None
(187)  Arrest in zaak C-107/19, Dopravní podnik hl. m. Prahy, pun 43.
(188)  Artikel 288 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) bepaalt: “Een richtlijn is verbindend ten aanzien van het te bereiken resultaat voor elke lidstaat waarvoor zij bestemd is, doch aan de nationale instanties wordt de bevoegdheid gelaten vorm en middelen te kiezen.”

(189)  Arrest in zaak C-84/94, Verenigd Koninkrijk/Raad.
(190)  Arrest van 9 november 2017, António Fernando Maio da Rosa/Varzim Sol – Turismo, Jogo e Animação SA, C-306/16, ECLI:EU:C:2017:844, punten 39 en 44.
(191)  Memorie van toelichting betreffende het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd, 20 september 1990, COM(90) 317 final — SYN 295.
(192)  Zoals vermeld in de memorie van toelichting betreffende het opnieuw behandeld voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd, 16 november 1993, COM(93) 578 def. — SYN 295, blz. 3, amendement nr. 5.
(193)  Zie in verband met de uitsluitingen van het toepassingsgebied: Arrest in zaak C-303/98, Simap, punt 35; Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punt 24; Arrest in zaak C-211/19, Készenléti Rendőrség, punt 32; Arrest in zaak C-742/19, Ministrstvo za obrambo, punten 55 en 65. Zie in verband met de afwijkingen: Arrest in zaak C-151/02, Jaeger, punt 89; Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punt 40; Arrest in zaak C-518/15, Matzak, punt 38; Arrest in zaak C-585/19, Academia de Studii Economice din Bucureşti punt 61.
 (194)  Arrest in de gevoegde zaken C-397/01 tot en met C-403/01, Pfeiffer e.a., punt 100; Arrest in zaak C-14/04, Dellas e.a., punt 49; Beschikking in zaak C-437/05, Vorel, punt 23; Arrest van 11 april 2019, Syndicat des cadres de la sécurité intérieure v Premier ministre e.a., C-254/18, ECLI:EU:C:2019:318, punt 32. Arrest in zaak C-909/19, Unitatea Administrativ Teritorială D., punt 36; Arrest in zaak C-214/20, Dublin City Council, punt 37.
(195)  Zie met name: Arrest in de gevoegde zaken C-397/01 tot en met C-403/01, Pfeiffer e.a., punten 93-95; Arrest in zaak C-14/04, Dellas e.a., punt 50.
(196)  Arrest in de gevoegde zaken C-397/01 tot en met C-403/01, Pfeiffer e.a., punt 99; Arrest in zaak C-243/09, Fuß, punt 52; Arrest in zaak C-429/09, Fuß, punt 34.
(197)  Arrest in zaak C-243/09, Fuß, punten 65-66.
(198)  Arrest in zaak C-243/09, Fuß, punt 53.
(199)  Arrest in zaak C-303/98, Simap, punt 69.
(200)  Arrest van 20 januari 2009,Gerhard Schultz-Hoff/Deutsche Rentenversicherung Bund en Stringer e.a./Her Majesty's Revenue and Customs, gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, ECLI:EU:C:2009:18, punt 27.
(201)  Arrest in de gevoegde zaken C-397/01 tot en met C-403/01, Pfeiffer e.a., punten 104-106; Arrest in zaak C-243/09, Fuß, punt 59; Arrest in zaak C-429/09, Fuß, punt 35.
(202)  Arrest in zaak C-303/98, Simap, punt 68.
(203)  Arrest in zaak C-303/98, Simap, punt 70.
(204)  Arrest in de gevoegde zaken C-397/01 tot en met C-403/01, Pfeiffer e.a., punten 108-109.
(205)  Arrest in de gevoegde zaken C-397/01 tot en met C-403/01, Pfeiffer e.a., punten 110-113.
(206)  Arrest in zaak C-243/09, Fuß, punt 61; Arrest in zaak C-429/09, Fuß, punt 38.
(207)  Arrest in zaak C-243/09, Fuß, punt 56; Arrest in zaak C-429/09, Fuß, punten 38-39.
(208)  Arrest in zaak C-429/09, Fuß, punten 45-48.
 (209)  Zie met name het arrest in zaak C-243/09, Fuß, punten 58-59 over de opt-out.
 (210)  Arrest van 26 juni 2001, The Queen/Secretary of State for Trade and Industry, ex parte Broadcasting, Entertainment, Cinematographic and Theatre Union (BECTU), C-173/99, ECLI:EU:C:2001:356, punt 43; Arrest in zaak C-342/01, Merino Gómez, punt 29; Arrest van 16 maart 2006, C. D. Robinson-Steele/R. D. Retail Services Ltd en Michael Jason Clarke/Frank Staddon Ltd en J. C. Caulfield en anderen/Hanson Clay Products Ltd, gevoegde zaken C-131/04 en C-257/04, ECLI:EU:C:2006:177, punt 48; Arrest van 6 april 2006, Federatie Nederlandse Vakbeweging/Staat der Nederlanden, zaak C-124/05, ECLI:EU:C:2006:244, punt 28; Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff e.a., punt 22; Arrest in zaak C-277/08, Vicente Pereda, punt 18; Arrest van 22 april 2010, Zentralbetriebsrat der Landeskrankenhäuser Tirols/ Land Tirol, C-486/08,ECLI:EU:C:2010:215, punt 28; Arrest van 15 september 2011, Williams en anderen/British Airways plc, C-155/10, ECLI:EU:C:2011:588, punt 17; Arrest van 22 november 2011, KHS AG/Winfried Schulte, C-214/10, ECLI:EU:C:2011:761, punt 23; Arrest in zaak C-282/10, Dominguez, punt 16; Arrest in zaak C-337/10, Neidel, punt 28; Arrest van 21 juni 2012, Asociación Nacional de Grandes Empresas de Distribución (ANGED)/Federación de Asociaciones Sindicales (FASGA) en anderen, C-78/11, ECLI:EU:C:2012:372, punt 16; Arrest van 8 november 2012, Alexander Heimann enKonstantin Toltschin/Kaiser GmbH, gevoegde zaken C-229/11 en C-230/11, ECLI:EU:C:2012:693, punt 22; Beschikking van 21 februari 2013, Concepción Maestre García/Centros Comerciales Carrefour SA, C-194/12, ECLI:EU:C:2013:102, punt 16; Beschikking van 13 juni 2013, Bianca Brandes/Land Niedersachsen, C-415/12, ECLI:EU:C:2013:398, punt 27; Arrest van 22 mei 2014, Z.J.R. Lock/British Gas Trading Limited, C-539/12, ECLI:EU:C:2014:351, punt 14; Arrest van 12 juni 2014, Gülay Bollacke/K + K Klaas & Kock BV & Co.  (211)  Arrest in zaak C-173/99, BECTU, punten 41-43; Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 24; Arrest in zaak C-78/11, ANGED, punt 16. Zie ook: Arrest in zaak C-124/05, Federatie Nederlandse Vakbeweging, punt 34; Arrest in zaak C-233/20, job-medium, punt 24. Het Hof heeft in zijn arrest in de gevoegde zaken C-131/04 en C-257/04, Robinson-Steele en anderen, punt 52, toegevoegd dat van dit recht niet bij overeenkomst kan worden afgeweken.
(212)  Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 25; Arrest in zaak C-277/08, Vicente Pereda, punt 21; Arrest in zaak C-486/08, Zentralbetriebsrat der Landeskrankenhäuser Tirols, punt 30; Arrest in zaak C-214/10, KHS, punt 31; Arrest in zaak C-78/11, ANGED, punt 19; Arrest in zaak C-194/12, Maestre García, punt 18; Arrest in zaak C-178/15, Sobczyszyn, punt 23; Arrest in zaak C-341/15, Maschek, punt 34; Arrest in zaak C-12/17, Dicu, punt 27; Arrest in de gevoegde zaken C-569/16 en C-570/16, Bauer en Willmeroth, punt 41; Arrest in zaak C-214/16, King, punt 37; Arrest in zaak C-514/20, Koch Personaldienstleistungen, punt 30.
(213)  Arrest in zaak C-486/08, Zentralbetriebsrat der Landeskrankenhäuser Tirols, punt 29; Arrest in zaak C-78/11, ANGED, punt 18; Arrest in de gevoegde zaken C-229/11 en C-230/11, Heimann en Toltschin, punten 22-23; Arrest in zaak C-194/12, Maestre García, punt 16; Arrest in zaak C-415/12, Brandes, punt 29; Arrest in zaak C-219/14, Greenfield, punt 28; Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punt 31; Arrest in zaak C-233/20, job-medium, punt 26.
 (214)  Arrest in zaak C-173/99, BECTU, punt 43; Arrest in zaak C-342/01, Merino Gómez, punt 29; Arrest in de gevoegde zaken C-131/04 en C-257/04, Robinson Steele en anderen, punt 48; Arrest in zaak C-277/08, Vicente Pereda, punt 18; Arrest in zaak C-155/10, Williams en anderen, punt 17; Arrest in zaak C-341/15, Maschek, punt 19;

(215)  Arrest in zaak C-173/99, BECTU, punt 44; Arrest in zaak C-342/01, Merino Gómez, punt 30; Arrest in zaak C-124/05, Federatie Nederlandse Vakbeweging, punt 29; Arrest in zaak C-514/20, Koch Personaldienstleistungen, punt 31. Arrest in zaak C-233/20, job-medium, punt 24.
(216)  Arrest in zaak C-219/14, Greenfield, punt 32.
(217)  Zie ook het arrest in zaak C-219/14, Greenfield, punt 35.
(218)  Arrest in zaak C-385/17, Hein, punten 28 en 29.
(219)  Arrest in zaak C-12/17, Dicu, punten 36-38.
(220)  Arrest in zaak C-486/08, Zentralbetriebsrat der Landeskrankenhäuser Tirols, punten 32-34; Arrest in de gevoegde zaken C-229/11 en C-230/11, Heimann en Toltschin, punt 35; Arrest in zaak C-219/14, Greenfield, punt 37.
(221)  Arrest in zaak C-486/08, Zentralbetriebsrat der Landeskrankenhäuser Tirols, punt 32; Arrest in de gevoegde zaken C-229/11 en C-230/11, Heimann en Toltschin, punt 35; Arrest in zaak C-415/12, Brandes, punt 30; Arrest in zaak C-219/14, Greenfield, punt 34.
(222)  Arrest in zaak C-219/14, Greenfield, punten 38 en 44.
(223)  Arrest in zaak C-342/01, Merino Gómez, punt 43; Arrest in de gevoegde zaken C-609/17 en C-610/17, TSN, punt 33.
(224)  Arrest in zaak C-282/10, Dominguez, punten 47-48; Arrest in zaak C-337/10, Neidel, punten 34-37.
(225)  Arrest in de gevoegde zaken C-609/17 en C-610/17, TSN, punt 36.
(226)  Arrest in zaak C-337/10, Neidel, punt 36; Arrest in zaak C-341/15, Maschek, punt 39.
(227)  Arrest in de gevoegde zaken C-609/17 en C-610/17, TSN, punt 40.
(228)  Arrest in zaak C-385/17, Hein, punt 31.
 (229)  Volgens de definitie van het toepassingsgebied van het Handvest in artikel 51, lid 1, zijn de bepalingen van het Handvest uitsluitend gericht tot de lidstaten wanneer zij het recht van de Unie ten uitvoer brengen. Wanneer de lidstaten in hun nationale wetgeving bepalingen vastleggen die gunstiger zijn voor werknemers dan de arbeidstijdenrichtlijn, dan vallen ze niet binnen het toepassingsgebied van het EU-recht. Daarom is artikel 31, lid 2, van het Handvest niet van toepassing op jaarlijkse vakantie met behoud van loon die de minimumperiode van vier weken overschrijdt. Arrest in de gevoegde zaken C-609/17 en C-610/17, TSN, punten 42 en 55.
(230)  Arrest in zaak C-385/17, Hein, punt 43. Arrest in de gevoegde zaken C-609/17 en C-610/17, TSN, punt 35.
(231)  Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 40.
(232)  Arrest in de gevoegde zaken C-762/18 en C-37/19, Varhoven kasatsionen sad na Republika Bulgaria. Hierover kan nog een uitspraak van het Hof worden verwacht in zaak C-57/22.
(233)  Arrest in zaak C-619/16, Kreuziger, punt 41; Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punt 34.
(234)  Arrest in zaak C-173/99, BECTU, punten 48-53; Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 28; Arrest in zaak C-214/16, King, punt 34; Arrest in zaak C-12/17, Dicu, punt 26; Arrest in de gevoegde zaken C-762/18 en C-37/19, Varhoven kasatsionen sad na Republika Bulgaria, punt 56; Arrest in zaak C-514/20, Koch Personaldienstleistungen, punt 22.
(235)  Arrest in zaak C-173/99, BECTU, punt 64; Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 28.
 (236)  Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 48; Arrest in zaak C-155/10, Williams en anderen, punt 26; Arrest in zaak C-539/12, Lock, punt 17; Arrest in zaak C-118/13, Bollacke, punt 16; Arrest in zaak C-214/16, King, punt 34.
(237)  Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punt 54.
(238)  Betoog van de Commissie in zaak C-173/99 waarnaar wordt verwezen in de conclusie van advocaat-generaal Tizzano van 8 februari 2001, The Queen/Secretary of State for Trade and Industry, ex parte Broadcasting, Entertainment, Cinematographic and Theatre Union (BECTU), C-173/99, ECLI:EU:C:2001:81, punt 34 en in de conclusie van advocaat-generaal Trstenjak van 16 juni 2011, Williams e. a./British Airways plc, C-155/10, ECLI:EU:C:2011:403, punt 37.
(239)  Arrest in zaak C-173/99, BECTU, punt 61.
(240)  Arrest in zaak C-173/99, BECTU, punt 64.
(241)  Arrest in zaak C-194/12, Maestre García, punt 16.
(242)  Arrest in zaak C-214/10, KHS.
(243)  Arrest in zaak C-619/16, Kreuziger, punt 49; Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punt 42; Arrest in zaak C-214/16, King, punt 39; Arrest in zaak C-514/20, Koch Personaldienstleistungen, punten 32 en 41.
(244)  Arrest in zaak C-619/16, Kreuziger, punt 56; Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punten 40 en 61.
(245)  Arrest in zaak C-619/16, Kreuziger, punt 52; Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punt 45.
(246)  Arrest in zaak C-619/16, Kreuziger, punt 52; Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punt 45.
(247)  Arrest in zaak C-619/16, Kreuziger, punten 51 en 52; Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punt 44.
(248)  Arrest in zaak C-619/16, Kreuziger, punt 53, Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punt 46.
(249)  Arrest in zaak C-214/16, King, punt 61.
 (250)  Arrest in zaak C-619/16, Kreuziger, punt 54; Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punten 47 en 56.
(251)  Arrest in zaak C-214/16, King, punt 63.
(252)  Arrest in zaak C-214/16, King, punt 64.
(253)  Arrest in zaak C-214/16, King, punt 64.
(254)  Arrest van 22 september 2022, XP/Fraport AG Frankfurt Airport Services Worldwide en AR/St. Vincenz-Krankenhaus GmbH, gevoegde zaken C-518/20 en C-727/20, ECLI:EU:C:2022:707.
(255)  Arrest van 22 september 2022, LB/TO, C-120/21, ECLI:EU:C:2022:718.
(256)  Arrest in zaak C-178/15,Sobczyszyn, punt 33; zie ook: Arrest in zaak C-124/05, Federatie Nederlandse Vakbeweging, punt 30; Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 30; Arrest in zaak C-277/08, Vicente Pereda, punt 24.
(257)  Arrest in zaak C-277/08, Vicente Pereda, punt 19; Arrest in zaak C-178/15, Sobczyszyn, punt 22. Arrest in zaak C-619/16, Kreuziger, punten 42 en 45.
(258)  Arrest in zaak C-124/05, Federatie Nederlandse Vakbeweging, punt 24.
(259)  Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen.
(260)  Arrest in zaak C-214/16, King, punt 65.
(261)  Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punt 35.
(262)  Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punten 43 en 55; Arrest in zaak C-277/08, Vicente Pereda, punt 19.
(263)  Arrest in zaak C-619/16, Kreuziger, punt 56; Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punten 40 en 61.
(264)  Arrest in de gevoegde zaken C-131/04 en C-257/04, Robinson Steele en anderen, punt 58; Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 60; Arrest in zaak C-539/12, Lock, punt 17; Arrest in de gevoegde zaken C-569/16 en C-570/16, Bauer en Willmeroth, punt 40.
(265)  Arrest in de gevoegde zaken C-131/04 en C-257/04, Robinson Steele en anderen, punten 58-59; Arrest in zaak C-385/17, Hein, punt 33.
 (266)  Arrest in de gevoegde zaken C-131/04 en C-257/04, Robinson Steele en anderen, punt 50; Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 58; Arrest in zaak C-539/12, Lock, punt 16.
(267)  Arrest in zaak C-155/10, Williams en anderen, punt 21; Arrest in zaak C-539/12, Lock, punt 23; Arrest in zaak C-385/17, Hein, punt 44; Arrest in zaak C-514/20, Koch Personaldienstleistungen, punt 33.
(268)  Arrest in zaak C-539/12, Lock, punt 23.
(269)  Arrest in de gevoegde zaken C-131/04 en C-257/04, Robinson Steele en anderen, punt 63.
(270)  Arrest in de gevoegde zaken C-131/04 en C-257/04, Robinson Steele en anderen, punten 59-63.
(271)  Arrest in zaak C-155/10, Williams en anderen, punt 22; Arrest in zaak C-539/12, Lock, punt 27.
(272)  Arrest in zaak C-385/17, Hein, punt 52.
(273)  Arrest in zaak C-385/17, Hein, punt 44.
(274)  Arrest in zaak C-155/10, Williams en anderen, punt 27; Arrest in zaak C-539/12, Lock, punt 30.
(275)  Arrest in zaak C-155/10, Williams en anderen, punt 24; Arrest in zaak C-539/12, Lock, punt 29; Arrest in zaak C-233/20, job-medium, punt 31.
(276)  Arrest in zaak C-539/12, Lock, punten 32-33.
(277)  Arrest in zaak C-155/10, Williams en anderen, punt 26; Arrest in zaak C-539/12, Lock, punt 34.
(278)  Arrest in zaak C-155/10, Williams en anderen, punt 25; Arrest in zaak C-539/12, Lock, punt 31.
(279)  Arrest in zaak C-385/17, Hein, punt 52.
(280)  Arrest in zaak C-385/17, Hein, punt 46.
(281)  Arrest in zaak C-385/17, Hein, punt 47.
(282)  Arrest in zaak C-514/20, Koch Personaldienstleistungen, punten 43-46.
(283)  Arrest in zaak C-217/20, Staatssecretaris van Financiën, punt 41.
(284)  Arrest in de gevoegde zaken C-569/16 en C-570/16, Bauer en Willmeroth, punten 66 en 69.
(285)  Arrest in de gevoegde zaken C-569/16 en C-570/16, Bauer en Willmeroth, punt 67.
 (286)  Arrest in de gevoegde zaken C-569/16 en C-570/16, Bauer en Willmeroth, punt 68. De verplichting voor de nationale rechter om bij de uitlegging en de toepassing van de relevante bepalingen van het interne recht te refereren aan het Unierecht, wordt begrensd door de algemene rechtsbeginselen en kan niet dienen als grondslag voor een uitlegging contra legem van het nationale recht. Arrest in zaak C-385/17, Hein, punt 51.
(287)  Arrest in zaak C-282/10, Dominguez, punten 33-35; Arrest in zaak C-619/16, Kreuziger, punt 22; Arrest in de gevoegde zaken C-569/16 en C-570/16, Bauer en Willmeroth, punten 72 en 73.
(288)  Arrest in zaak C-282/10, Dominguez, punten 34-39.
(289)  Arrest in de gevoegde zaken C-569/16 en C-570/16, Bauer en Willmeroth, punt 75.
(290)  Arrest in de gevoegde zaken C-569/16 en C-570/16, Bauer en Willmeroth, punt 77; Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punten 66 en 67.
(291)  Arrest in de gevoegde zaken C-569/16 en C-570/16, Bauer en Willmeroth, punten 80 en 85; Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punten 72 en 74.
(292)  Arrest in de gevoegde zaken C-569/16 en C-570/16, Bauer en Willmeroth, punten 86 en 91; Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punten 75 en 80.
(293)  De aanvullende rechten bovenop de minimumperiode van vier weken jaarlijkse vakantie met behoud van loon vallen niet onder het toepassingsgebied van artikel 31, lid 2, van het Handvest, Arrest in de gevoegde zaken C-609/17 en C-610/17, TSN, punt 54.
(294)  Arrest in zaak C-118/13, Bollacke, punt 23; Arrest in zaak C-341/15, Maschek, punt 27.
 (295)  Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 56; Arrest in zaak C-337/10, Neidel, punt 29; Arrest in zaak C-118/13, Bollacke, punt 17; Arrest in zaak C-341/15, Maschek, punt 26; Arrest in de gevoegde zaken C-569/16 en C-570/16, Bauer en Willmeroth, punt 43.
(296)  Arrest in zaak C-118/13, Bollacke, punt 23; Arrest in zaak C-341/15, Maschek, punt 27. Arrest in de gevoegde zaken C-569/16 en C-570/16, Bauer en Willmeroth, punt 44; Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punt 23.
(297)  Arrest in zaak C-118/13, Bollacke, punten 27-28.
(298)  Arrest in zaak C-173/99, BECTU, punt 44; Arrest in zaak C-342/01, Merino Gómez, punten 29-30; Arrest in zaak C-124/05, Federatie Nederlandse Vakbeweging, punt 29; Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 23; Arrest in zaak C-277/08, Vicente Pereda, punt 20; Arrest in zaak C-486/08, Zentralbetriebsrat der Landeskrankenhäuser Tirols, punt 31.
(299)  Arrest in zaak C-124/05, Federatie Nederlandse Vakbeweging, punt 32.
(300)  Arrest in zaak C-619/16, Kreuziger, punt 56; Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punt 61.
(301)  Arrest in zaak C-619/16, Kreuziger, punt 53; Arrest in zaak C-684/16, Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, punt 46.
(302)  Arrest in zaak C-194/12, Maestre García, punten 28-29.
(303)  Arrest in zaak C-341/15, Maschek, punt 28; Arrest in de gevoegde zaken C-569/16 en C-570/16, Bauer en Willmeroth, punt 45; Arrest in zaak C-233/20, job-medium, punt 32.
(304)  Arrest in zaak C-341/15, Maschek, punt 29.
(305)  Arrest in zaak C-337/10, Neidel, punt 31;

(306)  Arrest in zaak C-118/13, Bollacke, punt 24; Arrest in de gevoegde zaken C-569/16 en C-570/16, Bauer en Willmeroth, punt 50.
(307)  Arrest in de gevoegde zaken C-569/16 en C-570/16, Bauer en Willmeroth, punt 48.
 (308)  Arrest in de gevoegde zaken C-762/18 en C-37/19, Varhoven kasatsionen sad na Republika Bulgaria.
(309)  Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punten 57-60.
(310)  Arrest in de gevoegde zaken C-229/11 en C-230/11, Heimann en Toltschin, punt 25.
(311)  Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 61.
(312)  Arrest in zaak C-337/10, Neidel, punten 36-37; Arrest in zaak C-341/15, Maschek, punt 39.
(313)  Arrest van 14 april 2005, Commissie van de Europese Gemeenschappen/Groothertogdom Luxemburg, C-519/03, ECLI:EU:C:2005:234, punt 33; Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 26.
(314)  Arrest in zaak C-519/03, Commissie/Luxemburg, punt 33; Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 26.
(315)  Arrest in zaak C-342/01, Merino Gómez, punt 32; Arrest in zaak C-12/17, Dicu, punt 34.
(316)  Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 27.
(317)  Arrest in zaak C-12/17, Dicu, punt 30.
(318)  Arrest in zaak C-342/01, Merino Gómez, punt 41.
(319)  Arrest in zaak C-342/01, Merino Gómez, punten 32-33; Arrest in zaak C-519/03, Commissie/Luxemburg, punt 33; Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 26; Arrest in zaak C-124/05, Federatie Nederlandse Vakbeweging, punt 24; Arrest in zaak C-12/17, Dicu, punt 37.
(320)  Richtlijn 92/85/EEG van de Raad van 19 oktober 1992 inzake de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid op het werk van werkneemsters tijdens de zwangerschap, na de bevalling en tijdens de lactatie (PB L 348 van 28.11.1992, blz. 1).
(321)  Arrest in zaak C-342/01, Merino Gómez, punt 45.
 (322)  Raamovereenkomst inzake ouderschapsverlof, gesloten op 14 december 1995, gehecht aan Richtlijn 96/34/EG van de Raad van 3 juni 1996 betreffende de door de UNICE, het CEEP en het EVV gesloten raamovereenkomst inzake ouderschapsverlof (PB L 145 van 19.6.1996, blz. 4), als gewijzigd bij Richtlijn 97/75/EG van de Raad van 15 december 1997 (PB L 10 van 16.1.1998, blz. 24); Herziene raamovereenkomst inzake ouderschapsverlof, gesloten op 18 juni 2009, gehecht aan Richtlijn 2010/18/EU van de Raad van 8 maart 2010 tot uitvoering van de door BUSINESSEUROPE, UEAPME, het CEEP en het EVV gesloten herziene raamovereenkomst en tot intrekking van Richtlijn 96/34/EG (PB L 68 van 18.3.2010, blz. 13).
(323)  Richtlijn (EU) 2019/1158 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 betreffende het evenwicht tussen werk en privéleven voor ouders en mantelzorgers en tot intrekking van Richtlijn 2010/18/EU van de Raad (PB L 188 van 12.7.2019, blz. 79).
(324)  Artikel 10, lid 1, van Richtlijn (EU) 2019/1158 regelt vaderschapsverlof, ouderschapsverlof, zorgverlof en arbeidsverzuim wegens overmacht.
(325)  Arrest in zaak C-486/08, Zentralbetriebsrat der Landeskrankenhäuser Tirols, punten 48-56.
(326)  Arrest in zaak C-12/17, Dicu, punt 35.
(327)  Arrest in zaak C-12/17, Dicu, punt 36.
(328)  Arrest in zaak C-519/03, Commissie/Luxemburg, punt 33; Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 26, Arrest in zaak C-12/17, Dicu, punt 37.
 (329)  Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 25; Arrest in zaak C-277/08, Vicente Pereda, punt 21; Arrest in zaak C-78/11, ANGED, punt 19; Beschikking in zaak C-194/12, Maestre García, punt 19; Arrest in zaak C-178/15,Sobczyszyn, punt 25; Arrest van 4 juni 2020, Federación de Trabajadores Independientes de Comercio (Fetico) en anderen/Grupo de Empresas DIA S.A. en Twins Alimentación S.A., C-588/18, ECLI:EU:C:2020:420, punt 33; Arrest in zaak C-217/20, Staatssecretaris van Financiën, punt 25.
(330)  Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 41; Arrest in zaak C-282/10, Dominguez, punt 20; Arrest in de gevoegde zaken C-229/11 en C-230/11, Heimann en Toltschin, punt 24; Arrest in zaak C-12/17, Dicu, punt 29; Arrest in de gevoegde zaken C-762/18 en C-37/19, Varhoven kasatsionen sad na Republika Bulgaria, punt 59; Arrest in zaak C-217/20, Staatssecretaris van Financiën, punt 29.
(331)  Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punten 28-31; Beschikking in zaak C-277/08, Vicente Pereda, punt 25.
(332)  Arrest in zaak C-277/08, Vicente Pereda, punt 25.
(333)  Arrest in zaak C-277/08, Vicente Pereda, punt 22; Arrest in zaak C-78/11, ANGED, punt 20; Beschikking in zaak C-194/12, Maestre García, punt 19; Arrest in zaak C-178/15,Sobczyszyn, punt 26.
(334)  Arrest in zaak C-78/11, ANGED, punt 21.
(335)  Beschikking in zaak C-194/12, Maestre García, punt 24.
(336)  Arrest in zaak C-78/11, ANGED, punt 23; Arrest in zaak C-277/08, Vicente Pereda, punt 23; Beschikking in zaak C-194/12, Maestre García, punt 23.
(337)  Arrest in zaak C-124/05, Federatie Nederlandse Vakbeweging, punt 30.
(338)  Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punten 38-49; Arrest in zaak C-277/08, Vicente Pereda, punt 19.
(339)  Arrest in zaak C-78/11, ANGED, punt 23; Arrest in zaak C-277/08, Vicente Pereda, punt 23.
 (340)  Arrest in zaak C-214/10, KHS, punten 28-35.
(341)  Arrest in zaak C-214/10, KHS, punten 28-35.
(342)  Arrest in zaak C-214/10, KHS, punten 38-40.
(343)  Arrest in zaak C-337/10, Neidel, punten 41-43; Arrest in zaak C-214/10, KHS, punt 38.
(344)  Arrest in zaak C-214/10, KHS, punt 44; Arrest in zaak C-214/16, King, punt 55; Arrest in de gevoegde zaken C-762/18 en C-37/19, Varhoven kasatsionen sad na Republika Bulgaria, punt 71.
(345)  Arrest in de gevoegde zaken C-609/17 en C-610/17, TSN.
(346)  Arrest in de gevoegde zaken C-350/06 en C-520/06, Schultz-Hoff en anderen, punt 62; Arrest in zaak C-337/10, Neidel, punt 30; Arrest in zaak C-341/15, Maschek, punt 31.
(347)  Nationale maatregelen tegen de verspreiding van COVID-19 hebben recent aanleiding gegeven tot een prejudiciële verwijzing door een nationale rechtbank naar het Hof (zaak C-206/22). De vraag is of aan de verplichting jaarlijkse vakantie met behoud van loon toe te staan is voldaan als de werknemer tijdens een toegekende vakantie wordt getroffen door een onvoorziene gebeurtenis, zoals een van overheidswege opgelegde quarantaine. Het Hof heeft zich daarover nog niet uitgesproken.
(348)  Arrest in zaak C-178/15,Sobczyszyn, punt 32.
(349)  Arrest in zaak C-178/15, Sobczyszyn, punten 24-31.
(350)  Arrest in zaak C-588/18, FETICO en anderen.
(351)  Richtlijn 2003/88/EG, overweging 7: “Onderzoek heeft uitgewezen dat het menselijk organisme ’s nachts gevoeliger is voor verstoringen van het milieu en voor bepaalde belastende vormen van arbeidsorganisatie en dat lange perioden van nachtarbeid schadelijk voor de gezondheid van de werknemers zijn en hun veiligheid op het werk in gevaar kunnen brengen.”.
(352)  Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd, 20 september 1990, COM(90) 317 def. — SYN 295.
 (353)  Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd, 20 september 1990, COM(90) 317 def. — SYN 295.
(354)  Besluit van het Europees Parlement betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van een richtlijn betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd (C3-0241/93 – SYN 295), PB C 315 van 22.11.1993, blz. 125.
(355)  Wijziging van het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd, 23 april 1991, COM(91) 130 def. — SYN 295.
(356)  Richtlijn 93/104/EG van de Raad van 23 november 1993 betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd.
(357)  Internationale Arbeidsorganisatie, Convention concerning Night Work, C171, 26 juni 1990, artikel 4, lid 2.
(358)  Internationale Arbeidsorganisatie, Convention concerning Night Work, C171, 26 juni 1990, artikel 6.
(359)  Besluit van het Europees Parlement betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van een richtlijn betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd (C3-0241/93 – SYN 295), PB C 315 van 22.11.1993, blz. 125.
(360)  Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd, 20 september 1990, COM(90) 317 def. — SYN 295.
(361)  Memorie van toelichting betreffende het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd, 20 september 1990, COM(90) 317 def. — SYN 295, punt 28.
(362)  Memorie van toelichting betreffende het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd, 20 september 1990, COM(90) 317 def. — SYN 295, punt 29.
 (363)  Arrest van 24 februari 2022, VB/ Glavna d rektsia “Pozharna bezopasnost i zashtita na naselenieto”, C-262/20, ECLI:EU:C:2022:117, punt 54.
(364)  Artikel 8 van IAO-Verdrag 171.
(365)  Arrest in zaak C-262/20 Glavna direktsia “Pozharna bezopasnost i zashtita na naselenieto”, punt 55.
(366)  Arrest in de gevoegde zaken C-257/21 en C-258/21, Coca-Cola European Partners Deutschland, punt 53.
(367)  Met name Richtlijn 89/391/EEG van de Raad van 12 juni 1989 betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers op het werk, (PB L 183 van 29.6.1989, blz. 1) en Richtlijn 89/654/EEG van de Raad van 30 november 1989 betreffende minimumvoorschriften inzake veiligheid en gezondheid voor arbeidsplaatsen, (PB L 393 van 30.12.1989, blz. 1).
(368)  Arrest in zaak C-227/09, Accardo en anderen, punt 51.
(369)  Arrest in zaak C-303/98, Simap, punt 44.
(370)  Arrest in zaak C-227/09, Accardo en anderen, punt 55.
(371)  Arrest in zaak C-227/09, Accardo en anderen, punt 58; Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punt 40.
(372)  Arrest in zaak C-151/02, Jaeger, punt 89; Arrest in de gevoegde zaken C-397/01 tot en met C-403/01, Pfeiffer en anderen, punt 77.
(373)  Arrest in de gevoegde zaken C-397/01 tot en met C-403/01, Pfeiffer en anderen, punt 77; Arrest in zaak C-243/09, Fuß, punt 34.
(374)  Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punten 39-40.
 (375)  Arrest in zaak C-484/04, Commissie/Verenigd Koninkrijk, punt 20; Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punt 41. Het Hof zei echter niets over de precieze elementen die tot deze uitlegging hebben geleid. In de conclusie van advocaat-generaal Kokott in dezelfde zaak wordt een analyse gemaakt van de formulering, de context en de doelstellingen van de richtlijn om tot de conclusie te komen dat de afwijking niet kan worden toegepast in gevallen waarin de duur van de arbeidstijd slechts gedeeltelijk niet wordt gemeten en/of vooraf bepaald of slechts gedeeltelijk door de werknemers zelf kan worden bepaald. Zie zaak C-484/04, Conclusie van advocaat-generaal Kokott, 9 maart 2006, Commissie van de Europese Gemeenschappen/Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland, ECLI:EU:C:2006:166, punten 22-32.
(376)  Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punten 41-43.
(377)  Arrest in zaak C-175/16, Hälvä en anderen.
(378)  Arrest in zaak C-175/16, Hälvä en anderen, punt 35.
(379)  De formulering van artikel 18 in de Engelse versie verschilt licht. Daar wordt als voorwaarde vermeld dat “gelijkwaardige compenserende rusttijden worden geboden aan de betrokken werknemers of, in uitzonderlijke gevallen waarin dat op objectieve gronden niet mogelijk is, de betrokken werknemers een passende bescherming wordt geboden”. Dit kleine verschil in formulering komt niet in dezelfde mate voor in de Franse, Duitse of Italiaanse versies van de richtlijn.
(380)  Artikel 5, lid 4, van Richtlijn 89/391/EEG van de Raad van 12 juni 1989 betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers op het werk.
(381)  Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punt 48.
(382)  Arrest in zaak C-303/98, Simap, punten 42-45; Arrest in zaak C-241/99, CIG, punten 29-32.
(383)  Arrest in de gevoegde zaken C-397/01 tot en met C-403/01, Pfeiffer en anderen, punt 97.
 (384)  Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punt 49.
(385)  Arrest in zaak C-243/09, Fuß, punt 49.
(386)  Arrest in zaak C-742/19, Ministrstvo za obrambo, punten 86 en 87.
(387)  Arrest in zaak C-151/02, Jaeger, punt 91.
(388)  Memorie van toelichting betreffende het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd, 20 september 1990, COM(90) 317 def. — SYN 295, blz. 4.
(389)  Arrest in zaak C-227/09, Accardo en anderen, punten 32-36.
(390)  Zie met name: International Labour Organization, Recommendation concerning Collective Agreements, R091, 29 juni 1951; Recommendation concerning the Promotion of Collective Bargaining, R163, 19 juni 1981; Convention concerning the Application of the Principles of the Right to Organise and to Bargain Collectively, C098, 1 juli 1949; Convention concerning the Promotion of Collective Bargaining, C154, 3 juni 1981. Zie ook: International Labour Organization, Convention concerning Protection of the Right to Organise and Procedures for Determining Conditions of Employment in the Public Service, C151, 27 juni 1978, artikel 7, waarin de internationale arbeidsorganisatie niet alleen “onderhandelingen over arbeidsvoorwaarden tussen de betrokken overheden en de ambtenarenorganisaties” erkende, maar ook “andere methoden die de vertegenwoordigers van ambtenaren in staat stellen deel te nemen aan de vaststelling van deze aangelegenheden”.
(391)  Het Hof heeft met name herhaaldelijk geoordeeld dat de “omstandigheid dat een arbeidsverhouding naar nationaal recht een rechtskarakter sui generis heeft, geen gevolgen mag hebben voor de hoedanigheid van werknemer in de zin van het recht van de Unie”, zie met name het arrest in zaak C-316/13, Fenoll, punt 31.
(392)  Arrest in zaak C-151/02, Jaeger, punt 90.
(393)  Arrest in zaak C-151/02, Jaeger, punt 94; Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punt 50.
(394)  Arrest in zaak C-151/02, Jaeger, punt 95.
 (395)  Arrest in zaak C-151/02, Jaeger, punt 94.
(396)  Arrest in zaak C-151/02, Jaeger, punt 95.
(397)  Arrest in zaak C-151/02, Jaeger, punt 95; Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punt 51.
(398)  Arrest in zaak C-151/02, Jaeger, punt 96.
(399)  Arrest in zaak C-151/02, Jaeger, punt 98; Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punt 55.
(400)  Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punten 45 en 57.
(401)  Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punt 60.
(402)  Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punt 59.
(403)  Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punt 58.
(404)  Arrest in zaak C-254/18, Syndicat des cadres de la sécurité intérieure.
(405)  Arrest in zaak C-243/09, Fuß, punten 36-38.
(406)  Arrest in zaak C-243/09, Fuß, punt 50.
(407)  Arrest in zaak C-303/98, Simap, punt 74; Arrest in de gevoegde zaken C-397/01 tot en met C-403/01, Pfeiffer en anderen, punt 80.
(408)  Arrest in zaak C-303/98, Simap, punt 74; Arrest in de gevoegde zaken C-397/01 tot en met C-403/01, Pfeiffer en anderen, punt 80.
(409)  Arrest in zaak C-303/98, Simap, punt 73.
(410)  Arrest in de gevoegde zaken C-397/01 tot en met C-403/01, Pfeiffer en anderen, punt 82.
(411)  Arrest in de gevoegde zaken C-397/01 tot en met C-403/01, Pfeiffer en anderen, punt 82.
(412)  Arrest in de gevoegde zaken C-397/01 tot en met C-403/01, Pfeiffer en anderen, punt 85.
(413)  Arrest in de gevoegde zaken C-397/01 tot en met C-403/01, Pfeiffer en anderen, punt 82.
 (414)  Arrest in zaak C-243/09, Fuß, punten 41-55. Deze zaak betrof weliswaar een werknemer die geen opt-out had, aangezien die bepaling niet in nationaal recht was omgezet. Toch stelde het Hof impliciet dat die werknemer een nadeel had ondervonden doordat hij gedwongen werd overgeplaatst naar een andere dienst nadat hij had gevraagd de gemiddelde maximale arbeidstijd van 48 uur na te leven.
(415)  Enkel rekening houdend met de dagelijkse en wekelijkse rusttijden van de in totaal 168 uur (24 uur x 7 dagen) per week, komen de door de richtlijn verplichte minimale dagelijkse en wekelijkse rusttijden al op gemiddeld 90 uur (6 dagen x 11 uur dagelijkse rusttijd + 24 uur wekelijkse rusttijd). Zonder rekening te houden met pauzes en de eventuele strengere beperkingen bij nachtwerk kan de arbeidstijd dus gemiddeld niet meer bedragen dan 78 uur per week.
(416)  Memorie van toelichting betreffende de mededeling van de Commissie betreffende de organisatie van de arbeidstijd in de van Richtlijn 93/104/EG van 23 november 1993 uitgesloten sectoren en activiteiten, 18 november 1998, COM(1998) 662 def. punt 13.
(417)  Memorie van toelichting betreffende de mededeling van de Commissie betreffende de organisatie van de arbeidstijd in de van Richtlijn 93/104/EG van 23 november 1993 uitgesloten sectoren en activiteiten, 18 november 1998, COM(1998) 662 def. punt 13.
(418)  Witboek over de van de richtlijn betreffende de arbeidstijd uitgesloten sectoren en activiteiten, 15 juli 1997, COM(97) 334 def., punt 60.
(419)  Verslag van de Commissie over de toepassing van de bepalingen van richtlijn 2003/88/EG met betrekking tot offshorewerknemers, 22 december 2006, COM(2006) 853 definitief.
 (420)  In het bijzonder vissers en vissersvaartuigen die bij commerciële visserij betrokken zijn en vallen onder Richtlijn (EU) 2017/159 van de Raad van 19 december 2016 tot uitvoering van de op 21 mei 2012 door het Algemeen Comité van de landbouwcoöperaties van de Europese Unie (Cogeca), de Europese Federatie van vervoerswerknemers (ETF) en de Vereniging van de nationale organisaties van visserijondernemingen in de Europese Unie (Europêche) gesloten Overeenkomst betreffende de uitvoering van het Verdrag betreffende werk in de visserijsector van de Internationale Arbeidsorganisatie uit 2007. De Overeenkomst betreffende de uitvoering van het Verdrag betreffende werk in de visserijsector van de Internationale Arbeidsorganisatie uit 2007 is gehecht aan Richtlijn (EU) 2017/159 en is van toepassing op “vissers”, d.w.z. “elke persoon die tewerkgesteld of in dienst genomen is of in enige hoedanigheid werkzaamheden verricht aan boord van een vissersvaartuig” dat is gedefinieerd als “schepen of boten die de vlag van een lidstaat voeren of onder de volledige rechtsmacht van een lidstaat geregistreerd zijn, van welke aard ook en ongeacht de eigendomsvorm, en die gebruikt worden of bestemd zijn om gebruikt te worden voor de commerciële visserij”. Havenloodsen en walpersoneel dat werkzaamheden verricht aan boord van een vissersvaartuig aan de kade zijn uitgesloten van het toepassingsgebied van de overeenkomst. In verband met een van de toepassingscriteria is in de overeenkomst bepaald dat “[b]ij twijfel over de vraag of een vaartuig bij commerciële visserij betrokken is, hakt de bevoegde autoriteit na overleg de knoop door”.
 (421)  Richtlijn (EU) 2017/159 van de Raad van 19 december 2016 tot uitvoering van de op 21 mei 2012 door het Algemeen Comité van de landbouwcoöperaties van de Europese Unie (Cogeca), de Europese Federatie van vervoerswerknemers (ETF) en de Vereniging van de nationale organisaties van visserijondernemingen in de Europese Unie (Europêche) gesloten Overeenkomst betreffende de uitvoering van het Verdrag betreffende werk in de visserijsector van de Internationale Arbeidsorganisatie uit 2007.
