Weekblad voor vrijmetselaars; orgaan der Vereeniging \
No. 7. 3e Jaargang, muuD fooii vRunrrsmiiis. ORGAAN der Vereeniging: „"Eendracht maakt Macht." A b o n11 e in e u t s p r ij s per jaar: Voor Leden der Vereeniging franco ƒ 4.— ,/ niet-Leden der Vereeniging „ , 6.— Men abonneert zich voor niet minder dan een geheelen jaargang. Stukken enz. te zenden aan Br.*. J. Stam,Vijzelgracht 15, Advertentiën a/d uitgever Br.-. J. F. Sikken, Hartenstraat 10, Amsterdam. Adverteuliën: Vau 1—5 regels ƒ 0.7a Elke gel meer » 0.15 Groote letters naar plaatsruimte. Mededeeling van het Bestuur. De Br.-. Secretaris verzoekt rectificatie van het bericht, voorkomende in het verslag der vorige Algemeene Vergadering, als zou de Br.-. Reijsenbach 'benoemd zijn tot lid van het Bestuur. Dit moet zijn Br.-. J. de Hartog te Wageningen. Symboliek, Het pleit waarlijk noch voor de ontwikkeling, noch voor het geheugen van het meerendeel der menschen, dat het, om eene waarheid te kunnen bevatten of te behouden, behoefte heeft aan uiterlijke teekens, figuren, zinnebeeldige voorstellingen en handelingen, met één woord, aan Symbolen. Eene waarheid, of liever elke waarheid is zoo eenvoudig, duidelijk, helder, begrijpelijk en juist, dat zij dadelijk in het hart van eiken onbedorvene weêrklank of weerkaatsing vindt; zij stemt onmiddellijk met ons gemoed overeen en heeft niet de minste opsmukking noodig; zij is natuurlijk en eeuwig, gelijk de natuur zelve het is. Alleen de logen is onnatuurlijk, kunstmatig, veranderlijk en behoeft uitwendige middelen, om zich staande te houden en tevens voortdurende herinnering en conservatie. Waarom dan hecht de mensch aan symbolen, ook waar het waarheid geldt? Welke zijn de oorzaken van dien trek naar zinnebeelden ook daar, waar het slechts om waarheid, zuivere waarheid en niets dan de waarheid te doen is? Luidt niet een Oostersch spreekwoord: „De waarheid heeft voeten, de logen slechts één?" W.-. Mr.-. en Br.-., die oorzaken zijn velen. Slechts enke'en zal ik noemen: 1°. Volslagen gemis aan ontwikkeling. Evenals jeugdige kinderen, nog ongeschikt tot denken, alleen het geheugen tot hulpmiddel om te leeren hebben en dat geheugen alleen door stoffelijke en veelvuldige aanschouwing van tastbare voorwerpen gesterkt wordt, evenzeer waren het de volken in hun prilst bestaan. Instinctmatig gevoelden zij de noodzakelijkheid van het bestaan eener algemeen werkende kracht, van eene ongewone voortreffelijkheid in den mensch, van eene rechtvaardigheid tot afschrikking van hetgeen hun belang of genot schadelijk kon worden; maar een helder begrip daarvan noch van zooveel anders hadden zij door hun volslagen gemis aan zelfstandige denkkracht niet. Men, dat zijn de enkele, weinige ontwikkelden onder hen, gaf hun even als aan kinderen niet de abstracties: God, ziel en eeuwigheid, maar zinnebeelden, symbolen: fethichisme, zabei'sme, antropomorphisme en idolatrie in geleidelijke opklimming. De minst ontwikkelden hebben nu nog in Afrika en Indië en Indisch Amerika het fethisch. De meer ontwikkelden hadden, en hebben daar gedeeltelijk nog den sterredienst. Grieken en Romeinen haddei} mensc'uenvergodiug, later aanbidding van hetgeiu§ Zondag- 17 Februari 1884. en talent. Allen hadden voor ziel of geest de voorstelling van eene vlam, eene vonk, een straal, een licht, eene lamp, en voor de rechtvaardigheid in ethischen zin: hemel, paradijs, jachtveld, carnassus olympus, lusthof voor het goede ; hel, styr, afgrond, vagevuur voor het niet goede. Dat was in den aanvang niets dan symbool met een loffelijk doel; niets dan middel. Maar juist dat is het gevaar, aan het symbool klevend, dat het spoedig doel, werkelijkheid, hoofdzaak werd. Zoodoende werd de waarheid logen. 2°. Inconsequente ontwikkeling. Zij bestaat overal in volle glorie en heet ook eenzijdigheid. De overgroote massa verkeert in de eerste opvoedingsperiode; millioenen kunnen nog niet eens lezen, honderdduizenden nog niet eens verstaan wat zij lezen, en duizenden niet eens beoordeelen, in zich opnemen en verwerken, wat men hun te lezen biedt. Maar op de wereldschool der menschen zijn ook klassen en er is een aantal van de hoogste klasse aanwezig. Welnu, velen hunner worden eenzijdig gevormd en die eenzijdigheid blijft hun levenslang bij. Dat komt, wijl het onderwijs onder den invloed van ingezogen oude begrippen, oude meeningen, bekrompen inzichten en materialistische strekking staat. Tot die eenzijdigheid dragen vooral bij: rassen, hoogmoed, kerk, vaderland, stof felijke behoefte en onvolkomen moed. Vandaar, dat er velen zijn, wier denken voor deze of gene materie benijdenswaardig, voor dit of dat onberispelijk, wier weten juist en wier ontwikkeling voortreffelijk is, maar die al hunne logica verliezen en al hun weten prijs geven, als het zoogenaamde bovennatuurlijke dingen raakt. Zoogenaamde-, want Br.-, er bestaan geen bovennatuurlijke zaken. En velen zijn er, die voor zich zelfstandig onderzoeken en denken, maar die voor de hunnen dogmatisch onderwijs, dat alle gezonde rede bederft, geloof, werkelijk leerbegrip, phrase en klank noodig achten. En anderen, die op het door hen gekozen of hun aangewezen werkterrein verstandig, mathematisch handelen, maar die, zoodra zij daar buiten treden, het ferme denken laten varen en hunne rede ootmoedig buigen voor de meest onzinnige denkbeelden, als deze maar een kleed van heiligheid, een geloofsgewaad dragen. Daar is eenzijdig denken, gebrek aan consequentie, aan moed, aan doorvoering, aan eenheid, en die eenzijdigheid zoekt öf rechtvaardiging in dwang van boven, of welken anderen dwang ook, öf zij zoekt troost in symbool, in zinnebeeld als gemoedsbehoefte. 3°. Zucht naar het mystieke, bijna in ieder gehuisvest. Een eenvoudig denkbeeld kan niet onwaar zijn. Onwaarheid spruit alleen voort uit de onwettige, de onzuivere en verwarde vermenging van ongelijksoortige, eenvoudige denkbeelden. Door dezen ieder voor zich behoorlijk na te gaan en te beschouwen, komt hunne ongelijksoortigheid en hun onwettig verband aan het licht. Hoe algemeener en onbepaalder, hoe onklaarder onze kennis; hoe bepaalder en strikter, hoe juister. Maar dit vereischt een geest van scheiden en ontleden, dien de meesten niet bezitten. Vandaar, dat de naakte, eenvoudige waarheid nergens te huis is dan öf in het kleed der symboliek öf in dat van den fabel gestoken. Uit die zucht naar het geheimzinnige, dat op eens van alle moeite om te denken en te ontleden ontslaat, wordt geboren: vrees, slaafsch ontzag, bijgeloof, geestesluiheid, waanzin; in het zachtste geval hechten aan teekenen, beelden van en naar het mystieke, vereering van ingewikkelde, moeielijk te begrijpen, de verdichting en onwaarheid bevorderende symbolen. ♦ * Op deze en meer andere gronden steunt die trek, om denkbeelden, op zich zeiven juist en nuttig, zich slechts door uiterlijkheden, vormen en werktuigelijke handelingen voor te stellen en steeds te verlevendigen. De kerk en het oude staatsgezag hebben daarvan een zeer slim gebruik gemaakt, om hun geweld te bevestigen en er een algemeen opvoedingssysteem naar te regelen. Daarover spreekt Spinoza in zijne voorrede tot zijn Tractatus Theologic-Politicus, zijn Godgeleerd Staatkundig Vertoog, een hartig woord mede. Intuschen hebben wij met het karakter der symbolen rekening te houden. De monotheïstische volken hadden er geene, of slechts zeer eenvoudigen, omdat zij bevreesd waren voor de ontaarding der gehechtheid in polytheïsme, in veelgodendom en beeldendienst. Het zinnebeeld, hoe zeldzaam ook, moest onmiddellijk bevattelijk, en aan de zedekimde direct bevorderlijk wezen. Pheniciërs en Perzen, Grieken en Romeinen, Galliërs en Germanen daarentegen hadden er veel öf van nationalen aard öf van geloofsbeteekenis. De Katholieke kerk heeft ze bijna alleen van dogmatisch of kerkelijkhistorisch karakter; het Protestantisme heeft ze op enkele na allen afgeschaft. De Orde was ten deze zeer conservatief, hetgeen trouwens noch in haar wezen, noch in hare beginselen ligt. Bij haar heeft het symbool, ofschoon niet direct helder en verstaanbaar, een algemeen ethische strekking. Als element van onderricht aan niet geheel ontwikkelden is haar symboliek te verdedigen, mits zij zorge, dat niet het doel middel en het middel doel worde. Symboliek blijve belijdenis der waarheid. (Wordt vervolgd.) Mededeeling uit verschillende 00:,. Het Giv.-O.*. te Rome schonk 3000 lire aan eene dei qIP te Genna als bijdrage tot den bouw van een hospitaal. De strijd tegen de Jezuieten is overal aan de orde van den dag, vooral in Florence, waar de |~H „Michel angiola" eene samenkomst voorbereidt ter beraming van middelen tot bestrijding van het Ultramontanisme. Eene opmerking naar aanleiding van het schrijven van Br,', X. In ons Weekblad voor Vrijmetselaars van 3 Febr. komt onder het opschrift: „Meeting in de Loge La Paix", een schrijven voor van Br/. X., waarin hij den handschoen opneemt voor twee BBiv., leden van de Loge „Post Nibula Lux", die bij gelegenheid van genoemde meeting door de leden van de Loge „La Paix" minder heusch zouden zijn bejegend. Wij stellen voorop dat de annonce in de verschillende nieuwsbladen eenige aanleiding gaf tot het vermoeden, dat men op deze meeting ook de leden van „Post Nibula Lux" wenschte te zien. De zinsnede „toegankelijk voor alle Vrijmetse¬ laren", heeft op meerdere BBiv. den indruk gemaakt dat de oproeping ook gericht was tot de leden van de „Ned. vrije Loge" en die van „Post Nibula Lux" De opmerking van Br.*. X., dat bij de oproeping duidelijk moest zijn vermeld welke BBiv. men niet wilde ontvangen, is dan ook zeer juist. Dat het daarom de beide BBiv. leden van „Post Nibula Lux", die naar wij veronderstellen, volkomen ter goeder trouw gevolg gegeven hebben aan de oproeping, minder aangenaam aandeed, toen hun in den vorm van een verzoek, gelast werd om de bijeenkomst te verlaten, is ons zeer duidelijk. De wijze echter, waarop het verzoek om heen te gaan is geschied, en de inconsequentie in de mannier van handelen en spreken, die hierbij heeft plaats gegrepen, mag men niet stellen op rekening van de Loge „La Paix", maar op die van den Br.*. Ceremoniemeester. De Br.*. Ceremoniemeester schijnt zich eenigszins onhandig van zijne taak te hebben gekweten, maar dit is intusschen eene zaak van minder belang. Een en ander neemt echter niet weg, dat, toen bedoelde BBiv. leden van de Loge „P. N. L.", na teekening van de presentie-lijst plaats hadden genomen, hun namens de Loge verzocht werd zich te verwijderen. Men houde het ons ten goede, dat wij met het oog op de annonce en het feit, dat het verhandelde op de meeting door middel van de Vrijmetselaarsorganen later toch wellicht onder de oogen van de leden van „P. N. L." komt, dit verzoek niet bijzonder kiesch vinden. In aanmerking genomen dat het hier geen tempelarbeid gold en dat reeds vrpeger door eenige leden van „La Paix" krachtig op erkenning van „P. N. L." door het Gr.*.-O.*, der Nederlanden, is aangedrongen, had men de BBiv. in kwestie zonder zijn geweten te bezwaren de vergadering kunnen laten bijwonen, en daardoor kunnen voorkomen dat BBiv. aan eene minder aangename bejegening werden blootgesteld. Intusschen willen wij niet verzwijgen, dat het ons onbegrijpelijk voorkomt, dat sommige leden van „P. N L." zich bij herhaling aan minder aangename ontmoetingen blootstellen. Aangezien reeds vroeger, by eene Vrijmetselaars-bijeenkomst, uitgeschreven door do Loge „La Paixaan een Br,-. ' de deur is gewezen, op grond van zijn lidmaat- 1 schap der Loge „P. N. L.", schijnt het ons onverklaarbaar dat een lid van genoemde Loge zich m ,.La Paix" vertoont, wanneer hij niet sjredaal is uitgenoodigd. Van fijngevoeligheid kan men vele BBiv. zeker niet beschuldigen! Op de vraag van Biv. X., „wanneer iemand eigenlijk kan gerekend worden Vrijmetselaar te zijn", antwoorden wij later. De Red. I N G F, ZOND K N. Geachte Redactie. De hier verschijnende dagbladen hebben een verslag gegeven van de lezing, Zaterdag j.1. door Mej. Haighton in de vereeniging „de Dageraad" gehouden. Het was wel opvallend hoe uiteenloopend die verslagen waren, namelijk wat het uitvoerige en liet beknopte er van betreft. Zeer zeker heeft de Spreekster naar mijn gevoelen blijk pegeven van den ernst, waarmede zij het zeer belangrijk vraagstuk — de rechten der vrouw — beschouwt en daarvoor opkomt, terwijl zij niet minder heeft bewezen talent te bezitten wat vorm, inkleeding en stijl betreft. Was het haar te doen om als een bijzonder teeken des tijds te doen uitkomen, dat een bekend publicist in de Vragen des Tijds evenzeer een lans heeft gebroken voor de. naar beider inzien, al te zeer miskende rechten dezer vrouw in onze maatschappij, of was het meer te doen om nogmaals het niet minder gewichtige vraagstuk — de bebestrijding der prostitutie — op het tapijt te brengen? Mij is de eigenlijke strekking niet recht duidelijk gebleken, wellicht ten gevolge van de fragmentische inkleeding harer rede. Dit echter meen ik hier te mogen uitspreken, dat de geachte Spreekster op mij niet den indruk heeft gemaakt van een ziekelijk denkbeeld omtrent de vrouwenemancipatie aan te kleven, hoe weinig uitzicht er thans nog moge bestaan op de verwezenlijking harer en anderer wenschen. Zij vergete niet dat zij zelve den vinger op een wond heeft gelegd, die elke hoop vooreerst beneemt op eene meer maatschappelijke en wettelijke toekenning van rechten aan de vrouw. Eene breede klasse onder de vrouwen is in staat van beschuldiging gesteld en wel zoodanig, dat zij niet waardig zouden zijn meerdere rechten te genieten. De Spreekster toch deed wel uitkomen, dat zij die klagen over verkeerde maatschappelijke toestanden in 't algemeen, dienen aan te vangen met. zeiven hun plicht te doen. Deze gezonde leer verdient m. i. alle hulde; de verkondiging er van was daar ter plaatste uitnemend, maar nu kwam tevens uit waarom de vervulling harer wensclieu nog zeer lang op zich zal laten wachten- Het zou bij gevolg wel zoo goed zijn geweest 0111 deugdelijke middelen aan de hand te geven, waardoor die breede klasse van vrouwen, welke in Mevr. M., volgens de Spreekster, hare tolk vonden, bondgenooten konden worden, ten einde met de verongelukte samen te werken. Zonder dergelijke middelen aan te wenden, zal het weinig baten om het initiatief te nemen tot het stellen van eischen aan de wetgevende macht, gelijk de Spreekster voorstelde. Mets was verder zoo waar, als't geen de Spreekster zelve getuigde omtrent de rijke stof, die de vele door haar ter sprake gebrachte punten voor eene grondige behandeling opleverde. Ik noem b. v. het verbod tot onderzoek naar het vaderschap, het stemrecht, het getuigenis afleggen, den dienstbaren stand, de onderwijzeres enz. De polemiek tusschen haar en Mevr. M. is meer van bijzonderen aard. Het teeken des tijds is wel ietwat ondergegaan bij de opsomming van het velerlei, maar 't was daar wellicht de plaats niet voor een dieper onderzoek naar de beweerde hoofdoorzaak der prostitutie. Werd er een ernstig debat over geopend, zoo meen ik de algemeene instemming met de aangegeven hoofdoorzaak sterk te mogen betwijfelen. Er zijn te veel feitelijke gegevens omtrent de oorzaken der prostitutie, om niet het allereerst op deze onbetwistbare werkelijkheid te letten, alvorens men het veld der bespiegeling betreedt. De subjectieve meening van den geachten publicist en van de geëerde Spreekster, die de miskenning van de rechten der vrouw als hoofdoorzaak aannemen,, zou blijken niet bestand te zijn — tenzij als indirect aangenomen — tegen al wat de geschiedenis d. z. de feiten, ook van lang vervlogen tijden leert. Overigens is het zeker de ware weg dat men, ter genezing eener kwaal, aanvangt met de oorzaak weg te nemen of te wijzigen. Een woord van instemming geldt vooral de dichterlijke behandeling van het gesluierde beeld van Sa/'s na de p.iuze, door de spr. als tolk van den heer Dr. Hartogh Heijs van Souteveen voorgedragen. Het wegrukken van den sluier die de waarheid bedekt, door een Titaan der onderzoekende wetenschap, beschouw ik als eene stoute, verheffende gedachte, al neemt zij ook het prikkelende der geheimzinnigheid — de illusie — weg. In 't algemeen stem ik niet in met een al te realistisch streven, wel waar het geldt vooroordeelen neersabelen. Ik meen aan de geachte spreekster een woord van hulde in dit weekblad te mogen brengen voor hare lezing, te meer daar het optreden der vrouw, ter behandeling van dergelijke stof, nog tot de uitzonderingen behoort. Hiermede mijnen dank voor de verleende plaatsruimte. R. Antwoord aan Br:. P. Het verheugt mij dat onze polemiek over Stemrecht geheel van principiëelen aard blijft. Ware er niet te verduidelijken of op te helderen, dan zou ik mij ernstig hebben afgevraagd of het goed is andermaal plaatsruimte in dit weekblad te vragen. Er bestaat blijkbaar principieel verschil van gevoelen tusschen Br.-. P. en mij. Is beider over¬ tuiging even krachtig, dan zal ieder de zijne blijven behouden. P. meent de grenzen tusschen welke zich de ma^on. mag bewegen, ruimer, ik daarentegen enger te moeten stellen. Beschouwingen over vraagstukken van den dag, in een ma<;onn.\ orgaan, acht ik b. v. alleen gewenscht als zij getoetst worden aan de ma<jonn.\ leer of beginselen, mede ter handhaving van het karakter zoowel als van de strekking des orgaans.. Het eigenaardige der Vrijmetselarij ligt nu eenmaal hierin, dat de BBr.\ zich alleen onder BBiv. rechtstreeks op die beginselen en leer kunnen beroepen; tegenover of onder profanen gaat dat niet. De Vrijm.-. is geen verschillend wezen buiten en in de I • 1, maar toch houd ik het voor goed dat de arbeid daarbinnen zijn bijzonder karakter blijve behouden en dat godsdienst en staatkunde er in zoover buitengesloten worden, dat noch het leerstellige, noch het partijdige het onderwerp eener behandeling of bespreking uitmake. Waartoe ook, zoolang er nog zoo verbazend veel op eigen gebied te organiseeren en te verrichten overblijft? Liever laat ik geheel buiten beschouwing of hieromtrent een verbod bestaat en in welken zin dit moet opgevat worden. Bestaan er verbods-bepalingen of geloofsvoorschiften, die in strijd zijn met den waren geest der Vrijmetselarij, dan werpt de handhaving er van een allertreurigste licht op de BBr.\, die daaiin berusten, terwijl zij de kracht, zelfs de macht bezitten om hierin hervorming te brengen. Er is alzoo een groot onderscheid tusschen een bepaald verbod en tusschen de werkelijke overtuiging omtrent het al of niet wenschelijke, altijd van het zuiver magonn.-. standpunt beschouwd. Maar de overtuiging van den een is niet altijd die des anderen; zoo ook verschilt die van Br.-. P. van die der mijne, wat dit punt betreft. Thans wensch ik te verduidelijken hetgeen Br.'. P. niet helder noch juist mijnerzijds voorkomt. In mijne woorden zou de schijn liggen eener beschuldiging van aanmatiging, Br.-. P. ten laste gelegd. Ik heb niet na te lezen, daar het er niet Staat, noch na te denken, daar het in de verte niet in mijne bedoeling heeft gelegen P. daarvan te beschuldigen, zelfs niet bedekt. Moet ik dus verduidelijken wie bedoeld zijn met hen, die den giaad van mondigheid bij den kiezer aan te wijzen hebben, dan is dit zeer gemakkelijk. Het zijn degenen, die de bepaling decreteeren en die haai' hebben te controleeren, wanneer zulk eene bepaling in eene wet zal zijn neergelegd. In het allernauwste verband met deze mijne Dewering staat de overtuiging, dat de grens der kiesbevoegdheid niet mag getrokken worden waar Br.*. P., en zoo velen met hem, die stellen. Ik kan mij niet voorstellen wie bevoegd zou zijn tot het afgeven van een attest van goed zedelijk gedrag, al weet ik zeer goed hoe dit in den vorm geschiedt. Het kan toch P.'s bedoeling niet zijn, dat het voldoende ware geen onteerend vonnis te zijnen laste te hebben. Ik zou er voor huiveren aan den Staat het recht toe te kennen over het zedelijk gehalte van den individu zoodanig te oordeelen, dat er scheiding van bokken en schapen plaats had en dat nog wel ambtshalve, naar een zeker ambtsformulier. Eerst dan kon er, naar mijne overtuiging, sprake van zijn wanneer onze wetten op een zuiver zedelijken grondslag berustten. Wat geeft de lagere school, als graad van intellect, om er de kiesbevoegdheid naar te bepalen? De ontwikkeling vangt eerst aan nadat men die school heeft verlaten, wel te verstaan de zoodanige, die men meent te mogen verwachten van hem, die een persoon op een briefje aanwijst in wien hij vertrouwen stelt. Als nu iemand weinig of niets op school heeft geleerd, kan hij zich toch later hebben gevormd en ontwikkeld. Is hij burger, dan mag alleen geëischt worden dat hij op 't oogenblik waarop hij zich als kiezer aanmeldt, voldoend ontwikkeld zij. Is hij 't niet, dan kan hij het een jaar later toch zijn. Berust de uitbreiding van het kiesrecht op rechtvaardigheid, dan dienen de grenzen zoo gesteld te worden, dat er een uiterst minimum van verongelijking te verwachten staat. Thans geschiedt er onrecht, wijl er bevoorrechting plaats heeft. Ik ben wit papier ten opzichte van elke verwachte verbetering van den mensch en zijn toestand door uitbreiding van het kiesrecht, daarom stelde ik die eerste vraag; 't was mij te doen om het beginsel van Br.-. P. te leeren kennen, dat aan zijne goede verwachting ten grondslag ligt. Werd ik geroepen tot stemmen over de uitbreiding, dan zou ik beslist voor de verst strekkende zijn. Eerstens, wijl daardoor het minst voedsel aan ontevredenheid wordt gegeven en ten tweede wijl ik, in ons land althans, hoegenaamd geen vrees koester voor kwade gevolgen. Wat het clericalismë betreft, ook dit vrees ik evenmin als andere groepen, secten of vereenigingen. Bovendien mag men die vrees niet doen gelden, van een zuiver staatsrechtelijk standpunt zelfs niet, hoeveel te minder dan uit een maijonniek oogpunt. Als wij strijden tegen vooroordeelen, valsche en ziekelijke denkbeelden, dan ontmoeten wij die overal, tot zelfs bij de Vrijm.\. Daarom wees ik op het stokpaardje bij de zoogenaamde liberalen, die de vrees voor het clericalisme zoo lang geëxploiteerd hebben om , nu laat ik 't maar zeggen, om de uitbreiding van het kiesrecht tegen te houden. Het is eene beschuldiging, maar ik houd ze vol. Er heerscht misverstand tusschen ons, wat mijne bedoeling betreft met 't geen ik aanvoerde omtrent „de kern der natie". Laat mij dit verduidelijken. Als de kern der natie lauw en onverschillig is, omdat zij in hare rechten verkort is geworden, dan is zij ook te kort geschoten in hare plichten. Ik bedoel dus dat men zedelijk niet verantwoord is, als men zijne plichten verzaakt, door te wijzen op verkorting zijner rechten, daar plicht N°. 1 en recht N°. 2, volgens mijne overtuiging, behoort te zijn. Nu zullen wij het toch wel eens zijn hieromtrent en dus ook dat ik er op mocht laten volgen: „dus staat die kern bij P. niet hoog aangeschreven, wijl zij zoozeer in hare plichten te kort schiet. Ik laat nu het feit of de feiten omtrent die verkorting van rechten met de daaruit voortgevloeide lauwheid en onverschilligheid rus ten, 't bestek is te beperkt om er over uit te weiden. Verder ontwaar ik punten van verschil, die eene nieuwe polemiek konden uitlokken. Ik wensch ze even aan te halen. Br.-. P. houdt de Vrijmetselarij voor eene democratische en ik voor eene aristocratische instelling, alzoo houd ik den waren Vrijm.". voor een vriend, in plaats van voor een vijand der aristocratie. Toch is Br.-. P. het met mij eens, zoodra hij mijne opvatting van het woord aristocraat toegeeft. Ik acht de Orde te behooren tot de aristocratie des geestes en neem dus het woord in zijn historische beteekenis, die tevens zijn eigenlijke is. In zoover ben ik raagon en voeg mij niet naar een zekere conventie in de maatschappij. Verder handhaaf ik mijn overtuiging dat destelling: „men dient krachtig op te komen voor zijne „rechten" onvolledig is van het magonnieke, dus ook van het zuiver zedelijk standpunt, en door hare onvolledigheid op eene revolutionnaire strijdleus gelijkt. Maar Br.-. P. houde mij niet voor een zoetsappige, een voorstander van lijdelijk berusten. Juist omdat het er bij ons zoo precies op aankomt, meende ik er tegen te moeten opkomen. Ik heb reeds gezegd dat plicht m. i. op den voorgrond moet staan en dan acht ik mede de krachtige handhaving zijner rechten gewettigd, mits streng rekening houdende met de middelen, die daartoe aangewend worden. Dat Br.-. P. den vinger op een zeer wonde plek heeft gelegd, erken ik niet alleen ten volle, maar wij verkeeren eigenlijk in een zonderlingen toestand, die algemeen erkend wordt, daar ons huidig kiesstelsel veroordeeld is geworden door Regeering en Vertegenwoordiging beide. Doch wij blijven in dien teostand verkeeren, de louwen en onverschilligen veranderen niet, het gebrekkige wordt niet verholpen. Hier is de grootste wondeplek aangewezen en die acht ik te moeten wijten aan den mensch zei ven, meer algemeen aan ons volk, als 't gevolg van zijne onuitstaanbare traagheid en besluiteloosheid. Het is in Nederland bijna eene manie om zaken en toestanden liever te laten kwijnen, er over te klagen niets te doen tot verbetering. Overal, in alle denkbare zaken, corporatiën, vereenigingen enz. doet zich hetzelfde verschijnsel voor. Wat gaat daardoor veel tyd nntteloos verloren, wat worden er krachten verspild, vuur en geestdrift uitgedoofd, wat is dit gevaarlijk, met 't oog op de naast toekomst! In het vorige nummer van dit weekblad wordt door Br.-. J. C. instemming betuigd met het opstel van Br.-. P. en het verlangen te kennen ge¬ geven om het onderwerp „Stemrecht" urgent te verklaren grondig te behandelen, ter opsporing van de oorzaken en ter mogelijke genezing der kwaal. Met dien Br.-, zie ook ik belangstellend uit naar 't geen de redactie hierop zal ontwoorden. Moge ik er in geslaagd zijn Br.-. P. duidelijker te hebben gemaakt wat ik bedoelde. Het verschil van gevoelen en overtuiging zal wel blijven bestaan, maar overigens geen beletsel zijn om mede te werken tot eene oplossing, die een veel beteren dan den bestaanden toestand in't leven kan roepen. R. Bladvulling. BIJGELOOVIGE BEDRIEGERS. Onder de in bedrog volleerde fellahs, welke de bezoekers der pyramiden van Gizeh als hunne slachtoffers uitkiezen, doet Theodoor Lange, in 't Oosten reizende, in een verslag de navolgende mededeelingen: Als de vreemdeling daar rondwandelt, snellen eenige half naakte bengels of soms ook wel vrouwen onbeschaamd toe, houden hem een kopergroen muntstuk of iets van dien aard voor, en schreeuwen hem, de waarheid bij eede bevestigend toe, dat ze 't zoo pas toevallig van onder 't zand opgedolven hebben — en bieden het nu te koop aan. Deze opgegraven muntstukken enz. komen echter in massa uit Parijs, waar eene uitgebreide fabriek van „Egyptische oudheden" bestaat, welke te Caïro hare makelaars heeft. Naardien echter de fellah streng-geloovig is, neemt hij zijne toevlucht tot eene list, om ten overstaan van den vreemdeling met eene goede consciëntie bij „Allah" te kunnen bezweren, dat hij die (Parijsche-)munten persoonlijk heeft opgegraven; waartoe hij ze namelijk te voren werkelijk eenigermate onder 't zand woelt - en dan zweert hij er maai frisch op los. Waarlijk, daartegen vermag Allah niets! Sm. Ter overdenking. Niets is zoo ongegrond, dan 't denkbeeld en de vrees, dat met den val der goden ook 't onderscheid tusschen recht en onrecht; goed en kwaad zou opgeheven zijn. Dit onderscheid bestaat eenmaal en zal zeker zoolang bestaan, als er nog onderscheid is tusschen „mijn en dijn", want alléén dit onderscheid schept de bron der zedeleer — en des rechts. X. Die Wenigen die was daran erkannt, Die thöricht gnug ihr volles Herz nicht wahrten; Dem Pöbel ihr Gefühl, ihr Schauen offenbarten Hat man von je gekreüzigt und verbrannt. Goethe. Chineesche Bijbelspreuken. i. Onderzoek nauwkeurig de daden van een man, ziet welke zijne neigingen zijn ; onderzoekt oplettend waarin zijne redenen tot blijdschap bestaan. Hoe zou hij uwe nasporingen kunnen ontduiken? Hoe zou hij u langer kunnen misleiden? 2. Maak u geheel meester van hetgeen gij geleerd hebt, en leer steeds opnieuw, dan zult gij onderwijzer der menschen kunnen worden. 3. Op de ^badkuip van den Koning Tching-Thang waren de volgende woorden gegrift: Hernieuw u eiken dag geheel; doe het op nieuw, nog eens opnieuw en altijd op nieuw. 4. Men moet zich niet bedroeven dat de menschen ons niet kennen, maar integendeel, dat wij zeiven hen niet kennen, 5. De wijsgeer zeids: IJeoe, weet gg wat de wetenschap is? Te weten dat men kent hetgeen men kent, en te weten dat men niet kent, wat men niet kent; dat is de ware wetenschap. 6. Verzet u tegen de beginselen die met de ware strijden; zij zijn gevaarlijk en leiden tot verdorvenheid. 7. De uitstekende man is hij, die eene gelijke welwillendheid voor allen heeft, en die zonder zelfzucht en partijdigheid is. De alledaagsche mensch is hij, die alleen gevoelens van zelfzucht heeft, en niets ter welwillendheid, voor alle menschen in het algemeen gestemd is. 8. De uitstekende man wordt gemakkelijk gediend, maar moeielijk voldaan. Als men tracht hem te behagen door middelen, die tegen de rechte rede aandruischen, is hij niet voldaan. Bij zijne aanwending der menschen weet hij hunne bekwaamheden. De alledaagsche man wordt moeielijk gediend en gemakkelijk voldaan. Tracht men hein te behagen zelfs door middelen die tegen de rede aandruischen, is hij niettemin voldaan. Bij zijne aanwending der menschen zoekt hij slechts zijn persoonlijk voordeel. 9. Als de uitstekende man zich in een hoogen rang geplaatst ziet, toont hij geen praal en hoogmoed; de alledaagsche mensch vertoont praal en hoogmoed, zonder hoog geplaatst te zijn. Sch. ADVERTENTI E N. La Compagnie Bordelaise. Spuistraat 74. Telephoon H°. 166. AMSTERDAM. Uitmuntende WIJNEN, COGNACS etc. Prijzen uiterst billijk a contant. Prijscouranten gratis en franco. Kerkstraat 113. Kerkstraat 113. BOS-, MMI- ES HANDELSDRUKKERIJ. W. H. VAN KELCKHOVEN, beveelt zich beleefdelijk aan tot het leveren van DRUKWERK, als: Boekwerk, Brochures, Reglementen, Catalogussen Veilingsconditiën, Biljetten voor Publieke verkoopin gen als anderszins, Circulaires, Tabelwerk, Pryjs Couranten, Rekeningen, Kwitantiën, Facturen, I\ota s Memorandum's, Bestekken, Huwelijks- en Rouwcir culaires, Brievenhoofden, Enveloppen, Programma s Visite- en Adreskaarten enz. enz. Alles tot billijke prijzen en spoedige uitvoering. Gedrukt W. 11. VAN KELCKHOVEN Aroiterdaiu. 