None
De technische voorschriften zijn die van bijlage 4 bij VN/ECE-Reglement nr. 83, met de in de punten 3.2 tot en met 3.12 beschreven uitzonderingen. Vanaf de in de tweede zin van artikel 10, lid 6, van Verordening (EG) nr. 715/2007 genoemde data worden de deeltjesmassa (PM) en het deeltjesaantal (P) bepaald volgens de emissietestprocedure in punt 6 van bijlage 4a bij VN/ECE-Reglement nr. 83, wijzigingenreeks 05, supplement 07, met behulp van de in punt 4.4, respectievelijk punt 4.5 van die bijlage beschreven testapparatuur.
▼B






3.2.
De in punt 3.2 gespecificeerde referentiebrandstoffen worden gelezen als een verwijzing naar de overeenkomstige referentiebrandstofspecificaties in bijlage IX bij deze verordening.
▼M3






3.3.
De in punt 4.3.1.1 genoemde uitlaatgassen omvatten ook methaan, water en waterstof:
„…(HFID). Het toestel is geijkt op propaan, uitgedrukt in koolstofatoomequivalent (C1);
methaan (CH4):
hetzij een gaschromatograaf in combinatie met een vlamionisatiedetector (FID), hetzij een vlamionisatiedetector (FID) met een niet-methaancutter, geijkt op methaangas, uitgedrukt in koolstofatoomequivalent (C1);
water (H2O):
Voor de analyse wordt een niet-dispersieve analysator met absorptie in het infraroodgebied (NDIR) gebruikt. De NDIR is geijkt op waterdamp of propyleen (C3H6). Als de NDIR op waterdamp is geijkt, wordt ervoor gezorgd dat er tijdens het ijken geen watercondensatie kan optreden in leidingen en verbindingen. Als de NDIR op propyleen is geijkt, verstrekt de fabrikant van de analysator de benodigde informatie om de propyleenconcentratie te kunnen converteren naar de bijbehorende waterdampconcentratie. De conversiewaarden worden periodiek door de fabrikant van de analysator gecontroleerd, en ten minste een keer per jaar.
Waterstof (H2):
Voor de analyse wordt een op waterstof geijkte sectorveld-massaspectrometrische analysator gebruikt.
stikstofoxiden (NOx)…”




▼M3






3.3.a.
De in punt 4.5.1 genoemde zuivere gassen omvatten ook methaan:
„…propaan: (minimumzuiverheid van 99,5%).
propyleen: (minimumzuiverheid van 99,5%).”




▼B






3.4.
 De verhoudingen voor koolwaterstoffen in punt 8.2 worden gelezen als volgt:













Voor benzine (C1H1,89O0,016)


d = 0,631 g/l




Voor diesel (C1H1,86O0,005)


d = 0,622 g/l




Voor LPG (C1H2,525)


d = 0,649 g/l




Voor aardgas/biomethaan (CH4)


d = 0,714 g/l




Voor ethanol (E85) (C1H2,74O0,385)


d = 0,932 g/l





▼M1





Voor ethanol (E75) (C1 H2,61 O0,329)


d = 0,886 g/l





▼M3





Voor H2NG



d = 9,104 · A + 1361 524,152 – 0,583A g/l





Waarin A de hoeveelheid aardgas/biomethaan in het H2NG-mengsel weergeeft, uitgedrukt in vol.-%

▼B









3.5.
Vanaf de relevante data in artikel 10, leden 4 en 5, van Verordening (EG) nr. 715/2007 wordt punt 4.1.2 van aanhangsel 3 van bijlage 4 gelezen als volgt:
„Banden
De bandenkeuze is gebaseerd op de rolweerstand. De banden met de hoogste rolweerstand, gemeten volgens ISO 28580, worden gekozen.
Indien er meer dan drie niveaus van rolweerstand zijn, wordt de band met de op één na hoogste rolweerstand gekozen.
De rolweerstandskenmerken van de banden die op productievoertuigen worden gemonteerd, moeten overeenkomen met die van de banden die bij de typegoedkeuring zijn gebruikt.”








3.6.
Punt 2.2.2 van aanhangsel 5 van bijlage 4 wordt gelezen als:
„… volumeconcentraties van CO2, CO, THC, CH4 en NO x …”








3.7.
Punt 1 van aanhangsel 8 van bijlage 4 wordt gelezen als:
„… Er is geen vochtigheidscorrectie voor THC, CH4 en CO; …”




▼M3






3.8.
 Bijlage 4, aanhangsel 8, punt 1.3, tweede alinea, wordt gelezen als:
„… De verdunningsfactor wordt als volgt berekend:

Voor elke referentiebrandstof, met uitzondering van waterstof:





Voor een brandstof met samenstelling CxHyOz is de algemene formule:





In het specifieke geval van H2NG is de formule:





Voor waterstof wordt de verdunningsfactor als volgt berekend:





Voor de referentiebrandstoffen in bijlage IX zijn de waarden van „X” als volgt:













Brandstof


X




Benzine (E5)


13,4




Diesel (B5)


13,5




Lpg


11,9




Aardgas/bio-methaan


9,5




Ethanol (E75)


12,7




Ethanol (E85)


12,5




Waterstof


35,03






Waarin:






CCO2



=


CO2-concentratie in de verdunde uitlaatgassen die zich in de bemonsteringszak bevinden, uitgedrukt in vol.-%;









CHC



=


HC-concentratie in de verdunde uitlaatgassen die zich in de bemonsteringszak bevinden, uitgedrukt in ppm koolstofequivalent;









CCO



=


CO-concentratie in de verdunde uitlaatgassen die zich in de bemonsteringszak bevinden, uitgedrukt in ppm;









CH20



=


H2O-concentratie in de verdunde uitlaatgassen die zich in de bemonsteringszak bevinden, uitgedrukt in vol.-%;









CH2O-DA



=


H2O-concentratie in de verdunningslucht, uitgedrukt in vol.-%;









CH2



=


waterstofconcentratie in de verdunde uitlaatgassen die zich in de bemonsteringszak bevinden, uitgedrukt in ppm;









A


=


hoeveelheid aardgas/biomethaan in het H2NG-mengsel, uitgedrukt in vol.-%”;







▼B






3.9.
 Toevoeging aan de voorschriften van punt 1.3 van aanhangsel 8 van bijlage 4. De volgende voorschriften zijn van toepassing:
De concentratie van niet-methaan koolwaterstoffen wordt als volgt berekend:
CNMHC = CTHC — (Rf CH4 × CCH4)
waarin:






CNMHC



=


gecorrigeerde concentratie van NMHC in de verdunde uitlaatgassen, uitgedrukt in ppm koolstofequivalent;









CTHC



=


concentratie van THC in de verdunde uitlaatgassen, uitgedrukt in ppm koolstofequivalent en gecorrigeerd naar de in de verdunningslucht aanwezige concentratie van THC;









CCH4



=


concentratie van CH4 in de verdunde uitlaatgassen, uitgedrukt in ppm koolstofequivalent en gecorrigeerd naar de in de verdunningslucht aanwezige concentratie van CH4;









Rf CH4



=


FID-responsfactor op methaan zoals gedefinieerd in punt 2.3 van aanhangsel 6 van bijlage 4.
3.10.
Punt 1.5.2.3 van aanhangsel 8 van bijlage 4 omvat ook:













QTHC = 0,932


in het geval van ethanol (E85)





▼M1





QTHC = 0,886


in het geval van ethanol (E75)





▼B














3.11.
Verwijzingen naar HC worden in de volgende punten gelezen als verwijzingen naar THC:

a) punt 4.3.1.1;


b) punt 4.3.2;


c) aanhangsel 6 — punt 2.2;


d) aanhangsel 8 — punt 1.3;


e) aanhangsel 8 — punt 1.5.1.3;


f) aanhangsel 8 — punt 1.5.2.3;


g) aanhangsel 8 — punt 2.1.
3.12.
Verwijzingen naar koolwaterstoffen worden in de volgende punten gelezen als verwijzingen naar totaal aan koolwaterstoffen:

a) punt 4.3.1.1;


b) punt 4.3.2;


c) punt 7.2.8.
3.13.
Technische voorschriften voor een voertuig met een periodiek regenererend systeem





3.13.1.
De technische voorschriften zijn die van punt 3 van bijlage 13 bij VN/ECE-Reglement nr. 83, met de in de punten 3.13.2 tot en met 3.13.4 beschreven uitzonderingen.
3.13.2.
 De verwijzing in punt 3.1.3 naar de punten 4.2.11.2.1.10.1 tot en met 4.2.11.2.1.10.4 of 4.2.11.2.5.4.1 tot en met 4.2.11.2.5.4.4 van bijlage 1 wordt gelezen als een verwijzing naar de punten 3.2.12.2.1.11.1 tot en met 3.2.12.2.1.11.4 of 3.2.12.2.6.4.1 tot en met 3.2.12.2.6.4.4 van aanhangsel 3 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 692/2008.
3.13.3.
Als de fabrikant aan de goedkeuringsinstantie gegevens verstrekt waaruit blijkt dat de emissies tijdens de regeneratiecycli de normen in tabel 1 of 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 715/2007 voor de desbetreffende voertuigcategorie niet overschrijden, kan een periodiek regenererend systeem op verzoek van de fabrikant van de testprocedure voor periodiek regenererende systemen worden vrijgesteld, op voorwaarde dat de technische dienst hiermee akkoord gaat.
3.13.4.
Voor een periodiek regenererend systeem kunnen de emissienormen worden overschreden tijdens cycli waarin regeneratie plaatsvindt. Als de regeneratie van het systeem voor verontreinigingsbeheersing bij elke test van type 1 ten minste één keer plaatsvindt en tijdens de voorbereidingscyclus van het voertuig al één keer heeft plaatsgevonden, wordt de voorziening beschouwd als een continu regenererend systeem dat geen speciale testprocedure behoeft.
▼M1






3.14.
Vanaf de in artikel 2 van Richtlijn 2008/89/EG van de Commissie (
153
) genoemde data moeten de dagrijlichten van het voertuig zoals gedefinieerd in punt 2 van VN/ECE-Reglement nr. 48 (
154
), tijdens de testcyclus worden ingeschakeld. Het geteste voertuig moet zijn uitgerust met het dagrijlichtsysteem met het hoogste elektrische-energieverbruik van alle dagrijlichtsystemen die de fabrikant monteert op voertuigen van de groep die wordt vertegenwoordigd door het voertuig waarvoor typegoedkeuring is verleend. De fabrikant moet de typegoedkeuringsinstanties ter zake dienende technische documentatie verstrekken.
 ▼B








BIJLAGE IV
EMISSIEGEGEVENS DIE BIJ DE TYPEGOEDKEURING VEREIST ZIJN IN VERBAND MET DE TECHNISCHE CONTROLE VAN VOERTUIGEN








Aanhangsel 1
METEN VAN DE KOOLMONOXIDE-EMISSIE BIJ STATIONAIR DRAAIEN
(TEST VAN TYPE 2)
1.   INLEIDING






1.1.
Dit aanhangsel geeft een beschrijving van de procedure voor de test van type 2, waarbij de koolmonoxide-emissies bij (normaal en hoog) stationair draaien worden gemeten.
2.   ALGEMENE VOORSCHRIFTEN






2.1.
De algemene voorschriften zijn die van de punten 5.3.7.1 tot en met 5.3.7.4 van VN/ECE-Reglement nr. 83, met de in de punten 2.2, 2.3 en 2.4 beschreven uitzonderingen.
▼M1






2.2.
De atoomverhoudingen in punt 5.3.7.3 worden gelezen als volgt:

Hcv = atoomverhouding waterstof/koolstof

— voor benzine (E5): 1,89


— voor lpg: 2,53


— voor aardgas/biomethaan: 4,0


— voor ethanol (E85): 2,74


— voor ethanol (E75): 2,61


▼M3

— voor H2NG:


— Waarin A de hoeveelheid aardgas/biomethaan in het H2NG-mengsel weergeeft, uitgedrukt in vol.-%.
▼M1



Ocv = atoomverhouding zuurstof/koolstof

— voor benzine (E5): 0,016


— voor lpg: 0,0


— voor aardgas/biomethaan: 0,0


— voor ethanol (E85): 0,39


— voor ethanol (E75): 0,329






▼B






2.3.
De tabel in punt 2.2 van aanhangsel 4 van bijlage I bij deze verordening wordt aangevuld op basis van de voorschriften in de punten 2.2 en 2.4 van deze bijlage.
2.4.
De fabrikant bevestigt binnen 24 maanden na de datum waarop de technische dienst de typegoedkeuring heeft verleend, dat de ten tijde van de typegoedkeuring in punt 2.1 van dit aanhangsel genoteerde lambdawaarde juist is en representatief voor serievoertuigen van het goedgekeurde type. De beoordeling wordt gemaakt op basis van tests en onderzoeken van serievoertuigen.
3.   TECHNISCHE VOORSCHRIFTEN






3.1.
De technische voorschriften zijn die van bijlage 5 bij VN/ECE-Reglement nr. 83, met de in punt 3.2 beschreven uitzonderingen.
3.2.
 De in punt 2.1 van bijlage 5 bij VN/ECE-Reglement nr. 83 gespecificeerde referentiebrandstoffen worden gelezen als een verwijzing naar de overeenkomstige referentiebrandstofspecificaties in bijlage IX bij deze verordening.
Aanhangsel 2
METING VAN DE ROOKOPACITEIT
1.   INLEIDING






1.1.
In dit aanhangsel worden de voorschriften voor het meten van de opaciteit van uitlaatemissies beschreven.
2.   SYMBOOL VAN DE GECORRIGEERDE ABSORPTIECOËFFICIËNT






2.1.
Op elk voertuig dat overeenstemt met een voertuigtype waarop deze test van toepassing is, wordt een symbool van de gecorrigeerde absorptiecoëfficiënt aangebracht. Het symbool is een rechthoek met daarin de in m-1 uitgedrukte gecorrigeerde absorptiecoëfficiënt die ten tijde van de goedkeuring is verkregen bij de vrije acceleratietest. De testmethode is beschreven in punt 4.
2.2.
Het symbool moet goed leesbaar en onuitwisbaar zijn. Het moet op een opvallende en gemakkelijk toegankelijke plaats worden aangebracht, zoals gespecificeerd in het addendum bij het typegoedkeuringscertificaat in aanhangsel 4 van bijlage I.
2.3.
Figuur IV.2.1 geeft een voorbeeld van het symbool.
Figuur IV.2.1

Bovenstaand symbool geeft aan dat de gecorrigeerde absorptiecoëfficiënt 1,30 m–1 bedraagt.
3.   SPECIFICATIES EN TESTS






3.1.
De specificaties en tests zijn die van deel III, punt 24, van VN/ECE-Reglement nr. 24, met de in punt 3.2 beschreven uitzondering.
3.2.
De verwijzing naar bijlage 2 in punt 24.1 van VN/ECE-Reglement nr. 24 wordt gelezen als een verwijzing naar aanhangsel 2 van bijlage X bij deze verordening.
4.   TECHNISCHE VOORSCHRIFTEN






4.1.
De technische voorschriften zijn die van de bijlagen 4, 5, 7, 8, 9 en 10 bij VN/ECE-Reglement nr. 24, met de in de punten 4.2, 4.3 en 4.4 beschreven uitzonderingen.
4.2.
Test bij constante toerentallen volgens de volle belastingcurve




4.2.1.
De verwijzingen naar bijlage 1 in punt 3.1 van bijlage 4 bij VN/ECE-Reglement nr. 24 worden gelezen als verwijzingen naar aanhangsel 3 van bijlage I bij deze verordening.
4.2.2.
 De referentiebrandstof in punt 3.2 van bijlage 4 bij VN/ECE-Reglement nr. 24 wordt gelezen als een verwijzing naar de referentiebrandstof in bijlage IX bij deze verordening die geschikt is voor de emissiegrenswaarden op basis waarvan typegoedkeuring voor het voertuig wordt verleend.
4.3.
Test bij vrije acceleratie




4.3.1.
De verwijzingen naar tabel 2 van bijlage 2 in punt 2.2 van bijlage 5 bij VN/ECE-Reglement nr. 24 worden gelezen als verwijzingen naar de tabel onder punt 2.4.2.1 van aanhangsel 4 van bijlage I bij deze verordening.
4.3.2.
De verwijzingen naar punt 7.3 van bijlage 1 in punt 2.3 van bijlage 5 bij VN/ECE-Reglement nr. 24 worden gelezen als verwijzingen naar aanhangsel 3 van bijlage I bij deze verordening.
4.4.
„ECE”-methode om het nettovermogen van motoren met compressieontsteking te bepalen




4.4.1.
De verwijzingen in punt 7 van bijlage 10 bij VN/ECE-Reglement nr. 24 naar het „aanhangsel van deze bijlage” en in de punten 7 en 8 van bijlage 10 bij VN/ECE-Reglement nr. 24 naar „bijlage 1” worden gelezen als verwijzingen naar aanhangsel 3 van bijlage I bij deze verordening.
BIJLAGE V
CONTROLE VAN DE CARTERGASEMISSIES
(TEST VAN TYPE 3)
1.   INLEIDING






1.1.
In deze bijlage wordt de procedure voor de test van type 3 ter controle van de cartergasemissies beschreven.
2.   ALGEMENE VOORSCHRIFTEN






2.1.
De algemene voorschriften voor het uitvoeren van de test van type 3 zijn die van punt 2 van bijlage 6 bij VN/ECE-Reglement nr. 83.
3.   TECHNISCHE VOORSCHRIFTEN






3.1.
De technische voorschriften zijn die van de punten 3 tot en met 6 van bijlage 6 bij VN/ECE-Reglement nr. 83.
BIJLAGE VI
BEPALING VAN DE VERDAMPINGSEMISSIES
(TEST VAN TYPE 4)
1.   INLEIDING






1.1.
 Deze bijlage geeft een beschrijving van de procedure voor de test van type 4 waarmee de emissie van koolwaterstoffen door verdamping uit het brandstofsysteem van voertuigen wordt bepaald.
2.   TECHNISCHE VOORSCHRIFTEN






2.1.
De technische voorschriften en specificaties zijn die van de punten 2 tot en met 7 en de aanhangsels 1 en 2 van bijlage 7 bij VN/ECE-Reglement nr. 83, met de in de punten 2.2 en 2.3 beschreven uitzonderingen.
2.2.
De in punt 3.2 van bijlage 7 bij VN/ECE-Reglement nr. 83 gespecificeerde referentiebrandstoffen worden gelezen als een verwijzing naar de overeenkomstige referentiebrandstofspecificaties in bijlage IX bij deze verordening.
2.3.
De verwijzing naar punt 8.2.5 in punt 7.5.2 van bijlage 7 bij VN/ECE-Reglement nr. 83 wordt gelezen als een verwijzing naar punt 4 van bijlage I bij deze verordening.
BIJLAGE VII
CONTROLE VAN DE DUURZAAMHEID VAN SYSTEMEN VOOR VERONTREINIGINGSBEHEERSING
(TEST VAN TYPE 5)
1.   INLEIDING






1.1.
In deze bijlage worden de tests ter controle van de duurzaamheid van systemen voor verontreinigingsbeheersing beschreven. De naleving van de duurzaamheidsvoorschriften wordt aangetoond aan de hand van een van de drie mogelijkheden in de punten 1.2, 1.3 en 1.4.
1.2.
De duurzaamheidstest van een compleet voertuig simuleert een veroudering van 160 000 km op een testbaan, op de weg of op een rollenbank.
1.3.
De fabrikant kan opteren voor een duurzaamheidstest door veroudering op een testbank.
1.4.
Als alternatief voor het testen van de duurzaamheid kan de fabrikant de toegewezen verslechteringsfactoren uit de volgende tabel gebruiken.
Motorcategorie


Toegewezen verslechteringsfactoren




CO


THC


NMHC


NOx



HC + NOx



PM


P




Elektrische ontsteking


1,5


1,3


1,3


1,6


—


1,0


1,0




Compressieontsteking (Euro 5)


1,5


—


—


1,1


1,1


1,0


1,0




Compressieontsteking (Euro 6) (1)


 

 

 

 

 

 

 




(1)   De Euro 6-verslechteringsfactoren moeten nog worden vastgesteld.
1.5.
 Op verzoek van de fabrikant kan de technische dienst de test van type 1 vóór de voltooiing van de duurzaamheidstest van een compleet voertuig of door veroudering op een testbank uitvoeren en daarbij gebruikmaken van de in bovenstaande tabel toegewezen verslechteringsfactoren. Na voltooiing van de duurzaamheidstest van een compleet voertuig of door veroudering op een testbank kan de technische dienst dan de in aanhangsel 4 van bijlage 1 geregistreerde typegoedkeuringsresultaten wijzigen door de toegewezen verslechteringsfactoren in bovenstaande tabel te vervangen door de verslechteringsfactoren die bij de duurzaamheidstest van een compleet voertuig of door veroudering op een testbank zijn gemeten.
1.6.
Wanneer geen toegewezen verslechteringsfactoren voor voertuigen met compressieontsteking (Euro 6) beschikbaar zijn, gebruiken de fabrikanten de procedures van de duurzaamheidstest van een compleet voertuig of door veroudering op een testbank om verslechteringsfactoren vast te stellen.
1.7.
De verslechteringsfactoren worden bepaald door middel van de procedures in de punten 1.2 en 1.3 of door middel van de toegewezen waarden in de tabel in punt 1.4. De verslechteringsfactoren worden gebruikt om na te gaan of de desbetreffende emissiegrenswaarden in de tabellen 1 en 2 van bijlage 1 bij Verordening (EG) nr. 715/2007 tijdens de nuttige levensduur van het voertuig worden nageleefd.
2.   TECHNISCHE VOORSCHRIFTEN






2.1.
De technische voorschriften en specificaties zijn die van de punten 2 tot en met 6 van bijlage 9 bij VN/ECE-Reglement nr. 83, met de in de punten 2.1.1 tot en met 2.1.4 beschreven uitzonderingen.
2.1.1.
Als alternatief voor de in punt 5.1 van bijlage 9 bij VN/ECE-Reglement nr. 83 beschreven bedrijfscyclus voor de duurzaamheidstest van een compleet voertuig kan de voertuigfabrikant de in aanhangsel 3 van deze bijlage beschreven gewone wegcyclus (Standard Road Cycle, SRC) gebruiken. Deze testcyclus wordt uitgevoerd tot het voertuig ten minste 160 000 km heeft afgelegd.
2.1.2.
 De verwijzing naar 80 000 km in de punten 5.3 en 6 van bijlage 9 bij VN/ECE-Reglement nr. 83 wordt gelezen als een verwijzing naar 160 000 km.
2.1.3.
De verwijzing naar punt 5.3.1.4 in de eerste alinea van punt 6 van bijlage 9 bij VN/ECE-Reglement nr. 83 wordt gelezen als een verwijzing naar tabel 1 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 715/2007 voor Euro 5-voertuigen en naar tabel 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 715/2007 voor Euro 6-voertuigen.
2.1.4.
In punt 6 van bijlage 9 bij VN/ECE-Reglement nr. 83 wordt de zesde alinea als volgt gelezen:
Voor iedere verontreinigende stof wordt een multiplicatieve verslechteringsfactor voor de uitlaatemissie berekend als volgt:



Op verzoek van een fabrikant wordt voor iedere verontreinigende stof een additieve verslechteringsfactor voor de uitlaatemissie berekend als volgt:














2.2.
Duurzaamheidstest door veroudering op een testbank




2.2.1.
Naast de technische voorschriften voor de in punt 1.3 beschreven test door veroudering op een testbank, zijn de in dit punt beschreven technische voorschriften van toepassing.
De brandstof die bij de test moet worden gebruikt, is de brandstof die in punt 3 van bijlage 9 bij VN/ECE-Reglement nr. 83 is gespecificeerd.
2.3.1.   Voertuigen met elektrische-ontstekingsmotor






2.3.1.1.
De volgende verouderingsprocedure op een testbank is van toepassing op voertuigen met elektrische-ontstekingsmotor, inclusief hybride voertuigen met een katalysator als voornaamste nabehandelingssysteem voor emissiebeheersing.
Ten behoeve van de verouderingsprocedure op een testbank moet een katalysator/zuurstofsensorcombinatie op een testbank voor katalysatorveroudering worden gemonteerd.
 Voor de veroudering op een testbank wordt een gewone testbankcyclus (Standard Bench Cycle, SBC) gevolgd gedurende een periode die wordt berekend aan de hand van de vergelijking voor de verouderingstijd op een testbank (Bench Ageing Time, BAT). Als input voor de BAT-vergelijking zijn de tijd-bij-temperatuurgegevens van de katalysator vereist, gemeten tijdens de gewone wegcyclus (Standard Road Cycle, SRC) die in aanhangsel 3 van deze bijlage wordt beschreven.
2.3.1.2.
Gewone testbankcyclus (SBC). De gewone katalysatorveroudering op een testbank gebeurt volgens de SBC. De SBC wordt gevolgd gedurende de periode die wordt berekend aan de hand van de BAT-vergelijking. De SBC wordt beschreven in aanhangsel 1 van deze bijlage.
2.3.1.3.
Tijd-bij-temperatuurgegevens van de katalysator. De katalysatortemperatuur wordt gemeten gedurende ten minste twee volledige cycli van de SRC zoals beschreven in aanhangsel 3 van deze bijlage.
De katalysatortemperatuur wordt gemeten op de plaats met de hoogste temperatuur in de heetste katalysator op het testvoertuig. Bij wijze van alternatief kan de temperatuur op een andere plaats worden gemeten, op voorwaarde dat ze op basis van een degelijke technische beoordeling zo wordt bijgesteld dat ze de temperatuur op de heetste plaats weergeeft.
De katalysatortemperatuur wordt gemeten met een minimumfrequentie van 1 Hz (één meting per seconde).
De gemeten katalysatortemperaturen worden getabelleerd in een kolommendiagram met temperatuurgroepen van maximaal 25 °C.
2.3.1.4.
Verouderingstijd op een testbank (BAT). De verouderingstijd op een testbank wordt berekend met behulp van de BAT-vergelijking:
te voor een temperatuurkolom = th e((R/Tr)-(R/Tv))
totaal te = som van te over alle temperatuurgroepen
BAT = A (totaal te)
waarin:






A


=


1,1. Deze waarde stelt de katalysatorverouderingstijd bij om rekening te houden met veroudering door andere oorzaken dan thermische veroudering van de katalysator.
 R


=


thermische reactiviteit van de katalysator = 17 500









th


=


de tijd (in uren) gemeten binnen de voorgeschreven temperatuurkolom van het kolommendiagram voor de katalysatortemperatuur, bijgesteld op basis van een volledige nuttige levensduur; als bv. het kolommendiagram 400 km vertegenwoordigt en de nuttige levensduur 160 000 km bedraagt, worden alle tijdsgegevens die in het kolommendiagram worden ingevoerd, vermenigvuldigd met 400 (160 000/400).
totaal te


=


de equivalente tijd (in uren) die nodig is om de katalysator met behulp van de katalysatorverouderingscyclus bij temperatuur Tr op de testbank voor katalysatorveroudering te verouderen tot het niveau van verslechtering wordt bereikt dat een katalysator door thermische deactivering bereikt na 160 000 km.
te voor een kolom


=


de equivalente tijd (in uren) die nodig is om de katalysator met behulp van de katalysatorverouderingscyclus bij temperatuur Tr op de testbank voor katalysatorveroudering te verouderen tot het niveau van verslechtering wordt bereikt dat een katalysator door thermische deactivering bij de temperatuurkolom van Tv bereikt na 160 000 km.
Tr


=


de effectieve referentietemperatuur (in K) van de katalysator tijdens de verouderingscyclus op een testbank. De effectieve temperatuur is de constante temperatuur die tot hetzelfde niveau van veroudering zou leiden als de diverse temperaturen die tijdens de verouderingscyclus op een testbank worden ervaren.
Tv


=


de temperatuur (in K) in het midden van de temperatuurkolom van het kolommendiagram dat de katalysatortemperatuur van een voertuig op de weg weergeeft.
2.3.1.5.
 Effectieve referentietemperatuur bij de SBC. De effectieve referentietemperatuur bij de gewone testbankcyclus (SBC) wordt met behulp van de volgende procedures bepaald volgens het ontwerp van het werkelijke katalysatorsysteem en de werkelijke verouderingstestbank die zullen worden gebruikt:

a) Meten van de tijd-bij-temperatuurgegevens in het katalysatorsysteem op de testbank voor katalysatorveroudering volgens de SBC. De katalysatortemperatuur wordt gemeten op de plaats met de hoogste temperatuur in de heetste katalysator in het systeem. Bij wijze van alternatief kan de temperatuur op een andere plaats worden gemeten, op voorwaarde dat ze zo wordt bijgesteld dat ze de temperatuur op de heetste plaats weergeeft.
De katalysatortemperatuur wordt gemeten met een minimumfrequentie van 1 Hz (één meting per seconde) gedurende ten minste 20 minuten van veroudering op de testbank. De gemeten katalysatortemperaturen worden getabelleerd in een kolommendiagram met temperatuurgroepen van maximaal 10 °C.
b) De effectieve referentietemperatuur wordt met behulp van de BAT-vergelijking berekend door herhaalde wijzigingen van de referentietemperatuur (Tr) tot de berekende verouderingstijd de werkelijke tijd die in het kolommendiagram van de katalysatortemperatuur wordt weergegeven, bereikt of overschrijdt. De resulterende temperatuur is de effectieve referentietemperatuur bij de SBC voor dat katalysatorsysteem en die verouderingstestbank.
2.3.1.6.
Testbank voor katalysatorveroudering. De testbank voor katalysatorveroudering volgt de SBC en zorgt voor de passende uitlaatgasstroom, bestanddelen van het uitlaatgas en uitlaatgastemperatuur aan de voorzijde van de katalysator.
Alle verouderingsapparatuur en -procedures moeten de nodige informatie (zoals gemeten lucht-brandstofverhoudingen en tijd-bij-temperatuurgegevens in de katalysator) registreren om te garanderen dat voldoende veroudering heeft plaatsgevonden.
2.3.1.7.
Vereiste tests. Om verslechteringsfactoren te berekenen, moeten op het testvoertuig ten minste twee tests van type 1 worden uitgevoerd vóór de veroudering van de emissiebeheersingsapparatuur op een testbank en ten minste twee tests van type 1 nadat de verouderde emissiebeheersingsapparatuur opnieuw is geïnstalleerd.
 De fabrikant kan extra tests uitvoeren. De verslechteringsfactoren moeten worden berekend volgens de methode in punt 6 van bijlage 9 bij VN/ECE-Reglement nr. 83, zoals gewijzigd bij deze verordening.
2.3.2.   Voertuigen met compressieontstekingsmotor






2.3.2.1.
De volgende verouderingsprocedure op een testbank is van toepassing op voertuigen met compressieontstekingsmotor, inclusief hybride voertuigen.
Ten behoeve van de verouderingsprocedure op een testbank moet een nabehandelingssysteem op een testbank voor nabehandelingssysteemveroudering worden gemonteerd.
Voor de veroudering op een testbank wordt een gewone testbankcyclus voor diesel (SDBC) gevolgd gedurende het aantal regeneraties/ontzwavelingsbeurten dat wordt berekend aan de hand van de vergelijking voor de verouderingsduur op een testbank (Bench Ageing Duration, BAD).
2.3.2.2.
Gewone testbankcyclus voor diesel (Standard Diesel Bench Cycle, SDBC). De gewone veroudering op een testbank gebeurt volgens de SDBC. De SDBC wordt gevolgd gedurende de periode die wordt berekend aan de hand van de BAD-vergelijking. De SDBC wordt beschreven in aanhangsel 2 van deze bijlage.
2.3.2.3.
Regeneratiegegevens. De regeneratie-intervallen worden gemeten gedurende ten minste tien volledige cycli van de SRC zoals beschreven in aanhangsel 3. Bij wijze van alternatief mogen de intervallen uit de Ki-bepaling worden gebruikt.
In voorkomend geval wordt op basis van gegevens van de fabrikant ook rekening gehouden met ontzwavelingsintervallen.
2.3.2.4.
Verouderingsduur op een testbank voor diesel. De verouderingsduur op een testbank wordt berekend met behulp van de BAD-vergelijking:
Verouderingsduur op een testbank = aantal regeneratie- en/of ontzwavelingscycli (de langste cyclus is van toepassing) dat overeenkomt met 160 000 km rijden.
2.3.2.5.
Verouderingstestbank. De verouderingstestbank volgt de SDBC en zorgt voor de passende uitlaatgasstroom, bestanddelen van het uitlaatgas en uitlaatgastemperatuur aan de inlaat van het nabehandelingssysteem.
De fabrikant registreert het aantal regeneraties of ontzwavelingsbeurten (indien van toepassing) om te garanderen dat voldoende veroudering heeft plaatsgevonden.
2.3.2.6.
 Vereiste tests. Om verslechteringsfactoren te berekenen, moeten ten minste twee tests van type 1 worden uitgevoerd vóór de veroudering van de emissiebeheersingsapparatuur op een testbank en ten minste twee tests van type 1 nadat de verouderde emissiebeheersingsapparatuur opnieuw is geïnstalleerd. De fabrikant kan extra tests uitvoeren. De verslechteringsfactoren worden berekend volgens de methode in punt 6 van bijlage 9 bij VN/ECE-Reglement nr. 83 en rekening houdend met de extra voorschriften in deze verordening.
Aanhangsel 1
Gewone testbankcyclus (Standard Bench Cycle, SBC)
1.   Inleiding

Bij de gewone procedure voor het testen van de duurzaamheid wordt een katalysator/zuurstofsensorcombinatie verouderd op een verouderingstestbank die de in dit aanhangsel beschreven gewone testbankcyclus volgt. Voor de SBC is een verouderingstestbank vereist met een motor als bron van gas voor de katalysator. De SBC is een cyclus van 60 seconden die op de verouderingstestbank wordt herhaald tot een testvoorwerp voldoende lang is verouderd. De SBC wordt gedefinieerd aan de hand van de katalysatortemperatuur, de lucht-brandstofverhouding in de motor en de hoeveelheid secundaire lucht die vóór de eerste katalysator wordt ingespoten.
2.   Regeling van de katalysatortemperatuur






2.1.
De katalysatortemperatuur wordt gemeten in het katalysatorbed op de plaats met de hoogste temperatuur in de heetste katalysator. Bij wijze van alternatief kan de temperatuur van het toevoergas worden gemeten en in katalysatorbedtemperatuur worden omgezet met behulp van een lineaire transformatie, berekend op basis van correlatiegegevens over het ontwerp van de katalysator en de verouderingstestbank die bij het verouderingsproces zullen worden gebruikt.
2.2.
 Stel de katalysatortemperatuur bij stoichiometrische werking (1 tot 40 seconden in de cyclus) af op minimaal 800 °C (± 10 °C) door het passende motortoerental, de passende belasting en het passende vonktijdstip voor de motor te selecteren. Stel de maximale katalysatortemperatuur die zich tijdens de cyclus voordoet, af op 890 °C (± 10 °C) door de passende lucht-brandstofverhouding te selecteren tijdens de in onderstaande tabel beschreven „rijke” fase.
2.3.
Als een andere lage regeltemperatuur dan 800 °C wordt gebruikt, moet de hoge regeltemperatuur 90 °C meer bedragen dan de lage.
SBC







Tijd
(seconden)


Luchtbrandstofverhouding van de motor


Secundaire luchtinspuiting




1-40


Stoichiometrisch met regeling van belasting, vonktijdstip en motortoerental om een minimale katalysatortemperatuur van 800 °C te bereiken


Geen




41-45


Rijk (om gedurende de volledige cyclus een maximale katalysatortemperatuur van 890 °C of 90 °C meer dan de lage regeltemperatuur te bereiken)


Geen




46-55


Rijk (om gedurende de volledige cyclus een maximale katalysatortemperatuur van 890 °C of 90 °C meer dan de lage regeltemperatuur te bereiken)


3 % (± 1 %)




56-60


Stoichiometrisch met regeling van belasting, vonktijdstip en motortoerental om een minimale katalysatortemperatuur van 800 °C te bereiken


3 % (± 1 %)









3.   Verouderingsapparatuur en -procedures






3.1.
Configuratie verouderingstestbank. De verouderingstestbank zorgt voor de passende uitlaatgasstroom, temperatuur, lucht-brandstofverhouding, bestanddelen van het uitlaatgas en secundaire luchtinspuiting aan de inlaatzijde van de katalysator.
De gewone verouderingstestbank bestaat uit een motor, een motorbesturingssysteem en een motortestbank. Andere configuraties zijn mogelijk (bv. een compleet voertuig op een testbank, een brander met de juiste uitlaatkenmerken), op voorwaarde dat ze aan de in dit aanhangsel gespecificeerde katalysatorinlaatvoorwaarden en controle-eigenschappen voldoen.
 Wanneer een enkele verouderingstestbank wordt gebruikt, mag de uitlaatstroom in verschillende stromen worden gesplitst op voorwaarde dat elke uitlaatstroom aan de voorschriften van dit aanhangsel voldoet. Indien de testbank meer dan een uitlaatstroom heeft, kunnen verschillende katalysatorsystemen tegelijkertijd worden verouderd.
3.2.
Installatie uitlaatsysteem. De volledige katalysator(en)/zuurstofsensor(en)combinatie wordt samen met alle uitlaatbuizen die deze onderdelen verbinden, op de testbank gemonteerd. Voor motoren met meervoudige uitlaatstromen (zoals sommige V6- en V8-motoren) wordt elke zijde van het uitlaatsysteem afzonderlijk parallel op de testbank gemonteerd.
In het geval van uitlaatsystemen met meerdere achter elkaar geplaatste katalysatoren, wordt het volledige katalysatorsysteem, inclusief alle katalysatoren, alle zuurstofsensoren en de bijbehorende buizen, als één geheel gemonteerd voor de veroudering. Bij wijze van alternatief kan elke katalysator afzonderlijk worden verouderd gedurende de voorgeschreven periode.
3.3.
Temperatuurmeting. De katalysatortemperatuur wordt gemeten met behulp van een thermokoppel in het katalysatorbed op de plaats met de hoogste temperatuur in de heetste katalysator. Bij wijze van alternatief kan de temperatuur van het toevoergas net vóór de katalysatorinlaatzijde worden gemeten en in katalysatorbedtemperatuur worden omgezet met behulp van een lineaire transformatie, berekend op basis van correlatiegegevens over het ontwerp van de katalysator en de verouderingstestbank die bij het verouderingsproces zullen worden gebruikt. De katalysatortemperatuur wordt digitaal opgeslagen met een frequentie van 1 Hz (één meting per seconde).
3.4.
Meting van de lucht-brandstofverhouding. Er worden maatregelen genomen om de lucht-brandstofverhouding (bv. met een zuurstofsensor met groot bereik) zo dicht mogelijk bij de in- en uitlaatflenzen van de katalysator te meten. De informatie van deze sensoren wordt digitaal opgeslagen met een frequentie van 1 Hz (één meting per seconde).
3.5.
 Uitlaatstroombalans. Er worden maatregelen genomen om te waarborgen dat door elk katalysatorsysteem dat op de testbank wordt verouderd, de juiste hoeveelheid uitlaatgas stroomt (in g/s bij een stoichiometrische verhouding, met een tolerantie van ± 5 g/s).
De juiste stroomsnelheid wordt bepaald aan de hand van de uitlaatstroom die zich in de motor van het oorspronkelijke voertuig voordoet bij het stationaire toerental en de belasting die in punt 3.6 van dit aanhangsel voor de veroudering zijn geselecteerd.
3.6.
Instelling. Motortoerental, belasting en vonktijdstip worden zo geselecteerd dat een katalysatorbedtemperatuur van 800 °C (± 10 °C) bij stabiele stoichiometrische werking wordt bereikt.
Het luchtinspuitsysteem voert lucht toe zodat de stabiele stoichiometrische uitlaatstroom net vóór de eerste katalysator 3,0 % zuurstof (± 0,1 %) bevat. Een typische afleeswaarde ter hoogte van het (in punt 5 vereiste) lucht-brandstofmeetpunt stroomopwaarts is lambda 1,16 (wat ongeveer 3 % zuurstof is).
Met de luchtinpuiting aan, moet vervolgens een „rijke” lucht-brandstofverhouding worden gekozen om een katalysatorbedtemperatuur van 890 °C (± 10 °C) te bereiken. Een typische lucht-brandstofwaarde voor deze stap is lambda 0,94 (ongeveer 2 % CO).
3.7.
Verouderingscyclus. Bij de gewone verouderingsprocedures op een testbank wordt de gewone testbankcyclus (SBC) gebruikt. De SBC wordt herhaald tot de veroudering is bereikt die aan de hand van de vergelijking voor de verouderingstijd op een testbank (BAT) is berekend.
3.8.
Kwaliteitsborging. De temperaturen en de lucht-brandstofverhouding in de punten 3.3 en 3.4 van dit aanhangsel worden tijdens de veroudering periodiek herzien (ten minste om de 50 uren). De nodige bijstellingen worden uitgevoerd om te waarborgen dat de SBC gedurende het volledige verouderingsproces correct wordt gevolgd.
 Na afloop van de veroudering worden de verzamelde tijd-bij-temperatuurgegevens getabelleerd in een kolommendiagram met temperatuurgroepen van maximaal 10 °C. De BAT-vergelijking en de berekende effectieve referentietemperatuur voor de verouderingscyclus overeenkomstig punt 2.3.1.4 van bijlage VII worden gebruikt om te bepalen of de katalysator in voldoende mate thermische veroudering heeft ondergaan. De veroudering op de testbank wordt verlengd als het thermische effect van de berekende verouderingstijd minder dan 95 % van de beoogde thermische veroudering bedraagt.
3.9.
Starten en uitschakelen. De maximale katalysatortemperatuur voor snelle verslechtering (bv. 1 050 °C) mag niet worden bereikt tijdens het starten of het uitschakelen. Om aan deze eis tegemoet te komen, kunnen bijzondere start- en uitschakelingsprocedures bij lage temperatuur worden gebruikt.
4.   Experimenteel vaststellen van de R-factor voor duurzaamheidstestprocedures op een verouderingstestbank






4.1.
De R-factor is de coëfficiënt van de thermische reactiviteit van de katalysator die in de BAT-vergelijking wordt gebruikt. Fabrikanten kunnen de waarde van R experimenteel vaststellen aan de hand van de volgende procedures.
4.1.1.
Met behulp van de toepasselijke testbankcyclus en hardware, diverse katalysatoren (ten minste drie per katalysatorontwerp) verouderen bij verschillende regeltemperaturen tussen de normale werkingstemperatuur en de beschadigingsgrenstemperatuur. Voor elk bestanddeel van het uitlaatgas de emissies (of de inefficiëntie van de katalysator (1-efficiëntie van de katalysator)) meten. Ervoor zorgen dat de finale tests gegevens tussen een- en tweemaal de emissienorm opleveren.
4.1.2.
De waarde van R schatten en de effectieve referentietemperatuur (Tr) berekenen voor de verouderingscyclus voor elke regeltemperatuur overeenkomstig punt 2.4.4 van bijlage VII.
4.1.3.
 Voor elke katalysator de emissies (of de inefficiëntie van de katalysator) uitzetten tegen de verouderingstijd. De best passende rechte lijn door de gegevens op basis van de kleinste-kwadratenmethode berekenen. Om bruikbaar te zijn voor deze doeleinden, moeten de gegevens een ongeveer gemeenschappelijke afsnijding hebben tussen 0 en 6 400 km. Zie de volgende grafiek voor een voorbeeld.
4.1.4.
Bereken de helling van de best passende rechte lijn voor elke verouderingstemperatuur.
4.1.5.
Zet de natuurlijke logaritme (ln) van de helling van elke best passende rechte lijn (vastgesteld in punt 4.1.4) op de verticale as uit tegen het omgekeerde van de verouderingstemperatuur (1/(verouderingstemperatuur, in K)) op de horizontale as. Bereken de best passende rechte lijnen door de gegevens op basis van de kleinste-kwadratenmethode. De helling van de lijn is de R-factor. Zie de volgende grafiek voor een voorbeeld.
4.1.6.
Vergelijk de R-factor met de initiële waarde die in punt 4.1.2 werd gebruikt. Als de berekende R-factor meer dan 5 % van de initiële waarde afwijkt, kies dan een nieuwe R-factor die tussen de initiële en de berekende waarde in ligt en herhaal de stappen 2 tot en met 6 om een nieuwe R-factor af te leiden. Herhaal dit proces tot de berekende R-factor ten hoogste 5 % van de initiële R-factor ligt.
4.1.7.
Vergelijk de R-factor die afzonderlijk voor elk bestanddeel van het uitlaatgas is bepaald. Gebruik de laagste R-factor (slechtste geval) voor de BAT-vergelijking.
Aanhangsel 2
Gewone testbankcyclus voor diesel (Standard Diesel Bench Cycle, SDBC)
1.   Inleiding

Bij deeltjesfilters speelt het aantal regeneraties een cruciale rol in het verouderingsproces. Voor systemen met ontzwavelingscycli (bv. NOx-opslagkatalysatoren) is dit proces eveneens significant.
 Bij de gewone procedure voor het testen van de duurzaamheid van dieselmotoren op een testbank wordt een nabehandelingssysteem verouderd op een verouderingstestbank die de in dit aanhangsel beschreven gewone testbankcyclus voor diesel (SDBC) volgt. Voor de SDBC is een verouderingstestbank vereist met een motor als bron van gas voor het systeem.
Tijdens de SDBC blijven de regeneratie-/ontzwavelingsstrategieën van het systeem normaal doorwerken.
2.
De SDBC reproduceert het motortoerental en de belasting die optreden bij de SRC die past bij de periode waarvoor de duurzaamheid moet worden bepaald. Om het verouderingsproces te versnellen mogen de motorinstellingen op de testbank worden gewijzigd om de belastingstijd van het systeem in te korten. Bijvoorbeeld de timing van de brandstofinspuiting of de EGR-strategie kan worden gewijzigd.
3.
Verouderingsapparatuur en -procedures




3.1.
De gewone verouderingstestbank bestaat uit een motor, een motorbesturingssysteem en een motortestbank. Andere configuraties zijn mogelijk (bv. een compleet voertuig op een testbank, een brander met de juiste uitlaatkenmerken), op voorwaarde dat ze aan de in dit aanhangsel gespecificeerde inlaatvoorwaarden voor het nabehandelingssysteem en controle-eigenschappen voldoen.
Wanneer een enkele verouderingstestbank wordt gebruikt, mag de uitlaatstroom in verschillende stromen worden gesplitst op voorwaarde dat elke uitlaatstroom aan de voorschriften van dit aanhangsel voldoet. Indien de testbank meer dan een uitlaatstroom heeft, kunnen verschillende nabehandelingssystemen tegelijkertijd worden verouderd.
3.2.
Installatie uitlaatsysteem. Het volledige nabehandelingssysteem wordt samen met alle uitlaatbuizen die deze onderdelen verbinden, op de testbank gemonteerd. Voor motoren met meervoudige uitlaatstromen (zoals sommige V6- en V8-motoren) wordt elke zijde van het uitlaatsysteem afzonderlijk op de testbank gemonteerd.
Het volledige nabehandelingssysteem wordt als één geheel gemonteerd voor de veroudering. Bij wijze van alternatief kan elk onderdeel afzonderlijk worden verouderd gedurende de voorgeschreven periode.
 Aanhangsel 3
Gewone wegcyclus (Standard Road Cycle, SRC)
Inleiding
De gewone wegcyclus (SRC) is een kilometeraccumulatiecyclus. Die kan op een testbaan of op een rollenbank met kilometeraccumulatie worden afgelegd.
De cyclus bestaat uit 7 ronden van 6 km. De lengte van de ronden mag op de lengte van de testbaan worden afgestemd.
 In deze bijlage worden de vereiste apparatuur en de procedure voor de test van type 6 ter controle van de emissies bij lage temperaturen beschreven.
2.   ALGEMENE VOORSCHRIFTEN






2.1.
De algemene voorschriften voor de test van type 6 zijn die van de punten 5.3.5.1.1 tot en met 5.3.5.3.2 van VN/ECE-Reglement nr. 83, met de onderstaande uitzonderingen.
2.2.
De verwijzing naar „koolwaterstoffen” in punt 5.3.5.1.4 van VN/ECE-Reglement nr. 83 wordt gelezen als een verwijzing naar „totaal aan koolwaterstoffen”.
▼M1






2.3.
De in punt 5.3.5.2 van VN/ECE-Reglement nr. 83 bedoelde grenswaarden hebben betrekking op de grenswaarden in tabel 4 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 715/2007.
▼B

3.   TECHNISCHE VOORSCHRIFTEN






3.1.
De technische voorschriften en specificaties zijn die van de punten 2 tot en met 6 van bijlage 8 bij VN/ECE-Reglement nr. 83, met de in de volgende punten beschreven uitzonderingen.
3.2.
De verwijzing naar punt 3 van bijlage 10 in punt 3.4.1 van bijlage 8 bij VN/ECE-Reglement nr. 83 wordt gelezen als een verwijzing naar deel B van bijlage IX bij deze verordening.
3.3.
„koolwaterstoffen” wordt in de volgende punten van bijlage 8 bij Reglement nr. 83 gelezen als „totaal aan koolwaterstoffen”:
punt 2.4.1;
punt 5.1.1.
 BIJLAGE IX
SPECIFICATIES VAN REFERENTIEBRANDSTOFFEN
A.   REFERENTIEBRANDSTOFFEN

1.   Technische gegevens van brandstoffen voor het testen van voertuigen met elektrische-ontstekingsmotor

Type: benzine (E5)
















Parameter


Eenheid


Grenswaarden (1)



Testmethode




Minimum


Maximum




Research-octaangetal, RON

 


95,0


—


EN 25164
prEN ISO 5164




Motoroctaangetal, MON

 


85,0


—


EN 25163
prEN ISO 5163




Dichtheid bij 15 °C


kg/m3



743


756


EN ISO 3675
EN ISO 12185




Dampspanning


kPa


56,0


60,0


EN ISO 13016-1 (DVPE)




Watergehalte


vol. %

 


0,015


ASTM E 1064




Distillatie:

 

 

 

 




- verdampt bij 70 °C


vol. %


24,0


44,0


EN-ISO 3405




- verdampt bij 100 °C


vol. %


48,0


60,0


EN-ISO 3405




- verdampt bij 150 °C


vol. %


82,0


90,0


EN-ISO 3405




- eindkookpunt


°C


190


210


EN-ISO 3405




Residu


vol. %


—


2,0


EN-ISO 3405




Koolwaterstoffenanalyse:

 

 

 

 




- alkenen


vol. %


3,0


13,0


ASTM D 1319




- aromaten


vol. %


29,0


35,0


ASTM D 1319




- benzeen


vol. %


—


1,0


EN 12177




- verzadigde koolwaterstoffen


vol. %


rapport


ASTM 1319




Koolstof-waterstofverhouding

 


rapport

 




Koolstof-zuurstofverhouding

 


rapport

 




Inductieperiode (2)



min.
 480


—


EN-ISO 7536




Zuurstofgehalte (3)



massa%


rapport


EN 1601




Aanwezige gom


mg/ml


—


0,04


EN-ISO 6246




Zwavelgehalte (4)



mg/kg


—


10


EN ISO 20846
EN ISO 20884




Kopercorrosie

 


—


klasse 1


EN-ISO 2160




Loodgehalte


mg/l


—


5


EN 237




Fosforgehalte (5)



mg/l


—


1,3


ASTM D 3231




Ethanol (3)



vol. %


4,7


5,3


EN 1601
EN 13132




(1)   De in de specificaties vermelde waarden zijn „werkelijke waarden”. De grenswaarden zijn vastgesteld aan de hand van ISO 4259, Petroleum products — Determination and application of precision data in relation to methods of test, terwijl voor het vastleggen van een minimumwaarde rekening is gehouden met een minimumverschil van 2R boven nul; bij het vaststellen van een maximum- en minimumwaarde is het minimumverschil 4R (R = reproduceerbaarheid). Hoewel deze maatregel om technische redenen is ingevoerd, moet de fabrikant van een brandstof er toch naar streven een nulwaarde te verkrijgen indien de vastgestelde maximumwaarde 2R bedraagt, en de gemiddelde waarde te verkrijgen ingeval maximum- en minimumgrenswaarden zijn opgegeven. Indien moet worden nagegaan of een brandstof al dan niet aan de specificatievoorschriften voldoet, wordt ISO 4259 toegepast.
(2)   De brandstof mag stoffen bevatten die oxidatie tegengaan en metalen chemisch inactief maken en die gewoonlijk gebruikt worden om raffinaderijbenzine te stabiliseren, maar additieven met een reinigende/dispergerende werking of oplosolie mogen niet worden gebruikt.
(3)   Ethanol die aan de specificatie van EN 15376 voldoet, is de enige zuurstofhoudende verbinding die opzettelijk aan de referentiebrandstof mag worden toegevoegd.
(4)   Het eigenlijke zwavelgehalte van de voor de test van type 1 gebruikte brandstof rapporteren.
(5)   Fosfor-, ijzer-, mangaan- of loodhoudende verbindingen mogen niet opzettelijk aan deze referentiebrandstof worden toegevoegd.
 Type: ethanol (E85)
















Parameter


Eenheid


Grenswaarden (1)



Testmethode (2)





Minimum


Maximum




Research-octaangetal, RON

 


95,0


—


EN ISO 5164




Motoroctaangetal, MON

 


85,0


—


EN ISO 5163




Dichtheid bij 15 °C


kg/m3



rapport


ISO 3675




Dampspanning


kPa


40,0


60,0


EN ISO 13016-1 (DVPE)




Zwavelgehalte (3) (4)



mg/kg


—


10


EN ISO 20846 EN ISO 20884




Oxidatiestabiliteit


min


360

 


EN ISO 7536




Hoeveelheid aanwezige gom (met solvent gewassen)


mg/100ml


—


5


EN-ISO 6246




Uitzicht Vast te stellen bij omgevingstemperatuur of 15 °C (de hoogste temperatuur is van toepassing)

 


klaar en helder, zichtbaar vrij van zwevende of bezonken verontreinigende stoffen


Visuele controle




Ethanol en hogere alcoholen (7)



vol. %


83


85


EN 1601
EN 13132
EN 14517




Hogere alcoholen (C3-C8)


vol. %


—


2,0

 




Methanol


vol. %

 


0,5

 




Benzine (5)



vol. %


rest


EN 228




Fosfor


mg/l


0,3 (6)



ASTM D 3231




Watergehalte


vol. %

 


0,3


ASTM E 1064




Hoeveelheid anorganische chloriden


mg/l

 


1


ISO 6227




pHe

 


6,5


9,0


ASTM D 6423




Koperstripcorrosie (3 u bij 50 °C)


rating


klasse 1

 


EN ISO 2160




Zuurgraad (als azijnzuur CH3COOH)


massa % (mg/l)


—


0,005(40)


ASTM D 1613




Koolstof-waterstofverhouding

 


rapport

 




Koolstof-zuurstofverhouding

 


rapport

 




(1)   De in de specificaties vermelde waarden zijn „werkelijke waarden”. De grenswaarden zijn vastgesteld aan de hand van ISO 4259, Petroleum products — Determination and application of precision data in relation to methods of test, terwijl voor het vastleggen van een minimumwaarde rekening is gehouden met een minimumverschil van 2R boven nul; bij het vaststellen van een maximum- en minimumwaarde is het minimumverschil 4R (R = reproduceerbaarheid). Hoewel deze maatregel om technische redenen is ingevoerd, moet de fabrikant van een brandstof er toch naar streven een nulwaarde te verkrijgen indien de vastgestelde maximumwaarde 2R bedraagt, en de gemiddelde waarde te verkrijgen ingeval maximum- en minimumgrenswaarden zijn opgegeven. Indien moet worden nagegaan of een brandstof al dan niet aan de specificatievoorschriften voldoet, wordt ISO 4259 toegepast.
 (2)   Bij geschillen worden de in EN ISO 4259 beschreven procedures voor het oplossen van geschillen en de interpretatie van de resultaten op basis van de precisie van de testmethode gebruikt.
(3)   Bij nationale geschillen over het zwavelgehalte wordt een beroep gedaan op hetzij EN ISO 20846, hetzij EN ISO 20884 cf. de verwijzing in de nationale bijlage bij EN 228.
(4)   Het eigenlijke zwavelgehalte van de voor de test van type 1 gebruikte brandstof rapporteren.
(5)   Het gehalte aan loodvrije benzine kan worden bepaald als 100 min de som van het percentage water en alcoholen.
(6)   Fosfor-, ijzer-, mangaan- of loodhoudende verbindingen mogen niet opzettelijk aan deze referentiebrandstof worden toegevoegd.
(7)   Ethanol die aan de specificatie van EN 15376 voldoet, is de enige zuurstofhoudende verbinding die opzettelijk aan de referentiebrandstof mag worden toegevoegd.
Type: LPG
















Parameter


Eenheid


Brandstof A


Brandstof B


Testmethode




Samenstelling:

 

 

 


ISO 7941




C3-gehalte


vol. %


30 ± 2


85 ± 2

 




C4-gehalte


vol. %


rest


rest

 




< C3, > C4



vol. %


maximaal 2


maximaal 2

 




Alkenen


vol. %


maximaal 12


maximaal 15

 




Verdampingsresidu


mg/kg


maximaal 50


maximaal 50


prEN 15470




Water bij 0 °C

 


geen


geen


prEN 15469




Totaal zwavelgehalte


mg/kg


maximaal 10


maximaal 10


ASTM 6667




Waterstofsulfide

 


geen


geen


ISO 8819




Koperstripcorrosie


rating


klasse 1


klasse 1


ISO 6251 (1)





Geur

 


kenmerkend


kenmerkend

 




Motoroctaangetal

 


minimaal 89


minimaal 89


EN 589 bijlage B




(1)   . Indien het monster corrosieremmers bevat of andere scheikundige bestanddelen die de corrosiviteit van het monster op de koperstrip verminderen, kan de aanwezigheid van corrosieve stoffen met deze methode niet altijd nauwkeurig worden bepaald. Daarom is het verboden dergelijke bestanddelen toe te voegen met als enig doel de test te beïnvloeden.
 Type: aardgas/biomethaan

















Kenmerken


Eenheid


Basis


Grenswaarden


Testmethode




minimum


maximum





Referentiebrandstof G20






Samenstelling:

 

 

 

 

 




Methaan


mol %


100


99


100


ISO 6974




Rest (1)



mol %


—


—


1


ISO 6974




N2



mol %

 

 

 


ISO 6974




Zwavelgehalte


mg/m3 (2)



—


—


10


ISO 6326-5




Wobbe-index (netto)


MJ/m3 (3)



48,2


47,2


49,2

 





Referentiebrandstof G25






Samenstelling:

 

 

 

 

 




Methaan


mol %


86


84


88


ISO 6974




Rest (1)



mol %


—


—


1


ISO 6974




N2



mol %


14


12


16


ISO 6974




Zwavelgehalte


mg/m3 (2)



—


—


10


ISO 6326-5




Wobbe-index (netto)


MJ/m3 (3)



39,4


38,2


40,6

 




(1)   Inerte gassen (andere dan N2) + C2 + C2+.
(2)   Waarde te bepalen bij 293,2 K (20 °C) en 101,3 kPa.
(3)   Waarde te bepalen bij 273,2 K (0 °C) en 101,3 kPa.
▼M3

Type: waterstof voor verbrandingsmotoren
















Eigenschappen


Eenheden


Grenswaarden


Testmethode




Minimum


Maximum




Zuiverheid waterstof


mol %


98


100


ISO 14687-1




Totaal aan koolwaterstoffen


μmol/mol


0


100


ISO 14687-1




Water (1)



μmol/mol


0


 (2)



ISO 14687-1




Zuurstof


μmol/mol


0


 (2)



ISO 14687-1




Argon


μmol/mol


0


 (2)



ISO 14687-1




Stikstof


μmol/mol


0


 (2)



ISO 14687-1




CO


μmol/mol


0


1


ISO 14687-1




Zwavel


μmol/mol


0


2


ISO 14687-1




Permanente deeltjes (3)


 

 

 


ISO 14687-1




(1)   Geen gecondenseerd water.
(2)   Water, zuurstof, stikstof en argon gecombineerd: 1 900 μmol/mol.
(3)   De waterstof mag geen stof, zand, vuil, gom, olie of andere stoffen bevatten in hoeveelheden waarin deze de vulinrichting van het voertuig (de motor) kunnen beschadigen.
 Type: waterstof voor brandstofcelvoertuigen
















Eigenschappen


Eenheden


Grenswaarden


Testmethode




Minimum


Maximum




Waterstof als brandstof (1)



mol %


99,99


100


ISO 14687-2




Totaal aan gassen (2)



μmol/mol


0


100

 




Totaal aan koolwaterstoffen


μmol/mol


0


2


ISO 14687-2




Water


μmol/mol


0


5


ISO 14687-2




Zuurstof


μmol/mol


0


5


ISO 14687-2




Helium (He), stikstof (N2), argon (Ar)


μmol/mol


0


100


ISO 14687-2




CO2



μmol/mol


0


2


ISO 14687-2




CO


μmol/mol


0


0,2


ISO 14687-2




Totaal aan zwavelverbindingen


μmol/mol


0


0,004


ISO 14687-2




Formaldehyde (HCHO)


μmol/mol


0


0,01


ISO 14687-2




Mierenzuur (HCOOH)


μmol/mol


0


0,2


ISO 14687-2




Ammoniak (NH3)


μmol/mol


0


0,1


ISO 14687-2




Totaal aan gehalogeneerde verbindingen


μmol/mol


0


0,05


ISO 14687-2




Deeltjesgrootte


μm


0


10


ISO 14687-2




Deeltjesconcentratie


μg/l


0


1


ISO 14687-2




(1)   De brandstofindex van waterstof wordt bepaald door het in de tabel vermelde totale gehalte aan gasvormige bestanddelen anders dan waterstof (Totaal aan gassen), uitgedrukt in mol %, van 100 mol % af te trekken. Hij bedraagt minder dan de som van de maximaal toelaatbare grenswaarden van alle bestanddelen anders dan waterstof die in de tabel zijn vermeld.
(2)   De waarde van het totaal aan gassen is de som van de waarden van de bestanddelen anders dan waterstof die in de tabel zijn vermeld, met uitzondering van de deeltjes.
Type: H2NG
De brandstoffen waterstof en aardgas/biomethaan die samen een H2NG-mengsel vormen, moeten elk afzonderlijk aan de desbetreffende, in deze bijlage vermelde, kenmerken voldoen.
