Regtsgeding over de verpligting tot betaling eener som van uitkoop, wegens het niet aanvaarden der betrekking van diaken
REGTSGEDING OVER DE VERPLIGTING TOT BETALING EENER SOM VAN UITKOOP, WEGENS HET NIET AANVAARDEN DER BETREKKING VAN DIAKEN. (HET COLLEGIE VAN KERKVOOGDEN DER HERVORMDE GEMEENTE TE ZUTPHEN, ©iarljtr, TEGEN M'. F. G. NIEUWENHÜYS, ©tïraagbr.) BEHELZENDE DEZE VERZAMELING DE VOORNAAMSTE DINGTALEN, DE DAARIN GEVALLEN REGTERLIJKE UITSPRAKEN EN DE PLEIDOOIJEN Mr. L. A. J. W. BABON SIiOET Procureur te -Butsen, '-. ïK Mr. 6. M. VAN DER LUIDEN, J\ooobaat t( '«(Stnuenljage. BIJ GEBROEDERS BEL IN F ANTE. 1846. \OORBERIGT. Voor den Hoogen Raad is op het eind van het voorleden jaar eene procedure gevoerd over de verpligting of tot aanvaarding eener kerkelijke bediening of tot betaling eener som gelds, als uitkoop voor de weigering daarvan bepaald. Reeds dat punt was belangrijk, daar, niettegenstaande onderscheidene regterlijke gewijsden, daartoe betrekkelijk , bestaan , echter nog altijd onzekerheid en twijfel bleven voortduren, hoe het moest verstaan worden. Maar dat geding werd nog veel belangrijker, toen de voorziening in cassatie tegen het vonnis der Arr.-Reglbank te Zutphen de geldigheid en verbindbaarheid aantastte van het Algemeen Reglement, bij Kon. Besluit van 7 Januarij 1816 vastgesteld, waarop thans de geheele kerkelijke inrigting der Hervormden hier te lande rust, en dat den grondslag uitmaakt van hun genootschappelijk bestaan. Van den uitslag van dit geding hing dus af, het beslaan of in duigen vallen van het Hervormd Kerkgenootschap. De voorziening in cassatie grondde zich op schending of verkeerde toepassing van alle de bepalingen der [Grondwet over de Godsdienst. En daar het kerkelijk regt bij ons 'pog schaars is bewerkt en niet in den dagelijkschen omzwaai van zaken ligt, zoo verhoogde dit alles de belangrijkheid van' dit geding. Wij meenden daarom dat het geen onnuttig , noch onbelangrijk iperk zijn zoude, indien een verslag dier zaak voor het algemeen verkrijgbaar wierd gesteld, waarin werden opgenomen de dingtalen, die voor het regt begrijpen der zaak geacht kunnen worden noodig te zijn, en de regterlijke beslissingen. Wij besloten dit te ondernemen, en werden daartoe te meer aangeboord, doordien de rede, uitgesproken door den Heer Mr. P. L. F. Blcssê . die voor den Heer Nieüwehhtjys bij de behandeling der saai voor den Hoogen Raad optrad, dadelijk daarna bij de Heeren Blussé en van Braam te Dordrecht is uitgegeven en dus ter kennisse van het algemeen gekomen. Hierdoor was echter de kennis, die het algemeen van de zaak ontving, slechts onvolkomen en eenzijdig. De dingtalen, de beweringen der andere zijde en de regterlijke beslissingen mede te deelen, zou het beslaan dier eenzijdigheid en onvolledigheid weg. nemen. Het verslag, dat wij dus nu het publiek aanbieden, strekteensdeels om met de bovengenoemde pleitrede een geheel te vormen, en anderdeels om, door mededeeling van het afwijzend arrest van den Hoogen Raad, den wensch te bevredigen van hen, die na het lezen der pleitrede, voor den Heer Nieuwknhbts gevoerd, verlangend zullen geweest zijn den afloop dier belangrijke zaak te kennen. Wij hebben hierbij opgenomen depleidooijen voor het Collegievan Kerkvoogden, gehouden te Zutphen, door Mr. L. A. J. W. Baron Slokt en door Mr. G. M. var der Loden voor den Hoogen Raad alhier, door deze Heeren ons daartoe welwillend afgestaan:, voor zoo verre zij in slaat waren ze ons te geven zoo als zij zijn gehouden; terwijl tevens de Ed. H. A. Heer Mr. G. A. G. van Maarer ons wél heeft willen vergunnen de door hem als Procureur-Generaal bij den Hoogen Raad genomen conclusie hier over te nemen. De pleitredenen voor den Heer Nieiiwerhcys in deze zaak gehouden gijn in dit verslag niet opgenomen. Vooreerst en zoo als van zelf spreekt, niet die van Mr. Bltssé, die reeds gedrukt en uitgegeven is, en ten andere niet die vanMr. Jacobds van Dijk, te Zutphen, omdat de uitgebreide en zeer uitvoerige conclusie, door Z. Ed. G. aldaar voor den toenmaligen appellant genomen, en door ons op bladz. 11 tot 16 van dit verslag medegedeeld, de voor dat appel aangevoerde gronden genoegzaam doet kennen. DE UITGEVERS. 's Gravenhage , Maart 1846. In December 1833 was, blijkens eene ten processe overgelegde I verklaring , « volgens aanteekening in het Register van Lidmaten, de I Heer F. G. Niedwehhtjts te Zutphen, op afgelegde belijdenis, tot Lidmaat der Hervormde Kerk aangenomen. » | Op de gewone vergadering van denBreedenKerkeraad der Hervormde I Gemeente te Zutphen , dd. 7 October 1841, is de Heer Niecwenhuys bij i meerderheid van stemmen tot diaken verkozen. De hem gedane kennisIj gevingdezer verkiezing werd ten zelfden dage door den Heer Nieuwenheys I beantwoord met eenen brief aan den Breeden Kerkeraad, waarin hij I « beleefdelijk bedankt voor de eer en het vertrouwen, in hem gesteld ,» I en zegt «mitsdien dezen post niet op zich te nemen, uit hoofde dat hij , I te voren gehoord hebbende dat men hem tot diaken wilde verkiezen, - daarover vooraf zijn gevoelen aaneenige leden des Kerkeraads te kennen had gegeven , en dat hij dus alsnog verzocht niet in aanmerking I te mogen komen.» Aan het Provinciaal Collegie van Toezigt over de Kerkelijke Administratie der Hervormden in Gelderland werd van een en ander mededeeling gedaan en dit nam daarop het volgende besluit. Arnhem, den 8 November 1841. I het provinciaal collegie van toezigt over de kerkelijke administr atie der hervormden in gelderland , Gelezen hebbende eene (missive van den Breeden Kerkeraad der ] Hervormde Gemeente te Zutphen, dd. 14 October II. n". 74, daarbij ken'(nis gevende , dat onlangs door denzelven eene beneeming was uitgebragt ( op den Heer F. G. Nieowenhiiys, tot diaken aldaar; Gezien eenen brief van gemelden benoemde, gedagteekend 7 October 4 daar te voren , hooldzakelijk inhoudende, datZEd. weigert de onderwer ipelijke kerkelijke bediening op zich te nemen (zonder echter eenige wetI tige reden van verschoóning aan te voeren); CCollegie van Kerkvoogden vvrvormde Gemeente r te Zutphen. Gelet op artt. 66, 67 en 68 van het Reglement op de administratie van de kerkelijke fondsen en de kosten der eeredienst bij de Hervormde Gemeenten in Gelderland, dd. 23 Julij 1821 n". 13, mitsgaders op art 4 van het Reglement op den uitkoop, dd. 10 April 1822 ; Heeft goedgevonden, te bepalen: Dat de benoemde diaken Mr. F. G. Nieuwenbiys gehouden zal wezen, om den voorschreven post van diaken, waartoe hij is verkozen , binnen acht dagen na de ontvangst van dit besluit, alsnog te aanvaarden, of anders, bij voortdurende weigering, een uitkoop van ƒ100, ten behoeve der Hervormde Kerk te Zutphen, te betalen. Afschrift van dit besluit zal aan den Breeden Kerkeraad der Hervormde Gemeente te Zutphen, ter uitvoering, worden toegezonden; mitsgaders aan Kerkvoogden aldaar, tot narigt en met verzoek, het Provinciaal Collegie te berigten , of de opgelegde boete of uitkoop i» voldaan. Het Provinciaal Collegie voornoemd, vau Heeckeren vak Kebx. Ter Ordonnantie, M. J. VlTRIHGA. Lid en Secretaris. Uit besluit werd den Heer Nieowehhdys medegedeeld, en daarop door hem, bij brief van den 10 November 1841 , aan den Breeden Kerkeraad der Hervormde gemeente te Zutphen geschreven : « dat eene reden in mijnen vprigen niet is geïnsereerd, hoewel zij mondeling aan eenige leden des Kerkeraads is medegedeeld geworden; namelijk deze, dat ik niet kan worden beschouwd als lid dezer gemeente , uit hoofde mijne, attestatie niet is ingeleverd geworden, wegens de onzekerheid, of mijn domicilie hier zal blijven of elders gevestigd worden. «Deze reden is, mijns bedunkens , van zooveel gewigt, ligt zoo geheel in den geest der excepliën, bij de wet bepaald, dat ik de vrijheid neme Uw Eerw. te verzoeken dezelve nogmaals ten fine van consideratie aan het Provinciaal < Collegie te Arnhem op te zenden. » Aan dat verzoek werd voldaan , maar het Provinciaal Collegie volhardde , op grond van artt. 1 en 2 van het Reglement op het algemeene bestuur der Hervormde Kerk , bij zijn besluit van den 8 November* en ten gevolge daarvan werd de Heer Nielwemiuys uitgenoodigd om aan den Breeden Kerkeraad ten spoedigste te willen berigten, of hij de betrekking van diaken aannam of bleef afwijzen, opdat in de benoeming van eenen nieuwen diaken, zoo deze zou moeten plaats hebben, geene voor de gemeente schadelijke vertraging ontstaan zou. Reeds den volgenden dag antwoordde de HeerNiEiiWEHHOYS: « dat hij steeds bij zijn besluit bleef volharden; om voor den post van diaken të bedanken; dat reeds lang voortgang had kunnen gemaakt worden, om reden hij van den beginne zijn voornemen had te kennen gegeven , en derhalve van zijnen kant geene de minste schadelijke vertraging ; voor de gemeente was te weeg gebragt. » Kerkvoogden der Hervormde Gemeenten te Zutphen hebben daarna den Heer Nieüwenhcys uitgenoodigd binnen acht dagen aan handen en I op quitanfie van den Rentmeester der Kerk de som van uitkoop te betalen; doch geene betaling volgende, is in vereenigde vergade| ring van Kerkvoogden en Notabelen besloten, dat tegen den Heer Nieeweshuts in regten zou worden geageerd, en op dat besluit, overeenkomstig art. 75 van het Reglement op de administratie der kerkelijke fondsen in Gelderland, de goedkeuring van het Provinciaal CoUegie van Toezigt gevraagd en verkregen. Op 9 December 1843 is dien ten gevolge ten verzoeke van het Collegie van Kerkvoogden der Hervormde Gemeente te Zutphen, woonplaats kiezende bij Mr. L. A. J. W. Sloii, Procureur bij de ArrondisaementsRegtbank aldaar, de Heer Mr. F. G. Nieijwehiiuys gedagvaard, om te verschijnen voor den Heer Kantonregter te Zutphen, ten einde, op grond, dat hij op eene wettige wijze tot diaken was benoemd, geweigerd had die betrekking te aanvaarden, en door het Provinciaal Collegie van Toezigt bij voortdurende weigering gehouden was verklaard een uitkoop, ten bedrage van ƒ 100, te betalen aan de Hervormde Gemeente te Zutphen, maar niettegenstaande alle minnelijke pogingen, ook geweigerd had die som te voldoen, te worden veroordeeld « om onmiddellijk tegen behoorlijk bewijs van kwijting aan het eischend Collegie ten. behoeve van de Hervormde Kerk te Zutphen te betalen de som van f100, met de rente a die m'orae tot dien der geheele voldoening , met verwijzing eindelijk van den gedaagde in de kosten van het geding. » Daarop is gewezen het volgend vonnis : bi In naam en van wege den Koning! ; De Kantonregter van Zutphen heeft gewezen het volgende vonnis tusschen het Collegie van Kerkvoogden, eischer, enz. en den Heer Mr. F. G, Nieitweshüys, gedaagde, enz. Voor het eischend Collegie werd geconcludeerd , dat, Aangezien de gedaagde op den 7 October 1841 door den Breeden Kerkeraad der Hervormde gemeente te Zutphen op eene wettige wijze benoemd is tot diaken; Aangezien de Heer gedaagde geweigerd heeft dien post te aanvaarden ■ Aangezien, bij besluit van het Provinciaal Collegie van Toezigt over de kerkelijke administratie der Hervormden in Gelderland van den 8 November 1841 No. De Heer advokaat Mr. J. var Dijk. concludeerde namens den gedaagde tot ontzegging van den eisch , op grond, dat dezelve zond» tijn strijdig met de leer van de Christelijke godsdienst in het algemeen, met die van de Hervormde Christelijke godsdienst in het bijzonder, met de Reglementen zelve, met de voorschriften van het Staatsregi en met die van het Burgerlijk Regt; voorts, zoo veel noodig, tot renvooi, op grond, dat de Kantonregter niet zoude zijn bevoegd om eene hoogere straf dan ƒ 75.00 op te leggen, en tot nietig-verklaring van alle burgerlijke verbindtenis, die men uit de geloofsbelijdenis van den gedaagde mogt willen ontleenen, daar de gedaagde te dier tijd minderjarig was, met overlegging van een extract uit het geboorte*' register van de stad Zutphen. De gemagtigde van het eischend Collegie vraagt acte, dat hij als daadzaken stelt: «dat de gedaagde, meerderjarig geworden, devoorregten van het Hervormd Kerkgenootschap te Zutphen heeft genoten; dat hij zijne kinderen in de Hervormde Kerk heeft laten doopen en van het avondmaal des Heeren heeft gebruikgemaakt;» en aanneemt dezelve door getuigen te bewijzen. Gezien de stukken, door partijen overgelegd; Overwegende, dat de daadzaken, te weten de benoeming van den gedaagde tot diaken, de weigering van denzelven , om dien post te aanvaarden, de verklaring van het Provinciaal Collegie van Toezigt over de kerkelijke adrninistratie der Hervormden in Gelderland, dat de gedaagde een uitkoop van ƒ 100 ten behoeve der Hervormde Kerk te Zutphen zal hebben te betalen en deszelfs weigering, om daaraan te voldoen , door de overgelegde stukken ten genoege regtens zijn be-* wezen en door den gedaagde ook niet weersproken zijn; Overwegende, wat betreft het regt, dat de verschillende quaestiën, daaromtrent gemoveerd , zich laten brengen tot twee hoolapunteir, té weten de verbindende kracht der Reglementen, volgens welke de boven aangehaalde uitkoop gevorderd wordt in het algemeen, en derzei ver toepassing op den gedaagde in het tegenwoordige regtsgeding; Overwegende, quoad primum, dat, volgens de meest geachte schrijvers van nét staatsregt, de verschillende kerkgenootschappen^ onderworpen zijn aan den staat, en geenszins als onafhankelijke ligehamen zijn te beschouwen ; dat dien ten gevolge aan denSouverein toekomt het oppergezag over de kerk ten aanzien van hare uitwenI dige betrekkingen, als gedeelten van welk oppergezag de regten van toezigt en bescherming zijn aan te merken; dat onder dit regt van bescherming (jus advocatiae) behoort het regt van die reglementen te maken, welke voor de instandhouding der uiterlijke godsdienstoefening noodig zijn ; dat deze leer van het absolute staatsregt ook wordt omhelsd door de Grondwet, welke bij art. 189, in verband met artt. 193 en 194, het regt van bescherming der verschillende godsdiensten aan den Koning opdraagt, welke bescherming uit den aard der zaak niet kan zijn iets negatiefs (zoo als het bloote dulden van die godsdienstoefeningen zoude zijn), maar de magt moet bevatten, om door daden tusschen beiden te treden, overal waar zulks voor de kerk noodwendig is; dat als uitvloeisels van dat regt van bescherming zijn te beschouwen de Reglementen op de Administratie der kerkelijke fondsen in Gelderland, van den 23 Julij 1822, en dat op den Uitkoop van den 10 April 1821 , waarbij de sommen zijn bepaald, door hen te betalen, die den post van diaken mogten weigeren aan te nemen; eene bepaling, geenszins overtollig gemaakt door art. 10 van het Algemeen Reglement op de zamenstelling en werkzaamheden der kerkeraden, van den 16 November 1825, daar de reeds bestaande Reglementen bij dit art. uitdrukkelijk zijn gehandhaafd; dat, wel is waar, de koninklijke besluiten, waarbij die Regiementon zijn gearresteerd, niet in het Staatsblad zijn geplaatst, dochdatnergens de bepaling is aan te treffen , dat dezelve daarom niet verbindend zouden zijn , vermits slechts die besluiten , welke publiek gemaakt en mitsdien voor allen verbindend moeten zijn , blijkens art. 2 van het koninklijk besluit van den 18 December 1813 (Staatsblad n. 1), in het Staatsblad behooren te worden geplaatst, ouder welke de boven aangetogen besluiten, als slechts een bijzonder kerkgenootschap betreffende , niet zijn te rangschikken, gevolgelijk als verbindend te beschouwen , indien slechts blijke , dat het betrokken kerkgenootschap van dezelve behoorlijk kennis heeft kunnen dragen, gelijk in casu voldoende is bewezen; dat derhalve de meermalen aangehaalde Reglementen , zoowel wat derzelver aard als vorm betreft, wettig zijn daargesteld en verbindende bepalingen inhouden voor het Kerkgenootschap der Hervormde»}iu; Overwegende, quoad secutidum, dat elk lid vaneenig genootschap, en dus ook van een kerkgenootschap, gehouden is zich te onderwerpen aan de voor hetzelve wettig bestaande bepalingen en dat, wanneer hij weigert de op hem rustende verpligtingen na te komen, de poenale clausule , daartegen bepaald en aan welke hij zich door zijn lid- * maatschap heeft onderworpen, te regt op hem wordt toegepast; dat de uitkoop door dengene te betalen, die den post van diaken weigert aan te nemen, voor eene dergelijke poenale clausule en geenszins voor eene eigenlijke van staatswege opgelegde straf is te houden; dat de gedaagde, door zijne belijdenis, lidmaat van het Hervormde Kerkgenootschap geworden, zoolang hij niet bewijst hetzelve te hebben verlaten, is onderworpen aan gezegde poenale clausule en dat daartegen weinig kan afdoen het beweren , dat de gedaagde zijne attestatie elders zoude hebben ingeleverd, nademaal ookjal ware zulks voldoende ten processe bewezen (waarin da gedaagde is in gebreke gebleven), daarmede nog niet zoude zijn bewezen, dat de gedaagde hier ter plaatse niet aan kerkelijke verpligtingen onderhevig zoude zijn , als bestaande het Hervormde Kerkgenootschap niet uit een onbepaald aantal kleinere genootschappen, maar uit eene Kerk, waartoe alle lidmaten elk op de plaats zijner inwoning behooren; dat de gedaagde wel heeft bewezen, tijdens het afleggen zijner belijdenis minderjarig te zijn geweest, doch dat hij de daarbij aangegane verbindtenis later heeft geratificeerd, blijkens zijne-missive van den 7 October 1041, onder de bijlagen sub N°. Aldus gewezen en in het openbaar uitgesproken door Mr. R. W. Tadama, Kantonregter van Zutphen, in1 tegenwoordigheid van den Griffier Mr. W. vah der Moelew , ter tercgtzitting van den 19 Jannarij 1844. (-Ge/.) R. W. Tadama. . W. V. D. MuEïsÉK. Van dit vonnis is de Heer Nbdwehhijys op den 16' April 1844 in hooger beroep gekomen aan de Arrondissements-Regtbank te Zutphen. Ten dage dienende werd aldaar door Mr. J. vah Dijk , als Procureur van den appellant, genomen en mondeling nog nader geadstrueerd de volgende conclusie: dat geïntimeerde , bij exploit van dagvaarding van den 9 December 1843, tegen den appellant eene regtsvordering heeft ingesteld, strekkende , dat: aangezien de Heer gedaagde (nu appellant), op den 7 October 1841, door den Breeden Kerkeraad der Hervormde Gemeente te Zutphen, op eene wettige wijze benoemd is tot Diaken; aangezien de Heer gedaagde (nu appellant) geweigerd heeft dien post te aanvaarden; aangezien bij besluit van het Provinciale Collegie van Toezigt over de kerkelijke adnnnistratie der Hervormden in Gelderland, van den 8 November 1841, n". "80/19 , de heer gedaagde (nu appellant) gehouden is verklaard alsnog binnen acht dagen na ontvangst van dat besluit den post van Diaken te aanvaarden, of anders bij voortdurende weigering te betalen een uitkoop van honderd gulden ten behoeve der Hervormde Kerk te Zutphen; aangezien de Heer gedaagde (nu appellant) steeds weigerachtig is gebleven dien post te aanvaarden; aangezien de Heer gedaagde (nu appellant) is uitgenoódigd , bij besluit van het eischend Collegie, van den 18 October 1842, om binnen acht dagen aan handen en opquitantie van den rentmeester der kerk, te betalen de gemelde som van honderd gulden, zulks niet heeft gedaan en Wie minnelijke pogingen om hem te doen betalen vruchteloos zijn gebleven ; J het den Heer Kantonregter moge behagen, den Heer gedaagde (nu appellant) te veroordeelen om onmiddellijk tegen behoorlijk bewijs van kwijting aan het eischend Collegie ten behoeve der Hervormde kerk te Zutphen te betalen de som van honderd gulden met de rente a die morae tot dien der geheele voldoening, met veiwijzjng van den Heer gedaagde jna: appellaat) in de kosten van het geding; dat deze eisch door gedaagde (nu appellant.) is bejegend geworden met eene exceptie van onbevoegdheid ratione materiae , en teven» met eene «Onclusie tot ontzegging van dezen eisch aan het eischend nu geïntimeerd Collegie; dat daarop is gevolgd en op den 19 Januarij 1844 uitgesproken eene condemnatóire_ sententie; dat de grosse van deze sententie op den 8 Februarij 1844 aan den veroordeelde is beteek end geworden, dewelke, op den 16 April \qU gcnde, van dezelve is gekomen in hooger beroep voor de Anwidisae-, nients-Regtbank te Zutphen; | dat de grieven tegen het geslagen vonnis zich hiertoe bepalen: 1". Deze reden van incompetentie is in de motieven van-de geappelleerde sententie niet aangeroerd, ofschoon ze werkelijk ten dage dienende is voorgedragen geworden. Ten andere is er ook grond te vinden voor de exceptie van onbevoegdheid in de eigenschap der vordering zelve, dewijl ze strekken moet tot toepassing van eene poene óf straf voor het verzuim of de weigering van eene dienst, vastgesteld bij een Koninklijk besluit. De eerste regter was hier aangezocht als burgerlijk regter, in hoedanige betrekking hij die eens strafregters niet vermogt te assurneren; en als zoodanig vermogt zelfs ZijnEd. geene geldelijke Straf van honderd gulden uit te spreken. 2°. Voorts heeft de eerste regter de oorspronkelijke regtsvordering te zeer uit een abstract oogpunt beschouwd, namelijk uit dat van Staatsregt cn Burgerlijk regt, en daardoor even te zeer nagelaten het oog te houden op de argumenten van gedaagde's (nu appeUant's) verdediging, voor zoo veel die zijn geput uit de qualificatie of de betrekking, welke oorspronkelijk doorgeïntimeerde zeiven tot grondslag voor deszelfs regtsvordering is aangenomen. Immers geïntimeerde stelt als zoodanig vast, dat appellant is lidmaat der Hervormde Christelijke Gemeente; maar dé régten en verpligtingen, daaraan verknocht, overeenkomstig de oorspronkelijke instellingen van die Christelijkheid, schijnt de eerste regter niet in aanmerking te hebben genomen. Deze instellingen zijn opcenc allezins wettige en nog niet herroepend wijze aangeduid in de gewijde boeken, bekend onder den naam van Niéuw Testament, voortsin de zoogenaamde formulieren of voorschriften, dien overeenkomstig gearresteerd bij de Nationale Synode, die in 1618 en 1619, op last der toenmalige Hoogmogende Heeren Statên-Generaal der geünieerde provinciën van Nederland, te Dordrecht is gehouden, welke formulieren of voorschriften verbindend, onveranderlijk en aan het opperste gezag des Lands zijn onderworpen geworden bij artt. 1 en 2 der resolutie van gemelde Staten, dd. 27 ïanuarij 1651, aldus lui-1 dende: 1°. «De Staten van de respective provinciën hebben verklaart, gelijk «dezelve verklaren mits dezen, dat zij elk in den harén vasthouden' en «maintineren de ware Christelijke Gereformeerde Religie, gelijk als «dezelve alom in de publieke kerken dezer Landen tegenwoordig wordt « gepredikt en geleerd, mitsgaders in den jare 1619 bij de Synode Na tio«naal gehouden tot Dordrecht bevestigd.» 12°. « Dat dezelve religie, zoo bij elke provincie in den haren, als van «wege de generaliteit in de quartieren onder derzelver gebied ressorteI «rende, met de macht van't Land zal gehandhaafd werden, zonder te «gedoogen dat ooit bij iemand daarin eenige verandering werde geI «daan.» De bedoelde instellingen doen het wezen van diaken bestaan in de 1 uitoefening van eene deugd of liefderijk, maar onverphgt werk, bestaande I in het verzamelen van aalmoezen en het uitdeelen derzelve aan de be- I^höeftigen, terwijl diezelfdeinstellingen de keuze en benoeming van een lidmaat tot diaken voorstellen als eene bijzondere werking van het Goddelijke bestuur, dewelke de gekozene zich kan, maai- niet behoeft te laten welgevallen. Het verdient overigens opmerking, dat de bedoelde instellingen en | voorschriften tellens hoegenaamd geene dwangheerschappij toelaten", maar I die zelfs uitdrukkelijk verbieden, terwijl in cas van wederstreving of ■ verzuim, buiten de reden, het uiterste middel mag zijn de verwijdering I van den halstarrigen of zuimachtigen uit de gemeente. Sedert derzelver wettige geboorte, hebben die regel» steeds kracht van I wet behouden en zijn zij zelfs bij den franschen Keizer.geëerbiedigd, blijkens artikel 206 van het bekend organiek decreet van den 18 October 1810. Onder de Grondwet van 1814 is niets aan die kracht ontnomen, I en vervolgens heeft dezelve bevestiging bekomen in artikel 2 der adI cbtionele artikelen van de Grondwet van 1815. 3". Ook heeft de eerste regter niet willen aannemen , dat de ingestelde l regtsvordering met den inhoud der betwiste reglementen strijdig zij , nietl|tegenstaande de bij die reglementen zoo van A °. 1816 als van A°< 1825 , de jurisdictie over alle kerkelijke geschillen was opgedragen aan vier I daarbij opgenoemde kerkelijke collegiën, zonder dat ergen» in deze of I andere verordeningen eenige andere arbiter of regter zij aangewezen • I dat daarbij het verschil in dezen kerkelijk zij, valt in het oog bij de eerste I beschouwing. . - 4°. Dat in plaats van het bijzonder nederlandsch staatsregt \ te volgen, de eerste regter voor de staving van zijn oordeel is gaan volgen de leer van een algemeen staatsregt, zonder daarbij zelfs de nooI dige distinctie in acht te nemen. Ofschoon het waar kan zijn, dat naar de I beginselen van een algemeen staatsregt, de Souverein in eiken staat over kerkelijke genootschappen zekere voogdijschap mag of moet uitoefenen, zoo berust echter dit regt daartoe steeds bij de opperste of wetgevende magt; zulks heeft hier te lande altoos plaats gevonden met eene kleine en korte uitzondering slechts, namelijk in het tijdvak van het bestaan der Grondwet van 1814, welke uitzondering nogtans nooit regtmatig effect heeft gehad; die opperste of wetgevende magt wordt in de Nederlanden , sedert de Grondwet van 1815, niet door den Koning alleen uitgeoefend, en het is er verre af, dat de door den eersten regter aangehaalde artikelen uit die Grondwetüoogstdenzelven dergelijke magt zouden toej kennen; wordende integendeel door artikel 145 der Grondwet ten duidelijkste verstaan, dat de zaken van godsdienst bij wetten moeten worden geregeld. Door die beginselen niet te huldigen, maar door den Koning eene magt toe te schrijven die Hoogstdezelve (dit zij met eerbied gezegd) niet bezit, en dus doende deszelfs besluiten voor wetten te doen doorgaan, heeft de eerste regter de voornaamste regels van het nederlandsch staatsregt geschonden. 5°. Bovendien missen die reglementen in het algemeen een onontbeerlijk vereischte: dat namelijk dezelve niet zijn geprovoceerd met de gewone eenstemmigheid van alle de Hervormde Christelijke gemeenten in dit Rijk. Van af de Hervorming toch is dit vereischte steeds als wet in de Nederlanden opgevolgd, waarvan het beginsel trouwens in den aard der zaak ligt, gelet toch in zake van godsdienst en van derzelver handhaving, eensgezindheid bij allen is eene volstrekte noodwendigheid, gelet toch het geloof of de overtuiging des gemoeds zich niet laat bevelen. 6°. Overigens is het ongerijmd om eene presumtio juris, die in het Burgerlijk Wetboek staat opgeteekend, namelijk dat een elk burger wordt gerekend aUe de wetten te kennen en daarvan geene onwetendheid mag pretenderen, op zaken van godsdienst toe te passen, gelijk de eerste regter gedaan heeft, vooral daar de wetenschap van de bewuste reglementen voor elk niet even toegankelijk is, althans niet op die wijze welke tot waarborg verstrekt voor de gegrondheid der opgemelde wettige presumtie. Uit dat oogpunt beschouwd en gelet op de leerstukken , wier kennis de voornaamste grondslag uitmaakt voor het lidmaatschap bij eene gemeente der Hervormde Christelijke gemeente, zoo is het voor de onderhavige quaestie eene volstrekte behoefte, dat volkomen worde bewezen , dat gedaagde (nu appellant) met volkomen kennis en met vrijen wil zich' nadrukkelijk hehbe verbonden gehad tot de naleving der bewuste reglementen. Edoch van de vervulling van die behoefte is niet gebleken, doende 'Ijiet i*or den gedaagde en appellant veel af, dat hij is geboren A°. 1815, uit ouders, die de Hervormde godsdienst waren toegedaan, en dat hij toen is gedoopt, overeenkomstig en onder de belofte van naleving van de toen bestaande en hiervoren aangehaalde oude voorschriften van diezelfde godsdienst, voorts dat gedaagde (nu appellant) in die godsdienst is opgevoed, dat in die opvoeding gewoonlijk niets van de betwiste reglementen- wordt geleerd, en tevens dat tijdens het aanvaarden van het bedoeld lidmaatschap de gedaagde (nu appellant) in eenen jeugdigen ouderdom' verkeerde; want dit allés levert ruime stofte tot het vermoeden, dat gedaagde (nu appellant) de quaestieuse reglementen van 1816 en volgende jaren niet hééft gekend. 7°. Alverder heelt de eerste regter zich aan ongerijmdheid Schuldig gemaakt , door kerkelijke zaken met burgerlijke zaken dóór een te mengen, ofschoon die zaken in de Grondwet zoo onderscheidenlijk en onvermengbaar voorkomen, door namelijk de betrekking van een lidmaat I van een kerkgenootschap tot het genootschap zelf te schoeijen pp de leest j van een burgerlijk contract. Hiervoor bestaat geene aannemelijke reden, gelijk er trouwens ook I geen enkele door den eersten regter: is aangevoerd. Gelijke onaannemelijke vermenging heeft de eerste regter gepleegd, I door in de waarneming der kerkelijke sacramenten te willen zoeken en I vinden zoogenaamde actes confirmatifs, die aan den arme van geest het I beroep in regten op hunne verschoonende jeugd en onkunde zouden ontzeggen, althans de objectie van onbekwaamheid wegens minderjarigï heid zou hebben gedekt. Die waarneming toch werd gepleegd ter goeder trouw en in de volI strekte onbewustheid aan eenige verbindtenis of aan het gevaar der | nadeelige gevolgen, die'men thans uit die waarneming zoekt te trekken, j En mogt gedaagde en appellant voorzigtig genoeg hebben geweest om I desaangaande raad te zoeken, dan lag op zijnen weg het bestaan van na I te melden arrest van het Hoog Geregtshof, wiens inhoud voor zijne I onschuld pleit. Dat overigens een tegendeels systeem tot groote ongelef genheden zoude moeten leiden, hehoeft bier geen betoog. 8°. Eindelijk staat te bemerken, dat de eerste regter niet heeft verkozen aan te nemen het onderscheid, dat er kennelijk in de betwiste reglementen zeiven gemaakt wordt tusschen de blootepresumtie voor het voortdurend bestaan van lidmaatschap in het algemeen Hervormd KerkI genootschap en de vaste zekerheid van het bestaan van lidmaatschap in I eene bepaalde hervormde gemeente. Stellig waar is het (en het bewijs daarvan berustte in den boezem der I eischers en geïntimeerden zeiven), dat op het oogenblik van de onderneI ming der oorspro nkelijke regtsvordering, te weten op den 9 December i 1843, de gedaagde (nu appellant) geen lid meer was van de Christelijke I Hervormde gemeente, te Zutphen gevestigd, maar met den 8 September I 1834, aan dit lidmaatschap had gerenüncièerd, zonder hetzelve op de gebruikelijke wijze te hebben h ervat. Dit is blijkbaar en uit het zoogenaamd ligten van deszelfs attestatie en | vertrek uit Zutphen naar elders, de dato 8 September 1834, en uit het I nalaten om, bij zijne terugkomst in deze stad, zijne attestatie van Leiden of elders behoorlijk weder in te lever en , uit het een als ander volgt, dat de persoon van gedaagde en appellant tóen Was buiten het bereik van eenig kerkelijk gezag of tucht. | Dat deze stelling regtskundig zij , is uitgemaakt door het hoogste ! Geregtshof hier te lande , de dato 30 October 1832, bij confirmatie van een geappelleerd vonnis der Regtban k van eersten aanleg te Arnhem, gewezen op den 13 Mei 1831 , in zake gelijk aan de onderhavige, tusschen tijdelijke kerkvoogden bij de Nederduitsche Hervormde gemeente in evengenoemde stad, en Rddolph Marginus Ddllert , koopman aldaar. 9°. Ten slotte merkt de appellant op, dat de heer Kantonregter de bepaling van artikel 190 der Grondwet , niet alleen kwalijk heeft toegepast , maar ook overtreden. Als dit wetsartikel eenige wcrkdadige strekking hebben zal, dan is deszelfs doel, hetwelk met vroegere Grondwetten overeenstemt, om te verbieden^en-voor te komen, dat ooit iemand wegens godsdienstige gevoelens worde gemoeid' of achterhaald. En nademaal uit de geschiedenis van het onderhavig geding gebleken is, «o» de eene zijde, dat er is gedaan eene keuze van een diaken bij eene Hervormde Christelijke gemeente, en dat, in den zin dezer gemeente, die keuze wordt gehouden voor eene Goddelijke beschikking, en van de weerzijde, dat de gekozene persoon van begrip is daaraan niet te kunnen defereren, zoo wordt het ontegenzeggelijk , dat het hier de reden is van godsdienstige begrippen, waaromtrent partijen, discreperen. Weshalve het voeren van proces tot het opleggen van eene straf ter J,; oorzake van het begrip van gedaagde en appellant, eene i-egtstreek«chè ;j vervolging is wegens religieuse zaken, en mitsdien eene overtreding, van artikel 190 der Grondwet. Op grond van deze voordragt, concludeert de procureur van den por' spronkelijken gedaagde (nu appellant), dat aan de ArrondissementsRegtbank te Zutphen moge behagen te verstaan, dat het onderhavig beroep wel en terègt is ondernomen, voorts , met tenietdoening van hetzelve, ook het geappelleerde vonnis te vernietigen, en op nieuw regt doende op den eisch, in eerste instantie genomen , te verklaren, dat dé 'burgerlijke regter is onbevoegd daarover te erkennen, en dat mitsdien het gemtimeerd Collegie in deszelfs eisch niet is ontvankelijk, in allen -gevalle dezen eisch aan het geïntimeerd Collegie te ontzeggen, j met veroordeeling altoos van hetzelve Collegie in de kosten van beide instantiën. Tot steun van deze conclusie worden overgelegd: 1°. Acte van geboorte van appellant. 2°. Deszelfs doopcedul. 3°. Acte van zijn lidmaatschap der Hervormde Christelijke gemeente te Zutphen, voorzien van de aanteekening van het zoogenaamd ligten van zijne attestatie en van zijn vertrek naar elders. Aldus opgemaakt den 18 Junij 1844 , en dien dag copielijk overgegeven aan den procureur van geïntimeerde, om te dienen ter rolle van de Arrondissements-Regtbank te Zutphen, den 27* dierzelfde maand (was geteekend) 3. van Dijk , Procureur. De contra-conclusie van het geïntimeerde Collegie van kerkvoogden 1 luidde: .. ,. Concluderende mitsdien de ondergeteekende procureur, dat het der Regtbank moge behagen te verstaan, dat er ten onregte is geappelleerd [ en, met te-niet-doening van het appel, dat het vonnis , waarvan is geappelleerd,.geheel en volkomen effect zal sorteren, alles met ver| oördeeling van den appellant in de kosten der beide instantiën. Tot steun dezer contra-conclusie worden onder aanbod van mede- 2 deeling volgens de wet, overgelegd, behalve de stukken, welke in eersten aanleg hebben gediend: A. extract uit het trouwboek der Heirormdë Gemeente te Zutphen, I waaruit blijkt, dat de appellant, op den 4 April 1839, 'zijn huwelijk in de' Groote- of St. Walburgskerk kerkelijk heeft doen in- | zegenen; B. vier stuks extracten uit het doopboek der Hervormde Gemeente te Zutphen, waaruit blijkt, dat de appellant in die Gemeente vier kinderen heeft laten doopen, en wel op den 25 October 1840, 20 f Februarij 1842, 30 April 1843 en 21 April 1844. Genomen ter rolle van den 27 Junij 1844. L. A. J. W. Sioit, Procureur. Deze conclusie is door den Heer Mr. L. A. J. W. Sloet ontwikkeld en aangedrongen, nagenoeg als volgt: Edel Achtbare Heeren! Door een beroemd hoogleeraar is het gezegd, dat het van gewigt j is wat aan den pleitbezorger wordt toevertrouwd, want het geldt regt cn geregtighéid in den staat. Schoonklinkend zijn dan ook de loftuitingen , die van de oudste tijden her aan den advokaten-stand zijn toegezwaaid. Doch hoe verdwijnen zij, wanneer men de zaak van meer I nabij beschouwt. Ronddwalende tusschen de twisten van anderen, verward in het schenden der goede trouw, verdwaald in de kronkelpaden, die de practijk kan openen en tot een' waren doolhof maken, moge hij al als eene rots voor regt en waarheid pal staan, zelden smaakt de pleitbezorger hoogere genoegdoening, dan welke ieder ander voor eerlijken arbeid genieten kan. Meestal is de behandeling eener burgerlijke regtszaak slechts belangrijk voor de twistende partijen alleen. Hoogst zeldzaam zijn de belangen van velen, van een aanzienlijk deel der burgermaatschappij er in betrokken. Doch valt het hem te beurt voor meer algemeene belangen te strijden, de regten en de daartegen overstaande pligten van velen te handhaven en te doen naleven, dan verheft hij zich op de waaide van zijnen stand, dan gevoelt hij al het gewigt van zijne zorgvolle betrekking. Uit volle overtuiging, met hart en ziel Protestant, verheugt het mij, dat mij de eer te beurt valt, geroepen te zijn de regten van eene groote afdeeling der Protestanten te kunnen voorstaan. En toch heeft de onderhavige zaak eene schaduwzijde, welke hare behandeling onaangenaam maakt. Bedroevend is het schouwspel dat men, door verwarring van begrippen, Gods heilig woord moet hooren aanhalen om de betaling j van een handvol gelds te ontgaan. Dat men zoogenaamde gemoedelijke ■ bezwaren ziet aanvoeren, zoogewilde vrijheid van godsdienst inroepen, om zich te onttrekken aan eene verpligting, welke door alle eeuwen heen onder de belangrijksten is gesteld. Men heeft een twistappel opgeworpen, welke de noodlottigste pevolgen kan hebben. Het uiterlijk gebouw der Nederlandsche Hervormde Kerk toch kan een' schok ontvangen, welke het op zijne grondvesten kan doen daveren , en waarvan de weerklank met gejuich in Rome zou opgevangen worden. Wij vertrouwen en willen het ook wel gelooven, dat men deze mogelijke gevolgen niet heeft vooruitgezien. Wij mogen dit niet anders veronderstellen bij hen, die prijs stellen op de zaken der godsdienst. Doch dit neemt niet weg, dat zij ons als de schaduwzijde der zaak gedurig voor den geest rijzen en eenen onaangenamen indruk te weeg brengen. Het Collegie van Kerkvoogden, waarvoor ik de eer heb te spreken, is persoonlijk in het onderhavige pleit niet betrokken. Als lid van hetzelve , durf ik openlijk de verklaring afleggen, dat het niet zonder weêrzin de vordering heeft ingesteld; dat hetzelve zeer gaarne had mogen zien en steeds zien zal, niet verpligt te wezen 'de daden van anderen, waaraan het ten eenemale vreemd is, tot grondslag van reptsingangen te moeten leggen. Dat Collegie is echter ook doordrongen van het wezenlijk belang der gevolgen, welke de afloop der zaak na zich slepen kan, en. zal niets onbeproefd laten dezelve af te weren. Doch geen nood, MM. HH.! Het vonnis, dat wij verdedigen. is zoo goed gewezen, dat wij de vrees voor eene verandering als ijdel beschouwen. En zoo denken meerderen en kundiger dan wij. Dat vonnis is, met eene aanprijzing van zijnen inhoud, geplaatst in n°. 512 van het Weekblad van het Regt (1). De pleitbezorger van | (1) Bij de mededeeling van hel vonuis van den Kantonregter in n» 512 van hel Weekblad vat, het Regt, was door de redactie gezegd : « Wij zijn meermalen in de gelegenheid geweest ons gevoelen over dit onderwerp mede te deelen en te ontwikkelen ; en wij blijven van meening , dat hij , die eenmaal vrijwillig lid 1» geworden van eene kerkelijke gemeente, daardoor tevens moet geacht worden raipr» vrijwillig aan de bestaande reglementen te hebben onderworpen en die als zSn contract te hebben aangenomen. Want evenmin als de grondwettig gewaarborgde vrijheid van godsdienstige begrippen gedoogt om iemand notens voletm het lidmaatschap eener Kerk op te dringen, evenmin mogen voorgewende gods, dienstige betwaren , of overdrevene denkbeelden van zoogenaamde vrijheid van godsdienst worden misbruikt als middel of voorwendsel , om de heiligheid van wettig en te goeder tronw aangegane veibindtenissen willekeurig te verbreken. Wij verheugen er ons dan ook over , deze begrippeci door de regterlijke magt vrij algemeen te zien deelen; en voor zoo verre het hier medegedeelde vonnis va» den Kantonregter te Zutphen ook op deze stelling als hoofdbeginsel berust, vereenigen wij er ons geheel mede , schoon voor het overige niet onbepaald dee'ieade alle de redeneringen , daaruit door den regter als gevolgtrekkingen afeelejd. 11 Betrekkelijk deze zaak komt in n». 528 van het Weekblad nog het vojtentU den appellant schijnt tegen die aanprijiuhg in het harnas gevlogen te zijn. Ten minste de geëerde redactie van het Weekblad antwoordt in n°. 528: «Wij zien met belangstelling en met gerustheid de uitspraak van den hóogeren regter te gemoet. Wij zijn niet bevreesd dat de goede beginselen daarbij niet zullen worden gehandhaafd. Onze meenihg is daarenboven de vrucht van een langdurig en geheel onpartijdig onderzoek. Zij is te vast en te zeker gevestigd, dan dat het zich laat verwachten, dat de uitspraak van de ZutphenscheRegtbank daarin eenige verandering zal brengen.» Gesterkt door zoodanige gevoelens van kundige en onpartijdige mannen , gaan wij met vertrouwen tot onze eigenlijke taak over. Indien men nog waarde kan hechten aan de gulden spreuk , dat voor ■ « In Weekblad 512 deelden wij een vonnis mede van den Kantonregter te Zutphen , van 19 Jan. 1844, over de verbindbaarheid van kerkelijke reglementen voor de ledematen der gemeente. Wij herinnerden daarbij aan ons meermalen breedvoerig ontwikkeld gevoelen over dit onderwerp , en gaven tevens ons genoegen te kennen , dit ook weder in dit vonnis hoofdzakelijk te zien aangenomen. De heer fin van Dijk neemt uit dit een en ander aanleiding . om on» eenige bedenkingen mede te deelen omtrent onze eigene woorden , die dit verslag vergezelden. Z. Ed. heeft tevens de goedheid ons de conclusien , in hooge; beroep bij de Regtbank te Zutphen in deze zaak genomen, mede te deelen. Voor deze laatsten zeggen wij Z. Ed. dank; en wij stellen ons voor, dezelve aan onrt lezers te doen kennen , zoodra ons de uitspraak in hooger beroep zal zijn gt*- w orden. -. Wat den brief betiflft, wij meenen te kunnen en te moeten volstaan met alleen in het Weekblad op te nemen de drie aanmerkingen van den heer van Dijk. Bij de iwee eersten moeten wij een enkel woord tot antwoord voegen ; in de laatste willen wij volgaarne berusten. Eerste aanmerking. Wij hebben het vonnis niet m deszelfs geheel geplaatst, en de lezer blijft' daardoor onbekend met de gronden der verdediging. Wij hebben het vonnis geplaatst, zoo als het ons toegezonden is. De regtsgronden van den regter waren daarin in haar geheel medegedeeld; die omtrent de daadzaken alleen zijn weggelaten; en die waren dan ook hier, waar het alleen op het regtspunt aankomt, tamelijk onverschillig. Tweede aanmerking. Het vonnis verkeerde ten dage onzer aankondiging werkelijk in termen van beroep ; derhalve is de aankondiging van ons gevoelen en onze verheuging voorbarig. Dat er van het vonnis geappelleerd is , willen wij zeer gaarne gelooven. Ook wii zien met belangstelling cn met gerustheid de uitspraak van den hoogere* regter te gemoet; wij zijn niet bevreesd, dat de goede beginselen daarbij|«t zullen worden gehandhaafd. Maar hoeveel eerbied wij ook hebben voor de Regtbank te Zutphen , even als voor iedere andere Regtbank , wij begrijpen volstrekt niet waarom het voorbarig zijn zou een eigen gevoelen te hebben en te verkondigen , over eene regtsvraag , waarover de Regtbank te Zutphen nog geene uitspraak' gedaan heeft. Onze meening is daarenboven de vrucht van een langdurig en geheel onpartijdig onderzoek; zij is te vast .en te zeker dan dat het zich laat verwachten, dat de uitspraak van de Zulphensche Regtbank daarin eenige verandering zal brengen. Derde aanmerking. Aan den heer baron Sloet viel de eer te beurt om te pleiten voor de eischers; de heer van Dijk heeft het genoegen gehad den gedaagde te verdedigen.» de eenvoudigheid, het zegel der waarheid is , dan voorwaar brengen de I middelen, tegen het vonnis, dat wij verdedigen , aangevoerd, den stem| pel der onwaarheid ontegenzeggelijk met zich mede. Wij hebben het noodeloos geacht al hetgeen tegendeels is te berde F gebragt, stuk voor stuk te wederleggen. Ook thans zullen wij ons daarvan onthouden. In onze korte dingtalen hebben wij getracht de zaak te brengen op dat standpunt, waarvan zij beoordeeld moet worden. I Naar aanleiding daarvan zullen wij eerstelijk uwe aandacht bepalen I bij de Christelijke.Kerk en de genootschappen, waarin zij verdeeld is, in. het algemeen; daarna meer,bepaald stilstaan bij het genootschap 3 der Hervormden en de handhaving zijner vormen, en eindelijk de toepassing daarvan op den appellant bewijzen. Wij vertrouwen dat daardoor het aangevallen vonnis verdedigd, de middelen, er tegen gebezigd , ontzenuwd zullen zijn. Het Rijk voor meer dan 18 eeuwen , door Hem op aarde gesticht, naar wien wij ons Christenen noemen , was niet van deze wereld; het is een önzigthaar rijk van geest en waarheid, welks onderdanen door een doop, één geloof, en ééne hoop verbenden worden. Deze inwendige aard van het Christendom nam echter spoedig eenen uitwendigen vorm aan, met den naam van Kerk bestempeld. Er is dus, in abatracto beschouwd, wat het wezen aangaat, slechts ééne Christelijke Kerk . de onzigtbare te noemen. Die kerk vertoont zich échter onder verschillende vormen , en neemt een uiterlijk aanzien aan, daargésteld en gewijzigd door en naar de veelvuldige menschelijke begrippen. Deze zigtbare kerk openbaart zich in de verschillende en menigvuldige kerkgenootschappen. pViffieruit volgt reeds dadelijk, eene hoogst gewigtige en zeer belanjr-' jrijke Onderscheiding , die namelijk, welke er bestaat tusschen den inwen|digen aard van het Christendom en den uitwendigen vorm, door eenige ! van deszelfs belijders aangenomen. Het eerste kan geen onderwerp van eenige menschelijke regtbank wezen. Des menschen aangeberene, door het Christendom bevestigde vrijheid, staat hem toe zijnen God zoodanig te dienen, als hij gelooft te moeten, doen. Geene aardsche magt heeft kracht hem-daar te dwingen ; en is het maar al te dikwerf geschied, dan is het een schandelijk misbruik pan feitelijk geweld te noemen. Het is er dus verre van daan dat de onzigtbare kerk, de aard van het Christendom , hier in het minste ter sprake kan komen om beoordeeld te worden. Het geldt hier slechts de zigtbare kerk, de vormen, door eene afdeeling aangenomen. Wij verzoeken Uw E. A. deze onderscheiding wel in het oog. te willen houden. Door op dezelve niet te letten, of door dezelve opzettelijk te verwaarloozen , iis de partij tot die verwarring van begrippen gekomen, welke overal in hare dingtalen doorstraalt. J_ Wij vorderen niet dat de appellant zijn innerlijk geloof zal veranderen ; Wij begeeren niet dat, hij gedwongen zal worden in zijne godsdienstige begrippen ; maar wij eischen , en wij eischen hét met regt, dat hij den uiterlijken vorm van die aldeeling der Christenen, waartoe hij behoort. zal naleven en opvolgen Het geestelijk leven van den appellant, of, zoo als hij het verkiest tel noemen, de betrekking, ontworpen tusschen hem en de Godheid (als ware liet MM. HH.! een contract!), kan en wordt hier in het minste niét aan geroerd. Geen punt van geloof komt hiér te pas. De vraag is eenig en alleen of hij verpligt is eene personele daad té verrigten, aalmoezen in te zamelen en aan de behoeftigén uit te deelen. Aihaddedusde appellantter eerste instantie op dezen grond deexceptiél van onbevoegdheid ingeroepen (waarvan ten processe niets blijkt), dan had dezelve op de gemaakte onderscheiding afgestuit even als er nu de aanval op het vonnis mede te niet wordt gedaan ; want, wij herhalen hcfl met nadruk, hier werd niet gehandeld over het inwendig of geestelijk leven van den appellant, maar eenig en alleen over zijn kerkelijke genootschappelijk of niet-geestclijk leven. Vgl. Roïjaards, Hedendaagsch Kerkregt bij de Hervormden in Nederland, Deel I, § l .en 2 der] inleiding. De verschillende afdeelingen waarin zich de zigtbare Christelijke Kerk splitst, worden genootschappen genoemd. Deze uitdrukking kenmerkt zeer juist wat zij, uitwendig, werkelijk zijn: vereenigingen van meer dan] één persoon tot een bepaald voortdurend doel, societates, universilates. Daar wij hier niet geheel verkeeren in het privaat burgerlijke regt, zoo zal ik deze stelling niet staven met wetten uit het oude of hedendaagschc regt, maar mij liever beroepen op schri j vers, welkè het theoretische deel del regtswetenschap behandelen, en beroep mij bier op Hads , Elemenla > doctrinae jurisphilosophiae §231, waar hij zegt: Societas sensu juris est conjunctio duorum pluriumve hominum , qui ad finem quendam communem, non transeuntem, communibus viribus oplinendum, se invicem obligarunt. Deze kenteekenen van een genootschap, eener societas, vinden wij geheel in de kerkelijke afdeelingen der Christenen tèrug. Wolff, Institutiones juris naturae et gentium § 836, noemt dan i ook de Kerk, de Ecclesia: Societas hominum, eodem modo Deum] colentem, waarmede overeenstemt de hoogleeraar deh Tex , leerende f $104 der Enciclopedia Jurisprudentiae: Societates ecclesiasticae, \ quibus continentur illi, quiunam eandemque sequuntur sacroricm i formulam. 