De katholieke illustratie; zondags-lektuur voor het katholieke Nederlandsche volk, jrg 10, 1876-1877, no. 38, 1876 
De Katholieke Illustratie. 1904. TEKST ### DE KATHOLIEKE ILLUSTRATIE. 1904. DE KATHOLIEKE ILLUSTRATIE. AFRIKA. - Bij de stichting van het Comité van wetenschap gekomen, dat zich op ongeveer een 70 jaar geleden waren er 250,000 verschillende plantensoorten. Ongeveer 57,000 en thans in Midden-Afrika, is het niet van ter uitgave van de maatschappij 10e Jaargang. N°. 38. Nieuwe Serie. De spoorwegbrug over de Maas bij Rotterdam. De vischmarkt te Billingsgate, naar Gustave Doré. De elektrische verlichting van het duomo te Milaan. De weg naar de vallei van Yosemite. Luitenant von Zubowitz en zijn zwemtoestel. TEKST: Geïllustreerd Nieuws. De vischmarkt te Billingsgate. Hooge ouderdom in Nederland, door Dr. G. W. Bruinsma. De luchtballon in oorlogstijd. Anne Dieu-le-Veut. Een verhaal uit de XVIIe eeuw, door August Snijders. Mozaïek. DE SPOORWEGBRUG OVER DE MAAS BIJ ROTTERDAM. INHOUD : De spoorwegbrug bij Rotterdam. Straatverlichting. Een bekoorlijk plekje. De nieuwe uitvinding van luitenant Von Zubowitz. De Nederlander is nimmer van de eersten om van een nieuwe uitvinding gebruik te maken; hij is bedaard van karakter, wikt en weegt lang alvorens een besluit te nemen, maar is hij eenmaal ten volle van het nut van een uitvinding overtuigd en heeft hij besloten er gebruik van te maken, dan laat hij zich ook door geen enkel hinderpaal meer terughouden en wast hij die nationaliteiten, welke hem in het begin vooruit waren, spoedig over het hoofd. Niet anders ging het met den aanleg van onze spoorwegen. Lang aarzelde men in Nederland om ze als algemeen vervoermiddel aan te wenden, maar toen men eenmaal van het noodzakelijke eraan doordrongen was, zette men zich met prijzige volharding aan de arbeid en waren geen opofferingen te groot, om ons land met een net van spoorwegen te overdekken. Veelvuldig waren de hinderpalen aan den aanleg van spoorwegen in ons land verbonden. Nederland toch is laag en drassig en door talrijke brede rivieren besproeid. Maakte ondernemingsgeest onze landgenoten sloeg tot verbazing der hele wereld bruggen over de breedste stroomen, en eerlang vloog de dampende locomotief over Rhijn en IJssel, over Maas en Waal en Moerdijk heen. Rotterdam echter wachtte nog op haar vaste brug, die de grijze Maasstad en het hart van Holland in directe verbinding met het zuiden zou brengen. Die verbinding is thans, om een diplomatische uitdrukking te bezigen, een fait accompli geworden. De schoone Maasbrug is voor een paar maanden met goed gevolg beproefd en zal binnen weinige dagen voor het publiek verkeer opengesteld worden. Het nieuwe reuzenwerk heeft jaren tijds gekost en de bouw ervan ging met de grootste moeilijkheden gepaard. De Maas heeft hier een breedte van 500 meters; een eilandje in de rivier tegenover Rotterdam dient om de twee delen der brug te verenigen, waarvan het zuiderdeel met de oude spoorweglijn in gemeenschap staat en het noorderdeel door en over de stad voert. Over den smalsten arm der rivier liggen drie bogen en een draaiende brug voor den doortocht van grote schepen; over den breedsten arm bevinden zich vijf bogen, die door pijlers van graniet geschraagd worden. De brug zelf is van ijzer en, zooals op onze gravure zichtbaar is, ook naar boven van ijzeren bogen voorzien, die een soort van galerij vormen. De meesten mijner lezers herinneren zich nog de tijd, toen de straten onze steden door de zo genoemde straatlantarens werden verlicht, als men ten minste van verlichting mag spreken, wanneer men van afstand tot afstand een flauw lichtje of — zoals men het niet oneigenlijk noemde — een gloeiend spijker zag flikkeren, als sterretjes aan de donkere hemel. Die goede oude tijd is lang voorbij. De steenkool, die in onze tegenwoordige maatschappij zulk een gewichtige rol speelt, werd tot gas hervormd en weg waren olielampen en hangende straatlantarens. Met welke verbaasde blikken volgden vijf en twintig, dertig jaar de toebe- reidselen tot de nieuwmodische verlichting! Waarlijk, dat ging ons verstand te hoven, toen wij straten zagen opgraven en er die tallooze, nauw in elkander sluitende ijzeren buizen, die wel iets van kanonnen hadden, zagen liggen; met ongeloovig schouderophalen onderzochten wij die lampen zonder pit of olie, die gevoed zouden worden met niets. Ons ongeloof, onze twijfel moesten echter wel verdwijnen voor de heldere gasvlam, en wij juichten toen wijde straten verlicht zagen door een lange rij vroolijk vlammende lantarens en meenden dat het nee plus ultra der straatverlichtingskunst bereikt was. Eene nieuwere uitvinding dreigt echter het "nieuwe" weer te verdringen. De elektrische verlichting staat het gaslicht naar het leven en het is niet onmogelijk, dat dit over een tiental jaren voor zijn zegevierende mededingster het veld, of liever de straat zal geruimd hebben. De verlichting door elektriciteit, reeds aangewend bij vuurtorens en in sommige groote werkplaatsen, heeft haar onbetwistbare voordeelen: zo is het beperkt onafhankelijk van grondstoffen, omdat deze slechts in geringere mate bij het opwekken van het elektrische licht behoeven opgewekt te worden. Daarenboven geeft dit licht een glans, die alle tot heden bekende verlichtingstoestellen verre overtreft. Geen wonder dus dat men er lang over nagedacht heeft, om het dienstbaar te maken aan de verlichting op groote schaal en overeen uitgebreide ruimte. De onlangs te Milaan genomen proeven hebben het bewijs geleverd, dat aan de verwezenlijking van dit doel geen onoverkomelijke hinderpalen in de weg staan. Een drietal personen had aan het gemeentebestuur der stad concessie gevraagd, om de straten van Milaan door middel van elektriciteit te verlichten; die aanvraag was in handen gesteld van een bekwaam deskundige, graaf Lanseverius, onder wiens leiding de eerste proeven zijn genomen. Deze zijn niet ongelukkig geslaagd. Het gemeentebestuur van Milaan had een aanzienlijke som beschikbaar gesteld, en daarvoor zijn in de hoofdkerk de elektrische toestellen geplaatst en is het uitgestrekte domplein bij nacht verlicht. De lezer begrijpt, dat duizenden het ongeziene schouwspel kwamen bijwonen en de aanblik van het plein, dat een zee van licht baadde, veel helderder dan het volle maanlicht, moet een eigenaardig effect gemaakt hebben. Het enige bezwaar is nog dit, dat men er niet in geslaagd is het licht over de geheele ruimte gelijkmatig te verdelen, zodat op de een plaats het licht te scherp, op de andere te zwak was. Er zullen echter nieuwe proeven genomen worden. Slaagt men er in deze hinderpalen te verwijderen, dan is het gemeentebestuur van Milaan geneigd aan de aanvraag gevolg te geven. Een weinig later dan te Milaan heeft men insgelijks te Parijs, en wel in de groote magazijnen van het Louvre, proeven met hetzelfde licht genomen, ofschoon naar een geheel nieuw systeem. Dit elektrische licht werd hier gebezigd tot het in wit gloed te laten van metaal, waardoor het licht veel zachter is en zich meer gelijkmatig verspreidt. De uitvinder, de heer Jablochkoff, heeft dan ook de goedkeuring ingeoogst van bevoegde deskundigen, en de Parijse bevolking droomt er reeds van, haar onmetelijke hoofdstad binnen weinige jaren door de elektriciteit verlicht te zien. Met komst van het land en met mei de vriendelijke lentezon, en zij die geld en tijd hebben, beginnen reeds zachtjes aan hunne koffers te pakken om per spoor of stoomboot een buitenlandse reisje te ondernemen. Zal ik, van het naderende reisseizoen gebruik makend, met mijne lezers in gedachten altijd den stroom der reizigers volgen en een bezoek brengen, 't Zij aan de romantische oevers van den Rijn, aan het pittoreske Zwitserland, of zullen wederom een of andere badplaats bezoeken? Och, de Rijn, Zwitserland en geheel die reeks van badplaatsen zijn reeds zoo dikwijls bezocht en beschreven, dat ik vreezen zou in herhalingen te vallen, wanneer ik er mijne lezers henen leidde. Zelfs Spanje, Italië en het Oosten hebben geheel en al het aantrekkelijke der nieuwheid verloren, en daar afstand en tijd evenmin als het financieel gedeelte van het vraagstuk voor ons een hinderpaal zijn, belet niets ons een stouten stap te wagen en de meest bekoorlijke plekjes van de nieuwe wereld een bezoek te brengen, 't Welk daarenboven nog geheel en al het aantrekkelijke der nieuwheid heeft. Op de vleugelen der verbeelding dus den Oceaan over gevlogen, om neer te strijken in de heerlijke vallei van Yosemite, die in alle opzichten de vergelijking kan doorstaan met de schilderachtigste en meest romantische oorden van Zwitserland en Italië. De vallei van Yosemite ligt in het westen der Verenigde Staten, ongeveer 370 kilometers van San Francisco en 136 kilometers van het naaste spoorwegstation, het stadje Merced, verwijderd. Voor ruim een kwart eeuw was die bekoorlijke plek, welke zeven mijlen lang, een breed en ruim 4000 voet boven de oppervlakte der zee gelegen is, de blanken geheel en al onbekend. In Maart 1851 werd ze ontdekt door den Amerikaanschen majoor Savage bij een vervolging der Indianen, en sindsdien wordt ze jaarlijks door duizenden Amerikanen bezocht, terwijl in den laatsten tijd ook vele Europeanen, vooral Engelsen, zich de moeite en kosten der lange reis getroosten om de wonderen van de Yosemite-vallei te aanschouwen. Langs een smallen, aan weerszijde met diepe afgronden omgeven weg, die in den jongsten tijd echter enigszins verbreed en, zooals onze gravure te zien geeft, voor voertuigen geschikt is gemaakt, bereikt men dwars door het Sierra Nevada (Sneeuwgebergte) heen de vallei. onmetelijke geschubde slangen over de donkere rotshelling naar beneden schieten. Zulk een plek, die, op een kleine ruimte, zo veel schoons en indrukwekkends vereenigt, moet eenmaal het vereenigingspunt worden van Oost en West; reeds heeft men er een drietal hotels gebouwd, waar de toeristen al de noodige gemakken kunnen vinden. Inden winter echter is de vallei geheel van de buitenwereld afgesloten; niet zelden bedekt dan de sneeuw den grond tot op een hoogte van 20 a 25 voet, en de weinige bewoners van de streek moeten zich, vóór de wintertijd invalt, voor verscheidene weken van de noodige levensmiddelen voorzien. De vallei van Yosemite is door de Regeering der Unie aan den Staat Californië afgestaan, die zich beijvert om het verkeer tusschen dit „Amerikaansch Zwitserland” en de buitenwereld zo veel mogelijk te vergemakkelijken en aangenaam te maken. Een paar jaar geleden heeft de Hongaarse luitenant der cavalerie, Theodor von Zubowitz, veel van zich doen spreken, toen hij in zeer korten tijd te paard den langen weg van Wenen naar Parijs aflegde; thans heeft dezelfde ruiter een nieuw middel bedacht om zijn naam nogmaals door geheel Europa te doen noemen. Ditmaal geldt het een werkelijke uitvinding, die haar praktische resultaten kan hebben. Luitenant Zubowitz heeft namelijk een soort van zadel uitgevonden, dat van caoutchouk vervaardigd is en met lucht kan gevuld worden. Van dit toestel voorzien kan een ruiter veilig de diepste rivieren overzwemmen, want het feitelijke gewicht van paard en ruiter wordt natuurlijk door het met lucht gevulde zadel aanmerkelijk minder, zodat er geen gevaar kan bestaan van te zinken. De uitvinder heeft reeds meer dan vijftigmaal zijn toestel beproefd door de breede Donau over te zwemmen. Hij heeft echter eerst de vorige maand zijn sporen als ruiter-zwemmer verdiend, toen hij op het breedste gedeelte der rivier, in de nabijheid van Wenen, ten aanschouwen van een grote menigte officieren en duizenden belangstellenden of nieuwsgierigen uit Wenen, in het openbaar den watertocht volbracht. Op onze gravure (bl. 304) is luitenant Zubowitz met zijn ros afgebeeld, met het zadel van caoutchouk aan en niet met lucht gevuld. De uitvinder beweert, dat een cavalerie-korps, wanneer het van zulke zadels voorzien is, zonder het minste gevaar de breedste rivieren kan overzwemmen, wat vooral in oorlogstijd van het grootste belang zou kunnen zijn. Of het Russische leger aan den Donau van de uitvinding des Hongaars gebruik denkt te maken, wordt ons niet gemeld, het ware anders een prachtige gelegenheid, om ze daar op grote schaal toe te passen. Bard. DE VISCHMARKT TE BILLINGSGATE. Waar Gustave Doré naar zijn crayon grijpt, krijgt men iets zonderlings, iets pittoresk, we zouden bijna zeggen: iets Doré-achtigs te zien. Niet dat hij de waarheid te kort doet en met zijn fantasie aanvult, wat er aantrekkelijks in zijn tableaux zou kunnen ontbreken, doch waar een ander zonder iets te zien voorbij gaat, ontvangt hij een indruk, papier en potlood komen voor den dag en een schets is gereed. Alle gravures, welke wij reeds uit zijn Bondon gaven, dragen dit kenmerk, en zijn Vischmarkt te Billingsgate niet het minste. In een stad als Londen moet de aanvoer van zee- en rivierzvis moeten zeer groot zijn, zodat het zeer begrijpelijk is, dat het aankomen der vischschuiten met een grote drukte gepaard gaat. Dit is het echter niet wat het meest in zijn Vischmarkt opvalt, doch het Engelse type, welke hij zoo zuiver in al zijn teekeningen heeft weten weer te geven, is ook hier weer in al zijn oorspronkelijkheid voorgesteld. Yan den lord tot den visser is een groote afstand, doch heiden zijn Engelsen en bij Doré’s teekeningen is hun gemeenschappelijk kenmerk niet verloren gegaan. „Dat zijn Londense visschers,” zal iedereen zeggen, die onze gravure ziet, een uitspraak, waardoor zij niet weinig waarde verkrijgt. HOOG EELDERDOM IN NEDERLAND, DOOR Dr. G. W. BRUIKSMA. (Vervolg.) Het valt terstond in het oog, dat juist van hen, die een beroep uitoefenden, waarin zij naar allen schijn zich het best te goed konden doen aan "spijs en drank", het grootste aantal binnen 't jaar zijn gestorven, namelijk bakkers, slachters en herbergiers. De omstandigheid, dat de geneesheeren het ongunstigste op beide lijsten zijn aangeteekend, mag velen ten troost zijn, dat zij ook voor zichzelf het geheim des levens nog niet hebben ontdekt, terwijl daaruit tevens kan blijken, dat velen hun eigen leven verkorten door te zorgen voor de gezondheid van anderen. Geen beroep echter is zoo ongezond, geen beroep zoo schadelijk, of men kan, daarin een hoogen ouderdom bereiken. Een mijnwerker in Engeland is 132 jaren oud geworden, en een beroemd Italiaansch zanger leefde bijna even lang. Men kent voorbeelden, dat zelfs onder de ongunstigste omstandigheden het leven buitengewoon lang kan duren. Eenige voorbeelden ter opheldering. Pieter Joseph Soete werd den 26 November 1778 te Brussel, op 17-jarigen leeftijd, ter dood veroordeeld wegens moord; zijn straf werd echter door Maria Theresia in levenslange gevangenschap veranderd. Dientengevolge werd hij te Gent in het tuchthuis opgesloten, doch in 1814 door een hoofdman der Kozakken ontslagen. Door een gevangenschap van 36 jaar echter beroofd van middelen om in zijn behoeften te voorzien, en zonder bloedverwanten en vrienden, wist hij zijn vrijheid niet te gebruiken en verzocht als een gunst, om weer in de gevangenis te worden opgenomen. Toen dit verzoek verhoord was, bleef hij nog gedurende 27 jaren gevangen, namelijk tot aan zijn dood op 80-jarigen leeftijd, waarvan hij 63 jaren in de gevangenis had doorgebracht. In 1816 werd te Marseille een levenslang veroordeelde ontslagen, omdat hij de honderdjarigen leeftijd had bereikt; en in het strafwerkhuis te Limerick in Engeland leefde in december 1841 nog Maria Scully, die toen 106 jaar oud, en frisch en gezond was. Uit de jongste tijd kunnen wij hier nog bij voegen de beruchte Desjardins, die in maart 1869 uit de gevangenis te Beaulieu ontslagen werd. Hij was toen 89 jaar oud, waarvan hij er zestig in verschillende gevangenissen had doorgebracht. ’t Is slechts om der zeldzaamheidswille, dat wij enkele voorbeelden vandaag hebben gezocht onder de gevangenen, maar toch is er iets in hun bestaan, dat zulk een taai gezondheid verklaart, namelijk de vaste regel, de soberheid en onthouding in hun levenswijze, waartoe zij gedwongen zijn. Reeds Salomo zei est modus in rebus, er is een maat in alle dingen, en nergens gaat deze regel beter op dan bij ’t gebruik van spijs en drank tot behoud van de gezondheid en een lang leven, daar in vele gevallen gebrek minder schadelijk zal zijn dan overdaad. Toen de bekende Thomas Parr, die op 152-jarigen leeftijd stierf, door Karel II van Engeland aan zijn hof te Londen geroepen was, nadat de eenvoudige landman gedurende anderhalve eeuw een matig en werkzaam leven had geleid, bezweek hij binnen enkele weken, alleen omdat hij met al de weelde en den overvloed der grote wereld werd omringd. Iedereen kent den strenge regel der Trappisten. Van den 14 september tot en met den eersten zaterdag in de vasten eten zij slechts eenmaal in de vierentwintig uren. Deze maaltijd geschiedt te half-een des middags, d.i. twaalf uren nadat de kloosterlingen hun legerstede hebben verlaten. Hun voedsel bestaat in 378 grammen brood, waarbij naar believen droge aardappelen kunnen genomen worden, een soep zonder vet, boter of olie, en bovendien wat groenten in water gekookt. Vlees, vis, boter en eieren zijn voor de gezonden verboden, olie wordt slechts bij de salade toegelaten. De gewone drank is een halve liter appelwijn, en het dessert bestaat uit vruchten of rapen. Welnu, niettegenstaande deze sobere kost worden de Trappisten gewoonlijk zeer oud en blijven krachtig tot aan hun dood. Besmettelijke ziekten treden zelden hun klooster binnen, terwijl het bij hen een alledaags feit is, dat grijsaards van 70 en 80 jaar geregeld hun werkzaamheden in de open lucht doen, het mag dan winter of zomer zijn. Professor Hoeser verhaalt, dat hij op eenderde heuvels, die de Golf van Napels omringen, het klooster der Camuldulen heeft bezocht, waarvan de bewoners alleen van plantaardige spijzen leven; zijn gids, die 70 jaar oud en een der jongste broeders was, verzekerde hem, dat slechts zelden een hunner beneden de 90 jaar stierf. ’t Is trouwens zeker, dat de meeste mensen drie- en viermaal meer spijs gebruiken dan voor de instandhouding van hun lichaam noodzakelijk is, zonder nog het onnoodige gebruik van allerlei prikkelende en opwekkende dranken mee te rekenen. Welke wonderen een matige levenswijze kan uitwerken, mag het voorbeeld van Luigi di Cornaro bewijzen. Hij behoorde tot een der voornaamste geslachten van Venetië, en leefde zooals in die stand gebruikelijk was: in weelde en overvloed. Langzamerhand begon hij er de gevolgen van te ondervinden; maagpijn, stekende pijn in de zijde, aanvallen van podagra met koorts en aanhoudenden dorst begonnen hem te kwellen, en vooral van 35 tot 40 jaar was hij altijd ziekelijk. Natuurlijk wendde hij allerlei geneesmiddelen aan en raadpleegde hij de kundigste geneesheeren van zijn tijd. Alles echter zonder baat. Toen besloot hij als laatste redmiddel en omdat zijne geneesheeren hem verzekerden, dat hij nog slechts korten tijd te leven had, gedurende die tijd de strengste matigheid in acht te nemen, met zulk een gunstig gevolg, dat hij op 86-, 88-, 90- en 95jarige leeftijd de brieven schreef en liet drukken, waaraan deze bijzonderheden zijn ontleend. Gedurende meer dan vijftig jaren bedroeg het gewicht van zijn dagelijksch voedsel, steeds nauwkeurig gewogen en bestaande uit soep, vleesch, eierdooier en brood, slechts 24 lood, en de maat van zijn drank 28 lood. DE KATHOLIEKE ILLUSTRATIE. Onder deze omstandigheden stierf hij in 1753, meer dan een eeuw oud. Ook Margaretha Aunfree, welke te Utrecht in 1772 den zeldzamen hoogen leeftijd van 119 jaren bereikte, was altijd een voorbeeld geweest van matigheid; en niet minder Willem Salm, te Vlaardingen overleden den 13 Januari 1793, in den ouderdom van 101 jaar en 3 weken. Deze man had zich geheel zijn leven altijd zorgvuldig onthouden van vetten of sterk met specerijen gekruiden kost, evenals van alle soort van sterke dranken, zoowel wijn en likeur, als jenever en brandewijn. Zijn dagelijksche drank was water of gewoon tafelbier. Hieraan schreven vele mensen over de hele wereld, ook in Nederland, een aantal dergelijke preëndende getuigen in de koortijden: "Ik leefde matig," schreef de aartsbisschop te Bielefeld namelijk in het 110de jaar van zijn leven, vergenoegd met het bestaan, half gezond te onthullen. De arme, ongehuwde vrouw, Marie Nausenne, stierf ten jare 1756 in een gasthuis te Düren, na een leven van volgende, in 'jaar 165 van de VISCHMARKT TE BIELINGSGATE, NAAR GUSTAVE DORE. DE KATHOLIEKE ILLUSTRATIE. 1702 kwam te sterven, hoewel hij reeds in 1587 was geboren. Niettegenstaande de grote wereld, waarin hij verkeerde, hij was onder anderen Venetiaansch consul te Smyrna, woonde hij nimmer een gastmaal bij, dronk nooit anders dan water, rookte niet en at weinig, doch altijd, op geregelde tijden. Dagelijks ook nam hij lichaamsbeweging in de vrije lucht, ging nimmer laat te bed en stond in zijn 100e jaar nog even vroeg op als altijd. Zijn geheugen en verstand bleven daarbij tot het eind toe ongeschonden. En pastoor Aubourg, gestorven in Maart 1758 te Alais in Frankrijk, op de leeftijd van 107 jaren. Sinds 78 jaren stond hij aan het hoofd van dezelfde parochiekerk. Zijne matigheid was buitengewoon. Hij leefde alleen van plantaardige spijzen en zijn eenige drank was water. In latere tijden, onze tegenwoordige eeuw, kunnen we evenzeer tal van dergelijke levensgeschiedenissen aanwijzen; we zullen ons echter slechts tot enkele beperken. Zoo hebben we John Tarron (gestorven in 1815, oud 110 jaren), wiens eetregel voornamelijk bestond uit melk, brood en kaas; en Donald M’kay, in den ouderdom van 118 jaren overleden in de laatste helft van ’t jaar 1838, in ’t graafschap Sutherland, wiens matigheid buitengewoon en bij iedereen bekend was, en die nimmer eenigen sterken drank had geproefd. Tot dat getal behoort ook Jonas Nolan, de patriarch van Ierland, die door zijn ouderdom van 116 jaren zulk een vermaardheid verkregen had, dat de koningin van Engeland, Victoria, kort voor zijn dood, in 1858, zijn photographisch portret verlangde. Hij was een onbeduidend pachter, van wie men geen andere bijzonderheden kon gewaar worden, dan dat hij altijd eenvoudig leefde en zeer matig was. DE LUCHTBALLON IN OORLOGSTIJD. De meesten onzer lezers zullen zich de rol nog wel herinneren, welke de luchtballon inden Fransch-Duitschen oorlog gespeeld heeft. Nu eens was het een Pruisische voorhoede, die een ballon uit het belegerde Parijs opgestegen naakte, dan weer een ballon waarin Fransche soldaten zaten, die het Pruisisch kamp wilden verkennen, en zelfs Gambetta zag men het schuitje stappen om uit de ingesloten hoofdstad te geraken. Minder als ontvluchtingsmiddel en overbrenger van despatches, dan wel als observatie-post heeft men altijd zeer veel van den luchtballon verwacht, daar het voor de hand ligt, dat van een nauwkeurige kennis van de bewegingen en stellungen des vijands het winnen of verliezen van een veldslag kan afhangen. Dit denkbeeld is al eerder nieuw, want nauwelijks had de koene luchtreiziger Pilâtre de Rozier door zijn voorbeeld het bewijs geleerd, dat ook mensen zich in de lucht zouden kunnen verheffen, welke proef onder de ogen van de uitvinders der luchtballons, de gebroeders Montgolfier, plaats had, of de verhitte verbeelding van allen, welke bij die tocht tegenwoordig waren geweest, of er van hadden hooren spreken, zag in de lucht reeds legers die elkander bevochten en slag leverden, en men verheugde er zich reeds over dat in oorlogstijd de landman evengoed zijn akkers zou kunnen bebouwen als in tijd van vrede. Het moet gezegd worden dat de luchtballon de verwachting, welke men van hem koesterde, volkomen heeft beschaamd, en nog even als inden tijd van Montgolfier de kinderschoenen niet heeft uitgetrokken. De Fransche generaal Bernadotte zeide eens, toen men bij hem aandrong, dat hij luchtballons zou gebruiken om de vijandelijke stellingen te verkennen: „Ik ga liever den ezelsweg,” en zijn woord is tot heden gebleken juist te zijn, al keurde men het destijds ook af. Wij willen hier eene korte schets geven van de pogingen, welke gedaan zijn om den ballon dienstbaar te maken aan het oorlogvoeren, waarbij men ons ter wille van de waarheid wel verge- ven zal. dat wii een kroniek van mislukkingen moeten neersehrij ven. Ook daaruit valt echter iets te leeren, al was het maar alleen de hardnekkigheid van ’smenschen geest, als hij meent iets te kunnen uitvoeren wat mogelijk is Omstreeks tien jaren na de eerste proeven van Montgolfier en Charles, dus in 1793 droee de Fransche Regeering aan den kapitein der genie Coutelle, benevens eenige natuurkundigen den last op te onderzoeken in hoeverre de luehtballon in oorlogen voordeel zou kunnen aanbrengen, Het spreekt vanzelf dat, wanneer eene Regee- DE ELECTRISCH VERLICHTING VAN HET DOMPLEIN TE MILAAN. DE WEG NAAR DE YALLEI VAN YOSEMITÉ. DE KATHOLIEKE ILLUSTRATIE. ring tot zulk een daad overgaat, de volksmeening de zaak reeds lang heeft vooruitgeloopen, en dat deze geen kleine verwachtingen van den ballon had, bleek uit het rapport der commissie, welke er op aandrong een luchtvaart-instituut op te richten, dat nog hetzelfde jaar te Meudon geopend werd. Gemelde commissie droomde wel is waar niet van legers in de lucht en kuipjes met ballons opgevuld, doch het denkbeeld om de ballons als verkenningsmiddelen te gebruiken, kwam haar zoo gemakkelijk uitvoerbaar voor, dat zij de zaak als geklonken beschouwde, indien men soldaten kon vormen die een ballon hanteeren kunnen. De twee luchtvaartcompagnieën van Meudon, elk bestaande uit 24 man en 2 officieren, werden dus geducht geoefend in het verpakken, vullen, oplaten, vasthouden en neerhalen van aan touwen bevestigde ballons, en dit bij alle weersgesteldheid en denkbare omstandigheden, en zooveel spoed was er achter gezet, dat zij reeds een jaar na hun oprichting, in Mei 1794, naar het Noorderleger werden gezonden, om daar hunne eerste diensten te bewijzen. Te Maubeuge werd een gasoven gebouwd en daardoor in 50 uren de 500 kbm. grote ballon, Entreprenant genaamd, gevuld. Gedurende de belegering dezer vesting door de Oostenrijkers steeg de Entreprenant dagelijks eenige malen boven de stad op en gaf door depaches, die men, aan zakjes met zand gebonden, door middel van een touw, neerliet, berichten over de bewegingen van den vijand. De verkenningen, welke later voor Charleroi en gedurende den slag bij Eleurus plaats hadden, moeten volgens de rapporten hebben bijgedragen tot de overwinningen van het Noorderleger, doch zij melden tevens dat het weer zeer zacht was, hetgeen zich ook gereedelijk laat opmaken uit het feit, dat de ballon 300 dagen gevuld bleef en in die toestand werd vervoerd, tot hij voor Namen door den wind tegen een boom stuk geslagen werd. Dit was het eerste ongeluk, doch niet het laatste, want van nu af begint een reeks mislukkingen, waarvan een, in plaats van af te schrikken, een tegenovergestelde uitwerking had. Kort na het vernielen van de Entreprenant verscheen Coutelle met een nieuwen ballon bij het voor Mentz gelegerde Rijn-Moezel-leger. Bij zijn eerste opstijven werd de ballon echter dooreen storm tegen den grond geslingerd, zodanig dat de luchtschipper er nauwelijks het leven afbracht. Napoleon I wilde later niets met de ballons te doen hebben, ontbond daarom de compagnie en liet de school te Meudon sluiten. In 1812 begonnen de bomen een nieuwe proef; zij maakten grote ballons, die ingericht werden om bommen op de vijand te werpen, doch reeds de proeven daarmee genomen mislukten. In 1830 gaf men de Franse expeditie naar Algiers een ballon mee, welke echter nooit gebruikt is geworden. In 1847 leerden de Oostenrijkers tot hun schade, dat er weinig met de ballons aan te vangen was. Zij belegerden Venetië en vervaardigden papieren ballons, die dooreen gunstigen wind gedreven, bommen op de stad moesten werpen. Door den tegenovergestelden luchtstroom, welke in hoerer atmosfeer heerschte, werden zij echter teruggedreven, zodat de bommen in plaats van in de vesting in hun eigen leger vielen. In den Italiaansch-Oostenrijkse oorlog van 1859 engageerde Napoleon III de aëronauten Godard en Nadar voor het Franse leger. Eerstgenoemde steeg op het slagveld van Solferino op, doch kon niets van den vijand bespeuren. De laatste probeerde op diezelfde dag een foto te nemen van het slagveld, doch de figuren waren, wegens het ontsnappende gas, zoo onduidelijk, dat er niets van te maken was. Ook in den Amerikaanse oorlog werd de luchtballon door het leger der Unie als observatie-post gebruikt; in hoeverre dit enig voordeel heeft opgeleverd, is ons niet bekend. Eveneens ontbreken ons de berichten omtrent het gebruik van een ballon door het Braziliaanse leger in zijn oorlog tegen Paraguay. De jongste proeven om de luchtvaart aan het oorlogsvolk te diensten te maken, dagteelden uit den Fransch-Duitschen oorlog; wij willen daarover wat meer uitvoerig spreken. Tegen het einde van augustus 1870, dus na het uitbreken van den oorlog, werden te Keulen twee detachementen luchtschippers opgericht, elk van 20 koppen sterk. De Engelse luchtreiziger Coxwell leverde de ballons en leidde in de centraal-werkplaats der Rijnspoorwegmaatschappij te Nippes bij Keulen de oefeningen. De ballon zou zijn eerste diensten voor Straatsburg bewijzen en op den 8 september rukten de twee detachementen daarheen, zodat zij op den middag van den 9 te Bischweiler, een dorp op een half uur afstand van Straatsburg gelegen, aankwamen, waar nog denzelfden avond proeven genomen werden. Daar men hier met lichtgas kon vullen en het weer zeer gunstig was, gelukten deze proeven zoo goed, dat de generaal-en-chef van het belegeringsleger de detachementen op den 17 september tot Suffelsweilersheim, vlak bij de stad, liet voortrukken, om daar verkenningen te doen. In het begin was men van plan de ballon gevuld tot voor Straatsburg te brengen en het weinige reservegas, dat men noodig had, in grote wijnvaten mee te nemen. Doch zowel de telegraafdraden en hopvelden als de opgestoken wind maakten dat plan onuitvoerbaar, zodat men verplicht was het gas den ballon te laten ontsnappen. Te Suffelsweilersheim vond men geen lichtgas, men moest dus den ballon met waterstofgas trachten te vullen. Met grote moeite werden de achttien wijnvaten, welke men daartoe noodig had, bijeengebracht en zoodanig het ging door buizen aan elkaar verbonden. De ontwikkeling van gas liep goed van stapel, doch in weerwil van dat onverhoopt succes wilde de ballon maar niet zwellen. Bij onderzoek bleek dat de buizen, waarmee de vaten met elkander in verbinding stonden, niet zuiver dicht waren en het gas door de openingen ontsnapte. Goede raad was duur en toch zou en moest men opstijgen. Men ging dus met de vulling voort, in de hoop dat er minstens zoveel gas in de ballon zou komen, dat hij één persoon kon opvoeren. Werkelijk gelukte dit, doch nu kwam een nieuw beletsel in het weg: het begon sterk te waaien, waarvoor men echter niet terugtrad. De ballon verhief zich, zelfs tot een hoogte van 115 meters, doch het doel werd niet bereikt want, door zijn hevige schommelingen kon de luchtschipper van de vesting, welke daarenboven in een dichte kruitdamp gehuld was, niet eens de toren der kathedraal zien. Hij werd dan ook spoedig naar beneden getrokken waar hij, nog eerder luchtschipper het schuitje verlaten had, zoo door den wind werd beschadigd, dat het weinige gas geheel ontsnapte. Kort daarop volgde de overgave der stad en werden de luchtschippers naar Parijs gezonden, waar echter hunne diensten overbodig bleken, daar men in de rondom de stad gelegen hoogten voldoende observatie-punten vond om de bezetting in het oog te houden. (Slot volgt.) ANNE DIE U-L E-VE UT. EEN VERHAAL UIT DE XVIIe EEUW door August Suiders. (Vervolg.) Men drong razend vooruit; de weduwe stond nog altijd voor de deur en strekte beschermend de twee armen uit; zij stond daar alsof zij aan het kruis genageld was! „Mij eerst zult gij dooden!” zeide zij met nadruk. Zij wist echter wel, dat Laurens reeds langs het venster op den wal, het huis verlaten had; doch zij wilde hem tijd doen winnen om te vluchten; zij had daarenboven nog een ander geheim in haar huis, dat voor het volk moest verborgen blijven; immers, boven op het enge kamerke in den gevel was, voor eenige dagen, een man verscholen, waarop de godsdiensthaat met geluk zijn woede zou gekoeld hebben, ten minste indien hij geweten had welke bediening hij uitoefende; het was de pastoor der kleine en in Zeeland door de wet streng verboden katholieke gemeente. Steenen werden geworpen, stokken vielen kneuzend en beukend neer; messen en daggen blonken boven het hoofd; het grauw, moest bloed hebben. En het bloed stroomde! De arme weduwe zakte, doordat een zwaren steen of slag aan het hoofd getroffen, met een ijselijken gil ten gronde, en haar onder de lompe voetzolen en klompen vertrappend, viel het opgewonden volk binnen; doch terzelfde tijd borrelde het eensklaps, bang huilend, achteruit en alsof zij de eerste indringers de duivel gezien hadden, werkten zij naar buiten. Twee schoten, in het huis gelost, deden het uitwerksel alsof ganz het woning krakend en berstend in de lucht vloog, en het vuur, dat in het donker ontsprong, maakte van de deur en ’t venster een ogenblik twee vurige ogen van een dreigend monster. Op den ontruimden dorpel verscheen de lange sterke gestalte van een man; het was Laurens, die, op den wal het aangroeiend gedruisch horende en zijn moeder in gevaar wanend, op zijn stappen terugkeerde, langs het venster weer binnen sprong, maar helaas! te laat. Terwijl het grauw hullend de vlucht nam, beurde Laurens zijn arme moeder op; het bloed stroomde uit de wonden van het ijselijk vertrappeld en vermorzeld hoofd. Alles vergetende droeg de kaper zijn moeder binnen en legde haar op de legerstee. „Moeder, moeder!” riep hij kermend uit, het bebloede gelaat kussende; „moeder, uw Laurens roept u!” De weduwe antwoordde niet meer. Eensklaps was het kamertje verlicht; het blikken lampje brandde; naast Laurens stond een oud man, als een werkman gekleed, maar met zoo’n fijn en onderscheiden wezen, met zoo’n sneeuwwitte haren, dat gewis het kleed met den stand niet overeenkomen moest; zijn handen beefden en zijn stem was diep ontroerd. „Gij hier, mijnheer pastoor!” riep Laurens. „Stil, zoon, stil! Laat ons voor uw moeder zorgen!” De priester trad met het licht nader en den ijselijken bloedstroom ziende, riep hij weenend uit: „Arme Martha, zij hebben haar gedood!” „Dood!” antwoordde Laurens op jammerenden toon. „O, ik zal mij wreken, wreken tot den bloede!” „Bedaar, zoon, bedaar! Wat vermoogt gij tegen die wilde menigte, welke, terugkeerend, tot duizenden zal zijn aangegroeid!” „Is mijn moeder dood?” „Ja, zij is dood! Arme martelares, heilige vrouw, engel van liefde en geloof op deze wereld, onbekend en vergeten hier beneden voor die welke niet van de onzen waren, maar tusschen deze groot en heilig als een figuur uit de eerste dagen des Christendoms! Martha, edele, heilige Martha!” De oude man snikte en hield biddend de hand voor de oogen. Na een poos hervatte hij: „En nu, Laurens, want ik ken u nog wel en heb ganz het gesprek met uw moeder beluisterd, ga nu heen! Het grauw komt terug en het zou zijn wraak tegen u uitwerken en u doen aanhouden. Ga, ik bid er u om!” „Maar gij, mijnheer?” „Wees niet bevreesd; weinigen of liever geenen kennen mij, al heb ik jaren lang hier en in de omstreken gezworven. Ik zal een vreemdeling zijn, die, bij toeval langs het huis komende, de arme doode heb opgenomen.” „Maar het lijk mijn moeder ?” weende Laurens. „Ik zal er wel zorg voor dragen.....” „Zij zullen het nog verder schenden en verminken !” „Neen, de moed der lafaards is gekoeld nu zij bloed hebben gezien!” „Ik blijf, ik blijf!” „Gij hebt ongelijk, zoon; gij kunt hier niets meer uitrichten. Laurens boog zich over het lijk zijner moeder; hij drukte zijn lippen op het bebloede wezen, dronk als het ware het bloed der dierbare, en die man, welke zooveel menschen in zijn leven had neergeslagen, zooveel lijken onverschillig was voorbij gegaan, wiens voet zoo dikwijls in den strijd in het bloed was uitgeslibbert, die man was nu bleek van aandoening, en tranen gulpten uit zijn mannelijke oogen. Nog een kus, nog een, en dan sprong hij de deur uit, welke hij open liet, en verdween op den wal, op het oogenblik dat de schout met zijne dienders voor het huis der vermoorde weduwe stil hield. Het huilende volk volgde den overheidspersoon op zekeren afstand en bleef hijgend van nieuwsgierigheid op een twintigtal stappen van de deur staan. Men hoopte nu den vreeselijken zeeroover geboeid te zien wegvoeren; het bliksemsnel tooneel, waarvan men een oogenblik te voren getuige was geweest, was wel geschikt om aan die Laurens de Graaff een nog meer duivelsch karakter te geven, en de belangstelling in hem te verhooven. De pastoor had gelijk gehad: de woede was gestild; het bloed had de schurken met doodschrik geslagen; de schuldige opruiers waren niet meer daar, zoo min als die, welke de weduwe het hoofd insloegen of haar onder den voet vertrappelden. De blonde man bereikte onbekend de schuit; het was reeds donker; moedeloos liet hij zich op de bank neerzakken, de roeiers grepen de riemen en snel doorkliefde de kleine boot het water, om weldra op de grachten buiten de stad te verdwijnen. Op een uur afstand van de stad, inde kamer eener herberg aan den weg, vinden wij den stouten blonde man terug en wel in gezelschap van zijne vrouw, Anne Dieu-le-Veut, in reisgewaad. Hoewel zij alleen waren in de kamer, spraken de twee personen fluisterend en daarenboven spaansch, gewis om geen onbescheiden ooren met hun geheimen bekend te maken. Over beider gelaat lag een diepe trek van mismaadigheid verspreid; in Laurens vooral was niets meer van die vroegere stoutheid en vermetelheid, van die kalmte in de grootste gevaren op te merken, welke zijn vrouw steeds bewonderd had. Hij was nu gebroken onder het gewicht van het lijden, en zelfs de gedachte aan zijn toekomst, welke zo schitterend was als een dageraad in den zomer, kon hem niet opbeuren; de dood zijner moeder had hem diep getroffen. „God heeft mij gestraft,” zei hij, „omdat ik haar zo lang vergeten had; hij heeft mij nu het herinneren aan haar met bloedige letteren in de herinnering gedrukt. Arme vrouw! Zij was zo nederig groot, zo heilig in haar eenvoud! „Wees gelukkig, Lorenzillo, dat gij haar nog eens hebt mogen zien!” liet er de jonge vrouw op volgen. „Ja, maar dat weerzien kostte haar den dood!” „Zij hield niet aan het leven, zei ze; zij verlangde immers heen te gaan.” „Dat is waar!” antwoordde de woeste kaper mijmerend. „Gij kunt niet begrijpen, Anne, hoe week mijn gemoed werd, toen ik al die herinneringen der jeugd weerzag, hoe ontroerd ik was die nederige vrouw voor mij te zien, die, op de wereldzee rondzwalkend, het oog op één punt, op den Hemel, gevestigd houdt. Ik meende, dwaaskop die ik was, met fierheid al de grootheid, welke ik was machtig geworden, voor haar ten toon te spreiden, en zij, integendeel, antwoordde mij: „Laurens, bidt gij ieder avond nog op uw knieën?“ Anne Dieu-le-Veut zat met strakken blik op het tafelblad te staren. „Anne, gij ook, gij moet u zelve verzoenen met uw vader” zei Lorenzillo. „Daarna zullen wij heengaan, naar onze bestemming, en nieuwe avonturen tegemoet gaan.” De kaper trad met gebogen hoofd door het vertrek, stond plotseling voor zijne vrouw stil en sprak: „En indien wij eens dat leven vaarwel zeiden, Anne? Indien wij onze titel en adelbrieven aan den koning van Frankrijk terugzonden? Zij werden toch maar in bloed en puin gewonnen, en, ’t moge dan ook al oorlog heeten, aan het woord „heldendaad” kleeft nog meest altijd het onrecht.” De gravin raakte met den top des wijsvingers de op de tafel gestorte wijn aan en maakte, in gedachten verzonken, hiëroglyphen op het tafelblad. "Ik bewonder in mijne moeder die rust, die kalmte, die hemelse onverschilligheid voor het aardse en haar onmetelijk vertrouwen in de toekomst. En toch was haar leven niet zonder gevaren! Met wat al moeilijkheden moet zij te kampen hebben gehad! Wat al fijn gevoel en scherp doorzicht was er noodig, om jarenlang als het ware de klok te zijn, die de gelovigen opriep om te komen bidden! De metalen klok was door de protestantse onverdraagzaamheid verboden; mijne moeder ging heimelijk van huis tot huis, van persoon tot persoon, om hen toe te fluisteren: "Deze avond, deze nacht, morgen of later bidt men hier, bidt men ginder!" Eindelijk viel zij als martelares van haar geloof, van haar hoop, van haar liefde. Anne Dieu-le-Veut, het wispelturige kind dat wij hebben leeren kennen, begreep het verhevene karakter van die vrouw; het grievde haar dat zij niet daar geweest was, om haar te zien, haar een woord van bemoediging toe te spreken, haar tegen het opgerichte grauw te verdedigen! "Dat was," zeide zij, "de grootheid uwer moeder, Lorenzillo; doch tot dergelijke verdwenen grootheid zijn wij niet in staat. Ieder volgt zijn roeping; de onze ligt niet hier, maar ginder." "Gij hebt misschien gelijk." "Het is nu daarenboven geen ogenblik om ineen zodanig punt een beslissing te nemen; het is onmogelijk thans onpartijdig te oordelen." "Gij hebt weer gelijk. Ik zal echter naar het huis van mijn moeder terugkeren, doch ditmaal goed vermomd. Ik wil moeders begrafenis bijwonen, den goede pastoor voor al zijn zorgen bedanken en de kosten van haar ter aarde bestelling voldoen. En dan dan wil ik aan de voet van den grijsaard neerknielen en doen wat ik deed, toen ik nog een kind was. Hij toch hoorde mijn kinderzonden, hij zal ook die hooren van mijn mannelijke jaren..... Ik wil, ja, ik wil een beter mens worden." Die twee wilde kinderen hadden voorwaar, misschien zonder het zelf te weten, een goed hart! AAN HET STRAND TE BLANKENBERGHE. Op vijf mijlen van Brugge, strandwaarts, ligt het stadje of vlek Blankenberghe, dat enkel visschers tot bewoners heeft; het ligt daar onder aan de voet van den hooge duin, tegen den ijzigen noordenwind en den bulderenden golfslag verscholen. Maar het waren, om dus te zeggen, destijds reeds dezelfde vissers, evenals nu gekleed in het rood wollen hemd, in een zware lakenschaaf, in een rood wollige broek, zuidwester en waterlaarzen; altijd even arm en even eerlijk. Zij zaten ook toen, evenals nu nog, op een witte duin en met stil en dromerig oog op de zee te staren, zonder dat er meer dan een enkel woord over de lippen kwam. Het is alsof zij bij het bruisen der majestueuze zee hebben geleerd zwijgen, en dat dit zwijgen in al het gekakel aan het strand door hun kinderen werd overgeërfd. Op zee waren zij evenals nu nog thuis: zij kenden er op het oog iedere streek, ja, ’t is alsof zij ook de namen van straat en plein in die beweegbare waterstad zien geschreven staan, en zij werpen het anker juist daar, waar zij verlangen dat het valle. In het stadje zelf waren de huisjes zooals er nu nog vele in de Visschers- en Molenstraten gelegen zijn, en in de Kerkstraat stond een oude patriarchale afspanning, waar men goed Brugsch bruin bier en een flinke schotel visch en vooral verse mosselen bekomen kon. Voordat het overige had Blankenberghe zijn baljuw en verdere overheden, zijne dekens der vissersgilde, zijne rederijkerskamer, zijn pastoor en een paar kanons om de kust te verdedigen. Rechts en links strekten zich de witte duinen uit, schaars met wat spikkelig gras begroeid en aan welker voet het strand en de heerlijke zee zich uitstrekten. Op die effen zandvlakte, die eens de rijkdom van het stadje worden moest, lag hier en daar een visserspink, een grote oker kiep, en men zag er soms een visschersknaap blootvoets het dorre duin beklimmen. Het is hier, in dat kleine plaatsje, dat wij de helden onze geschiedenis zullen afwachten, of beter gezegd hen zullen opzoeken; want de hoofdpersonen zijn reeds aangekomen, en in de herberg, in de Kerkstraat gelegen, zijn afgestapt. De gravin bevond zich in een kamer aan de straat; zij was in een donkere reisgewaad gekleed en scheen wel besloten dit niet af te leggen. Reisgoed had zij niet; dit was door de zorgen van Taurel langs de duinen naar de pink gedragen, die aan het strand gereed lag om in zee te steken. Een paar uren geleden was de baljuw gekomen en had de paspoorten onderzocht, en met een diepe buiging voor de graaf en de gravin De Vertigneul had hij zich verwijderd. In de richting van het fort lag de pink van den ouden Wybauw, een visscher van vader tot zoon. Deze zat in het kleine vaartuig; de regenmantel, de zuidwester, de hooge waterlaarzen duidden aan, dat hij op het punt was vanuit te varen. Het getuig had de oude zeerob niet noodig: een diep lood en een kompas was alles wat hij verlangde; hij was een van die, waarvan wij vroeger spraken; van die, welke op zee bekend zijn als in hunne woonplaats. Een man in 't bruin gekleed had zijn pink afgehuurd voor een rijken heer, en die laatste had hem zooeven bezocht en gezegd, dat zij nog des avonds in zee zouden steken, 't Was Wybauw wel: dag of nacht stond bij hem gelijk. De oude rob had eerbied voor die rijke heer, niet alleen omdat hij hem een ronde som geld op voorhand gegeven had, maar nog omdat hij met zooveel kennis over de zee en het varen wist te spreken. ’t Moet ook een varensgast zijn! dacht Wybauw, en hij oogde een blonden man inde schemering na, toen deze de witte duinen opklauterde om naar de herberg inde Kerkstraat terug te keeren. Op het zanderige duinpad stond eensklaps de man met de rode veer voor hem. “Taurel!” was de verwonderde uitroep van den kapitein. „Reeds terug van uwe zending naar Oostende?” “Zooals ge ziet, kapitein.” “Ik heb eens even de pink, de tuigaadje en den zeerob, die ons naar de Fransche kust moet brengen, in oogenschouw genomen. Dat belooft. Uwe keus is voortreffelijk: de boot is sterk, het tuigaadje in orde en met den zeerob zou ik regelrecht naar de Indiën durven oversteken.” “Wanneer vertrekken wij, kapitein?” “Dezen avond. En uwe reis naar Oostende?” “Is naar wens afgelopen. Nabestaanden van Jan Hoorn waren er juist wel niet meer; doch zijn weduwe met vier kinderen waren er aangekomen en leefden er op ruimen voet.” (Werd vervolgd.) DE KATHOLIEKE ILLUSTRATIE. DE KATHOLIEKE ILLUSTRATIE. MOZAÏEK. uitgangspunten voor reizigers in midden-AFRIKA Bij de stichting van het Comité van den koning van België tot het doen van ontdekkingsreizen in Midden-Afrika, is het niet van belang ontbloot na te gaan, welke uitgangspunten de Afrikaanse kusten voor de ontdekkingsreizen in de binnenlanden aanbieden. De blinde haat van de bevolking van Marokko veroorlooft aan geen enkel Christend, om langs daar in Afrika dieper door te dringen. Ook van Algerië uit is een expeditie niet aan te raden, daar de bewoners van de zuidelijke streken de grootste afkeer betonen jegens iedereen, die van daar komt. Men houdt er alle reizigers voor Fransen of Franse spionnen. Ook Egypte biedt zijn zwarigheden aan; wel is het Nijldal als uitgangspunt zeer gunstig, gebrek aan water gevaarlijk begon te worden, namen zij het merkwaardige en heldhaftige besluit te gaan verhuizen. Hetzij door een kwartiermaker, hetzij door instinct waren zij tot de wetenschap gekomen, dat zich op ongeveer een Duitse mijl afstand van hun poel de waterrijke stroom Winnomantic in de staat Connecticut bevond; daarheen zouden zij zich begeven. Op zekere donderdag werd de grote reis aangevangen; een ontelbare menigte kikkers met hun aanvoerders of voorlopers, die een geweldige stem hebben, vooraan, huppelden op den weg voort; het duurde een donkere nacht alvorens zij de stad Connecticut doorgetrokken waren. Het zogenieten hen met een melancholieke stemming gebracht, die zij uiten door een luid gekwaak van de voorlopers door een even weinig harmonieus geluid. Het aantal plantensoorten. Ongeveer 100 jaar vóór Christus' geboorte kende de toenmalige natuurkundige Theophrast 500 soorten van planten. Tournefort kende reeds 10.000 soorten; 70 jaren geleden waren er 25.000 bekend, eenige jaren later 57.000 en thans kent men reeds meer dan 80.000 verschillende soorten. Bij de jongste onderzoekingen in de binnenlanden van Afrika, Australië en China mag men verwachten, dat de plantencatalogus spoedig 100.000 nummers zal bevatten. de halve maan bij de Turken. Over de oorsprong der halve maan als het zinnebeeld van den Islam, die voor de Moslems is, wat het kruis is voor de Christenen, namelijk het symbool des geloofs, zijn geen juiste berichten bekend. Het is echter niet onwaar gelegen, maar alle reizigers, die van hier uitgingen, hebben minder aangename ervaringen opgedaan, ten minste voor zo ver zij niet geheel en al onafhankelijk tegenover de Begeering stonden. Abyssinië heeft ook weinig uitlokkingens zo min als de zuidelijke kustlanden. De kust tegenover het eiland Zanzibar schijnt nog de meeste voordeelen te bieden. Van Mozambique, Sofala enz. is de reiziger te ver van Midden-Afrika verwijderd. Hetzelfde geldt nog in hogere mate van Natal en het Kaapland. De zuidelijke westkust biedt weinig vaste steunpunten voor een expeditie aan. De gunstigste verhouding geeft Tripoli. Van hier uit kunnen de uiterste Turksche grensstations zonder moeilijkheden worden bereikt; kameelen, muildieren, ezels en paarden zijn hier voor matigen prijs te verkrijgen, en ook aan vertrouwbare bedienden is geen gebrek. Alles wat voor een expeditie benoodigd is, kan men voorts in Tripoli verkrijgen of van het naburige Malta doen ontbieden, terwijl verder de reizigers bij het tocht door de Sahara met alleen met de reis vertrouwd worden, alvorens zij het grondgebied van Midden-Afrika bereiken, maar daardoor bovendien aan het klimaat gewoon raken. Uit die hoede schijnt Tripoli in het vervolg het uitgangspunt der ontdekkingsreizen te zullen worden. * * * een kikvorschenverhuizing. Zelfs de kikvorschen hebben hun zorgen en rampen; met stijgende onrust zien velen hun voorzevuist moeras soms al armer en armer aan water worden, zodat zij gevaar lopen eens op het droog te geraken, wat voor een kikvorschenkolonie een onmetelijke ramp is. Zo hadden voor enige tijd de kikvorschen van een grooten poel nabij de stad Windham in Noord-Amerika bemerkt, dat hunne vloeibare woning meer en meer uitdroogde. Toen het water DE KLEUR VAN HET ZEEWATER. Het is van algemene bekendheid, dat het zeewater niet overal dezelfde kleur heeft; men poogde dit verschijnsel te verklaren door de weerspiegeling van den bodem der zee en door de verschillende diepte van het water. De nieuwere onderzoekingen hebben echter tot een geheel andere uitkomst geleid, welke veel waarschijnlijker klinkt, temeer daar de eerst opgezette theorie bij een groote diepte van den bodem der zee, die tot 4368 meters bedraagt, geheel onaannemelijk is. 