Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions - Report on the Functioning of the Transitional Arrangements set out in the 2003 Accession Treaty (period 1 May 2004–30 April 2006)
7 Notes: ":" data not available. * Break in series. For Luxembourg, since the survey provides the data for the whole reference year only, the same yearly figures are repeated each quarter. FI 20 FI TABLE A5 Total quarterly unemployment rates in EU10 - 2003-2005 - cell percentages Country Belgium Czech Republic Denmark Germany Estonia Greece Spain France Ireland Italy Cyprus Latvia Lithuania Luxembourg Hungary Malta Netherlands Austria Poland Portugal Slovenia Slovakia Finland Sweden United Kingdom EU15 EU10 EU25 Source: Eurostat, LFS, 2003 - 2005, seasonally adjusted and harmonised quarterly unemployment rates. Notes: ":" data not available. 2004 Q2 7. 7 8. 4 5. 4 9. 5 9. 5 10. 5 11. 1 9. 5 4. 6 8. 1 4. 7 9. 8 11. 2 4. 8 5. 8 7. 6 4. 6 4. 8 18. 9 6. 6 6. 1 18. 6 9. 1 6. 4 4. 7 8. 1 14. 2 9. 1 2003 Q4 7. 9 8. 2 5. 7 9. 4 10. 0 9. 8 11. 4 9. 7 4. 6 8. 2 4. 8 10. 0 12. 1 4. 0 5. 7 8. 0 4. 0 4. 5 19. 1 6. 4 6. 3 17. 7 8. 9 6. 0 4. 8 8. 1 14. 3 9. 1 2003 Q2 8. 0 7. 7 5. 6 9. 0 10. 3 9. 6 11. 5 9. 4 4. 6 8. 6 4. 5 10. 4 12. 9 3. 6 5. 8 8. 1 3. 6 4. 2 19. 2 6. 3 6. 5 17. 3 9. 1 5. 4 4. 9 8. 0 14. 3 9. 0 2003 Q1 7. 8 7. 4 5. 3 8. 8 10. 1 9. 8 11. 6 9. 2 4. 5 8. 6 4. 2 10. 8 13. 4 3. 4 5. 7 7. 7 3. 3 4. 1 19. 4 6. 1 6. 5 17. 7 9. 0 5. 4 5. 1 7. 9 14. 5 8. 9 2003 Q3 8. 1 8. 0 5. 7 9. 1 10. 2 9. 7 11. 4 9. 5 4. 7 8. 3 4. 7 10. 2 12. 4 3. 8 5. 7 8. 3 3. 8 4. 4 19. 2 6. 2 6. 6 17. 3 9. 0 5. 6 5. 0 8. 0 14. 3 9. 0 2004 Q1 7. 8 8. 4 5. 6 9. 4 9.  9 10. 8 11. 3 9. 6 4. 6 8. 2 5. 0 9. 9 11. 5 4. 5 5. 7 7. 8 4. 4 4. 7 19. 1 6. 3 6. 2 18. 5 9. 0 6. 3 4. 7 8. 1 14. 4 9. 1 2004 Q3 7. 8 8. 3 5. 3 9. 7 9. 0 10. 5 10. 9 9. 5 4. 5 7. 9 5. 2 9. 7 10. 8 4. 9 6. 0 7. 5 4. 5 4. 9 18. 8 6. 9 5. 9 18. 1 9. 0 6. 4 4. 6 8. 1 14. 1 9. 0 2004 Q4 8. 2 8. 2 5. 3 9. 6 8. 4 10. 2 10. 5 9. 5 4. 4 8. 0 5. 8 9. 7 9. 9 4. 9 6. 5 7. 9 4. 7 5. 0 18. 5 7. 0 5. 8 17. 6 8. 8 6. 4 4. 6 8. 1 13. 9 9. 0 2005 Q1 8. 3 8. 1 5. 1 9. 7 8. 0 9. 9 10. 0 9. 6 4. 3 7. 8 6. 2 9. 5 9. 2 5. 0 6. 9 8. 0 4. 9 5. 1 18. 2 7. 3 5. 7 16. 9 8. 6 6. 3 4. 6 8. 0 13. 7 8. 9 2005 Q2 8. 4 8. 0 5. 0 9. 6 7. 8 9. 9 9. 4 9. 6 4. 3 7. 6 5. 8 9. 1 8. 6 5. 3 7. 1 8. 1 4. 8 5. 1 18. 0 7. 4 5. 8 16. 5 8. 3 : 4. 6 7. 9 13. 5 8. 8 2005 Q3 8. 4 7. 8 4. 8 9. 2 7. 3 10. 1 8. 8 9. 4 4. 3 7. 5 6. 1 8. 8 7. 9 5. 5 7. 2 7. 9 4. 7 5. 2 17. 7 7. 6 5. 8 16. 2 8. 3 : 4. 7 7. 7 13. 3 8. 6 FI 21 FI ANNEX II: BIBLIOGRAPHY Free Movement of Workers to and from the new Member States- how will it work in practice? (Commission publication available in 20 Community languages) http://europa. eu. int/comm/employment_social/free_movement/docs_en.  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 8. 2. 2006 COM(2006) 48 definitief MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO’s Verslag over het functioneren van de overgangsregelingen als vastgesteld in het Toetredingsverdrag van 2003 (periode 1 mei 2004 - 30 april 2006) NL NL INHOUD 1. 2. 3. 4. 4. 1 4. 2 4. 3. Doel van dit verslag. 3 De overgangsregelingen. 4 Raadpleging van de lidstaten en de sociale partners. 5 Statistische gegevens over de mobiliteit van werknemers vóór en na de uitbreiding. 6 Mobiliteit van werknemers in de uitgebreide Europese Unie. 7 Arbeidsmarktresulaten voor eigen onderdanen en EU-onderdanen: arbeidsparticipatie. 11 Samenstelling van de EU-10-arbeidskrachten in de EU-15-lidstaten naar sector en vaardigheden: aanvulling of verdringing?. 12 5. Conclusies en aanbevelingen. 14 ANNEX I: STATISTICAL ANNEX. 17 ANNEX II: BIBLIOGRAPHY. 21 NL 2 NL MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO’s Verslag over het functioneren van de overgangsregelingen als vastgesteld in het Toetredingsverdrag van 2003 (periode 1 mei 2004 - 30 april 2006) (Voor de EER relevante tekst) 1. 1. 2. 3. 1 2 3 4 DOEL VAN DIT VERSLAG De Commissie dient dit verslag bij de Raad in overeenkomstig punt 3, lid 2, van de overgangsregelingen betreffende het vrije verkeer van personen1 die bij het deze Toetredingsverdrag zijn overgangsregelingen kan de invoering van een deel van het Gemeenschapsrecht betreffende het vrije verkeer van werknemers in de uitgebreide EU worden uitgesteld gedurende een periode van maximaal 7 jaar3. gevoegd. 2 Overeenkomstig 2003 van De overgangsperiode is verdeeld in drie afzonderlijke fasen overeenkomstig de "2 plus 3 plus 2"-formule. Voor elke fase gelden verschillende voorwaarden. De eerste fase van de overgangsregelingen (OR) begon op 1 mei 2004 en zal eindigen op 30 april 2006. Het Toetredingsverdrag bepaalt dat de Raad vóór het einde van deze fase het functioneren van de OR toetst op basis van een verslag van de Commissie. Na afronding van de toetsing en uiterlijk aan het eind van het tweede jaar na de datum van toetreding moeten de EU-15-lidstaten de Commissie in kennis stellen van hun voornemens in verband met de tweede fase van de OR4. Bij gebreke van een dergelijke kennisgeving is het Gemeenschapsrecht inzake het vrije verkeer van werknemers vanaf 1 mei 2006 van toepassing.  Het vrije verkeer van werknemers (artikel 39 EG) moet juridisch worden onderscheiden van de vrijheid van vestiging (artikel 43 EG) en het vrij verrichten van diensten (artikel 49 EG). Voor de richtlijn betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers, die betrekking heeft op het vrij verrichten van diensten, gelden geen overgangsregelingen, hoewel Duitsland en Oostenrijk beperkingen mogen toepassen op het grensoverschrijdend verrichten van diensten in bepaalde gevoelige sectoren, waarbij werknemers in punt 13 van de ter beschikking worden gesteld, als bedoeld tijdelijk overgangsregelingen. Dit verslag gaat over het vrije verkeer van werknemers in de EU en niet over de economische immigratie van niet-EU-onderdanen. Er zij op gewezen dat onderdanen van Malta en Cyprus niet aan beperkingen kunnen worden onderworpen. In dit verslag verwijst "EU-15-lidstaten" naar alle lidstaten die vóór 1 mei 2004 deel uitmaakten van de EU; ''EU-10-lidstaten'' verwijst naar alle staten die op 1 mei 2004 tot de EU zijn toegetreden, terwijl ''EU- 8-lidstaten'' verwijst naar alle EU-10-lidstaten, behalve Malta en Cyprus. NL 3 NL 2. 4. 5. 6. DE OVERGANGSREGELINGEN Het vrije verkeer van personen is één van de meest fundamentele vrijheden die door het Gemeenschapsrecht worden gewaarborgd. Het houdt in dat EU-onderdanen het recht hebben om naar een andere lidstaat te gaan om er arbeid te verrichten, en om zich met hun gezinsleden in het gastland te vestigen. Het is EU-lidstaten verboden om migrerende werknemers en hun gezinnen op grond van hun nationaliteit direct of indirect te discrimineren. Migrerende werknemers uit de EU en hun gezinnen hebben recht op gelijke behandeling, niet alleen wat arbeidsgerelateerde kwesties maar ook wat volkshuisvesting, belastingvoordelen en sociale uitkeringen betreft5. Aan het slechten van de barrières voor de mobiliteit tussen en binnen de lidstaten wordt ook een centrale plaats toegekend in de vernieuwde Lissabon-agenda. De in het Toetredingsverdrag van 2003 vastgestelde overgangsregelingen maken beperkte afwijkingen van de in het voorgaande punt aangegeven beginselen mogelijk gedurende een overgangsperiode die onherroepelijk op 30 april 2011 afloopt. De beperkingen kunnen alleen worden toegepast op migrerende werknemers, en niet op andere categorieën van EU-burgers. Verder gelden de beperkingen alleen voor het verkrijgen van toegang tot de arbeidsmarkt en kunnen zij de toegang tot arbeid alleen in een bepaalde lidstaat beperken. Zodra een werknemer toegang heeft gekregen tot de arbeidsmarkt van een bepaalde lidstaat, is het Gemeenschapsrecht inzake gelijke behandeling wat betreft beloning, andere arbeidsgerelateerde kwesties en toegang tot sociale uitkeringen en belastingvoordelen van toepassing.  Er is met andere woorden op grond van nationaliteit geen enkele vorm van discriminatie tussen legaal in dienst zijnde werknemers toegestaan, ongeacht of zij afkomstig zijn uit de EU-15-lidstaten dan wel uit de EU-10-lidstaten. Verder bestaan er geen overgangsregelingen voor de toepassing van het Gemeenschapsrecht op de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels6. De Commissie heeft verscheidene documenten opgesteld waarin het rechtskader van de OR wordt uiteengezet7. Het Toetredingsverdrag bepaalt dat de EU-15-lidstaten de eerste twee jaren van de OR nationale maatregelen zullen toepassen, dan wel maatregelen die voortvloeien uit bilaterale overeenkomsten om de toegang van EU- 8-onderdanen tot hun arbeidsmarkt te regelen. De diverse, tijdens de eerste fase van de OR genomen nationale maatregelen hebben geleid tot verschillende wettelijke regelingen voor de toegang tot de arbeidsmarkten van de EU-15. Zweden en Ierland hebben besloten geen beperkingen toe te passen op de toegang van EU-8-onderdanen tot hun arbeidsmarkt. In het VK bestaan evenmin ex-ante-beperkingen, maar geldt wel een regeling voor de registratie van werknemers8. Alle andere EU-15-lidstaten hebben een werkvergunningsregeling gehandhaafd, soms gecombineerd met quota’s. Er bestaan geen OR voor Cyprus. Malta geeft werkvergunningen af voor controledoeleinden. Polen, Slovenië en Hongarije passen wederzijdse beperkingen toe op onderdanen van de EU-15-lidstaten die beperkingen toepassen. Alle EU-10- 5 6 7 8 Art. 39 EG; Verordening 1612/68/EEG; Richtlijn 68/360/EG. Vanaf 30 april 2006 zal Richtlijn 2004/38/EG van toepassing zijn, die de vorige wetgeving zal vervangen/wijzigen. Er is echter een indirect effect op artikel 69 van Verordening 1408/71/EEG. Zie literatuurlijst. Dit geldt niet voor Gibraltar, dat een werkvergunningsregeling heeft goedgekeurd. NL 4 NL 7. 3. 8. 9. lidstaten hebben hun arbeidsmarkt voor werknemers uit de EU-10-lidstaten geopend9. tweede fase van de overgangsperiode gaat De in op 1 mei 2006. Het Toetredingsverdrag bepaalt in elk geval dat de lidstaten die besluiten om de beperkingen op 1 mei 2006 op te heffen gedurende de rest van de overgangsperiode de mogelijkheid hebben om onder gebruikmaking van de in het Toetredingsverdrag vastgestelde vrijwaringsprocedure opnieuw beperkingen in te voeren, wanneer zij verstoringen van hun arbeidsmarkt ondervinden of voorzien. In het Toetredingsverdrag wordt ook bepaald dat de lidstaten, niettegenstaande de toepassing van beperkingen wat de toegang tot hun arbeidsmarkt betreft, voorrang moeten geven aan werknemers die onderdaan van één van de EU-8-lidstaten zijn boven werknemers die onderdaan van een derde land zijn10.  RAADPLEGING VAN DE LIDSTATEN EN DE SOCIALE PARTNERS functioneren van de OR De Commissie heeft een vergadering belegd van de Groep op hoog niveau inzake het vrije verkeer van personen. Deze groep is op 16 september 2005 bijeengekomen om het te bespreken. Naast vertegenwoordigers van de lidstaten waren ook vertegenwoordigers van de Europese en nationale sociale partners uitgenodigd. Tijdens de vergadering zeiden veel EU-15- lidstaten dat zij begonnen waren met het proces van interne raadplegingen om hun standpunt voor de tweede fase te bepalen. Alle waren het erover eens dat solide gegevens nodig zijn om dergelijke besluiten te onderbouwen. De lidstaten die hadden besloten om tijdens de eerste fase geen beperkingen toe te passen waren over het algemeen positief over de effecten van dit besluit voor hun arbeidsmarkt en zij onderstreepten de positieve bijdrage van de werknemers uit de EU-8 aan hun nationale economie. Van de EU-15-lidstaten die beperkingen toepassen, verklaarden sommige dat deze beperkingen hen in staat stellen de migratie uit aangrenzende EU-8-lidstaten te beheren. Twee lidstaten waren de mening toegedaan dat de maatregelen ook in de nabije toekomst nodig blijven, gezien de nationale absorptiecapaciteit en de noodzaak om alle migranten, ook die uit niet-EU-landen, te integreren en de interne structurele hervormingen te begeleiden. Er werd echter erkend dat de beperkingen EU-8-onderdanen kunnen hebben aangemoedigd om uit te kijken naar andere wegen om in de EU-15-lidstaten een economische activiteit uit te oefenen, wat blijkt uit een uitzonderlijk grote instroom van gedetacheerde werknemers of werknemers die beweren dat zij zelfstandigen zijn. 10. Bijna alle EU-8-lidstaten hebben opgeroepen tot het opheffen van de beperkingen. Zij benadrukten de fundamentele aard van het recht van hun burgers op vrij verkeer 9 10 Een gedetailleerd overzicht van de nationale maatregelen die de lidstaten hebben genomen voor de eerste fase van de OR is beschikbaar via het Eures-portaal voor arbeidsmobiliteit. Een samenvatting van deze maatregelen is te vinden op de in de literatuurlijst vermelde website van DG EMPL van de Commissie. Zie de desbetreffende bepalingen van punt 14 van de overgangsmaatregelen met betrekking tot de preferentiële behandeling. NL 5 NL 11. 4. 12. als werknemer in de EU-25 en wezen op statistische gegevens waaruit blijkt dat hun burgers de arbeidsmarkten van de EU-15 niet hebben overspoeld, noch aanleiding hebben gegeven tot een stijging van de sociale uitgaven van de EU-15-lidstaten.  Zij onderstreepten ook de rol die hun burgers spelen bij het verlichten van de problemen die door de vergrijzende arbeidskrachten van de EU-15 worden veroorzaakt. De sociale partners hebben hun nationale autoriteiten opgeroepen om hen te raadplegen over de standpunten die zij voor de tweede periode zullen innemen. Velen benadrukten dat de beperkingen mogelijk hebben geleid tot een uitstel van de onontbeerlijke structurele hervormingen op de arbeidsmarkten van zowel de EU-15 als de EU-8. De sociale partners erkenden dat de migratiestromen uit de EU-8- naar de EU-15-lidstaten niet zeer groot zijn geweest en beklemtoonden dat aantasting van de arbeidsnormen en "sociale dumping" moeten worden vermeden. Zij wezen er ook op dat de beperkingen op legale arbeid in de praktijk hebben geleid tot een toename van zwartwerk, werk door “schijnzelfstandigen” en fictieve dienstverlening en uitbesteding. Zij maakten ook melding van lacunes in de handhaving van de bestaande communautaire wetgeving, met name de richtlijn betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers. De overgrote meerderheid van de sociale partners, met uitzondering van de vertegenwoordigers van het MKB en/of de vakbonden in een aantal landen, verklaarde dat zij voorstander was van het opheffen van de beperkingen om voor gelijke voorwaarden voor iedereen te zorgen. STATISTISCHE GEGEVENS OVER DE MOBILITEIT VAN WERKNEMERS VÓÓR EN NA DE UITBREIDING Om de Commissie in staat te stellen het functioneren van de OR te beoordelen is de lidstaten verzocht om via Eurostat nationale gegevens, opgesplitst naar nationaliteit, geslacht en leeftijd, te verstrekken over de aan andere EU-onderdanen afgegeven verblijfsvergunningen voor gezinshereniging, arbeid, studie en dergelijke. De door de Commissie in reactie op dit verzoek ontvangen nationale gegevens hebben betrekking op verblijfsvergunningen, werkvergunningen en het aantal werknemers uit andere administratieve gegevensbronnen, zoals socialezekerheidsregisters, afhankelijk van de nationale systemen en institutionele structuren. Er zij opgemerkt in dit verslag zoveel mogelijk zijn dat, hoewel de nationale gegevens geharmoniseerd, zij niet volledig zijn geharmoniseerd noch strikt vergelijkbaar zijn tussen de verschillende landen, en dat de gedetailleerdheid van de gegevens van land tot land verschilt. Er zij ook op gewezen dat overeenkomstig sommige gegevens die in het publieke domein circuleren, de migratiestromen voor sommige landen kunnen verschillen van die in dit verslag. Dit kan worden verklaard door het feit dat niet alle in het publieke domein circulerende gegevens aan dezelfde strenge analyse zijn onderworpen als die welke in dit verslag worden gepresenteerd11.  Verder kunnen de echte migratiestromen in de uitgebreide EU groter zijn dan die welke blijken uit de in dit verslag gepresenteerde gegevens, aangezien het verschijnsel zwartwerk niet volledig door officiële statistieken in kaart wordt gebracht. 11 De Commissie heeft administratieve gegevens ontvangen van alle lidstaten, behalve Luxemburg en Cyprus, die dan ook niet in de analyse zijn opgenomen. NL 6 NL 13. 4. 1 14. 15. 16. 12 13 14 15 Naast de hierboven vermelde nationale administratieve gegevens worden in dit verslag12 ook gegevens van de arbeidskrachtenenquête (LFS)13 gepresenteerd. De beoordeling houdt geen rekening met de wisselwerking tussen het functioneren van de OR en andere veranderingen op het terrein van de economie en/of de politiek. Verschillende lidstaten en andere belangstellende partijen hebben ook verslagen over de beoordeling van het functioneren van de OR opgesteld en de daarin vervatte informatie is, voor zover relevant, voor de opstelling van dit verslag gebruikt. Mobiliteit van werknemers in de uitgebreide Europese Unie Sinds de uitbreiding is het aantal EU-10-werknemers in de EU-15-lidstaten toegenomen. Ondanks deze toename is het relatieve effect, gemeten naar het aantal voor het verrichten van arbeid afgegeven vergunningen in verhouding tot de beroepsbevolking van het gastland, vrij beperkt (zie onderstaande tabel). Verder ligt het aantal op een bepaald tijdstip afgegeven verblijfs- en werkvergunningen over het algemeen hoger dan het feitelijke aantal EU-10-onderdanen die zich in het gastland hebben gevestigd, aangezien geen rekening wordt gehouden met de personen die naar hun land van herkomst terugkeren, d. w. z. de uitstroom, en de duur van de werkvergunningen. Hetzelfde geldt voor het feit dat de gegevens een weerspiegeling kunnen zijn van tijdelijke factoren zoals de regularisatie van illegale migranten die de laatste jaren naar de EU-15-lidstaten zijn gekomen. In Oostenrijk komt het aandeel van de in 2004 afgegeven werkvergunningen, die meestal voor korte periode gelden14, overeen met 1,2% van de totale beroepsbevolking, maar het jaarlijkse gemiddelde aantal in loondienst werkende personen in 2004 komt overeen met 0,7% van de beroepsbevolking (zie onderstaande tabel). Verder zij erop gewezen dat het aantal EU-8-onderdanen in Oostenrijk, gemeten naar het gemiddelde jaarlijkse aantal, zich in 2005 heeft gestabiliseerd (zie tabel A1 in de statistische bijlage).  Hoewel de in 2004 in Duitsland afgegeven werkvergunningen overeenkomen met 0,9% van de beroepsbevolking, zakt het aantal werknemers uit de EU-8-landen (namelijk die welke onderworpen zijn aan de betaling van sociale premies) naar 0,2% van de beroepsbevolking, als rekening wordt gehouden met de duur van de werkvergunning15. In Ierland komen de aan EU-10-onderdanen tussen mei en december 2004 afgegeven PPS-nummers (Personal Public Service Numbers) overeen met 1,9% van de beroepsbevolking; dit cijfer is echter niet strikt vergelijkbaar met de andere in de onderstaande tabel vermelde gegevens, aangezien de PPS-nummers niet alleen om arbeidsredenen door de Ierse autoriteiten worden afgegeven. PPS-nummers zijn unieke referentienummers die ook voor andere doeleinden worden afgegeven, bijvoorbeeld voor de toegang tot informatie of de toegang tot sociale, gezondheids- De in de administratieve gegevens vervatte informatie is beperkter dan die welke beschikbaar is in de arbeidskrachtenenquête en is meer gevoelig voor het rechtskader dat voor buitenlandse onderdanen geldt. De arbeidskrachtenenquête is een geharmoniseerde kwartaalenquête van de EU, die betrekking heeft op de gehele bevolking van elke lidstaat en is gebaseerd op een steekproef van circa 1,7 miljoen personen in de EU-25. Zie verder hieronder. Voor meer gedetailleerde informatie over het aantal werkvergunningen, zie tabel A1 in de statistische bijlage. NL 7 NL en andere overheidsdiensten, niet alleen voor de migrerende werknemers maar ook voor hun familieleden. Het aantal in 2005 afgegeven PPS-nummers is in de periode januari-november 2005 gestegen tot 3,8%, maar dit lijkt niet te hebben geleid tot een verstoring van de Ierse arbeidsmarkt (zie de tabellen A4 en A5 in de statistische bijlage).  EU-10- en EU-15-onderdanen als percentage van de beroepsbevolking (15-64 jaar) van het land van bestemming – 2004 Land van bestemming België2 Tsjechië Soort gegevens Verblijfsvergunningen Aantal buitenlandse werknemers Denemarken Verblijfsvergunningen Duitsland Estland Griekenland Spanje Frankrijk Ierland3 4 Italië Letland4 Litouwen Hongarije Malta Nederland Oostenrijk Polen Portugal Slovenië Slowakije Finland Zweden4 Verenigd Koninkrijk4 Aantal buitenlandse werknemers Werkvergunningen Verblijfsvergunningen Verblijfsvergunningen Verblijfsvergunningen Werkvergunningen PPS-nummers Aanvragen werkvergunning Verblijfsvergunningen Verblijfsvergunningen Verblijfsvergunningen Verblijfsvergunningen Werkvergunningen Gemiddeld werknemers jaarlijks Werkvergunningen Verblijfsvergunningen Verblijfsvergunningen aantal Registratie van werknemers Verblijfsvergunningen Verblijfsvergunningen Verblijfsvergunningen Aanvragen WRS % beroepsbevolking Nationaliteit EU-101 EU-15 0,2 1,0 0,1 0,2 0,9 0,0 0,1 0,0 0,0 1,9 0,1 0,0 0,0 0,0 0,1 0,2 0,7 1,2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,4 2,7 0,1 0,2 1,0 : 0,1 : 0,1 : : : 0,0 0,0 0,0 0,8 : : : 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 : Bron: Administratieve gegevens van de lidstaten. Noten: % beroepsbevolking - als percentage van de beroepsbevolking (15-64 jaar) van het land van bestemming. ':' niet beschikbaar of gegevens niet beschikbaaar. Alle cijfers verwijzen naar het aantal aanvragers/aanvragen/registraties/afgegeven vergunningen (stromen), behalve voor Tsjechië waar het cijfer verwijst naar het aantal werknemers, voor Duitsland waar de eerste regel verwijst naar het aantal werknemers en voor Oostenrijk waar de eerste regel verwijst naar het gemiddelde jaarlijkse aantal werknemers. De cijfers voor de verblijfsvergunningen verwijzen uitsluitend naar vergunningen die alleen voor het verrichten van arbeid zijn afgegeven, behalve voor België. Voor sommige lidstaten zijn gegevens voor 2005 ontvangen (zie tabel A1 in de statistische bijlage). 1De cijfers voor Frankrijk, Italië en Oostenrijk en het aantal werkvergunningen voor Duitsland hebben betrekking op de EU-8. 2Het cijfer voor België verwijst naar alle verblijfsvergunningen, ongeacht de reden waarom zij werden afgegeven. 3Het cijfer voor Ierland verwijst naar de PPS- nummers die niet alleen zijn afgegeven voor het verrichten van arbeid maar ook voor andere administratieve doeleinden, waaronder de toegang tot sociale, gezondheids- en andere overheidsdiensten. 4Referentiedatum: mei – december 2004. De Commissie heeft de gegevens voor Cyprus en Luxemburg niet ontvangen. 17. De gegevens van de arbeidskrachtenenquête zijn vergelijkbaar met die uit administratieve bronnen, als rekening wordt gehouden met verschillen in definities NL 8 NL en perioden16. De cijfers van de arbeidskrachtenenquête geven in feite het netto effect van de in- en uitstroom weer en geven daarom een beter beeld van het feitelijke aantal EU-10-onderdanen die zich in EU-15-landen hebben gevestigd.  In het eerste kwartaal van 2005 was het aandeel van de beroepsbevolking uit de EU-10- lidstaten in de EU-15 vrij klein, variërend van 0,1% in Frankrijk en Nederland tot 1,4% in Oostenrijk en 2% in Ierland17. Beroepsbevolking naar nationaliteit - 2003-2005 – celpercentages Land van bestemming EU-15 EU-10 2003 2004 2005 2003 2004 2005 Nationaliteit België Denemarken Duitsland Griekenland Spanje Frankrijk Ierland Luxemburg Nederland Oostenrijk Portugal Finland Zweden Verenigd Koninkrijk EU-15 EU-10 EU-25 5,4 1,0 2,7 0,2 1,1 1,9 3,4 5,8 1,1 2,6 0,4 1,2 2,1 3,3 5,8 1,1 2,8 0,3 1,2 1,9 3,0 37,2 37,6 37,6 1,5 1,7 0,3 0,3 2,2 1,8 2,0 : 1,9 1,5 1,8 0,4 0,3 2,2 1,8 2,1 0,2 1,7 1,4 1,9 0,4 0,4 2,3 1,7 2,1 0,2 1,7 0,2 0,2 : : 0,3 0,2 0,1 : 0,3 0,1 0,7 : 0,3 0,2 0,2 0,2 : 0,1 : : 0,4 0,2 0,1 : 0,3 0,1 0,8 : 0,3 0,2 0,3 0,2 0,1 0,1 0,2 : 0,7 0,4 0,2 0,1 2,0 0,3 0,1 1,4 : 0,3 0,2 0,4 0,4 0,2 0,3 Bron: Eurostat, LFS, 2003 - 2005 Q1, Ierland 2005 Q2. Noten: ':' gegevens niet beschikbaar of niet betrouwbaar wegens kleine steekproefomvang. Italië is niet opgenomen, omdat het de gegevens niet naar nationaliteit opsplitst. Totalen EU-15 en EU-25 zonder Italië, totalen EU-15 en EU-25 zonder Duitsland en Ierland in 2003-2004 voor EU-10-onderdanen. Totaal EU-10 zonder Polen. 18. Verder zijn deze cijfers stabiel ten aanzien van de twee jaren vóór de uitbreiding, d. w. z. 2003 Q1 en 2004 Q1, met slechts een matige stijging van 0,1 procentpunt elk jaar in het VK en een duidelijke stijging in Oostenrijk waar de cijfers zijn verdubbeld tot 1,4%. Er zij ook op gewezen dat het percentage niet-EU- onderdanen in de EU-15-lidstaten significant hoger is dan dat van EU-10-onderdanen (zie tabel A2 in de bijlage). Ter verklaring hiervan kunnen historische redenen worden aangevoerd, alsook het feit dat immigratie uit EU-10 vrij recent is. Dat betekent dat immigratie uit niet-EU-landen een veel belangrijker verschijnsel is dan mobiliteit binnen de EU, zowel in de EU-15 als in de EU-25. 16 17 De gegevens van de arbeidskrachtenenquête verwijzen naar het eerste kwartaal van elk jaar, terwijl de administratieve gegevens verwijzen naar verschillende perioden, als aangegeven in de desbetreffende tabellen.  Verder verwijzen de cijfers van de arbeidskrachtenenquête naat het “netto” aantal personen per nationalieit op een gegeven terwijl de administratieve gegevens, zowel stand- als stroomgegevens, verwijzen naar het aantal afgegeven of aangevraagde vergunningen, ongeacht de feitelijke duur van het verblijf, de terugkeer naar het land van herkomst of, in geval van stroomgegevens, de eerder verleende vergunningen. Aangezien er slechts kleine aantallen andere EU-onderdanen in de EU-10-lidstaten zijn, zal de analyse in verband met de betrouwbaarheid van de gegevens tot de EU-15 worden beperkt. tijdstip, NL 9 NL 19. 20. 21. Wat de OR betreft, zijn geen gegevens uit administratieve bronnen of de arbeidskrachtenenquête beschikbaar die wijzen op een direct verband tussen de omvang van de mobiliteitsstromen uit de EU-10-lidstaten en de geldende OR. De stromen naar het VK en Zweden, die lidstaten zijn zonder beperkingen voor EU-8- werknemers, zijn vergelijkbaar met, zo niet lager dan die naar landen met OR18. De ervaring van de Noordse landen, die vergelijkbare arbeidsmarkten en economische prestaties hebben, bevestigt dit19. De mobiliteitsstromen worden uiteindelijk bepaald door factoren met betrekking tot de vraag- en aanbodvoorwaarden. OR kunnen de aanpassingen op de arbeidsmarkt hoogstens uitstellen, met het risico dat zelfs op een meer permanente basis "vertekende" bestemmingspatronen worden gecreëerd. Meer in het algemeen kunnen beperkingen op de toegang tot de arbeidsmarkt ertoe leiden dat meer een beroep wordt gedaan op zwartwerk. Dit verschijnsel kan, wanneer het gepaard gaat met lacunes in de handhaving van de geldende communautaire wetgeving, ongewenste sociale gevolgen hebben voor zowel de zwartwerkers als de reguliere arbeidskrachten. Wat de duur van de vergunningen betreft, blijkt uit de gegevens dat een significant percentage van de verblijfs-/werkvergunningen wordt verleend aan kortetermijnwerknemers of seizoenarbeiders. Dit is bijvoorbeeld het geval voor de volgende landen: - - - - In Oostenrijk werd van alle in 2004 aan EU-8-onderdanen verleende vergunningen 87% afgegeven voor een duur van minder dan 6 maanden (85% in de eerste helft van 2005), 12% (14% in 2005) voor een duur van zes maanden tot één jaar, en 2% (0% in 2005) voor een periode langer dan één jaar. In Duitsland is 95% van circa 500 000 werkvergunningen afgegeven met tijds- en andere beperkingen. Op 30 juni 2004 bedroeg het aantal in loondienst werkende EU-10-onderdanen die langer dan een zeer beperkte periode in Duistland waren en daarom onderworpen waren aan de betaling van sociale premies slechts circa 100 000 ofwel 0,2% van de beroepsbevolking.  In Nederland werden in 2004 ongeveer 24 400 vergunningen afgegeven. Maar wegens het grote aantal seizoenarbeiders komt dit slechts overeen met circa 13 000 “werkjaren”. In Italië werden 76% van de werkvergunningen in 2004 en 71% in 2005 afgegeven aan seizoenarbeiders. 18 19 De stromen naar Ierland zijn groter, hoewel de cijfers niet strikt vergelijkbaar zijn, zoals aangegeven in punt 16. De migratie uit EU-8-lidstaten naar Noorwegen is significant hoger dan die voor alle andere Noordse landen, met of zonder OR, tezamen. Zweden heeft geen beperkingen, terwijl Noorwegen, Denemarken, Finland en IJsland beperkingen toepassen. Van laatstgenoemde landen hebben Denemarken en Noorwegen een meer liberaal stelsel. NL 10 NL 22. 4. 2 23. - In Frankrijk werden van de in 2004 verleende werkvergunningen 74% afgegeven aan seizoenarbeiders, 11% aan tijdelijke werknemers, 5% aan werknemers in vaste dienst en 10% aan andere begunstigden20. Sinds de uitbreiding zijn de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de EU-8 positief geweest, waarbij de werkloosheidscijfers in bijna al deze landen op significante wijze zijn gedaald (zie de tabellen A4 en A5 in de bijlage). Dat wijst erop dat niet te verwachten is dat de druk om buiten de EU-8-landen te gaan werken zal toenemen, temeer daar de verwachtingen in verband met de economische groei gunstig blijven en de aanzienlijke stijging van de middelen uit de structuurfondsen en fondsen voor plattelandsontwikkeling vruchten beginnen af te werpen wat de bevordering van de economische groei en het scheppen van arbeidsplaatsen betreft. Arbeidsmarktresulaten arbeidsparticipatie voor eigen onderdanen en EU-onderdanen: arbeidsmarktindicator, De arbeidsmarktresultaten voor onderdanen uit de EU-10 die naar EU-15-lidstaten gaan, vormen een centraal aandachtspunt. Voor de EU-15-lidstaten waarvoor statistisch significante informatie beschikbaar is (zie onderstaande tabel) laat de de de belangrijkste arbeidsparticipatie van EU-10-onderdanen in elk land vergelijkbaar is met die van personen die onderdaan zijn van dat land en van andere EU-15-landen. Bovendien is deze over het algemeen hoger dan die van niet-EU-onderdanen. In Ierland, Spanje en het VK ligt de arbeidsparticipatie van EU-10-onderdanen zelfs hoger dan die van de onderdanen van deze landen. Dit toont aan dat de EU-10-onderdanen in elke lidstaat positief bijdragen aan de algemene arbeidsmarktprestaties, de duurzame economische groei en de situatie van de overheidsfinanciën.  arbeidsparticipatie, zien dat Arbeidsparticipatie naar nationaliteit - 2005 – celpercentages Land van bestemming 2004 2005 Nationaliteit EU-10 Nationaal EU15 EU10 Niet-EU België Duitsland Griekenland Spanje Frankrijk Ierland Nederland Oostenrijk Finland Zweden Verenigd Koninkrijk EU-15 EU-10 EU-25 Bron: Eurostat, LFS, 2004 - 2005 Q2. 64 : 47 68 61 : 63 58 67 62 72 59 : 59 62 67 60 62 64 67 74 69 69 74 72 67 57 65 60 68 53 64 69 69 76 72 67 73 69 68 59 67 55 51 47 78 62 85 64 66 55 62 75 62 68 62 35 48 71 71 44 57 41 60 45 45 58 55 63 55 20 Er zij op gewezen dat volgens de Franse autoriteiten de door Frankrijk verstrekte administratieve gegevens geen werkvergunningen omvatten die zijn afgegeven voor een verbijfsduur van minder dan 3 maanden. NL 11 NL Noten: ':' gegevens niet beschikbaar of niet betrouwbaar wegens kleine steekproefomvang. Italië is niet opgenomen omdat het de gegevens niet naar nationaliteit opsplitst. Denemarken, Luxemburg en Portugal zijn niet opgenomen wegens de kleine steekproefomvang. Totalen EU-15 en EU-10 in 2004 gebaseerd op gegevens 2005 Q2 voor Duitsland en Ierland. 24. Een interessant feit is dat sinds de uitbreiding de arbeidsparticipatie van de EU-10- in verscheidene EU-15-lidstaten, waaronder Spanje, Frankrijk, onderdanen Nederland, Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk is toegenomen, in sommige gevallen zelfs aanzienlijk. Dit zou in verband kunnen worden gebracht met twee feiten. – – Ten eerste kan de uitbreiding hebben bijgedragen tot het aan de oppervlakte brengen van een deel van de ondergrondse economie, bestaande uit voormalige zwartwerkers uit de EU-10, met welbekende gunstige effecten, zoals een betere naleving van de wettelijk vastgestelde arbeidsnormen, een betere sociale samenhang dankzij een verminderd risico van marginalisering van de betrokkenen en hogere overheidsinkomsten uit belastingen en sociale premies. Dat betekent ook dat de toename van de arbeidsmobiliteit uit de EU-10- lidstaten als gevolg van de uitbreiding in feite kleiner kan zijn dan die welke uit de gegevens blijkt21. tweede kan na de uitbreiding een Ten reële verbetering van de arbeidsparticipatie van de EU-10-onderdanen hebben plaatsgevonden als gevolg van een verandering in de attitudes van de werkgevers, grotere mogelijkheden om privé-bedrijven op te richten en betere informatie en regulering. 4. 3. 25.  Samenstelling van de EU-10-arbeidskrachten in de EU-15-lidstaten naar sector en vaardigheden: aanvulling of verdringing? Gezien de kleine aantallen is het moeilijk om een gedetailleerd en tegelijkertijd statistisch onderbouwd beeld te geven van de arbeidskrachten uit de EU-10. Daarom zal de volgende analyse de EU-15 in haar geheel bekijken. Een sleutelaspect van de mobiliteit van werknemers is niet alleen de omvang daarvan, maar ook de vraag of EU-10-werknemers de reeds in het land aanwezige arbeidskrachten verdringen en dingen naar soortgelijke banen, dan wel een complementaire rol spelen. Werkende bevolking EU-15 naar nationaliteit en sector - 2005 – kolompercentages Activiteitssector Landbouw/visserij Industrie hotels/restaurants; Bouw Detailhandel; transport Financiële int. ; onroerend goed Overheid; andere onderwijs; gezondheid; Nationaliteit Nationaal EU-15 EU-10 4 18 8 25 13 32 (2) 19 8 28 16 27 (3) 18 15 28 14 23 21 De statistische gegevens over mobiliteit en migratie geven niet alleen de reële stroom van personen van het ene naar het andere land weer, maar ook het feit dat voormalige zwartwerkers gemakkelijker door statistische onderzoeken in kaart kunnen worden gebracht, hetzij als gevolg van hun opname, bijvoorbeld, in bevolkingsregisters, die vaak de basis voor het steekproefkader vormen, hetzij wegens de grotere bereidheid van de betrokken personen om aan statistische onderzoeken deel te nemen. NL 12 NL 26. 27. 28. 22 23 24 Bron: Eurostat, LFS, 2005 Q1, Frankrijk en Oostenrijk 2005 Q2. Noot: gegevens tussen haakjes zijn niet betrouwbaar wegens kleine steekproefomvang. De sectorale samenstelling van de arbeidskrachten wijst eerder op het laatste: de sectorale samenstelling van de nationale arbeidskrachten heeft geen significante veranderingen in 2003, 2004 en 2005 laten zien en toont aan dat de beperkte instroom van werknemers uit de EU-10-lidstaten niet heeft geleid tot de verdringing van nationale werknemers, ten minste op dit brede aggregatieniveau22. Eigen onderdanen zijn relatief meer geconcentreerd in de dienstensector, met name de overheid, het onderwijs, de gezondheidszorg en andere diensten (32% daarvan in 2005Q1), terwijl werknemers uit de EU-10-lidstaten relatief beter vertegenwoordigd zijn in de bouwsector (15% voor EU-10-onderdanen tegenover 8% voor eigen onderdanen)23. De samenstelling van de EU-10-arbeidskrachten naar vaardigheden ondersteunt ook de stelling dat de EU-10-onderdanen op complementaire wijze bijdragen aan de nationale economieën. Het aandeel van de EU-10-onderdanen met lage kwalificaties in de EU-15-lidstaten is lager dan dat voor onderdanen van die landen (21% tegenover 31%), voor andere EU-15-onderdanen en voor niet-EU-onderdanen.  Dit wordt weerspiegeld in een hoger percentage middelhooggeschoolden (57% tegenover 46%), met vergelijkbare percentages hooggeschoolden. Middelhoge kwalificaties omvatten de bovenbouw van het middelbaar onderwijs en gespecialiseerde beroepsopleidingen. Dit is het kwalificatieniveau dat typisch in ondervertegenwoordigd verscheidene sectoren van de economie vaardigheidstekorten ontstaan24. in verscheidene EU-15-lidstaten, waardoor is Beroepsbevolking EU-15 naar nationaliteit en onderwijsniveau - 2005 - kolompercentages Onderwijsniveau Laag Middelhoog Hoog Nationaliteit Nationaal EU15 EU10 Niet-EU 31 46 23 36 39 25 21 57 22 48 35 17 Bron: Eurostat, LFS, 2005 Q1, Frankrijk en Oostenrijk 2005 Q2. Noot: Onderwijsniveau: laag (ISCED 0-2: onderbouw middelbaar onderwijs), middelhoog (ISCED 3-4: bovenbouw middelbaar onderwijs), hoog (ISCED 5-6: hoger onderwijs). Uit de gegevens blijkt bijgevolg dat de mobiliteit van werknemers uit de EU-10- lidstaten naar de EU-15 positieve effecten op de arbeidsmarkten kan hebben doordat zij de tekorten aan arbeidskrachten in bepaalde sectoren opvangt. Er kunnen nieuwe banen worden gecreëerd, bijvoorbeeld in de bouw en in de huishoud- en horecasector, die anders te blijven. Hooggeschoolde werknemers uit de EU-10-lidstaten kunnen bijdragen aan het oprichten van bedrijven en de groei op de lange termijn door de accumulatie van landen vacant dreigen in sommige Men kan echter niet uitsluiten dat de migratie uit de EU-10 in sommige gevallen enig effect kan hebben op regionaal of beroepsniveau. Uit de administratieve gegevens blijkt dat EU-10-onderdanen ook substantieel bijdragen aan de landbouwsector, maar gezien de zeer beperkte omvang van de landbouw in arbeidsmarkttermen, het seizoenskarakter en het feit dat de in aanmerking genomen cijfers betrekking hebben op het winterkwartaal zijn de percentages niet bijzonder hoog. De instroom van werknemers die complementair zijn met eigen onderdanen zou onder meer kunnen leiden tot een stijging van de productiviteit van de eigen onderdanen en tot een loonsverhoging in plaats van een loonsverlaging. NL 13 NL menselijk kapitaal. De bevordering van menselijk kapitaal en levenslang leren is immers één van de belangrijkste dimensies van het werkgelegenheids- en cohesiebeleid van de EU. Daarom ondersteunen EU-programma’s, zoals de EWS, het ESF en het programma voor levenslang leren, de huidige ontwikkeling van het menselijk kapitaal van dit type. De doeltreffendheid van de arbeidsmarkt kan ook worden verhoogd doordat buitenlandse werknemers over het algemeen beter reageren op regionale verschillen in economische mogelijkheden. 5. 29. 30. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Aan de vooravond van de tweede fase van de OR zijn veel verschillende nationale wettelijke regelingen voor de toegang tot de arbeidsmarkten van de EU-25 van toepassing.  Landen die hun arbeidsmarkt volledig open hebben gesteld, zijn optimistisch over het resultaat van hun beslissing, terwijl sommige landen die beperkingen hebben toegepast het nut daarvan benadrukken onder verwijzing naar bijzondere nationale omstandigheden. De lidstaten moeten hun inspanningen opvoeren om te zorgen voor een behoorlijke handhaving van de bestaande EG-wetgeving en de naleving van de arbeidsnormen, met name de bepalingen van de richtlijn betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers. Waar nodig moeten zij de administratieve samenwerking versterken. Lacunes in de handhaving van de bestaande communautaire en nationale wetgeving door de nationale autoriteiten kunnen in sommige landen een negatief en verkeerd beeld van de uitbreiding en de voordelen van het vrije verkeer van werknemers doen ontstaan. 31. De statistische analyse van de ontvangen en voor dit verslag gebruikte nationale gegevens maakt de volgende conclusies mogelijk: - - - De mobiliteitsstromen tussen de EU-10 en de EU-15 zijn zeer beperkt en zijn gewoon niet groot genoeg om de EU-arbeidsmarkt in het algemeen te beïnvloeden. Bovendien zijn de mobiliteitsstromen van de EU-15- naar de EU- 10-lidstaten en tussen de EU-10-lidstaten over het algemeen verwaarloosbaar klein (zie tabel A1). Het percentage EU-10-onderdanen in de bevolking van elke EU-15-lidstaat was relatief stabiel vóór en na de uitbreiding, met een toename in het VK en, meer uitgesproken, in Oostenrijk en in Ierland25. In Oostenrijk zijn er echter gegevens die erop wijzen dat het aantal EU-8-onderdanen zich in 2005 heeft gestabiliseerd. Er zijn geen gegevens beschikbaar waaruit blijkt dat een direct verband bestaat tussen de omvang van de mobiliteitsstromen uit de EU-10-lidstaten en de geldende OR. De mobiliteitsstromen worden uiteindelijk bepaald door factoren met betrekking tot de vraag- en aanbodvoorwaarden. OR kunnen de aanpassingen op de arbeidsmarkt hoogstens uitstellen, met het risico dat zelfs 25 Zie punt 16 hierboven. NL 14 NL op een meer permanente basis "vertekende" bestemmingspatronen worden gecreëerd. De arbeidsparticipatie van de EU-10-onderdanen in de EU-15-lidstaten is vergelijkbaar met die van eigen onderdanen en ligt zelfs hoger in Ierland, Spanje en het VK. De migratiestromen als gevolg van de uitbreiding hebben positieve gevolgen gehad voor de economieën van de EU-15-lidstaten: de EU-10- onderdanen dragen positief bij aan de algemene arbeidsmarktprestaties, de duurzame economische groei en betere overheidsfinanciën. De arbeidsparticipatie is sinds de uitbreiding in verscheidene landen toegenomen.  De uitbreiding heeft bijgedragen tot de formalisering van de ondergrondse economie, bestaande uit voormalige zwartwerkers uit de EU-10, met welbekende gunstige effecten, zoals een betere naleving van de wettelijk vastgestelde arbeidsnormen, een betere sociale samenhang en hogere overheidsinkomsten uit belastingen en sociale premies. Dit verbetert ook de integratie van de EU-10-onderdanen als gevolg van een verandering in de attitudes van de werkgevers, grotere mogelijkheden om privé-bedrijven op te richten en betere informatie en regulering. De sectorale samenstelling van de nationale arbeidskrachten van de EU-15- landen heeft sinds de toetreding geen significante veranderingen ondergaan en er zijn geen gegevens die erop wijzen dat de nationale werknemers door de beperkte instroom van werknemers uit de EU-10-lidstaten worden verdrongen26. EU-10-onderdanen spelen een complementaire rol. De EU-10-onderdanen vangen de vaardigheidstekorten in de EU-15-lidstaten op en dragen bij aan de groei op de lange termijn door de accumulatie van menselijk kapitaal. - - - - - 32. 33. De Commissie is ervan overtuigd dat dit verslag de lidstaten de nodige informatie verstrekt om hun standpunt voor de tweede periode van de OR te bekijken. In het licht van de ondervonden moeilijkheden bij het verkrijgen van de nationale statistieken over migratiestromen waarbij EU-burgers zijn betrokken, verzoekt de Commissie de lidstaten de nodige administratieve regelingen te treffen om de vereiste gegevens op nationaal niveau te verzamelen en deze tijdig bij Eurostat in te dienen. In de toekomst is de Commissie voornemens van de lidstaten te verlangen dat zij in samenwerking met Eurostat elk jaar een verslag over de mobiliteitsstromen van de werknemers in de EU opstellen. Tijdens de vergadering van de groep op hoog niveau op 16 september 2005 waren de meeste sociale partners voorstander van de opheffing van de beperkingen op de toegang tot de arbeidsmarkten. De Commissie weet dat de meeste lidstaten voornemens zijn ernstig na te denken over de handhaving van de beperkingen tijdens de tweede periode. De lidstaten moeten ook met elkaar overleggen met het oog op de bepaling van hun standpunt voor de tweede fase van de overgangsregelingen. 26 Men kan echter niet uitsluiten dat de migratie uit de EU-10 in sommige gevallen enig effect kan hebben op regionaal of beroepsniveau. NL 15 NL 34. 35. 36. 37.  De Commissie dringt er bij de lidstaten op aan dat zij bij de voorbereiding en de kennisgeving van hun plannen voor de tweede fase niet alleen rekening houden met statistische gegevens maar aan hun burgers ook een algemeen positief signaal geven wat de vooruitzichten voor het vrije verkeer in de gehele Europese Unie betreft. Zij beveelt ook aan dat de sociale partners ten volle betrokken worden bij de voorbereiding van deze besluiten. De lidstaten die niet in staat zijn de beperkingen op te heffen, zullen waarschijnlijk moeten blijven zoeken naar andere wegen om de tekorten op hun arbeidsmarkt op te vangen, zoals bijvoorbeeld het sluiten van bilaterale overeenkomsten. Verder wijst de Commissie er nogmaals op dat moet worden vermeden dat door het handhaven van de beperkingen negatieve collaterale gevolgen ontstaan. Bovendien moet het probleem van de schijnzelfstandigen, personen die zich ten onrechte als zelfstandige voordoen om de nationale wetgeving te omzeilen, door de lidstaten ter hand worden genomen. De Commissie herhaalt dat het vrije verkeer van werknemers één van de fundamentele vrijheden van het EG-Verdrag is. Ondanks de naar aanleiding van de successieve uitbreidingen geuite vrees heeft het vrije verkeer van werknemers niet geleid tot een verstoring van de nationale arbeidsmarkten. Er zij trouwens op gewezen dat de EU-15-lidstaten naar aanleiding van de ondertekening van het Toetredingsverdrag plechtig hebben verklaard dat zij zo spoedig mogelijk zouden overgaan tot de volledige toepassing van het acquis op dit gebied. Herinnerend aan het in het Toetredingsverdrag van 2003 vastgelegde recht van de lidstaten om in het kader van de overgangsregelingen beperkingen te handhaven, beveelt de Commissie aan dat de lidstaten zorgvuldig overwegen of de voortzetting van deze beperkingen nodig is in het licht van de situatie op hun arbeidsmarkt en de in dit verslag vervatte gegevens. De lidstaten moeten zich, welk besluit door hen in dit stadium ook wordt genomen, voorbereiden op de openstelling van hun arbeidsmarkt om aan hun verplichtingen uit hoofde van de verdragen te voldoen. De overgangsmaatregelen moeten hen in staat stellen zich voor te bereiden om dit uiteindelijke en onherroepelijke doel zo spoedig mogelijk te verwezenlijken. In dit verband juicht de Commissie de positieve ervaringen toe van de lidstaten die in grote mate hebben geprofiteerd van het feit dat zij reeds tijdens de eerste fase van de overgangsregelingen hun arbeidsmarkt met succes volledig voor EU-8-onderdanen open hebben gesteld.  NL 16 NL TABLE A1 ANNEX I: STATISTICAL ANNEX Resident/ work permits to EU nationals: absolute numbers and as percentages of destination country's working age population (WAP) aged 15-64 Country of destination Type of data Reference period1 EU15 EU102 Nationality number % wap number % wap Belgium3 Czech Republic Denmark Germany Estonia Greece Spain France Ireland4 Italy Latvia Lithuania Hungary Malta Netherlands Austria Poland Portugal Slovenia Slovakia Finland Sweden5 United Kingdom 2003 2004 2005 2003 2004 2004 2004 2004 2004 May-2005 Sep 2004 2004 2004 2003 2004 Residence permit Residence permit Residence permit Foreign workers stock Foreign workers stock Residence permit Foreign workers stock Work permit Work permit Residence permit Residence permit Residence permit Work permit Work permit Personal Public Service Numbers 2004 May-Dec Personal Public Service Numbers 2005 Jan-Nov Application for work auth. Application for work auth. Residence permit Residence permit Residence permit Residence permit Work permit Work permit Work permit Average annual stock Average annual stock Work permit Work permit Residence permit Residence permit Work permit/ registration Residence permit Residence permit Residence permit Applicant to WRS Applicant to WRS 2004 2005 Jan-Sep 2004 May-2005 Apr 2004 2004 2004-2005 Apr 2003 2004 2005 2004 2005 Jan-Jun 2004 2005 Jan-Jun 2004 2004 2004-2005 Jun 2004 2004 2004 2004 May-Dec 2005 Jan-Sep 184695 183019 178155 4903 3751 6825 560230 : : 705 : 21986 : : : : : : 742 117 2727 2095 : : : : : : : 4311 1082 416 151 727 2698 : : 2. 7 2. 7 2. 6 0. 1 0. 1 0. 2 1. 0 : : 0. 1 : 0. 1 : : : : : : 0. 0 0. 0 0. 0 0. 8 : : : : : : : 0. 0 0. 0 0. 0 0. 0 0. 0 0. 0 : : 9351 12918 15408 64198 69024 4911 108162 497298 500633 155 3711 11255 10067 9916 53829 107024 26324 49454 497 27 1455 215 12541 24424 14612 40420 40861 68449 32265 456 43 1471 142 1651 3514 134530 156165 0. 1 0. 2 0. 2 0. 9 1. 0 0. 1 0. 2 0. 9 0. 9 0. 0 0. 1 0. 0 0. 0 0. 0 1. 9 3. 8 0. 1 0. 1 0. 0 0. 0 0. 0 0. 1 0. 1 0. 2 0. 1 0. 7 0. 7 1. 2 0.  6 0. 0 0. 0 0. 1 0. 0 0. 0 0. 1 0. 4 0. 4 Source: Administrative data from Member States. All figures refer to the number of applicants/ applications/ registrations/ permits issued (flows), except in the case of the Czech Republic, where the figure refers to the stock of workers, and for Germany, where the first line refers to the stock of workers, and for Austria, where the first two lines refer to the average annual stock of employees. Figures on residence permits refer to permits issued for employment reasons only, except for Belgium. 1The reference period is normally from January to December, otherwise it is specified. 2Figures for France, Italy, Austria, and numbers of work permits for Germany relate to EU8. 3Figures for Belgium refer to residence permits issued for all reasons; EU15 aggregates include permits issued to non-EU nationals born in Belgium. 4The figure for Ireland refers to PPS Numbers issued not only for employment reasons, but also for other administrative purposes, including welfare, health and other public services. 5The figure for Sweden for EU10 nationals refers to 2004 May - December. Data for Cyprus and Luxembourg not received by the Commission. NL 17 NL TABLE A2 Resident working age population by nationality - 2005 - row percentages Country of destination National EU15 EU10 non-EU Nationality Belgium Denmark Germany Greece Spain France Ireland Luxembourg Netherlands Austria Portugal Finland Sweden United Kingdom EU15 EU10 EU25 Source: Eurostat, LFS, 2005 Q1, Ireland 2005Q2. Notes: Data in brackets not fully reliable due to small sample size. EU15 and EU25 aggregates without Italy. EU10 aggregate without Poland. 0. 2 (0. 2) 0. 7 0. 4 0. 2 0. 1 2. 0 0. 3 0. 1 1. 4 (0. 0) 0. 3 0. 2 0. 4 0. 4 0. 2 0. 3 5. 8 1. 1 2. 8 0. 3 1. 2 1. 9 3. 0 37. 6 1. 4 1. 9 0. 4 0. 4 2. 3 1. 7 2. 1 0. 2 1. 7 91. 3 96. 4 89. 5 94. 0 90. 5 94. 4 92. 3 57. 9 95. 7 89. 2 97. 0 98. 3 94. 8 93. 8 92. 4 98. 4 93. 7 2. 8 2. 4 7. 0 5. 3 8. 1 3. 6 2. 8 4. 2 2. 8 7. 5 2. 6 1. 0 2. 7 4. 1 5.  1 1. 2 4. 3 CHART A3 National and EU10 w ork ing age population in EU15 by ge nde r and age - 2005 80 70 60 50 40 30 20 10 0 s e g a t n e c r e p Male Female 15-24 25-54 55-64 Source: Eurostat, LFS, 2005 Q1, France and A ustria 2005Q2 Nationals EU10 NL 18 NL TABLE A4 Quarterly employment rates in EU10 - 2003-2005 - cell percentages Country Belgium Czech Republic Denmark Germany Estonia Greece Spain France Ireland Italy Cyprus Latvia Lithuania Luxembourg Hungary Malta Netherlands Austria Poland Portugal Slovenia Slovakia Finland Sweden United Kingdom EU15 EU10 EU25 Source: Eurostat, LFS, 2003 - 2005. 2003 Q1 59. 0 65. 0 74. 4 64. 3 61. 2 58. 1 58. 9 63. 2 64. 8 55. 5 : 61. 1 59. 0 62. 7 56. 1 54. 7 73. 7 68. 2 50. 4 68. 1 62. 0 56. 9 66. 4 72. 0 71. 2 63. 8 55. 1 62. 4 2003 Q2 59. 3 64. 9 75. 1 64. 9 62. 3 58. 9 59. 7 63. 3 65. 1 56. 1 69. 2 61. 7 62. 8 62. 7 57. 0 54. 6 73. 8 69. 1 51. 4 68. 2 62. 5 57. 9 68. 7 73. 6 71. 3 64. 4 56. 0 63. 0 2003 Q3 59. 7 64. 6 76. 0 65. 1 64. 3 59. 2 60. 3 63. 6 66. 4 56. 5 : 63. 0 62. 0 62. 7 57. 5 53. 7 73. 8 69. 6 51. 6 68. 2 62. 5 58. 3 69. 2 73. 9 71. 6 64. 7 56. 3 63. 3 2003 Q4 60. 4 64. 4 75. 0 65. 4 63. 7 58. 8 60. 4 62. 9 65. 7 56. 3 : 61. 4 60. 7 62. 7 57. 5 53. 7 73. 3 68. 9 51. 4 67. 9 63. 3 57. 8 66. 5 72. 0 71. 6 64. 5 56. 0 63. 0 2004 Q1 59. 9 63. 7 74. 5 64. 0 62. 5 58. 7 60. 3 62. 8 65. 7 57. 0* : 61. 4 60. 2 61. 6 56. 6 54. 4 72. 8 66. 5* 50. 5 67. 8 63. 8 56. 1 65. 9 71. 0 71. 6 64. 1 55. 2 62.  6 2004 Q2 60. 5 64. 1 76. 0 65. 0 62. 9 59. 6 60. 9 63. 2 65. 5 57. 7* 69. 4 62. 2 61. 4 61. 6 56. 6 53. 4 73. 1 67. 7* 51. 4 68. 0 65. 6 56. 7 68. 3 72. 4 71. 5 64. 7 55. 9 63. 2 2004 Q3 60. 4 64. 4 76. 6 65. 3 63. 3 59. 7 61. 5 63. 6 67. 2 57. 8* 69. 1 63. 3 61. 7 61. 6 56. 8 54. 0 73. 5 68. 8* 52. 3 67. 8 66. 8 57. 6 69. 3 73. 3 71. 7 65. 1 56. 5 63. 6 2004 Q4 60. 6 64. 5 75. 6 65. 9 63. 4 59. 6 61. 8 62. 9 66. 7 58. 0* 68. 8 62. 2 61. 4 61. 6 57. 0 54. 0 73. 1 68. 1* 52. 4 67. 8 64. 9 57. 5 67. 1 71. 5 71. 8 65. 0 56. 5 63. 6 2005 Q1 60. 9 64. 1 75. 2 64. 9 63. 2 59. 5* 62. 1 62. 8 66. 8 57. 3 68. 4 62. 5 61. 4 : 56. 4 54. 6 72. 6 67. 6 51. 5 67. 3 65. 2 56. 9 66. 7 70. 7 71. 8 64. 7 55. 9 63. 2 2005 Q2 61. 0 64. 7 75. 5 65. 3 64. 9 60. 3 63. 2 63. 4 67. 1 57. 8 68. 7 63. 0 62. 6 : 56. 8 53. 6 73. 2 68. 4 52. 2 67. 6 66. 0 57. 4 69. 2 72. 6* 71. 5 65. 1 56. 6 63. 7 Notes: ":" data not available. * Break in series. For Luxembourg, since the survey provides the data for the whole reference year only, the same yearly figures are repeated each quarter. NL 19 NL TABLE A5 Total quarterly unemployment rates in EU10 - 2003-2005 - cell percentages Country Belgium Czech Republic Denmark Germany Estonia Greece Spain France Ireland Italy Cyprus Latvia Lithuania Luxembourg Hungary Malta Netherlands Austria Poland Portugal Slovenia Slovakia Finland Sweden United Kingdom EU15 EU10 EU25 Source: Eurostat, LFS, 2003 - 2005, seasonally adjusted and harmonised quarterly unemployment rates. Notes: ":" data not available. 2004 Q2 7. 7 8. 4 5. 4 9. 5 9. 5 10.  5 11. 1 9. 5 4. 6 8. 1 4. 7 9. 8 11. 2 4. 8 5. 8 7. 6 4. 6 4. 8 18. 9 6. 6 6. 1 18. 6 9. 1 6. 4 4. 7 8. 1 14. 2 9. 1 2003 Q4 7. 9 8. 2 5. 7 9. 4 10. 0 9. 8 11. 4 9. 7 4. 6 8. 2 4. 8 10. 0 12. 1 4. 0 5. 7 8. 0 4. 0 4. 5 19. 1 6. 4 6. 3 17. 7 8. 9 6. 0 4. 8 8. 1 14. 3 9. 1 2003 Q2 8. 0 7. 7 5. 6 9. 0 10. 3 9. 6 11. 5 9. 4 4. 6 8. 6 4. 5 10. 4 12. 9 3. 6 5. 8 8. 1 3. 6 4. 2 19. 2 6. 3 6. 5 17. 3 9. 1 5. 4 4. 9 8. 0 14. 3 9. 0 2003 Q1 7. 8 7. 4 5. 3 8. 8 10. 1 9. 8 11. 6 9. 2 4. 5 8. 6 4. 2 10. 8 13. 4 3. 4 5. 7 7. 7 3. 3 4. 1 19. 4 6. 1 6. 5 17. 7 9. 0 5. 4 5. 1 7. 9 14. 5 8. 9 2003 Q3 8. 1 8. 0 5. 7 9. 1 10. 2 9. 7 11. 4 9. 5 4. 7 8. 3 4. 7 10. 2 12. 4 3. 8 5. 7 8. 3 3. 8 4. 4 19. 2 6. 2 6. 6 17. 3 9. 0 5. 6 5. 0 8. 0 14. 3 9. 0 2004 Q1 7. 8 8. 4 5. 6 9. 4 9. 9 10. 8 11. 3 9. 6 4. 6 8. 2 5. 0 9. 9 11. 5 4. 5 5. 7 7. 8 4. 4 4. 7 19. 1 6. 3 6. 2 18. 5 9. 0 6. 3 4. 7 8. 1 14. 4 9. 1 2004 Q3 7. 8 8. 3 5. 3 9. 7 9. 0 10. 5 10. 9 9. 5 4. 5 7. 9 5. 2 9. 7 10. 8 4. 9 6. 0 7. 5 4. 5 4. 9 18. 8 6. 9 5. 9 18. 1 9. 0 6. 4 4. 6 8. 1 14. 1 9. 0 2004 Q4 8. 2 8.  2 5. 3 9. 6 8. 4 10. 2 10. 5 9. 5 4. 4 8. 0 5. 8 9. 7 9. 9 4. 9 6. 5 7. 9 4. 7 5. 0 18. 5 7. 0 5. 8 17. 6 8. 8 6. 4 4. 6 8. 1 13. 9 9. 0 2005 Q1 8. 3 8. 1 5. 1 9. 7 8. 0 9. 9 10. 0 9. 6 4. 3 7. 8 6. 2 9. 5 9. 2 5. 0 6. 9 8. 0 4. 9 5. 1 18. 2 7. 3 5. 7 16. 9 8. 6 6. 3 4. 6 8. 0 13. 7 8. 9 2005 Q2 8. 4 8. 0 5. 0 9. 6 7. 8 9. 9 9. 4 9. 6 4. 3 7. 6 5. 8 9. 1 8. 6 5. 3 7. 1 8. 1 4. 8 5. 1 18. 0 7. 4 5. 8 16. 5 8. 3 : 4. 6 7. 9 13. 5 8. 8 2005 Q3 8. 4 7. 8 4. 8 9. 2 7. 3 10. 1 8. 8 9. 4 4. 3 7. 5 6. 1 8. 8 7. 9 5. 5 7. 2 7. 9 4. 7 5. 2 17. 7 7. 6 5. 8 16. 2 8. 3 : 4. 7 7. 7 13. 3 8. 6 NL 20 NL ANNEX II: BIBLIOGRAPHY Free Movement of Workers to and from the new Member States- how will it work in practice? (Commission publication available in 20 Community languages) http://europa. eu. int/comm/employment_social/free_movement/docs_en. htm Guide for National Administrations- The transitional arrangements for the free movement of workers from the new Member States following the enlargement of the European Union on 1 May 2004 (Document available in 20 Community languages) http://europa. eu. int/comm/employment_social/free_movement/docs_en. htm ''Where can I go for work? Information on the transitional rules governing the free movement of workers from, to and between the new Member states. '' (Commission's Eures website) http://europa. eu. int/eures/home. jsp?lang=en. UK, Accession Monitoring Reports, joint online reports by the Home Office, the Department for Work and Pensions, the HM Revenue and Customs and the Office of the Deputy Prime Minister (UK) The Netherlands, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Evaluatie Werknemersverkeer MOE-landen, 20 May 2005 (Netherlands) J. Portes and S.  EUROPOS BENDRIJŲ KOMISIJA Briuselis, 8. 2. 2006 KOM(2006) 48 galutinis KOMISIJOS KOMUNIKATAS TARYBAI, EUROPOS PARLAMENTUI, EUROPOS EKONOMIKOS IR SOCIALINIŲ REIKALŲ KOMITETUI IR REGIONŲ KOMITETUI 2003 m. Stojimo sutartyje nustatytų pereinamojo laikotarpio nuostatų veikimo ataskaita (2004 m. gegužės 1 d. – 2006 m. balandžio 30 d. laikotarpis) LT LT TURINYS 1. 2. 3. 4. 4. 1 4. 2 4. 3. Šios ataskaitos tikslas. 3 Pereinamojo laikotarpio nuostatos. 3 Konsultavimasis su valstybėmis narėmis ir socialiniais partneriais. 5 Statistiniai duomenys apie darbuotojų mobilumą prieš plėtrą ir po jos. 6 Darbuotojų mobilumas išsiplėtusioje Europos Sąjungoje. 6 Darbo rinkos poveikis šaliai ir ES piliečiams: užimtumo lygis. 10 ES 10 darbo jėgos užimamų sektorių ir turimų gebėjimų dalis ES 15 valstybėse narėse: papildo ar keičia?. 12 5. Išvados ir rekomendacijos. 13 ANNEX I: STATISTICAL ANNEX. 17 ANNEX II: BIBLIOGRAPHY. 21 LT 2 LT KOMISIJOS KOMUNIKATAS TARYBAI, EUROPOS PARLAMENTUI, EUROPOS EKONOMIKOS IR SOCIALINIŲ REIKALŲ KOMITETUI IR REGIONŲ KOMITETUI 2003 m. Stojimo sutartyje nustatytų pereinamojo laikotarpio nuostatų veikimo ataskaita (2004 m. gegužės 1 d. – 2006 m. balandžio 30 d. laikotarpis) (Tekstas svarbus EEE) 1. 1. 2. 3. 2. 4. 1 2 3 4 ŠIOS ATASKAITOS TIKSLAS Komisija teikia šią ataskaitą Tarybai pagal 2003 m. Stojimo sutarties priede išdėstytų pereinamojo laikotarpio nuostatų, taikomų laisvam asmenų judėjimui1, 3 dalies 2 pastraipą2. Pagal šias pereinamojo laikotarpio nuostatas Bendrijos teisės dėl laisvo darbuotojų judėjimo dalies įgyvendinimą išsiplėtusioje ES galima atidėti ilgiausiai 7 metų laikotarpiui3. Pereinamasis laikotarpis yra padalintas į tris atskirus etapus pagal formulę „2 plius 3 plius 2“. Kiekvienu iš šių etapų taikomos skirtingos sąlygos. Pirmasis pereinamojo laikotarpio nuostatų etapas prasidėjo 2004 m. gegužės 1 d. ir baigsis 2006 m. balandžio 30 d. Stojimo sutartyje nurodoma, kad prieš šio etapo pabaigą Taryba, remdamasi Komisijos ataskaita, privalo peržiūrėti pereinamojo laikotarpio nuostatas. Užbaigus šią peržiūrą ir ne vėliau kaip praėjus dvejų metų laikotarpiui nuo įstojimo dienos, ES 15 valstybės narės privalo pranešti Komisijai apie savo ketinimus taikyti pereinamojo laikotarpio nuostatas antrajame etape4. Jeigu nebus pranešta, nuo 2006 m. gegužės 1 d. įsigalios Bendrijos laisvo darbuotojų judėjimo teisė. PEREINAMOJO LAIKOTARPIO NUOSTATOS Laisvas asmenų judėjimas yra viena pagrindinių Bendrijos teise užtikrinamų laisvių. Tai reiškia ES piliečių teisę persikelti į kitą ES valstybę narę siekiant dirbti ir įsikurti priimančioje valstybėje kartu su savo šeimos nariais.  ES valstybėms tiesiogiai arba netiesiogiai diskriminuoti darbuotojus narėms draudžiama Laisvą darbuotojų judėjimą (EB 39 straipsnis) būtina teisiškai skirti nuo įsisteigimo laisvės (EB 43 straipsnis) ir paslaugų teikimo laisvės (EB 49 straipsnis). Su pastarąja laisve susijusioje į užsienį išsiųstų dirbti darbuotojų direktyvoje pereinamojo laikotarpio nuostatos nenumatytos, nors Vokietijai ir Austrijai leidžiama taikyti apribojimus teikiant paslaugas tarptautiniu mastu tam tikruose jautriuose sektoriuose, įskaitant laikiną darbuotojų išsiuntimą į užsienį, kaip nurodyta pereinamojo laikotarpio nuostatų 13 dalyje. Šioje ataskaitoje svarstomas laisvas darbuotojų judėjimas ES, o ne ekonominė ne ES piliečių imigracija. Pažymėtina, kad apribojimai netaikytini Maltos ir Kipro piliečiams. Šioje ataskaitoje „ES 15 valstybės narės“ reiškia visas valstybes nares, sudariusias ES iki 2004 m. gegužės 1 d. „ES 10 valstybės narės“ reiškia visas valstybes, įstojusias į ES 2004 m. gegužės 1 d. , o „ES 8 valstybės narės“ – visas ES 10 valstybes nares, išskyrus Maltą ir Kiprą. LT 3 LT migrantus ir jų šeimas dėl pilietybės. ES darbuotojai migrantai ir jų šeimos turi teisę į vienodas galimybes ne tik su užimtumu susijusiais klausimais, bet ir į valstybei priklausantį būstą, mokesčių ir socialines lengvatas5. Be to, panaikinti kliūtis mobilumui tarp valstybių narių ir jų viduje yra pagrindinis atnaujintos Lisabonos darbotvarkės klausimas. Pagal 2003 m. Stojimo sutartyje nustatytas pereinamojo laikotarpio nuostatas pereinamuoju laikotarpiu, kuris neatšaukiamai baigsis 2011 m. balandžio 30 d. , leidžiama nukrypti nuo ankstesnėje dalyje išdėstytų principų. Apribojimus galima taikyti tik darbuotojams migrantams, o ne visiems ES piliečiams. Be to, apribojimai gali apimti tik patekimą į darbo rinką ir riboti įsidarbinimo teisę tik tam tikroje valstybėje narėje. Darbuotojui patekus į tam tikros valstybės narės darbo rinką, dėl atlyginimo, kitų su užimtumu susijusių klausimų, socialinių ir mokesčių lengvatų taikoma Bendrijos teisė dėl lygių galimybių. Kitaip tariant, draudžiama bet kokia teisėtai dirbančių asmenų diskriminacija dėl pilietybės, nepaisant to, ar jie yra atvykę iš ES 15 ar ES 10 valstybių narių. Be to, Bendrijos teisė dėl socialinio draudimo sistemų derinimo taikoma be jokių pereinamojo laikotarpio nuostatų6. Komisija yra parengusi keletą dokumentų, kuriuose aiškinama pereinamojo laikotarpio nuostatų teisinė sistema7. Stojimo sutartyje numatoma, kad pirmaisiais dvejais pereinamojo laikotarpio nuostatų galiojimo metais ES 15 valstybės narės taikys nacionalines arba dvišaliais susitarimais priimtas priemones, siekdamos reguliuoti ES 8 piliečių patekimą į darbo rinkas. Kadangi pirmuoju pereinamojo laikotarpio nuostatų etapu taikytos skirtingos nacionalinės priemonės, patekimą į ES 25 darbo rinkas riboja skirtingi teisiniai režimai. Švedija ir Airija nusprendė neriboti ES 8 piliečių patekimo į savo darbo rinkas.  JK taip pat nenumatė ex-ante apribojimų (ji įvedė darbuotojų registravimo sistemą8). Visos kitos ES 15 šalys ir toliau taikė darbo leidimų sistemą, kuri kartais derinta su kvotomis. Pereinamojo laikotarpio nuostatos netaikomos Kiprui. Malta išduoda darbo leidimus priežiūros tikslais. Lenkija, Slovėnija ir Vengrija taiko abipusius apribojimus piliečiams iš ES 15 valstybių narių, įvedusių apribojimus. Visos ES 10 valstybės narės atvėrė savo darbo rinkas ES 10 valstybių narių darbuotojams9. 2006 m. gegužės 1 d. prasidės antrasis pereinamojo laikotarpio etapas. Bet kokiu atveju Stojimo sutartyje numatoma, kad valstybės narės, kurios nusprendžia panaikinti apribojimus nuo 2006 m. gegužės 1 d. , per visą likusį pereinamąjį laikotarpį turi teisę iš naujo įvesti apribojimus pagal Stojimo sutartyje nustatytą apsaugos išlygos procedūrą, jeigu jos patiria arba numato, jog jų darbo rinkos gali būti sutrikdytos. Be to, Stojimo sutartyje nurodoma, kad nepriklausomai nuo valstybių narių taikomų EB 39 straipsnis; Reglamentas Nr. 1612/68/EEB; Direktyva 68/360/EB. Nuo 2006 m. balandžio 30 d. bus taikoma Direktyva 2004/38/EB, kuria bus pakeisti (pakoreguoti) ankstesni teisės aktai. Vis dėlto tai turi netiesioginį poveikį Reglamento Nr. 1408/71/EEB 69 straipsniui. Žiūrėti bibliografiją. Tai netaikoma Gibraltarui, kuris įvedė darbo leidimų sistemą. Išsami valstybių narių pirmajam pereinamojo laikotarpių nuostatų etapui įvestų nacionalinių priemonių apžvalga pateikiama Eures darbo mobilumo portale. Šių nuostatų santrauką galima rasti Komisijos GD EMPL žiniatinklyje, kuris nurodytas bibliografijoje. 5. 6. 7. 5 6 7 8 9 LT 4 LT 3. 8. 9. 10. 11. apribojimų dėl patekimo į darbo rinką jos turi teikti pirmenybę darbuotojams iš ES 8 valstybių narių, lyginant su trečiųjų šalių piliečiais10. KONSULTAVIMASIS SU VALSTYBĖMIS NARĖMIS IR SOCIALINIAIS PARTNERIAIS Komisija surengė Laisvo asmenų judėjimo aukšto lygio grupės susitikimą. 2005 m. rugsėjo 16 d. grupė susirinko aptarti, kaip veikia pereinamojo laikotarpio nuostatos. Kviesti ne tik valstybių narių, bet ir Europos bei nacionalinių socialinių partnerių atstovai. Šiame susitikime daug ES 15 valstybių narių pranešė ketinančios pradėti vidines konsultacijas, skirtas apibrėžti savo poziciją antrajame etape. Visos šalys pritarė, kad tokiems sprendimams priimti būtina turėti patikimus duomenis. Netaikyti jokių apribojimų pirmuoju etapu nusprendusios šalys iš esmės itin palankiai atsiliepė apie šio sprendimo poveikį jų darbo rinkoms ir pabrėžė teigiamą ES 8 darbuotojų įtaką jų šalių ekonomikai. Kelios apribojimus taikančios ES 15 valstybės narės pranešė, kad taip jos gali valdyti migracijos srautus iš kaimyninių ES 8 valstybių narių.  Dvi valstybės narės toliau manė, kad priemonės būtinos artimoje ateityje atsižvelgiant į šalies priėmimo pajėgumus, poreikį integruoti visus migrantus, įskaitant asmenis iš ne ES šalių; be to, anot jų, priemonės reikalingos vidaus struktūrinėms reformoms vykdyti. Nepaisant to, pripažinta, kad apribojimai galbūt paskatino ES 8 piliečius ieškoti kitų būdų ekonominei veiklai ES 15 valstybėse narėse vykdyti, ką rodo didelis į užsienį išsiųsti dirbti darbuotojų arba asmenų, tvirtinančių, kad dirba savarankiškai, antplūdis. Iš esmės visos ES 8 valstybės narės ragino panaikinti apribojimus. Jos pabrėžė esminį jų piliečių teisės laisvai judėti ES 25 teritorijoje kaip darbuotojams pobūdį ir atkreipė dėmesį į statistinius duomenis, rodančius, kad iš tiesų jų piliečiai neužplūdo ES 15 darbo rinkų ir tam neprireikė didesnių ES 15 valstybių narių socialinės apsaugos išlaidų. Jos taip pat pabrėžė savo piliečių vaidmenį sprendžiant problemas, kylančias dėl ES 15 darbo jėgos senėjimo. Socialiniai partneriai prašė savo valdžios institucijų įtraukti juos į konsultacijas dėl pozicijos antrajame etape. Daugelis jų pabrėžė, kad apribojimai galėjo paskatinti atidėti būtinas struktūrines reformas tiek ES 15, tiek ES 8 darbo rinkose. Pripažindami, kad migracijos srautai iš ES 8 į ES 15 valstybes nares nebuvo masiniai, socialiniai partneriai itin pabrėžė būtinybę išvengti darbo standartų „erozijos“ ir „socialinio dempingo“. Jie taip pat pastebėjo, kad iš esmės dėl legalaus darbo apribojimų dažniau dirbama be dokumentų (neva „savarankiškai“), fiktyviai teikiamos paslaugos ir sudaromos subrangos sutartys. Taip pat pranešta apie spragas įgyvendinant galiojančius Bendrijos teisės aktus, visų pirma į užsienį išsiųstų dirbti darbuotojų direktyvą. Didžioji socialinių partnerių dauguma, išskyrus MVĮ ir (arba) kelių šalių profesinių sąjungų atstovus, pareiškė remiantys apribojimų panaikinimą, kad būtų galima visiems sukurti vienodas sąlygas. 10 Žr. atitinkamas pereinamojo laikotarpio nuostatų 14 dalies nuostatas dėl preferencinio režimo. LT 5 LT 4. 12. 13. 4. 1 14. 15. 11 12 13 14 STATISTINIAI DUOMENYS APIE DARBUOTOJŲ MOBILUMĄ PRIEŠ PLĖTRĄ IR PO JOS Kad Komisija galėtų įvertinti, kaip veikia pereinamojo laikotarpio nuostatos, valstybių narių paprašyta EUROSTATUI pateikti nacionalinius pagal pilietybę, lytį ir amžių suskirstytus duomenis apie leidimus gyventi, išduotus kitiems ES piliečiams dėl šeimos susijungimo, darbo, studijų ir kitų priežasčių. Pagal šį prašymą Komisijos gauti nacionaliniai duomenys yra susiję su leidimais gyventi, darbo leidimais ir darbuotojų skaičiumi, ir yra gauti iš kitų administracinių duomenų šaltinių, pvz. , socialinės apsaugos registrų, priklausomai nuo nacionalinių sistemų ir institucinės aplinkos.  Nors šioje ataskaitoje duomenys suderinti tiek, kiek galima, reikėtų nepamiršti, kad jie nėra suderinti iki galo ir juos ne visai galima lyginti tarp šalių, o duomenų išsamumas skiriasi. Be to, pažymėtina, kad remiantis kai kuriais viešai skelbiamais duomenimis, tam tikrų šalių migracijos srautai gali skirtis nuo pateiktųjų šioje ataskaitoje. Tai galima paaiškinti tuo, kad ne visi viešai skelbiami duomenys buvo taip nuodugniai išnagrinėti kaip šios ataskaitos duomenys11. Be to, tikrieji migracijos srautai išsiplėtusioje ES gali būti gausesni nei atrodytų remiantis šios ataskaitos duomenimis, kadangi įtrauktas nedeklaruotas darbas. į oficialią statistiką ne visiškai Be pirmiau minėtų administracinių duomenų šioje ataskaitoje12 taip pat bus pateikti Darbo jėgos tyrimo (DJT) duomenys13. Vertinime neatsižvelgiama į pereinamojo laikotarpio nuostatų veikimo ir kitų ekonomikos ir (arba) politikos srities pokyčių sąveiką. Be to, tai, kaip veikia pereinamojo laikotarpio nuostatos, vertinta skirtingų valstybių narių ir kitų suinteresuotųjų šalių ataskaitose, kuriose pateikti duomenys prireikus buvo panaudoti. Darbuotojų mobilumas išsiplėtusioje Europos Sąjungoje Po plėtros ES 15 valstybėse narėse padaugėjo darbuotojų iš ES 10. Vis dėlto nepaisant šio fakto, santykinis poveikis, kaip nustatyta dėl darbo išduotų leidimų skaičių palyginus su priimančiosios šalies darbingo amžiaus gyventojų dalimi, yra gana nedidelis (žr. lentelę toliau). Be to, bet kuriuo metu išduotas leidimų gyventi ir darbo leidimų skaičius viršija tikrąjį priimančiojoje šalyje įsikūrusių ES 10 piliečių skaičių, kadangi neatsižvelgiama į savo kilmės šalis grįžtančius asmenis (t. y. išvykstančius srautus) ir darbo leidimų trukmę. Tą patį galima pasakyti atsižvelgiant į tai, kad duomenys gali atspindėti laikinus veiksnius, pvz. , per keletą metų į ES 15 valstybes nares atvykusių nelegalių migrantų buvimo įteisinimą. 2004 m. Austrijoje išduotų leidimų (dauguma jų galiojo trumpą laikotarpį14) dalis sudaro 1,2 % visų darbingo amžiaus gyventojų, bet 2004 m. metinis dirbančių asmenų skaičiaus vidurkis atitinka 0,7 % darbingo amžiaus gyventojų (žr. lentelę toliau). Be to, pažymėtina, kad po pirmojo prisitaikymo laikotarpio ES 8 piliečių Austrijoje skaičius, kaip nustatyta remiantis metiniu skaičiaus vidurkiu, 2005 m. Komisija gavo administracinius duomenis iš visų valstybių narių, išskyrus Liuksemburgą ir Kiprą, kurie į analizę neįtraukti. Administracinių duomenų informacija yra labiau ribota nei DJT duomenys ir jautresnė teisinei sistemai, turinčiai poveikio užsienio piliečiams. DJT yra suderintas ES ketvirčio tyrimas, apimantis kiekvienos valstybės narės nuolatinių gyventojų visumą ir pagrįstas maždaug 1, 7 mlj. asmenų iš ES 25 atranka. Žr. toliau. LT 6 LT stabilizavosi (žr. statistinio priedo A1 lentelę). Be to, nors 2004 m. 