussen wetenschap en samenleving met het oog op meer maatschappelijke en politieke steun voor wetenschap en technologie in alle lidstaten wordt een steeds belangrijker probleem, dat nog nijpender is geworden door de huidige economische crisis. Voor overheidsinvesteringen in wetenschap is een groot maatschappelijk en politiek draagvlak vereist waarbinnen wetenschap hoog aangeschreven staat, mensen opgeleid zijn in en op de hoogte zijn van de processen en de bijdrage van wetenschap aan kennis, de samenleving en economische vooruitgang weten te erkennen.
 De zwaartepunten van de activiteiten:










a)






wetenschappelijke en technologische loopbanen aantrekkelijk maken voor jonge studenten, en duurzame interactie tussen scholen, onderzoeksinstellingen, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties bevorderen;














b)






gendergelijkheid in het bijzonder stimuleren door het steunen van structurele veranderingen in de organisatie van onderzoeksinstellingen en in de inhoud en opzet van onderzoeksactiviteiten;














c)






de maatschappelijke dimensie integreren in wetenschap, innovatie, beleid en activiteiten om recht te doen aan de belangen en waarden van burgers, en om de kwaliteit, de relevantie, de maatschappelijke acceptatie en de duurzaamheid van de resultaten van onderzoek en innovatie op uiteenlopende gebieden, van maatschappelijke innovatie tot biotechnologie en nanotechnologie, te vergroten;














d)






de toegankelijkheid en het gebruik van de resultaten van door de overheid gefinancierd onderzoek ontwikkelen;














e)






de governance zodanig organiseren dat alle belanghebbenden (onderzoekers, overheidsinstanties, het bedrijfsleven en organisaties van het maatschappelijk middenveld) werken aan de ontwikkeling van verantwoord onderzoek en verantwoorde innovatie waarin aandacht geschonken wordt aan de behoeften en de wensen van de samenleving; bevordering van een ethisch kader voor onderzoek en innovatie;














f)






bij onderzoeks- en innovatie-activiteiten passende, proportionele voorzorgsmaatregelen treffen door te anticiperen op de mogelijke gevolgen op het gebied van milieu, gezondheid en veiligheid en die beoordelen;














g)






de kennis over wetenschappelijke communicatie vergroten om de kwaliteit en doeltreffendheid van contacten tussen wetenschappers, algemene media en de bevolking te verbeteren.
 Deel IV


Niet-nucleaire acties van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (JRC)



Het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek levert een bijdrage aan de in Horizon 2020 genoemde algemene doelstellingen en prioriteiten, door wetenschappelijke en technische ondersteuning te verlenen aan beleidsmaatregelen van de Unie, waar passend in samenwerking met de betrokken belanghebbende nationale en regionale onderzoekskringen. De activiteiten van het JRC zullen worden uitgevoerd met inachtneming van relevante initiatieven op het niveau van regio's, lidstaten of de EU, met het oogmerk de Europese onderzoeksruimte gestalte te geven.
1.   Wetenschap op topniveau
Het JRC zal onderzoek verrichten om de wetenschappelijke basis voor beleidsvorming te verbeteren ▌en opkomende vakgebieden binnen wetenschap en technologie te bestuderen, onder andere door een programma voor verkennend onderzoek.
2.   Industrieel leiderschap
Het JRC zal bijdragen tot innovatie en concurrentiekracht door:






(a)


te blijven bijdragen aan de strategische oriëntatie en wetenschappelijke agenda van relevante instrumenten van onderzoek door derden, zoals de Europese innovatiepartnerschappen of publiek-private dan wel publiek-publieke partnerschappen;










(b)


de overdracht van kennis en technologie te ondersteunen door passende kaders voor intellectuele-eigendomsrechten vast te stellen voor verschillende onderzoeks- en innovatie-instrumenten, en samenwerking tussen grote publieke onderzoeksorganisaties te bevorderen wat betreft de overdracht van kennis en technologie;










(c)


ertoe bij te dragen dat ruimtevaarttechnologieën en gegevens gemakkelijker kunnen worden gebruikt, gestandaardiseerd en gevalideerd, in het bijzonder om de maatschappelijke uitdagingen het hoofd te bieden.
 3.   Maatschappelijke uitdagingen

3.1.   Gezondheid, demografische veranderingen en welzijn

Het JRC zal met de volgende activiteiten een bijdrage leveren aan de harmonisering van methoden, standaarden en praktijken om EU-wetgeving op het gebied van gezondheid en consumentenbescherming te ondersteunen:






(a)


Het beoordelen van risico's en mogelijkheden van het gebruik van nieuwe technologieën en chemische stoffen, met inbegrip van nanomaterialen, in voeding, diervoeder en consumentenproducten; het ontwikkelen en valideren van geharmoniseerde meet-, identificatie- en kwantificatiemethoden, geïntegreerde teststrategieën en ultramoderne instrumenten voor de beoordeling van toxicologische gevaren, waaronder alternatieven voor dierproeven; het beoordelen van de gezondheidseffecten van milieuverontreiniging;










(b)


Het ontwikkelen van praktijken op het gebied van tests en screenings in verband met de volksgezondheid, waaronder genetische tests en kankerscreening, en het waarborgen van de kwaliteit daarvan.
 3.2.   Voedselzekerheid, duurzame
land- en bosbouw
, marien en maritiem onderzoek
en onderzoek inzake binnenwateren
 en de bio-economie
Het JRC zal de ontwikkeling, tenuitvoerlegging en monitoring van Europees landbouw- en visserijbeleid, met inbegrip van voedselzekerheid en de ontwikkeling van de bio-economie, steunen door middel van de volgende activiteiten:






(a)


Het vaststellen van een algemeen systeem en instrumenten voor het maken van oogstprognosen en het monitoren van de productiviteit van gewassen; steun bieden ter verbetering van de vooruitzichten voor de korte en middellange termijn van landbouwgrondstoffen, met inbegrip van de voorspelde gevolgen van de klimaatverandering;










(b)


Het bijdragen aan biotechnologische innovatie en een efficiënter gebruik van hulpbronnen, om met behulp van techno-economische analyses en modellen 'meer met minder' te produceren;










(c)


Het modelleren van scenario's voor besluitvorming in het kader van landbouwbeleid en het analyseren van het effect van beleid op macro-, regionaal en microniveau; het analyseren van het effect van de Commissiemededeling „Het GLB tot 2020” op zich ontwikkelende en opkomende economieën;










d)


Het nader uitwerken van methoden voor visserijcontrole en handhaving van het visserijbeleid, alsmede het verder ontwikkelen van de traceerbaarheid van vis en visproducten; het ontwikkelen van robuuste indicatoren voor de gezondheid van het ecosysteem en bio-economische modellen om beter inzicht te krijgen in de directe effecten (bijv. visserij) en indirecte effecten (klimaatverandering) van menselijke activiteiten op de dynamiek van visbestanden, het mariene milieu en de sociaaleconomische gevolgen ervan.
 3.3.   Zekere, schone en efficiënte energie

Het JRC zal zich concentreren op de „20/20/20”-doelstellingen inzake klimaat en energie en op het proces om de Unie voor 2050 om te vormen tot een concurrerende koolstofarme economie, en in dit verband onderzoek doen naar technologische en sociaaleconomische aspecten van:






(a)


Continue energievoorziening, met name wat betreft koppelingen met en onderlinge afhankelijkheid van de systemen voor energievoorziening en -transport buiten de Unie; het in kaart brengen van de eigen primaire energiebronnen en externe energiebronnen en infrastructuren waarvan Europa afhankelijk is;










(b)


Energie-/elektriciteitstransmissienetwerken, in het bijzonder modellering en simulatie van trans-Europese energienetwerken, analyse van technologieën voor slimme/supernetwerken, en realtimesimulatie van energiesystemen;










(c)


Energie-efficiëntie, in het bijzonder methoden voor het controleren en beoordelen van de prestaties van beleidsinstrumenten voor energie-efficiëntie, techno-economische analyse van het gebruik van energie-efficiënte technologieën en instrumenten en van slimme netwerken;










(d)


Koolstofarme technologieën (met inbegrip van de veiligheid van kernenergie in het Euratom-programma), met name prestatiebeoordeling en prenormatief onderzoek naar toekomstige koolstofarme technologieën; analyse en modellering van stimulerende en remmende factoren voor de ontwikkeling en toepassing ervan; beoordeling van hernieuwbare energiebronnen en knelpunten, zoals kritieke grondstoffen, in de toevoerketen van koolstofarme technologieën; voortdurende ontwikkeling van het Informatiesysteem voor Strategische Energietechnologieën (SETIS) en daarmee samenhangende activiteiten.
 3.4.   Slim, groen en geïntegreerd vervoer

Het JRC zal bijdragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen voor 2050 van een concurrerend, slim en geïntegreerd vervoerssysteem voor het veilig en zeker vervoeren van mensen en goederen dat efficiënt gebruikmaakt van hulpbronnen, door middel van laboratoriumstudies en modellering en door het monitoren van benaderingswijzen op de volgende gebieden:






(a)


Strategische koolstofarme vervoerstechnologieën voor alle vervoersmodaliteiten, waaronder de elektrificatie van het wegvervoer en vliegtuigen/vaartuigen/voertuigen op alternatieve brandstoffen, en de verdere ontwikkeling van een intern clearinghouse van de Commissie voor het verzamelen en verspreiden van informatie over relevante technologieën; de beschikbaarheid en kosten van niet-fossiele brandstoffen en energiebronnen, met inbegrip van effecten van geëlektrificeerd wegvervoer op elektriciteitsnetwerken en stroomopwekking;










(b)


Schone en efficiënte voertuigen, in het bijzonder het vaststellen van geharmoniseerde testprocedures en het beoordelen van innovatieve technologieën op het gebied van emissies, conventionele en alternatieve brandstofefficiëntie en -veiligheid; het ontwikkelen van betere technologieën voor het meten van emissies en het berekenen van de druk op het milieu; het coördineren en harmoniseren van de activiteiten op Europees niveau wat betreft de inventarisatie en controle van emissies;










(c)


Slimme mobiliteitssystemen om zekere, intelligente en geïntegreerde mobiliteit te realiseren, met inbegrip van techno-economische beoordeling van nieuwe vervoerssystemen en -componenten, toepassingen voor een verbeterd verkeersbeheer en een bijdrage aan de ontwikkeling van een geïntegreerde aanpak van de vraag naar en het beheer van vervoer;










(d)


Geïntegreerde vervoersveiligheid, met name het verschaffen van instrumenten en diensten voor het verzamelen, delen en analyseren van informatie over incidenten en ongevallen in de luchtvaart, de scheepvaart en het vervoer over land; het verbeteren van ongevallenpreventie door analyse en modaliteitoverschrijdende veiligheidslessen, waarbij tegelijkertijd kostenbesparingen en efficiëntiewinsten worden bevorderd.
 3.5.   Klimaatmaatregelen, milieu, hulpbronnenefficiëntie en grondstoffen

Het JRC zal bijdragen aan het vergroenen van Europa, een zekere energielevering en grondstoffenaanvoer en een algeheel duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen door de volgende maatregelen:






(a)


Het toegankelijk maken van interoperabele milieugegevens en -informatie door de verdere ontwikkeling van normen en interoperabiliteitsregelingen, geospatiale instrumenten en innovatieve ICT-infrastructuren, zoals de infrastructuur voor ruimte-informatie in de Europese Unie (INSPIRE), en andere initiatieven in de Unie en wereldwijd;










(b)


Het meten en controleren van belangrijke milieuvariabelen en het beoordelen van de toestand van natuurlijke hulpbronnen en van veranderingen daarin door nadere uitwerking van indicatoren en informatiesystemen die bijdragen aan milieu-infrastructuren; het beoordelen van ecosysteemdiensten, inclusief hun waardering en hun effecten op de klimaatverandering;










(c)


Het ontwikkelen van een geïntegreerd modelleringskader voor duurzaamheidsbeoordeling op basis van thematische modellen, bijvoorbeeld: bodem, bodemgebruik, water, luchtkwaliteit,
biodiversiteit,
 broeikasgasemissies, bosbouw, landbouw, energie en vervoer, waarbij tevens wordt gekeken naar de gevolgen van en maatregelen tegen klimaatverandering;










(d)


Het ondersteunen van de ontwikkelingsdoelen van de Unie door de overdracht van technologie te stimuleren, toezicht te houden op essentiële hulpbronnen (zoals bossen, bodemsoorten, voedselvoorziening), en onderzoek te verrichten om de gevolgen van de klimaatverandering en de milieugevolgen van het gebruik van hulpbronnen te beperken, en om een goede afweging te kunnen maken bij de keuze of land moet worden gebruikt ten behoeve van de voedsel- of energieproductie of ten behoeve van de biodiversiteit;










(e)


Het verrichten van geïntegreerde beoordelingen in verband met beleid inzake duurzame productie en consumptie, met inbegrip van de voorzieningszekerheid van strategische grondstoffen, een efficiënt gebruik van hulpbronnen, koolstofarme en schone productieprocessen en -technologieën, het ontwikkelen van producten en diensten, consumptiepatronen en handel; verdere ontwikkeling van levenscyclusanalyses en integratie daarvan in beleidsanalyses;










(f)


Het uitvoeren van geïntegreerde effectbeoordelingen van mogelijke maatregelen ter verzachting van of aanpassing aan de gevolgen van de klimaatverandering, met behulp van een gereedschapskist met kwantitatieve modellen op regionale en mondiale schaal, variërend van sectoraal tot macro-economisch niveau.
 4.   Specifieke aspecten van de tenuitvoerlegging
Conform de prioriteiten van Europa als wereldspeler zal het JRC de wetenschappelijke samenwerking versterken met belangrijke internationale organisaties en derde landen (bijvoorbeeld VN-organen, de OESO, de Verenigde Staten van Amerika, Japan, Rusland, China, Brazilië, India) op gebieden met een sterk mondiale dimensie, zoals klimaatverandering, voedselzekerheid of nanotechnologieën.
Deze samenwerking zal in nauwe coördinatie met de internationale samenwerkingsactiviteiten van de Unie en de lidstaten verlopen.
Om beleidsvorming beter te kunnen ondersteunen, zal het JRC werken aan een verdere uitbreiding van zijn capaciteit voor het analyseren en aanbieden van sectoroverschrijdende beleidsopties en het uitvoeren van daarmee samenhangende effectbeoordelingen. Met name de volgende activiteiten zullen daarbij van nut zijn:






(a)


Modellering op cruciale gebieden (bijvoorbeeld energie en vervoer, landbouw, klimaat, milieu, economie); de nadruk zal daarbij liggen op zowel sectorale als geïntegreerde modellen (voor duurzaamheidsbeoordelingen) en zowel wetenschappelijk-technische als economische aspecten omvatten;










(b)


Toekomstgerichte studies die een analyse zullen verschaffen van trends en gebeurtenissen in wetenschap, technologie en samenleving en van de wijze waarop deze overheidsbeleid en innovatie kunnen beïnvloeden, en concurrentiekracht en duurzame groei kunnen versterken; op die manier zou het JRC enerzijds de aandacht kunnen vestigen op vraagstukken waarvoor in de toekomst wellicht beleidsmaatregelen vereist zijn en anderzijds kunnen inspelen op de behoeften van consumenten.
 Het JRC zal een intensievere bijdrage leveren aan het standaardiseringsproces en normen als horizontale component ter ondersteuning van het Europese concurrentievermogen. Het zal zich daarbij onder andere bezighouden met prenormatief onderzoek, de ontwikkeling van referentiematerialen en -metingen, en het harmoniseren van methodologieën. Het accent zal met name liggen op de volgende vijf gebieden: energie; vervoer; de digitale agenda; zekerheid en veiligheid (ook nucleaire, in het kader van het Euratom-programma); consumentenbescherming. Bovendien zal het JRC de verspreiding van zijn resultaten blijven bevorderen en de instellingen en organen van de Unie ondersteuning bieden bij het beheer van intellectuele-eigendomsrechten.
Het JRC zal een afdeling gedragswetenschappen opzetten om de ontwikkeling van effectievere regelgeving te ondersteunen, ter aanvulling van JRC-activiteiten op specifieke gebieden als voeding, energie-efficiëntie en productbeleid.
In het kader van activiteiten op relevante gebieden als de digitale agenda, duurzame productie of volksgezondheid zal sociaaleconomisch onderzoek worden verricht.
Het is van cruciaal belang dat het JRC beschikt over ultramoderne infrastructuur, zodat het zich kan kwijten van zijn taak als referentiecentrum voor de Unie, een essentiële rol kan blijven spelen in de Europese onderzoeksruimte en zich op nieuwe onderzoeksterreinen kan begeven. Het JRC zal zijn programma voor het renoveren en opknappen van gebouwen voortzetten om ervoor te zorgen dat gebouwen voldoen aan de toepasselijke milieu- en veiligheidsvoorschriften. Ook zal het investeren in wetenschappelijke infrastructuur, met inbegrip van de ontwikkeling van modelleringsplatforms, faciliteiten voor nieuwe onderzoeksterreinen zoals genetische testen, enzovoort. Bij deze investeringen zal zorgvuldige afstemming plaatsvinden met de routekaart van het Europees Strategieforum inzake onderzoekinfrastructuur (ESFRI) en rekening worden gehouden met de bestaande faciliteiten in de lidstaten.
(1)  
Aanbeveling van de Commissie betreffende het beheer van intellectueel eigendom bij kennisoverdracht en een code van goede praktijken voor universiteiten en andere publieke onderzoeksorganisaties, C(2008)1329 van 10.4.2008.
(2)  In beginsel ten minste 80 %.
 (3)  
Een regionale partnerschapsfaciliteit is een onderzoeksinfrastructuur van nationaal of regionaal belang op het gebied van sociaal-economische opbrengst, opleiding, en werving van onderzoekers en technici, en die is erkend als partner van een pan-Europees ESFRI of van een andere onderzoeksinfrastructuur op wereldniveau De kwaliteit van de regionale partnerschapsfaciliteit, dus onder meer het niveau van zijn wetenschappelijke dienstverlening, management, en toegankelijkheidsbeleid, moet beantwoorden aan dezelfde normen als de pan-Europese onderzoeksinfrastructuren.
(4)  Aangezien onderzoek steeds computer- en data-intensiever wordt, is de toegang tot „state of the art” e-infrastructuur inmiddels van essentieel belang voor alle onderzoekers. Zo zorgt bijvoorbeeld het GÉANT-netwerk voor verbindingen tussen 40 miljoen gebruikers in achtduizend instellingen die verspreid zijn over veertig landen, terwijl de European Grid Infrastructure met 290 locaties in vijftig landen de omvangrijkste verspreide computerinfrastructuur ter wereld is. De onophoudelijke vooruitgang op ICT-gebied en de toenemende behoefte in de wetenschap aan rekencapaciteit en verwerking van gigantische hoeveelheden gegevens vormen grote financiële en organisatorische uitdagingen, die moeten worden aangepakt om een naadloze dienstverlening aan de onderzoekswereld te kunnen waarborgen.
(5)  Het „internet van de dingen” wordt als horizontaal thema gecoördineerd.
(6)  Met inbegrip van satellietnetwerken.
(7)  

PB L 298 van 26.10.2012, blz. 1.
(8)  
Werkdocument van de diensten van de Commissie, SEC(2009)1295, bij de mededeling getiteld: „Investeren in de ontwikkeling van koolstofarme technologieën (SET-Plan)” (COM(2009)0519.
(9)  COM (2007)0723.
(10)  
Witboek van de Commissie — Stappenplan voor een interne Europese vervoersruimte — werken aan een concurrerend en zuinig vervoerssysteem, COM(2011)0144.
(11)  Schattingen uitgewerkt door PricewaterhouseCoopers voor „aan duurzaamheid gerelateerde wereldwijde ondernemingskansen in natuurlijke hulpbronnen (waaronder energie, bosbouw, voedsel en landbouw, water, en metalen)” en WBCSD (2010) Vision 2050: The New Agenda for Business (Visie 2050: de nieuwe agenda voor het bedrijfsleven), World Business Council for Sustainable Development, Genève, URL: http://www.wbcsd.org/web/projects/BZrole/Vision2050-FullReport_Final.pdf

(12)  COM(2008)0699.
 (13)  Europees Parlement, Afdeling economisch en wetenschapsbeleid: „Eco-innovation — putting the EU on the path to a resource and energy efficient economy, Study and briefing notes”, maart 2009.
(14)  Observatorium inzake eco-innovatie: „The Eco-Innovation Challenge — Pathways to a resource-efficient Europe — Annual Report 2010”", mei 2011.
(15)  
Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006.
(16)  
Onverminderd de begroting die aan deze maatschappelijke uitdaging wordt toegekend.
(17)  
C(2008)1329 van 10.4.2008.
BIJLAGE II


Prestatie-indicatoren

In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van een ▌aantal belangrijke resultaat- en impactindicatoren voor de specifieke doelstellingen van Horizon 2020
, die tijdens de uitvoering van Horizon 2020 kunnen worden verfijnd.
 1.   Deel I. Prioriteit „wetenschap op topniveau”



Indicatoren voor de specifieke doelstellingen:

Europese Onderzoeksraad (ERC)






—


Aandeel publicaties van door de ERC gefinancierde projecten die behoren tot de 1 % meest geciteerde
per wetenschapsgebied






Technologieën van de toekomst en opkomende technologieën (FET)






—


Publicaties in invloedrijke tijdschriften met collegiale toetsing










—


Octrooiaanvragen
en octrooiverleningen
 in toekomstige en opkomende technologieën




Marie
Skłodowska-
Curie-acties, gericht op vaardigheden, opleidingen en loopbaanontwikkeling






—


Grens- en sectoroverschrijdende mobiliteit van onderzoekers, met inbegrip van promovendi




Europese onderzoeksinfrastructuren (waaronder e-Infrastructuren)






—




Aantal onderzoekers dat toegang heeft tot
 onderzoeksinfrastructuren ▌met behulp van ondersteuning vanuit de EU





2.   Deel II. Prioriteit „industrieel leiderschap”



Indicatoren voor de specifieke doelstellingen:

Leiderschap in ondersteunende en industriële technologieën (ICT, nanotechnologie, geavanceerde materialen, biotechnologie, geavanceerde fabricage en ruimtevaart)






—


Octrooiaanvragen
en octrooiverleningen
 in de verschillende ondersteunende en industriële technologieën










—




Aandeel deelnemende bedrijven die innovaties op de markt of binnen het bedrijf introduceren (in de periode van het project plus drie jaar)












—




Aantal gezamenlijke publiek-private publicaties






Toegang tot risicokapitaal






—


Totaal aan investeringen via financiering met vreemd vermogen en durfkapitaalinvesteringen










—




Aantal gefinancierde organisaties en bedrag van de aangetrokken private middelen






Innovatie in
kleine en middelgrote ondernemingen








—


Aandeel deelnemende
kleine en middelgrote ondernemingen
 die innovaties op de markt of binnen het bedrijf introduceren (in de periode van het project plus drie jaar)










—




Groei en nieuwe banen in deelnemende kleine en middelgrote ondernemingen







3.   Deel III. Prioriteit „maatschappelijke uitdagingen”



Indicatoren voor de specifieke doelstellingen:



Voor alle maatschappelijke uitdagingen:








—


Publicaties in invloedrijke tijdschriften met collegiale toetsing op het gebied van de verschillende maatschappelijke uitdagingen;










—


Octrooiaanvragen
en octrooiverleningen
 op het gebied van de verschillende maatschappelijke uitdagingen;










—


Aantal
prototypes en testactiviteiten;












—




Aantal gezamenlijke publiek-private publicaties.
 Voorts wordt met betrekking tot elke uitdaging de vooruitgang afgemeten aan de hand van de bijdrage die is geleverd aan de specifieke doelstellingen als uiteengezet in bijlage I van Verordening (EU) nr. XX/2012 [Horizon 2020].
4.   Deel IV. Niet-nucleaire eigen acties van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek



Indicatoren voor de specifieke doelstellingen:







—


Aantal gevallen waarin technische en wetenschappelijke beleidsondersteuning door het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek tastbare specifieke effecten heeft op Europees beleid;










—


Aantal aan collegiale toetsing onderworpen publicaties
in invloedrijke tijdschriften.
BIJLAGE III




Voortgangscontrole




De Commissie controleert de voortgang van de uitvoering van Horizon 2020 en in het bijzonder:










1.
Bijdrage aan de totstandbrenging van de Europese Onderzoeksruimte














2.
Bredere participatie














3.
Deelname van kleine en middelgrote ondernemingen














4.
Sociale en geesteswetenschappen














5.
Wetenschap en samenleving














6.
Gender














7.
Internationale samenwerking














8.
Duurzame ontwikkeling en klimaatverandering, waaronder informatie over uitgaven in verband met klimaatverandering














9.
Het slaan van een brug tussen uitvinding en markttoepassing














10.
Digitale agenda














11.
Deelname van de particuliere sector














12.
Financiering voor publiek-publieke en publiek-private partnerschappen














13.
Communicatie en verspreiding














14.
Participatiepatronen van onafhankelijke deskundigen










BIJLAGE IV




Informatie die overeenkomstig artikel 8 bis, lid 2, door de Commissie moet worden verstrekt










1.
Informatie over individuele projecten die het mogelijk maakt elk voorstel gedurende de volledige looptijd ervan te volgen, en die met name betrekking heeft op:







—




de ingediende voorstellen;












—




de evaluatieresulaten voor elk voorstel;












—




subsidieovereenkomsten;












—




voltooide projecten.
2.
Informatie over het resultaat van elke oproep en over de projectuitvoering, met name over:







—




de resultaten van elke oproep;












—




het resultaat van onderhandelingen over subsidieovereenkomsten;












—




projectuitvoering, onder meer betaaldata en projectresultaten.
3.
 Informatie over de uitvoering van programma's, onder meer relevante informatie over het kaderprogramma, het specifieke programma en over ieder onderwerp en het JRC, en over synergie met andere desbetreffende programma's van de Unie.
4.
Informatie over de uitvoering van de Horizon 2020-begroting, onder meer informatie over vastleggingen en betalingen voor initiatieven op grond van de artikelen 185 en 187.
BIJLAGE V




Samenstellingen van het programmacomité




Lijst van samenstellingen

 (1)

van het Horizon 2020-programmacomité overeenkomstig artikel 9, lid 1 bis:










1.
Strategische samenstelling: Strategisch overzicht van de tenuitvoerlegging van het hele programma, coherentie tussen de verschillende programmadelen en horizontale kwesties, inclusief „Excellentie verspreiden en deelname verbreden” en „Wetenschap met en voor de samenleving”.
Deel I — Wetenschap op topniveau:










2.
Europese Onderzoeksraad, Technologieën van de toekomst en opkomende technologieën en Marie Skłodowska-Curie-acties














3.
Onderzoeksinfrastructuren








Deel II — Industrieel leiderschap:










4.
Informatie- en communicatietechnologie (ICT)














5.
Nanotechnologieën, geavanceerde materialen, biotechnologie, geavanceerde fabricage en verwerking














6.
Ruimtevaart














7.
Kleine en middelgrote ondernemingen en toegang tot risicokapitaal








Deel III — Maatschappelijke uitdagingen:










8.
Gezondheid, demografische veranderingen en welzijn














9.
Voedselzekerheid, duurzame land- en bosbouw, marien en maritiem onderzoek en onderzoek inzake binnenwateren en de bio-economie














10.
Zekere, schone en efficiënte energie














11.
Slim, groen en geïntegreerd vervoer














12.
Klimaatactie, milieu, efficiënt gebruik van hulpbronnen en grondstoffen














13.
Europa in een veranderende wereld — inclusieve, innovatieve en reflexieve samenlevingen














14.
Een veilige samenleving — de vrijheid en veiligheid van Europa en haar burgers beschermen








(1)  Ter vergemakkelijking van de uitvoering van het programma zal de Commissie voor iedere vergadering van het programmacomité die in de agenda is opgenomen, overeenkomstig haar geldende richtsnoeren de kosten vergoeden van één vertegenwoordiger per lidstaat, alsmede van één deskundige/adviseur per lidstaat voor die agendapunten waarvoor een lidstaat specifieke deskundigheid nodig heeft.
