De Heraut; eene Nederlandsche stem voor Israels koning, het hoofd der gemeente, jrg 20, 1869, no. 3, 15-01-1869 
1869. Twintigste Jaargang. Nummer 3. EENE NEDERLANDSCH STEEM VOOR ISRAËLS KONING, HET HOOFD DER GEMEENTE. Ps. CXVII: 10. Vrijdag, 15 Januari. Het geloof is uit het gehoor. Kom, volg ons. De uitgave van dit Blad, onder Redactie van Dr. C. SCHWARTZ, geschiedt geregeld op Vrijdags van iedere week. Abonnementsprijs per Kwartaal ƒ 1.50, franco per post ƒ 1.65. De Prijs der Advertentie is van 1— 5 regels ƒ 1.—, elke regel meer 15 Centen. — Zegelregel 35 Centen. Bijdragen, Brieven, enz. gelieve men franco te adresseren aan den uitgever H. DE HOOGH. De hoofdman van Kapernau. (Luk. VII: 1—10). Het wonder, door den heiligen Evangelist opgeteekend, is bijzonder merkwaardig, omdat het plaats greep op eenen grooten afstand van een lijder, en deze tot een volk behoorde, tot hetwelk Christus niet gezonden was. De hoofdman had ongetwijfeld van Jezus gehoord; want Kapernaum was de plaats waar Hij lang vertoefd, en vele van de machtigste Zijn werken verricht had. Het volk was echter ongeloovig, en tot straf zoude de ten hemel verhoogde stad tot in de diepste hel gestort worden. Maar er was één man, aan wien de arm des Heeren geopend was geworden, en hij was een Heidensch hoofdman. Hij was een man met een ootmoedigen geest, een liefhebbend hart en een geopende hand. Zijn knecht was ziek. Een slaaf werd niet geacht een menschelijk wezen te zijn; dus te meer eerbied dien hoofdman, van wien wij lezen dat hij zijn knecht liefhad. Kunnen wij niet reeds hier iets leren? Slavernij mag tot het verleden behoren, maar worden niet dikwijls onze dienstboden behandeld, alsof zij slaven waren? Denken wij er aan dat zij hetzelfde kleed met ons dragen: de menselijkheid? Zijn wij er ons steeds van bewust, dat de zielen onzer onderhorigen van onze hand geëischt zullen worden? Ik vrees dat aan vele meesters en vrouwen der huizen eenmaal een lange, zware rekening zal worden voorgelegd. De knecht was aan de oevers van den dood, en alle middelen om hem in het leven te houden, waren beproefd geworden, zonder goed gevolg. Toen bleef er nog slechts één middel over: het is steeds probatum. Kent gij het bij ervaring? Toen de hoofdman hoorde dat Jezus nabij was, wist hij dat er hoop en reden tot verheuging was; want waar Jezus is, daar zijn uitkomsten zelfs tegen den dood. Hij dacht, dat daar Jezus een Joodsche Meester was, en hij een heiden, het beter was de oversten der synagoge tot Hem te zenden, om in zijn naam om hulp te vragen. Gij kunt nu zien, lezer, dat het goed is vrienden te hebben, wanneer men in nood is. De Romeinen waren zeer gehaat door de Joden, maar deze man was geliefd. Waarom? Omdat hij zelf lief gehad had. Liefde heeft liefde tot een dochter. En zijn liefde woonde niet op de lippen maar in zijn hart. Daarom had hij ook een synagoge gebouwd en op vele wijzen zijn liefde betoond; want zoo de veer aangeraakt is moet de deur openspringen. De oversten geloofden niet in Jezus, maar zij waren gereed hunnen vriend en weldoener een dienst te bewijzen. Hun vriend vroeg het; dat was genoeg. Men zegt: "ondank is werelds loon"; laat ons nu voor eens en voor altijd in dankbaarheid gelooven, — als een uitzondering zoo gij wilt. Zij kwamen tot Jezus en bevalen hem aan. En Jezus, die steeds luistert, wanneer de nood roept en immer gereed is, wanneer het geloof trekt, ging met hen. Het gebed van de Heiden door ongelovige Joden werd verhoord. Maar de dagen zijn aanstaande, wanneer Israël in Jezus van Nazareth de grote Davidszoon erkennen zal. Dan, niet door dankbaarheid gedreven, want als het zou voortgaan, als het tot dusver gegaan is, zullen zij weinig stof tot dankbaarheid tegenover de volken hebben — maar gedrongen door de liefde van Hem, die stervende voor Zijn moordenaren bad, zullen zij voor het zielenheil der ten dode toe kranken volken, de troon der genade met tranen en smeekingen bestormen. En de Koning van Israël zal blijken te zijn het Hoofd der Gemeente en het licht en heil Gods tot aan de einden der aarde. Toen de hoofdman hoorde dat Jezus op weg was, was hij blij, maar ook bang. Hij was als een bedelaar, die op eenmaal het bericht ontvangt, dat binnen weinige ogenblikken de koning zijn hut binnentreden zal. Hoe zou hij Jezus ontvangen? Gij weet wat hij deed. Hij zond zijn beste vrienden, zoo als Mattheus zegt, hij zelf zelfs. Hier is geen tegenstrijdigheid; wij zeggen de koning was tegenwoordig, schoon bij hem niet in persoon was, maar vertegenwoordigd door een gezant. In de boodschap werd diepe eerbied op den achtergrond gezien, terwijl heldhaftig geloof op den voorgrond stond. Voor de rechterbank zijner medemensen was Hij "waardig" bevonden; voor de rechterbank van zijn eigen geweten geplaatst, bekende hij zich "onwaardig." Onze buren hebben meestal fijne andere meening over ons, dan wij over ons zelf hebben. O, het zou ons veel goed doen, als wij nu en dan onze buren hoorden kunnen: het zou als een emmer ijskoud water zijn op de vlammen geworpen. En tot de buren zeg ik, dat zij niet te zenuwachtig behoeven te zijn, dat zij te veel goeds van ons zeggen zullen. De man is zeer nederig en zeer voorzichtig. Hij behoef niet in mijn huis te komen, want ik voel net niet waardig, en het is daarboven overdreven. Zeg slechts een woord en mijn knecht zal gezond zijn. Zijn geloof rust op vaste grondslagen, en op kinderlijke wijze legt hij voor de Heer de logica van zijn geloof open. Ik, zegt hij, ben een man, die zelf gehoorzaamheid moet tonen, en die velen onder mij heb, die mijn onvoorwaardelijke gehoorzaamheid betoonen moeten. Nu, zoo dit met mij het geval is, een onwaardig mensch, hoeveel te meer zal het met Jezus het geval zijn. Want hij dacht, dat de ziekten door boze geesten gezonden werden en gezondheid de gave van goede engelen was. Een mensch kan niet met geesten strijden, maar in Jezus erkent de hoofdman iemand meer dan mensch. Hij ziet in Hem, de generalissimo, VOOR KINDEEN. Het stuivertje in de modder. {Slot van N°. 2.} Het eerste wat ik deed, was naar de pomp te gaan om mijn handen af te wassen. Onderwijl verrichte ik, zoo als alle boze mensen en kinderen, mijn zonden in het geheim, alsof de Heer niet zien kon wat ik voor het knaapje wilde verbergen. Ik stopte namelijk ongemelijk het stuivertje in mijn zak, en dat gelukte boven verwachting, keek toen de arme knaap met een bedroefd gezicht, alsof ik het niet helpen kon, aan, en zei: „Ik zoek niet langer, want ik vind het toch niet!" Gij hadt eens moeten zien hoe treurig de arme jongen er uitzag. Ach, eenige oogenblikken vroeger was hij nog zo blij. Want nu zou zijn moeder hem straffen. Naauwelijks was hij uit mijn gezicht verdwenen, of ik kreeg berouw en zag de grootheden mijner zonden in. Ik voelde dat ik schuldig was, want ik had drie van Gods geboden overtreden. Ik had begeerd, en dat bracht mij tot diefstal; vervolgens had ik gelogen om het vorige kwaad te bedekken. Helaas, waartoe leidt niet ééne zonde! Er zijn reeds vele jaren voorbijgegaan. Ik heb de Heer mijn zonden bekend gemaakt, benevens alle de andere die ik nog gedaan heb. Ik weet dat Hij ze mij vergeven heeft, maar hoewel ik mijn Zaligmaker liefheb, en de hoop voed, dat door Zijn genade deze zonden mijner jeugd en die van latere jaren voor eeuwig uitgewist zijn, zoo kan ik nogtans dat in de modder gevallen stuivertje, het weenende knaapje en het verdriet dat ik hem veroorzaakte, niet vergeten. Hier eindigde mijn vriend, en ik dacht: "dit mag ik wel eens aan de kinderen van de Zondagschool vertellen." Hoe velen zijn er, die met de Heere Jezus zijn bekend gemaakt en van Zijne liefde voor zondaren gehoord hebben, en nog steeds voortgaan te luisteren naar de stem van de booze. Zij mogen wel eens bedenken, dat zij er later geen vrede bij zullen hebben, maar een bitter zelfverwijt. Hoe een kind bad bij de uitrusting van een leger. Men rustte zich uit tot den krijg. Onder de jongelieden, die mede uittrekken moesten, was ook de gouverneur van een jongentje, dat op een buitenplaats woonde. Het kind had er veel onder te doen, dat zijn lieve leermeester ook uittrekken moest tot den kamp, met God voor koning en vaderland; maar dat is nu eenmaal niet anders. Wanneer een oorlog dreigt uit te barsten, dan moeten niet alleen de grooten, maar ook de kleinen offers brengen. Wanneer de wolkenzee golft, en bruist, en kookt en spat, dan dringen ook de golven door tot in de binnenkamer. Het was de avond van den dag, waarop de gouverneur heengegaan was. Moe gewenend legde het kind zich ter ruste en bad: "Abba, lieve Vader! ontferm U met wiens woord de booze geesten wijken en de goede terugkeeren." Maar dat was toch bijgeloovig," zegt iemand. Niet zoozeer als gij denkt; maar ik heb in ieder geval liever het verwarde hoofd en geloovig hart van de hoofdman, dan uw orthodox hoofd en verward hart. Lukas was een schilder, en welke een prachtige schilderij is hier. Op het doek, het hart van een heiden, ziet gij drie figuren, drie zusters die elkander teederlijk omarmen houden. Hoe is haar naam? De kleinste noemt men nederigheid; de krachtigste heet geloof; de schoonste noemt men liedele. Lezer, de schilder is de Heilige Geest; hoe ziet uw hart er uit? Toen Jezus de boodschap hoorde, verwonderde Hij zich. Jezus verwonderde zich eenmaal over het ongeloof der burgers van Nazareth. Hij had het recht geloof te vinden onder Israël, en zóó ergens in het land, dan in de plaats van Zijnen inwoning. Maar Hij vond ongeloof, en hier vond hij op buitenlandschen bodem de plant, die inheemsch had moeten zijn. Hoe schitterend bloeide zij, en hoe zeer verlustigde zich de Meester in haar liefelijken geur! De Romeinse hoofdman staat voor de Caesars der wereld. Hij had zich zeven onwaardig geoordeeld, maar wanneer iemand zwak is dan is hij sterk, en wanneer hij onwaardig is dan is hij waardig. Jezus spreekt hem niet alleen vrij, maar laat Vifij van zul aanbiddelen wel gedaan. De Koning klopt hem op de schouder, en de hoofdman staat op als ridder van het Koningrijk der hemelen. Velen uit de Heidenen zullen na hem komen; hij blijft een der eersten. En nu staan gij voor de rechtbank. Verwondert Jezus zich over uw geloof, dan wel over uw ongeloof? Hebt gij geleerd geheel en al af te zien van uw eigen ik; want het is een akelige en hopeloose toestand, en in nederigheid en geloof een schuilplaats gezocht en gevonden in de diepe wonden van den Man der smarten? Gij allen met den Christennaam, zal op den laatsten dag de heidensche hoofdman van Kapernaum tegen u getuigen? O, neen; God verhoede het! Zijn geloof werd schitterend beloond. Men vond den zieken dienstknecht gezond, en zoo als het oorspronkelijke aanduidt, gereed om zijn dienstwerk te hervatten, als ware hij nooit ziek geweest. O, de macht van Jezus! Wat, zoolang de Alfa des levens daar is, en de wateren des doods met woesten vloed op u aandringen; wat zou tijd en afstand tusschen beide zijn; voor Hem zijn zij niet; want Hij is Meester en Heer van en over alles. Geloof alleenlijk, roep slechts of — zoolang gij niet kunt, zucht, alleenlijk strek uwe hand uit en Hij zal voor u doen koninklijk en overvloedig boven bidden en denken, naar den alles te boven gaanden rijkdom van zijn van liefde en genade overstroomend hart. A. S. Het meten des tempels. En, vervolgt Johannes (Openb. 11: 1 en 2) mij werd een rietstok gegeven, eene meetroede gelijk, en de engel stond en zeide: » Sta op en meet den tempel Gods en het altaar en degenen die daarin aanbidden. En laat het voorhof uit, dat van buiten den tempel is, en meet dat niet, want het is den Heidenen gegeven, en zij zullen de heilige stad vertreden twee en veertig maanden." Deze zinnebeeldige handeling te verstaan schijnt gansch niet gemakkelijk." 't Zij herinnerd , dat ik grootendeels volg het werk van C. Paulus, en niet verder ga dan de waarschijnlijkheid zjjner uitlegging te verdedigen, boven andere uitleggingen. Aan Johannes wordt een rietstok gegeven, eene meetroede gelijk. Johannes is hier vertegenwoordiger der gemeente gedurende de 6de bazuin, in welk tijdvak de christenheid reeds grootendeels tot anti-christendom geworden is. De omstandigheden zijn dan zóó, dat het plan van den heiligen tempel zonder voorhof kan worden uitgemeten, en wel niet met een gouden rietstok, zoo als het Nieuwe Jeruzalem, Openbaring 21: 15, maar met eenen gewonen aardschen rietstok. De tucht dient in de gemeente als eene roede (1 Oor. 4: 24); op bet zinnebeeld der gemeente, den tempel, overgebragt, kan men verstaan dat die roede, eene meetroede — maatstaf — genoemd wordt, en wel niet eene gouden, omdat de gemeente onder de 6de bazuin nog niet tot volkomen heiligheid gekomen, geen geheel zuiveren maatstaf gebruiken kan. — De engel Gods — mijns inziens in de zigtbaarheid een groot leeraar en zijne volgelingen, — brengt de gemeente er weder toe, dat zij opsta uit haren sluimer, en het werk van kerkherstel aanvaarde. Zij moet den tempel meten, het plan naar de gedachten Gods, in Zijn woord opgeteekend, uitmeten. Het meest vernevrigde plats. Liefde in geboorte. Vip- grenzen. Er komt een tijd dat in Jeruzalem een heilig volk woont, als wanneer de stad niet mag gemeten worden, maar open ligt vanwege de veelheid der inwoners, terwijl de Heer haar zal «".O «en vurige muur rondom, en zal zijn tot heerlijkheid in haar midden (Zach. 2: 2—5). Die tijd is er niet onder de 6de bazuin, 't Is dan de tijd van het meten des tempels, dat is: van de afbakening der grenzen der gemeente. Wat binnen in haar is, zal den Heere eene heiligheid (Hem gewijd) zijn en niet uitgerukt worden. In dien zin komt het meten voor in Jer. 31: 8—40 met betrekking tot de aardsche stad Jeruzalem. Van een gemeente van enkel gelovigen is daarom toch nog niet de rede; deze is niet daarvoor het Nieuw Jeruzalem. Maar hier is wel bedoeld een gemeente, die waarlijk naar aardschen maatstaf (een rietstok) beoordeeld, een tempel heeten kan. De Nederlands Hervormde kerk over mij, klein kind, en over papa en mama. Geef ook, dat mijn meester in den oorlog niet verwond wordt en spoedig weerkomt! Amen." Daarop viel hij in slaap; maar het duurde niet lang, of hij sloeg plotseling de oogen weer op, richtte zich op in zijn bedje, vouwde nog eens de handjes en sprak: „Lieve Vader in den hemel, ik heb geheel vergeten U te zeggen, hoe mijn gouverneur heet, en waar hij geboren is; hij heet W. en is uit de stad N." Daarop sliep het kind weer in. Wel hen, die ten oorlog getogen, zulke bidders te huis achterlaten. Heil het volk, dat kinderen heeft ... * die alzoo bidden. De gebeden der kinderen grijpen in Gods wereldplan; wie in stilte uit het diepst der ziel tot Hem zucht, die verhoort de Almachtige. Een kind hing de kist. Het jongste knaapje was gestorven, en vader en moeder weenden van diepe smart. Want ofschoon zij ook al niet waren gelijk de Heidenen, die geene hoop hebben, maar veeleer geloovige Christenen, die wisten dat kleine kinderen erfgenamen des hemels zijn, die stervende gedragen worden in des Heilands paradijs, zo doet toch ook Christenen het scheiden pijn en zij zien hunne kindertjes liever overkleed dan ontkleed. Maar hun dochtertje weende niet. Zij ook had het ontslapen broertje lief gehad, zeer lief; maar zij weende niet. Zij stond stil en lang met gevouwen handjes bij de kleine, zwarte kist, waarin haar broertje als een engel nederlag, met vele schoone bloemen bedekt, en zonder ophouden zat zij te staren op het bleeke gezichtje van den gestorvene, alsof zij iets groots, iets plegtigs verwachtte. Vader en moeder lieten haar begaan, maar toen de avond viel, riepen zij het kind, om bij hen te komen. „Ach," zeide het meisje zacht, „als het u belieft, laat mij nog wat hier, ik moet nog wat wachten." — „Maar waarop wacht gij dan, lief kind?" vroeg de moeder. — „Ik wacht," antwoordde zij, „of ik de vleugeltjes niet zie groeien, waarmee mijn broertje ten hemel moet vliegen." Toen lieten zij het kind rustig wachten, totdat het in slaap gevallen was, en legden het toen in bed, waar het zeker zal gedroomd hebben van de engelenvleugeltjes van haar broertje. En toch zijn die vleugelen geen droombeeld. Zij groeien slechts niet uit- maar wendig, en wanneer het lijk van een Christenkind in het zwarte kistje ligt, dan is de ziel reeds lang naar den hemel gevaren met vleugelen als der arenden. Ik ben een arm en zondig, ik ben een kindje zwak en teer, Maar mijn hoop is op die Een, en die Een is de Heer. Ik wil op Hem geheel vertrouwen, wat mij goed is, geeft Hij mij; Ik wil Hem smeeken: "Lieve Heiland, vat mijn hand en sta mij bij! Wil mijn Jezus bij mij wezen, dan heb ik niets te vrezen. Mag nu geen 'kerk heeten, zegt Ds. van Lingen in zijn tijdschrift: "Eén Heer, één geloof;" zij is thans veeleer een stal, waarin voor alles plaats is. (bladz. 6.)" Pierson en zijn geestverwanten willen, dat het onderscheid tussen het heilige en onheilige (profane) zal wegvallen. Wanneer dit beginsel in de kerkelijke en staatkundige wereld zal zijn aangenomen, en wij gaan die tijd snel te gemoed, wordt het onvermijdelijk om het heilige te meten, dat is: af te zonderen van het onheilige. Israël had het zo erg niet gemaakt in de dagen van Ezechiel. Zij die destijds het volk Gods voorgingen en het volk zelf, hadden met hoererij en doode ligchamen de Naam des Heeren verontreinigd; zij hadden hun dorpel gesteld aan 's Heeren dorpel; hunnen post nevens Zijnen post, zoodat er maar een wand was tusschen de Heer en hen, en daarom verteerde Hij hen in Zijnen toorn (Ezechiel 43: 7 en 8.) 't Was erg genoeg. Evenwel zij hadden nog eenen wand gelaten tusschen 's Heeren huis en het hunne. De tegenwoordige ongeloovigen, niet tevreden met vleeschelijke afwijking van het genadeverbond en de doode lichamen van 't Nut, de Loge enz., willen dien wand niet meer; zij willen het vallen van het onderscheid tusschen het heilige en onheilige (profane); de edelen onder hen willen dit door heiligverklaring van het profane, de gemeen en onder hen, zoo als de Nederlandsche Spectator, door de ontheiliging van het heilige. Zij zullen tijdelijk overwinnen. Moderne natuurdienaars reiken aan de synagoge de hand, om den Heiland als een zondaar van onechte geboorte enz. te kruisigen. Zoodra deze partij de heerschende zaad geworden zijn in kerk en staat, wordt de gemeente verpligt tot het meten van Gods tempel. Voor de 6de bazuin en het optreden der twee getuigen, is dit niet uit God, en daarom zullen ook de pogingen van velen, om reeds nu door nieuwe vereenigingen tot een beteren toestand te komen, als voorbarig, niet gelukken. Evangelisatie overal en bestudering der profetie, is mijns inziens de beste voorbereiding voor iets beters. Het meten van den tempel heeft een dubbel doel. Vooreerst: de bewaring der gemeente; ten tweede een krachtige verkondiging van Gods wil, door de daad der aanschouwelijke, historische voorstelling van een waar volk Gods. Dit blijkt klaar uit Ezechiels beschrijving van den nieuwen tempel, waarin de Heer zegt te zullen wonen, nadat dezelve behoorlijk is afgemeten (Ezechiel 43: 7) en waarvan Hij zegt: menschenkind! wijs den huize Israël dit huis, opdat zij schaamrood worden vanwege hunne ongerechtigheden en laat ze het patroon afmeten. Het meten van het altaar is evenzeer begrenzing van het verzoeningswerk tot hetgeen niet in het voorhof is, dat buiten geworpen wordt en tevens een volkomen dienst, dan die bij de vermenging met de wereld mogelijk is. Als het altaar gemeten is kan hetgeen tot 's Heeren dienst behoort, volkomen plaats hebben volgens Ezechiel 43: 13—27, zodat de belofte geheel (ook nationaal) vervuld wordt (vs. 27) en "Ik zal een welgevallen aan u hebben", spreekt de Heere. In zulk een tijd van geheele toewijding aan den Heer, kunnen ook de aanbidders in den tempel gemeten worden. Men meet een man of hij de vereiste grootte heeft voor 's konings dienst, Zoo behoort het. Niemand mag tot lid der gemeente worden aangenomen of er in blijven, die het geloof niet heeft en bewijst door zijn wandel. De maatstaf is echter in die tijd nog niet van goud. Dit tijdvak der geschiedenis van Gods kerk op aarde is geen tijd van kalme uitbreiding van Gods Rijk, maar een tijd waarin de voorbereidingen tot het bouwen van den tempel Gods plaats vinden onder worsteling en strijd, een tijd van beslissing en scheiding. Dit blijkt uit hetgeen met het voorhof en de heilige stad geschiedt. Daarvan wordt gezegd: »En laat het voorhof uit, dat van buiten den tempel is en meet dat niet, want het is den Heidenen gegeven en zij zullen de heilige stad vertreden twee en veertig maanden." Volgens de kanttekening staat er echter letterlijk in het Grieksch, gelijk ook in de Duitsche vertaling en de Fransche van Lausanne, »werp het voorhof buiten, dat buiten den tempel is." 't Is een uitdrukkelijk verwerping van het voornemen, gelijk men iets voor de honden werpt, waarmede de Heidenen, als onreinen, gelijk staan (Markus 7: 27) en deze vertreden dan ook de heilige stad. In dezen tijd van strijd met de Heidenen en schijnbare nederlaag wordt de tempel Gods gebouwd. De Christenheid is zeer duidelijk in dien tijd in zulk eenen toestand van verval gekomen, dat op de oude grondslagen niet meer kan worden voortgebouwd, maar een nieuwe grondslag moet worden gelegd. Daarmede wordt in dien tijd een begin gemaakt, doch zonder voorhof. In den apostolischen tijd is wel is waar een begin gemaakt met het bouwen van den tempel Gods; er was een heilig volk in den vorm van gemeente voorhanden, welke tot levenstaak hadden de verwezenlijking van het heilsplan Gods op aarde; maar die taak was in dien tijd een geheel andere dan onder de zes buizen met opzichte tot den tegenstand, die te overwinnen is. De eerste gemeenten hadden tot taak om het koningrijk Gods te brengen tot de volken, en om deze uit te noodigen om binnen te komen. In den Almanak van den Spectator van 1869 kan men daar een voorbeeld van zien. Daarin wordt het heiligste op een lijn gesteld met de onheiligste spotternij. Ik haal dit slechts aan ter verklaring van de zinnebeeldige handeling van Johannes, geenszins om te beweren dat de tempel van Ezechiel hier bedoeld is. Onder de 6de bazuin is de taak geheel anders. De naties hebben zich dan beslist tegen het evangelie; zij willen geen volk Gods wezen en zijn tot den afval gekomen. Nu moet het koningrijk van Christus tegen het doel van den afval en in strijd met de meerderheid, welke de beginselen van den afval aankleeft, zich handhaven en vestigen. Daarom moet nu de gemeente van Christus verzameld worden; het werk als 't ware op nieuw en zonder te letten op den toestand der wereld, begonnen worden, zoodat de gemeente in staat zij, het geheele heerlijke beroep, dat God haar in Zijn Woord heeft toevertrouwd, aan te grijpen en te vervullen. Zij kan dat alleen doen door den aandrang van en in de kracht van Gods Geest: zij is van Boven geboren en rust dus op de macht des Geestes; heeft haar oorsprong in de onzichtbare wereld, doch haar beroep in de zichtbare wereld. Gelijk alle dingen bij de schepping door Gods Geest vorm en gedaante hebben ontvangen, zoo moet ook het leven des menschen door den Geest herschapen en vernieuwd worden. De gemeente mag niet lijdelijk het verderf der wereld aanzien, zij moet een zout zijn, dat voor bederf bewaart, een licht dat in de duisternis schijnt, een vuur dat het onreine wegbrandt, een zwaard dat den vrede tusschen de kinderen der waarheid en der leugen, in oorlog verandert. Dit beroep brengt in tijden van besliste vijandschap mee, aan den eenen kant: aaneensluiting, eenheid der getrouwen; aan den anderen kant, besliste scheiding van de wereld, waardoor de gemeente zelfstandigheid verkrijgt en tot een zichtbare macht wordt in de wereld. Een onzichtbare gemeente is onbestaanbaar. De gemeente van Christus kan verachteren in de genade, haar beroep vergeten, zoodat het vlezelijke lichaam dood schijnt. Het leven trekt zich dan terug tot de edelste deelen, terwijl het geheel koud en wezenloos daar neder ligt. In zulk een toestand, terwijl er slechts weinige mannen en vrouwen nog een krummig leven overgehouden hebben, is men geneigd van een onzichtbare gemeente te spreken. Zodra deze weinigen zich echter verenigen en hun beroep weer krachtig aanvaarden, wordt de gemeente weer duidelijk zichtbaar gelijk de eerste gemeenten dat klaar bewijzen. Zij waren numeriek als niets in het grote Romeinse Rijk, en toch de meest zichtbare van alle gezelschappen, die eenen zeer duidelijk zichtbaren strijd voerden met de heidense machten. Wanneer alzoo de gemeente van Christus onder de 6de bazuin weer gebouwd moet worden, moet zij zichtbaar worden, niet slechts een levende, maar ook een werkelijke, tastbare tempel zijn, en wel nog meer zichtbaar dan in de eerste eeuw, omdat zij in hen die afgevallen zijn, nog beslist vijanden heeft dan het oude Heidendom, en het leven des geloofs nog meer het tegenovergestelde is van den afval dan van het oude heidense leven. Indien echter zichtbaarheid en zelfstandigheid even noodzakelijke kenmerken zijn van eenen levenden tempel, als van eenen steenen, zoo is de vraag naar de plaats waar de tempel gebouwd zal worden, voor den levenden tempel even gewichtig als dezelfde voor een steenen zou zijn. Eene gemeente heeft een plaats noodig waar zij woont. In een tijd van openbaren afval; in een tijd waarin de gemeente tot levensbehoud gedrongen wordt zich te scheiden van de wereld en de geloovigen te verzamelen, te vereenigen tot den strijd tegen den gemeenschappelijken vijand; in een tijd waarin haar nergens in het grote rijk, dat onder den antichristus den afval openbaar zal huldigen, wordt vergund om God naar zijn Woord te dienen; in zulk een tijd is het zeer klaar, dat Gods volk een land behoeft, waarin het wonen kan, onder eigen regering en eigen wetten. Dat land kan geen ander zijn dan het beloofde land Kanaan. Alle Oud-Testamentische profetieën wijzen er op, en de geheele gang der geschiedenis van kerk en wereld wijzen op het Oosten, als de plek der aarde, waar de grote strijd der bewegende dingen ten laatste wordt beslist. — Een volgend artikel zal dit duidelijk trachten te maken. Ik verzoek echter de vriendelijke lezer nu niet al dadelijk te gaan veronderstellen, dat ik verhuizing naar Palestina aanbeveel. God zal daar, mijns inziens, Zijn volk verzamelen onder de 6de bazin; doch Hij kan Nederland, 't geen ik hoop, bewaren voor het antichristendom, en ook zelfs uit bijzondere genade, de Hervormde kerk in stand houden, zonder dat deze uitzondering iets afdoet van den in de Openbaring voorspelde gang van het Godsrijk in 't algemeen. I. E. Antwoord aan Mr. GROEN VAN PRINSTERER. In de zesde zijner »Bijdragen voor kerkgeestelijk overleg," stelt de heer Groen zich tot taak vier bedenkingen te beantwoorden, naar aanleiding van hetgeen hij in de laatste dagen gelezen of gehoord heeft. De eerste plaats geeft hij aan hetgeen ik in de Heraut van 11 December geschreven heb. Hij stelt op het oordeel van de hoofdredacteur van de Heraut prijs, en oordeelt dat »diens veeljarige werkzaamheid ter handhaving van het confessionele recht der Gereformeerde gemeente door sommigen te zeer miskend wordt." Ik dank de heer Groen voor deze bekentenis, ofschoon ik allengs er aan gewoon geraakt ben, door vele leden der gemeente met vriendelijkheid en broederlijke deelneming bejegend en door de orthodoxe dominees, met weinig en daarom te meer gewaardeerde uitzonderingen, door het slijk gehaald te worden. De Heer Groen zal het mij voorzeker niet ten kwade duiden, wanneer ik hem om zoo te spreken, plunder, zijn opmerkingen geheel overneem en hier en daar van aanmerkingen vergezel. Ik doe dit te meer, omdat ik niet geloof, dat er tussen de zienswijze van de heer Groen en de mijne enig wezenlijk verschil bestaat, en juist dit te doen uitkomen, is het doel van mijn schrijven. In de Heraut van 11 December schrijft Dr. Schwartz: "De heer Groen van Prinsterer heeft met onvermoeiden ijver reeds de vijfde zijner bijdragen geleverd. Eén ding staat vast voor mij, dat de heer Groen van den kerkeraad iets verlangt, wat hij als Evangeliebelijder zeer terecht op den voorgrond plaatst, doch deze zoo als hij is, niet doen kan. Juist hij, die in 1864 eene zoo goddelooze prediking kon dragen en verdragen, is niet in 1868 geschikt om nu het verzaken der leer tot voornaamste bezwaar te maken. Voor het overige is al wat de heer Groen schrijft, zoo volkomen juist, dat ik onwillekeurig aan het woord van Da Costa denk, die plagt te zeggen: "Ik heb zoo volkomen gelijk, dat mijn tegenstanders mij geen gelijk kunnen geven." Behalve in de hoofdzaak, heb ik volkomen gelijk. Al wat ik schreef is volkomen juist, behalve datgene waar het op aan komt. Wat ik zeer te recht begeer, kan evenwel de Kerkeraad, zoo als hij is, niet doen. Dit vonnis schijnt mij veel te hard en te apodictisch. De Kerkeraad, zoo als hij is. Maar, ook aldus, hebben er slechts drie stemmen ontbroken voor een alles behalve flauwhartig besluit. Zoo als de Kerkeraad is. Laat ons, eer wij aan den Kerkeraad wanhopen, in het oog houden wat, onder de aanvankelijke werking van art. 23, een Kerkeraad die, op drie stemmen na, een krachtigen maatregel gewild heeft, is en wordt. Zoo als de Kerkeraad is. Omdat de meerderheid aan conservatisme en orthodoxophobie krank is, maar mogen wij onderstellen, waar het eene kerkregterlijke uitspraak geldt, dat elk kerkeraadslid, die van sympathie voor de moderne leer, of vrees voor overdreven regtzinnigheid koestert, tot pligtverzaking bereid is? Zal niet, als de kwestie eenvoudig en zuiver gesteld wordt, zelfs een moderne kerkeraadslid terugdeinzen voor het ontkennen van hetgeen zonneklaar is; namelijk dat eene predikatie, als die van Dr. Zaalberg althans, valt onder het bereik van Art. 3 van het reglement voor kerkelijke tucht? Van waar dat Dr. Schwartz, zoo scherpzinnig, over den Kerkeraad zoo scherp is? Van waar dat hij een eisch, zoo eenvoudig, namens de Gemeente aan den Kerkeraad gedaan, voor ongerijmd houdt? Althans? Evenmin als ik. Ik ben immers ethisch-iremsch gezind. Zijn bezwaar heeft dus, voor zoover de drijfveer aangaat, niets gemeen met dat bijvoorbeeld van den ook door mij zoo gewaardeerde heer Valeton, die bij de aankondiging van mijn Bijdrage, onverwijld onze gedragslijn misprees, omdat den Kerkeraad het geloof voor eene geloofsdaad ontbreekt. Alsof het gebrek aan geloof, alsof het ongeloof van een kerkeraadslid een vrijbrief kon zijn om verraderlijk een betrekking waarvoor men onbevoegd is, tot het tegendeel van de roeping, die zij oplegt, te misbruiken. Alsof hier niet een daad van eerlijkheid vereist werd, een daad welke de afgelegde belofte aan iedereen, die regtsgevoel en pligtbesef heeft, zoolang hij kerkeraadslid blijft, gewetenshalve voorschrijft! Duo cum faciunt idem, non est idem. Aan Dr. Schwartz is dergelijk een ethisch-irenisch bezwaar vreemd. Welke reden kan er dan zijn waarom ook hij op mijnne ganscli niet irenische poging, als op een streven waarvan de ijdelheid blijkbaar is, neêrziet? Die reden ligt voor de hand. Evenmin als ik, acht hij kerkgemeenschap met de modernen vergund; doch, hoe die feitelijk bestaande kerkgemeenschap te doen ophouden? hieromtrent is tusschen ons groot verschil. Ik beken volmondig, dat ik misschien over de kerkeraad te 's Gravenhage te scherp, te beslissend, te hard geoordeeld heb. Ik heb weinig uit het oog verloren, dat er grote veranderingen in de boezem van de kerkeraad sedert 1864, vooral ten gevolge van de in- en uitvoering van art. 23 plaats gegrepen hebben, zodat de kerkeraad van 1868 niet meer dezelfde is als die van 1864, en dus ook niet voor diens daden in alle delen verantwoordelijk. Doch ik moest niets merken, dat de heer Groen zegt, door dikwerve te doen uitkomen dat de kerkeraad bijna opzettelijk het vraagpunt over de leer ontweek, mij in de overtuiging bevestigt dat Ds. Hoveus de geestverwant van Ds. Zaalberg en zijn grote medeloochenaar der waarheid, zodanig als zij in Christus is, in de kerkeraad niet alleen wordt geduld, maar als secretaris of praeses fungeert, eenvoudig omdat hij, ofschoon hij even weinig gelooft als Dr. Zaalberg, dit zijn ongeloof beter weet te verbergen, en wanneer hij het uitspreekt, dit op meer fatsoenlijke wijze doet. Voor zover ik de verklaringen van de Gravenzandse kerkeraad heb kunnen nagaan, ook in de uittrekselen door de heer Groen van Prinsterer in zijn "Bijdragen" geleverd, komen zij allen hierop neer, dat Dr. Zaalberg niet zo hard aan vandaan geworden, indien hij zijn ongeloof niet op zo provocerende of allen fatsoen te boven gaande wijze had uitgesproken. Niet de inhoud zoveel als de vorm gaf aanstoot, daarom is geloof ik dat hij is, tot het overbrengen van het geschil op het terrein van leer ongeschikt was. Ik kan het nog niet begrijpen, dat een kerkeraad, die mannen als leraren ongestoord en ongehinderd hun ongeloof laat verkondigen, nu op eens tot plichtbetrekking gereed is. Orthodoxie is een vreeselijke ziekte, want zij is niet minder dan de vijandschap van de natuurlijke mens tegen de Heer des Evangelies en het Evangelie van die Heer, en deze ziekte verblindt de ogen, verwart het verstand en verlamt de wil. In de strijd, die in 1864 tegen Dr. Zaalberg en Hoevers door de heer Groen en leden der gemeente gevoerd werd, gold het zelfs niet een een of meer regzinnige opvatting van deze of gene waarheid, maar twee godsdiensten, de ene van beneden, van de aarde naar boven, de ene uit de aarde, uit de mens, de andere uit de hemel en uit God, en de kerkeraad heeft het lijden der gemeente gering geacht en het getuigenis der gelovige leden ligt, neen in het geheel niet geteld — dat is een groot onrecht, een zware zonde en op zulke zonden kan dat oordeel Gods volgen, dat men niet waardig geacht wordt voor de waarheid moedig en onbewimpeld te mogen getuigen. Een kerkeraad in 1868 zou in mijn inziens moeten beginnen met rondborstig voor God en de gemeente openlijk schuld te belijden vanwege de onverschilligheid, lafhartigheid, het verraad aan des Heeren zaak in 1864 betoond, en zodra hij hiermee had begonnen, zou hij wonderbare kracht van de Heer der kerk ontvangen, om nu te doen wat des kerkeraads is. Ik geloof niet, dat ik zo als de heer Groen schrijft: "den eisch zoo eenvoudig namens de gemeente aan de kerkeraad gedaan, voor ongerijmd houd." De eisch is zeer eenvoudig voor hem die in de waarheid staat, maar niet voor hem die zich gedurende vele jaren aan allerlei miskenning, verdraaiing en ontkenning der waarheid, zoo als zij is in Christus, heeft schuldig gemaakt. Aan "ongerijmd" heb ik volstrekt niet gedacht, maar enkel aan een zedelijke onmogelijkheid. Te getuigen voor de Heer is een heilige pligt, maar tevens een heerlijk voorrecht; pal te staan voor de waarheid wordt ons geboden, wordt ons toevertrouwd, wordt ons vergund. Men kan niet altijd getuigen, want men kan zwak zijn in het geloof op een bepaald ogenblik, maar dit wordt bovenal dan zeer moeilijk, zoo niet zedelijk onmogelijk, wanneer men vele jaren het geloof heeft verzaakt en het oude geloof heeft gevoed, in een met loochening der waarheid bezwangerde lucht heeft geleefd. Dat heeft de kerkeraad van 's Gravenhage zeer zeker gedaan en vele zijner leden, en hierop alleen vestigde ik de aandacht in mijne opmerkingen in de Heraut van 11 December. Ik zal er mij in verblijden, zo ik de kerkeraad te hard heb beoordeeld en zal ootmoedig, openlijk schuld belijden, indien de kerkeraad evenzeer tegen de leer van de heer Hoevers als tegen die van Ds. Zaalberg een bezwaarschrift indient. De heer Hoevers ontkent in de hoofdzaak al wat de heer Zaalberg loochent, en waarom zal hij een aanklager en Zaalberg een aangeklaagde zijn? Die toestand houd ik voor ongerecht. De kerkeraad is verplicht tegen Dr. Zaalberg's leer een klacht in te dienen, maar of hij met Ds. Hoevers, om slechts dien bij naam te noemen, hiertoe zedelijk geschikt is, waag ik te betwijfelen. Ja, gebrek aan moed en beslistheid beschouw ik als een oordeel Gods over hem, omdat hij tot dusver zijn pligt heeft verzaakt en de aanranding van 's Heeren woord, de minachting van 's Heeren naam en de verguizing van 's Heeren volk stilzwijgend geduld. Na deze uiteenzetting geloof ik dat de heer Groen van Prinsterer toegeven zal, dat ik, die orthodoxofobie voor vijandschap tegen Gods waarheid houd, en tevens met Paulus belijd, dat die vijandschap de vrucht is, de moeder van een verduisterd verstand, schrijven kon, dat de kerkeraad zoo als hij is niet alleen het geloof maar het gevoel van recht in deze zaak mist. Zoodra de kerkeraad doet wat van hem verlangd en terecht verwacht wordt, zal hij door die daad zeven bewijzen, dat ik hem onrecht gedaan heb, en ik zal er mij in verblijden openlijk schuld te belijden. Kerkgemeenschap, schrijft de heer Groen, met de modernen acht ik evenmin als hij vergund; doch hoe die feitelijk bestaande kerkgemeenschap te doen ophouden? Hieromtrent is tusschen ons een groot verschil. Is dat zo? Is er in waarheid groot verschil tusschen de heer Groen van Prinsterer en mij? Laat ons hooren wat hij dienaangaande schrijft. Wat wij willen? Zoo luidt de titel van No. 1 der Stuwencappen van woordvoerders der nieuwe richting, verzameld door Dr. H. Oort. Dit nummer werd mij toegezonden tegelijk met No. 7 der Volksleerredenen, uitgegeven voor 5 Cents, door J. A. Mulder te Delft. Ik hoop dat beide uitgaven groot debiet zullen vinden. Het volk kan dan kiezen tusschen hetgeen leeraren leveren, die den Bijbel als een verzameling van sprookjes behandelen en hetgeen mannen, die aan den Bijbel vasthouden, uit het Woord Gods trachten te putten. Wat willen wij? is geschreven door de heer B.W. Colenbrander, die meen ik reeds vroeger in de Heraut naar de christelijke bewaarschool verwezen is, om enige bijbelkennis op te doen. Zijne preek, waarin noch van Jezus, noch van Christendom gesproken wordt is allezins beschikt om de moderne leer bij het volk compleet in discrediet te brengen, en Dr. H. Oort kan ons geen groter dienst bewijzen dan zul te droog, vervelende, zichzelf weerzprechende producten van het moderne genie bij duizenden over het land te verspreiden. Colenbrander verheugt zich innig in het vuurwerk dat hij mee heeft geholp om aan te stoken, zonder te bemerken dat Jesaja 50:11 reeds aan zijne rilling vervuld wordt. Immers hij beweert nog te geloven aan een God Schepper en aan eeuwig leven, niet begrijpend dat Vogt pas in Nederland verkondigd heeft, dat het wetenschappelijk een dwaasheid is, aan het bestaan van God en van de ziel te geloven. Als het niet gedrukt was zou men niet kunnen geloven, dat mannen die aan de academie gestudeerd hebben, zulk een onzin kunnen voorstaan als de heer Colenbrander doet. Gemoedelijk roept hij uit: 1. niet meer dezelfde bijbelopvatting te kunnen hebben als vroeger, omdat er sedert de hervorming een geheel nieuwe wetenschap is geboren, die bekend staat onder den naam van "de wetenschap der inleiding"; 2. niet langer dezelfde gevoelens te kunnen koesteren omtrent de betrekking tussen God en de wereld, omdat men de laatste veel beter heeft geleerd kennen en "met name de wet van oorzaak en gevolg, die heerschappij voert over al wat bestaat"; 3. niet meer dezelfde begrippen te kunnen behouden omtrent zonde, bekeering, verzoening, omdat men sedert de dagen van Luther en Calvijn meer studie heeft gemaakt van den mensch en diens wezen. De God van Israël, de erfzonde, het volk der openbaring, de leer van het volstrekt onvermogen, de wonderen, worden op grond van bedenkingen die een kind op de catechisatie kan weerleggen, op zijde geschoven. De man raakt echter in een soort van opgewondenheid, wanneer hij handelt over geloof zonder werken. Het geloof is bij hem een zeker onbestemd religieus gevoel, waardoor de eindelijke mensch (zonder Middelaar) met de oneindige God in innige gemeenschap komt, waardoor hij bidt en verhoord wordt. O dominé Colenbrander! ik zie u al uw kind leeren dat het van beneden naar boven komt door gevoel, zonder ladder! En ik hoor dunkt mij dat in de catechisatie al zeggen: »de wet van oorzaak en gevolg die alles beheerst, zal zich aan uw bidden niet kunnen storen, noch u kunnen verhooren, en sluit het denkbeeld: God Schepper, uit. Het is waarlijk geen wonder dat de modernen de Bijbel niet kunnen dulden, daar de Bijbel zulke tegenstrijdigheden niet duldt. Het wonderlijkste is echter dat Ds. Colenbrander en de zijnen ter goeder trouw meenen en hervormers te zijn, die grote dingen zullen doen als Paulus en Luther, terwijl zij geenszins bemerken dat de materialisten zoo als Vogt e.s. toets zulke hervormers, die nog aan een God geloven, wetenschappelijk den spot drijven. Het is inderdaad laf nu in stuiverspreeken het volk te willen vergasten op zoogenoemde modernen kost, terwijl men weet dat die kost al oud en bedorven is. Duizendmaal liever dan wat Vogt geeft. Deze verwerpt ronduit de gehele Bijbel en al wat geest is; zegt het ruiterlijk dat hij niets gelooft wat boven het bereik gaat der vijf zinnen; stelt zich als apostel van het stof tegenover de Nazarener (zoo noemt hij de Heer) en Zijne apostelen, en daagt als het ware God uit, als er een is, om hem te verdoemen in de hel. Zulk een man is koud, ijskoud, en zijn hart kan misschien nog getroffen worden door de leer van Psalm 50:3 en 21:22 door dat ontzaggelijk woord: — „omdat Ik zwijg meent gij dat Ik ten eenenmale ben als gij ? "Maar onze laauwe zoogenaamde modernen, achterblijvers in de wetenschap der Godverzaking, worden billijk uitgespogen. De lezer zal nu echter nog niet weten wat Ds. Colenbrander wil. Ik weet het ook niet. Hij zegt wij willen hervormen! Hervormen in 's blauwe lentein (in de lucht zou een Duitscher zeggen)! Wij hebben slechts te kiezen, zegt Ds. Colenbrander, tusschen of hervormen tot behoud van het geloof of ophouden met gelooven, hopen en liefhebben: „Dat woord het geloof is echter blijkens zijn geheele preek fout: 't moet zijn: „tot behoud van geloof" dat is: van 't geen de heer Nijhoff in de Tijdspiegel noemt: „religieus instinct buiten en boven het verstand." Nu ik denk als deze heeren enige jaren gespeeld hebben met het aankleden van die pop van religieus instinct buiten en boven 't verstand, hun dit spel vervelen zal en zij zullen komen tot het tweede of, namelijk: tot ophouden met gelooven, hopen en liefhebben. Gaf God, dat ze daartoe reeds gekomen waren, want zolang mensen nog druk met spelen bezig zijn, is 't niet mogelijk hunne aandacht te winnen voor den diepen ernst van het Christendom, terwijl een ongelukkige, die niets meer heeft, zelfs geen spel, eerder ooren heeft voor de blijde boodschap des heils! I. E. Staats-schooldwang. Wij eindigden, lezer, een vorig artikel met op de moeilijkheid te wijzen, om tegen staatsmacht te concurreren en hoe wij, zelfs al bestond deze bemoeilijkende niet, op schoolgebied alle kerkelijke verschillen behoorden te laten rusten. Wij kunnen, van dit onderwerp niet afstappen, zonder, — vertrouwende op uwe zoo natuurlijke belangstelling in deze levenskwestie, — nog enkele opmerkingen ten beste te geven, èn over de zaak in het algemeen, èn meer bijzonder over de houding der liberalen in Nederland tegenover de staatsschool en vrijheid van onderwijs; enkele opmerkingen dus over staats-schooldwang. Wanneer door de christelijke partij in de Tweede Kamer sinds jaar en dag met klimmenden ernst op herziening van de bestaande onderwijswet wordt aangedrongen, en op wegneming van alles wat in een zoo teerde gewetenszaak de vrijheid belemmert, dan ziet zij, 't is algemeen bekend, nog steeds tegenover zich een anti-christelijke meerderheid, wier leuze is: »vrijheid en concurrentie bevorderen op elk gebied, alleen niet op het gebied van den geest, de school; hier, — roept zij luide, — zou concurrentie, zou te grote vrijheid slechts godsdiensthaat en verdeeldheid opwekken, slechts onverdraagzaamheid kweeken, enz. » Zóó spreekt zij luide; maar voegt er met een ironischen glimlach in stilte bij: ergo... uwe kinderen moeten volgens ónze beginselen, worden opgevoed; want met de jeugd is de toekomst ons." Dit onderwijsstelsel der modernen is niets nieuws, 't Is het oude stelsel der Katholieken in anderen vorm. 't Is het beginsel van Karel V dat een staat niet sterk kan zijn, zolang hij niet één is, een beginsel, dat reeds lang door de geschiedenis werd veroordeeld. Er is m. i. in dit misbruik maken van macht, in dit met voeten treden van alle beginselen van billijkheid en recht, iets, dat in het hart van elk rechtgeaand mensch, toorn en verontwaardiging opwekt, en hem een welverdiende veroordeeling doet uitspreken over zóò gewetenloze handeling. Ieder rechtgeaand mensch haat het onrecht, zelfs wanneer dat alleen anderen treft, hoeveel te meer moeten wij het haten. Nu zal wel weer bij het nagaan van den strijd over deze zaak, in menig hart een smadelijk: ce ne sont que des gueux opwellen, zulke geuzen, zulke bedelaars echter, . 