De regeling der quotisatie en van de kosten van het bestuur der Nederlandsche Hervormde kerk, die door de Algemeene synode is voorgenomen, bestreden
DE REGELING DER QUOTISATIE en van DE KOSTEN VAN HET BESTUUR der NEDERLANDSCHE HERVORMDE KERK, DIE DOOR DE ALGEMEENE SYNODE IS VOORGENOMEN, bestreden tour fa fmrnntiïrE lirknnngiïra mra fan hrp Mwin, IN HUN BERIGT VAN 31 DECEMBER 1863. uitgegeven door Mr. w. U. BUMA', Ridder der Orde van den Nederlandschen Leeuw, President van het Provinciaal Geregtshof in Friesland, le Leeuwarden. H>h, 51/ E i/i DE REGELING DER QUOTISATIE EN VAN DE KOSTEN VAN HET BESTUUR DER NEDERLANDSCHE HERVORMDE KERK, DIE DOOR DE ALGEMEENE SYNODE IS VOORGENOMEN, BESTREDEN door de Hervormde Kerkvoogden van den dorpe Weiduni, in hun Berigt van 31 December 1863. UITGEGEVEN DOOR Mr. XV. \V. BFMA, Ridder der Orde van den Nederlandschen Leeuw, President van het Provinciaal Geregtshof in Friesland, te Leeuwarden. TE LEEUWARDEN, BIJ IV. GEHHOFF. Eebr. 1864. VOORBERIGT. De Algemeene Synode der Nederlandsche Kerk heeft, in het vorige jaar 1863, voorgenomen eene nieuwe regeling der quotisatie, ten behoeve der Klassikale Kas, en tevens voorloopig aangenomen een Reglement op de kosten van het Bestuur van de Nederlandsche Hervormde Kerk. Het Provinciaal Collegie van Toezigt op de Kerkelijke Administratie van de Hervormden in Friesland heeft, in October 1863, over deze stukken het gevoelen gevraagd van de Kerkvoogdijen in Friesland. De Kerkvoogdij van Weiduni heeft dien ten gevolge hare gedachten omtrent dit onderwerp aan voormeld Collegie medegedeeld bij missive van 31 December 1863 en bijlagen. 't Is den ondergeteekende sedert kennelijk geworden, dat hare bezwaren, in de hoofdzaak, met die van althans een hondertal, zoo niet meer, andere Kerkvoogdijen in Friesland overeenstemmen. In Januarij dezes jaars gaf Mr. A. van der Laan, Griffier der Staten van Friesland, onder den titel van: De Hervormde Kerk en den Staat, zijne zeer belangrijke bedenkingen tegen de voornemens der Synode in het licht, bij den Uitgever dezes. Tegen vroegere pogingen der Synode, tot uitoefening van haarimiet toekomende magt, hebben Kerkvoogden van Weiduni in het zeer algemeen verzet gedeeld, door hunne berigten aan 't Collegie van Toezigt, van den 5 Maart 1849 en van den 4 April 1851, beide door den ondergeteekende, mede bij den Uitgever dezes, door den druk openbaar gemaakt, het eerste in December 1849, onder den titel van: Het regt der Hervormde Floreenpligtigen enz. en het andere in Junij 1851, getiteld: De onbevoegdheid van de Algemeene Synode enz. Ten vervolge op deze stukken, maakt de ondergeteekende, met toestemming zijner mede-Kerkvoogden, op mier verzoek hij had op zich genomen, hun eenstemmig gevoelen op hel papier te brengen, thans ook hun berigt van 31 December 1863 door den druk openbaar, zóó als het is ingezonden geworden. Hij vermeent, dat, ook na het straks gemeld zoo lezenswaardig vertoog van Mr. A. van der Laan, 't welk de zaak, in sommige opzigten, van een ander standpunt beschouwt, de mededeeling van hel berigt der Kerkvoogdij van Weidum tot meerdere bekendheid met het zeer belangrijke onderwerp zal kunnen leiden. Leeuwarden, den 9 Febr. 1864. W. W. BUMA. Weidum, den 31 December 1863. Aan het Provinciaal Collegie van Toezigl op de Kerkelijke Administratie van de Hervormden in Friesland. N®. 29. B IJ L A G E N. [. Een gedrukt boekje. EL Eene Nota met twee Bijlagen A en B. Bij Circulaire Uwer Vergadering d.d. 22 October 1863, no. XIX, werd ons toegezonden een bij Uw Collegie van den Minister van Justitie ontvangen schrijven d.d. 30 September 1863, afd. Hervormde Eeredienst, no. 11, met eene daarbij behoorende missive van de Algemeene Synode der Nederlandscbe Hervormde Kerk van den 6 Julij bevorens no. 83, gerigt aan de Provinciale Kerkbesturen en de Klassikale Vergaderingen — en handelende over eene nieuwe regeling der quotisatie ten behoeve der Klassikale Kas. Wij werden tevens uitgenoodigd het onderwerp in ernstige overweging te nemen en onze bedenkingen of opmerkingen, zoo beslaande, aan Uw Collegie mede te deelen vóór den 1 Januarij 1864. Sedert ontvingen wij nog van wege Uwe Vergadering in November, als bij voormelde Circulaire behoorende en ten gelijken einde, eene Missive van voormelde Synode van den 7 Julij jl., no. 84, mede gerigt aan de Provinciale Kerkbesturen en de Klassikale Vergaderingen, en daarbij een door de Synode voorloopig aangenomen Reglement, genaamd: 1 Op de kosten van hel Bestuur der Nederlandsch Hervormde Kerk, voorzien van aanteekeningen. Onder voorbehoud van de regten onzer Committenten, de Hervormde Floreenpligtigen, gaan wij, als Kerkvoogden, thans aan Uwe uitnoodiging voldoen. Eene oplettende inzage dezer stukken deed al ras de hooge belangrijkheid inzien van het hoofdbeginsel, 't welk daaraan ten grondslage ligt, en waarop geheel de verdere ontwikkeling der zaak is gebouwd. Dat beginsel toch is geen ander dan de bedoeling om de magt, die tot dusverre het Staatsgezag uitoefent, zoo ten aanzien van de vaststelling der hoofdsom, die over alle de Gemeenten zal worden omgeslagen, als van het bijzonder aandeel in die hoofdsom, 't welk iedere Gemeente zal betalen, voortaan over te brengen voor de hoofdsom op de Synode en voor de quota's der Gemeenten op de Klassikale Besturen, en om bovendien die magt tevens nog aanzienlijk uit te breiden builen de grenzen, waar binnen de magt van het Staatsgezag tot heden is besloten. Het doet ons leed al dadelijk te moeten opmerken, dat de Synode in hare Circulaire van 6 Julij 1865, no. 83, bladz. 1 in de 2de alinea, eene voorstelling van feiten en van verpligting der Genieenten geeft, wel passende voor 't geen zij beoogt, maar geheel met de waarheid in strijd. Daar wordt gezegd: dat er sedert 1816 » werd tot de Kosten van het Bestuur der Kerk, waarin weldra ook de kosten van de Provinciale Collegiën van Toezigt op de Kerkelijke Administratiën werden begrepen, door het Rijk jaarlijks eene toelage verleend, die len jare 1816 eene som van / 16,000,— bedroeg, doch sedert aanzienlijk geklommen is, zoodat daarvoor op de begrooting van 1863 de som van /" 45,280,— werd uilgetrokken, en moest in het ontbrekende te gemoet worden gekomen door eenen omslag of quotisatie van de Gemeenten." Nu werd wel in 1816 door den Koning de in de Circulaire genoemde som van f 16,000,— toegestaan, maar dit alléén en in het bijzonder voor de kosten van de Synode en der Provinciale Kerkbesturen, en tevens werd in dat zelfde jaar alleen en in het bijzonder voor de kosten van de Klassikale Besturen en /?««(/vergaderingen f 14,000,— toegekend, plus hetgeen voor Maastricht werd toegestaan, en was dus het Totaal reeds in 1816, in plaats van f 16,000,—, te zamen omstreeks f51,000, , welke som reeds 1° April 1817, ten behoeve van de Klassikale Junij-vergaderingen, werd vermeerderd met nog 4000, , te zamen . . f 35,000,— , en welke som later van tijd tot tijd voor de Staats-Collegiën van Toezigt met nog ten slotte - 6600,—, is vermeerderd; dus makende . . - 41,600, , zoodat het eene geheel onjuiste voorstelling is, alsof de opklimming tusschen 1816 en heden van f 16,000,— tot f 45,280,— zou zijn, terwijl de klimming, wat het Bestuur der Kerk betreft (want de Stoa^-Collegiën van Toezigt kan men hier niet in aanmerking nemen), sedert 1817 tot 1865, dus in 46 jaar, slechts ruim ƒ4000,— bedraagt, en dus waarlijk niet » aanmerkelijk" kan worden genoemd. Even onjuist is het, dat in het na de Rijkstoelage op alle Kosten van Bestuur der Kerk, zonder onderscheid, ontbrekende , door eene quotisatie over de Gemeenten moest worden te gemoet gekomen. In het na de Rijkstoelage van f 20,000,— ontbrekende aan de kosten der Synode, van de Provinciale Kerkbesturen en van de Klassikale Junij-vergaderingen, behoefde de quotisatie der Gemeenten niet. te gemoet te komen. Die kosten zijn bij hunne invoering in 1816 en 1817 van den beginne af door het Rijk te zijnen laste genomen, en de Gemeente- r quota's hebben, volgens het Reglement zelf op de Klassikale kosten van 1816, alléén met de kosten van Klassikaal Bestuur en Ringvergaderingen te doen, en nog wel slechts voor hetgeen daarvan, na de daarvoor bij Reglement bepaalde Rijkstoelage van ruim ƒ 15,000,—, ieder jaar wordt bevonden te kort te schieten. Na deze herstelling van de omstandigheden in hare ware gedaante, komen wij thans tot de zaak zelve. Vóór 1816 waren de Gemeenten in Friesland, en wij meenen ook elders, volkomen vrij van alle verpligting tot hoeding van kosten van Kerkbestuur in Ringen, Klassen of Synoden. Bij het Reglement op de Klassikale Kosten van 1816 werd haar die verpligting, ten aanzien van het Klassikaal Bestuur en de Ringvergaderingen, opgelegd, door betaling van eenen, de Rijkstoelage voor die onderwerpen aanvullenden, omslag of quota, die, let wel, door het Staatsgezag zoowel in de algemeene hoofdsom als in ieders aandeel zou worden vastgesteld. Die vaststelling door het Staatsgezag heeft tot heden toe ieder jaar plaats gehad. Nu zou het zeer de vraag zijn geweest, of, indien de Gemeenten in 1816, of vervolgens, de betaling dezer belasting hadden geweigerd, de regter hen daartoe zou hebben verpligt verklaard? Maar er heeft geen blijvend verzet plaats gehad. Wel werd reeds in 1821 de bevoegdheid des Konings, om de quota bij Reglement te verordenen, in twijfel getrokken (Handel. Synod. 1822, bladz. 86), maar dit had geen blijvend gevolg, en de Gemeenten hebben tot heden toe telken jare betaald, wat het Staatsgezag voor dat jaar had vastgesteld. Wil men nu in deze voortdurende betaling eene berusting zien, wij hebben er voor ons niet tegen, en zijn niet onwillig om wat het Staatsgezag ook verder, mits naar het Reglement van 1816, voor ieder jaar vast zal stellen, te blijven voldoen. Anderen zouden er evenwel anders over kunnen denken. Maar in allen geval, is er al berusting, die berusting gaat nooit verder dan in de vaststelling door het Staatsgezag, en de Gemeenten hebben er nimmer in berust, dat die vaststelling door het Kerkelijk Bestuur van Synode of Klasse zou geschieden: trouwens, zij hebben alle reden om daarin ook voortaan nimmer te berusten: want de hoofdsom deiquota strekt meerendeels juist ter bekostiging van het Kerkbestuur, en dus ten bate van de Leden der hoogere of lagere Kerkelijke Besturen, en deze worden, zullen zij de belastingsom vaststellen, gebragt tusscben hun belang en hun geweten. - Dat dit laatste altijd de bovenhand in den strijd zou behouden, stemt noch met de algemeene menschelijke zwakheid overeen, noch met hetgeen (als na te melden) sedert 1825 met de Kerkvisitatie-kosten en Weduwen-beurs is geschied, — en 't welk nu meer naar buiten bekend is geworden. Aan eene belasting door het Kerkelijk Bestuur vastgesteld zouden wij dus meenen door geene regtsverpligting gebonden te zijn, en des reglers uitspraak daarop gerust te mogen afwachten. Wij zouden die dan ook geenszins vrijwillig voldoen. Maar nu is het der Synode nog niet genoeg, zich te willen aanmatigen het gezag, dat naar het Reglement op de Klassikale Kosten van 1816 aan den Staat toekomt.. De Synode wil nog meer magt, dan de Slaat bezit, tot zich trekken. Tot heden toe toch heeft er nimmer ook een zweem van verpligting op de Gemeenten gerust, om eenige belasting te betalen, ten behoeve van de kosten van het Synodaal en Provinciaal Kerkbestuur of van de Algemeene Jaarlijksche Klassikale Vergaderingen. Niet de Gemeenten hebben, maar de Staat, door het Koninklijk gezag, heeft vroeger die Kerkbesturen en Vergaderingen ingesteld, en tevens de bekostiging daarvan op zich genomen, en de Hervormde Gezindte, die de daartoe vereischte inkomsten in 1848, gelijk veel vroeger, uit 's Rijks kas genoot, kan de voortduring daarvan uit 's Rijks kas, op grond van Art. 168 der in dat jaar, krachtens 's Konings Besluit van 2S October 1848 (Staatsblad no. 75), uitgegevene Grondwet blijven erlangen. Trouwens, aan die voortduring is ook geen twijfel, 'tls ook daar niet dat de schoen wringt. Maar in de laatste jaren heeft men het hoogere Kerkbestuur op zoodanige meer omslagtige en meer kostbare leest geschoeid, dat de Koning in de laatste der zeer heilzame elf punten van voorbehoud (reserves) op de bekrachtiging van het Nieuw Algemeen Reglement van 25 Maart 1852 zeer natuurlijk ook heeft bepaald: » Dat onze bekrachtiging geen grond zal kunnen opleveren, om van Staatswege voorziening in te roepen in de meerdere kosten, welke het Kerkbestuur, hetzij door meer talrijke Vergaderingen van de Synode of anderzins mogt vorderen." Wat de Synode nu deswegens van het Rijk niet ter vermeerdering voor het hoogere Kerkbestuur kan verkrijgen, wil ze thans zich aanmatigen, om als belasting voor dat hoogere Kerkbestuur van de Gemeenten te gaan heffen. Dit heeft het Staatsgezag nooit gedaan, en zou het ook niet kunnen doen, en de Synode heeft daartoe nog veel minder eenig het minste regt. Tusschen de Synode en de bijzondere Fondsen der Gemeenten bestaat geene de minste financiëele regtsbetrekking tot belasting-heffing. Die Fondsen, het zijn goederen, niet aan de Hervormde Kerk in 'l algemeen eigen, maar goederen, waarvan de eigendom in de Gemeenten, in iedere haar eigen, is gevestigd, en die door geen den minsten regtsbaiul aan eenig Kerkelijk gezag immer zijn onderworpen geweest of zulks nog zijn; —goederen, die ten aanzien der Synode, in den volsten zin des woords, eens anders goed zijn, waaraan en op dat Kerkelijk ligchaam noch eigendom, noch bezit, noch eenigerlei regt, ook geen belasting-heffingsregt heeft. Wij beschouwen het tegenwoordige voornemen der Synode als de eerste stap van eene vernieuwde poging, om zich over die Gemeente-goederen het meesterschap aan te matigen; iets, waartegen wij ons, bij ons berigt van 4 April 1851, nevens zoo vele anderen, hebben verzet, en zullen blijven verzetten. Een gedrukt exemplaar van dat berigt voegen wij ltierBijl. I. nevens, sub I. Om legen deze nieuwe poging, zoo veel in ons is, te waken, zullen wij geene door de Synode vastgestelde belasting-heffing, 't zij bij wege van quota of hoe ook genaamd, eerbiedigen, en gelooven ooit niet, dat de regter ons daartoe zal verpligl verklaren. Boven en behalve dit alles, gelooven wij ook niet, [dat er, indien men het maar ernstig wil, behoefte is aan quotaverhooging, tot meerder inkomen voor het Kerkbestuur. Sedert 1823 is, in strijd met het Reglement op de Klassikale Kosten van 1816, een beloop van meer dan f 13S,000,— in 't geheel, ten schade van der Gemeenten quota, in plaats van de niet uitgegevene Kerkvisitatie-reiskosten, in de Synodale Weduwen-beurs gestort en daar jtot Kapitaal opgelegd, door elkander 's jaars bijna f 4000,— bedragende. Om die uitkeering te bestendigen, zonder ze noemen, wordt in de Circulaire der Synode het deficit tot ruim ƒ6000,— berekend. De na aftrek dezer bijna f 4000,— op dat pretense deficit overblijvende ruim f 2000,— is met ernstigen wil tot bezuiniging wel uit te sparen, en het geheel berekend deticit valt bovendien op de kosten van het hoogere Kerk- bestuur, waarmede de Gemeente-quota niets heeft uit te staan. Tot sommige in dit ons berigt behandelde punten, vooral ook tot de evengemelde bijna f 4000,—, is betrekkelijk eene Nota omtrent de hoeding der kosten van hel Hervormde Kerkbestuur, die wij hiernevens meenen te moeten overBijl. II. leggen, sub II. De Hervormde Kerkvoogden van den dorpe Weidum, {gel.) W. W. BUMA. » P. A. SIERDSMA. » JAN P. de BOER. n. NOTA OVEE DE VOOEMALIGE EN TEGENWOOEDIGE WIJZE VAN HOEDING VAN DE HERVORMDE KERKBESTIURS-KOSTEN. Gefourneerd met » Bijlagen. Behoort bij de Missive van Kerkvoogden van Weidum aan 'i Provinciaal Collegie van Toezigt in Friesland, d.d. 31 December 1863, no. 29. Nota over de voormalige en tegenwoordige wijze van hoeding van de HERVORMDE KERKBESTUURS-KOSTEN. Bij deze Nota behooren twee Bijlagen A. en B. § 1. Nationale Synode. Den 5 Mei 1607 legden Gedeputeerde Staten van Friesland aan den Professor Lubberti en Ds. Bogerman, die 13 April 1607 naar 's Ilage gecommitteerd waren, tot prseparatie van 't Nationaal Synodus, f ISO,— tot reiskosten toe, en 6 November 1607 aan Ds. Bogerman, voor zijne reis naar Amsterdam, f 24,—; alsmede 28 November 1618 aan Joannes Maccovius f 200,— tot reiskosten naar 't Nationaal Synodus (te Dordrecht). Door de Staten van Friesland werd den 18 September 1619 verleend «Consent in 100,000 Guldens tot de onkosten van 't Synode Nationaal (te Dordrecht). § 2. Provinciale Synode en Waalsche. Slaats-resolutie 7 Augustus 1647. De subsidie voor de Deputaten Synodi verhoogd tot f 300,—. Kerkel. Wetten van Friesland, Tit. XXV, p. m. 112, Art. 28. Op de propositie van Gecommitteerden uit de Bekenkamer » omtrent de enorme verteringen jaarlijks op de Synoden vallende, den 21 November 1653 bij Gedeputeerde Staten gedaan, werd den 8 September 1654 door 't Collegie besloten, te blijven bij 't oud gebruik. 26 Augustus 1695 werden alle Leden der Waalsche Synode in den Toren van Babel ter maaltijd verzocht door Gedeputeerde Staten. 13 Mei 1720 besloten de Gedeputeerde Staten om de Leden van de Waalsche Synode eenmaal en corps te tracteren. Idem 17 Mei 1725. § 3. Klassikale Koslen. Kerkel. Wetten van Friesland, Tit. XXIII, Art. 23, p. 89. » De Classen zullen tot hoeding der Classicale onkosten van de Examina der Candidati, approbatie der Beroeping, als Dimissie des Predikants trekken 25 Goudguldens ordinair zijnde; maar van een nieuw beroepen Leeraar, of die verplaatst word, en ook wanneer hij trouwt nooit meer als 25 Goudguldens; zullende ook de Classicale Maaltijden niet in de Herbergen gehouden worden, daar andere bekwaame gelegentheid is." De Friesche Kerken-orde van 1806, Afd. XIV, Sect. 1, Art. 29, zegt: »De Jura der Klassikale Vergaderingen zijn, als volgt: I. De Klassikale Vergaderingen ontvangen, tot goedmaking van hare kosten, voor iedere Approbatie of Dimissie in eene Gewone Vergadering 35 Guldens, en in eene Buitengewone 70 Guldens. II. Ieder Predikant, in de Vergadering Sessie nemende, betaald f 35,—. Ook dan, wanneer hij, namens eene andere Gemeente, bij welke hij beroepen is, onder dezelfde Klassis in de Vergadering verschijnt. III. Wanneer hij zich in het Huwelijk begeeft, betaald elk Predikant ƒ35,—. Ook die Predikant, welke reeds voor, of bij zijne Bevestiging getrouwd is, en wiens Huisvrouwe nog leeft. IV. Voor ieder Examen der Kandidaten wordt betaald Vijftig Guldens, en in eene Extraordinaire Klassis Zeventig Guldens. § 4. Synodale en Klassikale gelden sedert 1803. Den 11 Augustus 1803 besloot het Staatsbewind (zie Vpeij en Dermout, Geschied, der Ned. Ilerv. Kerk, IV, 188, 189 en de Noten 204 en 205), dat alle betalingen, welke onder den naam van Synodale en Klassikale gelden voormaals uit Provinciale, kwartierlijke, dominiale, geestelijke of eenige andere 's Lands-kantoren hoe ook genaamd aan het Hervormd Kerkgenootschap werden gedaan, voortaan en tot aan het in werking brengen van het 12de Art. der Staatsregeling, op den voet als van ouds zullen geschieden; immers, voor zooveel betreft de reiskosten, vacatiën, defroyementen en remuneratiën van de Leden der Synoden of Klassen, waarvan de beoordeeling aan de Departementale Besturen respectivelijk zal worden overgelaten enz., zullende die betalingen ook over 18Q2 geschieden. Volgens Ypeij en Dermout, 1.1. pag. 189, werden dan ook de kosten tot het houden der Synodale Vergaderingen in 1802, 1803, 1804 enz. weder gelijk vóór het jaar 1795 gehoed door den Staat. Bij Koninkl. Besluit van 15 April 1808 werd tot houding van de gewone Synoden magt verleend. De onkosten bij het houden dier Synoden, voorheen gemaakt, hadden bedragen ruim ƒ25,000,— en kwamen den Koning te hoog voor. Dit waren de laatste gewone Synoden. Ypeij en Dermout, t. a. p. bladz. 383 en Noot 334. Bij Koninkl. Besluit van 2 Augustus 1808 reserveerde Lodewijk Napoleon zich » het maken van nadere schikkingen, omtrent de betaling, bekend onderden naam van synodale en classicale gelden, na dat Onze Minister van den Eeredienst Ons een uitgewerkt rapport, omtrent de deswegens te nemen maatregelen, zal hebben gedaan." (Verzameling v. Plakk. in Friesland, XVIII, p. 5; Ypeij en Dermout, t. a. p. bladz. 382). Bij Koninkl. Besluit van 1 April 1809 werd tot goedmaking van de kosten aller Synoden in het Rijk door den Koning bestemd f 7950,—, die onder de Synoden verdeeld moesten worden, om de werkzaamheden der Synoden, hetzij door bijeenkomsten van Kerkelijke Commissiën, hetzij door het houden van kleinere Synodale Vergaderingen, behoorlijk te behandelen en af te doen. Ypeij en Dermout, t. a. p. hladz. 382, 383 en Noot 333. In die Provinciën, waar reisgelden naar de Klassikale Vergadering betaald werden, hielden deze door 't Besluit van 2 Augustus 1808 op. Maar er waren Provinciën, waar geene jaarlijksche Klassikale gelden betaald werden. Ypeij en Dermout, bladz. 383. §5. Van 1813 — 1816. Van 1813 — 1816 werden er geene Klassikale gelden van Landswege uitgereikt en geene Provinciale Synoden op Landskosten gehouden. Ypeij en Dermout, t. a. p. hladz. 630, 631. ALGEMEEN REGLEMENT VAN 7 JANUARIJ 1816. § 6. Synode en Provinciale Kerkbesturen. Artt. 16 — 20. Het hoogste Kerkelijk Bestuur is opgedragen aan een Algemeen Synode in 's Ilage: dus in plaats van de vroegere Provinciale Synoden komende. Deze laatsten werden, Art. 31, vervangen door Provinciale Kerkbesturen. Even als vroeger de Algemeene of Nationale Synode door het Algemeene Land, de Staten Generaal, en de Provinciale Synoden door de respective Provinciale, Souvereine, Staten werden betaald, evenzoo werd nu de Eenige Synode door het Rijk betaald en de Provinciale Kerkbesturen, als hoogste Kerkbesturen in iedere Provincie, ook door het Kijk, hetwelk, krachtens de Amalgame van 1798, inderegten en verpligtingen van de vroegere Provinciale Souvereine Kassen was getreden. In Art. 36, namelijk, van het Algemeen Reglement van 1816 werd bepaald: » Tot goedmaking der kosten van het Synode en de Provinciale Kerkbesturen wordt van 's Landswege eene som betaald, welke bij de jaarlijksche begrooting door Z. M. vastgesteld en bij het voormelde Ministerieel Departement verdeeld en geregeld wordt"; — en in het Besluit des Konings van den 7 Januarij 1816, no. 1, waarbij voornoemd Algem. Reglement wordt vastgesteld, luidde, ter uitvoering dezer bepaling van Art. 56, het 7de Artikel: » Voor de kosten van de Synode en de Provinciale Kerkbesturen, over den jare 1816, wordt als maximum vastgesteld eene som van f 16,000,—, waarvan de verdeeling en hel gebruik zal geregeld worden door onzen CommissarisGeneraal, belast met de zaken der Hervormde Kerk." § 7. Klassen en Ringen. Verder worden in Art. 49 van 't Algem. Reglement van 1816 in iedere Provincie Klassen en Ringen vastgesteld. Terwijl nu de kosten der Klassen vroeger slechts in sommige Provinciën (zoover bekend in Friesland geheel niet) deels door den Staat, en elders (zoo als o. a. in Friesland) geheel door de Predikanten zelve werden gehoed, zoo werden deze laatsten in 1816 daarvan geheel ontheven. In Art. 30, namelijk van 't Algem. Reglement, werd bepaald: »Voor de klassikale uitgaven en onderhoud zal uit 's Rijks kas eene som van Veertien duizend gulden jaarlijks worden toegestaan, om door het meergemeld Ministriêel Departement onder de Classen verdeeld te worden." » Er zullen doelmatige en algemeen werkende schikkingen gemaakt worden tot bepaling der uitgaven voor het Classikaal bestuur; de meest eenvoudige en zekerst werkende middelen zullen worden bij de hand genomen, om in het te kort te voorzien op eene voor de Gemeenten en andere belanghebbenden min drukkende en zoo veel mogelijk gelijk werkende wijze." » Ten einde de spoedige vaststelling der in de voorgaande artikelen omschreven verordeningen te verzekeren, zullen van de Reglementen op de enz. en de Classikale kosten, vóór de eerste bijeenkomst der Synodale Vergadering ontwerpen vervaardigd, en aan de tot het Synode benoemde Leden zoo tijdig mogelijk medegedeeld worden, ten einde daarop voor het einde hunner zitting te kunnen besluiten." » Alle de bovengenoemde Reglementen zullen, nadat dezelve door het Synode zijn bepaald, aan 's Konings goedkeuring onderworpen worden." § 8. Reglement op de Klassikale kosten. Ter uitvoering van bovenstaand Art. 30 des Algem. Reglements van 1816 is, door de Synode van 1816, een bij hetzelve van het Ministriëel Departement ingekomen Ontwerp-Reglement op de Klassikale Kosten als Reglement opgemaakt en door den Koning, bij Besluit van 30 Julij 1816, goedgekeurd (v. d. Tuuk, Handb. I, pag. 241 en 273). In Art. 2 van dit Reglement worden de gewone en in Art. 3 de buitengewone Klassikale kosten omschreven. Daaronder zijn niet begrepen de kosten van de in Art. 65 des Algem. Reglements bepaalde Jaarlijhsche Klassikale Vergaderingen in Junij van alle Predikanten. De gewone Klassikale Kosten zijn naar Art. 2: a. Het honorarium voor den Scriba van het Klassikaal Bestuur. b. Presentie-gelden of vacatiën der overige moderatoren. c. Reiskosten der buitenleden naar de Vergaderingen van het Bestuur. d. Kleine kosten van het Bestuur, als voor licht, schrijfbehoeften, briefporten enz. e. Kosten der Kerkvisitatiën. f. Eene tegemoetkoming in de kosten der Ring\erg&Aeringen. De buitengewone Klassikale Kosten zijn, naar Art. 5, reisgelden en vacatiën der Leden van het Klassikaal Moderamen in alle gevallen, welke de tegenwoordigheid van een of meer derzelve in bijzondere Gemeenten vereischen. Deze buitengewone worden, volgens Art. 7, terstond voldaan door de Gemeenten of door diegenen, ten behoeve van welke ze geschieden en blijven hier dus verder geheel buiten aanmerking. De gewone kosten, in Art. 4 vermeld, worden volgens Art. 6 gevonden uit eene Algemeene Klassikale Kas, bestaande: a. Uit de jaarlijksche som van f 14,000,— uit 's Lands kas ter tegemoetkoming in de Klassikale uitgaven toegestaan (in Art. 30 des Algem. Reglements), vermeerderd met hetgene van 's Landswege aan de Klassen van Maastricht en Brussel wordt geaccordeerd. b. Uit de Klassikale quota of omslagen over alle de Hervormde Gemeenten in het Koningrijk, ingerigt naar evenredigheid, niet alleen van het getal Predikanten, waardoor dezelve bediend worden, maar ook bijzonder naar de talrijkheid en het vermogen der Gemeenten. Volgens Art. 8 wordt de quota voldaan uit de Kerkekassen, of, indien dezelve minder daartoe in staat zijn, uit andere fondsen der Gemeente, des noods, bij wijze van omslag, daartoe in staat gesteld. Naar Art. 14 bepaalt het Departement voor de zaken der Hervormde Kerk, na beoordeeling der Klassikale begrootingen, het geheel jaarlijks benoodigde en de som, welke boven de van Rijkswege toegestane f 14,000,— uit de quota der Gemeenten zal moeten worden voldaan. Volgens Art. 19, in verband met Art. 15—18, wordt de 2 Massificatie en de Klasse, waaronder elke Gemeente wordt geplaatst, dus de som, die ze le betalen heeft in den algerneenen omslag, door het Departement voor de zaken der Hervormde Kerk vastgesteld, en van dit Departement alleen erlangt, naar Art. 21, de Quaestor kennis, zoo van hetgeen elke Klassis liet regt heeft uit het algemeene fonds te ontvangen, als van de quota, door de Gemeenten onder derzelver ressort le voldoen. Eindelijk worden in Art. 27 afgeschaft alle betalingen, die tot dus verre hij de Klassen plagten te geschieden door de Predikanten hij sessieneming, losmaking, approbatie enz. Door deze laatste bepaling, in verband met de vorige artikelen, erlangden dus de Predikanten, ten koste der Gemeenten, een niet onbelangrijk voordeel boven vroeger. § 9. Toepassing van 't Reglement op de Klassikale Kosten. De bepalingen van dit Reglement werden door den Commissaris-Generaal voor de zaken der Hervormde Kerk toegepast bij beschikking van den 21 Maart 1817 (v. d. Tuuk, I, 229—508). Hij bepaalde daarbij, ter bestrijding van de Klassikale kosten voor 1817, de totale som op f 40,000,— te vinden, zoo uit een omslag of quotisatie over de Gemeenten in drie Klassen van ƒ20, ƒ15 en f 10 verdeeld, als uit de Lands toelage (van f 14,000,—, plus Maastricht en Brussel). In Art. 3 bepaalde hij de Klasse, waarin iedere Gemeente werd geplaatst, en dat ze naar de omstandigheden uit de A'er/tekassen, Diakoniekassen of andere fondsen der Gemeenten zouden worden voldaan. In Art. 6 bepaalde hij, dat uit die f 40,000,— zouden worden voldaan de in Art. 2 des Reglements omschrevene Klassikale kosten, en in Art. 7, dat builen deze, bij hel Reglement geautoriseerde posten, geene andere hoegenaamd zouden worden geleden, behoudens, dat, bij buitengewone vergaderingen, door het Departement geautoriseerd, of Kerkelijke proces-kosten, hij uit overschot der ƒ 40,000,— naar omstandigheden zou te gemoet komen. De verschillende rubrieken werden bepaald in: Art. 8. De honoraria der Scriba's op ... f 4925, » 11. De presentie-gelden op ..... - 8430, » 12. De kleine bestuurs-kosten op ... - 2700 •' 14. De Kerkvisitatiën op 0275 » 16. De Reiskosten globaal op ..... 10,000, » 17. Tegemoetkoming Ringvergaderingen op - 5720, Dit maakt dus zamen uit ƒ58,070, Ten zelfden jare 1817 nog werd, bij dispositie van den Commissaris-Generaal d. d. 25 Augustus 1817, op voorstel van de Synode goedgekeurd de verdeeling der quota-schuldige Gemeenten, in 5 loco 5 klassen van ƒ 5, ƒ 10, ƒ15, ƒ20 en ƒ25, (v. d. Tuuk, I, 309). § 10. Lands toelage voor de Klassikale Junij-vergaderingen. \olgens Art. 27 van de dispositie van 21 Maart 1817, zou, indiende Koning voor de Junij-Klassikale Vergaderingen eene tegemoetkoming toestond, met de daarvoor geconsenteerde som de f 40,000,— worden vermeerderd. Werkelijk werd dan ook bij Koninkl. besluit van 1 April 1817, uit aanmerking, » dat bij het Reglement op de Klassikale-kosten geene toelagen ten behoeve der (in Junij te houden Klassikale) gemelde vergaderingen zijn vastgesteld geworden," eene tegemoetkoming ten behoeve dier vergaderingen van ƒ4000,— uit 's Rijks Kas toegestaan, uit de Staatsbegrooting van 1817. Bij nadere dispositie van den Commissaris-Generaal van 30 April 1817, werd de verdeeling dezer ƒ4000,— geregeld (v. d. Tuuk, I, 46 en 48). Bij dispositie van den zelfden Commissaris van 10 Maart 1818 (v. d. Tuuk, I, 511) werd de door Z. M. 1 April 1817 - 2* toegestane f 4000,— voor de Klassikale Vergaderingen gevoegd bij de algemeene Klassikale Kas, onder bestuur van den Quaestor, en mitsdien het maximum van ƒ40,000,— verhoogd tot ƒ44,000,—. '§ 11. Rekening der Klassikale Kas 1819—1820. Met het voorafgaande in overeenkomst, vindt men dan ook de Verzameling van de Rekening der Klassikale Kas van 1 Julij 1819 — 30 Junij 1820, zoo als ze in de Handelingen der Synode van 1820, bl. 60, voorkomt, en ook bij Hooijer, Kerkel. wetten, bl. 144, alleen bevattende: A. in Ontvang. 1. Hel Saldo der vorige Rekening . f 517,26 2. Subsidie uit 's Landskas ... - 20,600,— (Beslaande voorzeker uit: a. De in Art. 50 des Algem. Reglements voor de Klassikale Uitgaven toegestane som van . . f 14,000,— b. Het in Art. 6 van 'tRegl. op de Klassikale kosten daarbij gevoegde wegens de Klassen van Maastricht en Brussel, begrepen in eene meerdere toelage van - 2600,— c. De bij Kon. Besl. van 1 April 1817 voorde Jaarlijksche Klassikale Vergaderingen toegestane - 4000,— 't welk dan zou maken f 20,600,—) 3. De Klassikale quota door de Gemeenten naar Art. 6 van 't Reglement op de Klassikale kosten betaald . . - 22,845,— 4. Idem achterstallige - 85,—. Dus een Totale Ontvang van .... f 44,047,26 Transport ƒ 44,047,26 B. in Uitgaaf. 1. Honoraria der Klassikale Scriba's f 4925,— 2. Presentie-gelden der Klass. besturen - 8450,— 5. Reiskosten enz - 9706,66 4. Kleine kosten - 2700,— 5. Kerkvisitatiën - 6575,— 6. Ringvergaderingen toelage. . . - 6110,— Zijnde dit alle de zes in Art. 2 van 't Reglement op de Klassikale kosten vermelde, te zamen tol ... . f 58,266,66. Deze f 58,266,66 werd dus meer dan gebalanceerd door de totderzelver dekking bestemde ontvang van uit 's Landskas f 14,000,— -f- f 2600,— = f 16,600— en de Gemeente quota's - 22,845,— zijnde te zamen ƒ59,445,—. De negende post van uitgaaf was: 9. Toelagen aan Kassikale Vergaderingen - 4000,— zijnde de zelfde som als de onder de uit 's Landskas ontvangene ƒ20,600,— begrepene ƒ4000,— ontvang, die 1 April 1817 voor dit onderwerp speciaal dooiden Koning was toegestaan. 10. Extra-ordinaire posten ... - 159,87. De Totale Uitgaaf was dus .... ƒ 42,426,53. Latende eene meerdere Ontvang van ƒ 1620,73. §12. Kosten van de Synode en de Provinciale Kerkbesturen. Van de kosten voor de Synode en van die voor de Provinciale Kerkbesturen vindt men in de voormelde rekening niets opgenomen. Trouwens, deze uilgaven hadden niets gemeens met de Klassikale Kassen en de tot stijving dezer mede dienende Klassikale quota. Die Uitgaven werden destijds aan de belanghebbenden onmiddelijk uit 's Landskas voldaan, uit de daarvoor bestemde, hiervoor gemelde, ƒ 16,000 of meer bedragende som. Eene dispositie omtrent deze betalingen van den Commissaris-Generaal, d.d. S April 1817, vindt men hij v. d. Tuuk, I, 250. § 15. Kosten van de Collegiën van Toezigl. Evenmin vindt men in de voormelde Klassikale rekeningen 1819—1820 cenige uilgaaf voor de Provinciale Collegiën van Toezigt, waarvan trouwens eerst in 1819 de eersten en later nog de overigen zijn in het leven geroepen. Bij de instelling dier Collegiën door den Koning was wel {Friesland, Art. S) bepaald, dat tot de kosten daarvan eene toelage, ten maximum van ƒ500,— tot ƒ800,—, uit de Klassikale Kas zou worden betaald, maar was tevens in beginsel aangenomen, dat zulks aan die Kas vergoed zou worden, blijvende alleen de wijze van die vergoeding aan 's Konings nadere bepalingen onderworpen. Die wijze, ze is sedert bepaald door aanbrenging op de Staatsbegrooting van die kosten, zoodat ze werden begrepen onder hetgeen 's Rijkskas voor de Klassikale Kas jaarlijks bijdraagt (Vergel. Jordens, Provinc. Regiem, op de Administr. p. 18, § 12). In de rekening van de Klassikale Kas over 1820—1821 (Handel. Synod. 1821, pag. 106 en 108) vindt men die Toelagen voor 't eerst in Uitgaaf tot ƒ1875,—, maar dan ook in den Ontvang de Lands-suhsidie van de ƒ20,600,— des vorigen jaars, verhoogd tot ƒ21,800,— en daarentegen de quota onverhoogd. Ook zonder verhooging der quota werd de administratie der Klassikale Kas gevoerd over 1821 en 1822, in welk laatste jaar de toelagen aan de Collegiën van Toezigt f 4700,— beliepen (Handel. 1822, p. 82, en 1825, p. 92). De Quaestor getuigde van dit laatste jaar, dat hij, door de rigtige opbrengst der quota en door de suppletoire ordonnantiën van Rijkswege, in staat was gesteld, zoo in de toelagen aan de Collegiën van Toezigt, als in al de behoeften der Klassikale kosten te kunnen voorzien. § 14. Adminislralive zamenvoeging in ééne Rekening van alle de Besluurskoslen in 1825. Tot en met 1822 bleven de Ontvangsten en Uitgaven voorde Synode en Provinciale Kerkbesturen, die, volgens Art. 56 van 't Algemeen Reglement, ten laste van het Rijk waren, geheel en al vreemd aan en buiten het beheer des Quaestors over de Klassikale Kas. Zonder dat er nu eenig Reglement werd veranderd of nieuw geschapen, zonder ook dat men in de Synodale Handelingen een enkel woord over de zaak aantreft, vindt men eensklaps in 't rapport van den Quaestor over de rekening 1825 van de Klassikale Kas, ter Synodale Vergadering in 1824 gedaan (Handel. 1824, p. 8), de mededeeling, dat hij, zoo door den opbrengst der quota, als door de suppletoire 's Lands ordonnantiën, was in staat gesteld, om op al de dispositiën van den Directeur-Generaal, zoo ten behoeve van de Provinciale Collegiën van Toezigt, als die der Provinciale Kerkbesturen en de Synodale onkosten, gelijk mede in al de behoeften der Klassikale kosten te kunnen voorzien. En werkelijk vindt men over dit jaar 1825 voor het eerst in des Quaestors rekening (Handel. 1824, p. 78), nu opgenomen nevens de posten zijner vorige rekeningen, ook de Synodale en Provinciale kosten en daarentegen het onlvangene uit 's Rijkskas met ruim /"22,000,— verhoogd. De Ontvang over 1825 bestond uit: I. Saldo van 1822 ƒ 524,90 II. Ordonnantiën uit 'sLands kas. -42,000,— NB. Deze post had in 't vorige jaar 1822 slechts voor die rekening bedragen ƒ 20,416,17 'twelk ƒ 1400,— lager was dan in 1821, toen het was geweest -21,800,— Deze ƒ42,000,— van 1823 kan, met het oog op al het voorafgaande, worden gesplitst als volgt: 1. Voor de Synode en de Provinciale Kerkbesturen: a. De primitive ƒ 16,000,— van den jare 1816, zegge . . ƒ16,000,— b. Verhooging hiervan naar de tegenwoord. behoefte - 2000,— maakt ƒ18,000,—. 2. Voor de Klassikale Kas: a. Het in 1816 bepaald Klassik. subsidie ƒ14,000,— b. In 1822 te min ontvangen. - 1225,— maakt ƒ15,225,—. 3. Voor de Klassikale Vergaderingen de den 1 April 1817 toegekende . . - 4000,— 4. Voor de Coll. van Toezigt de tegenw. behoefte van- 4775,— maakt weder ƒ 42,000,— Transporteere ƒ 42,524,90 Transport, f 42,524,90 III. De quota's over 1825, voor de Klassikale Kosten - 25,082,50 Deze bleven dus zonder verhooging. IV. Achterstallige quota's .... Memorie V. Voor gedrukte Synod. Handel. . - 702,— VI. Drukloonen . Memorie zoodat de geheele Ontvang bedroeg .... ƒ66,509,40. Hiertegen beliep de Uitgaaf: I. Synodale Kosten . f 4155,— II. Provinciale Kosten - 15,855,75 te zamen .... f 17,988,75 (Klassikale Kosten.) III. Honoraria der Scriba's der Klassikale besturen. . f 4950,— IV. Pres.-gelden der Leden- 8450,— V. Reiskosten v. d. Leden - 9944,28 VI. Kleine kosten der Klassikale besturen . . - 2700,— VII. Kerkvisitatie . . - 6575,— VIII. Ringvergaderingen. - 6580,— te zamen aan Klassikale kosten volgens 't Reglement ... - 58,799,28. IX. Toelagen voor de Klassis plenaria (of Klassikale Vergaderingen) . - 4000,— X. Idem aan de Collegiën van Toezigt - 4775,— XI. Ruitengewone toelage ... - 59,— XII. Drukloonen - 72,— XIII. Voorschotten Memorie zijnde alzoo geheel de Uitgaaf .... f 65,694,05 Batig Saldo f 615,57. Deze zamenvoeging in eene en de zelfde Rekening in 1823 van zoo vele ongelijksoortige posten, waarvan volgens de Reglementen en volgens de bepalingen van het Staatsgezag zelf, verscheidenen alleen ten laste van het Rijk waren, zonder dat.de Reglementaire Klassikale Kas of de quota's, die alleen in hetgeen in deze Kas ontbrak, naar 't Reglement, moesten voorzien, daarmede iets te maken hadden, was blijkbaar niets dan een adminislralive maatregel, welligt genomen met het doel, om het opmaken van meerdere rekeningen te vermijden; een maatregel evenwel, die, door uiterlijk niet van elkander afgescheiden te houden, wat innerlijk wel degelijk zeer onderscheiden was, en wat van elkander had behooren afgescheiden te blijven, tot verwarring en wanbegrip aanleiding heeft gegeven. Die maatregel kon evenwel blijkbaar de Gemeenten niet aansprakelijk maken voor hetgeen op de niel Klassikale kosten mogt te kort schieten; daartoe ware een daartoe verbindend Reglement vereischl geworden, dat evenwel nimmer is gemaakt. § 15. Kosten van de reizen ter Kerkvisitatie. In 1816 was op de Kerkvisitatie een Reglement gemaakt, volgens welks Art. 1 zij ieder jaar persoonlijk moest geschieden ; terwijl volgens Art. 8 de reiskosten daartoe uit de Klassikale quota der Gemeenten moesten worden gevonden (v. d. Tuuk, I, 551, 552 en 242). De ondervinding leerde echter alras, dat eene jaarlijkse/ie persoonlijke visilaLie overbodig niet alleen, maar zelfs min verkieslijk was, en dat het doel door schriftelijke visitaliën, afwisselend met persoonlijke, beter kon worden bereikt. Dien ten gevolge werd in Art. 1 van het herzien Reglement op de Kerkvisitatie van 8 October 1825 (v. d. Tuuk, I, 157) de persoonlijke visitatie tot éénmaal in de drie jaar beperkt; terwijl in Art. 7 de reiskosten deswegens (die dus aanmerkelijk minder dan vroeger moesten bedragen) ten laste van de Klassikale Kas werden gebragt. § 16. Overstorting in de Weduwenbeurs van de niet ter Kerkvisitatie verreisde sommen. Intusschen was er ten behoeve der Predikants-weduwen eene Synodale Weduwenbeurs opgerigt. Om nu deze te bevoordeelen, verzocht de Synode van den Koning, dat de gelden, welke ten gevolge van het nieuwe Reglement op de Kerkvisitatiën zouden kunnen worden uitgespaard, gestort mogten worden in die Weduwenbeurs. Door den Koning werd, bij Besluit van 24 November 1823, dit verzoek voorloopig ingewilligd, onverminderd zoodanige andere beschikkingen, als door Z. M. omtrent die gelden, bij verloop van tijd, zouden kunnen worden gemaakt, zullende dus de storting alzoo geschieden, zoolang deswegens door den Koning geene andere bepalingen zouden zijn gegemaakt (v. d. Tuuk, I, 144; Hooijer, p. 160, Noot 2). Men mag zeggen, dat in dezen de Synode den Koning op een dwaalweg heeft geleid. Art. 30 toch van het toen vigeerend Algem. Reglement gaf aan de Klassikale kas regt op eene vaste som van f 14,000,— voorde Klassikale kosten, en alleen wat er boven die som noodig mogt zijn, moest naar het Reglement op de Klassikale kosten door de Gemeenten bij quota worden aangevuld. Daalden dus de behoeften, dan moest ook de quota, die ieder jaar door hel Staatsgezag werd vastgesteld, verminderd worden. Het toekennen dus aan de Weduwenbeurs van 't gene de Kerkvisitatie, door vermindering van reizen, minder kwam te kosten, in stede van de vermindering der quota daarmede, was dus eene gifte uit de beurs der Gemeenten, en alzoo kwam deze handeling neer op het alledaagsch gezegde: » uit eens anders mans leer is het goed riemen snijden." Nadat deze handelwijze sedert 1823 bestendig had voortgeduurd, begon men toch in lateren tijd bij de Synode het verkeerde hiervan in te zien (Handel. 1851, bladz. 592), en besloot zij eindelijk op den 7 Augustus 1852 (Handel. 1852, pag. 211) den Minister te verzoeken, aan den Koning voor te dragen de intrekking van het Koninkl. Besluit van 24 November 1825, hiervoor vermeld, waarhij de storting inde Weduwenbeurs was gelast. Dat verzoek heeft evenwel geen ander bekend gevolg gehad dan alleen, dat, bij Kon. Besluit van 2 September 1854, de op de Kerkvisitatie uitgespaarde gelden, voor dat jaar alleen en zonder consequentie voor het vervolg, werden aangewezen ter bestrijding der hoogere Synodale kosten, die het gevolg der meerdere bijeenkomsten waren. Met die eenige bekende uitzondering, heeft ook sedert het Kon. Besluit van 24 November 1825 blijven effect sorteren, en heeft de overstorting in de Weduwenbeurs tot heden toe blijven plaats grijpen; terwijl bij die beurs zelve deze ontvangst nimmer heeft gediend ter dadelijk vereischte voorziening in de behoeften van weduwen, maar altijd tot kapitaal is belegd geworden (zie Handel. Synod. 1861, Bijl. A, bladz. 70 en 71.) Uit de Gemeente-quota's vloeit dus door elkander jaarlijks circa drie duizend negen honderd Gulden in de Weduwenbeurs, namelijk om het derde jaar circa f 1500,— , en de beide andere jaren telkens ruim f 5000,—. (Zie den A. Staat A als Bijlage.) Op deze wijze heelen de Gemeenten door hunne quota alleen te betalen de volgens 't Beglement te hunnen laste komende werkelijk gemaakte kosten van het Klassikaal Bestuur der Kerk, maar betalen zij inderdaad, onder dien valschen schijn, eene niet onaanzienlijke bijdrage tot het kapitaal van de Weduwenbeurs der Predikanten, zonder dat bun dit bij eenig Reglement is opgelegd. Dat dit geen licht kan verdragen in 't oog der Synode zelve, mag men vooreerst daaruit opmaken, dat in 't nieuw Reglement op de Weduwenbeurs van Mei 1857 in Art. 6, bij de baten van het fonds over deze belangrijke en sedert toen ruim dertig jaren door de beurs, krachtens een nog bestaand Koninklijk Besluit, genotene en nog steeds genoten wordende uitkeering, een diep en voorzigtig stilzwijgen wordt bewaard, — (alhoewel het zeer bekende werk van Prof. Royaards, Ned. Kerk. regt, II, pag. 217, ze wel degelijk als bate van het fonds vermeldde), — en voorts daaruit, dat men, ook in het nu in 1865 opgemaakt ConceptReglement op de Klassikale Kas, de kosten der Kerkvisitatie, als zoodanig, tot de volle oude som van f 6225,— vindt gesteld, even alsof ze daartoe worden vereischl, en zonder ook al weer een enkel woord te melden van het grootendeels niet daartoe vereischt worden van die belangrijke som, maar van het uitgekeerd worden aan de Weduwenbeurs. De Synode laat dus hier, als tot de Kerkvisitatie benoodigd, voorkomen omstreeks f 4000,— meer dan er naar waarheid toe wordt vereischt, en wil die som evenwel door quota's der Gemeenten vinden en deze laatsten zelfs mede daartoe verhoogen. Waarom de Weduwenbeurs dan niet met name genoemd? Men kan niet anders denken of dit is voorbedachtelijk nagelaten! En dit te meer, omdat juist uit de Synodale Handel. 1861, Bijlage A, bladz. 65—75, en de Handel, zelve, bladz. 54—36, 42—44, 271—280, 285, vooral 286 in fine, 287, 288, 295—296, 501, 502, 558—542 en 547 blijkt, dat in den boezem der Synode zelve deze uitkeering een ernstig onderwerp van beraadslaging is geweest , toen men handelde over bezuiniging in de I(lassikalei Uitgaven, en dat sommige leden het afkeuringswaardige dezer onttrekking van ƒ4000,— aan de Klassikale Kas hebben aangedrongen, en ze wilden hebben ingetrokken, iets 't geen de meerderheid verwierp. De verzwijging van geheel deze zaak in de Synodale Circulaires van 6 en 7 Julij 1863 en bijgevoegde stukken schijnt wel «voorzigtig gelijk de slangen," maar niet »opregt gelijk de duiven." § 17. Voortdurende vaststelling der quota's door het Staatsgezag. Overigens is de quota der Gemeenten, sedert 1816 tot heden, steeds ieder jaar door het Departement van Eeredienst vastgesteld gebleven op, behoudens onbeduidende verschillen, de zelfde som van omstreeks ƒ23,000. Verder heeft de Minister, 25 Julij 1862, bij Missive, no. 13, aan de Synode berigt: » dat met het vaststellen van de quotisatie der Gemeenten, door den Minister op den bestaanden voet zal worden voortgegaan, tot dat zal blijken dat die werkzaamheid door de Kerk gevoegelijk kan worden overgenomen. Zie Handel. Synod. 1862, bladz. 263. § 18. Toelagen uit 's Rijkskas van 1817—1863. Wat de Rijkstoelagen betreft voor geheel het Bestuur der Hervormde Kerk, deze waren reeds in 1817: I. Voor de Synode en Provinciale Kerkbesturen naar 't Algemeen Reglement en opgevolgd Koninklijk Besluit N . . . ƒ 16,000,— II. Voor de Klassikale Kosten omstreeks . - 16,600,— te zamen ƒ 32,600,—. 