Quant à Egmont, son âme irascible et hautaine, sa volonté obstinée, sont justement exprimées dans ces vers (II, l, IV. 154-8) : Den graef, onbuygelijck van inborst, moedt en geest, Vast steunende op sijn macht, verydelt in gedachteo ; Hy stelt syn stam en huys by d'edelste geslachten, En acht sich noodigh aen den Keyser en syn raet. Et Philippe II, qui trace ce double portrait, a le sentiment exact de la situation lorsqu'il ajoute en guise de conclusion ; Twee groote mannen : maer gevaerlOck aen den staet. L'on peut déjà pressentir qu'à la première occasion qu'ils jugeront favorable, ils essaieront de secouer le joug de l'étranger qui leur paraît odieux. Lorsqu'ils confèrent entre eux (III, 3), ils ne se donnent pas la peine de dissimuler leurs véritables sentiments. Leur haine intérieure n'a d'égale que leur hypocrisie qui, devant le souverain, se répand en flatteries et en protestations de loyalisme. Il y a de la brusquerie et même quelque gaucherie dans cette façon de faire le Janus. Un dramaturge plus expérimenté que De Swaen y eût mis moins de sans-gêne. A travers cette tragédie, comme dans tout l'œuvre de De Swaen, perce un ardent patriotisme, un amour profond pour sa chère patrie, le pays de la liberté, « la Néerlande si riche en gloire et en bénédictions ; la plus belle, la meilleure part du royaume d'Espagne, la fleur de l'Europe » (1). (1) « Nederlant soo roem en zegen ryk Het schoonste en beste deel van gheel het spaensche ryck, De bloeme van Euroop ».(I,. 1,.y. 79sq.), Cet amour lui fait apercevoir très clairement les deux traits fondamentaux de sa race : l'attachement au sol et au foyer, l'esprit d'indépendance. « Volontiers ils assument les plus lourdes charges ; et quand la gloire de leurs princes et de la patrie le réclament, ils sont toujours prêts à risquer leurs biens, leur sang et leur vie même. Ils regardent la liberté comme le bien suprême. Jamais le courage ne leur manque pour maintenir l'indépendance de leur pays » (1). Les faits qui suivirent la mort de Charles-Quint montrèrent une fois de plus combien la liberté est chère aux Flamands. L'insurrection des Provinces unies contre l'Espagne, fut la réponse que nos aïeux donnèrent à la tyrannie du duc d'Albe et de son souverain. C'est le sentiment profond de cette indépendance native que nos voisins de Belgique exprimèrent un jour dans une chanson célèbre, lorsque, sous le coup d'une loi inique et oppressive de leur conscience, ils affirmèrent leur résolution de n'en tenir aucun compte, au chant de ce refrain qui aujourd'hui encore les fait frémir d'enthousiasme : Neen, neen ! Zy zullen hem niet temmen Den Vlaarnschen Leeuw. C'est aussi par la vertu de ce double instinct que sont tombés sur le champ d'honneur, pour la défense de la patrie française, tant de nos braves compatriotes, dont (1) Gewilligh nemen sy de grootste lasten aen En zyn, als 's vorsten roem en 't vaderlandt sulcks vraghen, Steeds veerdigh goet en bloedt,jae 't leven selfs te waghen. De vrijheit wordt by hun geacht voor 't hooghste goedt ; Tot 's land behondenis ontbreekt hun noyt den moedt. (II, 2, v. 114 sq.). Plus loin (V, 1, v. 29), Egmont dit : Ghy kent hun vrijen aert en hebt soo langen tijdt Ghemerckt hoe seer dien aert met Spaensche zeden strijdt. le capitaine Klemmer est une des plus nobles personnifications (1). Jamais la Flandre française n'a été parcimonieuse de son sang pour prouver son loyal attachement à la patrie. V Style et langue En signalant plus haut ce qui est, à notre sens, le grand mérite littéraire de De Swaen, nous avons insinué que ce poème vaut surtout par la langue et le style. Il serait oiseux d'établir par de longs raisonnements la maîtrise de notre poète dans l'art d'écrire. Outre que des critiques d'une autorité et d'une compétence incontestable, les Prudent Van Duyse et les Willems, se sont plu à la proclamer, il suffit de lire avec l'attention qu'elles méritent quelques pages de la Zedighe Doot pour se convaincre que l'œuvre entière est faite de main d'ouvrier. Le sujet du poème est bien en rapport avec le tempérament lyrique et oratoire de De Swaen. Il lui fournit une excellente occasion d'étaler au grand jour dans de splendides périodes la vanité et le néant des grandeurs humaines. Et quel exemple à donner que celui de CharlesQuint qui, monté sur le faîte de la puissance, en descend de son propre gré pour se préparer à la mort ! Un pareil thème se prête admirablement aux développements d'éloquence. Aussi les tableaux vigoureusement brossés, (1) Cf. De Rudder, Vie du Commandant Klemmer, Calais, 1899. les énumérations (1), les exclamations (2), les interrogations et les répétitions (3), bref, toutes les figures de style qui trahissent une émotion de l'âme sinon toujours profonde au moins factice abondent dans ce poème. L'on y rencontre aussi fréquemment le développement par antithèse (4), qui met l'idée en un puissant relief. Partout le ton est soutenu, et l'on ne trouve aucun échantillon de ce style familier que De Swaen manie avec tant de souplesse dans la Gekroonde Leersse. C'est une preuve non équivoque des ressources de son talent, qui s'accommode sans gêne et sans effort au fond même des sujets qu'il traite. Au point de vue du vocabulaire, nous ferons remarquer qu'il s'éloigne d'une manière sensible de la langue courante de la Flandre française. Il est clair, à notre avis, que les lectures de De Swaen avaient enrichi sa mémoire d'une foule de termes usités par les classiques Néerlandais Cats, Vondel et Huygens. II les emploie d'ailleurs en parfaite connaissance de cause, et l'on ne le surprend pas en délit d'impropriété de langage. Ce choix de mots relevés imprime au style une incontestable élévation, mais parfois une tension un peu forte. Le mètre poétique employé par De Swaen dans cette pièce, est l'alexandrin à la Française de douze syllabes, avec son alternance régulière de couplets à rime masculine et féminine. En général, De Swaen a soin de mettre à la fin de son hémistiche une syllabe pleinement accentuée. Il y a cependant quelques exceptions à cette règle, nous en signalons une ou deux à titre d'exemple (5). Il est (1) Ex. : I, 4, v. 143. — I, 5, v. 196 sq. (2) Ex. : I, 4. passim. (3) Ex. : IV, 3, v. 295 sq. V, 3, v. 141 sq. (4) Ex. : II, 2, v. 114-15. — 111, 1, v. 29 sq. — III, 2, v. 226 sq. — IV, l, v. 20 sq., 62 sq. (5) Ex. : I, 1, v. 5, 25. — II, 2, v. 132, 134, 248. — II, 3, v. 222, etc. oiseux de faire observer que cet alexandrin reste iambique, la succession des syllabes accentuées et non accentuées demeurant, pour la langue flamande, comme pour tous les idiomes d'origine germanique, le fond même de la versification. Quant à l'orthographe (1) et à certains tours de style, ils ne répondent plus aux règles aujourd'hui reçues en Belgique et en Hollande. Nous n'avons pas jugé utile de les relever : nos lecteurs se chargeront de ce soin, s'il en est parmi eux qui se plaisent à ce genre d'études. Et maintenant, il nous tarde de céder la place et la plume à notre poète, en nous excusant d'avoir rempli si longtemps les fonctions d'introducteur. (1) Non seulement l'orthographe de De Swaen offre de notables différences avec l'orthographe officielle, mais elle n'est pas constante avec elle-même. Les mêmes mots sont écrits de deux ou trois manières. Ex. : ick et ik — Carel et Karelhoop et hopestaet et staten lant et landen — segen et zegen, etc. Dans les mots composés il emploie ou n'emploie pas le trait d'union helden-daen ou helden daen, etc. De Zedighe Doot van Karel den Vijfden Persoonagien CAREL de V, keijser. PHILIPS de II, synen soon. MARIE, ELEONOOR, konmgin weduwe, van Hongarien, van Vrankryk, sine susters PHILIBERT, hertoogh van Savoijen. WILHEM, prins van Oragnien. LAMORAL, graef van Egmont Edelen, Vrouwen, Lijfwacht, stom. Het Tooneel is in het hof van Brussel. EERSTE BEDRIJF len Uytgangh ORAGNIEN, EGMONT ORAGNIEN I Heer graef, gy oordeelt recht, geen vorstsal oyt na desen, Aen Neerlant soo gelieft, en soo weldadigh wesen Als Carel: geenen vorst heeft oijt soo wel vereent Met t' opperste gesach den welstant der gemeent; 5 Hy weet de herten en gemoederen te winnen, En die hem dienen magh moet t' samen hem beminnen. Gemeensaem, sonder dwangh, enstatigh, sonder pracht, Betrouwt hy lijf en kroon aen sijne borgers wacht, En wegende de liefde en maj esteyt te gader tlO Voldoet niet min de plicht van keyser dan van vader. l Is't wonder dat hy soo bemint wort en geeert ? Ick, die van mijne jeught ten hove heb verkeert, I. Vontsijnen inborst soo eelmoedigh, en verheven, Dat d'eer van sijnen dienst, mij waerder scheen dan't 15 En syn goetjonstigheyt aenwassend met myn trou [leven, Trok onder syn gebiet de stamme van Nassau, , En deede, nevens my, myn broeders alles wagen Om syner rijcken last en grootheyt t'onderschragen. EGMONT Prins wiert gy, met uw huys, dus aen syn dienst gehecht 20 'T geslacht van Egmont volgt uw voorbeelt na met recht; Ook sal my geen geval, nogh tyden doen vergeten 50 De plaetse die ick heb in syn gemoet beseten : Maer, boven al de jonst my door den vorst gedaen Bekoorde my den roem van syne heldendaen ; 25 Syn deught, in weerwil van den nyt, ten top gestegen, Behaegde my veel meerdan alle synen zegen : 155 Den prys van 't weldoen wiert by my niet ondersocht, 't scheen my genoegh te syn als ick hem volgen mocht. Ick con de grootheyt van syn ziele niet beoogen, 30 Of wiert, als uyt my self door haeren glans getoogen : Ick sagh die, over al, haer selven staegh gelijk, 60 Door geen geluk, verwaent, geen ramp beroerelijk. Door sulk een voorbeelt tot grootdadigheyt gedreven, Wat con ick minder doen dan synen moedt nastreven, 35 Dan treden nevens hem in d' edle heldenbaen En naerdoen 't gene my, door hem wiert voorgedaen? 'k Beken, indien er iet in my magh syn gepresen, Dat dient niet myne deught, maer syne, toegewesen, En trad'ik oyt met roem in't bloedigh oorloogsperk 65 40 Syn deught ontstak myn ziel tot soo verheven werk. ORAGNIEN Dees groote gaven die in hem soo hoogh uytschynen 70 Doen niet dan myn gemoet door sorgh en hartseer pynen In d'overdenckingh van syn krancken ouderdom ; Die stoot geheel myn hoop, gheel myn verwachtingh om, 45 En stelt my dagh en nacht syn nakend end voor oogen. 'T vernieuwen van syn smert vernieuwt myn mededoogen; Syn minste wee dient my tot stof van meerder rouw. EGMONT Wanneer ick syn verlies van soo naerby aenschouw En met Philippus hem begin te vergelycken 50 Geen minder pijnlijkheyt doet mijnen moedt beswijken. Hoe seer verschilligh is den Vader van den Soon ! Den eersten, spijt den glans der keyserlycke kroon, Vergeet hoe hoogh syn weerde en eernaem is verheven, Om met syn borgers in gemeensaemheijt te leven. 55 Den tweeden, ydel door syn nakende oppermacht Voedt niet dan trotsheijt, pracht en prael in syn gedacht En't dunkt hem synen staet en grootheyt te vercleenen Als hy syn dienaers sou een minsaem oogh verleenen. Terwyl den vader voor sighself niet eygen heeft, 60 't Schynt dat den soone niet dan voor sigh selven leeft. Och ? hoe veranderen de saken en de tyden ! Wat sal ons Nederlant door sulk een vorst niet lyden ! ORAGNIEN Naer soo veel ampten soo betrouwelijk bedient, Wy hebben met er daet geen cleynen loon verdient ; 65 Maer't sal Philippus niet becomm'ren, licht ontvallen, Wat in syn vaders tydt en dienst is voorgevallen, Den Franschen aenslagh op het Roomsche ryk belet ; 'T oproerigh Essen met den Saxenaer verplet ; Den twist en weerspalt uyt Castilien gebannen ; 70 De rust van Oostenryk ; de vlucht der Ottomannen ; Den welstant van den staet, de glory van Godts KerK, Den aerbeyt uytgestaen in 't bloedigh oorloogsperk, Soo menigh rycke winst en heerelycken zegen, Door onsen arm en moedt vervordert of verwegen, 75 Syn by Philippus in geen achtingh nogh gewicht : Hy leght al dese daen te last aen onse plicht, ; En niet verlegen om het gene wy verdienen, Acht ons genoegh erkent met d'eer van hem te dienen. EGMONT 0 prins ! dat Nederlant soo roem en zegen ryk, 80 Het schoonste en beste deel van gheel het spaensche ryck, De bloeme van Euroop, den pronk van alle landen, Sal endelyk ontfaen het jock van vreemde handen ! En onder het gewelt dier trotse monarchy Den vrydom sien verdrukt van syne heerschappy. 85 Wat pijnlijkheyt sal dit voor onsen Adel wesen, Aen wie den keyser soo veel jonsten heeft bewesen ! ORAGNIEN Stil, graef; sie, hier verschynt den vorst met synen soon. 2en Uytgangh KEYSER PHILIPPUS, ORAGNIEN, EGMONT ORAGNIEN Geheel den Edeldom gehoorsaemt uw geboon, Heer keyser, ieder comt ten hove naer uw orden, 90 Dat stiptelijk door ons sal waergenomen worden. KEYSER 'k Betrouwe dit op u ; gaet prinssen, en voorsiet Dat dees vergaderingh in volle rust geschiet. 3en Uytgangh KEYSER, PHILIPPUS PHILIPPUS 'Tonrustigh Yrankryk schyntsyn hoogmoet in te toomen, En Hendryk hecft 't bestant vreedsamigh aengenomen, 195 Daertoe bewogen door de Britsche koningin Die dit voorsichtelyk beleydt heeft, en niet min Met uwe Majesteijts vernoegingh is becommert Dan om haer ryck te sien door zegen overlommert. KEYSER 0 Prins! die tydingh brengt geen cleyne vreugden mee : DO 'k Beken, ick ben voortaen een minnaer van de vree, En tot gerustigheyt en peys niet min gedreven Dan eertijds tot den krijgh. Hoe wisselt's menschens leven!Hoe seer veranderen syn wenschen met den tydt ! 't hert van een jongen vorst, de grootheijt toegewyt )5 En door den glans verdwelmt vam syn verheventheden, I Betracht alleen het pat van eeren in te treden. Het soete lockaes van een helden-naem verleyt Hem dikwils uijt den wegh van syn voorsienigheijt, Die tegenstrevende syn eersucht en syn zegen 10 Hem toont dat syn geluck is in de vree gelegen. l Wat baerde dese drift al menigh ramp en druk ! Eijlaes! hoe wanckelbaer, hoe broos is't wapen-luk ! Hoe groov'lyk dwaelt een belt als hy daer.op derft steunen! 't geval schept syn genucht in Rycken te doen dreunen, 115 Te slechten nevens d' aerde een hoogverheven hof, Den alderstrotsten troon te brieselen tot stof. Gelooft wie't heeft beproeft : ick heb nu menigh jaeren Doorstaen en onderkent de groote Ryx-gevaeren, En met ervarentheyt geleert, wat swaeren last 120 Een machtigh heerschappy op vorsten-schouders past. De liefde der gemeent, de vrede met gebueren, Doen aller staten rust en welstant altijdt dueren. Geluckigen monark, die op die zuylen bouwt Waer op men noijt vergeefs syn roem en macht betrouwt! 125 Syn grootheyt neemt soo aen in luyster en in crachten Dat alle vorsten naer syn bontgenootschap trachten. PHILIPPUS Heer keyser, desen raet van uwe majesteijt Stelt myn gehoorsaem hert noijt in vergetelheyt ; Dogh soo den hemel door myn wenschen is bewogen 130 'k sal die nogh langen tydt met u genieten moogen, En 't voorbeelt volgen van dit wonderlijk beleyt Dat u verheven heeft tot sulk een heerlijkheyt, En soo veel volckeren met iever aengedreven Om onder uwe wet en heerschappy te leven. 135 'k wensch dat die heerschappy nogh menigh jaeren duer Tot breydel en ontsicht van vreemde en nagebuer, Tot roem van Godes kerk, tot rust der ondersaten, Tot schaemte, schrik en schroom van alle die ons haten. KEYSER Prins 'k vinde myne ziel bevryt van heerschens lust; 140 De koninginnen, om uw grootheijt en myn rust Becommert, sullen u daer op myn meyningh seggen : Ga, laet my hier#alleen dit vorder overleggen. 4en Uytgangh KEYSER (alleen) Wat schrickige beroerte, angst, drift, begeerte, en strijt Gevoel ik in myn hert op een en selven tydt ! 145 Myn opset, in't begin niet machtigh mij t' ontroeren, Verschynt nu schroomelyk en swaer om uyt te voeren. Wat lydt myn bangen geest gewelt en overlast ! � Myn ziel en is niet min aen roem en eersucht vast, Dan aen dees soo geliefde en langbewoonde leden 50 Waer mede sy wel eer quam in de werelt treden. 0 grootheyt! oogmerk, doel en wit van myn begeirt, Hoe strengelt gy met u myn hertelust ! hoe deirt Myn droeve ziel 't voorsien van u te bitter scheyden ! 0 vorst ! 0 onderdaen ! hoe seer syt gy gescheyden 55 Van een! wat ysselycke afgrondigheyt verschijnt My tusschen beyde! och ! waer verliest sigh, waer [verdwijnt Myn naem, myn achtbaerheyt, myn glory, mynen zegen In dees veranderingh, wiens angstigh overwegen Myn strydend herte schuert !. och ! wat besluyt ick, wat 160 Beoogh ick in het werk dat myn gemoet aenvat ? Des werelts beste deel staet onder myn vermogen : Millioenen mensch en voor myn keyser-troon geboogen Bepalen in myn jonst hun welvaert met hun hoop. i Myn eernaem houdt in toom de vorsten van Euroop, t65 En dee den Ottoman van myne grenssen wycken. De bloem van d'Oosters en West Indiaensche rycken i Verluystert mynen glans : sy storten in myn schoot Den onwaerdeerbren schat die haeren gront besloot. 'T schynt dat den hemel gheel den roem van duysent , [jaeren 170 Tot myne heerlijkheyt heeft, willen t' saem vergaeren ; En stap ick heden neer van soo verheven troon ? Ontmaek ick my van al die grootheen, voor een soon Die synen vaders jonst en goetheyt sal vergeten, Misschien, soo ras hy is in myne plaets geseten? 175 Hoe sal dit edel hooft, dat geen gebieder ken, Soo schielyk en soo laegh sigh self vernederen ?; Gedencken van myn roem, pracht, rykdom, staten, {machten, Gesach en helden-daen, vertrekt ùyt myn gedachten ; Verbergt u voor myn oogh, laet myne ziele vry : 180 Ick wil geschcyden syn van gheel myn heerschappy ; Ick wil gheel myn begeirt naer aerdsche grootheyt stutten, Geheel myn staetsucht en eergierigheijt uijtputten, Versaken alle lust en tijdelijk genot, Om gheel vereent te syn met mynen Heer en Godt. 185 Hier comt Savoyens prins te rechter uer getreden. 5en Uytgangh KEYSER, PHILIBERT KEYSER i Com, laet my u myn hert ontdecken ; ik wil heden, Getrouwe vrient, my van den swaeren last ontslaenDie myne ziel weleer heeft met de kroon ontfaen. Geen grootheijt sal my meer benevlen nogh bekooren : 190 Ick sluyt met myn gedacht voor haer myn oogh en ooren; En myn leetwesigh hert, te langen tydt verleijdt , Ontdekt nu naektelyk des werelts ydelheyt En wil gheel haeren glans, en hoogheijt soo vergeten, Als of het noijt daer van het minst en had beseten. 195 Neen, neen; de werelt heeft by my geen achtingh meer; De vuylnis van haer lust, de broosheijt van liaer eer, 't Bedrogh van haeren glans, denniet van haer vermogen, Geheel haer wanckelheyt verschijnt nu voor myn oogen ; Nu sie ik wat sy is, nu sie ik wat ik ben. 200 Den snellen ommedr.aey der tyden die met hen My onderworpen maekt aen duyst veranderingen, Yervoert nu myn gedacht ver boven d'aerdschedingen Om af te spiegelen een eeuwigh-duersaem goet. 0 Philibert! wat is den ydelen overvloet 205 Van rijkdom, weelde, en pracht by't eeuwigh vergeleken? Dat m'opneem al den tydt myns levens, dat men reken Al d'ueren in myn jeughd met vreughde doorgebracht, De jaeren van myn ryck, de grootheyt van myn macht, Den roem van mynen naem door menigvulde zegen 1210 Tot op den troon van eere en glory opgestegen ; Wat is dit anders dan een wint, een rook, een niet ? Gelyk een Snellen schicht, een vlugge watervliet, Soo syn myn heldendaen, genuchten, en vermogen, Geheel myn heerlykheyt verslenst, vergaen, vervlogen, 215 Terwyl ik neerstap naer d'oneyndige Eeuwigheyt, Waer my rechtveerde loon naer wercken is bereyt. Eylaes ? indien ik op den lesten myner stonden, Met ijdle handen voor den rechter word' bevonden Wat voordeel doet my dan geheel des werelts schat, 220 Die ik soo blindelings, soo reukeloos besat? Neen, Philibert, ik wi1 voor goet van alles scheyden Om tot "dien lesten stont my beter te bereijden. PHILIBERT 0 vorst ! ik sta verbaest op een soo vreemt besluyt : Myn herte beeft voor u, myn bange boesem sluyt ; 225 Hoe suit gy machtigh syn dat werkstuk uyt te voeren ? KEYSER Den Heer is mynen steun, niet can myn ziel ontroeren. En wat is, segh my togh, al't goet dat ik verlaet ? Ick was in mogentheyt, grootdadigheyt, en staet, Voor alle kristene gecroonden hoogh verheven : 230 Ick heb myn sinlijkheyt en jaeren toegegeven Soo veel voldoeningh als myn achtbaerheyt toeliet : Myn opperste gesach en keyserlyk gebiet Was uytgabreijt van op tot onder-gank der sonnen : 'K heb schier geen vyanden bestreen, of overwonnen, 235 En d'opperhoofden wijt verdreven of gevaen. Van al die zegenen, genucht, en heldendaen Is slechts een bittere gedenckenis my over. Myn tijt en roem vergaen gelyk een dorre lover En laten my niet dan een krancken ouderdom. PHILIBERT 240 De jaeren gaen voerby en keeren noyt weerom, Maer uwen roem blijft staen spyt uw verloope jaeren ; Uw lauwercroon vergroent op uwe grijse hairen En tuygt d'onsterflykheyt van uwen helden naem, Op wie vergeteltheyt met alle uw haters t' saem, 245 Op wie de tijdt en doot het minste niet vermogen. Al is uwe edle kruyn door aerbeijt krom geboogen Dien wijt beroemden naem houdt uw grootachtingh staen Den vyant tot ontsach, tot vreugt den onderdaen. KEYSER Ey, swygh van mynen naem, en van myn kranke leden, 250 Dien is slechts eenen damp, die gaen te grave treden ; Dien wyst my d'ydelheyt, die spreken van de Doot. 0 Philibert, eer my verrasse desen noot, 'k wil rekenen met myn betichtende geweten. Ick sal den wysen raet en leeringh noyt vergeten 255 Die, in gelyk geval, een vrient my achterliet : « 0 Keyser! als den mensch syn eynde naken siet » 't is billijk alle sorgh voor aerds genot te staken, » Om ruymte tusschen tydt en eeuwigheyt te maken. » Och ! Die waerschouwingh is mij stadigh in 't gedacht. PHILIBERT 260 Is uwen eernaem dan by u niet meer in acht Myn weerde heer en vorst? Hebt gy geen achterdencken Dat desen afstant sal uw eer en glory krencken, En dat men achten sal als een cleynhertigheyt 't Werck datgy onderneemt uijt sorgh voor d'Eeuwighey t? 265 Wat sullen Saxenaers en bitse Hessers seggen ? Wat sal het Fransche hof u niet te laste leggen, Wanneer gy van uw macht en heerlijkheyt berooft In d'eenigheyt verschuylt met uw gelauwert hooft ? Hoe ! moet men in een kuyl en schuylhoek syn verborgen 270 Om voor syn lesten strijten eeuwigh lot te sorgen ? En kan een kristen vorst, al swaeyen synen staf, Niet eeren synen Godt en dencken op syn graf ? Hoe menigh heijlige gesalfden en propheten En hebben tot het end' niet op den troon geseten, 275 Voldaen aen hunne plicht, voldaen aen hunnen heer, En 't eeuwigh heyl ontfaen naer tijdelyke eer ? Moogt gij, sool wel als sy, niet steunen op Godts zegen? Waerom dan ingegaen soo ongebaende wegen ? .Waerom een werk begostdat reden tegenstreeft, [geeft? 280 Waer van d'Aeloutheyt schier geen wettigh voorbeelt KEYSER Ik volgh des Heeren stem en die van mijn geweten, Een leydsman sekerder dan 't voorbeelt van Propheten : En wat de werelt op mijn afscheyt smallen magh Verwerp ik om de sorgh van mynen jongsten dagh. 285 'K wil myn verborgen hert tot in de diepste hoecken Van syn genegentheyt naukeurigh ondersoecken, Doorsnuff'len myn gemoet, myn meyningh en begeirt In 't gene Godt mishaegt en myne ziele deirt. Wat heb ik, in 't bestier van 't opperste vermogen, 290 Gestoort door oproer, twist, en bloedige ooreloogen A1 veel verwaereloost, gedoogt of uytgewrocht, Hetgen my naderhant tot leet en wroegingh brocht ! Och ! wat al schulden ! wat besmeuringen en smetten Ontdek ik in myn ziel ! wat heb ik nauw te letten 295 Op myn gedekt gewisse en ongronderbaer hert, Wiens lust en onlust, door elckanderen verwert, Soo nackt, soo bloot staen voor d'alsiende rechters oogen ! Hoe soet van d'ander kant wort mynen geest bewogen Om, vry van alle lust naer aerdsche vreugt en eer, 300 Te rusten in den schoot van mynen vorst en lieer, En daer een proefstuk van dat saligh lot te maken, Hetgen, voor eeuwigh, moet gheel myn voldoeningh [maken ! Wegh werelt ! laet my los ! wegh grootheyt! ik vertrek, lk volgh den lieven roep, den soeten minnetrek, 305 De noodingh van myn Godt, myn eenige verwachtingh. Myn hert te langh verleyt door ijdele betrachtingh Van wellust, rijkdom, pracht, en tijdelyk genot, Wort endelijk voor goet vereent met synen Godt. Com Philibert, gy moet myn soon daer toe bereyden ! 310 Dogh, draegt u in't geheym van myn besluyt bescheyden. TWEEDE BEDRIJF len Uytgangh PHILIPPUS (alleen) Wat is't, togh, dat den vorst voor my verborgen houdt Het gen hy, naer ik merk. syn susters heeft betrout ? Indien de gissingh my de waerheyt doet ontdeken, 'K denk dat hy sigh bereijt om uyt het hof te trecken. 5 Hier comt den hertoogh; 'k sal misschien door hem [verstaen Wat my van syn besluyt den Keyser geeftte raen. 2en Uytgangh PHILIPPUS, PHILIBERT PHILIPPUS Uw wesen, hertoogh, schynt my vol becommernissen. PHILIBERT 0 vorst ! de reen daer van syn lichtelyk te gissen : Als't hooft in lyden is de leden syn in smert, 10 Soo treft des keysers quael myn medelydend hert. Syn uytgemergelt vleys en buygende gebeente, Beroert het raedthuys, en becommert de gemeente, Een iegelik gevoelt syn alderminste leet. Hy was in syn bestier soo vaderlyk gereet 15 Om d' onderdanens ween en lasten te vermind' ren Dat s'hem beminnen als naturelycke kindren. Een enkel hooftsweer van dien goedertieren vorst Benaut dien in 't gemoet en desen in de borst : Het droef gerucht alleen van syne pijnlijkheden 20 Verbaest de borgery, ontrust geheele steden ; Syn quelligh lyden doet den Edeldom gewelt, Het gantsche landschap is om synen noot ontstelt : Daer is geen mensch, die niet, met vreugt, syn bloet sou [geven Tot toevingh en behout van een soo dierbaer leven. 25 Ach ! nu 't gemeene volk, uyt enckele deerenis, Met sulk een keysers smert soo medelydend is, Wat medelyden moet my in de ziel niet prangen, Die soo veel jonsten heb van syne hant ontfangen ? PHILIPPUS Heer hertoogh, uwen rouw en 't lyden der gemeent 30 Syn wonder wel gegront en wettelyk vereent ; Des keysers daden en uytmuntende eygendommen Syn tot den lioogsten top van eeren opgeklommen ; De gaven van syn ziel syn onwaerdeerelyk : Dees maken syne ween aen u soo pynelyk, 35 En uw dankbaerigh liert gevoelt met groote reden Al 't gen hy lyden moet in syn verswakte leden. Maer, eer gy uwen druk soo hooge rysen doet, Bemerk wat nevens u myn ziele lyden moet. Met wat verbeeltenis begrijpt gy 't medelyden 40 Dat myn gemoet beswaert om sulk een vaders lyden ? Wat maete geeft gy aen myn achterdocht ? wat maet Aen myne hertens rouw, die 't al te boven gaet ? In't lastigh overwicht van soo veel heerlykheden, Wort myn heer vaders hulp my t' effens afgesneden 45 Die door d'aensienlykheyt van syne heldendaen De spaensche grootheyt dee in vollen luyster staen. Is 't niet te duchten dat de macht van soo veel rijcken Met hem aen 't wagglen is, en gaet met hem beswijcken ? En vrees ik niet, met recht, dat met syn droeven val, 50 Die machtigh heerschappy ter neder storten sal ? Ach ! spreek voortaen niet meer van uwe pynlyckheden, Vergeet d' onsteltenis van landen ende steden, Verswijgh my wat gemeent, wat kerk en adel lydt, En overweegh alleen 't gewelt van mynBn strijt ; 55 Gy suit soo spoedigh niet daer van de grootheyt vatten, Of al uw lyden sal in damp en rook uytspatten. PHILIBERT Heer koningh, uwe ziel en herte syn gestelt Gelyk 't betaemlyk is aen eenen grooten helt : Die sorgh en teorigheyt bewysen bey te gader 60 Dat gy den waeren soon syt van sulk eenen vader ; Dogh dese teerigheyt en sorgh beletten niet, Dat gy den last aenveert die u den Heer aenbiet. Uw volkren, in den vroet van Carel te verliesen, Vertroosten sigh dat 't lot Philippus wou verkiesen. 65 En hebben gheel hun hert en liefde aen u gehecht : Sy sien in u den steun, den schermheer van hun recht Den waeren erfgenaem van 't Oostenryx vermogen ; Die van de wiegh, in deught en eeren opgetoogen, Den indruk heeft ontfaen van dien verheven geest, 70 By alien vorsten soo aensienlijk en gevreest. Naer soo veel jaeren, door beroerte en krygh gedreven, Sy hopen, onder u, in vrede en rust te leven. PHILIPPUS Ick wensche dat den vorst nogh veele jaeren leef En hen het soet genot van rust en vrede geef, 75 Op dat hy magh met hen genieten en bemercken De welverdiende vrucht van soo veel heldenwerken, Tot myn bysondre vreught, en ieders in 't gemeen. Dogh, naer het onderstaen van soo veel pynlykheen, Indien den hemel my nogh vorder wil beproeven 80 En door het swaer verlies van sulk een helt bedroeven, Het eenigste, dat in dien noot my troosten sou, Is uw stantvaste deught en onverbroken trou, In d' hope dat gy soudt den soone willen dienen Om't gene by u magh des vaders jonstverdienen.. PHILIBERT 85 Heer koningh, wat door my tot heden wiert gedaen Is eygen aen de plicht van eenen onderdaen : En als gy my bequaem tot uwen dienst soud achten, 'K sou stadigh het voldoen van dese plicht bètrachten Uyt lout're dankbaerheyt, indachtigh t'allen tijdt 90 Wat ick u schuldigh ben, en wat gy weerdigh syt. Maer als der kroonen sorgh u daer toe sou verbinden, Gy soudt in uw gevolgh veel trouwe dienaers vinden Yoornaemlyk in dit 1 ant, in helden soo vermaert. PHILIPPUS r Neen, ik mistrouwe my' te seer van hunnen aert, 95 En segh u 't gene noijt ontdekt heb aen een ander : Myn gunstelingens plaets is voor geen Nederlander. Sy syn soo langh gewènt aen sachte heerschappy, Dat hen het soetste jock schynt eene slaverny ; v Soo groote minnaers van de vryheyt hiinner staten, 00 Dat sy in hunnen vorst den minsten eersucht haten. Sy houden syn persoon geduerigh in hun macht la, eygnen sigh alleen-de sorgh van syne wacht, En van syn hert jaloers, gelyk van syn vermogen, Sy connen daer, by hen, geen vreeradelingh gedoogen. 05 Aldus besoet'len sy den glans der majesteijt, En comen licht tot smaet door die gemeensaemheyt Waer langs sy sigh soo seer in't hoogh gesagh indryven, Dat slechts den naem alleen den'prins can overblyven. Voorwaer, die heerschen moet op een soo snoo bedingh, 110 Gelykt min eenen vorst dan eenen heurelingh. PHILIBERT 'k Beken men siet in hen dusdanige gebreken ; Daer tegen hebben sy veel gaven die uijtsteken : Onwilligh sullen sy geen cleynen last ontfaen, Gewilligh nemen sy de swaerste lasten aen ; 115 En als der vorsten roem en't vaderlant sulkx vragen, Syn veerdigh goet en bloet, ja 't leven selfs te wagen. De vryheyt wort by hen geacht VOOl. 't hoogste goet; Tot dier behoudenis ontbreekt hen noijt den moedt; Dogh s' yveren niet min om voor hun prins te stryden 120 Als vreemd'lingh of gebuer syn heerlykheyt benyden ; In 't uyterste gevaer soo onberoerelyk Als in den aerbeijt kloek en onvermoeijelijk. Gelijk hun middelen syn nimmer uijt te putten, Soo can geen swaerigheijt hun ondernemingh stutten ; 125 Hun moedt groeijt met den last en wederstrevingh aen; Sy wagglen nimmermeer, maer vallen neer of staen. Hun herten syn seer swaer om dwingen, licht om leyden : In jonsten uytgestort, in 't vragen seer bescheyden ; In d'aenvangh onversaegt; voor d'aenvangh ryp van raet; 130 Gespaersaem in hun huys; miltdadigh voor den staet Voor wiens nootwendigheyt sy hun gemak vercorten, Ja, hunne goederen vrywilliglyk uijtstorten. Soodanigh wierden sy bevonden in den tydt Van uw doorluchtige voorvaderen soo wydt 135 Vermaert, om hunnen moedt en prinsselyke zeden : Soodanigh acht den vorst, uw vader, hen nogh heden ; Soodanigh heeft hy hen in vrede en krygh beproeft, Wanneer hem hunnen raet en arrem heeft behoeft, Terwijl hy, onder hen, d'oproerigen hun vleug'len 140 En dert'le hoogmoedt wist gestrenglyk te beteugelen. PHILIPPUS Syn heerschingh was te sacht voor hunnen wrevlen aert, En syne goetheyt heeft het sweert te seer gespaert In 't wederspannigh rot syn moetwil te verleeren : Die goetheyt diende slechts de nederlantsche heeren 145 Tot voetsel en gestreel van hun hoogmoedigheyt. Ick heb vor sommigen een groote tegenheyt, Maer, onder dese, meest voor Egmont en Oragnien : 'T schynt dat de mogentheijt en heerschappy van Spagnien Tot hun verneeringh met Bourgondien is vereent. 150 Den prins bespiet, met list, de jonsten der gemeent, Arglistigh, loos, doortrapt, eersuchtigh, en behendigh Besorgt om t' allen tydt te decken syn inwendigh, T'ontdecken't gene hy van andere denkt of vreest. Den graef onbuygelijk van inborst, moedt en geest, 155 Vast steunend op syn macht, verydelt in gedachten, Stelt syne stam en huys by d' edelste geslachten, En acht sigh noodigh aen den Keijser en syn raet ; Twee groote mannen, maer gevaerlyk aen den staet. PHILIBERT Uw majesteyt heeft bey naer hunnen aert beschreven 160 Dogh beijde hebben ook aen vorst en staet gegeven Veel preuven van hun moedt, trou, oordel, en beleijt. PHILIPPUS Maer, hertoogh, dunkt u niet dat 's Keysers achtbaerheyt Hun eersucht wederhout ? en magh ik niet met reden Beducht syn voor hun trou, uijt insicht hunner zeden ? 165 Indien 't aen vader quam t' ontbreken, dunkt u niet, Dat ieder van nu af, naer myn vergeldingh siet, En dat ik qualyk sal, naer hun verwachtingh, loonen Twee dienaers die weersyds soo grooten ergwaen toonen, Ja hun voorleden dienst my rekenen tot schult? 170 't Bywesen van den vorst bedwingt hen tot gedult, Maer als eens dit ontsicht voor goet geweirfc sal wesen, Dan wort myn achterdocht voor welgegrondt gewesen. Hier comt de Koningin der Hongeren; laet my, Heer Philibert, met haer voor weyningh stonden vry. 3en Uytgangh PHILIPPUS, MARIE PHILIPPUS 175 Mevrou, uw langh vertoef vermeerdert myne sorgen; Com, segh wat houdt den vorst voor synen soon verborgen ? MARIE Heer koningh, men ontdekt u strax des Keysers sin ; 'k Verwacht hier tot dien eijnd, de Fransche koningin. Ik heb my met den vorst verheugt, om uwe maeren 180 Van Engellant, en lloop de vree, voor menigh jaeren, Gevest te sien, tot rust, van Spaens en Frans gebiet. Hoe vindt sigh de vorstin der Britten? PHILIPPUS Sy geniet Een volle welstant in 't bestier van haere rycken, Waer uyt sy stadigh tracht de ketters te doen wycken : 185 Dogh, spijt haer wyse sorgh en Polus vierigheyt, 'k sie haere volckeren daer weynigh toe bereyt. Veel, onder lien, door een verleyde tongh bedrogen, Versteken 't waere licht, al sien sy 't met hun oogell, En, volgende de drift van hun begeirlijkheijt, 190 Omhelsen eene leer die liunne lusten vleyt. En, met'er daet, wat heeft men anders te verhopen Van een onstuymigh grauw, wiens herten, altyt open Naer nieugesintheijt, licht beroert syn, en besmet, Soo snel en schielijk, alseen weerhaen, omgeset? 195 Wat heb ik zedert dat verbont al swarigheden, Verdriet en ongenoucht in hert en ziel geleden ! 't is waer, de koningin verdient, om haer persoon, Niet minder dan 't genot van eene keysers kroon. S' is weerdigh, om haer deught en hoffelyke zeden, 200 Yan 's werelts oppervorst te worden aengebeden. Godtvruchtigh en vernuft, ontsacchelyk en soet, Behagelyk en wys, beleeft en groot van moet, Verschynt sy op den troon, in't hof, en langs de straten. 't Gelykt dat s' is geschikt om haer woeste ondersaten 205 Te reglen door de wet der waere reedlykheijt, En 't meeste deel van hen, door dwalingen verleijt, Weer in de Roomsche kerk en godtsdienst te versamen. Dees haere gaven en bekoorlijkheden pramen Niet weynigh myn begeirt in haere afwesigheijt. 210 Maer, wat heeft haer gemeent door wreveImoedigheyt, Wat heeft den adel my door trotsheyt doen verdragen ! Sy vinden niet in my het gene can behagen ; Al myne wercken, al my woorden syn verdacht. Sy schelden, onder hen, myn statigheijt voor pracht, 215 Myn rijpheyt voor bedrogh, myn zedigheijt voor listen. Sy schynen tegen my om 't lioogh gesach te twisten, ; En hunne bitse tongh, op een spotswysen sin, Noemt my niet dan den man van hunne koningin, Die sonder eijgendom, besittingh, nogh edianden, 220 Syn onderhoudingh trekt uyt Britse en lersche landen. Mevrou, hoe denkt gy dat ik doorsta desen smaet ? I MARIE I Gelyk 't een vorst betaemt, die met een rypen raet En edle lydsaemheyt ontweerdight t' overleggen Wat soo baldadige gemeent van hem derft seggen. 225 Hun tongen syn gewent te steken naer de kroon ; Hun dert' le woestheyt stoot geduerigh op den troon : Is 't wonder dat s' hun vorst en godtsgesalfden lasteren Nadien sy van 't geloof en 's Heerens wet verbasteren? Gy hebt seer wijselijk ontveijnst hun dertelheyt, 230 Wiens kennis tergen moest uw strenge majesteijt. Waer door hen t' samen wiert gelegentheyt gewesen, Op dat gy meer veracht, of meer gehaet soudt wesen. Maer dat smaetsuchtigh volk verandert haest van toon, AIs s' u gesteygert sien op uw heer vaders troon 235 Waer by de heerschappy der Albioensche rycken Slechts als een lantschap is of prinsdom te gelijcken. Dogh, nopende uwe trou, gy weet den waeren gront En reden, die den vorst aenrieden dit verbont : Den iever van Godts wet, den steun van syn vermogen, 240 De ruste van den staet heeft hem daer toe bewogen. Den t' samenhandel is Madrid en Londen nut: Sy worden wedersyds versterkt en onderstut, Gevest in hun besit, versekert van den zegen, En connen met hun macht al d' andere overwegen. 245 Maer 's Keysers eerste wit was, door soo wichtigh werk, In dat rampsaligh ryk t' erstellen Godes Kerk, Die zedert Hendryks val van Romen afgesneden Door soo veel ketters en dwaelgeesten wiert verstreden. PHILIPPUS Dit wit was ook het myn ; hier voor heb ik myn rust 250 En vryheyt afgeleyt met gheel myn herte lust : Hier voor wil ik met vreught en vrijen wil versaken Al wat op aerden can een vorst geluckigh maken ; Ick sorgh voor heerlykheyt, voldoeningh, nogh gesach, Indien myn oogwit slechts syn wensch becomen magh. MARIE 255 Den Heer, o vorst, is met uw goeden wil te vreden En weet wat middelen hy daer toe sal besteden ; 't gelukt of niet, gy hebt van uwen kant voldaen. Een prins moet voor Godts eer en synen staet, afgaen Geheel syn tydelyk vernoegen, en belangen. 260 Hy heeft de staf en kroon vall's Heerens hant ontfangen, Hy geef den Heere weer al 't gen hy, met den staf En kroon, genadelyk en overvloedigh gaf. Syn vryheyt heeft hy door syn heerlykheyt verlooren : Hy is niet voor sigh self, maer voor syn volk gebooren, 265 Verbonden gheel syn lust, begeert, en eygenbaet, Op t' offeren tot nut en voordeel van den staet. Het is hem nimmer vry uyt eygen wil te kiesen, Hier in sou hy het spoor van syne plicht verliesen ; Opdat hy nimmer meer in die verkiesingh mis 70 Hy volge niet syn hert, maer syn verbintenis. Gelyk een stroom, soo sleijpt het voorbeelt syner zeden, Neerstroomende achter hem en landen ende steden ; Gist dan hoe menigh ziel syn deughtsaem leven sticht, En hoe verargerlyk de breuk is van syn plicht. PHILIPPUS I 75 Soo wort des vorsten lot en trotse heerschappije Met recht genoemt een last en swaere slavernije. I MARIE Een last die in geluk, genucht en troost verkeert Wanneer den vorst syn lust door reden overheert : Des oveeriieeringh is den aldergrootsten zegen 280 Die oyt op aerden is ten hemel afgesegen : Sy stijft des konii^s hert in wysheijt, eer, en deught, En geeft een voorsmaek van d'oneyndelycke vreught. Hier comt vrou Leonoor. 4en Uytgangh i PHILIPPUS, MARIE, ELEONOOR I PHILIPPUS Mevrou, stilt het verlangen Waer mee myn herte wiert door uw vertoef bevangen. ELEONOOR 285 Gy waert, heer koningh, in te minsaem onderhout Om dat gy naer myn comst aldus verlangen soudt. PHILIPPUS Gy weet wat redenen my buyten die nogh pramen. ELEONOOR Com volgh; vertrecken wy in't heymelyk te samen ; Gy wort in corten tijt bevrijt van dat verdriet, 290 En ik in 't luk verheugt dat gy voor handen siet. DERDE BEDRIJF 1 en Uytgangh KEYSER, MARIE, ELEONOOR, PHILIPPUS KEYSER Soo wilt gy, mynen soon, myn opset tegen seggen, En my verhinderen den rykstaf neer te leggen ! Dunkt u, dat desen rompt, dit krimpende gewricht Nogk ondersteunen can der kroonen swaer gewicht? 5 Gy siet my door den last en jaeren crom geboogen, En hebt gy met myn ween en krankheyt geen meedogen ? De crachten van myn ziel door sorgen uytgeput, Myn leden door het jock der heerschappy ontschudt, En worden dan by u in geenen acht genomen? 10 Hoe! naer ik voor den roem van Duytslant, Spagnien, Bourgondien, Nederlant, en 't Indiaens gebiet [Romen, Myn jeught, en jaeren, in beroerten en verdriet Yersleten heb, is't my nogh geenen tijt van rusten ? Neen, geen gesach, geen kroon, can my voortaen meer [lusten. PHILIPPUS 15 Heer keyser, ik bemerk met rouw al.uwe smert ; Uw minste wee doorboort myn medelijdend hert, En, gingh het naer myn wensch, 'k nam geeren al uw lijden Op my, om u daer van gekeelyk te bevryden. Den aerbeyt doorgestaen in sulk een heerschappij, 20 Verdient, dat gy van sorgh en alle quellingh vry, Voortaen genieten soudt in volle rust en vreden 't aensienelyk besit van soo veel heerlykheden. Dogh eer gy die versaekt, ik bid's u, overleght Op wien gy gheel den last van soo veel rycken leght. 25 't wyl u de krankheyt raedt de kroone neer te setten En onvermogend acht tot onderstant der wetten, Bedenk of gy met recht in die bestieringh stelt Een onervaeren priiis voor eenen ouden helt. Indien den ouderdom uw vingeren doet beven 30 De jonckheyt maekt myn geest tot heerschen onbedreven; En verontschuldight gy u om uw swackigheijt, Ick verontschuldigh my om myn te kleyn beleijt. Waerom uw lauwercroon vrywilligh te verduysteren Die uwe rimpelen en jaeren soo verluysteren? 35 Waerom den keyserstaf uyt uwe hant geleijt, Die y, ook bevend, voert met sulk een majesteyt? Hoe ? liebt gy onder uw ontsacclielyk vermogen Het alderbeste deel des werelts neergebogen, In eene macht versaemt soo veele heerschappien, 40 Om van soo krank een hooft die overheert te sien? KEYSER Dees ed'le heusheyt en dit nederigh mistrouwen Versterkt my in't besluyt u heden voorgehouwen, En doet my hopen dat gy, door vporsienigheyt, Ver overtreffen suit uw stammens achtbaerheyt, 45 Ten onrecht seght gy u tot lieerschen onervaeren, Ick acht u niet min rijp in oordeel dan in jaeren. En denkt gy, dat u-fot bestieringh iet ontbreekt, Let neerstigh, mynen soon, hoe u myn voorbeelt spreekt. Hier in moet gy, voor al, naukeuriglyk bemercken, 50 Het insicht van myn hert, het end van myne wercken, Dat stadigh myne ziel tot plicht heeft voorgeset Den welvaert van den staet, den steun van's Heerens wet : Prins, in dat voorbeelt moet gy tot naervolgingh lesen Niet wat ik heden ben, maer wat ik placht te wesen. 55 Nu buijgt myn heerlykheyt met myne leden om, Myn achtbaerheyt vervalt met mynen oudcrdom ; En't bevende gestel van myn verslapte leden, Sleypt achter sigh myn geest, al swym'len, na beneden. Myn herssens syn beswaert, myn heugenis vercort, 60 Myn oordeel wankelbaer, myn crachten uytgestort, En onder 't wichtigh vleys myn ziele soo besweken Dat sy niet liever hoort dan van haer uytgangh spreken. Ojeught ! hoe syt gy soo vervallen, soo vergaen ! 0 ouderdom ! hoe swaer ? Hoe lastigh comt gy aen ! 65 Hoe drukt, hoe praemt gy 't hooft van een gecroonden [grijsen Dieslechts den naem alleen can van syngrootheytwijsen, En eene schim vertoont voor eenen opperheer. 0 soone! spreekt gy my nogh van gesach en eer, En wilt gy dit geraemt, dat sigh ter noot can dragen, 70 Nogh doen het swaerste ryk des werelts onderschragen? &lt; PHILIPPUS Dem roem van Godes kerk, de rust van't gantsche lant Vereyscht van u die sorgh, van ii dien onderstant Heer Keyser ; dunkt u niet dat dit uw droevigh scheyden Den staet veel rampen, veel beroerten sal bereyden ? 75 Geheugt u niet de scheur, die d' helsche kettery Nogh onlangs heeft verwekt in uwe heerschappy ? Bemerkt gy niet dat 't vier van dese godeloosheyt, In d' asschen van devrees verschuylt met haere boosheyt, En weer uytbersten sal, met meerder wederspalt 80 .Soo ras den Keyserstaf uijt uwe handen valt ? Becommert u niet dat de smet van dese pesten Sigh weer uyt breyden sal van oosten tot den westen, En door het snoo vergif van haer behaeglykheyt Verderven 't beste deel van uwe heerlykheyt ? 85 Wie weet wat Mexico, wat Peru sal aenvangen ? Wie weet hoe Napels en Sicilien verlangen Naer dees veranderingh, om volgens hunnen wrok T' ontschudden voor altyt het Arragonsche jock ? Wie is 't die can voorsien wat monsters, wat gedrochten 90 De barbarische kust verbergt in syne bochten, Om s' uyt te werpen op dien jammerlycken dagh ? Tot hedcn houdt uw naem die volckren in ontsagh ; Tot heden cost hy in die twistige gesinten, Den schrik van uwe macht en strengigheyt inprinten : 95 Tot heden heeft den roem van uwe heldendaen Geheel Euroop verbaest, den woesten Indiaen, En 't blinde kettersrot doen schudden ende beven : Tot heden heeft uw naem de waere kerk gesteven, De grootheyt van uw huys versekert met den staet : 100 Maer wacht tot desen met uw heerschingh ondergaet, En geen van alle die uw nasaet willen krencken Op Carels dapperheyt en voorspoet sullen dencken : Wacht tot het lichaem van dit machtigh ryk, berooft Van uwen onderstant en ryk gesegent hooft, 105 Sal worden aengerant door vreemden en gebueren ; Gy sult misschien den staet sien in veel stucken schueren; Den standaert van beroerte en weerspalt opgerecht, De wetten onderdrukt, met alle trou, en recht ; 't Gesach der heerschappy ontweerdight en vertreden, 110 En van de roomsche leer vel landen afgesneden. KEYSER Den Heere leeft die my van myne jonkheyt af Als op syn handen droegh, en myn beroemden staf Bestierde tegen die my durven wederstreven : 'K wiert door syn zegen, niet door myn beleyt, verheven 115 Tot soo doorluchtige, soo groote Monarchy. 't is syn', niet mynen arm, die 't lieir der kettery Met d' ongelovigen het stael uijt d'handen rukte, En al de vyanden van synen Naem verdrukte. 't is synen arm die Ryn, Dannauw, en Elbe-stroom 120 Ontroerde, en t' myner rust, door tsidderingh en schroom Geheel Europen en Afrycken deede dreunen. Den Heere leeft, die u in 't rijk sal ondersteunen, En tot behoudenis van uwe landen waekt. [mackt, Dien Godt, die gheel myn hoop, gheel myn betrouwen 125 My door syn hulp versterkt, en schoort met syne [schouders; Dien steun en schermheer van myn vader en voorouders Sal ook den uwen syn : dien Godt en Heere leeft Die u tot desen troon voor sigh verkoren heeft, En t' syner glory in die grootheyt sal behoeden. 130 Dees hope weirt van my vrees, sorgen en vermoeden. Versekert op syn macht, ontfermingh en gena, t'is in dees hoop dat ick het kroonenrecht afga. 