De stem
31. Derde Kwartaal. /f S >> Elfde Jaargang^ é \v '&<. Vrijdag, 2 Augustus 1861. ih: M i n. ACOPIS0HTE AErEI KYPI02 (2 Cor. VI: 17). ww.KBT.An IN HET BELANG DER WARE GEREFORMEERDE KERK IN NEDERLAND. Uit BLAD verschint éénmaal ’s Weeks, des Vrijdags. Abonnementsprijs voor Amsterdam per drie maanden: f 1.25. franco voor de overige plaatsen binnen ons Rijk f 1.50. De betaling geschiedt per kwartaal. Verkrijgbaar bij HOOGKAMER Ij COMP., Drukkers te Amsterdam, en bij alle Boekhan delaren in dit Rijk. In te zenden Stukken in het belang van de Stem, moeten besteld worden op werkdagen aan een’ der Redacteurs. Prijs der Advertentiën : Van een tot acht regels ƒ1.—, het zegelgeld daaronder begrepen; elke regel meer 1O Cents. Buitengewoon groote Letteren, naarmate de ruimte die zij beslaan, a 15 Cents de regel. Advertentiën, Kerk- en Sehoolnieuws op werkdagen te bestellen met franco Brieven aan de Drukkers te Amsterdam. Annonces van Boeken 3|2 maal. INHOUD. ANNOTATIEN OVER DE ZINNEBEELDIGE GODGELEERDHEID. MIJN LIEFSTE IS MIJN EN IK BEN ZIJN. — BIJBELSCHE BEELDSPRAAK. — BEZE IS DE WAARACHTIGE GOD. — HUWELIJK. — MENGELINGEN, BEBIGTEN, ENZ. — KERK— ÏIEUWS. — ADVERTENTIEN. ANNOTATIEN OVER DE Zinnebeeldige Godgeleerdheid. {pervolg van N°. 28). Door een Voorbeeld (Type) ’t welk van een leerbeeld. (Exempel) wel moet onderscheiden I worden, verstaan wij een zinnebeeldig persoon of zaak, of personen of zaken, die door Godde lijke beschikking of ordonnantie te voren geweest en in de H. S. beschreven zijn, tot afbeelding! van eenig ander persoon of zaak, of personen of zaken, die naderhand wezen of gebeuren zonden. Wij zeggen vooreerst, dat een voorbeeld, van een exempel of leerbeeld wel moet onderscheiden worden. Want ofschoon het woord exempel veelal door voorbeeld vertaald wordt, gelijk men de woorden, bij exempel in onze taal uitdrukt door bij voorbeeld of bij verkorting b. v., zoo moet men echter, als men naauwkeurig spreken zal, deze beide woorden wel onderscheiden. Door een exempel verstaat men doorgaans een bij zonder staaltje, van iets, dat men in het ge meen ter nedergesteld heeft, hetwelk wordt bij- gebragt, om de zaak, die men gezegd heeft, na der te bewijzen of op te helderen. Neemt eens, nis ik zeg, dat vele dieren een bijzonder in stinct hebben van schranderheid, en ik breng per exempel bij, een’ aap, hond, vos en derge lijke. En wanneer de Apostel getuigt dat de vaderen onder den ouden dag, door het geloof groote dingen gedaan en uit dien hoofde een heerlijk getuigenis verkregen hebben en hij be vestigt zulks met de exempelen van Abel, Enoch, Noach, Abraham, Izaak, Jakob, Jozef, Simson en meer andere, (Hebr. XI). Zoodanige exempelen worden in onze taal gemeenlijk voor beelden genoemd; maar moeten dan wel onder scheiden worden van typen of eigenlijke voor beelden. Derhalve, onderscheidshalve, zouden wij liever het woord exempel overzetten door leer beeld en het woord type door een voorbeeld, als zijnde eene afbeelding die van te voren is geschied, van iets, dat naderhand zijn of ko nen zoude. Wij zeggen verder , een persoon of eene zaak, of personen of zaken. Want gelijk het in op- zigt van de zinnebeelden plaats heeft, zoo ook hier. Daar zijn persoonlijke en zakelijke en daar zijn ook enkele en zamengestelde voor beelden. Een voorbeeldig persoon was ten leer beeld, Adam, Abel, Noach, David, enz. of meer personen bij elkander genomen als: de Babylonische torenbouwers, de broeders van Jo zef, de Egyptenaren, die het volk van Israël onderdrukten, de gemeene priesters en Levieten; ja de gansche gemeente Israëls. Onder de zaken die voorbeeldig zijn, tellen wij ook de voor beeldige tijden en plaatsen en deze zijn ook of enkele en zamengestelde. Dus was een zakelijk voorbeeld, de Arke Noachs, de ram Abrahams, de Arke des Verbonds, de tafel der toonbroo- den, de groote verzoendag; of zamengestelde, de paaschlammeren, de twaalf pilaren die bij de verbondmaking aan Sinaï werden opgerigt, de zeven pijpen van den gouden kandelaar; enz. Ten derden, een zinnebeeldig persoon of zaak; want men moet wel aanmerken, dat alle voorbeelden ook zinnebeeldig zijn en uit zinne beelden bestaan; maar dat alle zinnebeelden, j geene voorbeelden zijn. Want niets kan een i voorbeeld zijn van iets, dat naderhand wezen zal, of het moet bekwaam zijn om zoodanig persoon of zaak te verbeelden; in welke be kwaamheid van verbeelding de natuur van een zinnebeeld bestaat. Doch dan wordt zoodanige zinnebeeldige zaak of persoon eerst een voorbeeld, wanneer door Gods schikking of ordonnantie de zelve iets af beeldt, dat daarna zijn of geschieden zal. Door Gods schikking zeggen wij, en dat ziet op zekere voorvallen of gebeurtenissen, welke Gods voorzienigheid zoodanig bestuurd heeft, dat het te voren gebeurde, een voorbeeld zijn zoude van hetgene naderhand zoude geschieden. Neem eens de historie van Abraham, Sara en Hagar, Ismaël en Izaak, het wedervaren van Jozef, de bedrijven en ontmoetingen van David en dergelijke. Maar door Goddelijke ordonnantie is iets een voorbeeld, wanneer God eenige wet of plegtigheid heeft ingesteld tot afbeelding van andere zaken of personen. Van zaken, zeggen wij; neemt eens van de goederen des N. T., van de erfenis der wereld, van het verval der kerk door den Antichrist. Of van personen; als van Christus, van de Apostelen, van de ge meene leeraren, van de geloovigen des N. T., 1 van de godloozen, van den Antichrist. Eindelijk, die naderhand zijn of gebeuren i zouden, zeiden wij. Trouwens, het woord zijn zouden, slaat beide op de voorgebeelde personen of zaken; maar de woorden gebeuren zouden, ' op de zaken alleen. En dus, die naderhand zijn of gebeuren zouden, onder de dagen des N. 1.; want de voorbeelden zijn eigen aan den tijd vóór Christus; waarmede de vervulling en de betee- kende zaak van de voorbeelden eenen aanvang heeft genomen. En hierin ligt dan het wezent- lijke onderscheid tusschen een zinnebeeld en een voorbeeld, dat een zinnebeeld slechts in het ge meen iets verbeeldt hetgeen in zekere personen of zaken kan plaats hebben in het geestelijke of zedelijke en ook nu en dan wel plaats heeft. Maar een voorbeeld is eene bepaalde afschilde ring van iets, dat in zekeren toekomenden tijd zijn of gebeuren zal. Uit dien hoofde kunnen wij opmerken, dat de schepping der wereld kan worden aangemerkt in zeker opzigt als alleen zinnebeeldig en in ander opzigt, als voorbeeldig. Zinnebeeldig is zij, voor zoo verre de bijzondere schepselen zoodanig ge aard zijn van den Schepper, dat zij bekwaam zijn om geestelijke zaken te verbeelden. Voor beeldig is de schepping, voor zoo verre dezelve volgens zulke orde in zes dagen volbragt en daarop een zevende dag van rust gevolgd is, tot eene afschaduwing van de toekomende schep ping van den nieuwen hemel en de nieuwe aarde, dat is de kerk, die eens eindigen zoude in eenen tijd van rust. Dus meenen wij dat het onder scheid tusschen een voorbeeld en zinnebeeld ge noegzaam blijkt; hoewel het zeker is, dat deze woorden veeltijds onderling verwisseld worden. Hetgene wij echter hier een voorbeeld ge noemd hebben, noemt de Apostel ook een hy- podeigma, vertoog, afschetsing, een exemplaar; als ook SKiaN een schaduw, Hebr. VIII: 5 en X: 1. Doch wij zullen ons over de verklaring dier woorden voor het tegenwoordige niet ver der inlaten. In de derde plaats komt in bedenking wat men verstaan moet door eene Allegori en waarin het onderscheid van hetgene dat Woord te ken nen geeft, van een zinnebeeld of voorbeeld ge legen zij. Men vindt het woord Allegorie van Paulus gebruikt, Gal. IV, daar hij gesproken hebbende van Abraham, dat hij twee zonen had, een’ uit de dienstmaagd en een’ uit de vrije, waarvan de eerste naar den vleesche; maar de andere naar de beloftenis geboren was, on- middelijk daarbij voegt, » welke dingen zijn, die andere beduidenis (Allegeroumena) hebben. En hij verklaart met een, wat er door ver beeld is, n. 1. de twee verbonden, het O. en i het N. en de staat van Gods volk onder die I beide. In deze betrekking heeft het woord Al legorie geene andere beteekenis dan die van een voorbeeld. En wij veronderstellen, dat het on derscheid tusschen een allegorie , zinnebeeld en voorbeeld , voorn. 1. gelegen is: 1. dat een zinnebeeld en voorbeeld in de zaken zelve be staan ; doch een allegorie gebruikt wordt van een geschrift, verhaal of rede, waarin zinnebeel dige of voorbeeldige zaken, personen of spreek wijzen voorkomen. 2. Dat eene allegorie alge- meener gebruikt wordt dan het woord zinnebeeld of voorbeeld en beteekent alle oneigenlijke rede of geschrift, waardoor onder oneigenlijke woor den of verbloemde spreekmanieren iets anders verstaan wordt; weshalve de zinnebeelden, voor beelden, fabelen, parabelen en wat dies meer zij, onder de benaming van Allegorie begre pen kunnen worden. Wat in de vierde plaats de Hieroglyphica of beeldsprakige teekens betreft, Nicolaus Caussinus beschrijft ze in dezer voege; »De Hieroglyphica, zijn zekere beeldtenissen en figu ren, die volgens de willekeur van menschen ge schikt zijn, om iets te beteekenen; op hoedanige wijze de Egyptenaren in plaats van letteren ple gen te gebruiken.” Hiervan vindt men gewag gemaakt bij Luciaan, die ergens iemand spre kende invoert: »wat dunkt u, dat wij geene letters op de loten schreven; maar zekere teekens en graveerselen (characters) , hoedanige de Egyp tenaren velen hebben, als, neem eens menschen met een honds- of leeuwenkop en diergelijke.” Isidorus geeft ons de rede op, waarom die tee kens heilig genoemd werden bij de Egyptenaren n. 1. omdat zij zich daarvan bedienden, niet zoo zeer het gemeene volk; maar vooral de gewijde priesters. En Origenes beweert, dat niemand de priesterlijke letteren der oude Egyptenaren leerde, die zij de Hieroglyphische noemden, dan de be- snedenen. Doet hierbij de opmerkelijke plaats van Cyrillus: «Men zegt, dat er onder de afgo dendienaars waren, die zich op geheime beeld tenissen of raadselen verstonden en die daarin bijzonder geoefend en ervaren waren, hoedanige j men gewoon was te noemen Hieroglypih, dat is, gewijde beeldspraakschrijvers. Deze waren gewoon in de tempelen en op spitse pilaren let teren te graveeren, niet zoodanige als wij ge- I bruiken; maar andere beeldtenissen, waardoor zij de natuur der zaken uitbeeldende, eene verbor gene kennis inboezemden aan de geoefenden. Want als zij b. v. GOD, dat opperste Wezen zouden I te kennen geven, verbeelden zij een oog, en daaronder een’ regten staf; om daardoor uit te drukken, te gelijk zijne alziende kracht en zijne koninklijke Majesteit. Want een staf is al- lezins een zinnebeeld van koninglijke waardig heid.” — Een grondig berigt geeft ons hiervan de geleerde Stellingfleet, waarin hij te gelijk de onvolmaaktheid van die beeldsprakige schrijfkunde aanwijst. »Daar zijn,” zegt hij, »drie algemeene wegen, waardoor de kennis van den eenen tot den anderen kan worden voortgeplant, n. 1. door verbeeldende teekenen, spraak en letters. De eerste van die was de gemeenste in de oude tijden, tot welk einde Clemens Alexandrinus bij brengt, het getuigenis van een’ ouden letterkun stenaar Dionysiu9 Trax, in zijne uitlegging over het zinnebeeld van de wielen»dat sommige de zaken uitdrukten niet alleen door de spraak of woorden; maar ook door zinnebeeldige teeke nen.” »Een ieder die maar eenigermate ervaren is in de geleerdheid van die oude tijden, weet dat zij voornl. op die wijze hunne kennis van den eenen tot den anderen voortzetteden; gelijk als blijkt uit de beeldspraken der Egyptenaren en uit de zinnebeelden daaruit voortgesproten, onder de Grieksche wereldwijzen en inzonderheid onder de Pythagoristen. Het was eene plegtige gewoonte onder de Egyptenaren, dat zij al de kleine kennis die zij hadden, voorstelden onder verborgene verbeeldingen; dewelke onvermijdelijk twee ongemakken naar zich sleepten, die de voortzetting der kennis zeer hinderlijk waren, t. w. duisterheid en dubbelzinnigheid. Want het kostte hun niet alleen veel tijds zulke beeld sprakige dingen uit te vinden, die hunne bevat- tingen verbeeldden; maar als zij die al uitge- ■ vonden hadden, zoo waren ze verscheidene uit- ] leggingen onderworpen; gelijk wij zien kunnen ' in die overblijfsels derzelve, welke voor den vlijt | van sommige oude Schrijvers bewaard zijn, als j in hunne goudene beelden hunner góden (oho- I masia) waarin gesneden waren, twee honden, ! een valk en een Ibis, zijnde een lange sterke vogel met eenen langen bek, die in Egypte slan gen eet. Door de honden hebben sommigen ver- l staan de twee halfronden der wereld; andere de twee zonnekeerkringen; door den valk, sommige de zon, andere de nachtevening; en door den vo gel Ibis, sommige de maan; andere de zodiak of dierenriem. Die manier van toen, is onbe kwaam, om eene oude overlevering aan de na komelingen over te brengen, uit oorzaak van de duisternis en dubbelzinnigheid, die er in is, als ook, omdat zulke dingen aan de toekomende eeuwen geen duidelijk licht geven van zaken die te voren gebeurd zijn.” Nog onderscheidenlijker handelt hiervan Johannes Baptista Casalius, die uit Clemens de Alexandriner leeraart, dat er eene driederlei wijze van schrijven onder de Egyptenaren in zwang ging. »De leerlingen van de Egyptenaren werden eerst onderwezen, nopens de kracht en ware geschapenheid der schrijfletteren welke driederlei soort waren : 1°. ge meene letteren, om brieven, enz. te schrijven; 2°. de priesterlijke, welke gebruikt werden van degenen die van heilige zaken schreven ; en ein delijk , 3°. de hieroglyphische of heiligbeeldsprakige. De eerste manier van schrijven was door ge meene letteren; de tweede door teekenen; de derde door raadselen. En wat aangaat de tweede wijze van door teekenen of zinnebeelden te schrijven, die teekenen waren sommige eigenlijke, andere oneigenlijke. Eigenlijke zeg ik, als ten leerbeelde, wanneer zij de zon willen uitbeelden, zoo schrijven zij eenen ronden kring; de maan, i dan vertoonen zij eenen halven cirkel, hoorns- i gewijze uitgehold, overeenkomende met de ge- i daante der maan. Doch oneigenlijke teekens ge bruiken zij, wanneer zij deze of gene zaken verbeelden door dingen, die daarmede geene of > weinige overeenkomst hebben. Nopens de derde • manier van schrijven, door raadselen, daarvan • hebben wij deze staaltjes, dat zij sommige ge- i sterntens, wegens derzelver schuinsche omwen- ; teling verbeelden door de ligchamen van slan- t I gen; maar de zon door eenen kever, ter oorzake i ' dat dit ongedierte, zes maanden zich onthoudt - onder en even zoo veel tijd boven de aarde.” • ! De geleerde Thomas Burnet heeft desaangaande j uit de oudheid verscheidene zaken aangewezen,. die merkwaardig zijn. Hij toont dat de oude ; Egyptenaren hunne wijsheid bewaarden, ten deele i geschreven in boeken en ten deele op pilaren of i opgerigte gedenksteenen, bijzonder ook in hunne , gewijde tempelen. Waarom Lukaan, Julius Cae sar invoert, sprekende tot eenen Egyptischen priester: » De Egyptenaren, om hunne wijsheid te verbergen, bewimpelden vele dingen in Hiero glyphische figuren, zinnebeelden, raadselen en fabelen. Ik zeg, in Hieroglyphische figuren, want ik meen dat de gewijde letteren nog moe ten onderscheiden worden van die beeldsprakige gedaanten of figuren. Want nademaal er zoo vele gedenkschriften van Hermes beschreven zijn geweest met die gewijde letteren, zelfs tot eenige duizenden van boeken en zoo vele andere boe ken, gewijde pilaren, graveerschriften in de tempels, kan ik niet van mij verkrijgen om te gelooven, dat zoo vele en onderscheidene stoffen van natuurkunde, godgeleerdheid, zedekunde, ’ geschied- en regeerkundige zaken, zouden zijn beschreven geweest alleen door de figuren van verscheidene dieren of menschelijke ligchaams- deelen of van eenige kunstwerktuigen. Want uit die drio soorten, bestonden de beeldsprakige fi guren der Egyptenaren en Ethiopiërs volgens Diodorus. Ja ik geloof gaarne, dat buiten hunne gewijde letteren en eigenlijk gezegde Hiero glyphica, bij de priesters ook in gebruik waren : andere beeldsprakige teekenen, gelijk de letters ; der Chinezen, of andere letteren, die van het • gemeen verschillen.” De gemelde Caussinus stelt de overeenkomst ! en het onderscheid tusschen een zinnebeeld en , een bealdsprakig teeken daarin, dat maar een t zinnebeeld de zaak veel klaarder en verstaan- ■ baarder voorstelt. Waarmede ook Claudius Minos - overeenstemt in zijne Voorrede over de zinne- - ■ beelden van Andreas Alciatus. - j De geleerde Rivet geeft ons ten deele het ï I onderscheid aan tusschen de beeldsprakige tee- t | kenen der Egyptenaren, en de zinnebeelden of 3 I voorbeelden der H. S. — »Want het is wat ■Sanders,” zegt hij, «mindere zaken naar iemands , 1 goeddunken verzonnen, of ook die waarlijk ge- 3 schied zijn, bij te brengen, om hoogere dingen - i daardoor te verbeelden, hetwelk ook de menschen • I doen kunnen, gelijk de Egyptenaren, die door deze en gene dieren, of ook andere versierde za ken, wonderlijke dingen plegen uit te beelden en het is wat anders, hetgeen God doet in Zijn Woord, wanneer hij door de geschiedenis van zaken, die onder de menschen zijn voorgevallen, eenige verborgenheid heeft willen afbeelden, die vele jaren daarna wezen zouden.” Doch dit heeft veel meer zijne betrekking op de voorbeeldige historiën des O. T., dan op de zinnebeelden, die God in Zijn Woord van de geschapene na tuurlijke dingen ontleent. Ons aangaande, wij oordeelen, dat de Schriftuurlijke zinnebeelden met regt den_ naam van Hieroglyphica , dat is heilige beeldspraken verdienen; maar dat ze van de beeldsprakige teekenen der Egyptenaren verschillen in klaarheid. {Wordt vervolgd]. 3G4 365 366 Mijn liefste is mijn en ik ben zijn. Zoo lezen wij Hoogl. II: 16 en VII: 10: Ik ben mijnes Lief sten, en Zijne genegenheid is tot mij. Voorzeker geen kleine zaak, dat de Heere Jezus de onze is; voor ons zelven te mogen gelooven, zoo liefelijk omhelsd te worden door een heilig en regtvaardig God; en dat zoo een nietige en alles verbeurd hebbende zondaar! Zou er wel een belangrijker zaak op deze aarde gevonden kunnen worden dan deze, om te weten dat men deel aan Jezus heeft; indien men daar geen regte kennis van omdraagt, zoo kan men daar weinig vrucht uit trekken; hoe zal men zich verblijden over eene zaak, die men niet weet of men die bezit! Daarom is het zoo noodig voor een Christen in dit leven, vast verzekerd te zijn van zijn deelgenootschap aan Christus; dan kan men ook zeggen: Mijn Liefste is mijn en ik ben zijn. Welk eene onuit sprekelijke zaligheid, den Heere Jezus onzen Liefste te mogen noemen! Juist dat ééne noodige, dat onmisbare tot ons deel te mogen hebben, voor zeker een onuitsprekelijk voorregt, een onschat bare rijkdom. Menig zwak geloovige zegt: Hoe zal ik het weten, of ik deelgenoot ben? Doch de Heere geeft menigvuldige bewijzen in Zijn Woord; i Hij wil niet dat wij daarvan onzeker zijn; de Heere geeft een algemeen bewijs, Gal. V: 24: »Die Christi zijn, hebben het vleesch gekruist met de bewegingen en begeerlijkheden.” Zoodra de Heere Zijne genade in de ziele uit stort, dan komt er strijd, dan mag het vleesch met de begeerlijkheden zijn zin niet meer hebben; dan zegt men: Gij hebt al veel te lang uw zin gehad. Och, zegt men dan, konde ik nu de zonde maar met wortel en tak uitroeijen, niet een enkele, niet de grootste, maar alle, tot de kleinste toe. Dan leert men bidden: Heere! maak mij mijne verborgene afdwalingen bekend. Dan is het: Och, dat ik maar heilig voor des Heeren aange- j zigt mogt leven! Dan zegt men, wel tegen zich ) zelven: Wat vrucht hadt gij toen van die dingen, I waarover gij u nu schaamt ? en men meent daar | ook wel spoedig van verlost te zullen worden door bidden en klagen, lezen en kerkgaan, en verder hoopt men, zal de Heere ons in den strijd wel helpen ; doch het is nog niet zoo gemakkelijk ge wonnen; de vijanden zijn listig; zij beginnen dan aldus, en zeggen: Gij moet niet al te streng zijn, dan kunt gij uwe vrienden en uwe betrekkingen niet winnen; gij moet hen ook wat toegeven en hunne gezelschappen zoo niet in eens verlaten; gij kunt toch wel oppassen, dat gij u niet bezondigt. Daarbij zoekt hij ze van het werk af te krijgen, en zegt: Het is nu geen tijd van lezen of bidden; gij zijt veel te werkheilig, gij moet daar af ge- bragt worden. Indien het hem gelukt, daardoor de ziele van het pad te krijgen, dan valt hij de ziele weer van eene andere zijde aan, en zegt: Ziet gij wel, hoe ver dat gij het brengt met uwe Godsvrucht? Daar ligt gij al; gij zijt al weer ge lijk met de wereld, kan dat met genade zamen gaan? De Heere Jezus zegt: Niet een iegelijk die tot Mij zegt: Heere, Heere! zal ingaan, maar dit daar doet den wil Mijns Vaders, die in de heme len is. En die doet gij niet; het is dus in n geen genadewerk, het is maar napraten; het is alles schijn, zonder wezen. Dan zegt hij: Kondet gij nu maar weer tot uwe vroegere vrienden terug- keeren; maar zij zullen u bespotten, dat gij u zoo geveinsd hebt aangesteld, en de Heere hoort u niet en Zijn volk ziet u niet aan, omdat het bij u het regte niet is. Misschien hebt gij de zonde tegen den Heiligen Geest begaan, en indien gij niet uitverkoren zijt, wat zal het u baten! Som tijds komt bij wel zoo ver en zegt: Het is voor a buiten hope, ik zou dus maar een einde aan 1 mijn leven maken; kondet gij maar eene gelegene | „laats vinden. Doch de Heere bewaart zijn arm | en ellendig volk; het kan niet anders, of het < moet hen weer naar den Heere uitdrijven, en men < weuscht bij vernieuwing de middelen der genade I te gebruiken; dan wenscht men weêr getrouw te zijn in het bidden, lezen en kerkgaan, doch bij i vernieuwing vat ook de vijand zijne wapenen op. Is men in het gebed, dan zoekt hij al hunne snoodheden in het hart uit te storten; zoo ook met het lezen, zoodat, als men het eene vers ' leest, men het andere alwéér vergeten is; zoo ook : met het kerkgaan: indien hij eens met ons in de kerk is gegaan, dan weet hij wel met ons hart op reis te gaan, somtijds tot het andere einde van de wereld, zoodat men druk werk heeft om terug te komen, vóór dat de predikatie aan het einde is; en zoo neemt hij allen troost en vrede daaruit weg, zoodat men wel zegt met Azaf, I’s. LXXVII: 4: Dacht ik aan God, zoo maakte ik Maar, enz. En zoo kan de vijand ons schijn baar ver weg voeren, zoodat men ook met den Apostel wel uitroept, Hom. VII: 24: Ik ellendig nmsch! wie zal mij verlossen van het ligchaam dezes doods; en Tit. I: 15: Beide haar verstand a consciëntie zijn bevlekt, zoodat men moet zeg gen: het goede dat ik wil, naar den nieuwen mensch, dat doe ik niet, maar het kwade dat ik niet wil, dat doe ik; namelijk naar den ouden mensch, want dat uit God geboren is, kan niet zondigen. Doch waar brengt dit een waar bege nadigde? Hij gaat met al die kwalen tot den eenigen Medicijnmeester, het bidden, klagen en schreijen is zijn liefste werk; dan zegt men: Heere 1 Gij weet dat ik er mij niet mede kan vereenigen, dat ik de zonde haat; Heere! ik wil ze niet, Heere I maar ach, daar is in mij geen kracht ' tegen die groote menigte, ik kan ze niet te boven komen; men leert dan bidden met den dichter I ran Ps. CXIX: 5: Och, dat mijne wegen gerigt leerden om uwe inzettingen te bewaren! Men leert dan al meer en meer, dat men er zelf niets aan doen kan; dat de Heere Jezus de grond, onzer zaligheid zijn moet, ja Hij alleen, want in dien eersten tijd is men nog zoo in eigen kracht werk zaam, dan meent men: als de Heere ons maar! wat helpt, dan zal het wel gaan; maar daarna i leert men verstaan dat dit zoo niet is, dat de j Heere beide bij het willen en het werken kracht geeft, j Men ziet nu, dat men nog die zelfde oude natuur j in zich omdraagt, die men vroeger wel dacht ; overwonnen te hebben. Ik heb wel gedacht, lezers! dat hij er geheel uit was, doch heb het daarna tot mijne smart anders leeren kennen; en zoo tobt en worstelt men zoo lang, tot men bij vernieu wing dien vrede des gemoeds smaakt; en dan leert men verstaan wat de Apostel zegt, Bom. V: 1: Wij dan geregtvaardigd zijnde door het geloof, heb- ben wede bij God door onzen Heere Jezus Christus. 0 gij, die dan nog niet weet of de Heere Jezus uw Liefste geworden is, onderzoek u zelven of gij ook hiervan iets hebt leeren kennen, of gij ook tegen dit alles hebt leeren strijden door genade; dan roepen wij u toe: Weest niet ongeloovig, maar geloovig. Smeekt den Heere dat Hij u het geloof vermeerdere, opdat gij ook moogt zeggen: Mijn Liefste is mijn en ik ben zijn, en tl daarin hartelijk verblijden. En gij, die dit meer besten dig moogt gelooven, bedenk toch waartoe gij ge roepen zijt; de Heere zegt: Gij zijt het zout der aarde; de Heere wil niet dat wij het licht onder een korenmaat, maar op den kandelaar plaatsen. Vele kinderen Gods zijn met de wijze maagden in slaap gevallen, doch hiertoe zijn wij niet geroepen; de Heere zegt: Zijt nuchteren en waakt. Wij zijn geroepen om te blinken als een stad op een berg, om des Hoeren lof te vertellen en zijne deugden te verkondigen. O volk van God! dat wij dan gedurig des Heeren aangezigt mogen zoeken, om daartoe in staat te mogen zijn, opdat wij mogen vragen, welke de goede en welbehagelijke eu vol maakte wille Gods zij. De Heere zegt in Zijn Woord: Bidt zonder ophouden, en dit hebben wij onophoudelijk noodig; niet dat de Heer het om Imt bidden zou schenken, maar de Heere zegt: hm bidt die ontvangt, die zoekt die vindt, enz. 0? dat de Heere ons daartoe genade geve, opdat w'j ook den Apostel mogen nazeggen: Ik heb den iwden strijd gestreden, ik heb het geloof behouden; Wrts is mij weggelegd de kroon der regtvaardig- ieid, welke de regtvaardige Regler mij in dien dan 9nen zal. En gij, die nog niets van dien strijd hebt leeren kennen, weet toch, zonder strijd is er geene overwinning; mogt gij nog in waarheid be- geerig worden, om ook in dien strijd te worden opgenomen! De strijd is wel moeijelijk, maar de overwinning is zeker; eenmaal zullen alle ware begenadigden eeuwig juichen in den hemel, en hier wordt bij oogenblikken al iets daarvan ge smaakt , een vrede, die alle verstand te boven gaat. Daarentegen alle onbekeerden eeuwig in de hel, welk een onuitsprekelijk onderscheid! Smeekt toch den Heere, dat Hij u bekeere, eer het voor eeuwig te laat is. Dat de Heere dit met Zijnen zegen achtervolge, is mijn wensch en bede. Bhijnsburg, 2 Julij 1861. D. JOHZN. VAN EGMOND. 367 368 369 BIJBELSCHE BEELDSPRAAK. 1. De Slang. »De slang nu was listiger dan al het gedierte 2 des velds, hetwelk de Heere God gemaakt had” s (Gen. 3: 1). Zoo luidt het eenvoudig geschied- 1 verhaal van Mozes, wanneer hij den val en de 1 ongehoorzaamheid onzer eerste voorouders, Adam 2 en Eva, in het paradijs, wil beschrijven. Dit ' wordt door den Apostel Paulus herhaald, wan- 5 neer hij zegt: »dat de slang door hare arglistig- 1 heid Eva bedrogen heeft” (2 Cor. II: 3). Doch hoe listig ze ook ware boven al ’t ge- s dierte des velds, ze kon echter door zich zelve ( zulk een boos en listig werk niet doen; ze was 1 toch rede- en sprakeloos. Maar de duivel van ‘ God afgevallen en van Hem voor eeuwig gestraft, 1 zonder eenige hoop op genade, met haat tegen ! God en nijdigheid tegen den eersten regten mensch ’ en met hoogmoed, om over den mensch te heer- schen, ontstoken, heeft dit dier daartoe gebruikt ‘ en hetzelve bezeten, en zoo door hetzelve den ] mensch verlokt. Trouwens, de mond der Waar- 1 heid noemt den duivel, den menschenmoorder van 1 het begin en den vader der leugenen, Joh. 8: 44; en daarom wordt hij ook geheten, de groote draak en de oude slang (Openb. 12: 9). Het is derhalve eene anti-gereformeerde stel ling , dat iemand zeggende, de eerste oorsprong der zonde is uit den duivel, naar het uitwijzen der Heilige Schrift; echter leert die, dat de ver leiding noch door de slang, noch door den duivel heeft kunnen geschieden en zoo het gansche ver haal van Mozes verloochent. Misschien konde hij niet anders spreken, als het eens bij hem was vastgesteld, dat het wezen van eenen geest slechts in denking besta en gansch geen vermogen hebbe, om op hetgeen ligebamelijk is te werken. De duivel nu zeer listig zijnde en nog den lis- tigen aard der slang misbruikende, heeft op eene zeer listige wijze zijne verzoeking aangelegd. Want het was 1) arglistigheid dat hij den mensch niet van binnen met op zijne verbeeldingskracht kwade bedenkingen in te werpen, verzoekt, dan zoude hij straks tegenstand gevonden hebben. Daar waren in het gemoed des menschen nog geene verraders, met wie hij gemeenschap konde houden en aanspannen om hem te verderven. Maar hij valt hem van buiten aan om door zijn gezigt en gehoor in zijne ziel te dringen en daar alles over hoop te werpen. 2) Hij vertoont zich niet in eene vervaarlijke gedaante aan den mensch ; maar verbergt zijne afgrijslijkheid achter eene slang die voor den opregten mensch niet afschuw lijk was; waardoor liij den mensch kon doen den ken, dat door deze slang eene Godspraak door I eenen Engel des lichts buitengewoon tot hem kwam; want de wijze mensch wist wel dat de slang met menschenstem en met rede niet begaafd ware. 3) Ilij verzoekt hem ook niet tegen eenig gebod van de morele of zedelijke wet der liefde in zijn hart geschreven; hij wist toch wel dat zijne ziel straks met afkeer vervuld zoude wor den en zich aanstonds tegen dien aanval zoude gekant hebben. Maar hij valt hem aan met het i stellige en proefgebod van niet te eten van den boom der kennis des goeds en des kwaads; waar- | toe do mensch gemakkelijker te brengen was, de wijl in het eten en niet eten van dien boom, noch goed noch kwaad in zich zelve buiten Gods ver bod gelegen was. 4) Het was ook zeer loos dat de duivel niet eerst den man, maar de vrouw aanvielen wel terwijl zij alleen was , om door haar *) Van deze Tractaatjes zijn bij den Onderget. als Uitg. op franco aanvrage, ter verspreiding, de. 50 Nrs. voor 80 Cts. te bekomen. den man te verleiden. 5) Hij verzoekt ze niet schie lijk tot de zonde en als een openbare vijand; want dan was hij dadelijk afgewezen; maar hij doet het zeer langzaam en met listige redenen, opdat hij zijn bedrog verberge. Hij doet het met vragen: »is het ook dat God gezegd heeft, gijl, zult niet eten van allen boom dezes hofs? Hij spreekt niet van den boom der kennis, maar in ’t gemeen, van allen boom des hofs. Hij houdt zich vreemd, alsof hij nergens van wist en om geen achterdocht te verwekken, vraagt hij als een onkundige die onderrigting begeerde, om zoo gelegenheid te erlangen om met haar in gesprek te komen en de vrouw aan het wankelen en in twijfeling te helpen, of God haar toelatende van allen boom te eten, wel juist haar dien eenen zoude verboden hebben. Waarmede hij haar in be denking geeft, of zij Gods Woord wel regt verstaan of onthouden had. De vrouw niet denkende dat ze haren vijand voor had, treedt met hem in ge sprek en verklaart hem, hoe gunstig God had toegelaten van allen boom te eten; doch dat Hij hun den boom der kennis verboden had, onder zware bedreiging van den dood. Opdat nu de listige slang, de vader der leugenen, haar de vrees van ’t gevaar , dat in het eten van dien ver boden boom gelegen was, ontneme, ontkent hij de bedreiging en zegt: »Gijl, zult den dood niet sterven,” en misschien gelaat hij zich alsof hij een goede engel ware, van God gezonden, om haar te onderrigten, dat haar proeftijd uit was, dat daarom God nu dat gebod en zijn dreigement vernietigde en zij derhalve den dood niet te vree- zen had, alzoo God haar nu vrijheid gaf, om zoo wel van dien boom als van de anderen te eten. Maar God had echter dien boom verboden en de eerste regte mensch, in zijne oorspronkelijke regt- heid staande, versierd met Gods heilig deugden- beeld, bestaande in ware wijsheid, geregtigheid en heiligheid (Col. III: 10; verg. Efez. IV: 22 — 24), had eene innige lust om Gods Verbond niet te breken, noch het proefgebod te overtreden, al was er geen gevaar in. En waarom zouden zij er van eten ? was er geen gevaar, daar stak ook geen voordeel in. Daarom zegt ook de listige omlei- der, dat er eene groote belofte aan verbonden was: »ten dage,” zegt hij, »als gij daarvan eet, zoo zullen,uwe oogen geopend worden en gij zult als God wezen, kennende het goede en het kwade.” Hij zoekt haar wijs te maken, dat ze nog een voudige menschen waren, die niet veel wisten; maar dat ze door het eten van die vrucht tot eene groote, ja goddelijke kennis zouden geraken, welke voor den mensch zeer aannemelijk was, ja hij zoekt de vrouw in te boezemen, dat daarom de boom dien naam draagt. En opdat ze zonder kommer hem geloove en de vrucht geniete, zweert hij en beroept zich op Gods alwetendheid, om ze gerust te stellen , zoo zegt hij : » God weet het.” De vrouw in zulk een gesprek tredende met haren vijand, heeft met aandacht haar oor ge leend aan zijne valsche schijnreden en aan Gods streng verbod of aan den regten zin getwijfeld, den satan geloofd, hare vrees voor den dood la ten varen, het goede dat hij haar valschelijk be loofde, begeerd en hare begeerte opgewekt door het zien , »dat die boom goed was tot spijze en een lust was voor de oogen; ja begeerlijk om ver standig te maken, en zij nam van zijne vrucht en at en zij gaf ook haren man met haar en hij at.” Dus was moeder Eva verleid van den duivel, en zij, misschien wel van den duivel daartoe op gewekt, verleidt haren man. Hoe, zegt Mozes niet: maar het is te denken dat zij de reden van de slang, hem met eene vrouwelijke en zoete stem zal hebben voorgesteld, waardoor ook Adam zich zal hebben laten innemen en zoo de zonde zijner vrouw nagevolgd. Wanneer dan de Apostel leeraart: » Adam is niet verleid geworden, maar de vrouw verleid zijnde, is in overtreding ge weest,” dan moet men het verstaan dat hij niet eerst, noch onmiddelijk van den duivel, maar van de vrouw verleid is” (1 Tim. II: 14). Nog weet die sterk gewapende zijn hof te be waren, zoodat alles in rust en vrede is (Luk. XII: 21, 22) en komt dan als een engel des lichts (2 Cor. II: 14), dan als een briesschende leeuw (1 Petr. V: 8), Gods Kerk en de geloo- vige ziel te bestrijden en te verzoeken en als sa tan hem tegen te staan. Maar Christus, die door Zijnen dood te niet heeft gedaan, dengenen die het geweld des doods had, d. i. den duivel (Hebr. II: 14); en gekomen is om de werken des dui- vela te verbreken, zegt als tot dien aanklager der broederen (Openb. XII: 10): »De Heere schelde u gij satan, de Heere schelde u, die Je ruzalem verkiest; is deze mij niet als een vuur- brand uit het vuur gerukt?” (Zach. III: 2). »De slang weet loos de vrouwe te bezetten: Door haar heeft hij den man ten val gebragt. Die breekt ’t verbond en schendt Gods beide wetten En in hem valt het menschelijk geslacht.” Werkendam, 1861. W. H. van Leeuwen, v. d. m. 370 371 372 Deze is de waarachtige God. 1 Joh. V: 20. Daar ik bij gelegenheid door mijnen buurman de Heraut in handen kreeg, en daaruit ontdekte, dat er pennestrijd bestaat tusschen den Heer S. J. Moscoviter en eenige Leeraars in het Her vormd Genootschap, over den Drieëenigen God, vernam ik dat genoemde Heer M. al degenen, die den Drieëenigen God aanbidden, afgoden dienaars noemt. Dit is bepaalde onkunde, blind heid en ongeloof, en de Heer M. zal niet te overtuigen zijn, tenzij die God, welke hij nu niet kent en verloochent, hem met Saulüs bekeert, en zijne blinde oogen opent. Dit geve de Heere, opdat de genoemde Heer nog een ware Israëliet mag worden. Met dit te lezen, werd ik teruggeleid op een gesprek, voor eenigen tijd gehouden tusschen mij en een predikant uit de Hervormde Kerk, die thans geplaatst is in de hoofdstad van Friesland, destijds te Franeker. Genoemde Heer zocht ook den Drieëenigen God tegen mij te loochenen, en in dit opzigt was hij dus met den Heer M. ver- eenigd. Genoemde predikant zocht met alle rede nen de Heilige Schrift te verdraaijen en de dui delijkste teksten uit het Oude en Nieuwe Testa ment, die ik bijbragt, te ontzenuwen en uit het verband te rukken, om zijne dwaling te be vestigen , hoewel hij geen uitweg wist te vinden met den tekst 1 Joh. V: 20: Deze is de waar- achtige God, enz. O, ongelukkige Gemeenten! zulke Leeraars te moeten hebben, die den Drie- eenigen God verloochenen. Ik bepaalde bedoelden | Heer bij de Goddelijke namen, eigenschappen, werken en eer, die den Heere Jezu^ Christus ! worden toegekend, maar hij liet zich niet over tuigen; eindelijk vraagde ik dien predikant, of hij den Heere Jezus ook aanbad? Hij antwoordde ja. Toen gaf ik hem ten antwoord, dat, indien zijn gezegde waarheid was, dat de Heere Jezus ' geen God was, en hij dien Persoon aanbad, hij i dan een afgodendienaar was; want iets aanbidden I dat geen God is, is afgoderij. Is de beschuldiging van den Heer Moscoviter niet van toepassing op zulke predikanten? ixiwtmiwum, Julij 1861. T. II. UlTTEBDIJK, V. D. M. HUWELIJK. De gevaren van huwelijken tusschen personen van hetzelfde bloed en van dezelfde geslachten, zijn door uitstekende geneesheeren, als een Morel, Burdel, F. Devay en anderen aangewezen. Met statistieke opgaven in de hand, hebben deze ; geleerden doen zien , hoe groot het aantal is van zulke ellendige wezens , die hun aanzijn hebben. van huwelijksverbindtenissen tusschen bloedver wanten. De erfelijkheid der kwalen van zooda- < nige ouders op de kinderen is veel grooter en uitgebreider, dan men wel denkt. Zij wijzen op ; feiten heen van dezelfde gebreken en ziekelijke aandoeningen in de op elkander volgende geslach ten uit eenen bloede, feiten van hersenziekten , krankheden van het zenuwstelsel, instinctma tige neiging tot onzedelijkheden en ondeugden, enz., enz. *). Het is goed, zegt De Opwekker, dat de wel sprekende klagten dier mannen de ooren bereiken van hen, die vergeten, dat hun geluk en dat hunner kinderen gelegen is (grootendeels) in de gezondheid van die uit hun huwelijk voortspruiten. Het is noodzake, voegt De Stem er bij , dat deze taal ter harte genomen worde van hen, die huwelijken in verboden graden en betwiste graden als onzondig proclameren ; want dit zegt de wetenschap en wat de Heilige Schrift? Lev. XVIII en XX. Dit is het onwegcijferbare resultaat, hetwelk *) De Opmekker van 1860. de wetenschap in de geschiedenis der menschheid verkrijgt; zou de Liviticus-huwelijkswet niet te beschouwen zijn ook uit het oogpunt van des | Allerhoogsten gunst, om den vloek op het men- i schelijk geslacht rustende te matigen voor zijn ] Israël; en zij niet met beide voeten in het we- < tenschaps-resultaat loopen, welke des Heeren < Leviticus-waarschuwing niet achtende, zoodanig : huwelijk aangaan? Julij 1861. 1. op ’t Holt. Mengelingen, Berigten, enz. Nederland. Wij vernemen dat door den officier van justitie te Roermond eene geregtelijke vervolging is inge steld , tegen den R.-K. geestelijke en pastoor te N., wegens openbare schennis der eerbaarheid en feitelijk vergrijp tegen de zeden, gepleegd zoowel ten zijnen huize, als ten huize van anderen en zelfs in de R. K. kerk aldaar, op een groot aan tal kinderen tusschen de 6 en 13 jarenoud. Eenige jaren geleden, moet zelfs diezelfde geestelijke, wegens verregaande zedeloosheid, verplaatst zijn geworden. (Waakzd) België. Wij hebben deze week in de couranten gelezen, dat er te Gent nog altijd godvruchtige menschen zijn, die jongens aanwerven, om ze naar het leger van den paus te zenden. Voor ons zijn alle gedachten vrij. Als men maar eerlijk en opregt is, mag men denken wat men wil en God dienen volgens zijn geweten. Maar iets wat wij niet kunnen verdragen is, dat men andere menschen iets wil laten verrigten, waar voor men zelf terugwijkt. De leden van de St. Vincentius-vereeniging zeggen overal, dat er niets schooner is dan voor den paus te gaan vechten en als martelaar te gaan sterven; zij schrijven in hunne couranten, dat het een ge luk is, zijn leven op te offeren, om het eeuwig leven te genieten. Maar als het zulk een groot geluk is van te sterven om eeuwig te leven, hoe komt het dan, dat er niet één Vincentius naar Rome gaat om dat groot geluk te genieten. Dit alleen kunnen wij niet begrijpen. Wij vragen aan den werver van het pauselijk leger, wat er voor de kerk het meest noodzakelijk is: öf dat de paus van Rome op zijnen wereld tijden troon blijve, of dat een capucijn of recolet in Vlaanderen bedelt? Er valt niet aan te twijfelen of al de Vincen- tiussen moeten antwoorden, dat het beter zou we- j zen de capucijnen en de recoletten in Vlaanderen ’ te missen en den paus op zijnen wereldlijken troon j te houden. Wij vragen dan waarom de Capucijnen, de Re- | coletten, de Discalsen, de Predikheeren, de Au- : gustijnen, de Jezuïten, de Chartreuzen, de Trap-| I pisten en al de paters en broeders, van welken j | aard of kleur, niet naar Rome gaan om voor den paus te vechten? Er zijn in ons land omtrent 3000 paters en broeders, welke kloek en sterk en wel gevoed zijn. Men zou er kurassiers bij vinden, die te zwaar zijn voor het paard. Waarom maakt men dan geen j regement van die 3000 man, om den paus te gaan verdedigen en, als het noodig was, martelaar te ' worden? Wij zijn een geheelen tijd in België zonder pa- | ters en nonnen geweest, en wij zouden durven wed den , dat er destijds niet meer zielen naar de hel gingen dan tegenwoordig. Bij gevolg zou de religie door hunne afwezigheid niet veel te lijden hebben, en zou men tot de handhaving van de pauselijke heerschappij veel bijdragen, Het zou overigens de eerste maal niet wezen, dat de paters de wapens opvatten. Alle Gentenaars hebben genoeg gehoord van den stouten Capucijn, die in den eersten patriotten tijd te paard aan het hoofd der opstandelingen den keizerlijken wagen aanviel. Het is zooals men ziet allemaal winst. Doch wij denken, dat men al weder onzen goeden raad niet zal volgen dat men den paus onverdedigd van den troon zal laten vallen , en dat men liever in Vlaanderen den hemel zal verdienen met bede len, dan in Rome met den marteldood op het veld van eer. {Stad Gent.) Frankrijk. Het Fransche gouvernement heeft zich bij den paus beklaagd over den bisschop van Poitiers, die in zijne kerk keizer Napoleon een derde Herodes heeft genoemd. Generaal de Goyon heeft alle offi ciële betrekkingen met den minister van oorlog, de Mérode, afgebroken. Kerknieuws. Beroepen: te Bergers dorp in de Kaap-kolonie in Z.~ Afrika, de WelEerw. Heen E. Seegeb, Pred. te Marum (prov. Groningen). — Te Zierikzee, de Wel- Eerw. Heer J. P. Sluijteb , Pred. te Boskoop. — Te Dalfsen, de WelEerw. Heer B. J. van den Bebg Kandidaat aan de Theol. School te Kampen. Aangenomen: de WelEerw. Heer J. Schuurman, Pred. te Deventer, het beroep naar de Gemeente te Koekengen (prov. Utrecht). ADVER TENTIEN. *** Heden beviel door ’s Heeren goedheid van een ZOON, mijne geliefde Echtgenoot J. H. C PARMENTÏER, geb. PLESMAN. legden, r 21 Julij 1861. J- Pabmentier. *** Heden beviel door ’s Heeren goedheid van een welgeschapen DOCHTER, mijn geliefde Echtgenoot A. M. PARMENTÏER, geb. GROOTIIOFF. 21 J ffif 861. D‘ PARMENTÏER. r *** Er wordt gevraagd een Dienstmeid 1 tusschen de 20 en 30 jaren oud, de echt Ge- r reformeerde leer toegedaan, in eene aanzienlijke 1 stad van ons land, in een huisgezin met twee ‘ Kinderen, om al het huiswerk te verrigten en de Vrouw des huizes behulpzaam te zijn. 1 Nadere inlichting is te bekomen met franco 3 Brieven bij H. Joffers , Pred. te ’s Gravenhage. Bij G. F. CALLENBACH te Nijkerk is ver- , schenen en alom verkrijgbaar gesteld: DE EMPIRISCHE METHODE op de won- 3 deren van het Evangelie toegepast, onbevoegd , en onhoudbaar bevonden, door L. G. James, i Pred. te Breda. Prijs 20 Cent. AFSCHEID VAN NIJKERK. c De Gemeente wordt Gode en-’ den woorde zij- I ner genade bevolen door haren heilbiddenden Leer- - aar C. C. Callenbach, thans Pred. te Elburg. t Tweede Druk. Prijs 15 Cent. A. 