Weekblad voor Israe\u0308lieten, jrg 4, 1859, no. 46, 10-06-1859 
A‘.lBS9. Vierde Jaargang. t.WIM !Wlﬂlílîlfìll Vllllll lSIì/IEĲETW. Verscliijnt ellien Vrijdag.—Prijs p. jaarg./'S. Buitensteden binnen lietrijk franco fa.so. Afzonderlijke nominers 15c. Advertontiën van I—s regels tiO ct., iedere regel meer 10 ct., behalve de zegelgelden. Kapitalen of buitengewoon grootc letters worden dubbel berekend. 46. Vrijdag 10 Jiinij. UiToEver.: D. MOLGO. Toezendingen ui ter lijk Maandag en Adverlentièn sDingsdag aan iiet bureau van dil blad (Auislelstraat). ' Oiiicermiikeerile brieven, pnl.Jcs eii*. woiden niet Anitg;eiioiiieii. CORRESPONDENTEN VAN DIT WEEKBLAD: JSetinfnnte, tf. ’sHage, E. ra« riict yl]»., te Rotteud^m. De tocslaiid der Israfliclcn in Furopa Yoor cn na de emancipaüc. *) De prins Pückler Muskan zegt in zijn Tutti frutti: ,/Als ik met een beschaafden Israëliet spreek, dan komt altijd het verlangen Lij mij op, hem om verschooning te vragen voor alle wreede en onregtvaardige bejegeningen, die mijne vooronders den zijnen hebben toegevoegd.” Inderdaad is er geen volk, zelfs niet de negers, dat zoo veel, zoowel zedelijk als physisch, heeft geleden, welks deugden meer miskend en welks gebreken meer overdreven en als wapens tegen hetzelve gebruikt werden, dan de Israëlieten. De vervolging van de Israëlieten in Europa dagteekent eigenlijk van den tijd der kruistogten. Reeds vóór dien tijd hadden de koningen der Gofhen gedurende eeuwen beproefd, hunne bekeering door beperkende maatregelen te bewerkstelligen. Die maatregelen werden toegepast, veranderd en weder voor den dag gehaald, al naar mate van de wijze van zien des regerenden monarchen. Doch eerst sedert de kruistogen tot de optreding van Huss en Luther werd de verdrilving der Israëlieten tot een stelsel verheven en door de geestelijkheid, in nie tijden van onwetendheid, als een werk der vroomheid gepredikt. De Israëlieten hadden tot de overwinning der Mooren op de Spanjaarden bijgedragen. Onder de Arabische heerscliapjiij. bekleedden zij zeer hooge bedieningen aan het hof der kalifen. Onderscheidene Israëlieten waren ministers. Zij onderscheidden zich inzonderheid in de wiskundige, wijsgeerige, letterkundige en geneeskundige wetenschappen. Zij vertaalden Aristoteles in het Arabisch en het Hebreeuwsch en den Bijbel in de landstaal. JNa de verdrijving der Mooren door de Christenen begonnen de vervolgingen tegen de Joden op uitgebreider schaal. Millioenen hunner werden vermoord. Het gelukte evenwel niet, hen uit te roeijen. Kaardien het zwaard en de brandstapel niet toereikend waren, trachtte men hen zoodanig te vernederen, dat elk spoor van menschenwaarde bij hen moest te niet gaan. Van dezen tijd af dagteekenen de ghetti’s. De Israëlieten waren letterlijk buiten de wet gejdaatst. Een edelman, die uit medelijden een Israëliet beschermde, had het regt, ingeval die Israëliet gedood werd, daarvoor een zijn tegenstander toebehoorenden Jood op zijne beurt te doodeii. Wil men nog andere voorbeelden? Het ontbreekt ook niet aan onwraakbare bewijzen. In het archief van Neurenberg bevindt zich een vonnis, dat een denkbeeld kan geven vaii de wijze, hoe men te dien lijd het regt jegens de Joden uitoefende. Een Christen wierp een steen naar een Israëliet met het doel, hem te dooden. Hij miste hem echter en de steen, op straat nedervallende, brak een mand met glaswerk, dat aan eene koopvrouw toebehoorde. De Israëliet werd veroordeeld het glaswerk te betalen, dat door den zijn leven bedreigenden steen werd gebroken. Ie Irankfort beloofde keizer Karei VI den Israëlieten,voor eeiie som van 12,000 goudguldens, lien gedurende acht iareu niet te zullen lastig vallen. Dit document draagt het zegel en de liaudteekening des keizers. Elke fatsoenlijke handel, elke tak van nijverheid, elk handwerk waren hun verboden. Zij mo-zteii geene onroerende goederen bezitten en niet anders dan in morsio-e ongezonde straten, die des avonds door middel van een ijzeren getralied hek werden afgesloten, wonen. Voor de regtbank mogten ZIJ met als getuigen optreden; het was hun niet geoorloofd zonder bijzondere vergunning der inquisitie of policie, zich uit Lnne woonplaats te verwijderen. Zij waren gedwongen, eene bijzondere kleeding te dragen die hen aan de beschimpingen van den eerste den beste blootstelde. Alleen de woeker was hun voor hun karig onderhoud toegestaan. Door deze middelen behield men zich een v oorwendsel voor, om hen te vatten en bij gelegenheid te-en een losgeld weder vrij te laten, hetgeen om de tien jaren so°ms *) Uit Lc Kord, 1859, N». 107. om de vijf jaren, geschiedde. Yan tijd tot tijd maakte men een razzia onder de Jodenkinderen, om ze met geweld te doopeti. De Israëlieten, zonder verdediging, zonder bescherming, onderwierpen zich aan alles. Yan hunne vroegste kindscblieid zeide men hun – en de werkelijklieid ondersteunde trouwens die waarheid -- dat zij slechts geboren waren om te lijden, dat de aarde voor hen slechts doornen en distelen opleverde en dat zij deze rampen als boete voor de zonde der afgodendienst hunner vaderen moesten dulden. leder Israëliet was te eiken oogeublik bereid, een smadelijken dood te sterven. Hunne gebruiken, hunne studiën, hunne pogingen hadden nog slechts één doel: ,/Te sterren voor den roem des Allerheiligsten,” en hun geheele leven was slechts eene voorbereiding tot den dood. Aan dien tijd ontleenen het talmndisch mysticismus en cliassidismus hun oorsprong. De onderdrukte Israëlieten beschouwden de Christenen als hunne geboren vervolgers; hunne tyrannen zetteden voor hen de overlevering des lijdeiis en der slavernij voort, waarvan de Heilige Schrift gewaagt. Zij geloofden al deze ijselijkheden te moeten verduren, omdat zij den Heere verloochend en zijne geboden overtreden hadden. Zij moesten tevens hunne onderdrukkers als de vijanden Gods beschouwen, als de iiakoraelinn'eii van Nebucadnezar, Antioclms, Titus en Nero. Hun toestand'’veranderde bij het ontstaan van het Protestantismus. In de eerste plaats werd de zedelijke en stotfelijke strijd, dien de hervormin» inedebragt, eene heilzame afleiding voor de Israëlieten. Ten konden de zegevierende Protestanten, ofschoon ook zij de Joden verachtten, zich niet geheel onttrekken aan de solidariteit des toestands, die dezen met genen verbond. Doch wat het meest bijdroeg tot verligting der ongelukkige Israëlieten, was de geestelijke vrijheid, het resultaat der hervorming, de bron der nieuwe zedekunde. De uit Spanje en Portugal verdreven Israëlieten, alwaar de inquisitie meer dan 500,000 hunner verbrand heeft enwaar meer dan een millioen door honger en ellende zijn omgekomen hadden zich in Holland nedergezet, waar die vrijheid begon te verrijzen. Daar werd uit eene Israëlietische familie Baruch Spinoza geboren* een der magtigste geesten der nieuwere wijsbegeerte. ’ De beschavende beweging werd op nieuw tegengehouden door den boerenkrijg en den dertigjarigen oorlog. Heeds spraken eenige aanvoerders der boeren in hunne geschriften van de verbetering van den toestand der Joden. Thomas Muntzer vleiddö zich, hen door de kracht van het Evangelie tot het ChristenJoui over te brengen. Kichelieu had hun zekere, ofschoon beperkte regten bewillitid die later door Bodewijk XIV en Bodewijk XV werden De Italiaansche republieken hadden hun eveneens zekere reo'ten toegekend. Het was te Venetië, waar zich de grootvader °van M. d’lsraëli nederzette, om der Spaansche inquisitie te ontgaan. Ook werden zij door eenige koningen van Polen beschermd! Doch hunne lotsbestemming wisselde in dit land af naar de luimen van den verkozen koning;, en dikwerf verloren zij binnen eenige maanden de regten, die zij voor altijd meenden te hebben verworven. In Engeland vonden de Israëlieten toevlugtj bescherming ei» eene zekere vrijheid, sedert de bevestiging der dynastie Oranje. Van dien tijd af liet zich een groot aantal Italiaansche, Duitschft en Poolsche Israëlieten in Groot-Brittanje neder. Onder hen bevond zich ook de familie dHsraëli, die uit Italië kwam. Sedert dien tijd zijn de Israëlieten in het bezit van alle burgerlijke regten en nooit heeft de Eugelsche regering zich om hun inwendi*» beheer bekreund. Zij waren, wel is waar, van de regten uitgesloten, doch de laatste slagboom is zoo even gevallen door de toelating van den baron de Eothschild enz. in het parlement, De emancipatie der Israëlieten in Duitschland van den tijd van Erederik den Groote. Onder dezen monarch arbeidden Lessing en Mendelssohn, twee schier onscheidbare vrienden aan hunne godsdienstige en maatschappelijke emancipatie. Mendelssohn vertaalde voor hen den Penlatenchus en de psalmen. Hij Tesiigde zijne school voor letterkundige en wetenschappelijke Tsraëlieten, en dertig jaren na zijn dood stonden de Duitsche Joden, zonder eenig toedoen van den staat, aan de spits der Israëlietische beschaving in Europa. Mirabeau, een bewonderaar en biograapli van Mendelssohn,was met den abbé Grégoiie. een der kampioenen voor de emancipatie der Israëlieten in Erankrijk. Yódr dien tijd hadden zij het regt niet, in alle sleden van Erankrijk te mogen wonen. Het verblijf te Straatsburg was hun na vier ure des avonds in den winter en na negen ure des zomers ontzegd. Het was in Erankrijk, waar hunne emancipatie als overeenkomstig met het beginsel der constitutie werd verklaard. In dit land genieleu de Israëlieten, afgezien van eenige tijdelijke beperkingen door keizer Kapoleon 1, alle burgerlijke en staatsburgerlijke regten. Zij zijn met bet volste regt in alle takken van beheer getreden, waar de Israëliet zich op gelijke lijn gevoelt met Protestanten en Katholieken. Onder het keizerrijk bad men de Elzasser Israëlieten beschuldigd, zich aan den woekerhandel over te geven. De keizer vernietigde alle uit woeker voortspruiteiide schulden. Hij deed een sanhedrin bijeenkomen, uit alle Eransche rabbijnen van het keizerrijk zamengesteld. Hij onderwierp aan hun oordeel onderscheidene vragen, die allen door het volgende bepaalde antwoord worden opgelost: //De wet des vaderlands is de wet der Israëlieten. De godsdienstige voorschriften der Israëlieten zijn hoegenaamd geen hinderpaal – en mogen dit ook niet zijn – voor de vervulling ner nationale pligteii.” Deze waarheid is sedert lang erkend en als heilig gehouden door de Kederlandsche Israëlieten. In Kederland genieten de Israëlieten alle burgerlijke en staatsburgerlijke regten. De regering bekreunt zich nooit oni hun godsdienstig beheer (?). Doch te geeucr tijd heeft de godsdienst de Nederlandsche Israëlieten of liever de Israëlietische Kcderlanders belet, hunne pligteii als burgers te vervullen. Zij verrigten des Zaturdags geen arbeid, behalve als zij soldaten zijn of als ambtspligt hun arbeid vordert. Bij de belegering van Antwerpen waren de Israëlieten, volgens de getuigenis van generaal Cliassé, de dapperste verdedigers der citadel. *) De beschuldiging van, woeker met belrekking tot de Elzasscr Israëlieten beslaat nog slechts in eenige Duitsche pamphletten. Een officiëel document van den secretaris der prefectuur van den Keder-Eijn bewijst, dat er in den Eizas minder met hypotheek belaste goederen worden aangetroffVn, dan in alle andere ÏTansche departemeiiten, en dat de Israëlieten, wel verre van zich ten koste der Christenen te verrijken, een derde meer armen hebben dan de Katholieken en Protestanten, armen, die door de hulpbronnen hunner eigene liefdadigheid worden onderhouden. Sedert 1830 is de beschavende beweging onder de Israëlieten in Eraukrijk buiten alle verhouding vooruitgegaan, lu den Eizas, waar zij de vertegenwoordigers waren van den kleinhandel, leggen üij zich al meer en meer op de fabriek-nijverheid toe. Te Parijs staan zij aan de spits van den uitvoerhandel. In het leger, iii de regering, in de kunsten en wetenschappen, overal onderscheiden zij zich als goede Eransclie burgers. Het was een Israëliet, Michcl Levy, die tijdens den oorlog in de Krim aan het hoofd stond van de militaire geneeskundige dienst. De Israëlietische officieren en soldaten bij het Eransche leger zijn reeds schier ontelbaar. De Israëlieten zelven beschouwen zich slechts als Erauschen. Is het noodig Kachel, Halevy, Meijerbeer, die in Erankrijk optrad, en zoo vele anderen te noemen, die zich een iiaam in de kunsten, wmtenschappeu, letterkunde, nijverheid en üuautiën hebben verworven? kier de plaats te herinneren aan een schrijven van den generaal der infanterie, baron Chassé, dd. Breda, 25 April 1842, luidende als volgt: Breda, 25 April 1842. Mijnbeer! Het strekt mij tot een waar genoegen, den wensch te vervullen, welken UEd. in üwen brief van den iJasten uitgedrukt hebt, om uamclijk mijn gevoelen over de Israëlieten, onze medeburgers, te kennen te geven. 1 wee jaren achtereen iieb ik op de Citadel van Antwerpen een groot aantal •nder mijne bevelen gehad. Gedurende dezen gcbeelen tijd hebben zij de beste bewijzen van moed, trouw, lucht en voiliardiiig gegeven. Als man van eer kan ik met overtuiging daarbij voegen, dat, wanneer mijne bijna afgeloopeii ware, en ik nog cenen veldtogt te openen badde, ik mij zeer gelukkig zuudc acbleii, bel bevel over eenigc duizcudcii van deze brave soldaten te mogen voeren. Ik hoop biemede Uwen wensch vervuld te hebben, en verzeker U, dat deze gelegenheid mij aangenaam was, in aanraking met een man le komen, wiens loep als Geleerde, Staatsman en schiijver mij reeds Lekend was. Jk verzoek ü, enz. De Generaal der Infanterie, (w. g.) Baron Chassu. ÜOTcns/aande brief was gerigt aan mr. S. I>. Lipman, die het gevoelen van den {.eueraal icu deze bad gevraagd naar aanleiüiiig van de lasloilijkc aanliigiiigen van den Zwcedsch-Noui »ccgs(;heii consul Lgiüius lo Amsierdaiii, oiiilii nl de Jouen in Kederland in bet algemeen co die le Amsierduiii in bet bi zonder. fcvcD vlcijende getuigenissen van lic-l Ncderlaiidscbe Israël als die van baroii Cbasse, werden toen uok scbriflelijk gcgcveii door den tocnraaligcn minister van liuaulien Uochussen, den minister van binnculandscbe zaken Schimmclpenninck V. d. Oije, den minister van justitie van Hall, den direcleur-generaal van oorlog Lui, en den staatsraad president van de rcglbauk te Amsterdam M. C. v. Hall. fIUD. IV. V. /.] In Duitschland, waar de emancipatie der Israëlieten niet volkomen is, waar nog vooroordeelen bestaan, die ben van bur» gerlijke betrekkingen cn sommige nijverheidstakken uitsluiten, hebben zij zich overal in de vrije kunsten ondermheiden. Börne, Heine, Sapliir waren {icaren) Israëlieten. Keandcr cn Stnhl, de beide scheppers van het Pruissische nicuw-Ciiristendom, zijn gedoopte Joden. De gelieele exegetische wetenschap over den llijhel heelt men aan Israëlietisclie geleerden te danken, die sedert veertig jaren de impulsie op de universiteiten tot de philologisch-Bijbelsche studiën hebben gegeven. Zonderling verschijnsel! In , Frankrijk, waar de Israëlieten sedert lang de- staatkundige regten bezitten, zijn zij bijna allen conservatief. In Duitschland, waar hun de politieke regten worden onthouden, bevindt zich het meerendcel der beschaafde Israëlieten in de rijen der oppositie, en dikwerf der radicale oppositie. In Engeland behooren zij tot de Whig-partij. In Denemarken, waar de Israëlieten geheel geëmancipeerd zijn, toonen zij ijverige patriotten te zijn. Uit deze onwederlegbare en historische feiten kan men zonder twijfel eene gevolgtrekking maken. Zij is deze: Men behoeft den Israëlieten slechts onbeperkte, burgerlijke regten te schenken, om hen tot de nuttigste en getrouwste burgers van den staal te maken. 3838. .tsbb^ Kene biographische uotelle, VI. Etiek>'e CnonoïT. (Vervolg van N°. 45.J "Vader en dochter W’erden te huis met nieuwsgierige verwachting ontvangen. Kaauwelijks had Eelix zijne mededeelingen geëindi>j’d, of de heer Lechner riep: //Ziet gij, dat mijn vermoeden juist was? Rachels beschermer is geen prins of graaf, maar slechts een muziekmeester, die er zeker op rekent, dat Eacliels fraaije stem hem uaam zal maken... Als hij zich maar niet verrekent!” //O, liadcle ik dezen edelen man voor jaren ontmoet!" zcide Sarali zuchtende. //IToe, gij ondankbare!" riep Lccliner in geestvervoering, wilt lie'er eene zangeres, dan mijne vrouw worden? Dat noem ik slecht rekenen!" //Dij zijt nog jong en Choron is zoo goed,” sprak Telix tot zijne oudste dochter, om haar te troosten. dat gaat niet,” zeide vrouw Esther, ;/wij zullen door Kachels leerjaren genoeg moeten ontberen; hare geringe ontvang, sten moeten wij nu derven; doch het zij zoo; wij willen immers het welzijn van ons kind." In dezen oogenblik bekreunde zich echter niemand om het kind, dat onopgemerkt de kamer verlaten had en naar haren jeugdigen vriend was weggeslopen. Leo hield zich onledig met de oplossnig van meetkunstige vraagstukken; hij had llachel niet zien binnentreden, noch opgenicrkt, dat zij achter zijn stoel stond. De lust tot eene kinderachtige scherts werd thans in haar opgewekt, zij legde schielijk hare smalle, fijne handjes op zijne oogen. iiij greep er naar, //Laat die zotternij varen,” riep hij op verdrietigen toon, //ik ben boos op u. Overal heb ik u gezocht, om u mijne parapluie te brengen, doch op geene der gewone plaatsen waart gij te vinden." //Gij hebt dus nog niemand van mijne familie gesproken?'’ //Keen, even als altijd, zat ik bij oom in zijne kamer en heb niet eens opgemerkt, wie ons het middagmaal heeft gebraH.” //Gij weet dus niet, wat mij is bejegend?” 1,0," riep hij op half gemelijken, half schertsenden toon, //het zal wel iets van gevvigt zijn! Zeker eene toovergodiu met gouden haarlokken en eene daarop prijkende kroon!” //Keen, een oud, verheven, edel man!” //Dat is zeker de toovenaar, die bij Asschepoester komt, om haar tot den rang van prinses te verheffen.” //Drijf den spot maar, ongeloovige, u zal nimmer iets buitengewoons overkomen; maar wie aan wonderen gelooft, die ziet ze eens gebeuren.” //Derhalve zullen cle wonderen zich aan u, zoUinueije, openbaren? Is dit heden vvelligt reeds geschied?” //Is het dan geen wonder,” riep Eachel opgewonden en met tranen in de oogen, //dat ik een beschermer gevonden heb, die mij van het straat-zingen verlost, mij laat onderrigten en eene werkelijke zangeres van uiij wil maken?” //Alia, daar hebben wij immers reeds de prinses, al is het dan ook maar eene tooneel-prinses,”zeideLeo, die zich doorllachels bewogeulieid niet wilde laten medeslepen. //Gij zijt slecht cn niet waard, dat ik mij in mijne blijdschap hervïaarts heb gespoed; gij moogt u voortaan ook niet meer om inij bekreunen en nimmer zal ik u weer mijn vriend noemen.’^ //Het is mij onverschillig,” hernam Leo geraakt, //daarenboven hebt gij nu ook eeii nieuweren, beteren vriend. Maar zes mii, wie is hij?” //Zoo ook geen toovenaar, dan toch de edelste der menschen. Ik zong juist het fraaije lied, dat gij mij hebt gegeven, en toen hij de passage van de milddadigheid jegens de armen hoorde, boog hij zich Baar mij toe, eu bij liet eerste woord, dat bij tot mij sjirak, opende ik liem mijn gclieel hart. Hij beloofde mij te zullen iielpeti, en deed dit ook inderdaad. Hij geleidde mij mar zijne woning, o neen, bij reed met mij derwaarts in een prachtig rijtuig, waarin men als in eene kamer zit; door de groote ruiten kon men liet slechte weer zien, zonder er door te lijden. O, wat was dit fraai! En zoo zacht werd men daarin geschud, dat men naauwelijks zijn eigen ligchaam gevoelde. Het Leenfonds te Amersfoort heeft aan hem zijn aanzijn te danken. Strekkende voornamelijk om aan minvermogende geloofsgeiiooten, goederen tot nagenoeg fabrieks- of inkoopsprijzen ten verkoop toe te vertrouwen; of wel geld, zonder pand of rente, voor te schieten, ten einde deze minvermogenden daardoor allengskens hunnen toestand kunnen verbeteren en een bestaanmiddel erlangen; zoo verlustigde hij zich als oprigter en hoofdbestuurder in den toenemenden bloei en de weldadige strekkiiio' en uitwerkselen van dat londs. Eveneens vond hij zich, als "Voorzitter van het genootschap zorgende voor huisvesting van, en eenige tijdelijke ondersteuning aan zijne doorreizende armé geloofsgeiiooten, in de gelegenheid gesteld ook in dat opzigt aan de klanken, uit zijne menscülievende inborst geweld, gehoor te kunnen schenken. Ervaren in de godgeleerdheid, eenige oude en nieuwe talen eu studie-vakken, bezat hij in ruime mate de deugd der verdraagzaamheid op het gebied zijner roeping; immers, hoewel zelf niinmer van zijne grondstellingen alvvijkende, verwierf hij zich talrijke viienden, zoowel onder streng orthodoxen als onder meer libcialcii, voornamelijk bedeeld zijnde met de uitmuntende gave, zijne Imorders bij onderwerpen van beogen ernst eu ook van meer algemeenen aard aan zich te boeijcii, door de minzaamheid, hij zich met allen onderhield. Wat hij als hcldevol echtgenoot, zorgvuldig huisvader, braaf zoon, belungslcihnd broeder en als vriend was, daarvan zal de l.ciiniieiing niet worden üitgewischt bij hen, voor wie zijn verlies ünlierslelbaer is. Kiet enkel in zijne gemeente, maar ook bij velen te Amsteidam cn elders is de droeienis wegens zijn overlijden zwaar. Hij was ook elders door velen beuiind. _ Dij zijne ter aarde bestelling, welke van bevoegde zijde gelast lu den laten namiddag van Diugsdag met hoogen eeuvoud plaats y-cncl, Icon aan zijne lijkbaar, en vooral toen zijn stoffelijk hulsel in het kille graf werd neclergelaten, menigeen deszelfs tranen met bedwingen. En hoe velen zullen onbemerkt hebben gencend! Daaronder waren, die met weemoed oji het graf staarden van den geliefden bloedverwant, den belangstellenden vriend. En velen betreurden den liefdadigen geestelijke, die hun en hunne gezinnen vaak zijnen troost en zijne hulp liad verleend, die hun weldceuer was geweest! harten zijner weduwe en bloedverwanten blijven fó ortleyeii; zijne talrijke vrienden zullen zich zijner steeds herinneren; bij wie hij weldeed zal zijne nagedachtenis in gezegend aandenken blijven. Zij allen zijn overstelpt van rouw en droefenis. – Hem geworde het deel der regtvaardigen! Amersfoort, 9 Junij 1859. v. C. BUITENLAND. Afrika. Zan de Lien d'lsraël w'ordt uit Algiers gemeld, dat een Arabier den 2Sst>’“ der maand April zich ten huize van den zoon des rabbijns Moati vervoegde, met verzoek, hem eenige goudstukken te wisselen. De geen kwaad vermoedende Moati nam hem mede naar zijne kamer en opende daar zijne geldkist, die omstreeks 2000 francs bevatte. Bij het zien van het geld bragt de Arabier hem een dolksteek toe. Een ander Israëliet, die op den hulpkreet kwam toeschielen, werd eveneens door den misdadiger gewond, die zich hierop van het geld meester maakte. De kreten der gew ouden deden meer personen toeschieten, zoodat de moordenaar eindelijk gevat eu in verzekerde bewaring gebragt werd. De twee slagtolleis waren bij het vertrek van den mail nog niet buiten gevaar. Turkig'e. De Presse d’Oriënt deelt mede, dat een dor dweepzuchiigen, die liet incest tegen het bestaan der Joodsch-Fransche schooi fe Konslantinopel ijveren, dezer dagen voorgaf, een profetisch vizioen te hebben gehad; hij preekte de spoedige konist van den Messias en vermaande zicli daarop voor te bereiJen door de sluiting der school. Deze schurk of krankzinnige – want een van beide moet hij – zijn vond bij velen geloof. In weerwil daarvan is de 'school alles behalve verlaten. Amerika. Het te New-ïork verschijnende ./oi/j'naf o/6bwmerce bevat een artikel, waarin de rijkdom van de loornaamsto Europjrsclie kaj.ilalistcn wordt geraamd. Daarin ligurecrt de familie Büthschild met 20Ü inillioenen dollars, de familie Bercire Ie Parijs met 100 inillioenen dollars cn de Meyers en Eoulds ieder met 75 millioencu dollars. Zweden. De nieuw benoemde rabbijn te Stokholin, dr. Lewysohn, van M orms, heeft toegestemd in alle door de gemeente verlangde hervormingen. Het Hebreeuvvsche gebedenboek zal diensvülgens w'orden afgeschaft eu vervangen door een in de Zweedsche taal. Engeland, Bij het beëedigen der leden van het huis der gemeenten op Dingsdag 11. hebben wederom enkelen zich getracht te verzetten tegen de toelating van den baron itothscliild, eensdeels omdat bij het Israëlietische geloof belijdt, en anderdeels, dewijl bij een Oosteiirijksch baron is. De resolutie van lord J. Bussel, waarbij op zijne toelating werd aangedroiigeu, werd hierop in stemming gebragt eu door de vergadering aaiigeuoineu ; alleen de heeren JN'ewdegate en Spooner hebben zich daartegen verklaard. Aan den Jewish Cronicle van 27 Mei wordt liet volgende uit Gibraltar gemeld: //ik ben nadere en meer naauwkeurige berigten wachtende van Marokko betrekkelijk eene buitengewone gebeurtenis te Tetoean. Als de Moorsche wetten in dit geval worden toegepast, dan zal een Marokkaansch Israëliet, een jong menscli, levend verbrand worden. Het schijnt namelijk, dat de kiyiap, Barchilon genaamd, oranje appelen in een tuin verzamelde, en vermits deze zijn eigendom w’aren, liet hij zich door eenige andere personen in zijne taak ondersteunen. Hij wordt nu door de Mooren beschuldigd, een jong, Moorsch meisje te hebben verkracht. De beschuldigde werd in de gevangenis geworpen eu eenigen tijd daarna ook diens vader. De sultan heelt bevolen, den knaap naar I’ez over te brengen, alwaar, naar men vreest, het verschrikkelijke vonnis tegen hem zal worden uitgesproken. De Dransche ca liritsche consuls te Tangiers hebben in iijds geprotesteerd, ten einde het treurtooucel te voorkomen. Iht bewijs, door de Moorsche welteii vereischt, om den beschuldigde te veroordeelen, is geleverd j het bestaat daarin, dat er eeii geselirilt wordt opgeinaakt, waarin twaalf Maliomedaueu verklaren, dat da beschuldiging waar is. Dit document wordt lltena genoemd. Het is boken6l, dat de Mooren weinig naaii'.vgezct zijn met bet afleggen vaii getuigenis in dergelijbe gevallen, wanneer liuuna dweepzucht wordt geprikkeld door het een of ander gewaande feit, beleedigeud voor hunne godsdienst-wetteu. Deze Beena’a waren steeds de schrik der Joden in Barbarijc, die geene ben beschermende consuls hebben, terwijl de Beena door geen der consuls als een wettig bewijs wordt erkend, In mijn volgenden hoop ik n de bijzonderheden mede te deelen j intusseben kunt gij het bierbovenstaande als een bepaald feit beschouwen en gerustelijk als waarheid aannemeD,wat daaromtrent door mij is bijgevoegd.” BINNENLAND. Leeuwarden, 3 Junij. Met genoegen hebben wij dezer dagen inzage genomen van eene min TSD, geschreven door den heer P. G. Bl.itz, DiTD en ondervoorzanger alhier, door de pTJ m'rOJ en eenige andere Israël, liefdadige inrigtingen te Harlingen bestemd als een geschenk aan de Israël, gemeente aldaar, en waarvan de inwijding op Vrijdag en Zaturdag den 10 en 11 dezer zal plaats vinden. Wij kunnen hier niet voorbijgaan, zonder den heer Blitz onze holde en lof toe te zwaaijen voor het allerkeurigst en accuraat afwerken der liem toevertrouwde taak, en wij gelooven niet te veel te zeggen, wanneer wij dit exemplaar der heilige Wets-rol een waar meesterstuk noemen. Wij hopen, dat de heer Blitz daardoor de voldoening zal mogen smaken, dat hem meermalen soortgelijke gewigtige arbeid zal worden opgedragen, durvende wij hem gerustelijk, als daartoe volkomen in staat, bij een ieder aanbevelen. Amsterdam, 10 Junij. Toen wij in een door S. I. C., te Utrecht, ons toegezonden opstel //Over het verval der Hebreeuwsche letterkunde in ons vaderland” {zie onze nommers 41 en 42 van dezen jaargang) loffelijke melding zagen gemaakt van een in ribjnn n*] (1825) opgenomen Hebreeuwsch gedicht Bruria, door den heer S. I. Mulder, dachten of wisten wij weinig, dat eene tweede uitgave van dit juweeltje reeds ter perse lag. Hoe aangenaam verrast vonden wij ons dus, toen wij door de welwillendheid van den schrijver of liever van den dichter een exemplaar dier tweede uitgave ontvingen, die dezer dagen de pers van den aan de typographie helaas te vroeg ontrukten de Coutinho (en Ricardo) heeft verlaten. Ofschoon wij den inhoud kenden, konden wij der verzoeking toch geen weerstand bieden, het gedicht nog eens te lezen en – te genieten. In den volsten zin der beteekenis onderschrijven wij dan ook de woorden, ten deze door S. I. C. geuit: //Leest men bij voorbeeld in den tweeden bundel het gedicht Bruria, in 4 zangen, van den heer wMulder, dan weet men niet wat men meer bewonderen moet, de //groote vaardigheid van den schrijver in het kiezen van schoone /rw’oorden, den dichterlijken gloed, die daarover uitgespreid ligt, dan /rwel de door den dichter bewezen kennis der Hebreenwsche taal.” Ofschoon nu deze allezins sierlijke uitgave van het nog sierlijker gedicht niet in den handel komt, meenen wij toch te weten, dat des schrijvers (dr. S. I. Mulder) welwillendlieid zich zoo ver uitstrekt, dat hij gaarne bereid is, een exemplaar daarvan gratis te doen toekomen aan elk hoofd-onderwijzer eener Godsd. Israël, school en aan alle erkende beoefenaars en liefhebbers der Hebr. taal, die hem {franco) daarom zullen vragen. Mogen velen van deze welwillendheid gebruik maken en moge de lezing van Bruria velen tot verdere beoefening der gewijde taal aansporen! ■ ■ De heer A. Dnparc is benoemd tot adjunct-commies dër eerste klasse ter Provinciale Griffie van Friesland. —— Men meldt ons uit Groenlo, dat de heer H. Spiro dezer dagen aldaar herhaardelijk godsd. voordiagten heeft gebonden, waardoor de Israël, gemeente zieh zeer gesticht gevoelde. —— De Jury voor de toekenning der rijks- en gemeentemedailles aan in- en buitenlandsche kunstbeoefenaren, die hunne op de thans geopende tentoonstelling van schilderijen te Gravenhage geplaatste werken daarop aanspraak kunnen maken, heeft de gemeente-medaille o. a. ook toegekend aan onzen staden geloofsgenoot, den heer M. Calisch. Bij den ondergeteekende bestaat gelegenheid tot plaatsing van KOSTLEERLINGEN, op voordeelige voorwaarden. Behalve grondig onderrigt in alles wat voor het Godsd. en Maatschappelijk leven gevorderd wordt, ontvangen de leerlingen nog onderrigt in de FBANSCHE, ÈNGELSCHE en DUiTSCHE TALEN. in het Hang, te Botterdam, ZELDZAME GELEGENHEID^ . Tot uitbreiding eener allezins winstgevende en ruim guaranderende affaire, die meer dan 100 ojo oplevert, wordt een COMPAGNON, in staat TWEE a DRIE DUIZEND GÜLDEN te kunnen aanbrengen. Reflecterenden vervoegen zich met franco brieven onder letter M. aan het bureau van dit blad. Tn eene kleine, nette huishouding, bij eene JUFVROUW alléén, wordt met 1 Julij a.s., tegen «en goed salaris, verlangd: eene DIENSTBODE, van de Israël. Godsd., niet beneden de 30 jaren, goed kunnende koken, huishouding waarnemen en de overige tijd, die zij beschikbaar ■ heeft, in gezellig verkeer met hare Jufvrouw door te brengen. Adres per franco brieven, met opgave waar het laatst gewoond en met overlegging van goede getuigschriften, onder de letters G. F., aan dai Boekhandelaar Ph. Meijers, te Amersfoort. Tegen primo Augustus a.s. of vroeger wordt, tegen een jaarlijksch loon van /’TO, bij een eenig HEER, te Amersfoort, gevraagd: EENE BEKWAME ZINDELIJKE 30» m. Tw «Si roc' mjo: msz s: jsm » van de Israël. Godsd., niet beneden 30 jaren oud, goed kunnende koken en werken, alsook lezen en schrijven en geschikt tot het waarnemen van de geheele huishouding. – Reflecterenden, met voldoende bewijzen, zoowel van goed zedelijk gedrag als dat zij vertrouwen in het verdienen, gelieven zich met franco brieven onder de letters A. Z. te vervoegen bij den Boekhandelaar S. VAN Gelder Hz., te Amersfoort. Bij de Israëlietische gemeente te DELFT wordt gevraagd, om dadelijk in functie te treden: EEN GODSDIENST- en MAATSCHAPPELIJK ONDERWIJÏEU, DIE TEVENS ALS □ ill EN |? H KAN EDNGEEEN, tegen een salaris van Kesliomlerd guldens ’sjaars, buiten emolumenten. Hierop reflecterenden vervoegen zich in persoon of met franco brieven aan het kerkbestuur van genoemde gemeente. Bij de Israëlietische gemeente te Dordrecht wordt gevraagd: EEN UVLE-VOORZANGER VOOR DE AANSTAANDE DWTi □’ü’. Reflecterenden kunnen zich adresseren bij het kerkbestuur van voornoemde gemeente. – Brieven franco. MET PRIMO AUGUSTUS w’ordt gevraagd; een VLEESCHHOUWERSKKECHT, tevens schochzt of BEESTENSNIJDER zijnde, Ongehuwd en van een onberispelijk gedrag, tegen een salaris van /'75 per jaar. Inclinerenden vervoegen zich in persoon of met franco brieven bij I. Kühn, Vleeschhouwer, te Zevenhuizen. Met primo Augustus vraagt men te Schoonhoven eene Israël. DIENSTMAAGD. Vereischten: Goed kunnende koken, met de drooge wasch omgaan, ouderdom tusschen 28 en 36 jaren, en van goede getuigschriften voorzien. Salaris /'6O, behalve emolumenten. Inclinerenden adresseren zich met franco brieven onder letter D. aan den heer H. M. van Beem, onderwijzer bij de Israëlietische gemeente te Schoonhoven. Schoonhoven, b Junij 1859. In eene MAHUPACTÜEEN- en MODE-AITAIfiE verlangt ten spoedigste: (Eraf Israël. IDinlifljiifurDiiui, gezond en sterk van gestel, tot den verhoop volkomen bekwaam, liefst niet onbekend met het maken van M A TE LS en MANTILLES. Salaris /"jbOtot /■ 2.50, naar bekwaamheid. Reflecterenden adresseren zich met ouderdoms-opgave en de laatsto betrekking, onder lett. E. F., aan den Boekhandelaar Ph. Meueiis, te Amersfoort. A. J. P. Om te vermijden, plaatsen wij uw opstel niet, doch hebben er ter plaatse, waar zulks behoort, kennis van gegeven, Hetzelfde geldt voor H. M. P. J. C. Dergelijke ontboezemingen zijn geen stof voor ons blad. d. V. In een volgend nommer. Van 8 Si wan 10l 14 Si wan 5619. Van 10 J u n ij lot 16 J u n ij 1859. Vrijdag JTI TEN. Ingang van den sabbal Ic 7 ure. Zalurdag "]n'7pn3 Ditna. IJognng van den sabbal 9 u. 20 m. Uitgave van D. Molgo. Boekdrukkerij van J. B. nn Mesquxta. 