Maandberigten voorgelezen op de maandelijksche bedestonden van het Nederlandsch Zendeling-genootschap, betrekkelijk de Uitbreiding van het Christendom, bijzonder onder de heidenen, 1852, no. 8, 01-09-1852 
1852. n«. 8. MAANDBERIGT YAfl n F, T NE D E RE AND SC H E ZENDELINGGENOOTSCHAP betrekkelijk de uitbreiding van het Christendom bijzonder onder de HEIDENEN. B O R N E O. Op Borneo blijft het Rijnsche Zendelinggenootschap voortdurend aan de uitbreiding van het koningrijk onzes Heeren arbeiden. Onder de Maleijers en Chinezen te JBavjertnassing vordert men echter niet veel, zoodat daar nog geene gemeente uit de Heidenen en Mohammedanen bestaat. Wel zijn er vroeger een tiental gedoopt; maar deze zijn of gestorven, öf van daar vertrokken. Van de 107 door broeder barnstein gedoopten , waren de meesten onechte kinderen van daar woonachtige Europeanen, vooral van krijgslieden. Voor deze kinderen is eene afzonderlijke Hollandsche school ingerigt. Onder de Daj akkers gaat het werk langzaam voort. Een der onder hen arbeidende zendelingen schrijft: » Het gaat den gewonen weg, en zoo zal er wel iets goeds van komen. Eerst de kiem, dan een halmpje, daarna de aar, en de weinige jaren, die wij hier zijn, zijn toch ook voor de ontwikkeling van een volk slechts een oogenblik." Niet V 8 alleen bleven de kleine gemeenten beslaan en werden zij met nieuwe leden vermeerderd j maar men heeft ook beproefd den zendingsarbeid op twee punten, waar men dien vroeger reeds begonnen, maar daarna weer opgegeven had, op nieuw op te vatten. Alzoo werken de zendelingen van het Rijnsche genootschap nu in drie landschappen van het zuidoostelijke Borneo, namelijk in Poelopetak, Mentangei en Sihong. In Poelopetak , op den zendingspost Palingk.au , werkte eerst broeder beijer . Na broeder beijer's vertrek had broeder hardeland het opzigt over de kerk en de school. De andere zendingspost in dit landschap is Bethabara, waar de zendeling van höfen werkt. Aan de scholen heeft broeder van höfen veel zorg besteed. Er wordt onderwijs in de Bijbelsclie geschiedenis en aardrijkskunde, in het lezen, schrijven, rekenen en zingen gegeven. Zoo gaat het rustig in Poelopetak met zijne 40 kleine dorpen voort. Het koningrijk der hemelen is ook daar als een mosterdzaad. Wat het landschap Mentangei betreft , hier wordt hetzelfde dialekt als in Poelopetak gesproken; maar de bevolking is niet zoo talrijk. Broeder beijer heeft zich hier te Tawae neergezet, waar de kleine gemeente nu uit tien te Palingkan gedoopte personen bestaat. Hooger dan de beide genoemde landschappen ligt Sihong. De inwoners, meestal Dajakkers, spreken een ander dialekt dan aan de kust. Hier is het, dat de zendeling denninger zich neergezet heefi. Hij woont nu bijna midden in deze streek, te Moearatoioo , onder eene bevolking, die volgens zijne berigten niet zoo diep gezonken is als de Dajakkers van Poelopetak. Toch gaf men hem den raad, des avonds zijn huis niet te verlaten, daar zijn leven bedreigd werd. Ia het geheel heeft hel Rijnsche Genootschap nu vijf zendingsposten op Borneo , terwijl de zendelingen er ongeveer 43,500 menschen onder hun bereik hebben, aan wie verkondigd worden moet, d^t jezus cnBiSTus in de wereld gekomen is om hen te zoeken en zalig te maken. Wij noemden zoo even den naam van broeder iuKDELAND, die tot het Nederlandsche Bijbelgenootschap in betrekking staat. Uit eenen brief van dezen dienstknecht des Heeren nemen wij het volgende over. Op het einde van 1850 na zijne terugkomst op Borneo stort hij zijn hart in deze woorden uit: «De vreugde over mijne terugkomst op Borneo werd verbitterd door het smartelijk berigt van den dood van broeder becker te Palingkau. Ik had zoo gerekend op zijne krachtige ondersteuning bij het vertalen van de Heilige Schrift. Dikwijls wordt het mij bang, als ik bedenk, dat de zoo moeijelijke en zware verantwoording opleggende taak der overzetting van het O. Testament alleen op mij rust. Desniettemin besloot ik naar Palingkau te gaan , waar ik als nalatenschap van eenen dierbaren vriend een' kleinen kring van vrij ver gevorderde Dajakkers vond, die mij helpen kunnen/' In Julij 1850 ging hij te Poelopetak aan het bouwen van eene woning. 8* Achttien Dajakkers kon hij daartoe in zijne dienst nemen. »De vlijt van deze goede lieden," schrijft hij, «staat ongeveer op gelijke hoogte met hunne bekwaamheid, die hun namelijk zoo goed als geheel ontbreekt. Ik moest en moet nog voor bouwmeester spelen." Dan verhaalt hij van al de moeijelijkheden , met welke hij te kampen had in het schier ondoordringbaar bosch, om liout te vinden, en op den grond, die het bouwen niet zeer in de hand werkt, en waarin en waarmede al niet! Eindelijk kon hij zijnen intrek in de nieuw gebouwde woning nemen, die toen nog zonder deur en vensters was, maar later daarvan voorzien is geworden. Zij staat midden in Palinyltau op dezelfde plaats, waar kort te voren pagandja , de hoofdpriester en toovenaar der Dajakkers, die bij de doodenfeesten de zielen in het geestenrijk voerde, zijne woning had. Zijn huis brandde af en maakte alzoo plaats voor dat van broeder hardeland . »Moge het zijne werken evenzoo gaan," zegt de laatste. )>Mijne voornaamste bezigheid," dus gaat broeder hardelakd voort, »is van zeven tot twaalf en van drie tot zes ure het vertalen. Des middags laat de hitte, des morgens en des avonds de menigte insekten niet toe, iets van belang te doen. De reeds zeer beperkte werktijd wordt dan nog voor een goed deel ingekort door den praatlust der Dajakkers. Daar ik langer met hen bekend ben, en ook omdat ik de taal beter versta, vereeren die goede lieden mij bijna allen met hunne bezoeken. Nu eens moet men iets van hen koopen, dan hun iets leenen, voor den eenen een' brief sclirijven, voor den ander als regter, ook vvel als politiebeambte, dan weer als geneesheer optreden. Nu, schade heb ik niet bij dit tijdverlies. Komt er iemand, terstond wordt papier en potlood genomen, en dan mag geen onbekend woord, geen eigenaardig beeld, niets ontsnappen, natuurlijk ook niet de gelegenheid, om iemand het ééne noodige op het hart te drukken. Te gelijk vlecht ik woorden en spreekwijzen van mijne vertaling in de gesprekken, en kan dan de proef nemen, of zij algemeen verstaan worden. Ik wenschte, dat ik u al die bruine gezigten toezenden kon, die dezen brief al hebben bekeken, en al liet gepraat, dat onder deze regelen doorgeloopen is. Aan eene tafel naast mij zitten twee jonge, bekwame Dajakkers, die ik in mijne dienst genomen heb. Zij vervaardigen eene Dajaksche vertaling naar eene Hoogmaleische. Jammer, dat de Hoogmaleische niet veel deugt, en een Dajakker het natuurlijk erger maakt. Toch hoop ik, dat hunne vertaling aan de mijne menig-passend vvoord, eene meer eigenaardige Dajaksche kleur geven zal." Met een vvoord maakten wij ook melding van den zendeling denninger , die met eenige Dajakkers het land dieper ingegaan is. Om nader bekend te worden met den toestand van het volk, waaronder hij arbeidt, zal het niet ondoelmatig zijn, eenige bijzonderheden mede te deelen aangaande den kring, in welken li ij zicli beweegt. Onder broeder Denningêr's reisgezelschap, waarmede hij dan Bintang verliet, om een nieuwen zendingspost te grondvesten, trekt vooral een reeds bejaard en statig inan onze opmerkzaamheid. Hij heeft zijne vrouw en zes kinderen bij zich. Broeder denninger had al hunne schulden betaald, en daarvoor van hen de belofte ontvangen, dat zij zich in alles schikken en hem gehoorzaamheid bewijzen zouden. Maar zij hadden nog volstrekt geen begrip van gehoorzamen. De man begreep wel spoedig, dat hij nu niet meer konde zooals hij wilde; maar als iemand zijn leven lang zijn eigen heer en meester is geweest, en op zijn ouden dag nog moet leeren gehoorzamen, dan gaat dit niet gemakkelijk. De vrouw was jong, opvliegend, de dochter van eenen Chinees en van eene Dajaksche, wilde alleen haren eigen wil doorzetten en stond spoedig tegen denninger op. De kinderen waren in Dajaksche losbandigheid opgewassen, vierden hunnen moedwil den vrijen teugel, en zochten de straf te ontgaan, door zich achter hunne moeder te verschuilen. Zoo riep broeder denningers vrouw eens den oudsten der knapen, een jongen van 11 jaren, om iets te halen. Hij verscheen, maar toen hij zag dat er niet iets te eten, maar te doen was, ging hij weer henen, zonder naar het geroep van broeder denningers vrouw te hooren. Broeder denninger bragt hem eindelijk voor den dag en waarschuwde hem, dat hij gestraft worden zou, als hij weder ongehoorzaam was. Toen sloeg de jongen de armen over elkander, zag denninger uit de hoogte aan, en vraagde trotsch: »Gestraft? door wien?" Broeder denninger toonde het hem met de daad. Maar nu achtte de moeder zich zoo in hare eer gekrenkt, dat zij onder luid geschreeuw toeliep en den jongen liever wilde doodslaan, dan hem door den zendeling laten bestraffen. Deze stond de woedende te woord, bragt den vader onder bet oog, wat hij te doen had, en vond bij dezen gehoor. Weldra echter op nieuw tegenstand van den zoon en de moeder, zoodat deze laatste verklaarde, dat zij den jongen liever verdrinken of het hoofd in tweeën splijten zou, dan hem laten slaan. Slagvaardig stond zij tegenover den zendeling. Broeder denninger verklaarde nu, dat hij hen niet langer bij zich dulden kon. De man verzocht echter te mogen blijven. Het werd toegestaan. Zoo ging het een paar maanden voort, tot dat de kinderziekte in het land kwam. Van de beide Dajak sche echtgenooten werden drie kinderen aangetast. Broeder denninger heeft in Sihony met velerlei bezwaren te kampen gehad, en zal er nog vele te overwinnen hebben. Maar de Heer, die Hem door velerlei moeijelijkheden henenleidde, zal zijnen dienstknecht wel verder tot sterkte en uitredding zijn. Als bijdrage tot de kennis der eigenaardigheid van de Dajakkers, kan nog het volgende dienen. Zij zijn zeer trotsch op hunne afkomst van hunne voorouders, de hooggeprezen helden, wier zeden zij in eere willen houden. In het midden van het eiland is, naar hun voorgeven, bij den aan- vang aller dingen de stamvader van hun geslacht ontstaan. Daartegen is niets in te brengen, al weet men ook niet, hoe hij daar ontstaan is. Maar het is niet waar, dat de Dajakkers, even als wij, afstammen zouden van adam . Dat willen wij hun slechts diets maken, om hen tot onze godsdienst over te halen! Ook is hun de «belagchelijke domheid" terstond duidelijk, als wij hunne kinderen leeren willen, dat God de eerste vrouw uit den man heeft gemaakt. Hoe zou dat toch kunnen ? Met deze bedenking komen zij dan tot hen, die de Heilige Schrift gelooven, namelijk voor zoo verre deze tot hun volk behooren. Want tot de zendelingen zeggen zij meestal: «Ja, ja, dat is wel waar," om maar spoedig van hen verlost te worden. Onder elkander daarentegen spreken zij vrij uit, en dan komen ook de bedenkingen tegen de wonderen des Bijbels voor den dag, en blijkt het, dat menigeen liever zijne laffe fabelen gelooft, dan de verhalen der groote werken Gods. Het is in allen geval verblijdend, dat er onder dit onverschillige volk gevonden worden, die tegenspreken. Dat is een bewijs, dat er ook getuigen onder hen zijn, die de tegenspraak uitlokken. Als men niet van de waarheid getuigt, spreekt het wel van zelf, dat zij niet openlijk tegengesproken worden zal, en door de tegenspraak komt deze en gene weder tot nadenken over het punt, dat bestreden wordt, ja over de geheele zaak, die den strijd uitlokt; het evangelie komt langzamerhand verder in de kringen der huisgezinnen, en zal zeker niet ledig terugkeeren. De Dajakkers kunnen niet anders dan er voordeel van hebben. Onder de bijzonderheden, die de zendelingen verhalen, vonden wij ook het volgende onze aandacht waardig. Eens sprak broeder barnstein op de school over henochs geschiedenis, en vraagde aan de knapen, of zij ook wel gaarne in den hemel opgenomen zouden willen worden. Hij ontving geen bepaald antwoord, en droeg aan een uit hun midden op, zijnen vader te vragen, of hij wel als henoch zou willen opgenomen worden in den hemel. Den volgenden dag zeide de knaap, dat zijn vader verklaard had, te vermoeid te zijn van den arbeid, om op die vraag te kunnen antwoorden. Een jongere broeder bevestigde dit, en zeide, dat de ander wel tienmaal gevraagd had. » Gij moet van avond uwe vraag herhalen," gebood hem de zendeling, »uw vader moet antwoord geven." Den volgenden morgen kwam de vader zelf met een vrolijk gezigt, en, zoo als hij zelf zeide, met eene goede boodschap. Broeder barnstein dacht: «Geloofd zij God! nu komt het bij hem tot eene beslissing, en hij wil zich laten doopen." Want deze man had zijne bekeering reeds langen tijd onder allerlei voorwendsels uitgesteld. Maar ook nu was het weer uitstel, en het doel zijner komst niet het gewenschte, althans niet het verwachte. De man berigtte, dal zijn oom, die bij hem in huis woonde, den vorigen avond, als hij de vraag van den schoolknaap hoorde, gezegd had: » Het sterven is toch eene ernstige zaak; daar ligt mijne vrouw, die niet weer gezond opstaan zal. Wat zal er toch van haar worden ?" Daarop had de zieke oude vrouw gezegd: »Ik zou gaarne opgenomen willen worden in den hemel en tot jezds komen. Zij meende het ernstig, en nu moest de zendeling eens met haar komen spreken. De oude vrouw mogt werkelijk eene heilbegeerige genoemd worden. In hare kamer had zij door den ligten stroowand henen gehoord, wat er gesproken was. Barnstein kon haar doopen. Na drie weken kon men haar begraven als eerie in christüs ontslapene. A.cht weken later sterft de oude oom plotselijk. Nu zou men toch verwachten, dat de man, die des avonds te vermoeid was geweest, om te kunnen antwoorden op de vraag, of hij gaarne in den hemel opgenomen zou wiilen worden, eindelijk eens opmerkzaam geworden zijn zou op het gevaarlijke van zijnen toestand, daar hij toch ook ieder oogenblik sterven kon. Was hij niet twee uren voor den dood van zijnen oom met dezen in gezelschap geweest, en had zijn oom daar niet ijverig deel aan liet gesprek genomen ? Had zij n oom den mond ook niet dikwijls vol gehad van bekeering tot den Heer jezus , en was hij niet onbekeerd, midden in zijne zonden, door den dood weggenomen? Moest dat op dezen man geen indruk gemaakt hebben ? Maar het hart is boos en de bekeering iets, waar men zoo gemakkelijk niet toe komt. Had hij reeds vijf jaren lang zoo voortgeleefd, hij kon nog niet besluiten tot het verlaten van zijnen zondigen levensweg. En wat is hel einde geweest? Of, wilt gij liever, wat zal het einde zijn? Deze man leeft nog, zoover wij weten. Hij is een geruimen lijd geheel tot de afgoden teruggekeerd, maar daarna door armoede en ellende weder meer tot de zendelingen gekomen. Volgens de laatste berigten verklaart hij nu, dat de afgoden ijdelheid zijn, maar overigens — » blijft hij, die hij is; de kerk bezoekt hij vlijtig en bij het hooren van Gods Woord is hij niet zonder gevoel; in zijn huis bidt hij aan tafel, en is er ergens een gezelschap bijeengekomen om te lezen of te zingen, dan ontbreekt hij niet. Maar van den doop wil hij niet hooren, en stelt dien uit tot zijn sterfuur." — Deze inan schijnt te verwachten, dat de dood hem niet onverwacht overvallen zal. Deze man schijnt te vermoeden, dat als hij zich doopen laat, hij dan ook voor goed dood moet zijn voor al wat tot het leven in de zonde in betrekking staat. Deze man schijnt nog niet den regten zin te hebben voor de bekeering, voor de aflegging van den ouden menscli. Het is een Chinees op Borneo, van wien wij spraken. Zou hij onder ons ook geestverwanten hebben ? Aan het slot onzer mededeelingen berigten wij nog, dat volgens de laatste tijdingen de zendelingen op Borneo zeer aan ziekte geleden hebben. De Heer behoede hen, en geve hun met de herstelling ook een rijken zegen op hunnen arbeid. Vergeet hen toch in uwe gebeden niet! GIFTEN EN LEGATEN. Abcoude. Van catechisanten . » f 6,— AFDEELtNG ALKMAAR. Akersloot. Van j. k. , door Ds. sciiredder. n 1,— Van j. b. , door denzelfden // 1, — Alkmaar. Van eene dienstbode, door l)s. a. van maürik ..../» -,50 De gedeeltel. opbrengst eener bus np zijne catechisatiën, door idem // 7,75 Voor het lezen der maandberigten en kleine stukjes, door wekelijksche bijdragen van 1 en meer centen , door den catechiseermeester a. van dodewaard n 9,53| Bedijkte Schermer. Bij de aanneming van nieuwe lidmaten, door Ds. moobrees 5,32 Oudorp en Oteileek. Van g. s. en w. 2,40 De helft der landhuur van j. langendijk 25,— Amersfoort. Van n. n. , door Ds. otto. /; 2,97 Amsterdam. Van de vereeniging ter bevordering der zendelingzaak onder alle Heidenen n 25,-—* Gevonden in het kerkezakje 1,— n nu n 1,— II n ii i • 1,— Van Mejufvrouw de jongh 1,25 Arnhem. Van Mevrouw Wed l. , uit de spaarpot der kinderen. » 4,— Gecollecteerd in de Luthersche kerk 2,50 Assen. Van de lidmaten-catechisatie van Ds. a. h. parbad. // 14,57 Bameveld. Van het Hulpgenootschap 70,— Van de catechisanten van Ds. kersten 10,— Bergen op Zoom. Gift -. 3,— Biervliet. Van de catechisanten van Ds. de waal 1. — Van eenige lezers der maandberigten, door denzelfden ....// 1,80 Breda. Van de catechisanten van Ds. van gogii. 10,074 Breukelen. » Waar het meest noodig is" 12,374 Dordrecht. Van n. n ., door Ds. stbonck 2,50 Van de catechisanten van Ds. pijzel 25,— Van een burgerman, bijcengebragt door liet laten lezen van godsdienstige traktaatjes, door Ds. pijzel. 2,— Ingezamelde wekelijksche bijdragen sedert 14 October 1851. n 8,87 Dirkshorn en ITarencarspel. Van het Ilulpgenootschap 48,25 Ginneken. Van het Ilulpgenootschap «12 30 Goudriaan. Gift jq , Graft. Van het Hulpgenootschap 3^49 's Gravendeel. Jaarlijksche bijdrage van het. Ilulpgenootschap. n 50, Collecte bij de opw. rede gehouden in de Afd. Ring O ad-B eij er land 11 11,60 Hasselt. Giften 3,50 Ilazerswoude. Door Ds. kuipers 12,70 Haarlem. Gift van n. n 3 } Heemstede. Van het Uulpgcnootachap voor de Zendelingszaak. //200, Hien en Dodewaard. Van eenigc leden der gem., door Ds. van straaten // 24,25 Houten. Voor het laten lezen der maandberigten 3 } 10 Kampen. Uit de catechisatie-bus van Ds. van meurs 10,39| Van n. 1,50" Katwijk aan Zee. Van n. n -,70 Kokkengen. Van catechisanten 2,08 Leerdam. Van Ds. g. bij het inkomen in do Afdeeling 2,— » » h. St. Anna Parochie - y 2,— Boxum. Ingezameld bij bijbellezingen met catechisanten , door Ds. j. koning 5,— Ingezameld bij bijbellezingen 5,50 Britsum. Door eenige begunstigers bijeengebragt 14,25 Dragien. Van een Hulpgenootschap van jonge dochters ....// 22,60 // n f n jongelingen 14,72 Van de catechisatiën van Ds. holwerda 26,— Dronryp. Van het Hulpgenootschap. 15,— Gift 2,60 Franeker. Van het Bijbelgenootschap 10,50 Gecollecteerd bij de Vergadering der Vriessche Afdeeling in 1851 n 66,61 { l/arlingen. Uit wekelijksche bijdragen van 1 cent ....... 52,26 Extra gift, gecollecteerd 50,— Van een godsdienstig leesgezelschap, door p. wijga 22,90 Gecollecteerd bij eenige Afschaffings-vergaderingen 9,75 Van eenige Wcezen , in de catechisatiebus van trompetter. n 10,— Van de Doopsgezinde gemeente , door Ds. p. cool 15,— Van eene Zangvereeniging , door Ds. ii. e. van ijzendtjk. /; 12,46 Van de catechisatiën van Ds. voorhoeve 8,— Van p. van der woude , kleine gift, in zijn nederigen kring verzam. /; 4,75 Door eene vriendin van het Godsrijk, op dezelfde wijze bijeengebragt n 4, — Heeg. Van verscheidene gemeenteleden, door Ds. krap. Van zijne catechisatiën, door denzeifden Ilempeis. Wekelijksche bijdragen van 1 cent llindeloopen. Van het godsdienstig leesgezelschap Iluizum. kleine bijdragen uit de gemeente Van Mejufvrouw de Wed. van dek heclen. Haard. Bijdrage van 1 cent Van de catechisatiën van Ds. offerhaus Van j. i. Joure. Van de catechisatiën van Ds. wassenaar en het Instituut van den Heer nieuwveen Irnsum. Voor kleine stukjes A 'otium. Gift Leeuwarden. Van de leerlingen van den Onderwijzer yiiktst8a Van een dienstmeisje , door Ds. vinke Namens een gezelschap, door Mejufvr. stoffels en dijkstra. Door Mejufvrouw j. broekman. ii ii k. jongstra, a. schouten. ii ii r. grafsma Van de catechisanten van Ds. thoden van velzee Van H. Lekkurn. Kleine bijdragen Mukkum. Bij biduren verzameld, door den Heer h. k. van roukeha Van twee leesvereenigingen , door den Heer f. y. tigchelaar. Van onderscheidene personen Van Christelijke vrienden, door den Heer thosiée Bij bijbellezingen met jongens , door den Heer k. j. dekker. Van den Heer falkena te Bolsward, verzameld In een Christelijk, vriendenkring verzameld, door den Heer roukema M uitgum ' Midlum. Door velen bijeengebragt tVieuwland. Gecollecteerd in December Oosthem. Gecollect. in eene godsdienstoefening, door j. van berkum Olde Boom. Van de vereeniging tot bevordering van het Godsrijk, te Olde Hoorn. Akkrum, Irnsum en Ter Ilorne Pingjum. Verzameld in bussen bij de kerkdeuren Rottevatle Scherpenzcel. GRONINGEN. Van Prof. pareau , Catechisatie / 15,75 » Ds. amshoff, n 40,— » Ds. mbijboom , n 23,75 » Heeren Candid. wijbeling 15,75 » Prof. hofstede de groot , voor het lezen van Kleine Stukjes. // 6,07 » Leermeester j. oosting \ n 17,20 » s. van lekkum ... 1,50 VOOR DE VEREENIGING TOT UITRUSTING VAN ZENDELINGEN. **» Hertogenhosch . Door Mevrouw j. h. schim van der loeff . . /; / 41,60 NIEUWE REKENING 1852-1353. Amsterdam. Gift van m. p. r «... f 20,— Gift van Mejufvrouw van ijsseldijk 80,— Gift in het kerkezakje 2,50 n n n n * 5,25 Gift met het opschrift: »Voor het Zendelinggenoolschap — de  Wed. den Wcleerw. Heer d. j. onink, f 1500 5°/o Obligatien Thesaurie stad Amsterdam , met Coupons 1 Junij 1852. Van het Amsterdamsclie Kindergenoolschap, door de Heeren looman en van der bom 87,30 Deventer. Van n. n . , onder het postmerk Deventer 60,— r s Graveland. Van n. n . , door Ds. bruins 10,— Van de catechisanten van idem 10,— Jlardertcyk . Door Ds. gann . . 22,—Hilversum. Gedeeltelijke opbrengst ccner collecte onder catechisanten en in een biduur voor de uitbreiding van het koningrijk der hemelen, door Ds. molemans 23,63 Batig saldo van een godsdienstig leesgezelschap /» 12,17 Rotterdam. Van de catechisanten van Ds. van doesbubgii . . . . // 25,— Utrecht. Van n. n ., door Ds. tan den nAM. 10,— Van de vereeniging: » Uw koningrijk kome" 25,— Vroeger verzuimd te vermelden: Rotterdam . Van n. n. , bezorgd bij den lieer hiebink n 5,— Wieringerwaard. Van de catechisanten van Ds. meijer ....// 7,— Te rotterdam , bij M. WIJT & ZONEN, Drukkers van het Nederlondsehe Zendelinggenootschap. 