Weekblad voor Israe\u0308lieten, jrg 14, 1869, no. 30, 05-02-1869 
Pi. * VeeytifM.de Janrgmio. k\ 5^ ‚___………__…_…__………__……_ _ Ë – » . . u a "**‘ ’ ?:1-3 – =; ' .'}, _‘…«>.= ‚:‚-— ‚ ‘ ‚‚._ …‚ ‚_ __ _3_g ‘ _._._ _‚f_ï _ _ _ "‘f… Î .„ ! ‚==: ::5 „‚ :_ '‚1 =';í'‚- ‚;-‘«‚ ';'.r, .—_1- :‚ : ; =. „ ‚‚ =- =' Ï:."= =" == ;=.1 ‚= .= – _ ° 1 VerseWjnt eiken Vrijdag. Prijs per jaargang j 5. j Buitensteden binnen het rijk franco f 5.50, Afzon- j dorlijke noramers 15 cents. j Toezendingen uiterlijh Maandag cn Advertentiën Woensdag j aan het bureaa van dit blad, Amstelstraat, P 88, te Amsterdam, | 30. I Vrijdag 5 Feltrnarlj. I Uitgevers; S. M. COÏJ’S’ÏKH® Jli*. & CL Advertentiën van I—s regels 60 et., iedere regel meer 10 et., behalve de zegelgelden. Kapitalen of buitengewoon groote letters worden dnbbel berekend. Ongefrankeerde brieven enz., tenzij van onze vaste Correspondenten afkomstig, worden bepaald geweigerd. Gekrs. Belinfante, te \ Qrar.enJiage, Gekrs. ïïaagens, te Rotterdam. B E E I G T. tl r{ Wij licrinncren, dat do plaatsclijkc finaiitiëcle Commissie voor Amsterdam in zake het Algemeen Verplegingsgcsticht voor Israclictisclic Weezen in Nederland, is zaïnengcsteld als volgt: t Mr. n. J. van Lier, Voorzitter, Roelof Citröen, Vice- 0 Voorzitter, G. A. Willlug en I. M. Cantor, Penning- 1 meesters, J. A. IleijmaiiS, Secretaris, D. Hcnritïues de (1 Castro Mz., A. M. Ciiumaceiro, J. M. Content, J. i M. Cliumacciro, M. L. A-an Ameringen, M. I. Bcit, i E. S. Beucdictns, B. J. Benjamins, Jiilins Boasberg, £ H. S. Bruske, S. M. Caiiii, B. R. Citroen, L. Dribbelaar, A. S. Z. Eitje, L. Goudsinit Az., M. Hartog, R. de Jong, J. Kogel, nir. E. van Lier, M. B. Nijkerk, A. L. Pacrel, D. J. Prins, L. Prins, J. L- I Rozen, J. A. Senator, W. Visser, J. A. Wiliing « en M. Wolff Ja- \ BÜITBNLANDSCBIE BERIGTEN. Riimcni®. Met het begin van het nieuwe i jaar leverde do Echo DanvMen eene soort van i overzigt van den tegenwoordigen toestand der Joden 1 in Rumenië, waaraan wij het volgende ontleeneii; 1 j-Gave God, dat de annalen van het (toekomende) jaar het verhaal bevatten van den val van het i verfoeijeüjke stelsel, in Eumenie ingewijd door den 1 Ilaman (Bratiano) der 19e eeuw, die de Joden van het Eumenisch gebied trachtte uit te roeijen, ten i einde zijne aanhangers te verrijken. De erfenis, : die Bratiano den Joden heeft vermaakt, bestaat i nit een aantal bepalingen, die men aldus kan i resumeeren: j «10. De Joden mogen geen grondeigendom ver- ' werven; 20. zij kunnen, zonder eene drievoudige ; vergunning, zich niet op het platte land vestigen; : 80. zij mogen bij het uitbesteden van openbare werken niet mededingen; 40. zij kunnen bij het leger niet worden bevorderd; 50, zij worden als , vreemdelingen beschouwd, waar het geldt de uitoefening van ecuig rogt; 60. zij worden als inboorlingen beschouwd waar het de vervulling van een pligt geldt; 70. zij zija buiten de wet geplaatst, en ieder heeft het regt* ze als landloopers te behandelen; 80. zij kunnen zich op geen wet lil hun voordeel beroepen; 90. zij worden als een nationale last beschouwd; 100. zij zijn derhalve een voorwerp van verachtinghij hunne medeburgers. »De benoeming van een nieuw ministerie dus vervolgt het blad heeft ons veel hoop ingeboezemd, die ongelukkiglijk niet is verwezenlijkt, ten gevolge van de houding der »gebratianiseerde” kamers, en zoolang de invloed van Bratiano zich doet gelden, kunnen wij geen hoop op verbetering voeden. Men schrijft ons uit Iluski, dat de burgemeester aldaar den Joden op nieuw verboden lieoft, Christen dienstboden te houden, terwijl de vrederegtor allen overtreders van het verbod zware geldboeten oplegt, zoodat er geen Jood in de stad j is, of hij heeft een boete betaald. Als men in | aanmerking neemt de buiteng-ewone armoede, on- j dor de Joden in gezegde stad heerscheude, dan | kan men zich een denkbeeld vormen van de al- | gomoene verslagenheid.’’ Do Echo Dantilicii vernoemt met genoegen, dal verselicidone Israël, notabelen op het bal ten hove zijn genoodigd: teu lëit, dat tijdens het | ministerie Bratiano aau het roer der zaken was, nooit heeft plaats gehad/ MliisiaiKl. Israël dus schrijft men nit Riga heeft het verlies van een man van groote geleerdheid te betreuren. De heer Wunderbar, schrijver van onderscheidene geleerde werken, o. a. van BiMisch-lalmKdischc Medizin, is in don ouderdom van 56 jaren overleden. Hij Avas directeur van de keizerlijke handelsschool en beëedigd Aaiislateiir voor de provincie Koerland. Van de-o regeering had hij menig blijk van onderscheiding , d ontvangen. i Uit Ensland meldt men, dat de regeering j ten opzigte der Israëlieten, ten gevolge der protesten tegen do verordening, dat Joodsche familien geene Christelijke minnen mogen houden, eindelijk J heeft toegegeven. Eene publicatie van den opperdirecteur van politie deelt mede, dat dit verbod i is ingetrokken ten aanzien van de Irsaelietische ) inwoners van Warschau; voor bet overige gedeelte 1 des Idiids is het derhalve niet opgeheven. Te 1 Warschau vormen do Israëlieten door huu rijkdom ; eene zekere magt, De regeering, geene poging vv-illeude onbe- ‘ proefd laten om de Israëlieten in Litthauen, die 11 er zeer talrijk zijn, te russificeeren, heeft een , jaarlijksch bedrag van 12000 roebels aangewezen j voor stndie-beurzen aan Joodsche jongelingen, die i zich aan de hoogere takken van wetenschap wij- | den. Die'staatkunde heeft dan ook de gewenschte ; uitwerking, daaruit blijkende, dat het aantal Is- i raelietische studenten, die de hoogescholen hezoe-j ken, van 109 in 1862 tot 225 in 1868 is ge- | klommen. i licï’kcMJli® Slaat. Sir Moses Montefiore is | van Napels te Rome teruggekeerd; zija gezondheidstoestand is aanmerkelijk beter. ®l>asi|c. Eene Heilige Wetsrol, sedert de verbanning der Joden in 1492 in Spanje niet gezien, zal spoedig in. de hoofdstad van dit rijk aankomen. De heer Gnedalla te Londen heeft namelijk Maandag jl. een Sefer Torah derwaarts gezonden, als een geschenk voor het Israelietische hedehnis, dat, naar men vertrouwt, aldaar spoedig zal worden geopend. De rol, zoo wordt verzekerd, is buitengewoon fraai en 250 jaren oud. De liandvatsels zijn van zilver, de mantel is een prachtstuk. Onlangs heeft zich onder den naam van Asociacion de Catolicos eene vereeniging gevormd, met bet doel, om alle mogelijke hinderpalen aan alle andere godsdiensten dan de K Katholieke in den weg te leggen en-te streven naar en te agiteeren voor de vestiging van het Katholicismns in Spanje op hechter grondslagen dan ooit. Zij laat thans de volgende petitie, aan de constitueerende Cortes gerigt, onderteekeuen: »De ondorgeteukenden smeefcen da constitueerende Cortes, wel te willen besluiten, dat de apostolische Roomsch Katholieke godsdienst, de eenig ware, te eeuwigen dage de godsdienst der Spaansche natie moet blijven, met uitsluiting van allo andere godsdiensten, en dat zij de rogten en voorregten moge genieten, die haar tookomen naaiden wil van God en de heilige kanonicke boeken.” ïiaag®Ssi3nl. De heer Jacob Behrens is gekozen tot president van de kamer van koophandel te Bradford on heeft, in die kwaliteit, den Amerikaanschen gezant den heer Koverdy Johnson lütgenoodigd, I genoemde stad tc bezoeken. j Aan don Jew. CliTonicïe wordt nit Prank-I fort gemeld, dat eene oude Engelsche dame, die I gedurende langen tijd op zekere rijk gestoffeerde villa aldaar gewoond had on nu onlangs is overleden, haar aanzienlijk vermogen ten bedrage van ongeveer & 300,000 (ƒ3,600,000 Ned.), benevens juwcelen, diamanten cn andere kostbare voorworpen, ameublement, rijtuigen, paarden enz. heeft i vermaakt aan een lid van eene welbekende baa-1 kiers-firma aldaar, een Israëliet, die godureiido do J laatste 25 jaren zaken voor haar had gedaan, i £6OOO (ƒ72,000 Ned.) heeft zij voor eene openbare instelling bestemd. ®o@tei9s>iJk. Het Israël, congres, te Pesth i vergaderd, heeft besloten, dat zijne loden fl, 5 ■ I per dag zullen genieten, welke tegemoetkoming. I door niemand mag worden geweigerd. Bovendien ontvangt elk lid ,/30 logis-geld. De daartoe noodige gelden worden voorgeschoten door hot Israël, rijkr-ichoolfonds, cn moeten met 6 pCt. rente binnen twee jaren door de kiesdistricten, naar verhouding van de door hen naar het congres afgevaardigde leden, worden torngbetaald. Van 10 tot 31 Deo. jl. beliepen de kosten van het congres fl. 31,598. Diiitsclilniad. Men meldt nit Berlijn, dat mevr. Liiia Morgenstern, bekend door hare fraaije gedichten en vertellingen en door hare ijverige hemoeijingen ter ginisto van de volksscholen, van 11. M. de Koningin een gouden broche met toepasselijke inscriptie heeft ontvangen als blijk van waardeering en erkenning van haar streven te algcmeeneii nutte. H. M. heeft haat het geschenk persoonlijk overhandigd en daarbij in de minzaamste bewoordingen liaren dank betuigd. De heer Numa Edward Hartog, oen élève vaii Trinity College, heeft dezer dagen aan do hoogeschool te Cambridgo mot goed gevolg exa! men afgelegd voor den graad van baccalaureus der j vrije kunsten. BINNENLAND SCIIE BERIGTEN. A-uisterdam, 4 Fetn-aai-ij . Zondag e. k. zal door den kerkerard der N. I. Hoofdsynagoge alhier eene zitting worden gehouden. In de zitting van den kerkeraad der Ned, Port. Israël, gemeente alhier, Maandag jl. gehouden, is tot afgevaardigde ter constitueerende benoemd de heer Jos. van Samuel Teixeira de Mattos, ter vervanging van jonkhr, M. L. Suasso, thans te Ptreelit woonachtig-, die zijn maandaat ter beschikking van den keri keraad had gesteld, en tot plaats' ervangende afgevaardigden de heeren N* D, Brandon en ' Teixeira de Mattos. Tevens is besloten een adres aan de Ilooge Eegeering te rigten, I waarbij de kerkeraad in elk geval en wat ook ( de uitslag van de bijeenkomst der constitueerende vergadering moge zijn, de positie der j gemeente en van het kerkgenootschap, zoo s noodig, handhaaft. Voorts is in dezelfde zitting, naar wij ver-^ 1 nemen, eene nieuwe wijze van armenbedeeling, – meer strookende met eene gezonde opvatting ■ van armverzorging, vastgesteld. Zijn wij wèl onderrigt, dan zou de nieuwe regeling hoofd' zakelijk hierop neêrkomen, dat de zoogenaamde jaarlijksclie bedoeling van valide armen wordt ■ I afgeschaft, zoodat alleen invalide armen, ver-I laten kinderen en behoeftige weduwen, met zeker bapaald getal kinderen, althans gedurende r ' het eerste jaar van haar weduwenstaat, zullen 'i 1 worden bedeeld. Intusschen gelooven wij, dat fi[de nieuwe regeling in hare werking vooreerst niet meer zal zijn dan eene voorlereidmg tot eene andere orde van zaken, of met andere woorden, dal zij een vrij lang tijdperk van overgang in het leven roept, naardien het in de bedoeling van den raad schijnt te liggen, de nieuwe regeling vooreerst niet toe te passen op hen, die reeds in het genot der jaarlijksche bedeeling zijn, ofschoon ook hier een zeer naauwlettend jaarlijkscb onderzoek is voorgeschreven. Hoe het zij, reeds de aanneming van het beginsel is eene schrede voorwaarts en verdient als zoodanig loffelijke vermelding. Vrijdag-avond jl. is te dezer stede, aan verval van krachten, in den ouderdom van 83 jaren zacht en kalm overleden de met roem bekende hof-mechanicus de heer D. L. Bamberg. Door velen, die den waardigeii ouden man liefhadden, niet alleen om de ontelbare genoegelijke avonden, die hij oud en jong van zijne kindsche jaren af verschaft heeft, maar ook om zijne goede hoedanigheden als mensch en huisvader, zal dit berigt zeker met leedwezen vernomen worden. Wij hebben ontvangen (ie eerste aflevering van bet (/Tijdschrift, uitgegeven door de vereeniging ter beoefening van Joodsclie wetenschappen te Kotterdam”. Wij hebben die verschijning met ingenomenheid begroet. Vooreerst, omdat uit dit feit zelf reeds blijkt, dat een tijdschrift, beloovende Joodsclie wetenschap naar zijne beste krachten te helpen verspreiden, deelneming genoeg in Nederland heeft gevonden, om zijne verschijning mogelijk te maken; en ten andere, omdat, naar het ons, na eene vlugtige inzage van de eerste aflevering, voorkomt, die deelneming niet onverdiend is. Met het oog op de verscheidenheid, die in een bestek van 48 bladzijden in So wordt aangeboden, moet het groote publiek, waarvoor het tijdschrift bestemd is, al zeer moeijelijk in zijn smaak zijn, als niet ieder, naar mate van zijne vatbaarheid, er iets in vindt, dat hem aantrekt. Bedriegen wij ons niet, dan zal inzonderheid de boeijende en treffende novelle: //Rabbi Elchanan” vele lezers en lezeressen vinden; deze novelle toch is kost voor allen, zoodat de keuze daarvan voor de eerste aflevering van het Tijdschrift eene regt gelukkige mag genoemd worden. Is dus het Tijdschrift, voor zoo ver de eerste aflevering getuigt, aanbevelenswaardig om zijn inhoud, ook de vorm is niet uit het oog verloren, en het geheel ziet er vrij behagelijk uit. Moge (Jan het Tijdschrift zich in een zeer ruimen kring van lezers verheugen, opdat redactie en uitgevers (gebroeders Haagen.®) daardoor een prikkel en aanmoediging vinden, om hunne inderdaad niet gemakkelijke taak met lust en ijver voort te zetten. In het letteroefenend genootschap Toi Nut en Jüeshaving werd Douderdag-avond jl. door mr. J. L. de Leao Laguna de stelling verdedigd, dat de wettelijke handhaving van den wekelijkschen rustdag door het openbaar belang niet wordt gevorderd. Wij vernemen dat de liedertafel op Zaturdag 13 Febr. a.s. hare jaarlijksche uitvoering zal geven in bet locial de Vereeniging, WarmoeS3:raat, onder directie van den heer A. Berlijn en met belanglooze medewerking van den heer de Jong, den zoo gunstig bekenden fluitist van het orchest van het Paleis voor Volksvlijt, en van den jongenheer Poppelsdorf, élève van den heer M. van Praag. Verder zal door het koorpersoneel worden voorgedragen An die Leier, van Berlijn, alsook compositiëu van B. Klein, Schaffer euz. Het geheel belooft, zoowel aan leden als gcïatroduceerden, een genotrijken avond. Door de rcssortale vergadering van Noord-Ilolland is tot afgevaardigde ter Consfitucerondo Vergadering benoemd do heer dr. R. J. Stokvis Jr., lid van den kerkeraad dei’ N. I. Uatlï®®PM, 1 Febr. Bij hot openen van de hus der inschrijvingshilletten voor don herbouw van synagoge en kerkelijk bad binnen onze gemeente, welke opening den 14den dezer op het Regthuis alhier plaats had, is gebleken, dat van de vijf in de hus gevonden inschrijvingsbilletten de laagste inschrijver was de hoer Hendricus ïerwij, mr. timmerman alhier, cn wel voor eene som van ƒ 1615. Na magtiging van heeren Gedeputeerde Staten der betrokken gewesten, zal de reparatie aan genoemden heer door het kerkbestuur worden gegund. IïIaJSSsSHis, 31 Jan. Het kerkbestuur der Israël, gemeente alhier heeft Zondag 17 dezer eene vergadering bijeengeroepen, met het doel, om tot oen besluit te komen omtrent te verleenen medewerking cn bijstand aan het ontworpen Centr. Israël, weeshuis. Vooraf werd eene commissie gekozen, bestaande uit de hh. L. P. van Gelderen, J. M. Katan en J. J. Koppels, penningmeester, wier benoeming gevolgd werd door het bijeenzamelen van eene zekere .som als vrijwillige gift, terwijl vervolgens een ieder zich verpligtte tot eene wekelijksche bijdrage. De commissie heeft echter gemeend zich tot de finantiöole commissie van het Centraal Israël, weeshuis te moeten wenden met de vraag, hoeveel hot jaarlijksche bedrag voor onze gemeente zal moeten zijn, om aanspraak te kunnen maken op het opnemen harcr weezen. Het antwoord op die vraag ziet de commissie nog te gemoet. Groningen, 1 Febr. Zaturdag-avond jl. hield (Ie vereeniging der Htilpltas voor minvermogende Israëlieten alhier hare jaarlijksche algemeene vergadering met dames ten huize van mejufvrouw de wed. Kiek. Nadat deze vergadering door den voorzitter den heer dr. J. F. Cohen geopend was, werd verslag uitgebragt door den heer L. B. Catz, lid-sccretaris der vereeniging, waaruit o. a. bleek, dat uit de Hulpkas in het afgeloopen jaar een bedrag van ƒ 3,626 aan rentelooze voorschotten van/ötot/200 is uitgcleond. Als inleiding tot dit verslag hield de heer Catz eene voordragt over den vooruitgang in de maatschappelijke toestanden, de ontwikkeling van kennis op het geliied van kunst en wetenschap, toegepast op het weren van het pauporismus, zoo door stolïclijke hulp als door ouderwijs, een en ander wederom in verband met de nuttige werking eener llulplcas, welke voordragt inderdaad aller aandacht boeide en met algemeene tO(juichingen begroet werd. Hierna hield de heer Jaccjues Oppenlieim, jur. ‘ ï,ec«iwisi*dcsi, 2 Febr. Zondag-avond jl. werd onder voorzitterschap van den heer dr. A. Frijda, in eene der zalen van den Schouwburg, de ISdo jaarlijksche vergadering gehouden van de Hulpkas voor Israëlieten, die door een groot getal contribueerende leden werd bijgewoond. Namens het bestuur werd door den secretaris-boekhouder den heer H. M. lo Grand (die in de jongste algemeene vergadering als zoodanig is herkozen), een beredeneerd verslag uitgebragt van de verrigtingen dezer instelling, waarin op haar voortdurenden bloei werd gewezen en waaruit bleek, dat zij op het einde des jaars 1868 had te beschikken over eene som van /'IÖGS,S3 , me» een kapitaal in omloop van /2670,30. Van de con‘ tribueerende leden ontving do instelling eene som van /115,95, en nog aan achterstallen van 1867 / 3,22‘. De verloting te haren behoeve, waarvoor van 11. M. de Koningin een paar prachtige vazen ontvangen waren, bragt eene som van /249,10 op. Er werd uitgeleend het aanzienlijke bedrag van ƒ 7832 (in sommen van /7 tot /löO), waarvan 12 personen eenmaal, 24 tweemaal, 50 driemaal, 6 viermaal en 1 vijfmaal gebruik maakten; 26 malen werd borgstelling gevraagd, die slechts gedeeltelijk kon worden geleverd. Het cijfer der aflossingen, die met eene kleine uitzondering geregeld plaats vonden, bedroeg /781G,55, terwijl (Ie staat met een voordeclig saldo sloot van ƒ199,26'. Van de achterstallige schulden werd nog weinig afbotaald, dat echter meer aan onmagt dan aan onwil der Iceners kan worden geweten. Art. 12 van het reglement der Hulpkas, waarbij, in bijzondere gevallen, het bestuur gemagtigd is kwijtschelding van schuld te verlecnen, werd op één persoon toegepast. Vier leeners verklaarden voortaan geen# voorschotten meer noodig te hebben. De Afdeeling : tot het leeren van ambachten onder Israëlieten, gaf geene betere uitkomsten dan te vorigen jare, en er waren als zoodanig nog slechts twee jongelingen werkzaam, waarvan de gunstigste berigten inkwamen, en die onderscheidenlijk /24 en /6 voor gereedschappen ontvingen. Eene poging, om eenigc kinderen op eene alhier bestaande fabriek van gouden kettingen te plaatsen, waartoe de gelegenheid was aangeboden, en waarvoor op aanvrage tles bestuurs door de Israël, godsd. schoolcommissie drie leerlingen, welke de Israël godsd. armenschool konden verlaten, waren aangewezen, leed schipbreuk op den onwil dor ouders, die hunne kinderen liever in don kleinhandel, dan tot eenig ambacht willen opleiden. Nog is door de loden een voorstel van hot bestuur aangenomen, om met ingang van 1 April e.k. den leeners te verpligten S pCt. Almelo, 26 Jan. HecLn avond liield de pieuse vereuiiiging D'nDn alhier hare jaarlijksche 'eigaderiug. Bij monde van den secretaris werd een kort verslag uitgebragt, dat getuigde van den blooijeiiden staat der vereeniging, waarbij vooral in aanmerking kwam de aanzienlijke bijdrage, welke van wege dezelve in het afgeloopen jaar werd geschonken voor het nieuwe schoolgebouw. Voorts werd nog heti woord gevoerd door den eerw. heer A. Oppen-1 heimer, leeraar der vereeniging, en door den heer D. Stibbe, lid en secretaris van den kerkeraad, waarna, onder het gebruik van eenige ververschingen, doe r verscheiden leden menige heilwensch werd uitgesproken op den voortdurenden bloei der vereeniging. Na afloop der gewone werkzaamheden werd den tegenwoordig zijnden leden door de commissie voor het bijeenzamelen van jaarlijksche bijdragen voor het Centraal Weeshuis, bestaande uit de hh. M. H. Vos, J. Polaken M. Friedlander, de inteekenlijst voor gemeld doel aangeboden, hetgeen met een gunstigen uitslag werd bekroond, zoodat die vergadering teregt een einde nam met den aangenamen indruk van nsD irnu niicD. l – -- – := ( CORRESPONDEIiTIE. j S. te M. Wordt beleefdelijk verzocht ons de be- j doelde gemeenten te noemen. M. te li. Beter niet. E. te B. Het bedoelde blad hebben wij niet ontvangen. INGEZONÖEN STUK | In mijne gemeente (binnen eene onzer noor-1 delijke provinciën) beeft dezer dagen een feit plaats gehad, dat ik mij veroorloof onder de aandacht van alle kerkeraden en kerkbesturen ! te brengen, opdat zij, des noodig, hun voordeel j er meê doen, In mijne gemeente dan heeft een geïramatriculeerd lid, vroeger kerkbestuurder, twee graven, respectievelijk voor zich en zijne vrouw, op den Israelielischen godsakker gekocht en betaald, waarvoor hem door het kerkbestuur een behoorlijk op zegel geschreven kwitantie is afgegeven en welk kwitantie later ook be- ) lioorlijk werd geregistreerd. Ku bevat ons reglement o. a. sommige bepalingen, in de lioofdzaak hierop nederkomende, dat niet-geïmmatriculeerde leden geen regt hebben op eene gedistingueerde begraafplaats op ons kerkhof; dat zij niet tot kerkelijke functien kunnen worden geroepen; dat het lidmaatschap der gemeente ophoudt wanneer de jaarlijksche kerkelijke bijdarge wordt geweigerd, enz., enz. Bovenbedoeld lid weigert thans zijn aanslag in de kerkelijke bijdrage te voldoen, en desniettemin is hij voor zich en zijne vrouw, ten gevolge van den hiervoren omschreven aankoop en regie, van eene gedistingueerde begraafplaats op den Israël, godsakker verzekerd. Hoewel ik noch tot eene school—commissie, noch tot den onderwijzersstand behoor, zult gij mij toch wel veroorloven eene opmerking ten i beste te geven op het gebied van het godsd. onderwijs, welke mij reeds lang op het harte lag. Het zal gewis den naauwkeurigen opmerker niet ontgaan zijn, dat in den regel en dit zij zonder voorliefde of bijoogmerk ge-Mgd. dat in den regel de kinderen van de, 01 ugeesche Israëlieten het Hebreeuwsch meer' taalkundig juist, meer naar de regelen van het r 1 eijen, dan die der Hoogd. Israëlieten. Dit ei IS zo waar, dat ouders van kinderen van laatstgenoemden ritus thans Port. Israël, onderwijzers nemen, ten einde hunne kinderen giammaticaal Hebreeuwsch-lezen te doen leeren. Van waar, zoo vroeg ik mij dikwijls af, dat verschijnsel? De examina voor onderderwijzers van beide kerkgenootschappen , immei-a dezelfde. Dus aan onkunde van den i onderwijzer valt hier niet te denken. Wat mag ; dan de reden hiervan zijn? Een toeval bragt 1 1 mij echter op een denkbeeld, dat mij bij nadere 1 overweging toescheen, niet ongegrond te zijn, en waardoor ik meen den sleutel tot dit raadsel gevonden te hebben. Voor een paar weken las ik in uw blad eene annonce van eenige werkjes des heeren J. L. Cardozo Jr., en daaronder een Spel- en leesboekje in twee stukjes. Dit verwonderde mij: een spelboekje in twee stukjes; wat kan dat zijn? In gezelschap zijnde met een Hoogd. onderwijzer, k'vam het gesprek o. a. op dit onderwerp, en toen vroeg ik hem, of hij dit werkje kende, omdat ik weten wilde, wat dit tweede stukje bevatte (het eerste had ik meer gezien), waarop hij verklaarde dit niet te kennen. Ik vroeg een tweeden en een derden, doch kreeg hetzelfde ontkennende antwoord. 1 Daarop schafte ik mij dit werkje aan en zag, I dat het tweede deeltje onder meer bevat de I leesregels van de NIB', enz. Dit versterkte mij {in mijn eens opgevat denkbeeld, namelijk, dat de orde bij liet leeren van liet Hebr. lezen door de Hoogd. onderwijzers gevolgd, niet de j regie is. En zoo is het inderdaad; zij leeren den kinderen het alphabet, de klanken, spellen, en daarna ,/zetten zij het kind aan een nSfln.” De regels der JIJ Elli* en NVi', zoo noodig, ! neen, zoo onmisbaar tot het zuiver lezen van I het Hebreeuwsch, worden door velen geheel en jal veronachtzaamt. Een korten tijd geleden liet Hidalgo in dit orgaan zijne stem hooren omtrent het zenden van een dankadres aan het voorloopig bewind , van Spanje, wegens het opheffen [? Eed.] van het edict van 1492. In hetzelfde nommer, waarin zijn opstel voorkomt, stond ook vermeld, dat hh. parnassim, of liever, dat de kerkeraad der Ned. Port. Israël, gemeente alhier besloten had, zulk een dankadres aan Spanjes voorloopig bestuur te rigten, terwijl parnassim tevens bij advertentie alle contribueerende leden opriepen ter onderteekening van dit adres. Zeer teregt was uwe aanmerking hieromtrent, mijnheer de redacteur, dat de kerkeraad het erkentelijkheidsgevoel afhankelijk stelde van de dubbeltjes: ,/wie geld heeft, om te kunnen contribueeren, kan dankbaar zijn, vvie geen geld heeft, niet.” Doch over deze soort van beleediging, door de Eranschen genoemd: insuUer aux panvres, wil ik thans niet uitweiden. Genoeg zij het te weten, dat deze handelwijze kwaad bloed bij de gemeenteleden heeft gezet. Hidalgo kwam alzoo met zijne aansporing te elfder ure; het bevreemdt mij nogtans, dat hij verder niets van zich doet hooren omtrent dit adres. Te vergeefs doorsnuflfelde ik elk volgend nommer van uwe courant, zeker meenende bedoeld adres of eene vertaling daarvan in uwe kolommen te zullen vinden, doch tot nog toe vond ik niets. Nu Hidalgo hierover zwijgt, ben ik zoo vrij —■ daar ook in mijne aderen Spaansch bloed vloeit en ik dus veel belang in deze zaak stel de pen hierover op te nemen. Immers wat is er van en met dit adres ? Wij weten het niet. Wat is zijninhoud? Wij weten het niet. Alleen den contribueerenden leden w'as het gegund het adres te lezen, daar het, in de Spaansche taal gesteld, voorzien van eene Hollandsche vertaling, in de vergaderkamer van heeren parnassim ter onderteekenig lag. Verder weet niemand er iets van. Men schijnt den niet-contribueerenden niet eens het genoegen te gunnen het adres te lezen. Welk een verschil van handelwijze bij onze Port. broederen iii Frankrijk en Engeland! Deze waren zoo achterhoudeud niet met den inhoud van hun adres. Niet alleen de Joodsche bladen, maar ook politieke bladen maakten het wereldkundig, en zoodoende kwam het ook tot ons. Wat beduidt, in Godes naam, die achterhoudendheid in dit geval. Dat men op finantiëel gebied niet gaarne in de kaart gekeken wordt, wij willen het toegeven, althans wij begrijpen dit; maar in een geval als hier, wat mag, wat kan de reden van het stilzwijgen zijn. Daarvan begrijpen wij geen jota, Is het adres reeds opgezonden? en zoo ja, is al een antwoord van het voorloopig bewind ontvangen? Niemand weet er iets van; me» weet alleen dat een adres is onderteekend. Wanneer, zoo vragen velen, wanneer zullen parnassim der Port. gemeente alhier eens begrijpen, dat wij 1869 schrijven? Wanneer zullen zij eens die achterhoudendheid vaarwel zeggen .P Het is waarlijk meer dan tijd. Men zij indachtig, dat eene kruik zoolang te water gaat tot zij berst; men denke er aan, dat ook het taaiste geduld zijne grenzen heeft. Er mogten zich eens krachtiger stemmen doen hooren; er mogten eens inlichtingen omtrent meergewigtige, meer ingrijpende punten gevraagd, geëischt worden. In het belang onzer gemeente dringen wij aan op meer publiciteit; wij protesteeren met alle kracht die in ons is tegen deze en andere geheimzinnige handelingen. De laatste nommers der beide Israël, organen bevatten o. a. de belangrijke mededeeling en bespreking van een plan tot uitgave van een Ilandboeh van de geschiedenis der Joden tot op den dag van heden. Uitgegeven door de schrijvers I). E. Sinijs en Jacoh Hoofiën *) (lees: Handboek voor de beoefening van de geschiedenis der Israëlieten tot op den tegenwoordigên tijd, door B. E. Sluijs en Jacob Hoofiën), Bij de groote behoefte, die vooral hier te lande aan een handboek als het hier bedoelde bestaat, meermalen luide uitgesproken, den ernst, het gewigt en den omvang van het onderwerp, kon het wel niet anders, of deze aankondiging moest de opmerkzaamheid en belangstelling van velen tot zich trekken. Eeeds in 1854 door wijlen dl’. Mulder uitgenoodigd en aangespoord tot zamenstelling van een handboek voor de beoefening van de geschiedenis en letterkunde der Israëlieten, bij wijze van vervolg op het eerste stukje van zijn Chronologisch Handboekje voor de geschiedenis der Israëlieten, heb ik wet eenigzins opgezieu tegen die veel omvattende en tijdroovende taak. Bij den invloed toch, dien de lotgevallen van den Joodschen stam hebben uitgeoefend op den loop der wereldgeschiedenis en op het ontwikkelingsproces der menschheid, bij het verschil van opvattin» in oorzaak, verband en gevolg, is zelfs alleen de *) Prospectus. bewerking van een goed en logisch zamenhangende geschiedenis, wil men zich niet tevreden stellen met eene vertaling van het een of ander werk of de compilatie uit meerdere werken, maar streng rekenschap weten te geven van hetgeen men mededeelt en zelfs van hetgeen men vermeent niet te moeten mededeelen, een hoogst belangrijke arbeid. Bepaalt de geschiedenis van andere volken zich hoofdzakelijk tot een enkel land, hier moet zij worden opgespoord en bijeengebragt uit bijna alle landen van den aardbodem, doorloopt een tijdperk van veertig eeuwen, krijgt eene geheel eigenaardige beteekenis juist daar, waar de lotgevallen van andere natiën eiken invloed verliezen bij haren ondergang, terwijl een groot aantal bronnen groüteiideels tot nog toe ontoegankelijk is. Niet minder is het Joodsche volk, dat bijna uitsluitend eene roeping des gees.tes schijnt te hebben, merkwaardig om zijne letterkundige voortbrengselen. Terwijl Europa nog in een nacht van ruwe barbaarschheid verkeerde, om- j vatte de Joodsche geleerdheid reeds een groot gedeelte van de toen bekende wereld, bloeide gelijktijdig met de Arabische in Babylouië, Perzië, Syrië, Palestina, Egypte, Noord-Afrika, Spanje, een gedeelte van Frankrijk en strekte zich uit van den Indus tot de Seine. Het aantal .geleerden en hunne werken, die hoofdzakelijk handelen over theologie, casuïstiek, wijsbegeerte, kritiek, philologie, regtsgeleerdheid, taal—, zede—, dicht-, sterre-en wiskunde, over geschied-, aardrijks-, geneeskunde en vele andere takken van welenachap, is naauwelijks telbaar. De kennis daarvan is nog voor de beoefenaren van de verschillende wetenschappelijke vakken, ook bij de ontwikkeling daarvan in de latere eeuwen, hoogst belangrijk, in verschillende ppzigteu moet zij als hoofdbron worden beschouwd. De litteratuur van de Israëlieten alléén overtreft welligt die van alle volken der oudheid gezamenlijk, en het aantal exegesen over het vijfhoek is talrijker dan alle letterkundige geschriften van verschillende dier volken, .althans in zoo verre deze tot.de nakomelingschap zijn gekomen. Het is hier echter de ) plaats noch mijn doel, daaromtrent in ontwikkeling te treden. Zoo God wil, hoop ik elders daarop meer in het breede terug te komen. Doordrongen van de eigenaardige en veelvuldige moeijelijkheden aan dien arbeid verbonden, van de verschillende offers, die daarvoor gebragt j moeten worden, en in het volle besef mijner j zwakheid, was .het eerst na herhaaldelijk te zijn aangespoord en na toezegging van medehulp te hebben ontvangen, dat ik het gewaagd heb over te gaan tot de zamenstelliug van eeii Chronologisch Handhoek voor de heoejening van de geschiedenis en letterkunde der Israëlieten. Mijnheer de Redacteur! j In het A. I, WeeUlad van Vrijdag 22 Jan. i jl. komt een berigt voor uit Leeuwarden, betreffende een aan den eerw. lir. B. Dusnus (opperrabbijn) aangeboden geschenk door het genootschap DDiNI IDH, voor de diensten door z.wel-eerw. , gedurende 28 jaren aan dat genootschap bewezen. Zonder nu deze aanbieding te willen beoordeelen, ineenen wij echter te moeten opmerken, dat de heeren Kosman, opper-voorzanger, en de Roos koster, althans niet minder aanspraak op onderscheiding hadden mogen maken. Deae heeren toch zijn niet alleen meer dan dertig jaren zelfs werkelijh contribuerende leden, hetgeen met den opperrabbijn het geval niet is, maar hebben jaren lang insgelijks diensten aan het genootschap bewezen, zonder ooit zelfs eeuige vergoeding te hebben ontvangen. Ter liefde der billijkheid en regtvaardiglieid meenden wij deze opmerkingen niet te moeten terughouden. UEd. dw. dienaar, N. N. Leeuwarden, 31 Jan. 1869. A I) V B K ï E N ï I E N. Bevallen van een welgeschapen DOCHTER SARA REE NS, geliefde Echtgenoot van J. ZEEHANDELAAR. Amsterdam, 8 Pebr. 1869. (447 S REGEATEM van liet Nederl. Israelietisch 1 Jongens-Weeshuis -/MEGADLÉ JËTROfflIM” alhier geven mits deze den Leden van het \Aeeshuis kennis, dat de gewone jaarlijksche LOTIA'G ten voordeele der Leden, tot opname van TWEE WEEZEiV in gemeld Weeshuis, zal plaats hebben op Donderdag 4 Sisan (16 Maart) e.k. Zij noodigen derhalve de Leden in hun belang uit, de achterstallige bijdrage aan te zuiveren, ten einde van het genot der gezegde Loting niet verstoken te blijven. Regenten voornoemd: B. S. R I .E S, President. J. F. WERTHEIM, Secret. Amsterdam, 5 Pebr. 1869. (448 nDS hp‘ D. LEVISOX, mr. Bakker, Hospitaalstraat te Zutplien, berigt zijne geëerde begunstigers, dat bij hem wederom te bekomen zijn nïïDj BAIKET eii puike Kwaliteit, tegen de minste prijzen. NB. Bestellingen van Paascliliroodcn worden ten spoedigste bij hem ing|wacht. .9'r2n nP3 nm De oudergeteekende berigt zijnen geëerden begunstigers, zoowel binnen als buiten deze stad, dat liij wederom voorzien is van Puike i en beveelt zich minzaamst in de gunst /zijner Geloofsgenooten nan. IT. WITSTI3N, Zandstraat te UoUerdam. i NB, Hij aclit het noodig te waarschuwen, dat i hij volstrekt geeiio weerverkoopers of com) missionairs heeft aangesteld, en dat dus niemand op zijn naain kan verkoopen. 3 In den Bockhandel v.mi .ï. L. Joacliinisthal 3 zijn o. a- de volgende Werken voorhanden: rhlitn D-i tr’K nnSin nao 80. .mnan “irs cp -jnDïrT ‘pn.s* ddo 1 prtJtr S’iTjiD '-b i’E'a msa rnn rnin “IHD J -h pNiiT'Tm Tiiin Dtrnp Sa nsin so. nbnS’Q Sxan 8o. Pt jniasTT im.\‘ anS i'tj' 'dPMn pb ppn ' DS‘a nns maya vi. Josepims) nviionp j 8o, pNoPtr pSp ay Disa rnn 'mi T 40. _i8fi8 jmDyna o"j .’ay nnja B'D’n pi’w nS anaiD nna trn’a ay 8o. jy’ii .Tyany 'nb rrnJNi a’ana n’a'i 8“- T'ain fyii .'i’ypjyDa m'? (.Apotryphent d'jTpnx D’^inu 8o, jom kVB'axn 8o. T"3m wPn nynya '-h dpnn mh .jNapTy jaSp pnx maiaip p.spn 8o. jcjp’n ' ra'? 'ns‘ '17 mDx nPaa by pnDK nm ,. Io. 1862 Dippxr ; apy’ n? nty'? D'niNa anan ontr' nQin Ao. kSaPn ppay’a m 80. Nia-axni /paoyp ayan nxa HDD – 8o. TnDDyia /nKn xnoii aaya khidd so. (a'’tyyan vyaa) D’D'llp niSD 80. “I '-ID .D’aSa awa nb [ 'nbin ay nma 'Pp So. 1868 jy’ii ,a"3 myay'? anP nanan t Ook is hij ruim voorzien van de allerfijnste. soorteu Woüen en Zijden mn’Pi3, tot de ci-1 vielTe prijzen. ' (4,51 liet BESTUUR der Vereeniging niin te Breda verzoekt II iï. monsters van hun 2713» benevens prijsopgaaf van een nsD zonder Rollen, geschreven op best Kalfs-perkament, lang 69 Ned. Duimen. Aanbiedingen franco in te zenden bij ’ J. D. HEIJMANS, 452) President der Vereeniging. ' Om dadelijk; in dienst te treden wordt in ■ een Magazijn van Manufacturen te Botterdam * iemand gevraagd, die minstens twee jaar in dat Vak werkzaam was en bekwaam is zich met ■ den Verkoop in het groot te kunnen belasten. ' Adres met franco brieven onder letter C., bij de Boekhandelaars Gebroeders Haagens, ■ Keizerstraat, liotierdam. (453 I Bij de Israejietische Gemeente te Tilburg 3 wordt tegen 15 Mei a.s. gevraagd een onge-3 huwd Voorlezer, Onderwijzer en Sjocliet. Salaris naar'bekwaamheden. Brieven//«mcö aan het Kerkbestuur. (Tlerhaald wegens eene (451 * Een Israei. iileêrmakersknecht wordt voor vast werk gevraagd, tegen genot van Kost, Inwoning en Salaris naar bekwaamheid. Die zijn vak grondig verstaat en van ’ goede getuigschriften voorzien is, komt het ' meest in aanmerking. Adres franco ouder de ' letters G. B., aan den Boekhandel van Jons. Geeadts & Co., te Hilversum. (455. Vervolg van het Verslag der Zitting van den Kerkeraad der Ked. Israël. Hoofd-Synagoge te Amsterdam. Zitting van 7 Pebr. 1869, De redenen, welke den Minister tot die overluiging hebben geleid, zijn hoofdzakelijk: 10. de door de besturen der Israël, gemeenten te Amsterdam volgehouden bewering, dat de Constitueerende Vergadering onbevoegd was, het gewijzigd algemeen reglement als hoofden van de beide Israël, kerkgenootschappen, op den voet der wet van 10 Sept. 1853 {StaatslL No. 102) in te dienen, welke bevoegdheid pok door de gemeente te Maastricht, dpch op andere gronden, was bestreden; dat omtrent dit punt in den boezem der lioofd-Commissie «ene meerderheid stond tegenover eene minderheid, die op é<éne stem na de meerderheid evenaarde; dat dus de beslissing iu deze door de regeering zou moeten worden gegeven, dat echter niet kon geschieden, zonder aanleiding te worden tot meer bemoeijing met zaken van kerkelijken aard, dan de regeering meent tot hare grondwettige roeping te behooren; 20. dat de tegenstand tegen het algemeen reglement afkomstig is van besturen van gemeenten, welke meer dan de helft van .het •Zielental der Israël, bevolking van Nederland bevatten, zoodat de organisatie, dooi' de Con-Bfcitueerende Vergadering ontworpen, onvolledig is, en in stede van eenheid in het bestuur der Israël, kerk te brengen, sleqhts verdeeldheid zou ten gevolge hebben; 30, dat door het verzet der beide Israël, gemeenten te Amsterdam het reglement, zooals het Z. M. is aangeboden, niet kan worden ten uitvoer. gebragt, dus niet in werking kan komen, maar al dadelijk zou moeten worden gewijzigd, hetwelk met door allen erkende bezwaren gepaard zou gaan. Dat deze redenen den Minister hebben genoopt om, met Zr. Ms. magtiging, het reglement aan de Constitueerende Vergadering terug te zenden, met de kennisgeving, dat de Minister bezwaar maakt, om tot de invoering van dat reglement Staatsm.edewerking te verleenen; oat de Minister zoo handelende, toch de omstandigheden betreurt, welke hem daartoe hebben geleid, omdat bij overtuigd is, dat de regeering zich voortaan moet onthouden van .alle, niet op de wet steunende, inmenging in de .kerkelijke aangelegenheden der Israëlieten, terwijl zij gaarne zou hebben gezien, dat daaraan eene reorganisatie in eigen boezem der Israël, kerk ware voorafgegaan, en omdat het gemis Tan eene voldoende organisatie nadeel voor het kerkgenootschap kan opleveren en bezwaren •doen gevoélen, inzonderheid bij de toekenning der Eijkssubsidie van Israël, geestelijken en kerkelijke instellingen; de Minister wil echter de gelegenheid nog een korten tijd open laten, om een geregelden overgang van zaken te bevorderen en het zal hem aangenaam zijn, jpdien alsnog de middelen gevonden konden worden, welke tot eene bevredigende organisatie voor ket grootste gedeplte der Israeljeten in Nederland zou kunnen leiden,- de Minister noodigt de Constitueerende Vergadering uit, nlsnog eene poging aan te wenden tot bereiking van bet voorgestelde .doel len de Minister zal, in afwachting daarvan, de overweging van hetgeen eer regeering te doe.n staat nog e.enigen tijd .aanhqndenj mpgt ket .e.ckter ,na een niet te u-f •l>7. V. .ua nlto. Maart 1869, ■blijken, dat kejt ynprgestelde d.oel niet kan worden bereikt, dan zal er voer den Minister niets oyefbkjven, -dan aan %. M, vopr te .stellen de iutrekkking van alle besluiten betieffepde ,de kerkelijke belangen der Israëlieten, .te beginnen roet die vau ken .Souvereinen Vorst van 26 Pebr. .en J.nnij ISII, bij welke aan de regecring eene berooeijing met de kerkelyke aangelegenheden der Israëlieten kier te lande Js opgedragen, waaraan de grondwettige grondslag entbreekt. In de missive van den heer voorzitter der i i Constitueerende Vergadering van 5 Jan. 1869 jl No. 24 wordt opgemerkt, dat de mededeeling ’ aan den kerkeraad van de hierboven omsebre- x ven circulaire des Ministers aan de Constitu- i eerende Vergadering, misschien zal kunnen medewerken tot be,t doel, dat de Minister ziclj i heeft voorgesteld; dat de voorzitter der ge- ' noemde Vergadering het voor bet overige ge- i heel aan bet oordeel van den kerkeraad moet overlaten, of daartoe zijnerzijds eenige en zoo i ja, welke stappen zullen gedaan kunnen worden j indien echter eenige mededeeling aan de i Constitueerende Vergadering mogt te doen zijn, zal het den genoemden voorzitter aangenaam i zijn, die vóór 1 Eebr. te mogen ontvangen. ( Boor den voorzitter wordt alsnu medege- ! deeld, dat door de commissie, benoemd in de s vergadering van 8 Maart 1866 No, 13, en nog ’ bestaande uit de bh. mr. C. D, Asser, A. Lebren, 1. T, Philips, M. I. Goudsmit, dr. J. B. Stok- ' vis Jr., dr. L van Lier Ez. en L. P. Jacobs, eii aan welken daarbij de taak is opgedragen, om te onderzoeken wat door den raad, naar i aanleiding van en ten vervolge op het op den 27 Nov. 1835 No. 102 aan Z. M. aangeboden : adres in zake bet reglement der Constitueerende Vergadering behoort te worden gedaan en den raad deswege de noodige voorstellen te doen, onmiddellijk na de ontvangst der zoo even voprgelezen stukken, een ontwerp-adres aan °de Constitueerende Vergadering is zamengesteld, ten einde daarmede te beantwoorden de missive van den heer voorzitter dier Vergadering en dat dit ontwerp in afschrift bij al de leden van den raad ter lezing heeft gecirculeerd. In dat uitvoerige ontwerp wordt in eene beknopte historische ontwikkeling getreden van ) den gang der zaak sedert 186.3, stilgestaan bij de pogingen door Ren kerkeraad der Hoofdsynagoge beproefd, om tot overeenstemming te geraken, ten blijke waarvan den 23 Mei 1865 een gewijzigd ontwerp van organisatie van een centraal orgaan aangeboden is geworden; dat echter op al die pogingen, hoe ernstig ook gemeend, door de Constitueerende Vergadering ( geen regard is geslagen, maar een gewijzigd I reglement aan Z. M. is aangeboden, dat nog i onaannemelijker dan bet vorige is geoordeeld en dat de raad het noodig heeft geoordeeld Zr. Ms. Hooge bescherming tegen alle kren king van de belangen dezer gemeente cerbiediglijk te moeten inroepen, dat de raad na mededeeling yan den loop dezer aangelegenheid de vraag stellende of in zijne zienswijze eene verandering is gekomen, bepaaldelijk moet verklaren, dat de toenmalige bezwaren tegen bet algemeen reglement, deels van finantiëelen, deels van administratieven aard (welk in dat ontwerp nader worden uiteengezet), in geenen deele zijn verminderd, veeleer vermeerderd; dat er dus aan nog meerdere toegeeflijkheid dan in 1865 is betoond niet valt te denken en dat bet alleen de vraag zou kunnen zijn, of bet tegenvoorstel, toen tn vergeefs aangeboden, thans niet behoorde te worden ingetrokken en of niet zonder in eenige verdere onderhandeling te treden, de raad alsnu behoorde te rade te gaan met hetgeen het belang dezer gemeente eischt en na regeling van al datgene, waarin voor deze gemeente tot dusverre van Staatswege werd voorzien op zoodanig reglement in den zin der w'.et van 16 Sept. 1853 [Staatsblad No. 102), de goedkeuring van Z. M. te vragen; dat de kerkeraad vooralsnog daartoe niet wil overgaan, maar van de vrijheid, door den Minister gegeven, dat gebruik wil njaken, dat de raad | zich alsnog bereid verklaart, tot eene regeling zooals die in 1865 is aangeboden., maar tevens met bepaalde verklaring dat, zoo het door den Minister met de bijeenroeping Rer C. Y, beoogde doel niet wordt bereikt, be,t tegenvoorstel van den raad als geheel teruggenomen moet worden beschouwd; wordende ten slotte nog een paar opmerkingen daarbij gevoegd, over het begrip van ,ee,n algemeen Israelietisch kerkgenootschap en de regeling van de Rijkssubsidiën aan Israël, geestelijken en kerkelijke instellingen. Over dit oiitwerjp-adres wordt thans bet woord gevoerd door de hb. Pinner, Prins, Philips, van Lier, Polack, Jacobs, Zeckendorf, Ries, Beer en den voorzitter, die de door onderscheidene sprekers ontwikkelde beschouwingen in het breede beantwoordt en ten slotte voorstelt: 10. bet ontwerp-adres aan de Constituecrende Vergadering goed te keuren met bevoegdheid op de commissie ad hoe, om, zoo noodig, de redactie bier en daar te revideren, 20. een afdruk van dal stuk met geleidende missive te verzenden aan Z.Excell. den Minister van Financiën en een afdruk aan al de leden der Constitueerende Vergadering, 30. aan de commissie, benoemd in de vergadering van 8 Maart 1866 No. Wij hebben de eer "ehad de missive van uwen heer voorzitter aan 5 Jan, 11. No. 24, te ontvangen. Daarbij is onder toezending der missive van Z. E. den M inister van Financiën (afdeeling Hervormde Beredienst, enz.) dd. 29 Out. jl. No. 17, te kennen gegeven, dat die mededeeling misschien zou kunnen medewerken tot het doel, dat de Minister zich heeft voorgesteld, dat het voor het overige geheel aan ons oordeel werd overgelaten, of daartoe onzerzijds eenige en zoo ja, welke stappen zouden kunnen gedaan worden, terwijl ten slotte het verzoek werd gedaan, zoo eenige niededeeling aan de Constitueerende Vergadering mogt te doen zijn, deze voor 1 dezer aan uw voorzitter te ( doen toekomen. I Uit de gemelde ons medegedeelde missive van den Minister blijkt, dat Z. E. uwe vergadering heeft uit( genoodigd tot het aanwenden van nog eene poging tot bereiking van het voorgestelde doel, hetwelk daarin bestond, dat, door alsnog te vinden middelen, eene voor het grootste gedeelte der Israëlieten in Nederland bevredigende organisatie zoude kunnen worden verkregen. Het zou ons aangenaam geweest zijn, indien wij, in plaats van de eenigzins onbepaalde door ons ontvangen uitiioodiging, hadden mogen vernemen, welke vragen uw heer voorzitter het voornemen heeft bij u ter tafel te brengen, omdat wij dan meer bepaald zouden weten, welke mededeelingen ter bereiking van het beoogde doel het meest bevorderlijk zouden kunnen zijn. Wij onderstellen, dat het welligt de bedoeling van uwen beer voorzitter is te vernemen, op welke voorwaarden wij alsnog zonden kunnen toetreden tot eene reorganisatie van het Israël, kerkgenootschap. Wij hebben gemeend, van deze onderstelling uitgaande, u onze bepaalde denkwijze over deze aangelegenheid te moeten mededeeleu, in de hoop, dat wij hierdoor zoo veel in ons vermogen is, zullen medewerken tot bereiking zoo mogelijk van het doel van Z. E., of dat althans bij het eventueel mislukken der thans nog aan te wenden poging, spoedig zal blijken, dat langs den ingeslagen weg niet te bereiken is, en de door Z. E beoogde scheiding van de Israël, kerk en den Staat langs een anderen weg zal beboeren tot stand te komen. Het zij ons vergund te herinneren, dat wij reeds in 1863 u hebben medegedeeld het verslag van eene commissie uit ons midden en waarmede de kerkeraad zich heeft vereenigd, bevattende onze bezwaren tegen het toenmalig ontwerp-reglement voor het centraal bestuur der Israël, kerk in Nederland. Aan deze uitnoodiging, welke ons het voorniizigt opende, dat bf aan ons billijk verlangen eindelijk zou ■n'orden gehoor gegeven, öf dat althans spoedig blijken zou, dat wij dit niet meer hadden te verwacliteii, en op die wijze een einde komen aan eene zaak, die voor ons steeds onaangenaam en pijnlijk geweest is en veel tijds ontroofd heeft aan de behandeling van de alleziiis onze aandacht en zorgen eiscliende veelsoortige en gowigtige belangen van onze talrijke gemeente werd door ons voldaan. Wij stelden het ons dus tot taak, ja tot gemoedelijken pligt, om, overeenkomstig den wensch in de laatstgemelde ministeriële missive gouit, zoo veel doenlijk ter zijde te stellen de bezwaren, waarvan de wegruiming wel wensohelijk geacht w'erd, maar de toetreding tot het reglement niet zouden beletten, en ons te bepalen tot die bezwaren, welke met het oog op de ons toevertrouwde belangen van dat gewigt werden geoordeeld, dat, zonder wegruiming daarvan, onze toetreding niet mogelijk zoude zijn. Wij hebben dan ook, in plaats van ons te vergenoegen de denkbeelden in bovengemeld rapport vervat, in artikels te formuleren, gemeend, liet reglement der Constitueerende Vergadering tot grondslag te moeten nemen, en hebben zelfs met opoffering van onderscheidene denkbeelden van dat rapport, geoordeeld geene te groote afwijkingen van de bij het reglemegt aangenomen organisatie, maar liever in die organisatie de vereischte wijzigingen te moeten voordragen. Wij zijn langs dien weg gekomen tot het voorstellen, niet van een nieuw, maar van een gewijzigd reglement, hetwelk wij toen bij onze missive van 23 Mei 1865 aan 'L E. hebben aangeboden, en zulks alleen tot blijk van onze zucht om tot het tot stand komen der verlangde organisatie mede te werken, en in geenen deele als 'een nieuw ontwerp, bevattende eene organisatie zoo als wij die voor onze belangen wensohelijk en oirbaar achtten; wij zouden bijna zeggen, dat wij eene transactie hebben aangeboden, ware het niet, dat deze uitdrukking ten onregte zou doen denken aan strijdige belangen, -umaraan intussohen niet te denken viel; want, zooals wij meenden aan het slot dor missive van 23 Mei 1865 aan Z. E. Wanneer wij nu, na herinnering aan den loop, dien deze zaak heeft genomen, en mededeeling van onze vroegere zienswijze, de vraag stellen, of in die zienswijze eene verandering is gekomen, dan meenen wij bepaald te moeten verklaren, dat de toenmalige bezwaren tegen het meergemelde reglement, welke zijn deels van administratieven, anderdeels van fmaacieelen aard, in geeiien deele verminderd, veeleer nog vermeerderd zijn. Het administratief bezwaar, dat namelijk de vele bemoeijingen, die uit die nieu-we organisatie znllen voortvloeijen, tijdrooveud zullen zijn en te kort kunnen doen aan de zorgen, die de behartiging onzer eigene zaken eischt, bestaat alsnog in niet minder levendige mate dan vroeger. Het financieel bezwaar is zeker ook niet verminderd. De vele lasten, die de leden onzer gemeente voor land en stad te torschen hebben, worden nog vermeerderd door een kerkelijken aanslag, die reeds een vrij aanmerkelijk cijfer heeft bereikt, en die bi] de w'elwillendheid, die bij zeer velen bestaat, toch niet overal even gemakkelijk wordt inrevorderd en althans tot zeer groote bezwaren zou kunnen aanleiding geven, indien die moeten worden vermeerderd, teil gevolge van ue aanzienlijke uitgaven, waartoe de bij het reglement vervatte organisatie de gemeente zoude verpligten. De lasten, die de leden der gemeente te dragen hebben, wel verre van in de laatste jaren te zijn verminderd, schijnen veeleer te zullen moeten worden verhoogd, ten gevolge van de steeds klimmende behoeften der gemeentelijke administratie, o. a. ook van zeer kostbare en dringende roparatiën, die do kerkgebouwen behoeven. Aan nog meerdere toegefelijkheid dan in 1865 onzerzijds is betoond, valt dus geenszins te denken, en hot zou dus alleen de vraag 'kunnen zijn, of hot tegenvoorstel toen door ons ge- ) daan, maar zonder eenig gunstig gevolg gebleven zijnde, thans niet behoorde te worden ingetrokken, en of wij niet, zonder in eene verdere onderhandeling te treden, alsnu alleen en uitsluitend behoorden te rade te gaan met hetgeen het belang onzer gemeente eischt, en na regeling ten behoeve onzer gemeente van datgene waarin tot dusverre van Staatswege werd voorzien, op zoodanig reglement, iii den zin der wet op de kerkgenootschappen van 10 September 1853, de goedkeuring van Z. M. te vragen. Wij meenen echter hiertoe vooralsnog niet te moeten overgaan, doch veeleer een blijk te moeten geven van erkentelijkheid aan Z. Met het bovenstaande hebben vrij U onze meening op eene, naar wij hopen, bepaalde en duidelijke wijze kenbaar gemaakt. Wij veroorloven ons de vrijheid, ten slotte nog een paar opmerkingen hierbij te voegen. Vooreerst mogen wij niet ontveinzen, dat wij, ofschoon steeds medegewerkt hebbende om een dusgenaamd Israelietisch kerkgenootschap te helpen tot stand brengen en zelfs nu nog daartoe trachtende ; , mede te werken, evenwel niet inzien, dat de vestiging | van een kerkgenootschap in dien zin bepaald nood, zakelijk is, en dat zoo de pogingen om het alsnog , tot stand te brengen vruchteloos blijven, om die reden de betrekking der kerk tot den Staat noodwendig j zou moeten blijven voortduren. IVij moeten zelfs ver- I klaren, dat wij ons geen regt helder denkbeeld kunnen ! vormen van een algemeen kerkgenootschap, de verconiging van onderscheidene zelfstandige gemeenten bevattende. Afgescheiden van de gelijkheid der geloofsbegrippen van de leden, meenen wij, dat de onderscheidene gemeenten, hetzij grootere of kleinere, als i ; zelfstandige kerkgenootschappen moeten worden beschouwd, die ja gemeenschappelijke of ais gemeenschappelijk beschouwde belangen met elkander kunnen regelen, maar die kwalijk als te zamen een gemeenschappelijk kerkgenootschap vormende, kunnen worden ' beschouwd. WG is waar is in 1814 door den toenmaligen Souvereineu Yorst een algemeen Kerkgenoot-; I schap gevestigd. Die Vorst bezat destijds daartoe de 1 ' magt, die trouwens met de vroegere begrippen, om- \ ' treilt het verband tusschen kerk en Staat, was over: een te brengen. Er bestond dus toen een algemeen Israël, kerkgenootschap, steunende op een organiek J besluit, dat kracht van wet had, en waarbij de Staat een zeker opperbestuur over dat kerkgenootschap uit' oefende. Maar bij toepassing van het thans geldende beginsel van scheiding van kerk en Staat vervalt dat ’ vroegere kerkgenootschap, en blijven er slechts zolf’ standige gemeenten. Er is dus niet meer te denken aan een algemeen Israël. Kerkgenooteobap in den staatsregtelijken zin des woords. ’ De tweede opmerking is deze: Het is waar, dat er ’ ook na de scheiding van keyk en Staat nog eeuige = punten van aanraking overblijven, zoo als die betreffende het toekennen van subsidiën aan Israelietische 1 geestelijken en kerkelijke instellingen, en het is mede e waar, dat de Minister, tot wiens taak het behoort – deswege voordragten te doen, voorlichting dienaanj gaande kan behoeven; maar wij kunnen niet inzien, ■ dat alleen tot dit doel een kerkgenootschap in den s bedoelden zin zoude behoeven tot stand te komen, en j meenen dat de Minister, -wanneer hij raad behoeft, i hetzij bij eene consuleerende_ commissie, hetzij bij de e kerkelijke gemeente, hetzij bij daartoe bevoegde per“ sonen, steeds bereidwilligheid zal vinden, om Z. E. a voor te lichteri. Hiertoe is dus de verlangde orga“ nisatie niet noodig en de scheiding der Israelietische 3 kerk van den Staat behoeft hierop niet te wachten, r De gemeenten kunnen zich alle zoo organiseeren, dat 1 de intrekking der nog bestaande verordeningen, die- de j kerk aan den Staat verbinden, zonder bezwaar zal > kunnen geschieden. Wij willen nu daarmede nietzeg> gen, dat daarna niet nog de gelegenheid open blijft, '5 regelingen te maken omtrent onderwerpen, die als van 1 gemeenschappelijk belang beschouwd zullen kunnen – worden; ons althans zal meu ook later nog daartoe – vinden, maar wij moeten er bij voegen en ua-3 dmkkelijk herhalen, dat het tegenvoorstel, dat w'ij 3 thans nog voor de laatste maal aanbieden, dan ais 3 geheel vervallen zal moeten worden bpchouwd; dat de concessiën, die wij nu nog bereid zijn .e doen, 3 dan zullen zijn ingetrokken en er dan van niets anders 3 meer sprake zal kunnen zijn, dan van zeer eenvoudige ! regelingon, zoo min omsiagtig cn onkostbaar als mogelijk, in don geest van het mecrgoïnclJo door don I' kerkoraad goedgekeurde rapport der raadscommissie van 1803. De Kerkeraad der Nederlandseh-Israelietisobe IloofiJ-svnagoge to Amsterdam, (get.) C. D. ASSER, Voorzitter, de Secretaris, (get.) M. L. VAN AMERINGEN. De voorzitter stelt aan de orde de stukken vermeld in de vergadering van 1 Sept. 1868 No. 44 en het rapport dd. .30 Oct. 1868 van den heer I. T. Philips, betreffende de reparatiën der Nieuwe Synagoge. Daar geen der leden de voreisclite inecrder- I heid heeft verkregen, heeft er eene tweede vrije stemming plaats, I De, uitslag daarvan is, dat zich vereenigen ’ op do hh, E. de Jong 11, L. Prins 3, B. S. Eies Z, E. Yisser 2 stemmen, E. A. van Gelder, B. S. Eubens Jr., M. G. Tabak en Meijer W. Zeckendorf, ieder 1 stem. Daar alleen de heer de Jong is gekozen, heeft er, nadat de hh. Eies en Prins verzocht j hadden niet in aanmerking te komen, rene nieuwe stemming voor een tweede lid in voornoemde commissie plaats. Daarbij worden uitgebragt op de hoeren E, Yisser 9, L. Prins 2 stemmen, B. S. Eies 1 stem. De hh.'Philips, de Jong en Visser, verklaren zich bereid, om met medewerking van den voorzitter, de opdragt te aanvaarden. Aan het kerkbestuur zal van het genomen besluit worden kennis gegeven. Wordt gelezen eene missive dd. 4 Eebr. ji. van mejufvr. de wed. Levie Abraham Stijsel-Zuiger, houdende verzoek, om haar, öSjarige [ weduwe van den op 15 jlpril 1861 overleden oppasser ter Tweede Synagoge, die, blijkens het . daarbij overgelegde extract uit de verbalen des i kerkbestuurs dd. 14 Jan. 1829 No. 21, op ■ dat tijdstip tot die betrekking is benoemd, alsnog te stellen in het genot van pensioen. I Nadat over deze aanvrage het woord is ge■ voerd door de hh. Philips, van Lier, Eies en ' den voorzitter, vereenigt zich da vergadering zonder omvrage, met het voorstel van laatst. genoemden, krachtens hetwelk wordt besloten, ' 10. het verzoek van de wed, Stijsel aan te i houden tot eene nadere vergadering-, 20. haar over 1869 toe te kennen eene gra, tiflcatie van ƒ 17,50, 1 Aan het kerkbestuur zal van dit besluit wor‘ den kennis gegeven. I j Daar op de daartoe strekkende vraag des j 1 voorzitters geen der leden meer eenig belang ® \ in het midden heeft te brengen, wordt de ver-1 gadering te 41 uur gesloten. e I Ter Drukkerij van het Weekblad voor Israëlieten. 