Tijdschrift van de Maatschappij tot nut der Israelieten in Nederland, 1851, Deel: EERSTE DEEL, 1851 
Dat er in den hof ook netelen en distelen gevonden worden , wieu zal het verwonderen, als hij nagaat dat het juist een gevolg van den weligen wasdom is. Mogen, om deze, gene niet voorbijgezien worden, de bloesems, de vruchten, over zoo vele gewesten der aarde verspreid. Ten slotte: vooreerst de verzekering, dat wij slechts hebben kunnen schetsen , waar meerdere krachten dieper in den grond der zake hadden kunnen ingaan, en daar het hier eene eerste poging op dit zoo ruime veld gold; ten andere, de uiting van de hoop, dat bij het letten zelfs op eene vlugtigo schets, do aandacht bij ons meer gevestigd worde op den degelijken arbeid van mannen, zoo ervaren in de Isr. godgeleerdheid, geschiedenis en letterkunde, als zich in de meest uitnemende tijdschriften in Duilschlaud en Frankrijk, vooral ook tegenwoordig, doen kennen, en men niet uit vooringenomenheid voor deze of gene rigting dien arbeid als ligt schatte; eindelijk, kunnen wij niet beter dit overzigt besluiten, dan met eenigo brokstukken mede te doelen van een woord over de werkzaamheid van Israëlitische Tijdschriften, door den geschiedschrijver Jost , in 1841 , io zijne Annalen gesproken, en dat ons, na hel schrijven dezes, onder de oogen kwam. «Zelfslandige tijdschriften (zegt hij), voor elk vak van kennis, zijnde gewrochten onzer eeuw. Door hen wordt do zaakkennis in de bijzonderheden verspreid ,en snel in omloop gebragt; door hen worden nieuwe beschouwingen en oordeelvellingen , nieuwe ondernemingen en gebeurtenissen , nieuwe wenschen en voorslagen ter wereld ingezonden , als zaadkorrelcn, die, op goeden bodem vallende, dadelijk kiemen on vruchten dragon. De wetenschap blijft d c eigendom der kenners, maar de medewerking tol hel vooruitschrijden wordt door de tijdschriften aan een grooteren kring geopend. Door hen wordt vooroordeel 'ernieligd, de eenzijdigheid vermeden, en de stilstand ; door hen de geschiedenis van bel leven des geestes in zijne veelvuldige slingeringen aanschouwelijk ''oor oogen gesteld ; door hen leert de opmerker van den tijd daarin lezen en overziet hy al diens werkingen te gader. Hoe meer het gebied der kennis aan de praktijk behoort, des te meer wordt naar tijdschriften daarop ge'raagd. Eene enkele poging van den wél voorbereiden geest bevordert vaak meer dan eeuwen in bespiegelende studiën en afwisselende stelsels doorgebragt. «Kan men thans nog vragen , of Israëlitische tijdschriften eene behoefte zijn? De ondervinding heeft 'daarover reeds uitspraak geveld. Geen gebied heeft er wel-I'gt meer behoefte aan dan dat der Israëlitische aangelegenheden, welke in theorie en praktijk nog zoo verre bij de eeuvv ten achter waren gebleven; op geen veld bebben °ek de tijdschriften zoo weldadig gewerkt, dan juist hier. Ofschoon alle nog weinigejaren tellen, en te naauweröood den tijd hadden, zich tot een bepaald bewustzijn ''an hun eigen pogen op te voeren, of lezers en mede- in overeenstemming te brengen , ten einde deze wat zij zoeken, de andere wal zij verriglen zullen, '■an de invloed er toch niet van miskend worden. «De tijdschriften zijn ook do vertegenwoordigers van ® ontwikkeling des tijds, en moeten derhalve met tijd verder gaan. Zij zijn de onderscheidene verzall'olplaaiscn der onderscheidene klassen van woordvoeren toehoorders; ieder van die klassen karakteriseert daardoor, dat zij afspiegelt wat zij gaarne hoort nuttig acht te zeggen , dikwijls zelfs door onwillckeuge uitingen van gemelijkheid of blijdschap, van ijdclid en zelfgevoel, die op de lagere sporten in hartslog•Jk zelfvergeton ontaarden, doch hooger op, door wederzijdsche achting getemperd, eene groote heerschappij van den geest doen kennen. «Hoe minder in de Isr. wereld eene degelijke, uit eigen boezem vloeijende, litteratuur zich, in nieuweren tijd, kon oplieffcn (1), en hoe minder enkele verschijnselen van de ontwikkeling daarvan blijken kunnen geven , daar geleerde vlijt en diepe navorsching toch altoos maar uitzonderingen zijn, en over het geheel ook nog slechts zwakke deelneming vinden ; hoe minder dé trage voortgang van inwendige inrigtingen bereids de vooruitgeraake ontwikkeling gevolgd is, juist des te meer is er behoefte aan de openbare tolken, aan tijdschriften, om het geheel te vertegenwoordigen; is er behoefte aan, dat zij de gezamenlijke menigte tot het ware inzigt van den toestand brengen, en gelijktijdig doen verstaan wie en wat zij, die op beschaving en voortgang invloed uitoefenen , daarover denken en hoe zij dien invloed doen gelden. «In beide opzigten alzoo zijn de tijdschriften gewigtig en ware behoeften van onzen tijd. Nog vóór weinige tiental jaren waren de aangelegenheden der Israëlieten hun zelve en nog meer naar buiten een niet-ontdekt land. Van Chinezen en Japanezen wist rnen meer dan van de in ’t midden der Christenheid wonende Israëlieten (2). De Staat en zijne beambten kenden die alleen van de zijde der geldmiddelen; de geestelykheid wist van hen lioogstens datgene, wat in het Nieuwe Testament stond, of kende alleen die Jura stolae betaalden ; do geleerde oordeelde over Joden naar chrestomatiën uit allerlei vergeten geschriften zamengebragt; de burgers duidden met het woord Jood een ruwen klein-handelaar, zoo niet erger aan, de boer kende alleen de zwarte gestalte met den baard- «De humanileil van de vorige eeuw wekte het gevoe (1) Men licrlnnerc zich dat dit in 1841 werd {rcselireven. Deze scliilderinj; slaat meer bijzundcr op Dnitscliland, allh®"* niet of veel minder op Nederland. voor der raenschen regten op. Eens zal de geschiedenis vol verhazing verhalen , wat al woorden te baat genomen moesten worden, om te loonen, dat de Israëlieten ook menschen zijn, en wat al stemmen zich daartegen Verhieven, en hoe men in Duitschland over deze vraa„ eene halve eeuw lang gedisputeerd heeft, zonder dal men het nog regt eens kon worden. De humaniteit is in Duitschland zeer groot; maar wil zij gaande raken, zoo heeft zij een’ sterken prikkel noodig. Wat men haar verschuldigd is, daarvoor moet mcii tevens aan Europa’s geschiedenis dank zeggen. r i. i «ToenDuilschland eindelijk in overweging nam ot ook c e sedert duizend jaren en meer in zijne Stalen wonende en alle pliglen volbrengende Israëlieten of Joden tolden Slaat behoorden of niet, waagde het nog niet dit zelve te beslissen. Het hoorde getuigen. Men zal het eenmaal alsiets hespotlelijks bijbrengen, wat al meeningen en inzigten mt den schoot der kerkelijke belijdenissen te voorschijn traden, 'vat dan weder de schranderheid der publicisten aan het licht bragt, wat achtbare mannen al opperden en vreesden, wal de geleerden met hoogwijze interprefaliën en cilaliën betoogden, wat de kramers met baalzuchtigen geest in ’l belang van het handelsverkeer berekenden, hoe men voorbeelden heeft gehaald uit gevangenissen, uit politie-regislers, uit anecdoten-ver- uit synagogen, uit soirees van Joodsche Haaije geesten , kortom, uit al wat men maar met ernst of scherts kon opdisschen en oprapen, om de Joden voor te stellen als onbekwaam voor kunsten en wetenschappen, onhekwaani voor landbouw, handwerken en krijgsdienst, als gevaarlijk in staatsambten of in den handel, als van eene hoogst dubhelzinnige vaderlandsliefde, anti-maalschappeUjk, onwetend, onver clei ongeloovig, als nieuwigheid najagend, als ien arbeid schuwend, als gierig, stompzinnig en te gelijk spilsvindig, als ijdel, pronklievend , wat weel ik het, en om zeker, misschien naar eenige enkelen, dadelijk de geheele menigte te veroordeelen «Het zware geschut der wetenschap moest eerst onder vele lotwisselingen des levens aanrukken , om de kleinste batterij tot zwijgen te brengen , en , de hooger punten bozetlende, achting te gebieden of haarin worsteling te behalen , en met ernst en waardigheid den bestrijders de spits te bieden. «De gebeurtenissen van den lijd aan de menigte Ie doen kennen, dat is hel doel der tijdschriften; zij beboeren der wereld te loonen, hoe de bewegino' van den tijd aan den geest vooruitgang ten doel gesteld heeft, en allen, die daaraan deel nemen, het bewustzijn er van geven, opdat zij die beweging steunen; zij beboeren echter ook naar buiten den waan van onveranderlijke, van staande gebreken weg te nemen, en zelfs bij hen, die al te vreesachtig zijn , de bezorgdheid te doen verdwijnen en blijder, geruster hoop op te wekken. lu de tijdschriften moet de werkzaamheid van alle zijden te voorschijn treden, uit allo streken moeten de vonken springen en van leven getuigen, opdat die edele wakkerheid op zich zelve reeds voldoende zij om het verwijt van een dor en doodsch stilstaan van zich af te werpen. «Als vertegenwoordiger van de voortschrijding der historische ontwikkeling , waarin alleen de waarde van zulk een tijdschrift bestaat, heeft de redactie daarvan vele pliglen te vervullen en zwarigheden te overwinnen. «Niet alles wat geschiedt, kan als van beslissend gewigt voor de geschiedenis des tijds beschouwd worden, of is de opteekening en bakendmaking waard. Veel heeft, wel is waar, eenig belang, maar slechts voor het oogenblik of de plaats, zonder verderen invloed hoegenaamd voor het algemeen. Hieruit vloeit dan ook de pligt voort, de bouwstoffen te schiften, en alleen die niededeelingen aan den tijdgenoot of misschien ook aan den nakomeling over te geven, welke ter vertegenwoordiging van het geheel en lot aanduiding van de beweging in eigen boezem of van de aandrift van builen, oenigzins bijdragen. De vervulling van dezen pligt is, "'ij betuigen het openlijk, naar de verkregen ondervinding met geen geringe zwarigheden verbonden, en het is bijkans overbodig daarover een woord in ’t openbaar spreken. Want in vele gevallen toont de nieuwheid de Israëlitische tijdschriften in het algemeen, dat het publiek nog niet genoegzaam voorbereid is, om de pogingen daarvan wel te schatten of billijke eischen er aan te rigten. Wel schijnt het bij den eersten blik streeiand, wanneer men een tot dusver óf zeer miskend, öf *'ch zelf naauw kennend genootschap, zoo als dat der Verstrooide Israëlieten, uit den toestand van verdrukking of verdooving Ie voorschijn gekomen, bezig ziet om al wal hun van gewigt, wat bun heilig is, of wat zij op goede Sfonden wenschen mogen en niet mogen wcnscben, beoordeeld of verbeterd te zien, zoo openlijk en zonder ter toelse te brengen. Maar het is dan toch Ook natuurlijk, dat daaronder veel, als van geheel onverschilligen aard, moet ter zijde gelaten worden, dat oudere stoffen volstrekt niet voor openlijke behandeling geschikt zijn, en een merkelijk gedeelte van zoo plaatsehjken en persoonlijken aard is, dat de verspreiding daarvan de tolken van het geheel als eene feil en tevens als helagcheiyke ijdelheid moet beschouwd worden van hen. die voor zulke doeleinden tot de openbare tolken de toovlugt nemen. Verbergen we het ons niet, dat onze tijdschriften-litteratuur nog altijd in staat van ontwikkeling niet omzigtig genoeg kan zijn, om allo feilen van dien aard te vermijden; doch het is, in elk geval, tijd, zich daarover te verstaan, en de lezer, zoowel als do bedrijvige medewerker, die somwerf de zaken, van hun bijzonder standpunt bezien, in een ander licht voorstellen, op den juisten , waarlijk nuttigen werkkring van de tijdschriften opmerkzaam te maken , opdat zij, als zijnde de eigenlijke krachten, waardoor het orgaan voor het geheel kan werken , en waarbij do redactie slechts als het middenpunt dient, het ook hunnerzijds niet aan den regten invloed laten ontbreken.» Men zal, zoo wij gelooven, in deze schets van een degelijk Isr. tijdschrift de waardigheid en waarheidsliefde van den geschiedschrijver, de toewijding van Jost aan de Isr. belangen, in den meest ruimen zin, erkennen; en tevens een ideaal van een Isr. tijdschrift, nuttig werkzaam voor bespiegeling en de werkdadige toepassing. ’sHagë, Maart 1851. Maatschappij tot bevordering van het aanleeren van Am* bachten, enz., onder de Israëlieten te Rotterdam. Den 3 Julij 1850 werd te Rotterdam de eerste jaa*'' lijksclic algemeenc vergadering gehouden van de aldaar gevestigde maatschappij tot bevordering van het aan* leeren van ambachten, handwerken cn kunsten onder de Israëlieten. Uit het verslag over het afgeloop®*' dienstjaar, dat zeer iiitgebreid is en in vele opzigten de lezing verdient, blijkt, dat den 29 April 1849, het denkbeeld der stichting dier maatschappij in eenen vriendenkring is ontstaan, die uit zijn midden eene commissie van vijf leden koos, bestaande uil de heeren IJ. G. DE Groot, A. J. de Vries, J. de Jonuh , S. M. WoLFSEERGEir en S. J. deVries, om er gevolg aan te geven. De eerste pogingen, welke deze commissie meende te moeten in het werk stellen, was te zorgen voorde bekendmaking der oprigting van de maatschappij en voor het zamelen van inschrijvingen , zoo wel lot vaste jaarlijksche bijdragen, als 10l dadelijke giften. Hierin slaagde zij zoo gelukkig, dat het bestuur, hetwelk den 21 Junij daaraanvolgende in eene algemeene vergadering van allo inschryvers werd benoemd,en zamengesleld was uil de hee-Ecri S. J. DE Vries , president, H. G. de Groot , vice-president, N. Ewgers en J. de Jongh , thesauriers, en S. M. Wolfsbergen , secretaris, genoegzame middelen ter zijner beschikking vond, om met de werkzaamheden een begin te maken. In die zelfde vergadering, werd aan het bestuur opgedragen, het vervaardigen van een reglement, 'vaartoe aan hetzelve eene commissie uit de inschrijvers Werd toegevoegd, bestaande uit de heeren Mr. H. H. D. VAN Kaalte Az. en R. S. Stok.vis. Reeds den 14 Augustus 1849 kon dit reglement aan de algemeene vergade•■ing ter goedkeuring worden voorgelegd. De maatschappij alzoo geconstitueerd zijnde , zette het bestuur zich met d'cr aan het werk. De moeijelijkheden, waarmede het te kampen had, waren niet gemakkelijk te overwinnen, tn de eerste plaats moest de lust tot het doen aanleeren ''an ambachten aan hunne kinderen bij de minvermogenden worden opgewekt, en , in de tweede plaats, moesten bazen gevonden worden, vrij van godsdienstige vooruordeelen, die zich zonder groote geldelijke i)eJooningon, ï9 met het onderwijs der jongelingen wilden belasten. Het bestuur is hier met veel doorzigt en menschenkennis te werk gegaan , en heeft daardoor ook beide zwarigheden volmaakt overwonnen. Het bestuur der maatschappij verdient allen lof voor de wijze, waarop het voorde verstandelijke en zedelijke ontwikkeling der kweekelingen zorg draagt. Zij genieten godsdienstig en maatschappelijk herhalings-onderwijs. Gedurende de wintermaanden wonen zij het onderwas op de volks-induslrie- en herhalingsschool bij. Zeer veel dank verdienen de onderwijzers Lutomirski en Sajiders voor hunne bereidwilligheid, om aan de jongelingen kosteloos godsdienstig en maatschappelijk onderwijs te geven; terwijl gaarne hulde zal worden gedaan aan de subcommissie der stedelijke schoolcommissie te Rotterdam en aan den hoofdonderwijzer der volks-industrie- en herhalingsschool, voor de wijze , waarop zij den toegang der jongelingen tot die school vergemakkelijkten. Voorts draagt het bestuur der maatschappij zorg, dat de jongelingen, de volksvoorlezingen der maatschappij tot Nut der Israëlieten in Nederland bijwonen, en verschaft hun in hunne uitspannings-uren goede boeken ter lezing. Twee instellingen der maatschappij verdienen hier bijzondere vermelding, omdat zij niet weinig bijdragen tot de bevordering van het goede gedrag der jongelingen. In de eerste plaats het toezigt, dat op hen met de meeste naauwgezelheid door de daartoe aangeslelde commissarissen, de heeren R. S. Stokvis, V. H. Pieters, R. van Raalte Az. en J. A. Polak Jr., wordt gehouden , die van hunne bevindingen maandelijks rapport aan het bestuur uitbrengen; en ,in de tweede plaats, de straffen en belooningen, welke doorbet bestuur maandelijks aan de kweekeling worden toebedeeld,door het geven of onthouden van kleine belooningen , naarmate het oordeel over hun gedrag en hunne vorderingen , meer of minder gunstig wordt opgemaakt uit de verslagen der commissarissen en de maandstaten der onderwijzers. Een deel dier toelagen wordt 'Q eene spaarkas bewaard, om bij ontstane behoefte, daarvoor kleedingstukken aan te koopen. Op deze wijze Worden de jongelingen aan volgzaamheid , orde en spaarzaamheid gewend. O De kleedingstukken, die de maatschappij zelve ten behoeve der kweokelingen bekostigt, bestaan hoofdzakelijk in een werkpak voor ieder; terwijl ook aan de meesten hlompen en schoenen worden uitgereikt. De geldmiddelen der maatschappy staan onder het toezigt van zes gedelegeerde commissarissen, gekozen door de inschrijvers in eene algemeene vergadering. Deze zyn de heeren Mr. H. H. Tels, 'H. Polatto, A. J. DE Vbies, J. L. Heijermans, D. Leoïïs en A. A. den Arend. De rekening en verantwoording over het eerste halfjaar, van 1». Junij 1849 tot I°. Januarij 1850, goedgekeurd door de gedelegeerde commissarissen toont aan , dat er ontvangen is, aan inschrijvingen voor bijdragen tot de Stichting der maatschappij ... ƒ 246.50 Inschrijvingen voor vaste contributiën. – 360.21 Restitutie voor kleedingstukken .... – 2.96^ Totaal ... ƒ 609.67 J- En uitgegeven : Nonvaleurs aan bijdragen en contributiën. ƒ 11.00 Noff te ontvangene contributie – 4.00 O Leergeld aan bazen en meesters, Oct. tot en met Dec ” 1.50 Rleedingslukken : Werkpakken ƒ 32.02 Schoenen, klompen en kousen. – 7.71 Schootsvellen en sloven. – 7.47 47.20 Gereedschappen – 16.80 Geldelijke belooningen aando kweekelingen. – 15.50 Incasseren van gelden en salaris aan den bode. – 20.25 Boeken, schrijfbehoeften en drukwerk. – 54.58 Diverse onkosten voor algemeene vergaderingen, enz 20.55 Overgebragt op het reserve-fonds. ... – 300.00 Batig saldo – 112.29^ Totaal. ƒ 609.67 f Hiervan geeft het verslag de volgende toelichting: « De rekening en verantwoording over het eerste comp labele dienstjaar, loopende over een tijdvak van zeven maanden, van 1 Junij lot 31 December 1849, wordt hierbij medegedeeld, zoo als die door heeren gedelegeerde commissarissen op den 23 Februarij dezes jaars (1850) is goedgekeurd. Het bestuur wenscht de aandacht van alle belanghebbenden daarop te vestigen. Daaruit blijkt, dat hel dienstjaar met een batig saldo is afgesloten, en f 300 op het reserve-fonds is overgebragt, waardoor de staal der geldmiddelen zich in een byzonder gunstig daglicht Voordoel, en wordt het dus noodig, om daarover met juistheid te kunnen oordeelen, en geen vrome wenschen, in de plaats eener wezenlijkheid te stellen, dat in aanmerking genomen worde: 1“. Dal onder de ontvangsten voorkomt eene som van /246.50, uitmakende het bedrag van de giften, die tol hel stichten der maatschappij zijn gegeven, en waarop dus voor het vervolg niet kan gerekend worden; 2». Dat voor hel onderwijs in het teekenen en voor leekengereedschappen in den eersten tijd geene uitgaven Werden gevorderd, die evenwel later voor eene niet onbelangrijke som in uitgaaf zullen komen; 3®. Dat het godsdienstig en maatschappelijk herhalingsondervvijs min kostbaar is geweest; maar hel onzeker is, of daaraan niet meer belangrijke sommen zullen moetou Worden ten koste gelegd. )) «Hierbij dient men vooral nog in hel oog te houden, dat hel vermeerderd getal kweekelingen , die binnen kort nogdoorandere zullen gevolgd worden,de uitgaven hooger moet doen klimmen, en die nitgaveu dus in dit jaar èn over meerdere leerlingen, èn voor 5 maanden langer, uil de contribuliën moeten bestreden worden; boven*hen is hel een onbetwistbaar vereisclite, dat het reservefonds der maatschappij tot eene som worde gebragt.die later in staal kan stellen , de leerlingen op het bewan- delen van den aangewezen weg hulp en ondersteuning te bieden.» «Uit een en ander blijkt dus, dat, onaangezien de ruime stof tot dankbaarheid voor het bijeenbrengen van genoegzame gelden tot het oprigten en in werking brengen dezer inrigting, evenwel niet mag worden uit het oog verloren, dat het verminderen van hare inkomsten, de maalschappy van het doel, dat zy te bereiken wenscht, verwijdert, terwijl eene voortgaande vermeerdering derzelven bij den stand van zaken , die in dit verslag is medegedeeld, haar ongetwijfeld daartoe nader brengt. De proeven van bekwaamheid der leerlingen , op de algemeene vergadering ten toon gesteld, waren de volgende : 1, Eenige pagina’s van een werkje in de Hollandsche en Fransche taal, gezet door Calman Haagens , letterzetter- en boekdrukkers-leerling van den heer J. A. var Belle. 2. Een vierkant geschaafd kistje met schuivende deksel , door Margus Dasberg , timmermans-leerling van den heer J. H. Rlaphaak. 3. Eene kagchelbuis, door Levie de Leeuw , sniidsleerling van den heer B. Lips. 4. Een opschrift van zeven regels , bevattende eene hulde aan de maatschappij, op paneel, met geschaduwde letters in olieverw geschilderd, door Hartog Dekker , huis- en rijtuigschilders-leerling van den heer H, vak VIANEK. 5. Een wit rond kersenmandje met deksel, door Sa.lo-Mos Hartog, mandemakers-leerling van den heer G. Bremeskamp. 6. Een klein keukenlampje van blik , door Hartog IkEizER, blikslagers-leerling van den heer J. Pikée. 7. Een bos, beboerende tot het onderste van eene pomp, met hennep omwoeld en met leer beslagen, alsmede een gootsleendop, gegoten door Mozes Pool, loodgieters-leerlinw van de heeren de Wed. Maltha Z.OON. 8. Een kindertafeltje van ijpenhout, met uitzondering ''an de pooten, geheel bewerkt en gepoletoerd , door Rokerhoot, schrijnwerkers-leerling van den heer I*. Tempees. 9. Zeven en twintig koperen nagels, geslagen door Benjamin Fransman , koperslagers-leerling van de heeren J. F. Dupken en Zoon. 10. Een paar mans laarzen, gestikt en leeslklaar gemaakt door Willem Sliek , schoen- en laarzenmakers leerling van den heer T. Waterbeüs ; en 11. Een gedeelte van eene pagina, gezet, maar niet gebonden en ingeslagen, door Jozef Valk, letterzetteren boekdrukkers-leerling van de heeren Mensimg e» oe Koning. Door hel bestuur werd in overleg met heeren commissarissen van toezigt geoordeeld, dat de voornoemde kweekelingen, die alle in een of meerdere opzigten hadden uilgemunt, zich een prijs hadden waardig gemaakt. Om evenwel de belooning voor hunne vorderingen in verhouding te brengen met die voor hun goed gedrag op de werkplaatsen en bij het onderwijs, werden de prijzen in drie klassen verdeeld, en bestonden naarmate van de behoefte der kweekelingen in verschillende kleedingstukken. De maatschappij mag over hare verrigtingen van hel eerste jaar zeer te vreden zijn. Met ijver en volharding zal zij zeker in het loffelijke doel slagen, om hen, die tot nu toe in vadzigheid cn ledigheid werden opgeleid, tot nijvere handwerkslieden te vormen. Niets voorzeker verdient meer ondersteuning. Moge men dit algemeen beseffen en daartoe krachtig medewerken. Geschriften over de Reörganisatie van het Israëlitisch Kerkgenootschap. Toen (Ie Circulaire van den Minister van Justitie, >oorloopig belast met het bestuur van de zaken der Hervormde Eeredienst enz., dd. 14 Junij 1850, door de dagbladen algemeono bekendheid iiad verkregen, kon men in de eerste plaats verwachten, dat die Circulaire itelve aan do critiek zoude worden onderworpen , en , in de tweede plaats, dat men menig geschrift zoude ontvangen, hetwelk het gebrekkige in het bestaande en den weg tot verbetering zoude aanwyzen. Met het eerste bleef men niet in gebreke. Menigvuldig waren de aanmerkingen in do dagbladen. Twee brochures hebben wij Voor ons liggen aan hetzelfde onderwerp gewijd. Zoekt men echter naar eene grondige behandeling van de bestaande verordeningen, of naar wel overdachte voorstellen tol verbetering, dan is de oogst uiterst schraal. Hl de dagbladen vindt men zeer weinig, bijna niets , en de eenige brochure, die ons als: Proeve van een regle'>nent tot reorganisatie der besturen van het Israëlitisch kerkgenootschap in Nederland, bekend is, is beneden het middelmatige. Het is ons doel, een kort verslag te geven dier drie brochures. In de eerste plaats dan het bij M. Coster Jz. , te ■Amsterdam, uitgekomen boekske, getiteld: Circulaire den Minister van Justitie, voorloopig belast met bestuur der zaken van de Hervormde Eeredienst dd. 14 Junij 1850, over het verkiezen eener vergadering van vertegenwoordigers der Nederlandsche Israëlieten; met korte opmerkingen en toelichtingen, na eene eerste lezing. Do vorm is niet zeer behagelijk. De Circulaire is afgedrukt, en daarachter zijn nooten gevoegd, de opmerkingen en toelichtingen bevattende. Het is echter niet te ontkennen , dat onder de opmerkingen zeer juiste gevonden worden , vooral over de wijze van verkiezing van het deel der vergadering, hetwelk regtstreeks gekozen moest worden, de verkiesbaarheid en het geheele verkiezingswerk. De ongelijkheid in de behandeling van de verkiezingen bij de verschillende hoofd-synagogen heeft dan ook bewezen , hoe verkeerd het was, de regeling er van aan de gemeenten zelven over te laten. Ware het boekske niet in Amstefdam uitgekomen en waarsehijnlijk door een Amsterdammer geschreven, men had zeker ook de aanmerking er in gevonden, dat aan Amsterdam, door de 13 regtstreeks gekozene afgevaardigden, door alle Nederlandsche Israëlieten te doen kiezen, een onmatig overwigt is gegeven, hetwelk noodzakelijk de vrije keus der builen Amsterdam wonenden moest verdrukken. Dat dit zóó geschied is, heeft de ondervinding bewezen, daar van de 13 regtstreeks gekozenen, 10 Amsterdammers ter vergadering aanwezig zijn. Ten slotle zegt de schryver over het beweren des ministers, dat, indien zijne pogingen zouden mislukken, de Regering genoodzaakt zoude zijn lot de eenzijdige intrekking van de verschillende verordeningen over te gaan, die geacht kunnen worden aan den Staat eenen te uilgebreiden invloed op de kerkelijke inriglingen toe te kennen: «deze maatregel zoude eenen verschrikkelijken toestand doen geboren worden, en tot do schroomelijksle verwarring leiden». Wij voor ons, behooren onder hen, die zich verheugen dat er eeno vergadering is te zamen gekomen, welke ten minste eene poging zal kunnen aanwenden , om juiste grondslagen voor de regeling van ons kerkgenootschap te leggen, hoe gebrekkig wij ook de wijze van verkiezing der leden mogen achten. Wij begrijpen echter niet, hoe, als dit doel niet ware bereikt, de eenzijdige intrekking van de verschillende vei’ordeningen, die geacht kunnen worden aan den Staat eenen te uitgebreiden invloed op de kerkelijke inrigtingen toe te kennen, ooit eenen verschnkkelijken toestand zoude kunnen baren en tot schroomelyke verwarring leiden. Het gevolg van dien maatregel zoude geen ander geweest zijn, dan dat onwettige verordeningen hadden opgehouden te bestaan, en dat de gemeenten, indien het noodzakelijk ware geweest, voor de afgeschafte bepalingen nieuwe te maken, dit ieder in den haren hadden gedaan. Noch de toestand ware dan verschrikkelijk, noch de verwarring schroomelijk geweest. Men had alleen eene eenheid gemist die bij een goed stelsel wenschelijk is; maar wier gemis niet zoo veel onheil kan slichten, als het den schrijver toeschijnt. Indien echter de bedreiging, in de Circulaire van 14 Junij, om onwettige verordeningen eenzijdig in te trekken, den schrijver reeds zoo vervaard maakte, hoe zal hij dan niet geschrikt hebben, toen hij in die van den 10 Augustus daaraanvolgende, het meer krachtige woord hoorde uitspreken, dat het reglement, door de bijeengeroepene vergadering vervaardigd en door de Regering bekrachtigd, zal moeten geacht worden verbindend te zyn, voor alle gemeenten, voor zoo verre zij verlangen gerekend te worden tot het door den Staat erkende Israëlitische kerkgenootschap in Nederland te behooren. Deze bedreiging klonk anders. De gemeente, die het xnet haar belang niet in overeenstemming zoude achten, bet reglement aan te nemen, tot welks vervaardiging de vergadering was belegd, zou niet meer behooren tot het erkende Israëlitische kerkgenootschap! Om het ongerijmde, het onvrijzinnige , hel onreglvaardige, maar vooral het ongrondwettige dier strafbepaling aan te loonen, werd de tweede brochure geschreven , getiteld : Een woord over de Circulaires van den Minister van Justitie, door Mr. A. de Pinto, uitgegeven le’sHage, bij Gebroeders Belinfante. De schrijver bewijst, met zijne gewone helderheid, dat de Grondwet, den Koning wel het regt geeft te waken, dat alle kerkgenootschappen zich houden binnen de palen van gehoorzaamheid aan de wetten; maar dat dit volstrekt het regt niet inhoudt te beschikken of te bevelen, over de inwendige inrigting der Kerk, hoe administratief die ook zijn moge. «Met welk regt», vraagt hij, «zult gij «mij noodzaken, om mij de onbekende wet uwer «onbekende wetgevers te laten opdringen, op straffe «van mij willekeurig te schrappen van de lijst der «erkende kerkgenootschappen?» De S. onderzoekt vervolgens, wat de bedreiging, van niet meer geacht te worden tot het erkende Israëlitische kerkgenootschap eigenlijk beteekent, en komt tot het besluit, dat het niets hoegenaamd beduidt. Als de tegenstrevende gemeente niet is erkend, zal zij desniettemin bestaan en een deel zijn van het Israëlitische kerkgenootschap; de openbare godsdienstoefening zal haar niet verboden kunnen worden. Hare kerk zal men niet mogen sluiten; men zal haar moeten blijven beschermen tegen onwettige aanvallen en geweld; men zal moeten voorlgaan hare geestelijken te bezoldigen. De bedreiging is dus in alle opzigten ijdel. De S. voorziet eene tegenwerping, namelijk, dat do algemeene vergadering de wettige vertegenwoordiging is van het Nederlandsch kerkelijk Jodendom, en dat bij gevolg hare wetten en besluiten verbindend moeten zijn voor het volk of voor de kerk, die zij vertegenwoordigt. Hij ontkent echter dat de vergadering do wettige vertegen- woordigster van dit Israëlitische kerkgenootschap is. «Eén van beiden», zegt hij, «de tegenwoordige kerke«raden en kerkbesturen hebben een wettig bestaan, of «zij hebben het niet. Hebben zij een wettig bestaan , «dan kan niemand buiten hen de kerk vertegenwoor«digen en dan had men in hunnen boezem alleen de «leden voor de algemeene vergadering moeten kiezen; «en dan brengt men door het inmengsel van een nog «niet wettig georganiseerd stelsel van regtstreeksche «verkiezingen, toegepasl op eene uit de lucht gegrepen «en geheel willekeurige of toevallige vvijze, een valsch « bestanddeel daarin.» « Hebben zij , daarentegen, geen wettig bestaan, dan «kunnen ook die afgevaardigden van die onwettige «ligchamen, ook niet van het kleinste deel, de kerk «mede vertegenwoordigen; en dan is er geen ander «middel om eene vertegenwoordiging, die waarheid en «geene fictie zal zijn, daar te stellen, denkbaar, dan «die welke zal zijn bijeengeroepen, door de middelen «en op de wijze, door de leden der kerk vastgcsteld. «Wanneer inderdaad de kerk in zulk een staat van «anarchie verkeert, en door geen wettig ligchaam ver«tegenwoordigd of bestuurd wordt, dan bleef er, wilde «men tot een wettigen toestand terugkeeren, niets anders «over, dan zijne toevlugt te nemen totalgemcene grond«vergaderingen, die dan, des verkiezende, hare Sou«vereine magt konden delegeren, aan een door haar «gekozen ligchaam.» Maar wat nu gedaan? Moest men den geheelen maatregel laten mislukken en zich aan de zaak onttrekken? «Ik geloof niet, zegt de schrijver, dat dit noodig zijn «Zal; de fout is groot; maar zg is niet onherstelbaar. «Ik zou denken, dat men aan de vergadering kan en «moet deel nemen, en toch in geheel blijven, mits «men slechts zorge in de onwettige bedreiging niet te «berusten; mits men zich niet onherroepelijk en blin«delings onderwerpe, maar zich het grondwettig regt « van iedere gemeente voorbehoude, om zich later aan «het vereenigingswerk aan te sluiten, of daarvan af te «scheiden, wanneer men de voorwaarden der vereeni«ging kennen zal; want geen mensch, die verstandig en « voorzigtig handelt, werpt zich blindelings in de armen «van meesters, die hij niet kent, en zweert blindelings «gehoorzaamheid aan hunne wetten, die hij even weinig « kent.» Deze raad was zeer goed. Eenige gemeenten hebben dien opgevolgd, en hebben zich daardoor de vrijheid voorbehouden , de reglementen , welke door de Haagsche vergadering zullen gemaakt worden, aan te nemen of te verwerpen, naar mate zij dit in haar belang zullen achten. Anderen zijn onvoorwaardelijk toegetreden. Het is te hopen, dat deze hare voorbarigheid nimmer zullen behoeven te beklagen. De derde brochure, waarvan wg spraken, is eene «Proeve van een reglement tot reorganisatie der besturen van het Israëlitisch kerkgenootschap in Nederland», uitgegeven te ’s Dage, bij Gebroeders Beluveawte. Niet een onzer groote belangen wordt daarin besproken. Te vergeefs zoekt men naar bepalingen omtrent het onderwas, de geestelijkheid. Geen der groote vraagstukken, over welke zooveel onzekerheid bestaat, wordt beantwoord. Wie is lid eener gemeente ? Wie moet er de belastingen dragen? Zullen de gemeenten onafhankelijk zijn of niet? Zullen zij zelve hare huishoudelijke belangen kunnen regelen? Wat zal onder huishoudelijke belangen gerekend worden, wat niet? Over deze en meer vragen, die allen levensvragen zijn, zoekt men te vergeefs eenige oplossing in de Proeve. Zij bepaalt zich tot de opgaaf der wijze van zamenstelling der verschillende besturen over kerk, school en armen. Aan het hoofd der hiërarchie plaatst nj eene hoofdcommissie van zeven leden , waarvan vigf zullen behooren tot het Nederlandsch Israëlitisch en twee tot het Piederlandsch Porlugeesch Israëlitisch kerkgenootschap. Zij worden voor den tijd van zeven jaren door den Koning benoemd, op voordragt van een tweetal kandidaten , door eene algemeene vergadering , zamengesteld uit de leden der hoofdcommissie en uit afgevaardigden der ressortale commissiën. leder dier commissiën zendt een afgevaardigde. Die commissiën bestaan uit drie leden, benoemd door den Minister uit eene voordragt van drie kandidaten van de ressortale vergadering, welke bestaat nit die commissie zelve,de leden van den groeten kerkeraad der Hoofd-Synagoge en een lid van het kerkbestuur van elke gemeente in het ressort, daartoe door het bestuur zelf te delegeren. De kerkbesturen worden gekozen door de groote kerkeraden, terwijl deze gekozen worden door de geïmatriculeerde leden der gemeenten, die hunne kerkelijke bijdragen voldoen. Men ziet dat de ontwerper der proeve het niet aan trechters tot het filtreren der verkiezingen laat ontbreken. Alleen de kerkeraden worden direct gekozen. De kerkbesturen komen al in den tweeden graad, De ressortale commissie en hoofdcommissie worden niet meer gekozen door een kiescollegie; maar dit heeft slechts de voordragt van kandidaten, waaruit Koning en Minister kiezen. Het is vooral curieus , dat men tot vorming van het kiescollegie voor do hoofdcommissie, de zeven leden der hoofdcommissie zelve bezigt. Zulke zeven stemmen, die waarschijnlijk steeds vereenigd zullen worden uitgebragt, leggen geen klein gewigt in de schaal. Doch genoeg van dit boekske, dat waarlijk al zeer weinig geeft, De bedoelingen van den schrijver roogen goed zijn. BERIGTEN. Het strekt ons tot genoegen te kunnen berigten, dat, sedert de uitgave van ons vorig nummer, de Maatschappij met twee Afdeelingen is vermeerderd , waarvan de ééne is gevestigd te Arnhem , de andere te Middelburg. Aangenaam is het fe zien, dat de prediking in de landtaal bij de Israëlieten ook bij ons meer en meer veld wint (blijkens ook de leerredenen door den beer CueMACEiiio inde Med. Port. Isr. synagoge te Amsterdam gehouden en later uitgegeven); doch opmerkelijk is het, dat Nederlanders van gebooite en eerste opleiding als Isr. predikers elders optreden , en in de taal en het land hunner nieuwe inwoning leerredenen uilspreken , die waarlijk onder de zeer goede, zoo niet uitstekende, ook wat den vorm betreft, mogen gerang.schikt worden. Dit is onder anderen het geval met den heer D. A. de Soia. , die als jongeling uit Amsterdam naar Londen vertrok, alwaar hij zijne hier gedane voorbereidende studiën in de Isr. godgeleerdheid voltooide , en wel met zoo goed gevolg , dat men hem eerst tot Voorzanger , daarna tot Prediker hij de Port. Isr. gemeente in Engelands hoofdstad aanstelde. Hij was de eerste , die aldaar in het Engcisch predikte , daar de Portugesche taal, die hiertoe vroeger gebezigd werd, ook te Londen bij de meesten buiten zwang was geraakt. Slechts weinigen zijnei' leerredenen zijn gedrukt en wel alleen die , waartoe het kerkbestuur hem opzettelijk uitnoodigde; doch, ook naar deze te oordeelen , kan men niet anders dan hulde brengen aan het talent, waarmee hij eene taal, die toch niet zijne moedertaal is , weet dienstbaar te maken tut opwekking zijner gemeente. Veel indruks bragt onder anderen die rede te weeg, welke hij nu twee jaren geleden hield, bij gelegenheid van de vreesselijke ziekte, die toen ook Engeland teisterde; zij werd op de plaats zelve zeer geprezen , en is door den heer I. Leeser , hoofdredacteur van de Occident, een Amerikaansch tijdschrift, waardig gekeurd , daarin te worden opgenomen. De heer de Soea heelt zich sedert 1824 ook als schrijver op het gebied der Isr. godgeleerdheid en letterkunde doen kennen. Ten blijke daarvan kunnen wij bij brengen : 1". Three Discourses on Ilebrew Biography in the Jewish Society, als: The Prophet, Maimonides en Mendelssohn (1824) ; 2°. mona no , The Btessings loilh interlineary translotions, Dinim., etc. (1826); o“. Three discourses in the synagoge (1826); 4“. Translation of the Prayers of the Fortugiiese communion, si.v volumes (1826—31); 5“. The Misna, in eonjunction wilh Dr. lUpnALi., with notes, etc. ; 6“. The Sacred Scriptures , with a new translation and copious notes , also with Dr. Nog heeft deze schrijver van zijne werkzaamheid en kunde blijk gegeven , daar Dr. Jost hem de Engelsche bearbeiding van diens geschiedenis der Israëlieten heeft toevertrouwd , waarbij hij de historie der geloofsgenooten in Engeland bijzonder heelt aangevuld en bijgewerkt; —dit werk is gereed ter perse te worden gelegd. De heer n. S. is thans bezig met den tweeden druk te bezorgen van zijne vertaling der Gebeden. Indien wij met bijzonder genoegen van deze werkzaamheden van een landgenoot op vreemd gebied gewagen , zoo kunnen wuj niet ■•rzijn met een woord ook te spreken van de groote vorderingen , Welke een zijner zonen, Abraham, gemaakt heeft. Deze, door zijnen vader opgeleid, is tot Voorzanger en Prediker te Montreal in Canada beroepen ; hij heeft zich zoo zeer in de Oostersche taal- en letterkunde Onderscheiden, dat hij in het collegie Ie Montreal , het aanzien-Irjkste van dien aard in Britsch-Amcrika , tot Professor in de Oostersche talen en litteratuur is aangesteld ; hij is de eerste Israëliet, die aldaar zoodanige betrekking ooit bekleed heeft. Hij heeft verscheiden artikelen en redevoeringen doen afdrukken in het bovengemeld tijdschrift van den heer Leeser. Eene en andere, hier te lande minder algemeen bekende bijzonderheid, verdient zeker wel de aandacht en moet den Nederlandschen Israëliet dubbel aangenaam zijn. ■— Ia een tijd waarin de Oostersche studiën ook bij ons een nieuw leven erlangen, verdienen de werken, die buiten ’s lands op dit gebied Verschijnen, dubbel de aandacht. Daaronder hebben wij er weder op een wijsen, dat gewis voor de kennis der geschiedenis van de beschaving in ’t algemeen , en van den bloeitijd der Arabieren in ’t bijzonder van veel gewigt is te aebten : wij bedoelen dat van den heer Retsaod te Parijs , over het Tafereel der Landen, van Albefeda. ln eene der jongst verschenen afleveringen van de Revue des Deux Mondes wordt over het leven , de werken en het tijdvak van dien beroemden Arabischen Yorst en geleerde, een belangrijk overzigt gegeven, door den hoogleeraar En. Dülaerier. Die hoogleeraar zegt onder anderen: i(De oude wereld, zoo als die zich aan de blikken van Grieken en Romeinen had voorgedaan , was door de veroveringen der volgelingen van Mahomed ongemeen uitgebreid. Deze en de volken , die onder hunne bescherming leefden , konden zich vrijelijk bewegen van de oevers van den Atlanlischen Oceaan tot aan de zee van Japan, van de bergspitsen van den Atlas en van het diepst van Arabië tot het noorden van den Kaukasus en den Yaxartes; menigvuldige betrekkingen waren, het zij ter zee, uit de Middellandsche en tot in de Indische zeeën, het zij te land, door Syrië, Perzië , Transsoxiane en Tartarije henen aangeknoopt. De Joden, die, .sedert hunne ballingschap wereldburgerlijk zijn geworden . waren gemeenlijk de tusschen personen om die betrekkingen te onderhouden. ((Wij zijn aan den heer Reynaud de ontdetking van eene opmerkelijke plaats verschuldigd, die hij teruggevonden heeft in ’t werk van een aardrijkskundige van het einde der negende eeuw , Ib?«-Khor-DADBEK. (denzoon vanKhordabek), die zijnennaam ontleende vaneen Perzischen wijze, die tot den Islam was overgegaan. Die schrijver was directeur der posterij en politie in de provincie Djebal ofhet oudeMedië, en was, in zijne gemelde ambtsbetrekking, in staat zich naauwkeurige berigtcn te verschatFen over de landstreken , waarvan hij ons eene beschrijving heeft achtergelaten. Wij zien uit dat fragment hoe de handelsgemeenschap tusschen Europa en Azië destijds gevoerd werd : (cl)e Joden,zegt de schrijver, spreken het Perzisch, het Romeinsch (Griekseh en Latijn), het Arabisch, de Frankische, Spaansche en Sclavische talen ; zij reizen van het Westen naar hel Oosten , en van het Oasten naar het Westen , ’t zij te land, ’t zij ter zee. Zij brengen van het Westen gesnedenen . slaven , zijde , pelterijen en zwaarden. Twee wegen ter zee doen zich voor hen op, bij het vertrek uit Europa. Door den cenen bereiken zij Farama, nabij de bouwvallen van het aloude Peluziuin in Egypte, komen over zee te Colzuum, aan het Noorderpunt van de Roode Zee , van daar gaan zij scheep en komen in de Hedjaz en te Djidda op de Arabische kust, van waar zij hunne reis naar Indië en China voortzetten. Zij brengen van daar muscus , aloë , kaneel , kampher en andere voortbrengselen van het verre Oosten. Rij hunne terugkomst volgen zij dezelfde rigting en verknopen hunne goederen, ’tzij te Konstantinopel, ’t zij in het land der Franken. Door den tweeden weg komen zij aan den mond van den Orontes, omstreeks Antiochië, van waar zij, in drie dagen reizens, den Euphraat en Bagdad bereiken ; daar schepen zij zich op den Tiger in en zetten te Obollah (het oude Apologos) voet aan wal, van waar zij onder zeil gaan naar Oman, Sind , Indië en China. » Het boek, dat nu door den heer Reynatjd vertaald en met aanteekeningën verrijkt is, heeft Aibdeeda óf uit eigen ondervinding öf uit berigten van reizigers uit alle deelen van de toen bekende wereld zamengesteld: van daar dat hij ’t Tafereel der Landen genoemd heeft. Als men den omvang van de gemelde aloude handelsbetrekkingen der Joden met het verre Oosten nagaat, dan wordt het eerst regt duidelijk hoe zij, die eeuwen lang in Spanje en Portugal gevestigd waren, de grondige kennis daarvan erlangden. Die landen waren , aan de andere zijde van de Middellandsche zee, brandpunten van den wereldhandel , vóór en na de ontdekking van Amerika ; en het laat zich, bij het overzien der opgemelde groote handelswegen, ten volle beseffen, welk eene schade de verdrijving van Joden en Mooren aan het Schiereiland moest te weeg brengen , en aan den anderen kant welk eene gewigtige aanwinst de komst der eersten, die den groothandel dreven, voorde staten moest zijn, waar zij zich nederzetteden. Dit blijkt bijzonder uit de opkomst en den bloeitijd van Nederland. In den Sheboyan Nieuwsbode, een in het Nederduitsch in Amerika uitkomend blad , leest men cenige regelen van den beroemden Amerikaan Noah, met betrekking tot de tien verlorene stammen der Kinderen Israëls. «Dit onderwerp (zegt hij o. a.) altijd van het grootste gewigt, heeft de navorsching der beroemdste godgeleerden en geschiedschrijvers liezig gehouden. Veel jaren geleden gaf Roddinot, van New-Jersey, oen belangrijk werk uit, getiteld de « Ster des Westens» , in hetwelk hij trachtte aan te toonen , dat de Noord-Amcrikaansche indianen de afstammelingen der verlorene stammen waren. Het 'verk werd gelezen en met ongeloof ter zijde gelegd. Veertig jaren evenwel hebben vele omstandigheden en ontdekkingen aan het licht gebragt, strekkende om het gevoelen van Dr. Boudinot te bevestigen ; en het boekwerk , olschoon zelden verkrijgbaar , is van dien aard, dat het den v eetgierige rijkelijk voor zijn onderzoek betalen zou. Wij hebben de zaak nimmer betwijfeld. Negen en een halve stam werden gevankelijk uit Samaria gevoerd ; twee en een halvestam Jcda, Benjamin en half Manasse hieven in .Tudea, ef in steden aan den Jordaan ; de laatste maken de acht millieenen der bestaande natie uit. Alles wat wij van den ingeslagen ""eg weten , is uit Esdra 2 ; enz. n Óe heer Noah zejjt dat de Israëlieleii naar het noordoosten van Azië trokken ; eenigen bleven in Tartarije en velen gingen naar China , zij 1600 jaren geweest en nog op den huidigen dag talrijk zijn. ® grootste massa ging over de Behring-straat naar Amerika, de Gohardsten het noorden , de Hudson’s baai en Groenland houdende j de besehaafslen gingen langs de kust van den Stillen Oceaan, door Californië naar Middel-Ainerika en Peru. Hij roept het oordeel in van Adis , Heckwei.der , Cuardeois , Mac Kenzie, Bertraji, Beltrame, Smitu, Penn , Menasseh-Beiv-IsßAët, DE Graaf, Cravvford , Lopez de Gajiarra , Acosta , Alal-VENDA, majool- Lon(J, Boudikot en vele andere beroemde schrijvers en reizigers. Vroeger werd zijne meening als fabelaehtig verworpen; de gissingen van Mënasseii-Ben IsRAëL hebben in later lijd meer ingang gevonden. Wij hopen op de zaak, die een gezet historisch onderzoek allezins waardig is, terug Ie komen. Ue Engelsche dagbladen melden, dat in de puinhoopen van het aloude Niniveh eene ontdekking is gedaan, welke in gewigt alle tot nog toe van daar vernomene ontdekkingen overtreft. Den onverinoeiden en bekwamen Brilschen oudheidkundige , den heer Laïard , is het gelukt, door te dringen in eene zaal, die doet denken aan de plaats waar men ie Baby lon de registers hield (Esdra VI, vers 1), en waar, onder de regering van Darics, hel bevelschrift van Cïres gevonden werd, hetwelk de terugzending beval der Israëlieten naar hun vaderland. De zaal, die Laïard ontdekt heeft, bevat talèlen van gebakken aarde, die van den vloer tot aan den zolder opgestapeld zijn , en die de oorspronkelijke jaarboeken schijnen te bevatten van het Assyrische Rijk. Reeds zijn vijf kisten vol van die belangrijke stukken, naar Engeland gezonden, en deze bevatten nog maar alleen de tafelen die opgestapeld lagen in een klein gedeelte, in een enkelen hoek der zaal. Volgens andere berigten zouden de tafels of platte tigchelsteenen. die aldaar ontdekt zijn, de vracht van honderd olijfanten te boven gaan. Waarschijnlijk, voegt de berigtgever er bij, zullen wij na de ontcijfering van al die stukken, de geschiedenis, de godsdienst, de legtsgeleerdheid en wijsbegeerte der Assyriers, vele eeuwen vóór de tegenwoordige tijdrekening, beter kennen, dan die van Griekenland of Rome in eenig tijdvak der klassieke geschiedenis. Misschien verwacht deze berigtgever te veel van de te INiniveh begravene geschiedtafelen, maar men mag althans voor de geschiedenis en de uitlegging van het Oude Testament een nieuw licht verwachten van de jongste ontdekking van Lavard. Een bewijs voor de echtheid van deze gelijktijdige bewijsstukken der Assyrische geschiedenis, vindt men in eene plaats van den Griekschen geschiedschrijver IlEKonoTcs, die verhaalt dat de Assyriërs de voornaamste feiten hunner geschiedenis en hunner tijdrekenkunde schreven op van klei gebakken tegelsteenen, die zij vervolgens in groote zalen als boeken op rijen stelden. iets over het zoogenaamde Concordaat van 1840, soos Mr. A. D£ PIMTO. Ce qui dwise les deux synagogues est si peu de chose , qu’on a de la peiue a comprendre celte séparation. Caheit. Onder de wenschen, waarmede de schrijver van het tets over Portvgesche en Hoogduitsche Israëlieten in ttederland (1) zijn uitmuntend en voortreffelijk opstel J*osluit, behoort ook deze: «Mogt het geheele verschil tusschen Joden van Portugosche en Hoogduitsche afkomst worden uitgewischt, om te " orden opgelost in hetNederlandsch-Israëlitisch beginsel.» Waarom die oplossing? Welke zyn de voordeelen, •I'e men daarvan verv\'acht? En welke zijn de nadeelen afscheiding? dit waarlijk nog vragen? Zijn wij dan niet allen, Portugeeschen en Hoogduitschen, Joden ? Z,ijn wij niet allen de afstammelingen van één ? Is „jgt Qjjjjg afkomst en onze geschiedenis één ? Hebben wij niet dezelfde godsdienst, hetzelfde geloof, •lezelfde leer? Hebben wij niet dezelfde verwachtingen, 'dezelfde regten , dezelfde belangen ? Maken wij niet allen *•6 zamen onder onze andersdenkende landgenooten ééne dezelfde kleine minderheid uit? En zullen wij niet ook oneindig meer kracht en sterkte vinden voor de (1) Zie liiervoren, hl. 92 en voijj. 20 verzorging van onze byzondere belangen , als wij ons digi aan elkander sluiten, vrede en eendragt in onzen eigen boezem bewaren, dan indien wij onze middelen en krachten verdeden en verbrokkelen , en ons zelven splitsen in twee kleine onderdeeltjes? En dit verschil, die verdeeling, waaraan heeft hel zijn oorsprong te danken? Aan de godsdienst? Zeker niet; die is voor allen dezelfde; Mozes en de Propheten kenden slechts ééne wel, één geloof; Mozes en de Propheten kenden geene Portugeeschen en Hoogduilschen. De onderscheiding is van laleren tijd ; zij is eenvoudig het overblijfsel van de verschillende gebruiken en plegligheden, waaraan wij ons, lang na den ondergang van het .Toodsebe rijk en na de verwoesting van den tempel, in verschillende oorden van ballingschap, hebben gewend. Het groote verschil bestaat dan ook eigenlijk in eene verschillende uitspraak van de Hebreeuwsche taal, waarvan toch slechts éénc de goede, althans de beste zijn Zal; en in eenige uilerlijke gebruiken, vormen en pleglighedeu, waarover men zich hoogst waarschijnlijk zeer gemakkelijk zou kunnen verstaan. Een ander verschil van oudere dagen, in (letaal gelegen, heeft reeds grootendeels opgehouden, en zal vermoedelijk wel spoedig geheel verdwijnen, nu de Portugeeschen niet meer spreken de taal der Lusitaniers of Kastilianen , die zij niet meer kennen , en het gebruik bij de Hoogduilschen van het Joodsch, dat zij niet meer behoorden te kennen of te verstaan, met iederen dag vermindert. 