De bazuin; gereformeerde stemmen uit de Christelijke Afgescheidene Kerk in Nederland-kerk-, nieuws- en advertentieblad, jrg 30, 1882, no. 22, 02-06-1882 
3. Dat de Marnix-bond U „te veelden schijn heeft van een kerkelijke te zijn"— wat zal ik daarop zeggen P Lieve broeder; schijn bedriegt. „Marnix" stelt niet het lidmaatschap van de O. G. of een andere kerk als eisch voor zijne leden. De vrijheid der Kerk van den staat, is voor alle kerken levensvoorwaarde ; gelijk de Regeering of de zg. staat 's lands welzijn zou behartigen door Kerk en school geheel hare vrijheid te geven en aan deze hare vrijheid over te laten. Dat eene vereeniging niet hierdoor een kerkelijke is of wordt, dat de meeste bestuursleden leeraren zijn, stemt gig dadelijk toe. „Dat ons volk dat niet begrijpt", kan waar zijn. Gij begrijpt het echter wel. Kom, help ons om het volk te genezen van deze zijne dwaling. Zoodra niet-predikanten onze taak willen overnemen met dezelfde toewijding zullen de predikanten, uw vriend althans, gaarne aftreden. Overigens stellen wij er een eere in, ook op dezen weg de Kerk te helpen behoeden voor dreigende gevaren, en de Yrije Kerk te helpen verlossen van den tegenstand, dien het staatsgeld aan de genootschappen der leugenleer bestendigt en versterkt; om daarentegen den invloed van het Woord Gods, van de leere Christi, op elk gebied van ons volksleven te bevorderen, en alzoo den invloed der Kerk, Koning en volk ten goede, God ter eere. Maar dat is immers ook naar uw hartP Deze brief is reeds lang genoeg, over uw 4de bezwaar en //het gevaar van het Woord Gods na te laten en de tafelen te dienen", in punt 1 genoemd, in een volg. No., bij leven en welzijn- Laat me u intusschen mogen verzoeken nog eens te lezen bl. 9—11 en 19—21 van de «Toelichting v. Conc.-Regl.", benevens het Marnix-manifest, in 't Extrano. van De Vredebond, van 4 Juni '81, waarin tevens het Reglement, vooral bl. 4 en 3, en daarvan inzonderheid uBezwaren en wederleggingen"; Te vroeg ? en onbereikbaar ? Yoor 10 cent bij den uitg. D. Donner te Leiden te bekomen. Met heilbede, Uw liefh. Vriend en broeder en medearbeider in 't werk des Heeren, L. LINDEBOOM. Zaandam, 15 Mei 1282. RECHTENS OP ALLEEN FEITELIJK? In No. 20 van dit Blad werd door mijn collega vanVelzen het werk van Mr. C. M. van der Kemp : De beschiddiging legen de leeraars der Ned. Hervormde Kerk enz. ter lezing aanbevolen aan allen die belangstellen in de beantwoording der vraag of sedert 1816 de formulieren der gereformeerde kerk rechtens nog verplichtend zijn voor de leeraars in de Hervormde Kerk. Daar ik met Ds. Gispen volkomen overtuigd ben dat de formulieren én de facto én de jure zijn afgeschaft, sloeg ik dat werk van v. d. K. nog eens op, of ik misschien door hem tot eene andere overtuiging kon komen. Tot mijne groote verbazing evenwel zag ik, dat „de rechtsgeleerde wiens naam een goeden klank heeft" juist op dit punt verklaart, dat naar de bedoeling der Synode aan het onderteekenings-formulier de zin gegeven moet worden die er door Ds. Gispen aan gegeven is. Ik geef hier de eigen woorden van v. d. K. zooals zij op bl. 25 en 26 kunnen gelezen worden. Op bl. 25 worden deze woorden uit het adres van Ds. D. Molenaar Ao. 1827 aangehaald : «Dit laatste geeft mij aanleiding om nog van een ander punt der Synode te gewagen, hetwelk nog veel verderfelijker is en volstrekt antihervormd. Reeds in de eerste Synodale vergadering van 1816 werd een reglement op het examen en de toelating tot het leeraarsambt in de Herv. Kerk vervaardigd en ingevoerd. In hetzelve wordt den aankomenden leeraar de onderteekening afgevorderd dat wij de leer, welke overeenkomstig Gods heilig woord in de aangenomene formulieren van eenigheid der N. H. K. is ,vervat, tergoedertrouw aannemen en hartelijk gelooven. Dit stuk is met zooveel list en subtiliteit gesteld, dat de wijze en brave vader Krieger, (de president der synode) zekerlijk geen kwaad vermoedende, het niet bemerkte, en dat velen na hem het niet zoo spoedig hebben ingezien. Elk die nauwlettend over deze voorgelegde verklaring nadenkt, zal duidelijk inzien, dat er niet staat dat de formulieren onzer kerk overeenkomstig Gods woord zijn, maar met zinsbehouding, dat men die leer gelooft, welke overeenkomstig Gods woord in de formulieren onzer kerk vervat is. De onderteekening geschiedt dus niet omdat men die formulieren erkent als overeen te komen met Gods woord, maar voorzoover zij met Gods woord overeenkomen. Zulk eene onderteekening kan door elke christengezindheid, door de roomschgezinden, ja, zelfs door den jood gedaan worden. Had men nu het woord voorzoover gebruikt, dan ware het elk in het oog geloopen en dan had iedereen zich voor schade kunnen wachten ; maar nu noemen wij dit listig en subtiel, en eene heimelyke ondermijning en wegwerping onzer Herv. leer. Duidelijk is het dat alle jonge predikanten, welke na 1816 zijn aangekomen de volkomene vrijheid in leer en prediking hebben, als zij alleenlijk maar zorgen, dat zij hunne stelsels uit den bijbel kunnen bewijzen ; en dit is niet moeilijk, daar reeds het oud-vaderlandsch spreekwoord zegt: //daar is geen ketter of hij heeft zijn letter." Op deze woorden van Molenaar laat v. d. K. volgen : „In zooverre verschil ik van den eerw. schrijver, dat naar mijn inzien, het onderteekeningsformulier dubbelzinnig is en ook gevoeglijk een zin kan hebben die met het vroegere formulier overeenstemt. Dan het is de Hoogl. die ons thans onwederspreekbaar aantoont dat naar de bedoeling der Synode aan het formulier de andere door Molenaar opgegeven zin gehecht moet worden." Dit door mij onderschrapte, kan onwederspreekbaar en moet, is van beteekenis. Niet ééne poging toch waagt „de rechtsgeleerde wiens naam een goede klank heeft" om aan te toonen dat het onweerspreekbare voor weerspraak vatbaar is. Wat hij wel doet, is, zooals rechtsgeleerden dit meer gewoon zijn, het punt in kwestie laat hij rusten en beweert dat elk eerlijk denkend predikant, in de Hervormde Kerk, ook zonder onderteekening, zal oordeelen verplicht te zijn die leer, in de formulieren beleden, te gelooven en te leeren, en dus ook aan het onderteekeningsformulier den zin geven dien het ook gevoegelijk kan hebben. Dat met een zoodanig betoog niets wordt bewezen, springt elk in 't oog, en allerminst worden hierdoor de gronden weerlegd die door Ds. Gispen voor zijn'beweren zijn aangevoerd. De weerlegging dezer gronden, hetzij door een theoloog of door een rechtsgeleerde zou ik gaarne eens beproefd willen zien, wat ik op blz. 31—48 nog al in 't breede heb betoogd in mijn werkje De afscheiding in Nederland toegelicht en beoordeeld zou dan tevens blijken onhoudbaar te zijn. Wat ik thans toegeven kan en ook altoos heb willen toegeven is, dat mijn Y ader de wettigheid zijner afscheiding niet heeft gegrond op het rechtens afgeschaft zijn van de formulieren maar op het feitelijk terzijde gesteld. Doch hierover nader in het volgend blad. Kampen, 25 Mei 1882. H. DE COCK. Nog een woord over Kjjmegen. Yolgens een schrijven van den heer M. J. Breebaart heeft ons woord: //Dringende behoefte aan de prediking van Gods Woord te Nijmegen1' reeds by eenige predikanten weerklank gevonden. Dit verblijdt mij on ik verwacht dat die eenige weldra tot vele zullen worden. Da talrijke opkomst onder 't gehoor der predikanten, die in de laatste weken te Nijmegen en Neerbosch gepredikt hebben, bewijst dat de behoefte aan Evangelieprediking dóór niet alleen bestaat, maar ook gevoelt wordt. De vrienden in Nijmegen, gesteund door de leeraren Kleijnendorst uit Arnhem en dc Jong uit Yelp zitten dan ook niet stil; zij zullen door middel van de Commissie van Inwendige Zending iii Gelderland, hunne belangen op de a.s. Provinciale Vergadering brengen, die zeker niet werkeloos zal blijven. Zoo gaat het te Nijmegen den goeden kerkelijken weg op ; gebiede de Heere over deze pogingen zijn zegen. Terwijl ik dit mededeel, gevoel ik behoefte een woord toe te voegen aan 't geen ik in mijn vorig stukje over den godsdisnstigen toestand van Nijmegen gezegd heb. Ik ben toen niet gedachtig geweest aan den Evangelie-arbeid door onzen broeder van 't Lindenhout te Nijmegen verricht. Die broeder heeft daar, vooral vóór hij zich geheel aan de zaak des Heeren wijdde, met ijver en niet zonder zegen gearbeid. Ik weet, dat broeder van "t Lindenhout de laatste zal zijn mij van miskenning of opzettelijk verzwijgen van zijn arbeid te verdenken, maar acht het toch van mijne roeping ook de aanleiding daartoe weg te nemen, daar ik ongaarne schuldig wil geacht worden aan het onchristelijk en hatelijk verzwijgen en miskennen van eens anders arbeid in het koninkrijk Gods. Laat ons niet vergeten: een ander is het, die zaait, en een ander is het, die maait, maar beiden hebben zich in Gods werk te verblijden ; zoo was het te Nijmegen en zoo blijve het dét&r. J. H. DONNER. Yer. voor Ger. Schoolonderwijs Adres: D. K. Wielenga. — Filippus Adres: E. W. King. Doe mij regt tegenover mijne tegenpartij. Zal God dan geen regt doen zijnen uitverkorenen, die dag en nacht tot hem roepen ? Lukas 18 : 3, 7. Nu de afdeeling N. Pekel-A van de vereeniging voor Ger. Onderwijs haar voorstel betreffende de opleiding van onderwijzers in de Bazuin nader toegelicht heeft, gevoelt ondergeteekende daaraan evenzeer dat °6^te om^ren^ een voorstel van Marum, Wegrens te 1 an.fi rmTiPinflfln nipt; r»-n rlo ®jgenda i8 geplaatst. Daarom te meer neemt nes den eze gelegenheid waar om het onder 1 l-~ 1 Ml uci iüz.t5iö tü ureugtJii, wiji anders, bii jrebrek aan t.ïïd nr» do vor- , - d o -y- — & gering gevaar konde loopen van niet in handeling te komen. Het voorstel luidt in hoofdzaak aldus: ■M-arum wil regt gevraagd aan de regeering ^°or het Christelijk enderwijs, in dien zin, den ouders, die hunne kinderen zenden Daar de Chr. School, vrijstelling gegeven Worde van gemeentebelasting, die ten behoeve der openbare school geheven worden. Regt wil Marum gevraagd bij wijze van Verzoek, door beklag over het onregt, dat Ons geschiedt: onregt daarin, dat we bij de bestrijding van de kosten voor het onderwijs onzer kinderen, ook nog gedwongen Worden te betalen «oor het openbaar onderwas. En daar de lasten der gemeenten met de nieuwe wet bijzonder hoog beginnen te worden — hier zijn we dit jaar alleen één vijfde opgeslagen — en de Regeeringsuitgaven voor de scholen moeije'tiker te berekenen zouden zijn, zoo willen Wy allereerst gevraagd om ontheffing van lasten, die ten behoeve van het openbaai onderwijs in de gemeente worden geheven. Dit kan natuurlijk alleen gevraagd voor en gegund in die gemeenten, waar Christelijke scholen bestaan. Om vrijheid van onderwijs niet in naam 'Daar inderdaad, om waarlijk regt voor allen op dit gebied te verkrijgeu, kunnen door de voorstanders van Chr. O. twee Wegen bewandeld. Wij kunnen werken bij de stembus om de meerderheid te verkrijgen in 's lands vergaderingen. Ware het eenmaal zoover gebracht, dan konden we ^e liberalen de wetten stellen en naar de beginselen der H. Schrift het onderwas, was dit alleen voor onze kinderen, in^chten. Maar wanneer zal het ooit zoover ^°men P Wanneer zal onze Koning, ook nog, aan mannen, die wij vertrouwen *ljn vertrouwen schenken, en hoe zouden °°k deze nog als Ministers eenen genoeg ?atnen steun in de KamerB vinden ? Wij weten niet wat God doen wil, maar ®aar menschelijke berekenidg zullen zij, 0le hieraan thans hunne krachten wijden daarop hunne hoop vestigen, dit niet beleven. •^et het oog op ons verleden, met het *?°g op de kerkkwestie, die dan mede aan 6 beurt zou komen, met het oog op de erschillen onder de Chr. historischen niet echts, maar zeis onder de Gereformeerin den lande, indien het ooit zoover I kwam; met het oog op de werkelijkheid dat de liberalen ons hier ale hunne dood vijanden beschouwen, die ons op dezen weg niet de minste gunst of inschikkelijkheid kunnen bewijzen, is dit streven een bijna hopelooze arbeid, een nutteloos verspillen van tijd en krachten, die we in het Godsrijk beter zouden kunnen besteden. Redenen waarom velen bij de stembus niet geloovig en opgewekt kunnen voortwerken. Terwijl we arbeiden voor de vrijheid van het onderwijs komen we onder steeds zwaarderen druk, juist wijl de tegenparty ons streven beschouwd, als een ijveren om oude mannen op het dek en aan het roer van 't schip te plaatsen, teneinde de touwen over boord te werpen. Daarom vrienden van Ger. Onderwijs u bij dezen een anderen weg voorgesteld, waarop niet op leven en dood behoeft gevochten. Laat ons eenvoudig vragen om ons goed recht, laat ons verzoeken om ontheven te worden van onrechtvaardige en daardoor dubbel zware lasten. Onze kracht ligt toch niet in de Politiek, in Staatsmanswijsheid, in gevatte redeneeringen, maar in het eenvoudig geloof, dat ons in gemeenschap stelt met den levenden en Almachtigen God. Het ligt toch op den weg van onze Vereeniging om zooveel mogelijk te zorgen dat onze kinderen, de kinderen van Ger. ouders, zulk onderwijs kunnen erlangen. Wordt dit verkregen, wordt het voor de anderen niet belemmerd, gelijk nu een onbeperkt gebruik van het neutraal onder wijs wordt gegeven, dan is het ons immers om het even welke wet, of welke regeering wij in dezen hebben. Het onrecht op dit gebied ons aangedaan is, met het oog op de geschiedenis der laatste jaren, der onveranderde artikelen in de nieuwe wet, die ons drukken, niet moeijelijk aan te geven. Het kan en moet de Regeering duidelijk gemaakt, dat we niet anders kunnen, dan onze kinderen op te voeden en te laten onderwijzen in de leering en vermaning des Heeren. Laat dat onrecht der Regeering aangetoond, laat het herhaald, met klem en nadruk worden aangetoond, naarmate de kosten voor het openbaar onderwijB booger worden opgevoerd. Indien het ons mocht gelukken de Regeering te overtuigen dat ons onrecht geschiedt en het Christelijk onderwijs ons een gewetenszaak is, dan is het spreekwoord bevestigd«de aanhouder wint". Wat ten laatste de wijze van vrijstelling tot het bijdragen van dat deel der gemeentebelasting, dat thans voor de openbare school wordt geheven, betreft, het kan volgens den Catechismus van Pierson over de schoolkwestie wel gevonden worden. Waar de regering het wil, daar is ook een weg. En. wie weet, zoo de regering eens wist, dat zij ons hiermede konde tevreden stellen, dat dan de agitatie op dit gebied zoude ophouden ; wie weet, zoo wij daarbij onzen God gingen vragen om regt, of de regering ons eindelijk ook geen regt zou doen. In elk geval is dit met het oog op den Heer eer te wachten, dan verandering en wijziging der wet op het onderwijs, naar onze beginselen. Ik spreek hier ook van het vragen aan God, omdat we op dit gebied, langs dezen weg, reeds zooveel verkregen, en omdat het geloovig gebed van hem, die zijn nood hartgrondig kent, tot dien Heer, door wiens wil de koningen regeren niet behoeft uit te sluiten een bescheiden en dringend verzoek om regt aan uwe Overheden. God wil immers, dat zij oub naar Zijnen wil zullen regeren, laat het ons in zake het onderwijs voor onze kinderen vragen. Werd dit verkregen, dan was het grievendst onregt weggenomen. Marum 19 Mei 1882. J. MEIJER. FILIPPUS. het nut der teactaatverspeeiding. (Yervolg van No. 16.) De brief van den bedoelden persoon is gedateerd Willem I, den 1 Januarij 1858 en is, met eenige verbeteringen in taal en stijl van den volgenden inhoud : „Ik kan IJ niet genoeg danken, dat U mij, bij mijn vertrek van Batavia zoovele exempl. van «de Opwekker" heeft medegegeven. O ! daaruit heb ik zooveel geleerd. Ik gevoelde mij, in den beginne, hier zoo verlaten, want ik had niemand met wien ik kon omgaan, en die met mij wilde spreken over den Heere Jezus. Over Hem spreek ik zoo gaarne, omdat Hij zoo veel voor ons heeft gedaan. Hij heeft mij ook hier iemand doen vinden, die Hem lief heeft. Hij bevindt zich hier reeds twee jaren. Eerst dorsten wij elkander niet toe te spreken, maar wij gevoelden ons toch tot elkander aangetrokken en toen wij elkander bekend maakten, wat in ons hart omging, gaven wij elkander de hand en beloofden zamen in vriendschap te wandelen. Ik vertelde hem alles wat ik van U wist en wat L voor mij gedaan heeft. Wij besloten om U te vragen ons een gebedenboek te zenden. Wij gevoelen het zoo, dat wij tot den Heere niet kunnen roepen, zooals wy dat willen. Wij zijn maar nietige wormen der aarde, maar wij gelooven in onzen geliefden Jezus, die beloofd heeft: „zij , die mij te voet vallen, zullen mijne wegen leeren," en ook, „die tot Mij komt, zal ik geenzins uitwerpen." O welke liefdevolle beloften ! Had Hij ons niet geroepen om tot hem te komen, wat zou van ons geworden zijn P Aan ons zeiven overgelaten, zouden wij de kracht niet hebben, om tot Hem te komen. Maar onze hoop is op Hem en wij wenschen meer tot Hem te bidden, daarom hopen Wij dat U ons spoedig zal antwoorden." — Na verder te hebben gewezen op de goddelooze wijze waarop de overige gevangenen, hun tijd doorbrachten en het gebrek van bezoeken van predikanten, verklaart hy : //dit doet mij zoo zeer. De Heere weet dat ik niet veins. Ik begeer als de tollenaar te zijn en mijn hoofd niet op te heffen maar steeds uit te roepen : „0, God zijt mij zondaar genadig." Zoo moeten wij altijd bidden, want wij waren ook eens even goddeloos als zij, en hebben mogelijk meer gezondigd dan zij. Wy hopen echter, dat de Heere ons zal versterken in het geloof in den Heere Jezus Christus, den eeuwigen Hoogepriester, die voor ons bij God is, en daar ook voor ons bidt. — Wij zouden zoo gaarne in de Gevangenis in Batavia zijn, waar wij meer van den Heere Jezus konden hooren dan hier. Och, zoo lang als ik leef, hoop ik de goedertierenheid en barmhartigheid van God te prijzen, dat ik U heb leeren kennen. Bid voor ons, als gij in de gemeente voorgaat, dat wy kracht mogen krijgen van boven om standvastig, te midden van zoo vele goddeloozen, den Naam van onzen God te mogen belijden en dat God zich moge ontfermen over allen om ons heen. Wij hopen ook, dat God U dit jaar met vreugde moge doen intreden en U tot veel zegen stellen voor arme zondaars." De uiting van zulke gedachten, door een onkundigen man, die eer hij het eerste traktaatje had gelezen, geheel onbekend was met het Evangelie, moet toch een ieder overtuigen tot welk een grooten zegen de tractaatverspreiding kan zijn, voor den verst afgedwaalden zondaar. Wordt de bedenking gemaakt, dat de bekeering van bedoelden persoon niet de vrucht van het lezen dier blaadjes, maar eer die van het hooren ver¬ kondigen van Gods woord is geweest, dan vraag ik of hij wel onder dat gehoor zou gekomen zijn, zonder in de eenzaamheid de geschriften te hebben gelezen, die hem ter hand werden gesteld ? Waarlijk wij kunnen niet te veel waarde hechten aan de traktaat-verspreiding. Die blaadjes bereiken het hart ook van velen, die niet willen komen onder het gehoor van Gods Woord. Er zijn duizende zulke lieden in ons land. (Wordt vervolgd.) Filippus. Het werk van den Hedigen Geest in het zaligen van zondaren, door Ds. A. Litlooij. Elk werk dat ten doel heeft om te wijzen op den persoon en het werk van den derden Persoon in de Heilige Drieëenheid, moet ons hoogst welkom zijn. Zulke boeken voorzien in eene groote behoefte van onzen tijd. De grootste menigte der tegenwoordige kerkgangers, worden in onwetendheid gelaten omtrent de noodzakelijkheid van het werk des Heiligen Geestes, en missen daarom ook de kracht, die zij behoeven om door het geloof in Jezns, blijmoedig in Gods wegen te wandelen en met volharding in Zijnen naam te arbeiden. Om tot zulke Christenen gevormd te worden, moet hen vde gezonde leer" verkondigd worden. Bene leer is niet «gezond," waarin slechts een deel van het Evangelie verkondigd wordt. De hooge noodzakelijkheid van het Evangelie des Heiligen Geestes werd door Jezus aan zijne discipelen bekend ge¬ maakt, toen Hij tot hen zeido : Hei is u nut dat Ik wegga: want indien Ilc niet wegga, zoo zal de Trooster tot u niet komen ; maar indien Ik heenga, zoo zal Ik Hem tot u zenden. De zending van dien Geest werd daarom ook in het genade-verbond besloten. Hy moest het volbrachte werk van Christus aan het hart der uitverkorenen krachtdadig toepassen. Zonder die toepassing zou het werk van Christus ijdel geweest zijn. Op die werking van den Derden Persoon in de Diie-ëenheid wijst Ds. Littooy in zijn zeer leerrijk boekje, en daarom zal deszelfs verspreiding, ook onder hen die de dairin vermelde waarheden vaD harte liefhebben, zijn nut hebben. Wy moeten gedurig aan bekende waarheden worden herinnerd. Dezelfde dingen aan U te schrijven" zegt de Apostel Paulus, aan de Pilipensen," is mij niet verdrietig en het is U zeker. Moge dit werkje in uitgebreide kringen zijn weg vinden en de Heere stelle het tot zegen voor velen. Voor slechts 20 cents is het bij den heer J. den Boer te Breukelen verkrijgbaar. E. W. KING. Aan N. N. Waarde Broeder ! Wat nieuws? Ja wat nieuws, verwijt Demosthenes den Athener en roept sarcastisch hem toe : //Is Philippus dood P" Als wil hij zeggen: Uw vijand uit Macadonië, uit dat achterland staat gereed om u te overvleugelen en aan zijn zegekar te ketenen, en gij? Hebt ge nu nog niets anders te doen, dan dat onbeduidende langs de straat slenteren met de vraag naar de nieuwtjes van den dag. Demosthenes kon niet denken, dat hij met dat sarcastisch schimpen op dien lediggang der Atheners ons een liefelijke bedrage zou leveren op de juistheid tot in de kleinste bijzonderheden toe, van hetgeen de Evangelie-berichten ons als en passant en zonder opzetgeven aangaande de juistheid hunner opmerkingen over de tijden, de personen en plaatsen die zij aanraken. Maar ik wilde, daar wij ongezocht door de afwezigheid van anders getrouwe en hoog gewaardeerde medewerking, die ik doorgaans gaarne mijne plaats inruim, de gelegenheid niet ongebruikt laten om melding te maken van de zoo kolossale onderneming der Vrije Universiteit te Amsterdam. Daar ligt n.1. voor mij: Bibliotheca Reformata. Volumen primun. D. Francisci Junii OpuBcula Theologica Selecta recognovit et praefatus est Dr. Abrahamus Kuijperus. Amstelodami MDCCCLXXXII. Zoo gij 't met mij kondt inzien zoudt gij zeker zeggen : hoe vreemd. Band, pa¬ pier en vorm — alles als of t voor 2 & 3 eeuwen uit den winkel gekomen was. Misschien zoudt ge er op laten volgen, dat bevalt mij, niet en allerminst bevalt het mij, dat wij nu weer latijn moeten lezen en dat in die dikke kwarto-boeken met lange regels. 't Kan zijn en ik spreek niet tegen, dat ik op den eersten aanblik er ook wel zoo iets van had. Maar goed bezien ging het er mij mede, zooals Prof. Clarisse ons, toen wij op zijn kollegie-bank zaten, hooren liet. Hij stelde zich voor, dat bij 't gezicht van tekst het ons dikwerf tot den uitroep kon brengen: Ik zie er niets in, en voegde ons dan toe : Ziet er maar op en gij zult er ook wel in aien. Met de Bibliotheca Reformata is 't mij werkelijk zoo gegaan. Ik heb er opgezien en ik heb er eenigermate ingezien en ben er gansch en al mede verzoend. Ik heb den titel gelezen, ik heb de voorrede van Dr. Abr. Kuyperus gelezen, ik heb gelezen het vita nobilis et erudite viri Trancisci Junii door hemzelf beschreven en in 't licht gegeven ab Paullo G. F. P. N. Merula Het een zoowel als het ander met genot en met toejuiching. Ik geloof niet te veel te zeggen, wanneer ik beweer dat het latijn van onzen prof. Kuyper, zeer goed op een lijn kan geplaatst worden met dat van prof. Merula en Junius. Gelijk het lijvige boekdeel daar thans voor mij ligt, bevalt het mij reeds uitnemend. Papier en typografie en band, alles voldoet. Gelijk men thans dikwerf zegt: rGeef mij den man in de lijst van zijn tijd", zoo voldoet dit werk aan die uitnoodiging. De voorname reden door Kuyper opgegeven waarom juist een begin gemaakt met Junius, is deze, dat hij voor Grotius, Episcopus en Arminius even goed in de Gereformeerde begmselen Btaat als de beste onder ons. Dit keuren wjj alleszins goed. De Gereformeerden hier te lande hebben na de Synode 1618/19 geen andere gronden dan die vóór haar ook Janius had. Dit te laten uitkomen in zulk een doorluchtig voorbeeld als dat van Junius oordeelen wij van de zijde der Vrije Ger. Universiteit zeer gepast. Van heeler harte wenschen wij de onderneming geheel de wereld door een groot succes, gelijk het werk, gedrukt te Amsterdam, ook op zijn titel prijkt met London, Parijs, Edinburg, New-York (Am.) Kaapstad. S. Museum der Nederlandsche taal. Bij de le afl. van het Woordenboek der Nederlandsche taal ten jare 1862 gaf de Hoogleeraar de Vries slechts weinige woorden bij wijze van inleiding, maar beloofde eene inleiding bij 't einde van het eerste deel. Die inleiding mochten wij thans ontfangen en met zeer veel genot en instemming lezen. De Hoogleeraar vertrouwt dat hij de voltooiing van het woordenboek niet zal beleven, maar dat het toch wel voortgezet zal worden, 't Gaat ons evenzoo. Menigeen heeft er al over geprutteld, dat dit werk zoo langzaam avanceert en zoo uitgebreid wordt en wij stemmen toe dat wij 't honderdmaal liever m zijn geheel wilden opslaan dan slechts kleine gedeelten er van, maar zoo ergens het nfestina lente" te pas komt, dan is het hier. Men leze en verschaffe zich het genot dier inleiding, en men zal 't met ons eens eens moeten zijn dat dit woordenboek bestemd is om, gelijk prof. de Vries zegt, wEen beredeneerd overzicht te geven van alles wat de denkende en scheppende geest der natie in de taal heeft nedergelegd" en dat Bilderdijks distichon er ten volle er op past, wanneer hij van de taal zegt dat zij is : n't Ontvloeisel van zijn ziel door 't lichaam uitgedreven, Waarin zijn menschheid schuilt, zijn zelfgevoel en leven." Werd op een bijeenkomst van het Ned. Congres de gedachte uitgesproken dat het woordenboek moet zijn Een Museum der Nederlandsche taal. Vrijmoedig voegen wij er bij : Dit woordenboek treedt in deszelfs eerste afleveringen, die nu reeds een aanzienlek getal uitmaken ons als zoodanig te gemoet. Dat prof. de Vries er nog vele jaren aan moge arbeiden en steeds degelijke medewerkers en voortzetters van dien arbeid vinde. A. BBUMMELKAMf. Darwin. Ook Darwin is de weg gegaan van alle vleesch, de man die de wereld in beroering bracht door zijn ontwikkelings-hypotheze, zoodat hij die 't maar gelooven kan zich in de gedachte verkwikken mag of er over nadenken, dat de redelijke mensch het eenvoudig produkt is van het cellenweefsel, dat geen Schepper heeft maar slechts wordt, redeloos, zonder verstandelijk overleg daargesteld wordt! Men zegt dat hij onder zijn papieren een lijvige autobiographie (beschrijving van zich zeiven) heeft nagelaten. (.Inqezonden.) Voor 14 dagen las ik in de Christelijke weekbladen onzer kerk het stukje Teleurgesteld. In genoemd schrijven deelde Ds, Notten mede dat er nog van den volksalmanak 1882 in de drukkerij van den Heer D. Donner te Leiden 4000 Exemplaren lagen die niet uitverkocht waren. Ds opbrengBt daarvan zou geheel ten voor deele van de Evangelizatie te Elbnrg wezen. Ik haastte mij om er 50 Ex. S, 10 Ots. per stuk te nemen en binnen den tijd van 5 dagen was ik ze kwijt; nu heb ik er nog 50 besteld en twijfel niet of zij zullen spoedig geplaatst zijn. Kom Jongelings- en Jongedochters vereenigingen, of wie ook lust mocht hebben, bestelt er 50 of 100 Ex. van, gij doet een goed werk, de gemeente Tilburg is er mee geholpen en wat het mengelwerk in den Almanak betreft het is degelijk. Prof. van Velzen heeft u niet te veel van gezegd. Leiden. A. MAASKANT. Behoort het tot de roeping van den Kerkeraad den bloei van het christelijk onderwijs te bevorderen ? Zoo ja, wat dan te denken van kerkeraadsleden, die eene vergadering ter bevordering van den bloei eener christelijke gemeenteschool verzuimen, en dat nog wel terwijl ze om een ander doel tegenwoordig waren in het locaal, waar die vergadering gehou den werd ? Q Q. Ons antwoord is: dat ander doel kan best zoodanig een zijn, dat mij ondanks mij zeiven verplicht tusschen die twee te kiezen. Wat ik dan moet laten slippen kan verschillend beoordeeld worden, maar niemand heeft het recht zonder bewijzen mij van gebrek en belangstelling te beschnldigen voor de zaak, waar ik meende niet te kunnen adsisteeren. Red. Als God werkt wie zal het keeren. Hoe heerlijk kan men bovenstaande woorden te Hoorn bevestigd zien. Voor eenige jaren nog ging on- en bijgeloof er hand en hand,zonder dat er een enkele ster te midden van die doodsvallei zijn liefelgk licht met zegen kon verspreiden ; maar ziet het was toen alsof God te midden van die duisternis het scheppingswoord nog eens herhaalde : er zij licht, en er werd licht. Een der tempels van het machtige Rome verbrandde en uit de puinhoopen van dien afgodstempel verrees een zeer net doch eenvoudig kerkgebouw der inwendige zending in Noord-Holland, in welks ruime consistoriekamer voor eenigen tijd eene vrouwen-vereeniging werd opgericht; en heden kunnen wij ons tevens verheugen dat er ook een jongelings-vereeniging ontstaan is. Het is vooral dit laatste, dat wij onder de aandacht der lezers willen brengen. Ja het was ons een waar genot, toen wij voor de eerste maal met ons vieren vergaderden, en welk motto zou beter passen aan zulk een vereeniging, dan het woord : „Mostertzaadje ?" Maar al is ons begin klein en onze kracht gering, toch wenschen wij dat het Mosterdzaadje onder den zegen des Heeren opgroeien zal tot een grooten boom en vrucht zal dragen, zoodat er nog vele jongelingen in Hoorn lust mogen gevoelen zich bij ons aan te sluiten. Zie geachte lezer hoe God heden ten dage te midden van dat diepgezonken Hoorn werkt, terwijl wij tevens hopen dat het nog vele jongelingen moge aanmoedigen, die soms mochten denken wij zijn te klein om te vereenigen, nochtans laat dit hen tot een voorbeeld zijn, dat er in Hoorn een vereeniging is opgericht, al ie het voorloopig met weinig leden. Het bestuur der Christelijke Jongelingsvereeniging het Mostertzaadje te Hoorn, J. J. Keun, Voorz. H. Sohouw, Secr. P. Hekkert, Penningm. CORRESPONDENTIE. Het bericht uit Ouderkerk a. d. Amstel mist de opgave van de som der gift. ADVERTENTIES. t ^ v» «c 1? —tir" Zoo de Heere wil, hopen onze geliefde Ouders H. VAN ELVEN en JANSJE AALBERSBERG den 6 Juni a. s., hunne ¥ij{enftmn%jarige J&clitverïnnfmis te herdenken. Hunne dankbare kinderen, K. KNIBBEN. CRISTINA VAN ELVEN. JANNIGJE VAN ELVEN. Amstelveen, 29 Mei 1882. Getrouwd: TIMON VAN WIEVEN en ATJE DE VRIES. Sneek, ) 2g Mei lg82> bnikzwaag, ( Eenige kennisgeving aan familie, vrienden en begunstigers. Door 's Heeren goedheid is heden voorspoedig bevallen van eene welgeschapene Dochter : H. VAN DER LICHTE— Hoekers. Hoogkerk, 30 Mei '82. De ondergeteekende betuigd zijnen h artelij ken dank aan allen, die hem bewijzen van belangstelling en liefde hebben getoond bij gelegenheid zijner Vijf en-twintig jarige Evangeliebediening. M. KEULEMANS. Middelburg, 26 Mei 1882. Heden werd mijn moederhart wederom diep bedroefd door het overlijden van mijn innig ge- heiden en dankbaren zoon, E K K E, in den ouderdom van 23 jaren. Dat zijn heengaan vrede was, leenigt mijne smart. Wed. T. TAMMENS. Houwerzijl, 22 Mei 1882. I Den 24 dezer heeft het den Almachtigen behaagd, tot bittere droefheid van mij, mijne kin¬ deren en verdere betrekkingen, na eene ongesteldheid van slechts weinige dagen, door den dood ons te ontnemen, onze geliefde echtgenoote en moeder GRIETJE VERWERS, in den ouderdom van ruim 71 jaren. Zwaar valt mij dit verlies, temeer daar ik Vijftig jaren door een genoeglijken echt met haar vereenigd mocht zijn. Ons harte weent, want de smart is groot. Haar, om haar verlies treurende echtgenoot C. TIMMER. Nieuwaal, 29 Mei 1882. Algemeene "kennisgeving. Heden overleed te Schiedam, tot diepe droefheid van hare kinderen, behuwd- en kleinkin deren, in den ouderdom van ruim 74 jaren Mej. de Wed. W. v. i BROEK geboren ORTH. Uit aller naam, M. v. d. BROEK. Delfshaven, 29 Mei 1882. gjggjjg Te Bergen op Zoom, wordt, lif(|P wegens langdurig sukkelen lillll van de tegenwoordige, met I Augustus e. k. verlangt, eene fatsoenlijke DIENSTBODE, die vlug en netjes werkt en goed kookt. Salaris f90- Zonder goede getuigschriften onnoodig zich aan te melden. Brieven franco, onder letter A. bij den Boekhandelaar A. J. A. DE KOK aldaar. Voor de School met den Bijbel te OudBeierland worden zoo spoedig mogelijk gevraagd: T W E E ÏÏÜLP0NDER.W1JZRRS, salaris naar bekwaamheid. Inlichtingen bij den heer A. JONGEJAN, hoofdonderwijzer te Goudswaard of bij den Voorzitter des Bestuurs Dr. G. VAN GOOR te Oud-Beierland, bij wien brieven en stukken worden verwacht. Naar America. Ondergeteekende Christ. Ger. en van beroep ,"MMeriMan, wenscht in kennis te komen met iemand van gelilde beg»'selen en herwet», ten einde na kennismaking, gezamentlijk naar America te vertrekken. D. IfOllöSïBl, Echten (Friesland). Is Verschenen: MijlèèUièis, TEN DIENSTE VAN HET CATECHETISCH ONDERWIJS. DOOR J. H DONNEB. tweede druk. I® g* |i s : C e » 4 s. Leiden. D. DONNER. T. W. Kuitert Nieuwe Ebbingestraat, Groningen. . «1 \ U .% 'Bi IJ * van W GOUDEN en ZILVEREN WE RKEN, JU WEELEN,HOROLOGIËN PENDULES, REGULATEURS, MUZIEK SPEELDOOZEN, FRANSCHE CADRES, DUITSCHE en FRIESCHE KASTKLOKKEN, diverse WEKKERS enz. P.S. Reparatiën spoedig en goed. Ml ÏOOËIIÏ: lïukskïn, Kwart Laken, Mantelstof, Xwarte Tliibet, Drill eiB®. L. DE VRIES Hz. Groningen, A-Kerkhoff H. 174. ' Gereg® Maildienst TUSSCHEN pÜSÉlWfffa Amsterdani DIRECT, met de snelvarende, uitstekend voor Passagiers ingerichte Stoomschepen der Ned erlandsch-Amerikaansche Stoomvaart-Maatschappij. S.S. W.A.SCHOLTEN 4000 ton, 500 p.k „ P. CALAND. . .4000 . 500 ,, „ AMSTERDAM. .4000 ,, 500 „ „ SCHIEDAM . . . 4000 „ 500 „ ZAANDAM . . .4000 „ 500 _ „ EDAM 4000 „ 500 ,, „ MAAS 3000 ,, 400 „ „ ROTTERDAM. . 3000 „ 400 „ Afvaart: Eiken Zaterdag, beurtelings van Rotterdam en Amsterdam. Biljetten naar 1ËW-V O II 84 en alle plaatsen der Vereenigde Staten worden tot billijke prijzen afgegeven. Inlichtingen omtrent passage worden verschaft door DE DIRECTIE te Rotterdam, en hare bekende Agenten. ) Bij den Drukker van dit blad is heden verschenen: Mevr. E. van CalcarSchiotling, boor C. MULDER. Leeraar aan de Theol. School der Chr. Ger. Kerk. Prijs Cent. Deze voordracht, 70 blz. groot, behandelt het kunsttalent der schrijfster, hare bestrijding der orthodoxie en der afscheiding, en haar Spiritisme. Het laatste beslaat de grootste helft. Op ontvangst van een postwissel a 60 Cent wordt deze interessante voordracht, franco per post toegezonden. Kampen. LAURENS VAN HULST. HET BOEK DER PSALMEN, BENEVENS EENIGE GEZANGEN, DE FORMULIEREN VAN EENIGHEID, INGESLOTEN vijf artikelen tegen de Re'i.onstranten, en al de Liturgische geschriften der Gereformeerde Kerken. Bovenstaande verscheen dezer dagen in een nieuwe goedkoope uitgaaf; de Psalmen alle verzen met muzieknoten en het geheel met groote letter in net en handig formaat. De prijs, zoo laag mogelijk gesteld, is: in linnen band .... f0.90 in geruit lederen band. . „ 1.30 voor verspreiding bij groote getallen korting. Alom verkrijgbaar en bij den Uitgever Leeuwarden. A. JONGBLOED. VEKRËW Itllll, pi !>l » en K.USSEH», tegen postwissel, franco eerste veer (2 persoons) voor f24— f37,— f48,— f59,— en hooger; dito met PL.IIITAlltDIGE H' O Ij (1 pers.) f 12,— (2 pers.) f14,— en hooger, voor «KKEMS vrage men Prijscourant. Monsters te bezichtigen bij de Agenten : W. Spaargaren, Danielstalpertstraat 80 te Amsterd. A. Zwolsman, Langebleekerspad 89 te Amsterdam. Wed. D, E. Baarda, te Bo!sward. A. Dönselmann, Vriesestraat te Dordrecht. E. A. Boerman, te Giessendam. J. Snoek Jz. Bornsteeg te G-orkum. L. Auwema, te Grootegast. C. F. de Raat, Prinsengracht 147 te 's Hage. C. J. Grotzinger, Frederikstraathofje 51 te 's Hage. W. Feddema, .Spekmarkt te Harlingen. J. Pladdet, te Hoek bij Neuzen H. Scheltens, te Kampen. J. van Eeuwen, te Karnerik. B. W. Verdnin, te Leiderdorp, B. J. Docter te Lemelerveld. W. van Oosten, te Maasland, B. Kruithof te Montfoort. G. J. Stout, te Oudewater. A. Hos, te Pernis. K. Keijzer, te Ter-Aar. N. Harrewijn, te Vlaardingen. A. Bisschop, Hoogstraat te Wageningen. G. Kerkhoven, te Zaandam Agenten gevraagd door B. 0. L i tl, lOU te Zwartsluis. MAGAZIJN VAN AMERIKAANSCHE HUIS- EN KERKORGELS. Geheel nieuwe uitvindingen en veel verbeterde constructtën aan CLOlKïlI & WARRLN en LORING & BLAKK S wereld beroemde orgels. *r<»lri<aatiii lmvnn ah in miwl/i. -_ _— dinging Tan de MASON en HAMLIN te Boston, de PELOÜBET PELTON & Co. te New-York, de ESTET & Co. te Brattleboro, de SHONINGER ORGAN Co., de STAR-PALOR ORGAJf Co., de BURDETT, de WOOD, de WATERS etc. etc. en op alle Loca e zoowel als Internationale Tentoonstellingen, waarTan getuigschriften ter inzage. { Generaal Agentschap voor I Nederland en Koloniën, Dnitscli- «i land en België : SCHOLS & POS, Keizersgracht No. 196, Amsterdam. Door toevoeging van houten huiZ' n (Qualifging tnbes) en reTerberatingChambersen andere geheel nienwe constructiën zjjn ^ deze orgels de eenige welke den JE schoonsten Pflp-Kerkorgcltoon in diepte en liefelijkheid zelfs Door veeljarig verblijf in en persoonlijke bekendheid met de fabrieke11 worden dezelve tot buitengewoon lage prijzen geleverd. HUIS-ORGELS PIANINO-STIJLE van af f ft25 en fi' 14»O. (5 registers) dichte kasten. tot en met f 950, EERK- ORGELS van af f 4130 tot f 'jfiOO, 3 clavieren en pedaal. Weeljarige Fabrieksguarantïe. MP Levering franco in kist door het geheele R(|k. Stoomdruk van Laurens van Hulst te Kampen. 