Maandblad voor den Nederlandschen landbouwer, 1864, no. 12, 1864 
Bij V.E.J. TEENK WILLINK, te Zwolle, wordt uitgegeven: De STANDAARD ZAKBOEKJE voor de MONDENEER. Vijfde Jaargang. Met een Landhuishoudelijke AGENDA, enz. Schrijfelijk ingebonden als Zakboekje voor ƒ 1.80. De STANDAARD'S ALMANAK voor 1859. Met 7 groote kaarten en 0.25 florin per exemplaar. Schrijfelijk al 0.35 florin, ingebonden als Zakboekje voor 0.60 florin. H.J.C. SCHINDELER, De Landbouw, in zijn nieuw geheel omvangrijk, behandeld in populaire stijl door E.C. Enklaar. In 3 delen. I. AKKERBOUW. ƒ 3.75. II. VEEHOUDERIJ. ƒ 3.45. III. VERSCHILLENDE ONDERWERPEN. ƒ 1.50. Dit werk is dus volledig compleet. Om een algemeen denkbeeld te geven van hetgeen men te wachten heeft, wij vellen te doen van hier de inhoudsopgaaf der daarin voorkomende Afdelingen in te laten volgen. Eerste Hoofdstuk. I. Afd. Inleiding; 2. Afd. Landbouwscheikunde; 3. Kennis der klimaten; 4. Afd. Kennis van den grond; 5. Afd. Leer der bemesting; 6. Afd. Grondverbeteringen; 7. Afd. Van den grond. Tweede Hoofdstuk. 1. Afd. Leer der planten in ’t algemeen; 2. Leer voortplanting in ’t algemeen; 3. Afd. Leer verzorging der planten; 4. Afd. Teelt der bijzondere gewassen: A. Graanbouw; B. Behandel gewassen; vruchten; D. Oliegewassen; E. Spinplanten; F. Specerijplanten; G. Scharfplanten; H. Kruidplanten; I. Groenvoedergewassen. Derde Hoofdstuk. Inleiding, Algemeene beginselen der veefokkerij. 1. Eigenschappen der voedingsstoffen; 2. Afd. Behandeling der voedingsstoffen; 3. Veredelen en aanfokken der dieren; 4. Afd. Gebruikswijze der dieren, verzorging, beschutting. Vierde Hoofdstuk. 1. Afd. Kalkenteeleelt; 2. Afd. Schapenleer; 3. Afd. Geitjeelt; 4. Afd. Schaapsteelt; 5. Afd. Pluimgediert. Vijfde Hoofdstuk. Grondtrekken der bewerktuigde scheikunde in zijn toepassing op de landbouw. Zesde Hoofdstuk. Veeleert. Zevende Hoofdstuk. Leer graslanden. Achtste Hoofdstuk. Boekhouding. Uit deze omgeving, dat het boek gehalveerd den indeling wanneer wij hierbij voegen, het door den ook bij ons te lande bekenden Hoogleeraar J.K. Stock naar de zeer wordt aanbevelen, en terstandaling in het Engelsch is waardig gekeurd; terwijl ook deze versie is beoordeeld in de Flora en Fonica en andere bevoegde tijdschriften, wij zulks als voldoende waarborgen voorzelfs deugdzaamheid en mogen beschouwen. MAANDBLAD VOOR DEN NEDERLANDSCHEN LANDBOUWER. . > 1864. IV. 12. DE ZAAI WERKTUIGEN. Bij A. Heylans. De zaaiwerktuigen trekken vreemd genoeg niet zoveel aandacht tot zich als zij in evenredigheid van hun hooge belangrijkheid verdienen en hoezeer het zaaien op rijen meer en meer bijval vindt, is het jammer, dat hun gebruik niet veel algemeener is. Wat mij betreft, ik beschouw het paarden-zaaiwerktuig als dat werktuig, voor welks Verspreiding men het meest doen moet. Het is daarom, dat ik verplicht ben al de praktische voordeelen eraan te noemen die ik bij drie uitstekende landbouwers eraan heb erkend te kennen, welke er zich sinds jaren van bedienen. Deze drie landbouwers, die als voorbeelden gelden mogen voor allen, die de vooruitgang van den landbouw laten gelegen zijn, zijnde Heren Alfred Stoecklin en Ad. Schmültz te Maarsbergen. De heer Maethlin, burgemeester te Wolfganzen, legt praktische en vergelijkende opmerkingen bij mij aan, waar ik mij verlaten kan. Het zaaischuren, waarvoor zij zich bedienen, is een van onze goede Franse, namelijk dat van Dombasle, hetwelk zich door eenvoudige en stevige samenstelling onderscheidt. Het bestaat uit een grote kist, die een mud zaad bevatten kan, welke door openingen kleine bakjes spuugt, waar de lepels zich vullen, die straalvormig rondom een schijf geplaatst en daarmee aan een spil bevestigd zijn, die dooreen kamrad, aan een soort raderen aangebrast, bewogen wordt. Het zaad wordt in een trechter geworpen, van waar het door beweegbare bladerdusjes (die verlengd en verkort en in verschillende richtingen bewogen kunnen worden) naar de gegoten ijzeren voeten van een voor trekker geleid wordt. Nabij de rechterhand van de arbeider, die voor de besturing van het werktuig tusschen de handboomen gaat, bevindt zich een ijzeren roede, waarmee hij onder het voortgaan de spil willekeurig kan laten gaan of stilstaan en dus onbedoeld het vallen van het zaad kan stuiten, zonder het werktuig te doen stilhouden. , Hoezeer de inrichting van dit werktuig het gemakkelijk te behandelen maakt en al de delen stevig en eenvoudig gemaakt zijn, zo moet toch, om er goed werk van te krijgen, de grond aan zekere vereisten voldoen, en de arbeider met de praktische bijzonderheden ervan bekend zijn, die ik zal trachten te doen kennen. Ongelukkig toch gebeurt het dikwijls, dat, indien een werktuig niet goed werkt, men de schuld op zijn samenstelling schuift, in plaats van zich rekenschap te geven van de voorwaarden, waaronder het werken moet, en op te letten of de grond zich in een toestand bevindt om het te kunnen ontvangen. Een van de voorname voorwaarden, die voor het gebruik van dergelijke werktuigen noodzakelijk geëist wordt, is een goede toebereiding van den grond, waartoe op zijn beurt het gebruik van goede en geschikte werktuigen vereist wordt. Dit is een algemene regel, die voor de landbouw evenzeer geldt als voor de fabrieknijverheid, waarbij b.v. de beste weeftoestellen geen volkomen werk leveren kan, indien de grondstof niet behoorlijk bewerkt is. De grond moet genoegzaam bewerkt zijn, teneinde geen kluiten aan te bieden, die niet gemakkelijk tusschen de voeten van het werktuig heen kunnen. Vooral echter zijn diegene nadeelig, die, beneden de oppervlakte zittende, niet gemakkelijk uit den weg geschoven kunnen worden. Het aanhechten van den grond aan de voeten. Hieruit begrijpt men, dat de voorbereiding van den grond het best geschiedt door een laatste bewerking met den extirpator, die zoowel den grond losmaakt, als de kluiten en het onkruid naar boven brengt en die daardoor den goeden gang van het zaaiwerktuig minder belemmeren. De gedaante der voeten is zodanig, dat, wanneer het voortje gemaakt en het zaad er in gestrooid is, een gedeelte van den oppervlakte grond in het voortje terugvalt, en een ander gedeelte op de oppervlakte blijft en kleine walletjes langs de rijen vormt. Men moet opmerken, dat de meest verkruimelde grond het zaad bedekt, terwijl de kleine kluitjes op de plaats blijven liggen, waar ze bij het openen der voortjes gebracht zijn. Deze toestand van den akker na het zaaijen is meer of minder voordeelig naar den aard van den grond. Op gronden, die blootstaan aan opvriezen, is hij zeer goed, omdat de plantjes er door beschut worden, en de sneeuw beter blijft liggen, wanneer deze niet overvloedig valt, daar zij dan de voortjes vult en de rijen koren beschut. Bij afwisselend vriezen en doojen, alsook bij sterke winden, worden de walletjes gedeeltelijk in de voortjes gesleept en de planten zodoende aangeplant, terwijl zij bij 't gewone zaaijen dikwijks bloot waaijen. Op gronden, die liggend vast worden, is het niet volkomen evenzoo gelegen; het voortje ontvangt meer water en dit kan een korst te weeg brengen, die het behoorlijk uitkomen van het zaad bemoeilwort. In dit geval is het noodig achter aan den vorentrekker enige eggen vast te hechten, die den grond effen maken. Het met een werktuig gezaaide koren is minder geneigd om te gaan liggen, dan het uit de hand gezaaide. Het heeft van eerstens aan een steviger stam, omdat de lucht en de zon tot den voet der plant kunnen doordringen en het ongelijk opschieten beletten, hetgeen menigvuldig voorkomt, wanneer het gewas te dicht staat. Het is een belangrijk voordeel op zeer vruchtbare gronden, waardoor de opbrengst aanmerkelijk vergroot wordt. De boeren aan den Beneden-Rijn zijn zoozeer overtuigd van de nuttigheid van het beschijnen der planten door de zon, dat zij 't er door de van ploegen en zaaijen op toeleggen, dat het zaad op rijen helaas te staan. Het gebruik van het zaaiwerktuig maakt, dat men ruim veertien aan voor het zaaijen ploegen kan, waarna men voor het zaaijen zo'n echtste eggen heeft. zich naar die onregelmatigheden voegt zonder enige stoornis te ondergaan en de voortjes altijd op de diepte opent, waarvoor hij gesteld is. Deze beweegbaarheid in loodrecht richting is een voordeel, dat ik hoog schat, omdat het werktuig, hetwelk de zaaijer willekeurig opheffen kan, niet door elk kleine tegenstand tegengehouden wordt, maar werkt op een veld, waar een zaaiwerktuig met vaste voeten bij elk oogwenst gestuit wordt. Daartegenover is de diepte, waarop het zaad in de grond gebracht wordt, minder zeker, en de zaaijer moet er al zijn aandacht aan besteden. In 't algemeen moeten de voeten gesteld worden door middel van den regelaar, die zich voor aan het werktuig bevindt, zodat zij in 't algemeen op de verlangde diepte gaan en de zaaijer zich slechts van de staarten te bedienen heeft om de voeten waterpas te houden, ze op te tillen, bij het zien van een tegenstand, ze aan een of andere zijde op te tillen bij zijdelingsche ongelijkheid van de grond, of om ze te beletten van zich op te heffen aan de einden der akkers, waar de grond doorgaans iets vaster is. Voor de fijne zaden is het voldoende de voeten over de oppervlakte te laten glijden, en om ze een weinig te doen bedekken is het goed een ketting dwars achter de voeten te laten slepen. Voor de grovere zaden worden de voeten op een zekere diepte gesteld. Zij krijgen alsdan een kleine helling van achter naar voren, welke de diepte geringer doet schijnen, dan ze werkelijk is. Ik vestig hierop de aandacht, omdat ik altijd gezien heb, dat de arbeiders bang zijn het zaad niet diep genoeg in de grond te brengen en doorgaans brengen zij 't al te diep. De graankorrels, met 3—4 Ned. duimen grond in de voortjes bedekt, komen even als die van de maïs zeer goed op. Een ieder moet zich in dit opzicht richten naar de aard van de grond. Men moet wel opmerken, dat er een gelijke opgang plaats heeft, doordien alle korrels op gelijke diepte liggen, dat zij een gelijke mate van vocht genieten en een gelijk verkruimelde grond ze alle bedekt. De afstand der rijen kan willekeurig geregeld worden door de voeten op den verlangden afstand op de riggel te plaatsen, die ze draagt; deze riggel heeft daartoe gaatjes voor de pinnen bestemd om de voeten vast te zetten. geen marker noodig, die dikwijks zeer slecht werkt, terwijl het spoor van het wiel zigtbaar is op welken grond het ook zij. Om deze inrichting te verkrijgen heeft men eender asarmen zoodanig verlengd, dat men den afstand der wielen 17 duim vergrooten of verkleinen en derhalve van 1.33 el tot 1.50 el verschillen kan. De grootste afstand dient voor de rijen met 25,50 en 75 duim tusschenruimte, terwijl de wielen op 1,33 el afstand geplaatst worden voor de tusschenruimten van 33 en 66 duim. Voor de rijen van 25 duim tusschenruimte zet men vijfvoeten aan, waarvan de twee buitenste 25 duim van de wielen afstaan, d.i. van het midden van de breedte der velgen. Voor de granen is dit een gepaste afstand, die gemakkelijk het hakken toelaat. Hoezeer het werktuig met één paard gaan moet, zoo is ’t bij ’t zaaijen op deze afstand voordeelig er twee te gebruiken, ten einde bij het zwaarder trekken geregelder werk te verkrijgen. Voor zeer schrale zandstreken, zooals die hier en daar langs den Eijn voorkomen, zou het wenschelijk zijn, dat men de voeten ook op slechts 20 duim van elkander stellen kon. Voor de rijen van 33 duim afstand zet men slechts drie voeten aan, waarvan de twee buitenste op 33 duim afstand van de wielen komen te staan. Voor de rijen van 50 duim afstand bezigt men insgelijks drie voeten, waarvan de twee buitenste 25 duim van de wielen verwijderd worden. Dit is een goede afstand voor koolzaad, maïs, wortelen, boekweit enz. Voor de rijen van 66 duim afstand gebruikt men slechts twee voeten, die beide op 33 duim van de wielen geplaatst worden. Voor de rijen van 75 duim gebruikt men insgelijks slechts twee voeten, die op 37 duim van de wielen komen te staan. Naar gelang van den grond zal men tussen deze twee afstanden kiezen kunnen ten behoeve der mangelwortels. Onder de vijf voeten is die van de overige verschilt, doordien zijn kop slechts naar ééne zijde gekeerd is. Hij wordt filet gebruikt dan voor de rijen van 25 duim en wordt aan het einde van den dwarsrieggel van den vorentrekker geplaatst aan de zijde van het verschuivbare wiel. Ten einde de hoeveelheid zaad te kunnen bepalen, die men verzaait, zijn er vier soorten van bekertjes of lepeltjes van verschillende grootte en waarvan men er tot 6 toe op iedere schijf van de zaaispil plaatsen kan. Het zaaijen is geregeld plaats gehad. In geval echter van regen of sterken wind dient men de klep te sluiten en in dit geval kan de arbeider haar van tijd tot tijd met een hand opligten, om zich te overtuigen of alles goed gaat. De grootste lepeltjes (N°. 1) dienen tot het zaaijen van boonen, maïs en granen. Voor de voedermaïs neemt men er op een vruchtbaren grond twee, op schralere gronden ten hoogste drie. Bij de granen zaaijen 3 der grote lepeltjes ongeveer 2 mud per bunder; 6 lepeltjes N°. 2 zaaijen slechts ongeveer 145 kop. Neemt men 4 lepeltjes, 2 grote en 2 kleine, afwisselend geplaatst, dan zaait men 180 kop per bunder. Zoodoende heeft men het dus geheel in de macht om zooveel zaad te verzaaijen als men verkiest, hetzij door de verbinding van verschillende lepeltjes, hetzij door ze eenigzins te kantelen, of door iets op de bodem er van te leggen. N°. 2 dient doorgaans voor mangelwortelen en dikwijls voor de granen. Men kan aannemen, dat voor mangelwortelen een lepeltje op iedere zaaischijf geplaatst ongeveer 1 pond zaad per bunder uitstrooit, zodat men met, twee lepeltjes ongeveer 5 tot 6 ponden uitstrooit, hetgeen een zeer dik zaaisel is voor het zaaijen op de plaats. Intussen zou 't niet voordeelig zijn deze hoeveelheid te verminderen. N°. 3 dient voor koolzaad en wortels; een lepeltje is voor koolzaad genoeg, voor wortels twee. N°. 4 voor slaapbollen en knollen; een lepeltje is doorgaans voldoende. Men moet opmerken, dat men, hoezeer dezelfde bekertjes gebruikende, meer of minder zaad verzaait, naarmate dit grooter of kleiner is. Ook verzaait men meer, naar gelang de bespanning sneller of langzamer gaat en naarmate de kleine bakken meer of minder vol zijn. Het zaad moet vooral droog zijn en de uitstekende puntjes van sommige zaden, zooals aan wortels en mangelwortelen door wrijven er van verwijderd zijn. Zonder deze voorzorg zouden de lepeltjes kunnen haken en het werk ongeordend worden. De kleine bakken, waar de lepeltjes het zaad uitscheppen, moeten altijd behoorlijk gevuld zijn, hetgeen men verkrijgt door de schuiven voor de openingen van de grote kist behoorlijk te regelen. Door de steunen van de spil een weinig hoger of lager te plaatsen, zal deze altijd zo moeten staan, dat de lepeltjes de bodem niet op de dikte van den zaadkorrel na raken, omdat zonder die voorzorg een gedeelte van het zaad gekneusd zou kunnen worden. Men bij ons uit de band doorgaans ongeveer 3 mud per bunder, waarvan een gedeelte boven op blijft liggen, een ander te diep in de grond komt, en in beide gevallen verloren is. Met het zaaiwerktuig komt iedere goede korrel ook op en een zaaisel van 180 kilogram per bunder is zeer dik. Er zou zodoende reeds meer dan een mud per bunder bespaard worden. Bereken nu hoeveel je dit jaarlijks opbrengt, terwijl het tevens de bruikbare voorraad van de staat verbazend verhoogt zou, indien het zaaiwerktuig algemeen ingevoerd was. Bereken tevens het voordeel van het koren op rijen gezaaid te hebben en het daarom gemakkelijker te kunnen schoon maken, en gij zult van de nuttigheid van dit werktuig overtuigd zijn. Het met onkruid bezette koren wordt gemakkelijk met de hak of schoffel schoon gemaakt en 8 arbeiders bekacken gemakkelijk een bunder daags, terwijl men er een veel groter aantal zou nodig hebben om uit de hand gezaaid koren hoogst gebrekkig te zuiveren. Op een bouwerij van 30 of 40 bunders zal dit werktuig altijd met voordeel kunnen worden gebruikt, al bezigt men het voor het koren niet, maar alleen voor slaapbollen, wortels, maïs, knollen, koolzaad, mangelwortels enz. Met het zaaiwerktuig gezaaid zullen deze gewassen veel meer voordeel opleveren en in 't algemeen veel schoonere en regelmatiger opbrengst geven. Zelfs voor de granen zijnde opbrengsten aan stroo en aan zaad aanmerkelijk groter, want bij een vergelijkende proefneming bij den Hr. Maethlin te Wolfganzen heeft men een hogere opbrengst van twee mudden tarwe per bunder verkregen. Landbouwers! Schaf u derhalve dat werktuig aan voor de fijne zaden; neemt enige proeven met granen en binnen weinige jaren, wanneer gij met de behandeling van het werktuig vertrouwd zult, ben ik overtuigd, dat al uwe bouwlanden met gewassen op rijen prikken zullen. Met dit werktuig bezaait men doorgaans met een of twee paarden en met een man en een jongen 3 bunders daags. Om nu de voor- en nadelen van het paarden-zaaiwerk samen te vatten, zal ik zeggen: 1) Dat het een meer volmaakte toebereiding van de grond vordert. 2) Dat het niet bij zeer vochtig weer gebruikt kan worden en het een zekere mate van aandacht vordert van de man, het bestuurt. Maar daarentegen: 1) Zal de betere toebereiding van de grond voordeel geven in den oogst. 183 DE ZAAIWERKTUIGEN. 3) Door het veel gemakkelijker gemaakte hakken zult gij uw gewassen in goeden staat van zuiverheid kunnen houden; 4) Uw onder gunstige omstandigheden geplaatst gewassen zullen minder van het weer te lijden hebben; 5) Gij kunt een man missen, die zeldzaam te vinden is en daarom duur betaald moet worden, namelijk een wezenlijk goede handzaaijer. De prijs van het werktuig aan de fabriek van den Hr. de Meixmoeon Dombasle te Nancy bedraagt: Voor een paarden-zaaiwerktuig met 5 verzetbare voeten, omvattende een breedte van 1.33 tot 1.50 m, 280 frs, of ƒ133 Ned. Ct, IS DE VEEHOUDERIJ EEN KOOS ZAKELIJK KWAAD? Waar de veehouderij een zoo geringe opbrengst geeft, dat men haar voor een kwaad verklaart, kan de reden daarvoor zijn: 1) Dat de prijs van het vee of van zijn voortbrengselen buiten verhouding staat tot die van koren; dit is dan een gevolg daarvan, dat er meer vee of voortbrengselen daarvan aan de markt gebracht worden, dan deze noodig heeft, want uit den aard der zaak kan geen voortbrengsel van den grond op den duur lager in prijs zijn, dan de kosten der voortbrenging bedragen. Is nu de prijs van het vee en zijn voortbrengselen niet in overeenstemming hiermee, dan is de veestapel als geheel onevenredig te hoog en waar dit het geval is, daar worden de dieren niet als doel uithoofde van hun voordeel, maar als middel gehouden om de mestmakerij te vergrooten. De behoefte aan deze staat inde omgekeerde reden van de natuurlijke vruchtbaarheid van den grond; hoe grooter deze is, des te meer voedende stoffen neemt de plant daaruit op; hoe geringer zij is, des te meer moeten zij haar voedsel aan de mest ontleenen, des te groter gedeelte van den grond moet er aan middelen besteed worden om mest te maken. Waar derhalve deze reden voor een grote veehouderij bestaat, daar ligt het noodzakelijk kwaad niet in deze, maar in de armoede van den grond; het komt er dan op aan, deze weg te nemen, door aangekochte meststoffen den behoorlijken staat van vruchtbaarheid daar te stellen en deze is hoofdzakelijk door fosforzure kalk te verkrijgen. Dat deze weg op den duur goedkoper is, dan het op den duur houden van een overgrooten veestapel, die het voeder op geen voldoende wijze betaalt, is algemeen erkend. Wordt op deze wijze de veestapel ineen ruimen omtrek, waar hij te weinig voordeel geeft, verminderd, dan stijgt de prijs der dieren en van hunne voortbrengselen vanzelf, tot dat de behoorlijke verhouding daargesteld is. 2) Dat de veehouderij zelve niet op eenen met de omstandigheden in overeenstemmingende wijze gedreven wordt. In iedere streek, op iedere bouwerij doet zich een tak derzelve voor, waarbij het voeder het hoogst betaald wordt, dit kan melk, boter, kaas, fokkerij, mesterij, of het overwegend voortbrengen van Wol of vleesch bij de schapen zijn, enz. Indien nu iedere streek, iedere bouwerij datgene kiest, wat voor haar het voordeeligste is, indien er, zooals dit in Engeland regel is, ook bij de veehouderij verdeeling van den arbeid plaats heeft, dan zal dit voor allen voordeelig zijn, voor zo ver de handel zijn taak volbrengt, door van de een naar de andere te brengen, ’t geen op deze meer voordeel geeft. 3) Dat men de dieren niet zorgvuldig genoeg uitkiest, die beloven het voeder het best te zullen betalen. Welken invloed heeft het ras en de persoonlijke eigenschappen van een fokdier hierop uitgeoefend, is genoegzaam bekend. Waar dergelijke verkeerdheden bestaan, vallen deze niet op den veestapel zelve terug, maar op den persoon, die de veehouderij verkeerd drijft. 4) Dat de voedering verkeerd is, vooral daarin, dat men meent hierop te moeten besparen? ’t Geen een dier tot levensonderhoud behoeft, en dit is een belangrijk gedeelte van de voedingsmiddelen, kan geen opbrengst geven; wie een dier half voedert, krijgt er daardoor niet het halve voordeel, maar geheel geen voordeel van; hij geeft er de renten der gebouwen, van het bedrijfskapitaal en de kosten van verzorging op toe. Kan echter de opbrengst van een dier alleen het gevolg zijn van het verbruik van een zekere hoeveelheid voeder zijn, zóo is het ontegenzeggelijk een miskenning van de natuurlijkste omstandigheden, indien men het voeder onder een groter aantal dieren verdeelt, dan daarmede volkomen gevoederd kunnen worden, of indien men, zooals bij het vetmesten, in zes maanden tijd het voeder geven wil, t welk een dier in vier maanden op kan. In al deze gevallen ontstaat er verlies door het te groote onderhoudsvoeder. rie voorts, zoo als bij de opvoeding, aan het jonge dier voedingsmiddelen geven wil, die het niet verteren kan, verspilt deze, bouwt het dier in zijn ontwikkeling terug en krijgt door de verzwakking van de verteringswerktuigen ook later het voeder minder goed betaald! — Indien eindelijk de juiste verhouding der stikstofhoudende en stikstofvrije voedingsmiddelen niet in acht genomen wordt, dan gaat van het een of het andere derzer voederstoffen een gedeelte onverteerd door het dierlijk lichaam heen. Ook in dit geval ligt het kwaad niet in de veehouderij als zodanig, maar in het niet kennen of niet toepassen van eenvoudigste wetten. Zo doen zich de vragen op: Is de veehouderij in zichzelf een noodzakelijk kwaad, zelfs dan, wanneer a) het veld genoegzaam vruchtbaar gemaakt wordt om geen grooteren veestapel te onderhouden of te vermeerderen van zijn voortbrengend vermogen te moeten houden, indien men den grond derhalve door van elders aangevoerde meststoffen in den behoorlijken staat van vruchtbaarheid brengt ? b) indien men het voeder aan dat doel der veehouderij besteedt, waardoor het het best betaald wordt? c) Indien men dieren fokt of houdt, die naar hun ras of persoonlijke eigenschappen het voeder het best betalen? d) Indien men de dieren volkomen en overeenkomstig het doel, waartoe zij gehouden worden, juist en behoorlijk voedert? UITPUTTEND VERMOGEN DER MANGELWORTELEN. Nadat ik in Maandblad N°. 8 van den loopenden jaargang getracht heb aan te toonen, dat de mangelwortel wel degelijk tot de zeer uitputtende gewassen behoort, vond ik in het laatst verschenen nummer der mededeelingen der Hollandsche Maatschappij van Landbouw een vrij uitvoerig verslag door een daartoe benoemde Commissie uitgebracht, waarin men integendeel tracht aan te tonen, dat de mangelwortel geen uitputtend gewas zijn zou. Ik wil mij niet bezig houden met het naar mijn inzicht onhoudbare van hetgeen in dat verslag voorkomt, maar vind mij genoodzagt om ter versterking van hetgeen ik vroeger tot steunen van mijn gevoelen aangevoerd heb, hier nog eens laten volgen, wat ik in Von Liebig als bewijs daarvoor aangehaald vind in een nummer van het Badensche Centralblatt voor 1861. Het luidt aldaar aldus: „De bij het begin van het voorjaar doorgaans plaatsgrijpende overeenkomsten voor het telen van suiker-mangelwortelen zijn in dit district in vollen gang en er wordt dit jaar 30 frs. voor den centenaar goede waar beloofd, terwijl men het vorig jaar slechts 26 frs. betaalde. Ik wil laten stoppelen, ploegen en zaaien op 18 April. Hiervoor heb ik 14 kop grijze boekweit met 40 pd. bakerguano gezaaid, en beide te gelijk laten ondervoegen. Hiervan heb ik, niettegenstaande hier algemeen een slechte oogst was, 6 mud boekweit gewonnen (ruim gemeten). De gewoonte is hier de boekweit in de open lucht te dorsen, en daar het hier in den dorschtijd gestapeld nat weer was, zo hebben wij haar tusschen de buiken door moeten dorsen, zodat er nog veel zaad aan het stroo gebleven is. Nu wil ik dezelfde guano beproeven bij rogge tegenover guano van Seertussis, waarvan ik later den uitslag zal mededeelen. A. SCHOLTE, Secretaris der landbouw Maatschappij Eindhoven, Afd. Bergwijk, GEMENGDE LANDBOUW-BERIGTEN. In October zijn door Breda naar België en Frankrijk (via Ostende) 1289 runderen gevoerd, uitmakende sinds primo Januarij dezes jaars een totaal van 6872. De handel was in dat tijdvak op de Noord- en Zuid-Hollandsche, Geldersche en Noord-Brabantsche markten zeer levendig. Het vet-, melk-, en kalfdragende vee ging tegen goede prijzen van de hand; ook in puik vette vaarskoeien en mager goed was tegen hogere prijzen meer handel. Tengega van de duurte van het veevoeder bleven de veemarkten goed gestemd; ook de Belgische weekmarkten werden drukker bezocht. Nog werden hier voor Pruissen 298 kalveren doorgevoerd. De doorvoer van paarden was in deze maand niet groot.— In de maand October jl. zijn door Oosterhout naar België gevoerd stuks vee, makende sinds 1 Januarij dezes jaars een totaal van 5367. De handel was gedurende voormelde tijdvak vrij levendig, en ook op de Belgische markten gingen de verschillende veesporten, tegen goede prijzen, vlug van de hand. Pikkede kalfkoeien golden ƒ 155 a 185; kalfvaarzen ƒ 110 a 135. Het vette vee was zeer gezocht en werd tegen 50 a 55 cents per pond vlug verhandeld. Bij den landbouwwedstrijd van Yauzepouse is de eerste prijs voor het ploegen behaald door een jonge dochter van 20 jaar. De mannelijke mededingers waren echter zeer talrijk. De ploeg, welke gebruikt werd, was met vier paarden bespannen. In Spanje is een maatschappij gevormd met kapitaal van 170,000 realen, onder de naam van Andalusië Maatschappij, voor de hervorming van den landbouw. Zij leidt een groot domein in exploitatie gebracht en wel met zoo goed gevolg, dat het kapitaal in het eerste jaar een rente van 36.08 pct. heeft opgeleverd. Uit Hoorn schrijft men den 14 Nov.; Gisteren is al het op onze groote najaarsmarkt ten getalle van tussen de 9 en 10,000 stuks aangevoerde rundvee voor zeer goede prijzen verkocht. Behalve vele binnenlandsche koopers, waren er Engelse, Franse, Duitse en zelfs Oostenrijksche kooplieden aanwezig, zodat dan ook reeds ten 12 uur geen stuk vee meer te krijgen was. Alles was opgeruimd. Gemiddelde Marktprijzen van Vlees. A'ber PER NED. MUD, pek 100 EMS. In.ïd.Vwvï. markt- "" g "" M " IT "'~T Ha q jjj *5 2 2 w PLAATSEN, t o g * g ° i § 3 g 0 ?a 3g g? « S» t g S g F S” 3 M g a gp ? ? Ö | s F • 27.06 Alkmaar• • • • • -i oa «o no Amersfoort.... 8.12 5.80 6.70 1.60 1.30 23.00 Amsterdam... 9.88 5.54 Breda.0!”.'.' 8.34 5,81 5.51 3.13 5.61 5.88 8.52 1.59 11.69 9.50 12.62 3.36 1.17 27.62 Broek in Watt. 27-50 Gouda.... 9.06 6.12 5.25 3.50 7.12 4,10 1.12 Delft . 0, Deventer.... 8.44 5.90 4.38 3,38 6.13 1.60 2.81 1.20 Dordrecht...- 8.02 6.06 5.23 3.62 6.00 10.55 6.46 10.00 7.92 12.75 9.69 12.51 Groningen..,. 6.79 5.43 3.95 2.80 5,46 4:94 Haarlem 7.31 5.73 4,88 3.03 6.09 10.75 2.18 1.45 27.90 tt 29.69 Hoorn _ A , Leeuwarden.. 7.38 5.53 4.30 3.02 6.08 9.00 1.40 Leiden „ A* Middelburg... 8.45 5.89 5,42 6.18 11,15 7.96 10.18 Meppel 5.75 5.58 1.75 1.80 Oosterhout.... 8,65 6.06 4.60 4.04 5.47 3,60 1.15 Baatte 5.68 4.80 3,83 5.62 2.70 1.23 Rotterdam.... 7.64 5.81 5.02 3.43 9.88 6.31 10.56 8.61 12.30 1,45 Steenbergen... 7.99 5.55 5.30 1,35 11.50 Siegen.... 5.94 4.65 3.64 5.86 1.48 2.70 1.18 Zwolle.. 8.12 5,88 5.62 1.80 Gem. V. ’trijk. TÖ7 5.81 4.87 5.83 10.21 6.14 10.61 8.25 1.66 11.24 9.55 12.57 3.16 1,34 27.13 Gem.d.v.maand 8.23 5.75 4.77 3.42 6.60 10.50 6.35 10.78 7.73 1.61 11-14 9.36 11.52 2.75 1.32 26.64 Verschil...... 1X26 0.29 0.17 0.52 0.05 0.10 0.19 1.05 0.41 0.02 0.49 De teekeus, onder de cijfers geplaatst, duiden aan of de strekking der markt rijzende (**) of dalende (“Si”) of staande (—•). 188. 