None
PE-CONS 48/1/18 REV 1    177
   NL
 Een lidstaat kan een der gelijk nationaal systeem aanmelden bij de  Commissie. De
Commissie geeft  voorrang aan de  beoordeling van een dusdanig aangemeld systeem
teneinde de  wederzijdse bilaterale en multilaterale erkenning van systemen voor de
controle van de  naleving van de  duurza amheids - en broeikasgasemissiereductiecriteria
voor biobrandstoffen, vloeibare biomassa  en biomassabrandstoffen en van de
broeikasgasemissiereductiedrempels voor andere brandstoffen  die voor de in artikel 27,
lid 1, onder b), bedoelde teller meegeteld moge n worden, te vergemakkelijken. De
Commissie kan door middel van uitvoeringshandelingen besluiten of een dusdanig
aangemeld nationaal systeem voldoet aan de  in deze richtlijn bepaalde voorwaarden. Die
uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig  de in artikel  34, lid  3,
bedoelde onderzoeksprocedure.
Als het besluit positief is, kunnen overeenkomstig dit artikel ingestelde systemen de
wederzijdse erkenning van, het systeem van die lidstaat met betrekking tot de  controle van
de naleving van de  in artikel  29, leden  2 tot en met 7, en lid 10 vastgestelde
duurzaamheids - en broeikasgasemissiereductiecriteria  en de in, en op grond van, artikel 25,
lid 2, vastgestelde broeikasgasemissiereductiedrempels niet weigeren.
PE-CONS 48/1/18 REV 1    178
   NL
 7. De Commissie neemt enkel besluiten uit hoofde van lid 4 als het systeem in kwestie
voldoet aan passende normen inzake betrouwbaarheid, transparantie en onafhankelijke
audits en toereikende garanties biedt dat geen materialen doelbewust zijn gewijzigd of
verwijderd opdat de  levering of een deel ervan onder bijlage IX zou vallen . Systemen voor
het meten van broeikasgasemissiereducties voldoen ook aan de  methodologische eisen van
bijlage V  of VI. De  lijsten van in artikel  29, lid  3, eerste alinea, onder c), ii ), bedoelde
gebieden met een grote biodiversiteit voldoen aan passende normen inzake objectiviteit  en
coherentie met op internationaal niveau erkende standaarden en voorzien  in
beroepsprocedures.
 De in lid 4 bedoelde vrijwillige systemen maken ten minste j aarlijks een lijst van hun voor
onafhankelijke audits gebruikte  certificeringsorganen bekend en vermelden daarbij voor
elk certificeringsorgaan door welke entiteit of nationale overheidsinstantie het is erkend, en
onder het toezicht van welke entiteit of n ationale overheidsinstantie het staat.
8. Om ervoor te zorgen dat op een efficiënte en geharmoniseerde manier wordt gecontroleerd
of de  duurzaamheids - en broeikasgasemissiereductiecriteria worden nageleefd,  evenals de
bepalingen inzake biobrandstoffen, vlo eibare biomassa en biomassabrandstoffen met een
laag dan wel hoog risico op directe en indirecte veranderingen in landgebruik , en met name
ten behoeve van fraudepreventie stelt de  Commissie  uitvoeringshandelingen vast met
nadere uitvoeringsbepalingen, met  inbegrip van passende normen voor  betrouwbaarheid,
transparantie en onafhankelijke audits, en verplicht zij alle vrijwillige systemen ertoe die
normen toe te passen. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de
in artikel  34, lid  3, bedo elde onderzoeksprocedure.
PE-CONS 48/1/18 REV 1    179
   NL
 Bij die uitvoeringshandelingen besteedt de  Commissie bijzondere aandacht aan de
noodzaak om de  administratieve lasten tot een minimum te beperken. In dergelijke
uitvoeringshandelingen wordt een tijdpad vastgesteld waarbinnen de  vrijwillige systemen
de normen geïmplementeerd moeten hebben. De  Commissie  kan besluiten op grond van
lid 4 tot erkenning van vrijwillige systemen intrekken indien zij die  normen niet binnen het
daarvoor gestelde tijdpad hebben geïmplementeerd.  Indien een  lidstaat bezorgdheid uit dat
een vrijwillig systeem niet functioneert overeenkomstig de  normen voor betrouwbaarheid,
transparantie en onafhankelijke audits die de  basis vormen voor besluiten uit hoofde van
lid 4, onderzoekt de  Commissie de aangelegenheid en  treedt zij op passende wijze op.
 9. Als een marktdeelnemer bewijsmiddelen of gegevens indient die zijn verkregen
overeenkomstig een systeem waarvoor een in lid  4 of lid 6 bedoeld besluit is genomen,
mag een lidstaat de  leverancier, voor zover dat besluit van toepassing is, niet verplichten
om verder aan te  tonen dat hij voldoet aan de  in artikel  29, leden  2 tot en met 7, en lid 10,
vastgestelde duurzaamheids - en broeikasgasemissiereductiecriteria.
De bevoegde instanties van de  lidstaten houden toezicht op de werking van de
certificeringsorganen die in het kader van een vrijwillig systeem onafhankelijke audits
uitvoeren.  Op verzoek van de  bevoegde instanties leggen de  certificeringsorganen alle
relevante informatie over die noodzakelijk is voor het toezicht op de  werking, met inbegrip
van de  precieze datum, tijdstip en locatie van de  audits. Indien de  lidstaten problemen in
verband met non -conformiteit constateren, brengen zij het vrijwillig systeem daar
onverwijld van op de  hoogte.
PE-CONS 48/1/18 REV 1    180
   NL
 10. Op verzoek van een li dstaat dat gebaseerd kan zijn op een verzoek van een
marktdeelnemer, onderzoekt de  Commissie, op basis van al het beschikbare bewijs, of is
voldaan  aan de  in artikel 29, leden 2 tot en met 7, en lid 10, vastgestelde duurzaamheids -
en broeikasgasemissieredu ctiecriteria met betrekking tot een bron van biobrandstoffen,
vloeibare biomassa en  biomassabrandstoffen en de in, en op grond van, artikel 25, lid 2,
vastgestelde broeikasgasemissiereductiedrempels.
 Binnen zes maanden na  ontvangst van dat verzoek en  overe enkomstig de  in artikel  34,
lid 3, bedoelde onderzoeksprocedure, besluit de  Commissie, door middel van
uitvoeringshandelingen, of de  betrokken lidstaat:
a) biobrandstoffen, vloeibare biomassa, biomassabrandstoffen en andere brandstoffen
die voor de in artikel 27, lid 1, onder b), bedoelde teller meegeteld mogen worden,
van die bron in aanmerking mag nemen voor de  in artikel  29, lid  1, eerste alinea,
onder a), b) en c), bedoelde doeleinden; of
b) in afwijking van lid  9 van dit artikel, van de  leverancier s van de  bron van
biobrandstoffen, vloeibare biomassa, biomassabrandstoffen en andere brandstoffen
die voor de in artikel 27, lid 1, onder b), bedoelde teller meegeteld mogen worden,
mag verlangen nader bewijs te leveren van de naleving van die duurzaamhei ds- en
broeikasgasemissiereductiecriteria en broeikasgasemissiereductiedrempels.
 PE-CONS 48/1/18 REV 1    181
   NL
 Artikel 31
Berekening van het broeikasgaseffect
van biobrandstoffen, vloeibare biomassa  en biomassabrandstoffen
1. Met het oog op de  toepassing van artikel  29, lid  10, wordt  de broeikasgasemissiereductie
door het gebruik van biobrandstoffen, vloeibare biomassa  en biomassabrandstoffen als
volgt berekend:
a) indien een standaardwaarde voor de  broeikasgasemissiereductie met betrekking  tot
de productieketen is vastgesteld in deel  A of B van bijlage V  voor biobrandstoffen en
vloeibare biomassa of in deel A van bijlage VI voor  biomassabrandstoffen en indien
de el-waarde voor deze biobrandstoffen of vloeibare biomassa berekend
overeenkomstig punt 7 van deel C van bijlage V  of voor de ze biomassabrandstoffen
berekend overeenkomstig punt 7 van deel B van bijlage VI, gelijk is aan of lager is
dan nul, wordt die standaardwaarde gebruikt;
b) de feitelijke waarde, berekend overeenkomstig de  in bijlage  V, deel  C, voor
biobrandstoffen en vloei bare biomassa en in bijlage VI, deel  B, voor
biomassabrandstoffen vastgestelde methode, wordt gebruikt;
c) er wordt een waarde gebruikt die wordt berekend als de  som van de  factoren van  de
formules in punt 1 van bijlage V, deel C, waarbij gedesaggregeerde
standaardwaarden in bijlage V, delen D of E, kunnen worden gebruikt voor een
aantal factoren, en de  feitelijke waarden, berekend volgens de  methode van
bijlage  V, deel C, worden gebruikt voor alle andere factoren; of

PE-CONS 48/1/18 REV 1    182
   NL
 d) er wordt een waarde gebruikt die wo rdt berekend als de  som van de  factoren van  de
formules in punt 1 van bijlage VI, deel B, waarbij gedesaggregeerde
standaardwaarden van bijlage VI, deel C kunnen worden gebruikt voor een aantal
factoren, en de  feitelijke waarden, berekend volgens de  method e van bi jlage VI,
deel B, worden gebruikt voor alle andere factoren.
 2. De lidstaten  kunnen bij de  Commissie  verslagen indienen met  informatie over de  typische
broeikasgasemissies ten gevolge van de  teelt van landbouwgrondstoffen van de  gebieden
op hun gro ndgebied die volgens Verordening (EG) nr. 1059/2003 van het Europees
Parlement en de  Raad1 als niveau 2 in de  gemeenschappelijke nomenclatuur van territoriale
eenheden voor de  statistiek ("NUTS") dan wel als een meer gedesaggregeerd NUTS -
niveau zijn ingede eld. Die verslagen gaan vergezeld van een beschrijving van de  methode
en de  gegevensbronnen die zijn gebruikt om het niveau van de  emissies te berekenen. Die
methode houdt rekening met de  bodemkenmerken, het klimaat en de  verwachte opbrengst
aan grondstoff en.
3. Indien het buiten de  Unie gelegen gebieden betreft, kunnen  door bevoegde organen
opgestelde verslagen die gelijkwaardig zijn aan die als bedoeld in lid  2, aan de  Commissie
worden voorgelegd.
1 Verordening (EG) nr. 1059/2003 van het Europees Parlement en de Raad van 26 mei 2003
betreffende de opstelling van een gemeenschappelĳke nomenclatuur van territoriale
eenheden voor de statistiek (NUTS) (PB L 154 van 21.6.2003, blz. 1).
PE-CONS 48/1/18 REV 1    183
   NL
 4. De Commissie kan door middel van uitvoeringshandelinge n besluiten dat, voor de
toepassing van artikel  29, lid  10, de  in de  leden  2 en 3 van dit artikel  bedoelde verslagen
nauwkeurige gegevens bevatten ten behoeve van de  meting van broeikasgasemissies
gerelateerd aan de  verbouwing van landbouwgrondstoffen voor  biomassabrandstoffen die
in de  in die verslagen opgenomen gebieden wordt geproduceerd. Die uitvoeringshandeling
wordt volgens de  in artikel  31, lid  3, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld.
Die gegevens mogen, op grond van dat besluit, worden  gebruikt in de  plaats van de
gedesaggregeerde standaardwaarden voor de  teelt als vastgelegd in bijlage V, delen D of E
voor biobrandstoffen en vloeibare biomassa en in bijlage VI, deel C voor
biomassabrandstoffen.
 5. De Commissie evalueert regelmatig de  bijlagen V  en VI  met het oog op de  toevoeging  of
de herziening van waarden voor productieketens voor biobrandstoffen, vloeibare biomassa
en biomassabrandstoffen. Tijdens die evaluatie wordt tevens de  wijziging van de  in
bijlage  V, deel C,  en in bijlage VI, deel B, va stgestelde methode in overweging genomen.
De Commissie is bevoegd om overeenkomstig artikel  35 gedelegeerde handelingen vast te
stellen om, in voorkomend geval, bijlagen V of VI te wijzigen door het toevoegen of
herzien van de standaardwaarden of door de m ethode te wijzigen.
PE-CONS 48/1/18 REV 1    184
   NL
 In het geval van een aanpassing van of toevoeging aan de  lijst van standaardwaarden in
bijlagen V  en VI:
a) waarbij een factor in geringe mate bijdraagt tot de  totale emissies, de  variatie beperkt
is of de  kosten of moeilijkheden voor het vaststellen van feitelijke waarden groot
zijn, worden de standaardwaarden gebruikt die typisch zijn voor normale
productieprocessen;
b) worden in alle andere gevallen standaardwaarden gebruikt die conservatief zijn voor
normale productieprocessen.
6. Voor zover de  uniforme toepassing van bijlage V, deel C,  en bijlage VI, deel B, dit  vereist,
kan de  Commissie uitvoeringshandelingen vaststellen ter bepaling van gedetailleerde
technische specificaties  waaronder definities, omzettingsfactoren, de  berekening  van
jaarlijkse teeltgebonden emissies of emissiereducties door wijzigingen van boven - en
ondergrondse koolstofvoorraden in reeds bebouwde grond en de  berekening van
emissiereducties door het afvangen, vervangen en geologisch opslaan van CO 2. Die
uitvoerin gshandelingen worden volgens de  in artikel  34, lid  3, bedoelde
onderzoeksprocedure vastgesteld.
 PE-CONS 48/1/18 REV 1    185
   NL
 Artikel 32
Uitvoeringshandelingen
De in de  artikel  29, lid  2, tweede alinea, artikel  29, lid  8, artikel  30, lid  5, eerste alinea, artikel 30,
lid 6, tweede ali nea, artikel 30, lid 8, eerste alinea, artikel  31, lid  4, eerste alinea,  en artikel 31, lid 6,
van deze richtlijn, bedoelde uitvoeringsmaatregelen houden ten volle  rekening met de  bepalingen
betreffende broeikasgasemissiereducties overeenkomstig artikel  7 bis van Richtlijn 98/70/EG van
het Europees Parlement en de Raad1.
Artikel 33
Toezicht door de  Commissie
1. De Commissie houdt toezicht op de  oorsprong van de  in de  Unie verbruikte
biobrandstoffen, vloeibare biomassa  en biomassabrandstoffen en analyseert d e gevolgen
van de  productie ervan, met inbegrip van de  gevolgen van verdringingseffecten, voor het
landgebruik in de  Unie en in de  belangrijkste derde landen die deze leveren. Dit toezicht is
gebaseerd op de  geïntegreerde nationale energie - en klimaatplann en en de  bijbehorende
voortgangsverslagen van de  lidstaten op grond van de  artikelen 3, 17 en 20 van
Verordening (EU) 2018/…, en van de  betrokken derde landen en intergouvernementele
organisaties en op wetenschappelijke studies en andere relevante informatie. De
Commissie houdt ook toezicht op de  wijzigingen van de  grondstoffenprijzen ten gevolge
van het gebruik van biomassa voor energie en op de  daarmee verband houdende positieve
en negatieve gevolgen voor de  voedselzekerheid.
1 Richtlijn 98/70/EG van het Europees Parlement en de  Raad van 13 oktober 1998 betreffende
de kwaliteit van benzine en van dieselbrandstof en tot wijziging van Richtlijn 93/12/EEG
van de  Raad (PB L 350 van 28.12.1998, blz. 58).
 PB: Gelieve het nummer van de verordening uit document PE -CONS 55/18
(2016/0375( COD)) in te voegen.
 PE-CONS 48/1/18 REV 1    186
   NL
 2. De Commissie blij ft in dialoog en wisselt informatie uit met derde landen, organisaties van
producenten en consumenten van biobrandstoffen,  vloeibare biomassa en
biomassabrandstoffen en maatschappelijke organisaties over de  algemene toepassing van
de in deze  richtlijn vast gestelde maatregelen met betrekking tot biobrandstoffen, vloeibare
biomassa  en biomassabrandstoffen. Zij heeft in dat verband bijzondere aandacht voor het
effect dat de  productie van  die biobrandstoffen,  vloeibare biomassa en
biomassabrandstoffen op de  prijs van levensmiddelen kan hebben.
3. In 2026 presenteert de  Commissie een  wetgevingsvoorstel over het regelgevingskader voor
de bevordering van hernieuwbare energie voor de  periode na 2030.
In dit voorstel wordt rekening gehouden met de  ervaringen bij de  uitvoering van deze
richtlijn, met inbegrip van de  erin opgenomen duurzaamheidscriteria en criteria inzake
broeikasgasemissiereductie, en de  technologische ontwikkelingen op het gebied van
energie uit hernieuwbare bronnen.
4. In 2032 dient de  Commissie een verslag in waarin de  toepassing van deze richtlijn wordt
geëvalueerd.
PE-CONS 48/1/18 REV 1    187
   NL
 Artikel  34
Comitéprocedure
1. De Commissie wordt bijgestaan door het  Comité voor de  energie -unie zoals ingesteld bij
artikel 44 van Verordening (EU) 2018/….
2. Niettegenstaande lid 1, wordt de Commissie, voor aangelegenheden die verband houden
met de  duurzaamheid van biobrandstoffen, vloeibare biomassa en biomassabrandstoffen
bijgestaan door het  Comité voor de  duurzaamheid van biobrandstoffen, vloeibare biomassa
en biomassabrandstoffen.  Dat comité is een comité in de  zin van Verordening (EU)
nr. 182/2011.
3. Wanneer naar dit lid  wordt verwezen, is artikel  5 van Verordening (EU) nr.  182/2011 van
toepassing.
Als het comité geen advies uitbrengt, stelt de  Commissie de  ontwerpuitvoeringshand eling
niet vast en is artikel  5, lid  4, derde alinea, van Verordening (EU) nr. 182/2011 van
toepassing.
 PB: Gelieve het nummer van de verordening uit document PE -CONS 55/18
(2016/0375(COD)) in te voegen.
 PE-CONS 48/1/18 REV 1    188
   NL
 Artikel 35
Uitoefening van de  bevoegdheidsdelegatie
1. De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de  Commissie
toegekend on der de  in dit artikel  neergelegde voorwaarden.
2. De in artikel  8, lid  3, tweede alinea, artikel  25, lid  2, tweede alinea, artikel 26, lid 2, vierde
en vijfde alinea, artikel 27, lid 1, onder c), artikel 27, lid 3, zevende alinea, artikel  28, lid  5,
artike l 28, lid 6, tweede alinea, en artikel 31, lid 5, tweede alinea, bedoelde bevoegdheid
om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan  de Commissie verleend voor een
periode van vijf jaar met ingang van de  inwerkingtreding van de  richtlijn. De  Commissie
stelt uiterlijk negen maanden voor het einde van de  termijn van vijf jaar een verslag op
over de  bevoegdheidsdelegatie. De  bevoegdheidsdelegatie wordt stilzwijgend met
termijnen van dezelfde duur verlengd, tenzij het Europees Parlement of de  Raad  zich
uiterlijk drie maanden voor het einde van elke termijn tegen deze verlenging verzet.
3. De in artikel  7, lid  3, vijfde alinea, bedoelde bevoegdheidsdelegatie wordt aan de
Commissie toegekend voor een termijn van twee  jaar met ingang van … [PB: datum van
inwerkingtreding van deze richtlijn].
 PE-CONS 48/1/18 REV 1    189
   NL
 4. Het Europees Parlement of de  Raad kan de  in artikel  7, lid 3, vijfde alinea, artikel  8, lid  3,
tweede alinea, artikel  25, lid  2, tweede alinea, artikel 26, lid 2, vierde en vijfde alinea,
artikel 27, lid 1, ond er c), artikel 27, lid 3, zevende alinea, artikel  28, lid  5, artikel 28, lid 6,
tweede alinea, en artikel 31, lid 5, tweede alinea, bedoelde bevoegdheidsdelegatie te allen
tijde intrekken. Het besluit tot intrekking beëindigt de  delegatie van de  in dat bes luit
genoemde bevoegdheid. Het wordt van kracht op de  dag na die van de  bekendmaking
ervan in het Publicatieblad van de  Europese Unie  of op een daarin genoemde latere datum.
Het laat de  geldigheid van de  reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet.
5. Vóór de  vaststelling van een gedelegeerde handeling raadpleegt de  Commissie de  door
elke lidstaat aangewezen deskundigen overeenkomstig de  beginselen die zijn vastgesteld in
het Interinstitutioneel Akkoord van 13  april 2016 over beter wetgeven.
6. Zodra de  Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, doet zij daarvan
gelijktijdig kennisgeving aan het Europees Parlement en de  Raad.
 PE-CONS 48/1/18 REV 1    190
   NL
 7. Een overeenkomstig artikel  7, lid 3, vijfde alinea, artikel  8, lid  3, tweede alinea, artikel  25,
lid 2, tweede alinea, artikel 26, lid 2, vierde en vijfde alinea, artikel 27, lid 1, onder c),
artikel 27, lid 3, zevende alinea, artikel  28, lid  5, artikel 28, l id 6, tweede alinea, en
artikel  31, lid 5, tweede alinea, vastgestelde gedelegeerde handeling tre edt alleen in
werking indien het  Europees Parlement noch de  Raad daartegen binnen een termijn van
twee maanden na  de kennisgeving van de  handeling aan het Europees Parlement en de
Raad bezwaar hebben gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de  Raad voor
het verstrijken van genoemde termijn de  Commissie hebben medegedeeld dat zij daartegen
geen bezwaar zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Europees Parlement of
van de  Raad met twee maanden verlengd.
Artikel 36
Omzetting
1. De lid staten doen de  nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden
om uiterlijk op  30 juni 2021 aan de artikelen 2 tot en met 13, de artikelen 15 tot en met 31,
artikel 37 en Bijlagen II, III en V tot en met IX te voldoen. Zij delen de  Commissie de  tekst
van die bepalingen onmiddellijk mee.
PE-CONS 48/1/18 REV 1    191
   NL
 Wanneer de  lidstaten die bepalingen vaststellen, wordt in de  bepalingen zelf of bij de
officiële bekendmaking daarvan naar deze richtlijn verwezen. In de  bepalingen wordt
tevens vermeld dat verwijzinge n in bestaande wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen
naar de  bij deze richtlijn ingetrokken richtlijnen gelden als verwijzingen naar de
onderhavige richtlijn. De  regels voor die verwijzing en de  formulering van die vermelding
worden vastgesteld door  de lidstaten.
 2. De lidstaten stellen de  Commissie in kennis van de  tekst van de  belangrijke bepalingen van
intern recht die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen.
3. De bepalingen van deze richtlijn laten de  toepassing van de  afwijk ingen op grond van het
Unierecht inzake de interne elektriciteitsmarkt onverlet.
Artikel 37
Intrekkingen
Richtlijn 2009/28/EG, zoals gewijzigd bij de  in bijlage X, deel A, genoemde richtlijnen, wordt  met
ingang van 1 juli 2021 ingetrokken, onverminderd de  verplichtingen van de  lidstaten met  betrekking
tot de  termijnen voor omzetting in nationaal recht van de  in bijlage X, deel B, genoemde richtlijnen,
en onverminderd de  verplichtingen van de  lidstaten in 2020 als bepaald in artikel  3, lid  1 en deel A
van bijlage I bij Richtlijn 2009/28/EG.
Verwijzingen naar de  ingetrokken richtlijn gelden als verwijzingen naar de  onderhavige richtlijn en
worden gelezen volgens de  concordantietabel in bijlage  XI.
PE-CONS 48/1/18 REV 1    192
   NL
 Artikel 38
Inwerkingtreding
Deze richtlijn treedt in werking  op de  derde dag na die van de  bekendmaking ervan in het
Publicatieblad van de  Europese Unie.
Artikel 39
Adressaten
Deze richtlijn is gericht tot de  lidstaten.
 Gedaan te  Straatsburg ,
Voor het Europees Parlement  Voor de  Raad
De voorzitter  De voorzitter

PE-CONS 48/1/18 REV 1    1
BIJLAGE I    NL
 BIJLAGE I
Totale nationale streefcijfers voor het aandeel energie uit hernieuwbare bronnen
in het bruto -eindverbruik van energie in 20201
A. Algemene nationale streefcijfers
 Aandeel energie uit hernieuwbare
bronnen in het bruto -eindverbruik van
energie, 2005 (S 2005) Streefcijfer voor het aandeel energie
uit hernieuwbare bronnen in het bruto -
eindverbruik van energie, 2020 (S 2020)
België  2,2 %  13 %
Bulgarije  9,4 %  16 %
Tsjechië  6,1 %  13 %
Denemarken  17,0 %  30 %
Duitsland  5,8 %  18 %
Estland  18,0 %  25 %
Ierland  3,1 %  16 %
Griekenland  6,9 %  18 %
Spanje  8,7 %  20 %
Frankrijk  10,3 %  23 %
Kroatië  12,6 %  20 %
Italië  5,2 %  17 %
Cyprus  2,9 %  13 %
Letland  32,6 %  40 %
Litouwen  15,0 %  23 %
Luxemburg  0,9 %  11 %

1 In de  richtsnoeren inzake staatssteun voor milieubescherming wordt beklemtoond dat  er,
met het oog op het halen van de  nationale doe lstellingen uiteengezet in deze bijlage,
behoefte blijft aan nationale steunregelingen ter bevordering van energie  uit hernieuwbare
energiebronnen.
 PE-CONS 48/1/18 REV 1    2
BIJLAGE I    NL
  Aandeel energie uit hernieuwbare
bronnen in het bruto -eindverbruik van
energie, 2005 (S 2005) Streefcijfer voor het aandeel energie
uit hernieuwbare bronnen in het bruto -
eindverbruik van energie, 2020 (S 2020)
Hongarije  4,3 %  13 %
Malta  0,0 %  10 %
Nederland  2,4 %  14 %
Oostenrijk  23,3 %  34 %
Polen  7,2 %  15 %
Portugal  20,5 %  31 %
Roemenië  17,8 %  24 %
Slovenië  16,0 %  25 %
Slowakije  6,7 %  14 %
Finland  28,5 %  38 %
Zweden  39,8 %  49 %
Verenigd
Koninkrijk  1,3 %  15 %


PE-CONS 48/1/18 REV 1    1
BIJLAGE II    NL
 BIJLAGE II
Normaliseringsregel voor het in aanmerking nemen van elektriciteit
die is opgewekt met  waterkracht en windenergie
Voor het in aanmerking nemen van elektriciteit die is opgewekt met waterkracht in een bepaalde
lidstaat wordt de  volgende formule toegepast:
(QN(norm) )(C N[(/(i)(N 14))(Q iCi)] 15) waarbij:
N = referentiejaar;
QN(norm)  = de genormaliseerde elektriciteit die is opgewekt door alle waterkrachtcentrales
van de  lidstaat in jaar N;
Qi = de hoeveelheid elektriciteit die in jaar i werkelijk is opgewekt door alle
waterkrachtcentrales van de  lidstaat, gemeten in GWh, met uitzondering van
productie door middel van pompaccumulatie waarbij ge bruik wordt gemaakt
van water dat eerder omhoog is gepompt;
Ci = de totale geïnstalleerde capaciteit, exclusief pompaccumulatie, van alle
waterkrachtcentrales van de  lidstaat aan het eind van jaar i, gemeten in  MW.
 PE-CONS 48/1/18 REV 1    2
BIJLAGE II    NL
 Voor het in aanmerking nemen van elek triciteit die is opgewekt met onshore windenergie in een
bepaalde lidstaat wordt de  volgende formule toegepast:
(QN(norm) )((C N CN 12)((/(i)(Nn))Q i(/(j)(Nn))(C j Cj 12))) waarbij:
N = referentiejaar;
QN(norm)  = de genormaliseerde elektriciteit die is opgewekt door alle
onshore windturbines van de  lidstaat in jaar N;
Qi = de hoeveelheid elektriciteit die in jaar i werkelijk is opgewekt door alle
onshore windturbines van de  lidstaat, gemeten in GWh;
Cj = de totale geïnstalleerde capaciteit van alle onshore windturbines van de  lidstaat
aan het eind van jaar j, gemeten in MW;
n = 4 of het aantal jaren voorafgaand aan het jaar N waarvoor capaciteits - en
productiegegevens beschikbaar zijn voor de  lidstaat in  kwestie, als dat aantal
lager is.
Voor het in aanmerking nemen van elektriciteit die is opgewekt met offshorewindenergie in  een
bepaalde lidstaat wordt de  volgende formule toegepast:
(QN(norm) )((C N CN 12)((/(i)(Nn))Q i(/(j)(Nn))(C j Cj 12))) waarbij:
N = referentiejaar;
QN(norm)  = de genormaliseerde elektriciteit die is opgewekt door alle
offshorewindturbines van de  lidstaat in jaar N;
Qi = de hoeveelheid elektriciteit die in jaar i werkelijk is opgewekt door alle
offshorewindturbines van de  lidstaat, gemeten in GWh;
Cj = de totale geïnstalleerde capaciteit van alle offshorewindturbines van de  lidstaat
aan het eind van jaar j, gemeten in MW;
n = 4 of het aantal jaren voorafgaand aan het jaar N waarvoor capaciteits - en
productiegegevens beschikbaar zijn voor de  lidstaat in kwestie, als dat aantal
lager is.
 PE-CONS 48/1/18 REV 1 1 BIJLAGE III NL BIJLAGE III Energie -inhoud van brandstoffen Brandstof Energie -inhoud per gewicht (calorische onderwaarde, MJ/kg) Energie -inhoud per volume (calorische onderwaarde, MJ/I) BRANDSTOFFEN UIT BIOMASSA EN/ OF BIOMASSAVERWERKING Biopropaan 46 24 Zuivere plantaardige olie (olie die uit oliehoudende planten is verkregen door persing, extractie of vergelijkbare procedés, ruw of geraffineerd maar niet chemisch gemodificeerd) 37 34 Biodiesel - vetzuurmethylester (methylester geproduceerd uit olie uit biomassa) 37 33 Biodiesel - vetzuurethylester (ethylester geproduceerd uit olie uit bio massa) 38 34 Biogas dat kan worden gezuiverd tot de kwaliteit van aardgas 50 - Waterstofbehandelde (thermochemisch met waterstof behandelde) olie uit biomassa, ter vervanging van diesel 44 34 Waterstofbehandelde (thermochemisch met waterstof behandelde) olie uit bioma ssa, ter vervanging van benzine 45 30 Waterstofbehandelde (thermochemisch met waterstof behandelde) olie uit biomassa, ter vervanging van vliegtuigbrandstof 44 34 PE-CONS 48/1/18 REV 1 2 BIJLAGE III NL Brandstof Energie -inhoud per gewicht (calorische onderwaarde, MJ/kg) Energie -inhoud per volume (calorische onderwaarde, MJ/I) Waterstofbehandelde (thermochemisch met waterstof behandelde) olie uit biomassa, ter vervan ging van vloeibaar petroleumgas 46 24 Gelijktijdig verwerkte (in een raffinaderij gelijktijdig met fossiele brandstoffen verwerkte) olie uit al dan niet gepyrolyseerde biomassa, ter vervanging van diesel 43 36 Gelijktijdig verwerkte (in een raffinaderij gelijktijdig met fossiele brandstoffen verwerkte) olie uit al dan niet gepyrolyseerde bioma ssa, ter vervanging van benzine 44 32 Gelijktijdig verwerkte (in een raffinaderij gelijktijdig met fossiele brandstoffen verwerkte) olie uit al dan niet gepyrolyseerde biomassa, ter vervanging van vliegtuigbrandstof 43 33 Gelijktijdig verwerkte (in een raffinaderij gelijktijdig met fossiele brandstoffen verwerkte) olie uit al dan niet gepyrolyseerde biomassa, ter vervanging van vloeibaar petrole umgas 46 23 HERNIEUWBARE BRANDSTOFFEN DIE GEPRODUCEERD KUNNEN WORDEN UIT VERSCHILLENDE HERNIEUWBARE BRONNEN, WAARONDER BIOMASSA Methanol uit hernieuwbare bronnen 20 16 Ethanol uit hernieuwbare bronnen 27 21 PE-CONS 48/1/18 REV 1 3 BIJLAGE III NL Brandstof Energie -inhoud per gewicht (calorische onderwaarde, MJ/kg) Energie -inhoud per volume (calorische onderwaarde, MJ/I) Propanol uit hernieuwbare bronnen 31 25 Butanol uit hernieuwbare bronnen 33 27 Fischer -Tropschdiesel (een synthetische koolwaterstof of een mengsel van synthetische koolwatersto ffen ter vervanging van diesel) 44 34 Fischer -Tropschbenzine (een synthetische koolwaterstof of een mengsel van synth etische koolwaterstoffen, geproduceerd uit biomas sa, ter vervanging van benzine) 44 33 Fischer -Tropschvliegtuigbrandstof (een synthetische koolwaterstof of een mengsel van synthetische koolwaterstoffen, geproduceerd uit biomassa, ter vervanging van vliegt uigbrandstof) 44 33 Fischer -Tropschvloeibaar petroleumgas (een synthetische koolwaterstof of een mengsel van synthetische koolwaterstoffen ter vervanging van vloeibaar petroleumgas) 46 24 DME (dimethylether) 28 19 Waterstof uit hernieuwbare bronnen 120 - ETBE (ethyl -tertiair -butylether op basis van ethanol) 36 (waarvan 37 % uit hernieuwbare bronnen) 27 (waarvan 37 % uit hernieuwbare bronnen) PE-CONS 48/1/18 REV 1 4 BIJLAGE III NL Brandstof Energie -inhoud per gewicht (calorische onderwaarde, MJ/kg) Energie -inhoud per volume (calorische onderwaarde, MJ/I) MTBE (methyl -tertiair -butylether op basis van methanol) 35 (waarvan 22 % uit hernieuwbare bronnen) 26 (waarvan 22 % uit hernieuwbare bronnen) TAEE (ethyl -tertiair -amylether op basis van ethanol) 38 (waarvan 29 % uit hernieuwbare bronnen) 29 (waarvan 29 % uit hernieuwbare bronnen) TAME (methyl -tertiair -amylether op basis van methanol) 36 (waarvan 18 % uit hernieuwbare bronnen) 28 (waarvan 18 % uit hernieuwbare bronnen) THxEE (hexyl -tertiair -ethylether op basis van ethanol) 38 (waarvan 25 % uit hernieuwbare bronnen) 30 (waarvan 25 % uit hernieuwbare bronnen) THxME (hexyl -tertiair -methylether op basis van methanol) 38 (waarvan 14 % uit hernieuwbare bronnen) 30 (waarvan 14 % uit hernieuwbare bronnen) FOSSIELE BRANDSTOFFEN Benzine 43 32 Diesel 43 36 PE-CONS 48/1/18 REV 1 1 BIJLAGE IV NL BIJLAGE IV Certificering van installateurs De in artikel 18, lid 3, bedoelde certificatieregelingen of gelijkwaardige kwalificatieregelingen worden gebaseerd op de volgende criteria: 1. 2. Installateurs van biomassa -installaties, warmtepompen, ondiepe geothermische installaties
en installaties voor fotovoltaïsche en thermische zonne -energie moeten worden
gecertificeerd op basis van een geaccrediteerd opleidingsprogramma of een
geaccrediteerde opleidingsverstrekker.
3. De accreditering van het opleidingsprogramma of de  opleidingsverstrekker gebeurt  door de
lidstaat of de  door de  lidstaat aange duide administratieve organen. Het
accrediteringsorgaan ziet toe op de  continuïteit en de  regionale of nationale dekking  van
het door de  opleidingsverstrekker aangeboden opleidingsprogramma. De
opleidingsverstrekker moet over passende technische voorzienin gen beschikken om
praktische opleidingen te verstrekken, inclusief bepaalde laboratoriumapparatuur, of  over
overeenkomstige faciliteiten om praktische opleidingen te verstrekken. De
opleidingsverstrekker moet naast de  basisopleiding ook kortere opfriscursu ssen over
actuele thema’s aanbieden, bijvoorbeeld over nieuwe technologieën, om  installateurs de
mogelijkheid te bieden een leven lang te leren. De  opleidingen mogen worden  verstrekt
door de  fabrikant van de  apparatuur of het systeem, of door een instellin g of vereniging.
PE-CONS 48/1/18 REV 1    2
BIJLAGE IV    NL
 4. De opleiding op basis waarvan een  installateur wordt gecertificeerd of gekwalificeerd
wordt  bevonden, moet een theoretisch en een praktisch gedeelte omvatten. Aan  het einde
van de  opleiding moet de  installateur over de  nodige vaardighe den beschikken om de
relevante apparatuur en systemen te installeren volgens de  prestatie - en
betrouwbaarheidsvereisten van de  klant, om vakmanschap van hoge kwaliteit te leveren en
om aan alle toepasselijke voorschriften en normen te voldoen, inclusief di e op het vlak van
de energie - en milieukeur.
5. De opleiding eindigt met een examen en het uitreiken van een certificaat of
kwalificatiebewijs. Het examen omvat een beoordeling van het praktische vermogen van
de installateur om ketels of kachels op biomass a, warmtepompen, ondiepe geothermische
installaties of installaties voor fotovoltaïsche en thermische zonne -energie te installeren.
 6. In de  in artikel  18, lid  3, bedoelde certificatieregelingen of gelijkwaardige
kwalificatieregelingen wordt terdege rekening gehouden met de  volgende richtsnoeren:
a) Geaccrediteerde opleidingsprogramma’s moeten worden aangeboden aan
installateurs met werkervaring, die de  volgende typen opleiding hebben gevolgd of
volgen:
i) in het geval van installateurs van ketels en kachels op biomassa zijn de
volgende opleidingen vereist: loodgieter, buizenfitter, technicus of  monteur van
sanitaire, verwarmings - of koelingsapparatuur;

PE-CONS 48/1/18 REV 1    3
BIJLAGE IV    NL
 ii) in het geval van installateurs van warmtepompen zijn de  volgende opleidingen
vereist: loodgiete r of koeltechnicus met basisvaardigheden elektriciteit en
loodgieterij (buizen snijden, solderen van buisverbindingen, verlijmen van
buisverbindingen, isoleren, fittings dichten, testen op lekken en installeren van
verwarmings - of koelingssystemen);
iii) in het geval van installateurs van installaties voor fotovoltaïsche en  thermische
zonne -energie zijn de  volgende opleidingen vereist: loodgieter of elektricien
met vaardigheden op het gebied van loodgieterij, elektriciteit en dakwerken,
inclusief kennis va n het solderen van buisverbindingen, het verlijmen van
buisverbindingen, het dichten van  fittings, het testen van loodgieterij op
lekken, het aansluiten van bekabeling, en vertrouwd zijn met basismaterialen
voor dakwerken en met methoden voor afvonken en d ichten; of
iv) een beroepsopleiding die de  installateur de  vaardigheden verschaft die
overeenstemmen met een driejarige opleiding in de  onder a), b) of  c) vermelde
vaardigheden en die bestaat uit theoretische en praktische cursussen.
 b) Het theoretisch ged eelte van de  opleiding tot installateur van ketels en kachels op
biomassa moet een overzicht verschaffen van de  marktsituatie van biomassa en
betrekking hebben op de  ecologische aspecten, biomassabrandstoffen, logistieke
aspecten, brandbeveiliging, desbetr effende subsidies, verbrandingstechnieken,
opstarttechnieken, optimale hydraulische oplossingen, vergelijking van  kosten en
baten en opstelling, installatie en onderhoud van ketels en kachels op  biomassa. De
opleiding moet ook zorgen voor een goede kennis van alle Europese normen voor
biomassatechnieken en -brandstoffen, zoals pellets, en van nationaal en  Unierecht
met betrekking tot biomassa.
 PE-CONS 48/1/18 REV 1    4
BIJLAGE IV    NL
 c) Het theoretisch gedeelte van de  opleiding tot installateur van warmtepompen moet
een overzicht verschaffen van de marktsituatie van warmtepompen en betrekking
hebben op de  geothermische situatie en de  ondergrondtemperaturen in verschillende
regio’s, het vaststellen van de  thermische geleiding van bodemlagen en rotsen,
regelgeving betreffende het gebruik van geother mische grondstoffen, de  haalbaarheid
van het gebruik van warmtepompen in gebouwen en het bepalen van het meest
geschikte warmtepompsysteem, alsook kennis van de  technische vereisten en de
vereisten inzake veiligheid, luchtfiltering, aansluiting op de  warmtebron en
systeemontwerp. De  opleiding moet ook zorgen voor een goede kennis van alle
Europese normen voor warmtepompen en van relevant nationaal en Unierecht. De
installateur moet aantonen dat hij over de  volgende essentiële vaardigheden beschikt:
i) een basiskennis van de  fysische en operationele beginselen van  een
warmtepomp, met inbegrip van de  kenmerken van de  warmtepompcyclus: het
verband tussen de  lage temperatuur van de  warmteput, de  hoge temperatuur
van de  warmtebron en de  efficiëntie van het s ysteem, de  vaststelling van de
prestatiecoëfficiënt en het seizoensgebonden rendement (SPF);
ii) een begrip van de  onderdelen van een warmtepompcyclus en hun functie,
inclusief de  compressor, expansieklep, verdamper, condensator, bevestigingen
en fittings,  smeerolie, koelvloeistof, en de  mogelijkheden tot oververhitting en
onderkoeling en koeling met warmtepompen; en

PE-CONS 48/1/18 REV 1    5
BIJLAGE IV    NL
 iii) het vermogen om in typische installatiesituaties correct gedimensioneerde
onderdelen te kiezen, inclusief het bepalen van de  typische wa arden voor de
warmtebelasting van verschillende gebouwen en voor de  productie van warm
water op basis van energieverbruik, het bepalen van de  capaciteit van de
warmtepomp voor de warmtebelasting voor warmwaterproductie, voor de
opslagmassa van het  gebouw e n voor de  levering van onderbreekbare stroom;
het bepalen van  de buffertank en het volume en de  integratie van een tweede
verwarmingssysteem.
 d) Het theoretische gedeelte van de  opleiding tot installateur van installaties voor
fotovoltaïsche en thermische zonne -energie moet een overzicht verschaffen van de
marktsituatie van zonne -energieproducten en vergelijking van kosten en  baten, en
betrekking hebben op ecologische aspecten, onderdelen, kenmerken en  de
dimensionering van zonne -energiesystemen, de  selectie van nauwkeurige systemen
en de  dimensionering van onderdelen, het bepalen van de warmtebehoefte,
brandbescherming, desbetreffende subsidies, en het ontwerp, de  installatie en het
onderhoud van installaties voor fotovoltaïsche en thermische zonne -energie. De
opleiding moet ook zorgen voor een goede kennis van alle Europese normen inzake
deze technologie, en van certificaten zoals Solar Keymark en het daarmee verband
houdende nationale en Unierecht. De  installateur moet aantonen dat hij over de
volge nde essentiële vaardigheden beschikt:
i) het vermogen om veilig te werken, met de  juiste gereedschappen en
apparatuur, om de  veiligheidsvoorschriften en -normen toe te passen en  om te
identificeren welke gevaren inzake loodgieterij, elektriciteit en  andere  gevaren
gepaard gaan met zonne -installaties;

PE-CONS 48/1/18 REV 1    6
BIJLAGE IV    NL
 ii) het vermogen om systemen te identificeren en onderdelen die specifiek  zijn
voor actieve en passieve systemen, met inbegrip van het  mechanische ontwerp,
en om de  locatie, het systeemontwerp en de  configurat ie van de  onderdelen te
bepalen;
iii) het vermogen om de  juiste plaats, oriëntatie en hoek voor de  installatie van
warmwaterketels op fotovoltaïsche en thermische zonne -energie te  bepalen,
rekening houdende met schaduwwerking, toegankelijkheid voor zonlich t,
structurele integriteit, geschiktheid van de  installatie voor  het gebouw of het
klimaat, geschiktheid van verschillende installatiemethoden voor verschillende
daktypen en het evenwicht van  de voor de  installatie benodigde
systeemapparatuur; en
iv) met n ame voor fotovoltaïsche systemen: het vermogen om het ontwerp van de
elektriciteitsinstallatie aan te passen, inclusief het vaststellen van
ontwerpspanningen, het selecteren van de  geschikte spanning en
oppervlaktegeleiding van elk elektrisch circuit, het bepalen van de  juiste
grootte en de  locatie van alle randapparatuur en subsystemen en het selecteren
van een geschikt aansluitpunt.
 e) Het installateurscertificaat moet beperkt zijn in de  tijd; om de  certificering te
behouden, moet een opfriscursus of -seminar worden gevolgd.
 PE-CONS 48/1/18 REV 1    1
BIJLAGE V    NL
 BIJLAGE V
Regels voor het berekenen van het effect van biobrandstoffen,
vloeibare biomassa en hun fossiele  referentiebrandstoffen op de  broeikasgasemissie
A.  ** Geldt alleen voor biobrandstoffen vervaardigd uit dierlijke bijproducten die als categorie  1-
en categorie 2 -materiaal zijn ingedeeld overeenkomstig Verordening (EG) nr.  1069/2009
van het Europees Parlement en de  Raad1 en waarvoor de  emissies in verband met de
hygiënisatie bij het uitsmelten niet in aanme rking worden genomen

1 Verordening (EG) nr.  1069/2009 van het Europees Parlement en de Raad van
21 oktober  2009 tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften inzake niet voor menselijke
consumptie bestemde dierlijke bijproducten en afgeleide producten en tot intrekking van
Verordening (EG) nr.  1774/2002 (verordening dierlijke bijproducten) (PB L 300 van
14.11.2009, blz. 1).
 PE-CONS 48/1/18 REV 1    5
BIJLAGE V    NL
 B. GERAAMDE TYPISCHE EN STANDAARDWAARDEN VOOR TOEKOMSTIGE
BIOBRANDSTOFFEN DIE IN 2016 NIET OF ALLEEN IN VERWAARLOOSBARE
HOEVEELHEDEN OP DE MARKT WAREN,  VOOR ZOVER ZE ZIJN
GEPRODUCEERD ZONDER NETTO KOOLSTOFEMISSIES DOOR
VERANDERINGEN I N LANDGEBRUIK
Keten voor de  productie van
biobrandstoffen  Broeikasgasemissie -
reducties  typische
waarde  Broeikasgasemissie -
reducties 
standaardwaarde
Ethanol uit graanstro  85 % 83 %
Fischer -Tropschdiesel uit afval hout in
vrijstaande installatie  85 % 85 %
Fischer -Tropschdiesel uit geteeld hout in
vrijstaan de installatie  82 % 82 %
Fischer -Tropschbenzine uit afvalhout in
vrijstaande installatie 85 % 85 %
Fischer -Tropschbenzine uit geteeld hout in
vrijstaande installatie  82 % 82 %
Dimethylether (DME) uit afval hout in
vrijstaande installatie  86 %  86 %
DME uit geteeld hout in vrijstaande
installatie 83 % 83 %
Methanol uit afvalhout  in vrijstaande
installatie 86 % 86 %
Methanol uit geteeld hout in vrijstaande
installatie 83 % 83 %

PE-CONS 48/1/18 REV 1    6
BIJLAGE V    NL
 Keten voor de  productie van
biobrandstoffen  Broeikasgasemissie -
reducties  typische
waarde  Broeikasgasemissie -
reducties 
standaardwaarde
Fischer -Tropschdiesel uit vergassing van
zwart residuloog, geïntegreerd in
cellulosefabriek 89 %  89 %
Fischer -Tropschbenzine uit vergassing van
zwart residuloog, geïntegreerd in
cellulosefabriek 89 % 89 %
DME uit vergassing van zwart residuloog,
geïntegr eerd in cellulosefabriek 89 % 89 %
Methanol uit vergassing van zwart
residuloog, g eïntegreerd in cellulosefabriek  89 % 89 %
Het gedeelte methyl -tertiair -butylether
(MTBE) uit hernieuwbare bronnen  Gelijk aan de  gebruikte keten voor
methanolproductie
C. METHODE
1.  Met de  emissies ten gevolge van de  productie van machines en apparatuur wordt geen
rekening gehouden.
b) Broeikasgasemissies door de  productie en het gebruik van vloeibare biomassa
worden op dezelfde manier berekend als die door biobrandstoffen (E), maar met  de
nodige uitbrei ding die nodig is voor de  omzetting van energie in de  geproduceerde
elektriciteit en/of warmte en koeling, nl. als volgt:
i) Voor energie -installaties die alleen warmte leveren:

hhEEC

PE-CONS 48/1/18 REV 1    8
BIJLAGE V    NL
 ii) Voor energie -installaties die alleen elektriciteit leveren:

waarbij
EC h,el = Totaal aan broeikasgasemissies uit de  uiteindelijke energiegrondstof.
E = Totaal aan broeikasgasemissies van de  vloeibare biomassa vóór deeindomzetting
ervan.
ηel = Het elektrisch rendement, gedefinieerd als de  op jaarbasis geproduceerde
elektriciteit, gedeeld door de jaarlijkse input van vloeibare biomassa, op basis van de
energie -inhoud daarvan.
ηh = Het warmterendement, gedefinieerd als de  jaarlijkse nuttige warmteafgifte,
gedeeld door de jaarlijkse input van vloeibare biomassa, op basi s van de  energie-
inhoud daarvan.
iii) Voor de  elektriciteit of de mechanische energie van energie -installaties die
tegelijk nuttige warmte en elektriciteit en/of mechanische energie leveren:






h h el elel el
elelC CC EEC


PE-CONS 48/1/18 REV 1    9
BIJLAGE V    NL
 iv) Voor de  nuttige warmte van energie -installaties die tegeli jk warmte en
elektriciteit en/of mechanische energie leveren:

waarbij
EC h,el = Totaal aan broeikasgasemissies uit de  uiteindelijke energiegrondstof.
E = Totaal aan broeikasgasemissies van de  vloeibare biomassa vóór deeindomzetting
ervan.
ηel = Het elektrisch rendement, gedefinieerd als de  op jaarbasis geproduceerde
elektriciteit, gedeeld door de jaarlijkse brandstofinput, op basis van de  energie -
inhoud daarvan.
ηh = Het warmterendement, gedefinieerd als de  jaarlijkse nuttige warmteafgifte,
gedeeld d oor de  jaarlijkse brandstofinput, op basis van de  energie -inhoud daarvan.
 Cel = De  exergiefractie in de  elektriciteit, en/of de  mechanische energie, vastgesteld
op 100 % (C el = 1).
Ch = Het Carnotrendement (exergiefractie in de  nuttige warmte).
Het Carnotr endement, C h, voor nuttige warmte bij verschillende temperaturen wordt
gedefinieerd als:
 




h h el elh h
hhC CC EEC



PE-CONS 48/1/18 REV 1    10
BIJLAGE V    NL
 waarbij
Th = Temperatuur, gemeten in absolute temperatuur (kelvin) of de  nuttige warmte op het
leveringspunt.
T0 = Omgevingstemperatuur, vastgesteld op 273,15 kelvi n (gelijk aan 0 °C)
Indien het overschot aan warmte wordt afgevoerd voor verwarming van gebouwen, bij  een
temperatuur van minder dan  150 °C (423,15 kelvin), kan C h ook als volgt worden
gedefinieerd:
Ch = Het Carnotrendement voor warmte op 150 °C (423,15 kelvin), wat  neerkomt  op:
0,3546
Voor deze berekening gelden de  volgende definities:
a) "warmtekrachtkoppeling": gelijktijdige opwekking in één proces van thermische
energie en elektrische en/of mechanische energie;
b) "nuttige warmte": warmte die wordt geproduceerd om aan een economisch
gerechtvaardigde vraag naar warmte voor verwarming of koeling te voldoen;
c) "economisch gerechtvaardigde vraag": de  vraag die de  behoefte aan warmte of
koeling niet overschrijdt en waaraan in andere gevallen tegen marktv oorwaarden zou
worden voldaan.
PE-CONS 48/1/18 REV 1    11
BIJLAGE V    NL
 2. Broeikasgasemissies ten gevolge van biobrandstoffen en vloeibare biomassa worden als
volgt berekend:
a) broeikasgasemissies ten gevolge van biobrandstoffen (E) worden uitgedrukt in gram
CO 2-equivalent per MJ brandstof , g CO 2eq/MJ.
b) broeikasgasemissies ten gevolge van vloeibare biomassa (EC) in grammen
CO 2-equivalent per MJ eindenergie (warmte of elektriciteit), g CO 2eq/MJ.
 Wanneer verwarming en koeling tegelijk met elektriciteit worden geproduceerd, worden  de
emissies to egewezen aan warmte en elektriciteit (zoals onder punt 1, onder b)), ongeacht of
de warmte feitelijk voor verwarming dan wel voor koeling wordt gebruikt1.
1 Warmte  of afvalwarmte wordt gebruikt voor de  productie van koeling (gekoelde lucht  of
gekoeld water) via absorptiekoelers. Het is derhalve passend alleen de  emissies  te berekenen
die verband houden met de  warmte die per MJ warmte wordt  geproduceerd, ongeacht of het
eindgebruik van de  warmte feitelijk verwarming  of koeling via absorptiekoelers behelst.
PE-CONS 48/1/18 REV 1    12
BIJLAGE V    NL
 Wanneer de  broeikasgasemissies die het gevolg zijn van de  winning of de  teelt van
grondstoffen e ec worden uitgedrukt in eenheden g CO 2eq/ton droge grondstof, wordt het
aantal gram CO 2-equivalent per MJ brandstof, g CO 2eq/MJ, als volgt berekend1:
𝑒𝑒𝑐𝑏𝑟𝑎𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓𝑎[𝑔𝐶𝑂2𝑒𝑞
𝑀𝐽 𝑏𝑟𝑎𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓]
𝑒𝑐=𝑒𝑒𝑐 𝑔𝑟𝑜𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓𝑎 [𝑔𝐶𝑂2𝑒𝑞
𝑡𝑑𝑟𝑜𝑜𝑔  ]
𝐿𝐻𝑉𝑎 [𝑀𝐽 𝑔𝑟𝑜𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓
𝑡 𝑑𝑟𝑜𝑔𝑒  𝑔𝑟𝑜𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓]∗𝑏𝑟𝑎𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓  – 𝑔𝑟𝑜𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓𝑓𝑎𝑐𝑡𝑜𝑟𝑎∗ 𝑎𝑙𝑙𝑜𝑐𝑎𝑡𝑖𝑒𝑓𝑎𝑐𝑡𝑜𝑟  𝑏𝑟𝑎𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓𝑎
waarbij
𝑎𝑙𝑙𝑜𝑐𝑎𝑡𝑖𝑒𝑓𝑎𝑐𝑡𝑜𝑟  𝑏𝑟𝑎𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓 𝑎=[𝑒𝑛𝑒𝑟𝑔𝑖𝑒  𝑖𝑛 𝑏𝑟𝑎𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓
 𝑒𝑛𝑒𝑟𝑔𝑖𝑒𝑏𝑟𝑎𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓 +𝑒𝑛𝑒𝑟𝑔𝑖𝑒  𝑖𝑛 𝑏𝑖𝑗𝑝𝑟𝑜𝑑𝑢𝑐𝑡𝑒𝑛]
𝑏𝑟𝑎𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓  – 𝑔𝑟𝑜𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓  𝑓𝑎𝑐𝑡𝑜𝑟 𝑎=[𝑟𝑎𝑡𝑖𝑜  𝑀𝐽 𝑎𝑎𝑛  𝑔𝑟𝑜𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓  𝑑𝑖𝑒 𝑛𝑜𝑑𝑖𝑔  𝑖𝑠 𝑜𝑚 1 𝑀𝐽 𝑏𝑟𝑎𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓  𝑡𝑒 𝑚𝑎𝑘𝑒𝑛 ]
De emissies per droge ton grondstof worden als volgt berekend:
𝑒𝑒𝑐𝑔𝑟𝑜𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓 𝑎[𝑔𝐶𝑂 2𝑒𝑞
 𝑡𝑑𝑟𝑜𝑜𝑔]=𝑒𝑒𝑐 𝑔𝑟𝑜𝑛𝑑𝑠𝑡𝑜𝑓 𝑎 [𝑔𝐶𝑂 2𝑒𝑞
𝑡𝑛𝑎𝑡 ]
(1−𝑣𝑜𝑐ℎ𝑡𝑔𝑒ℎ𝑎𝑙𝑡𝑒 )

1 De formule voor de berekening van de broeikasgasemissies van de winning of de teelt van
grondstoffen eec beschrijft gevallen waarin de grondstof in één stap wordt  omgezet in
biobrandstoffen. Voor complexere toeleveringsketens zijn aanpassingen nodig voor de
berekening van broeikasgasemissies van de winning of teelt van grondstoffen eec voor
intermediaire producten.
