Boekbeoordeling
BOEKBEOORDEELINGEN in de gesloten gezinshuishouding arbeids- 
verdteling zonder ruil bestaan. En in den voor de economie 
allerbelangrijksten staat der Inca’s, het oude Peru vóór de con- 
quista, bestond geen handel, zelfs geen privaten eigendom in 
onzen zin, maar Avel een. aan toenmaligen maatstaf gemeten, 
ver doorgetrokken arbeidsverdeeling. Wat Avaar is, is dit: dat 
arbeidsverdeeling aan het ontstaan van ruil en verkeer in hooge 
mate bevorderlijk is geweest, mits nog andere voorwaarden aan- 
Avezig waren, en dat, in wisselwerking, van dien ruil weer op 
arbeidsverdeeling een bevrachtende invloed is uitgegaan. Doch 
zoolang menschen produceeren, Avas er arbeidsverdeeling tus- 
schen mannen en vrouAven, vrijen en slaven, volwassenen en 
onvolwassenen. In beginsel had zij verkeer of ruil niet van 
noode. N
i
d fi iti
d
(Di hl Phili
i h P t Het gevolg daarvan geeft een juiste belichting van die fou­
tieve denkwijze, hetgeen bij het balansmaken duidelijk naar 
voren komt. I d
fb l
tb
kt d
t d
t l
t In de proefbalans ontbreekt de post der nog te leveren en te 
ontvangen fondsen. Immers de betalingen van en aan beursfir­
ma’s zqn op „Effecten” geboekt tegenover de tegenposten 
uit aan- en verkoopboeken cliënten, zoodat de „Effectenreke­
ning” als saldo heeft de reeds aan cliënten belaste of gecredi­
teerde koopsommen, waartegenover geen leveringen van en 
aan „Beurs” hebben plaats gehad. Het saldo op „Effecten” 
is dus grootendeels bepaald door het saldo van en aan beurs 
en men zou kunnen afsluiten, al was het dan wat bizar en 
weinig naar de regelen van goede administratie, met de saldi 
uit de pro-memorie-beursboeken op te maken. Een overblijvend 
saldo van middenkoersverschillen en eventueele positiewinsten 
(waarop geen verdere controle) kan dan per resultatenrekening 
afgeboekt worden. N k
h
i h
i
i Na eenige definities van anderen (Diehl, Philippovich, Post­
humus Meyes, Macleod, Ha'i'dtrey) komt de schrijver tot zijn 
eigen omschrijving van crediet als: de gelegenheid, tegenwoor­
dige goederen en diensten te verkrijgen in ruil voor andere. Zoo ook ongeveer drukte von Mises zich uit. En, wel zeer sub­
tiel, maakt de heer Kooien onderscheid tusschen crediet en cre- 
dietverleening. Maar ook met Schumpeter’s opvatting, dat 
crediet zou zijn ad hoe geschapen koopkracht, toont de schrijver 
het eens te zijn. Nu Avil ik toch op een verschil tusschen den heer 
Kooien en v. Mises wijzen. Want gene spreekt van gelegenheid, 
deze van. BOEKBEOORDEELINGEN rekening bij tusschenfcydsche opmakingen van nog te leveren 
en nog te ontvangen fondsen eene belangrijke interne con­
trole gehad hebben. Zij
ti f
h t i t b k
d
h ld
d Mr. Dr. P. N. M. Kooien, Het crediet in de Volkshuis­
houding, 1929, N. V. H. van der Marck’s Uitgevers- 
Mij.Amsterdam (90 blz.). g
Zijn motief voor het niet boeken van de schulden en de vor­
deringen tegenover beursfirma’s, wegens nog te leveren resp. nog te ontvangen fondsen ligt klaarblijkelijk in de opvatting, 
dat de vordering wegens de levering der fondsen compenseert 
met de schuld die nog te betalen is, evenzoo bij vordering uit 
fondsenverkoop in geld, waaruit tevens een schuld in fondsen 
ontstaan is. Uiteraard op het moment, dat de transactie ont­
staat, zijn deze volkomen aan elkander in geld gelijk. Die gelds­
waarde der effecten op dat moment heeft echter geen andere 
beteekenis dan de uitdrukking van gelijkheid in waarde van 
het gekochte en daaruit resulteerende schuld en bestaat als 
zoodanig bij elke handelstransactie. Administratief is echter 
het gekochte stuk öf een bezitsobject, dat dus hare waarde­
veranderingen aan de grootte van het vermogen mededeelt, 
of een goed, dat voor anderen bezeten wordt en dus een 
„stuk” zonder meer, een quantitieve eenheid, waarvan de 
waarde ons niet interesseert. Dat niet te hebben gezien is de 
fout van onzen Commissionair. H t
l d
ft
j i t b li hti
di f In dit boekje behandelt de heer Kooien een der belangrijkste 
en omvattendste onderwerpen, waar de algemeene theoretische- 
en de bedrijfseconomie elkaar ontmoeten. De schrijver heeft 
zich, waarop ook reeds de bescheiden omvang van zijn werk 
wijst, tot de meer algemeene gezichtspunten bepaald. H t
h ift b t t it d i h fd t kk
A
h t j ,
g
g
p
p
Het geschrift bestaat uit drie hoofdstukken, Avaarvan het 
eerste, in 9 paragrafen onderverdeeld, over het Crediet handelt 
en de helft beslaat. Het tAveede hoofdstuk bespreekt de werking 
van het crediet en omvat 8 paragrafen, het derde, met 3 para­
grafen verreAveg het kleinste, gaat over crediet en valuta. E
k t b
h
i
il
il idd l
t h t g
g
, g
Een korte beschouwing over ruil en ruilmiddel opent het 
boek. Nieuws Avordt daarin niet geboden, zelfs één onjuistheid 
waar de schrijver zegt: „Arbeidsverdeling bracht ruil mede”. Eeuwenlang heeft nl. BOEKBEOORDEELINGEN Kreditgeschäft” als een „Tausch gegenwärtiger gegen 
kunstige Güter.” Gelegenheid is nog geen Tausch. Wanneer ik 
een onbezwaard huis of stuk land heb en het „crediet” is be­
hoorlijk ontAvikkeld, dan is er, ook al maak ik er geen gebruik 
van, voor mij gelegenheid in den zin van Mr. Kooien. En dus is 
er, hocAvel er niets gebeurt, crediet! Dit nu zal Avel niet gauAv 
worden beAveerd of toegegeven. Want iedereen voelt Avel dat 
crediet niet maar een gelegenheid is, onverschillig of er avcI of 
niet Aran wordt gebruik gemaakt, doch dat crediet en het ge­
bruik maken daarvan onafscheidelijk zijn. Men stelle zich maar 
eens crediet voor, waar niemand naar vraagt! Het zou lang 
stand houden! In crediet zit handel, zit verkeer als element van 
het begrip. En uit de definitie Aran den heer Kooien blijkt Aveer 
eens de moeilijkheid van begripsvorming en begripsomschrij­
ving. . . . V
d
h
K i
d
di t i’l
i
t
i h ft gNu komt echter weer uit, hoezeer onze man in een wirwar 
van verkeerde denkbeelden is, want hij gaat, misleid door den 
naam, de „Effecten” tot beurskoers waardeeren. Alle fondsen 
die, volgens de (niet afzonderlijk opgemaakte) fondsenbalans 
te vorderen zijn (behoudens die van de beurs) en aanwezig 
zijn brengt hij tot ultimo-koers in de geldbalans, evenzoo de 
fondsen, die verschuldigd zijn. Het effect daarvan is, dat hij 
tenslotte langs indirecten weg, geldposten voor alle nog te 
leveren en te ontvangen fondsen in de geldbalans krijgt en ook 
aan de juiste zijde. Die geldposten geven de juiste aantallen 
van nog te leveren en te ontvangen fondsen maar omgekeerd 
tot een verkeerden koers n.1. tot den ultimokoers terwijl men 
slechts schuldig is of te vorderen heeft tot den koers der trans­
actie, dus van den dag van koop en verkoop en niet van den 
dag van boekenafsluiting. Daarmede is dus het bedrijfsresultaat 
foutief bepaald. E
ij i h t
t k
k l
t
l dl p
Er zijn in het vraagstuk nog enkele punten o.m. gladloopen 
effecten-orders, afgeleid Averk t.a.v. rekeningcourantboeken, 
eigen positie over Effectenorders en als cliënt behandelen. Deze 
punten zijn echter algemeen bekend en wij meenen dat het 
bovenstaande het typisch-moeilijke van dit vraagstuk is. ving. . . . Voor den heer Kooien aan de credietvei’leening toe is, heeft 
hij nog opmerkingen over consumtief en productief crediet en 
komt hij over consumtief en productief te spreken. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRLTESHUISHOUDKUNDE MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRLTESHUISHOUDKUNDE 23 MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJPSHUISHOUDKUNDE 24 dan vooi’ den z.g. functioneelen cirkel. Want dat alle productie 
op verbruik uitloopt, spreekt van zelf. Dat dan de verkooper 
weer opnieuw kan beginnen, is echter meer te danken aan de 
koopkracht dan aan de eigenlijke consumtie, die b.v. ook plaats 
kan hebben zonder dat de consument produceert, men denke 
aan werkloozen of aan een Staat in oorlog. K
k
ht
dt tijd lijk d
di t blij
d d dan vooi’ den z.g. functioneelen cirkel. Want dat alle productie 
op verbruik uitloopt, spreekt van zelf. Dat dan de verkooper 
weer opnieuw kan beginnen, is echter meer te danken aan de 
koopkracht dan aan de eigenlijke consumtie, die b.v. ook plaats 
kan hebben zonder dat de consument produceert, men denke 
aan werkloozen of aan een Staat in oorlog. K
k
ht
dt tijd lijk d
di t blij
d d biljetten voor credietverleening gelijk het verkenen van erediet 
door de banken aan de rekeninghouders, waardoor saldi ont­
staan. Toch meen ik, dat Pierson nog onder de „oude theorie” 
valt.Ei
di i h
d
h ij
k
d d i Eigenaardig is hetgeen de schrijver opmerkt over de drie 
hoofdgevallen der rente bij v. Böhm—Bawerk. Hij oordeelt n.L. dat de nevenschikking der drie gevallen met het „Darlehen” 
voorop, waarna de kapitaalwinst der ondernemers en de rente 
uit duurzame goederen volgen, onjuist is, dat het eerste geval 
een moment is der beide andere en wel chronologisch eerder 
zich voordoet doch logisch als later moet worden beschouwd. Want logisch is het zoo: dat de ondernemer eerst uitrekent, of 
hij voordeel heeft van een leening, voor hij er toe overgaat. Dit
d l b t t i
lijki
t
h g
Koopkracht nu wordt tijdelijk door crediet, blijvend door 
productie geschapen, zoodat men beter dan van commercieelen 
cirkelgang zou kunnen spreken van Say’s loi des débouchés 
van de interdependentie aller productie. T
ijl
ht
ll
d
ti
t t h dt d
d ti p
p
Terwijl achter alles de consumptie staat, houdt de productie 
in al haar vertakkingen de onderlinge koopkracht en daarmede 
zich zelve gaande. Dat de productie alleen naar koopkracht 
vraagt, bljjkt wel uit het financieren van voorraden door ban­
ken. Tijdelijk worden daardoor goederen buiten de markt ge­
houden, de consumptie wordt verschoven tot betere prijzen mo­
gelijk zijn of de zaak voor de banken te risquant of te kostbaar 
wordt, terwijl de productie middelerwijl kan doorgaan. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJPSHUISHOUDKUNDE Is echter 
de commercieele cirkelgang met aanvullingen als ik gaf nog 
wel vol te houden, anders staat het met dien functioneelen 
cirkelgang. W
ll
d
b id? W d
t
l k it l j
g,
j
g
Dit voordeel bestaat in een vergelijking tusschen meer-op- 
brengst en rente. De heer Kooien rekent in een voorbeeld met 
5 %. Zoodat hij moeilijk aldus kan aantoonen, dat logisch „Dar­
lehen” en „Darlehenszins” achter aan komen. W
lf
hij
5 %
i D
k it
ht
óó Want zelf gaat hij van 5 % rente uit. De zaak zit echter zóó, 
dat de uitleenrente afgeleid is uit de oorspronkelijke, die met 
kapitaal omzet of met het verhuren van een woonhuis e.d. wordt 
gekweekt. En daarom is het inderdaad logisch, de oorspronke­
lijke rente het eerst te behandelen. M
h
b i t
Böh
ij
b
h
i
d g g
Waarom alleen de arbeid? Worden natuur en vooral kapitaal 
ook niet uit de opbrengst der productie in stand gehouden? Bovendien bedraagt bij een volk dat niet tot een physisch mini­
mum beperkt is, de consumptie altijd belangrijk méér dan wat 
noodig is voor de instandhouding van de arbeidskracht. Er is 
een overschot, anders ware vooruitgang ondenkbaar. Maar 
zoo’n overschot doorbreekt den functioneelen cirkelgang van 
den schrijver, daar het juist niet strekt de functie der arbeids­
kracht in stand te houden. I d 4
f
t d
h ij
t t
di t
l
i jMaar hoe begint v. Böhm zijn beschouwingen over den 
„ersten Hauptfall” ? „Weitaus der einfachste Fall ist der Dar­
lehenszins”. Het is óók logisch om met het eenvoudigste te 
beginnen. Daarbij komt de geschiedenis, de strijd om het rente­
verbod, dat ook alleen op uitleenrente betrekking had. Ook in 
ander opzicht is de critiek op v. Böhm onjuist. De schrijver 
zegt, dat v. Böhm in het eerste geval de rente behandelt als 
huurprijs van geld, in het tweede en derde als de grootere 
waarde van goederen bij het ópschieten van den tijd (blz. 35). Maar: voor ruilmiddelen kan men zoowel tegenwoordige als 
toekomstige goederen koopen. En de schrijver acht het een 
fout, wanneer v. Böhm uitgaande van waardeverschil tusschen 
tegenwoordige en toekomstige goederen, zich baseert op de 
tegenstelling tusschen tegenwoordige en toekomstige ruilmid­
delen „daar deze beide toekomstige goederen kunnen zijn.” De 
heer Kooien vergist zich. Want v. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJPSHUISHOUDKUNDE Böhm heeft eerst het bewijs 
geleverd, waarom tegenwoordige goederen meer waard zijn. Welnu: Wanneer, gelijk Mr. Kooien zegt, tegenwoordige ruil­
middelen zoowel tegenwoordige als toekomstige goederen zijn 
(voorstellen), dan zijn toekomstige ruilmiddelen toch zeker 
alléén toekomstige goederen en dus van zelf minder waard dan 
tegenwoordige ruilmiddelen, die immers, ook volgens hem, 
heide zijn! H
k
d
H
K i
i i
lijk
l i In de 4e paragraaf gaat de schrijver nu tot credietverlcening 
over en hij zegt weinig aandacht te schenken aan „de recht- 
streeksche credietverleening door den verkooper aan den kooper. Met hetgeen gezegd werd over directen en indirecten ruil en 
met de begripsbepaling van crediet is deze eenvoudige figuur 
voldoende verklaard.” Al te gemakkelijk maakt de schrijver zich 
van de zaak af. Want het gaat zoo ongeveer om de helft aller 
credietverleening, al trekt ze het minst de aandacht. Er zijn 
zelfs nu nog jaarrekeningen, maar hoeveel leveranciers dispo- 
neeren per maand, kwartaal en halfjaar? Talloozen. Men kan 
zich geen denkbeeld vormen van de bedragen, die aldus uit­
staan. De banken weten er iets van, maar lang niet alles. Zij 
bemoeien zich alleen met haar clientèle, hebben geen blik op het 
geheel en zijn goeddeels onkundig van wat de ondernemingen 
uit eigen middelen op deze wijze hebben uitstaan. Dit is alles 
accountantswerk. En nu komt er bij, dat dit verkoopen op tijd 
in hooge mate door de banken wordt bevorderd door Avissel en 
accept, waarbij haar tussehenkomst onmisbaar is. Rembours- 
crediet en accepting-business werken in dezelfde richting. Zoo­
dat er geen reden is de scherpe scheiding te maken tusschen 
verkoopers- en bankcrediet, gelijk de schrijver dat doet. En 
zeker niet om het goederencrediet zoo en bagatelle te behande­
len. Een belangrijk deel van het bankcrediet vindt in het 
leverancierscrediet zijn grond en verklaring. Zeer juist, hoewel 
wederom weinig oorspronkelijk, zegt de schrijver, dat de bank 
bij haar credietbemiddelend optreden vertrouwen levert en de 
bankdebiteur om vertrouwen te hebben, zijn debetrente betaalt. En dan onderzoekt hij de vraag nopens de bekwaamheid der 
banken om crediet te scheppen. W
h
i
i t
l d
d
d kt b k j
Het werk van den Heer Kooien is eigenlijk een navolging van 
den arbeid van Dr. A. Hahn. Diens indeclingen en categorieën 
neemt hij grootendeels over. Zoo b.v. waar hij het heeft over 
credietverleening, -verlenging, -beëindiging, -consolidatie, ook, 
waar hij primaire en „andere” (bij Halm secundaire) banken 
bespreekt. BOEKBEOORDEELINGEN Hij onder­
scheidt den commercieelen en den functioneelen cirkelgang. De 
eerste betreft den Aderkoop aan den consument die nieuwe pro­
ductie mogelijk maakt. De laatste betreft de arbeidskracht die 
in stand Avordt gehouden door de consumtie van wat die kracht 
produceert (blz. 14). Ik gevoel meer voor den commercieelen ABR. M. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJPSHUISHOUDKUNDE MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJPSHUISHOUDKUNDE Maar al die geslotenheden, waar velen 
in onzen tijd naar lonken, gaan op kosten van het volksgeheel, 
dat het gelag betaalt voor bepaalde geprivilegieerde groepen. Ik vraag mij af, waarom de heer Kooien zijn boekje schreef? Nieuwe gezichtspunten ontsluit het niet, maar ook, waar dit 
niet mag worden gevergd, ontbreekt wel m. i. de beheersching 
van de zoo omvangrijke stof. In 84 bladzijden over het crediet 
in de volkshuishouding schrijven op een wijze, die bevredigt en 
aan wetenschappelijke eischen tegemoet komt, is eigenlijk niet 
meer mogelijk, ook waar men zich tot de hoofdprincipes be­
paalt. De schrijver heeft een te moeilijke en daardoor ondank­
bare taak op zich genomen. Hopen wij, dat een volgende penne- 
vrucht hemzelf meer voldoening zal geven dan bij deze mogelijk 
is. Juist wanneer men over zaken schrijft, die reeds zoo dik­
wijls zijn behandeld, kan alleen meesterschap over de stof en 
een zekere originaliteit van behandeling en critiek belang­
stelling wekken. En daarom is het toch iederen auteur te doen. g g
p
g p
g
g
p
Ik vraag mij af, waarom de heer Kooien zijn boekje schreef? Nieuwe gezichtspunten ontsluit het niet, maar ook, waar dit 
niet mag worden gevergd, ontbreekt wel m. i. de beheersching 
van de zoo omvangrijke stof. In 84 bladzijden over het crediet 
in de volkshuishouding schrijven op een wijze, die bevredigt en 
aan wetenschappelijke eischen tegemoet komt, is eigenlijk niet 
meer mogelijk, ook waar men zich tot de hoofdprincipes be­
paalt. De schrijver heeft een te moeilijke en daardoor ondank­
bare taak op zich genomen. Hopen wij, dat een volgende penne- 
vrucht hemzelf meer voldoening zal geven dan bij deze mogelijk 
is. Juist wanneer men over zaken schrijft, die reeds zoo dik­
wijls zijn behandeld, kan alleen meesterschap over de stof en 
een zekere originaliteit van behandeling en critiek belang­
stelling wekken. En daarom is het toch iederen auteur te doen. ,
j
g
g
De tendens is het nieuwe, waar de oude leer evenredigheid 
(met de prijzen) of omgekeerde evenredigheid (met de gelds­
waarde') aannam.J)
O
h
k
h
b k d
fb li
l l i d h )
)
Over huurkoop, het bekende afbetalingsstelsel, is de heer 
Kooien nogal goed te spreken. Het bezwaar dat er weinig ge­
spaard wordt door hen, wier consumptie geprikkeld wordt, telt 
hjj licht. De credietexpansie vervangt de vrijwillige door ge­
dwongen besparing. MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJPSHUISHOUDKUNDE Ik b
ijf l
f ll
ll j
l
l d h g
p
g
Ik betwijfel, of alles zoo op rolletjes zal gaan als de heer 
Kooien in zijn optimisme meent. B
ij
idd l
l
i
i
d hij ij
ti li j
p
Boven zijn middelen leven, is nog niemand, hij zij particulier 
dan wel gemeenschap, goed bekomen. I
i
i ht i d
ti iti k
d
h ij
Di hl’ g
p, g
In menig opzicht is de anticritiek van den schrijver op Diehl’s 
critiek op Halm geslaagd. Hetgeen mij nog niet tot een aanhan­
ger van Hahn’s leer heeft bekeerd. Goede opmerkingen bevat 
ook het 3e Hoofdstuk over wisselkoers en standaards. Maar 
kras en onhoudbaar is hetgeen de heer Kooien zegt over Crediet - 
verleening van het binnenland aan het buitenland (blz. 84), 
die hij voor beide partijen on gewen scht acht. Volgens de schrij­
ver wil dat zeggen dat het binnenland de buitenlandsche onder­
nemers financiert, waarop volgt aantasting van de onafhanke­
lijkheid van het buitenland. Dan is er minder crediet voor het 
binnenland beschikbaar .Wij krijgen hier werkloosheid of uit­
breiding daarvan. Wij worden een duur land. Bij ons crediet­
expansie, in het buitenland alles andersom, b.v. credietrestrictie 
„ter handhaving van den wisselkoers”. Hoe komt de schrijver 
er bij: Als het buitenland goedkoop wordt en ons land duur, 
zal de wisselkoers van het buitenland op ons voor het eerste 
„gunstig” zijn, daar de uitvoeren toenemen, de invoeren af­
nemen.Er zal invoer van goud plaats hebben en de banken zul­
len haar credietbasis verbreed zien. Creditrestrictie? Wanneer 
credietverleening aan „het buitenland” alle risico’s inbegrepen, 
voordeeliger is voor het belegging zoekend kapitaal, dan betee- 
kent het een welvaartoffer, onze heele volkshuishouding op­
gelegd, zoo van die verleening van crediet, b.v. door bescher­
mende maatregelen niets zou komen. Kapitaal is internationaal. Dit wordt door Mr. Kooien blijkbaar ontkend. M
d f it
ij
R d
t k it l
d
ll
i H. W. C. BORDEWIJK Redactie: Mej. Dr. R. PHILIPS en Drs. G. L. GROENE VELD 
voor bedrijfseconomie en J. P. DE HAAN en 
J. C. SPANGENBERG voor accountancy (De Systematiek, welke in dit repertorium wordt gevolgd als­
mede de lijst van tijdschriften welke het omvat, zijn opgenomen 
in het nummer van Januari 1930 van dit blad) Men verändere in de in het vorig nummer opgenomen Systematiek 
in Rubriek B a VI 4 het woord „Vereenvoudiging” in „Vereenyor- 
miging” en vervange aldaar in de Rubriek B a VI 13 de omschrijving: 
„Grondslagen van de inwendige organisatie van het bedrijf” in: 
„Grondslagen van de inwendige organisatie van het bedrijf; rationa­
lisatie in het algemeen en efficiëntie”. T
l tt
t
d t d
d
B
VI 4
ld g
Ten slotte neme men er nota van dat de onder B a VI 4 vermelde 
artikelen van Dr. Ir. Th. van der Waerden „Over rationalisatie en 
werkloosheid”, gerubriceerd moeten worden onder B a VI 13. What an accountant should know about law
S 11i
J J
D
t t
t S u 11 i v a n, J. J. — De accountant moet zich t. a. v. de wets- 
kennis beperken tot de fundamenteele hoofdlijnen die op recht, eer­
lijkheid en logica zijn gebaseerd. S
i li ti
b t
d
t i
ll
di
b
ld j
g
j g
Specialisatie op een bestaande wet is alleen noodig voor bepaalde 
gevallen. Sehr, geeft aan, van welke wetten de accountant eenige studie 
moet maken. A II 3 (A 33)
(A ) J
l f A
S
1929 j
g
j g
Specialisatie op een bestaande wet is alleen noodig voor bepaalde 
gevallen. Sehr, geeft aan, van welke wetten de accountant eenige studie 
moet maken. A II 3 (A 33)
(A ) J
l f A
t
S t 1929 (Am.) Journal of Accountancy Sept. 1929 *) Ricardo, Prosposals for an economical and secure currency, ed. 
Mc. Culloch, 1888, blz. 398: The value of money, then, does not wholly 
depend upon its absolute quantity relatively to the payments which it 
has to accomplish and the same effects would follow from either of 
two causes — from increasing the uses for money one tenth — or from 
diminishing its quantity one tenth; for, in either case, its value would 
rise one tenth. Accountancy in Norway
R d
ti
D y
y
Redacti e. —-De volledige tekst van de „State Authorised Audi­
tors Act” welke 22 Februari 1929 in werking is getreden. A II 4 (A 33) 
The Incorporated Accountants’ Journal Sept. 1929 MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJPSHUISHOUDKUNDE D
h ij
i
i
b k
d
d pDe schrijver noemt primaire banken de gewone, waar de 
actief zaken primair zijn aan de passief zaken. Dit primair be­
duidt dan: voor haar credietverleening min of meer onafhan­
kelijk van deposito’s. Daartegenover plaatst hij spaar- en hypo­
theekbanken als speciale, volgens het oude trechtersysteem. Maar hij vergeet, dat ook bij zijn gewone, d. i. primaire banken, 
veel credieten worden doorgegeven, zoodat de bankfunctie zui­
ver bemiddelend is. Ik meen, dat zuiver primaire banken wel 
nergens worden gevonden. Al zijn zij Hahn’s ideaal. N
k l
ki
Ri
d ’
tit it th
i j
En dan onderzoekt hij de vraag nopens de bekwaamheid der 
banken om crediet te scheppen. W
h
i
i t
l d
d
d kt b k pp
Wanneer cheque en giro, niet vol door goud gedekte bank­
biljetten en betaling met bankaccepten ontbreken, zegt de 
schrijver „dat de bank alleen gelden uit kan leenen, die zij ont­
vangen heeft”, het eenige geval, volgens hem, dat de oude 
Theorie kende. Dit is niet juist. Pierson, die metallist was, stelt 
in zijn critiek op de currency-theory met de uitgifte van bank­ g
g
j
j
Nog maar enkele opmerkingen. Ricardo’s quantiteitstheorie 
—- want deze is natuurlijk bedoeld -—, wordt minder juist weer­
gegeven. Op blz. 44 lees ik: „De quantiteitstheorie leert ons, 
dat afname van den aanwezigen goederenvoorraad de tendens 
heeft het ruilmiddel een disagio te laten doen, terwijl toename MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE 25 van den goederenvoorraad de tendens heeft de geldprijzen te 
verlagen, m. a. w. het ruilmiddel waardevoller te maken. Aldus 
de quantiteitstheorie in haar oorspronkelijken vorm ’ ’ Hoe komt 
de schrijver daarbij? Wat hij daar neerschrijft, is een onvol­
ledige weer ge ving van de quantiteitstheorie in haar verzachten 
vorm, zooals zij thans door velen wordt aangehangen. D
d
i h
i
d
d l
d h d het buitenland zou ons aan zien komen, hier zal ook wel reci­
prociteit te wachten zijn. Maar al die geslotenheden, waar velen 
in onzen tijd naar lonken, gaan op kosten van het volksgeheel, 
dat het gelag betaalt voor bepaalde geprivilegieerde groepen. Ik
ij f
d h
K i
ij b kj
h
f? het buitenland zou ons aan zien komen, hier zal ook wel reci­
prociteit te wachten zijn. II. HET ACCOUNTANTSBEROEP j
Maar de feiten zijn er. Rendeert kapitaal, wederom alles in­
begrepen, in het buitenland beter dan bij ons, dan helpt men 
ons wel heel slecht met den kapitaalexport dwars te zitten. Dan 
moet de hulp komen van de geleidelijke ontworsteling van onze 
productie aan haar eigen achterlijkheid, wanneer tenminste ge­
brek aan ondernemingsgeest den rentestand Hij ons laag houdt. En is hij laag, wijl ons land relatief kapitaalrijk is, dan is er 
geen enkele reden waarom wij onzen kapitaalrjjkdom niet pro­
ductief zouden maken door van den hoogen rentestand elders 
te profiteeren. De schrijver wil een soort van „gesloten kapitaal- 
staat”. Ik kan tenminste niet aannemen, dat hjj met twee maten 
wil meten en een andere maat reserveeren voor het buiten- dan 
voor het binnenland. Het ware onhoudbaar, credietverleening 
van het buitenland aan het binnenland wel goed te keuren, 
terwijl dan het buitenland zou komen in den door den schrijver 
voor het binnenland verkeerd geoordeelden toestand. Trouwens What an accountant should know about law
S 11i
J J
D
t t
t III. LEER VAN DE INRICHTING De administratieve organisatie van een machinefabriek met toepassing 
van het Hollerithsysteem
S h
k
J
D i i h i
d
ijdb i fj
hi
b id y
Schenk, J. — De inrichting der tijdbriefjes voor machinearbeid, 
uurloonarbeid en accoordarbeid, zoodat deze bruikbaar zijn voor de 
Hollertih, wordt besproken en met voorbeelden toegelicht 
A III 3 (A 25) 
Administratieve Arbeid Sept. 1929 Accounts of fruit and produce commission merchant
Prei nrei ch,  G. A. D. — De inrichting der administratieve ver- Accounts of fruit and produce commission merchant
Prei nrei ch,  G. A. D. — De inrichting der administratieve ver-