Maar om van de digters af te gaan , daar ånders in dit geval' gecn cinde aan te vinden zou zyn j geeft fonktyds deefe reden wac- HET HART VEKWONNEN. 285 waerom de oogen het bekwaemfte zyn om te doen verlieven „ en verlieft te worden : Het herte des Menlchen, z^t hy, „ door fyn ftage bewegingh een deel van 't eerfte bloed uyt ^ fyn regter holligheyd door de Hert-aderlycke ader in de „ longe gelooft hcbbende , en .aldael: met het fuy verfte deel „ des ingheaemden lochts vermengt zynde , vloeyt het wede- „ rom door de aderlyke hcrt-ader na de (linker holligheyd „ van 't hert ; alwaer het den naem en 't welen van levendi- „ ge geeftcn aenneemt : van dåer verl{)reyden haer dcfe gee- .„ itendoor't geheelc Lichaem., doch ftygen, alfoofe licht en „ dun van ftole fyn« inibnderheyd na hetbrein^ en aldaer op „ een nieuw bewrogt , en tot haer invloey ende beweeging „ bcquamer gemaeckt zynde , werd haer dfen naem van dier- „ gelycke geeften gegeven ; dewelke feer ghevoeghelyck en .„ gefwint alle de Zeriuwige wegen van het brem doorloo- „ pen konnen ; die het pad na de oogen banen , alfoofe hec „ tenderfte en 't wydfte van allen zyn ; waer door defe gee- „ ften overvloedigh in de oogen komen in te vloeyen dewel- „ ke, alfoofe doorfigtig en klaer zyn die geeftige ftraalen als „ door glafe venfters uytlaten. En een vi^einig verder. Dat „ de oogen met een ingheboore licht en luifter begaeft zyn „ getuyghen vorders fbo de Ooghen van Leeuwen Luyper« .„ den en Katten als ook van andere gedierten j dewelke in 't „ midden van de nagt felfs flikkeren en blinken , ibo datze „ fonder 't behulp van eenig uiterlyck licht befcheidentlyk „ konnen fien. Yeder een kan ook dat felfdige door fyn ey- „ gen uytvindingh wys werden : want foo hy de hoecken „ fyner Oogen wat hart wil toe drukken , fal het hem den- „ ken een glintzterigh rond binnen die felfdige te zicn, vloe- „ yende uit het innigh licht der Oogen. „ Het welke alfbo niet en fou uitvallen , 't en ware de oogc „ ftralen , fich ftrekkcnde na de oogen des omftaenders , met „ haer uitfleepten een geeftigh gedcelte van 't bloed , alvoren „ in het ontfteken ooge verdorven. Afulieres Menfiruopolluta, „ vcrvolgc hy , geven aea ons feggen. meerder luifter ; de- „ welken (als Ariftoteles feyt en de ondervinding Leeraert) „ door haer gefichte felfs de allerfuiverlle Spiegels , gelyk als „ door bloedige druppels en neveligen dampen ontluifteren« „ Indien dan uit foodanige quaet Tappige lichaemen een dier- „ gelycken onfichtelycken Bloed-wafcm door de oogen uyt? „ vloeyt j fbo en kan der ook geen rede gegheven worden , „ waerom van gelycken uyt een welgeftelt Lichaem een dier- „ gelyck deel van het aldergeefligfte bloedt nict te gelyk met „ de ooghen-ftralen zou uytfchieten. Dit aldus voor uyt ge- „ fielt fynde lal het den lefer Ibo rauw nict voorkomen , foo „ \vy Teggen , dat een Minnaer (wiens bloed, door de hef- „ tigh-brandende bevveginghen fyns herte ghelyck als koken- „ de , een overvloedighen waefl'em opwerpt) fyn beminde ^ met een fcherp en toeghenegen Ooge begluyrende , haer „ door fyn aentreffende Itralen inghelycke Licfde veritrikt : „ en fy wederom van ghelycke hem , wanneerfe haer glinfte- „ rende en foet lonlcende oogen op hem flået, en met een „ onderlinghe begluyring hare ooghen ftralen verdobbelen „ en vermengen. Seker 't is geen wonder, indien zy in ful- „ ker vægen elkanders inghewand door een geeftighen min- „ nc-fchicht , verwonden , en te gelyck met het ghefichtc el- ,5 kanders onderlinghe Liefde in-drinken. Want alfoo delen „ geeftigen Bloed-wafem den welken het ooge des minnaers „ met een fnelle beweging fyn beminde toefchict , klaer , yf dun , heet , en Ibet is. Voor fbo veel hy klaer is , ' (feyt „ Valleriola) over koomt hy feer wel , van wegen een na- „ burige gelyckheyd , en een natuurlycke over een fteinming „ met de klaerheyd der oogen en oogen ftralen van de bemin- „ de 5 en werd om dies wille gelyck als aengelokt >en door 'i ge- BET BART VERWONNEN. 285 7, zigt ingefbgen. Voor foo veel hy dunenfynis, doorboord „ hy gefwint ons ingewant ; van waer hy door de bloed en „ geeft-aderen feer lichtelyk het geheele hchaem doorloopt. „ Voor fbo veel hy heet is-, beweegt en v/erkt by geweldigh- „ lyck ; (want de hette , nae 't getuigenis der wyfgeren , „ werckt het allerkragtigfte ) en alfoo gheweldighlycken „ werckende , bcfinet hy het bloed met een evengelycke hoe- „ danigheyd , dåer hy mede aengedaen is. Het welke Lu- „ cretius in fyn 4. boeck van de natuur der dingen. aardig. „ fchy nt af te malen feggende. Hine illa frimum veneris dutcedlnis in cor Stillavit gutta j &Ju€ceJJitfervidacura. Namfi abefi quod arnes , . prafio Jimulachra tanten funt Jllius , & nomen'dulce obfervatur ad'aureis. Hier van is eerft in 't hart de finaak van liefdes fbetheyd 6evloeyt, die hem een heete yver in 't ghemoed leyt: Soo dat hem, Ichoon fyn lief veer van hem is verdeelt', Haer beeltenis in 'toøgh, haer naem in d'oore fpeelt. ^„ Voor Ibo veel doch die gecftige walem, uyt het beft be- „ wrogte bloed ontftaen , van natuure foet is , behoudende „ het wefen van het bloed waer hy uytgevloey t is , voed hy ten „ deelenenkoeftert en vervreugd het ingewant : waer uit ont- „ ftaet een fbnderhngen en onderlingen trek der gelievens tot „ elkander; op dat die fbetvoedende geeftenvandes een in des „ ånders aderen verwillelt mogen werden : allbo dat in de- „ ler vægen de gelievers- gelyk als een vleefch en bloed „fyn, en van eenengeeft gedreven werden , en datfe, voor „ fbo veel als mogelyck is , dat betreffcn, 't geen de Liefde „ eigen is ; namentlyk , dat den Minnaar in de natuure van „ zyn berainde verandere,_ en fy twee een Lighaem werden. „ Welken trek der gelievens tot eenigheid des Lighaems „ Artemifia Maufeoli Huisvrcuw, door haarc daed genoeg- „ faem bevefligt : dewelcke het doode Lichaem hares Mans „ dien fy leer lief hadde , tot affchen verbrand en ingedron- „ kenheeft. Doch ålfoo die eenigheyd des lichaems natuur- Nn 3 „ ly ko: ^86 MET DS GOGEN WORT .,, lyokcr wyfe niet ten volle kan bejaegt wordcn , gefchict ,„ (ulks , voor foo veel het de natuurc lyden kan , ten declen „ op de gefeyde wyfc, door die voedende geeften , de be- ,„ minde door de oogen toegefchooten. Daarommc had een „ gieen ongelyk als hy feyde. Het is , 6 Rofemond een deel van uwe Zicl , Een ftukjc van uw leven cDatinmynhartjefpeelt; en fbo my dat ontviel Souikdengeeft haeft geven; Het is een deel van u » dat dickmaels uit myn bloed Weer tracht by u te kruy pen j Enibo ghy 't niet^eftaeg met uwe oogen voed Sal *t cens dåer heenen fluypen. Hoe ^t hier mee toegaet lieeft Ficinus, in't vertoog van Phæ- j> drus en Lycias met levende coleuren afgezet ; Lycias, fégt »» hy, Star-oogt op het welen van Phædrus, en Phædrus velt '' zyn oogen appel op de oogen van Lycias en fendt met die ^^ tintelende Straalen te gelyk zyn geeften uyt. DeStraalen van j, Phædrus ooghen werden licht vermengelt met de Strålen van ij Lycias, en de geeften met geeften vereenigt.De walem ontftaen '> in Phædrus hert , kruypt m het inghewant van Lycias ; en , »t " gcen noggrooterwonder is, Phædrus bloed is Lycias hert ; en " hier uyt ontftaen dees gebruykelycke minne-woordjes : 5, myn Ibethart Phædrus, myn eyge felfs, myn duyre heHt : >, en Phædrus wederom tot Lycias , 6 myn Licht, myn « Vreugd, myn Ziel, myn Lee ve. Phædrus volgt Lyciam, " alfbo fyn bert fyn geeften Ibekt , en Lycias volgt Phæ- *] drum ', uyt trek der geeften tot haer cerfte fitplaets j bey 3, volgenfe, maer Lycias het meeft van twee , door dien de „ Rivier de fpringh-fontein meer , dan de {pringh-fontein de „ rivier van node heeft &c. die deefe ftofte nog verder wil onderfoccken Iceze het twecde hoofdftuk van 't eerfte en zefde van 't derde boek van ^. de Brnins Wet-fieen der vernuften , en hetvoornoemdewerkje van/o«;^j'<// zelve,anders meenikdatdit bovenftaande gcnoegzaam aantoont , op welk een wyze men door SET HART VERWONNEN« 2 %f door deoogen doet verlieven en verlieft word , en hoe *t in %yn' werk gaat met die geheiligde ommegang , gelyk het ymand „ noemtjvantwceverliefde harten door deoogen, die de lonkjes> „ tot getrouwe boodjes maakende , daar mede malkanderen^ ^ van een wéderzydze genegentJieid weeten ^c verzekeren. Le commerce facré de deux coettrspar iesjeux, jQ^ifaifant d'un regardun Mejfagir^fidelle , S^avent s' entr aptrer di'Hne ar deur mutuelie : Piuimer drukr het zeer zoet uit in zyne Heroen Leamier met- dibeze woorden. Het vuur dafzy ontftak vloog weér met gloende yoxijkea^ Van zy n gezigi in 'thaare , en kaatfte met de lonken, - En aan zynt Laura fchry ft hy, - Twyffelt gy aan uw vermogen ;, Spiegel u maar in myne oc^en , Daar zult gy myn jeugdig hart Worftlen zien met minne-iinart, Be Liefde raade I^Séeuti^s diit laatzen van' de losken pyerop weder , te leereni^A. I . £/^. i. F'ulnificipjueemiffmnwuUs i&*jtr«Vff «»*»«»» , , Aker»afqueocuUsdifee movere f^i^ef i Berhalven mtxktle ^<j«/4«^fr met ontelb'jne anderen heelwer* aan in het 65. art over de Liefde : dat wamiecr de Lififdc „ fterk is en haar verboden word te fpreeken, zy zig kan ont- „ ^ekken , werkfteliig maaken m, %-eeto door <ie oogen. Maar hoe groot de vrmgde zy die een verliefde in 't befchou- wen gevodi, is niet uk te drukken; Flato wei^e de Hemel », te zyn enkel op d^ by geheel in oegen zou veranderen , „om geftadig ^er te tkn^ zie Is vk df fUton far Mmfr, JDa- 28S Met de oogem word Dacierpag.mihi^^. -een ander agte wederom de oogen vanzyh „ beminde een opeHemel. Tandis cjt^unfeufecret me brujle & me devore^ Pay desfla'tjirs a qui rien n^efi egal Etje vois au fort de mon mal Les Cieux ouverts dans les yeux que fadore. loh. Bonefonius telt onder zyne Toornaame wcelden dat hy,' „ wanncer hy de uiterfte wclluft van de Liefde met zyne „ Panpharis genoot, zich kon zien dobbereri in haare vogtige | „oogen: \ fuvat Nuncpatramihus mnatare ocellts. I. de Bruin benyde de flaap dat geluk , zie hier zyne woordea. lOP EEN SLAPENDE JUFFER. Ik ben op zoo een vorm van God niet afgegooten , Dat my een ånders luk zou hebben oit verdrooten. Nochtans, totmynefpyt Gevoeldikmy, daarflus, bemachtigen van nyt. Ik wier, Menimf, door luft heel fchielyk opgetoogen Om my , als dee de flaap , te baak'ren in uw oogen : Algingik'erteloor Wat had het my gefchilt ? ik won 'er glory door. Want zoo een Ålchimift , deur hulp van tyd en vieren , Weet in een aarde klom een goude ziel te ftieren j Uw oog had licht ter ren Een Engel my gemaakt van 't mensje dat ik ben. Weet gy niet , zeit een Minnaarby Achill. Tatius , dat'er groo- ,, ter welluft gelegen is in het zien van een beminde Maagd „ als in het ftreelen ? Want terwyl de oogen malkanderen over j, en weder bezien, omfangen zy, gelyk Spiegels, afbeeldin- ,, gen vande Lighaamen ; en deeze itbeeldingen van de fchoo- ne HET HART VERWONNEN. 289 „ ne Lighaamen door behulp van de oogen in de Ziel vallen- „ de, maaken daar, fchoon de Lighaamen gefcbeiden zyn , „ ik weet niet welk een verraenging , veel zoeter als de ont- „ moeting van Lighaamen die in der daad ydel is, want de „ oogen maaken de belle vereeniging in de Liefde. Men zou over deeze ftoffe oneindige plaatzen kunnen aanhaalen, maar om niet al te lang te zyn zal ik hier affcheiden met het vol- gende Madrigal van Guarini^ \ geen myns oordeels geenvan zyne minften is. Tirfimorir volea Glioccimirando dicoleich' adora: jQuand' ella , che di lui non mtm ardca $ GUdiJfe: oime , hen miv^ Deh non morir ancora Che teco bramo di morir anch^ w. Frem Tirji il dejio , Ch' bebbe dipurfua vita alhorjinirej Jlfafentia morte in non poter morire , EmentreilgtMrdofur fifotene^ Ne' begli occhi divini , £'/ nettar amorofo indi bevea ^ Labellaninfa/ka, che giavicini Sentia i mejfi d' Amore I>ijfe, con occhi languidi, etremami, Aforiy benmioy ch'iomoro. Edioy rijpofeptbitoilpafioré, E teco nel morir mi difcoloro. Cojimorirøifortunatiamanti Oo Di ajo Met de oogen word Di morte Ji foave, ejigradita^ Che^erancomorir, tomaroinvita^ Ik heb bet in Duits dus overgebragt. De Jonge Veldman zat vol min , By zyne lieve ziels Vrindin , En fpiegelde zig lonkende in haare oogen , En wierd hier door zoo ver in welluft opgetoc^en , Dat hy van vreugd befloot Te fterven een gewenfte dood : Wanneer de fchoone Roozelyne , Die al zoo zeer als hy in Liefde ontftoke was Zoo dra zy hem dus zag yerkwynen, Hemzei, mynlief, achfterftognietzooras, Indien gy wilt van 't keven fcheiden Ikfterfmetu, mynZiel, kom fterven wy dan beiden. Straks fchorte Veldman zy n begeerten , die hy had .Tot fterven op, maarleéwelduizenddooden^ Om dat hem toen het fterven wierd verboden y En t'wyl hy dus ftaroogend' zar, En uit haar Goddelyke lonkeo En fchoon gezigj , de Minne-nedrar zocg, * En zyne ziel in drang van ted're vonken By na reets uit zyn lighaam vloog Zei hem zyn harderin Met lillende en wrflaawende oogen ,, Vermits^zy mee de boodjes van de min Veiw HET HART VERWONNEN. 2 jt Vcrnam, diegintsenwedervloogen: Mynlief, ach! fterf,ach!fterfnuvry, Ikfterf, mynlief, achfterfmetmy. En ik • 2ei ftraks de barder voei myn leevcn My met het u w van vreugd begeeven. 21oo ftierf dit paar gelieven eencn dood Zoozoet> dat het om weér te fneeven , Op nieuw befloot Te keeren in het Iceven. Het is dan geen wonder dat dcezc vreugd veele minnaarø *o# ver kan verrukken dat zy hunne oogen van 't beminde voor- werp niet kunnen af trekken , ja waar het mogelyk , ipjis eam aculis impregnarent , gelyk fonktjds zegt. Welke Oogen nu de fcboonfte zyn werd neel naawkeurig en geleert verhandelt by Fr. funius de PiUttrreter: lib. 3. cap. 9. §. 8. en in 't kort by Ernefim VAniusde pHlchritHdineprofi. Dog hetgevoelen is verfchillende , fbmmige pryzen ronden, andere wederom ovaa- len; de meefte zyn wel voor grooten, maar, gelyk de Ichut- ters hunne oog fchedels half toe doen om het wit te zeker'er „ te treflen . fchiet ook de Liefde uit naawe oogen haare py- „ len veel zeker'er , en weet feller te trefFen ut Elegantijfime OElavia Meurjiana y colloej.y. Dog het meefte verfchil is tufzen bruinen en blaawen, en men zou aan wederzyde oneindigc lofredenen van deftige mannen kunnen voor den dag bren- gen , onder anderen P. Francius en f. Broukhnfius wien het bei- den nog aan geleertheid , nog verftand, nog digtkunde ont- brcekt, en die jegenwoordig met rede van de gantfche wae- reld voor meefters in de digtkunde worden aangezien. Fran^ cim pryft de bruine oogen van zyne Ida, Broekl?mz.e de blaa- wen van zyne Delta , maar indien ik de vryheid my durf aanmaa- tigen om hier over myn oordeel ('tgeen ook het gevoelen van //if^wj^r^en veele andere fchynt te zyn) te geeven, dunkt my dat in een bruin oog , doorgaans meer vuur , en in een blaaw meiss zoetheid zit, zoo dat, om de woorden yan Heemskerk^ O* „ te 292 Met de oogen wort het hart verwonnen. ^ te gebruiken, de Liefde in een bruin oog fchynt te heer»* „ fchcn, enmeteen zedigzoet geweld zig alles wat het ziet „ onderdanig te doen werden , in een blaaw oog te vleyen en „ met een vleyende vriendelykheid alle harten te bekoren, zie verder hier over de Batavifche Arcadia in 't begin , en Fontanelle dans fes entretiens fur lapluralite des mondes frem. Soir. Ten laat- fte moet ik hier nog byvoegen dat van alle de bekwaamheden die de oogen hebben om te doen. verlieven de traanen geen- lints de minfte zyn , het geen door ondervinding en onein- dige gevoelensis beveftigt, dieik om kort te zyn voor by ga, aHeen zal ik maar aanhaalen dat le Boulanger in 64. art. over de „ Liefde niet kwalyk heeft aangemerkt: dat ymand die op „ Zyn tyd in de Liefde weette fchreyen, altyd meefter van » eealmis*. LIEF> »93 UEFDE VERWEKT WEDERLIEFDE, Myn licfy gy hebt myn hart dooruwe Ileve fchigten «- Getf oflcn , en gchecl tot uwe Haaf gemaakt ,, t Is billik ^ dat hct uw' nu mede word' geraakt i En komt voor^ zoet gcwcld van't felve vuur te zwigteni O ja t kom gecf my 'tuw^^ als ik u 't mynegeef ». Op dat gy hecl in 't myne als ik in *t iiweleet LIEF^ »9f LIEFDE VER.WEKT WEDERLIEFDE. ndien de oogen wel het mceftc vermogen hebben om Liefde te verwekken , gelyk in het voorgaande Zinne- bceld aangetoont is, de Liefde zelf hccft hier toe geen mindere kragt , en weet het hart , zxjnder dat men het weet, in te neemen : de Liefde , (zegt de Cardinaal Bo^ na: Manud.adCælttm : eap. 15, §. xj is de Zeilfteen van de „ Liefde; en 200 die eens røet wel doenverzeltis, word men ^ gedwonge die met wederliefde te vergelden , fchoon men „ voorheenen geen Liefde vry willig wilde toeftaan r op dee- ^ zcwyzehebikineenvan myne Harders-Zangen een Harder j,, doenzeggen* ., De Liefde zelve zal geftadig voor u l{)reeken r Wanneer zy komt een hart zoo teer als 't u te ontftceken , En dat die tederheid met eerbied is verzelt, Is 't vrugt'loos al het geen men hier ook tegenftelt ; Want nimmer kan men in de Liefde zoo veel winnea Als f Ichoon het zeldzaam is) met ongeveinft beminncn. Geen wonder ook , want met rede vraagt Longepierre in zyn ,, Ode fur Sapho^ wic de Liefde beter zou kunnen bekoorenals: de Liefde zelf.. Et fuipeut mieux charmer VAmour que l'Amourmeme f Hjlas had derhalven zoo groot een ongelyk niet wanneej hf dit volgende zong i zie Afir.^art. %. liv. 9. jQuandje vois un amant tranjty Qui languit d'un amour extre'me ^ L'oeil trifire & le vifage blefme ^ Port am cent plis [ur le [ourcy.. jQuandJe le vois plein de foucy ^ jQui meurt d' Amour fans que Von Taimt^ fe dis auffi tofi en moy-mefme , 2^6 De Liefde verwekt wederliefde. C'efi un grand fot d'aimer ainji. Il faut aimevt mats que la belle Brujle pour qni hrujle pour elle , Oh bien cefi pure lachete. PAmour de PAmour ep: extraite. La charge nefl jamais bien faite , Qni panche teute d^un cofte. Als ik een Minnaar zic wiens oog vol droefheid ftaat Wiens hoofd vol rimpels is , die door zyn bleek gelaat Getuigt zyn wreede Minne-pynen. Als ik hem das door min ziezonderweérminkwynen.* Belag ik hem dathyzigzooverleyenlaat. Menmoetbeminnen, maardefchoonemoetook weder Die haar bemint beminnen teder, Of ånders is *t laf hartigheid : De min word uit de min gebooren : De laft word nimmerraeer gedraagen na behooreiL Die maarx)p eene zyde leit. Dog wanneer de laft gelyk word gedraagen , en de Liefde over en weder even groot is , verfchaft zy niet alleen een on- uitfpreekelyke welluft, maar word daar en boven zoo fterk, dat zy nooit kan gebrooken worden. Zie wat'cr K. Boon van zegt in zyne Mirra i . bed. 3 . toon. Want het Doorlugtigft' hart , door enk'lemin verwonnen , Zou ligtelyk tot zulk een zwakheid komen konnen , Dat het het voorwerp van zyn eerfte keur vergat ; Maar zoo de wedermin het ooit begunftigt had , Nogdood, nog Blikzemen , gerced hem te verpletten , Zyn immer magtig om die Harts-togt om te zetten. OVER 297 OVEREENKOMST VERWEKT LIEFDE. Hoe naaw , o Liefde moet uwe overeenkomft weezcn ! Nooitisuw vreugd heelveeljals hierietsaan ontbreeku En als men overal een zuiv'ren eendragt kweckt Is uw geluk wel haaft ten hoogfte top gereezcn. Gelyk men in 't muzyk meeft de overeenkomft mint I Is 't de overeenkomft ook , die Liefde 't naawfte bind* Fp OVER. «9f OVÉREENKOMT VERWÉKT LlEFDE. Het is zeker dat'ernlets zoo bekwaatn k om vafté Liefde te maakeft als overeenkomlt ; riiet alleeil zoodanig een overeenkomft, als daar Ovidms van fpreekt, wanneer hy Deimeira doet Zeggen> Si quA v&les apt€ nuhre nuifepaH, ^ Dat men om wel te trouwen moet trouwen met yttsmå van „ eengelyken ftaat: maar boven al een overeenkomft van ze- denengemoederengelyk deCardmaal Éona heel wel heeft aan«- gemerkt Manud. åd Coel. cdp. i^.i.z.cn waar van Giibert in zyn AmoHrs de Diane & Endimion ijreekt. A^. i,Sc. i.alwaar hy Diana doet zeggen. Son rejfet qui s'accorde avec ma modefiie , JUCaprend que mon amour naifi de lafympathie^ Dont les noeds font Ji forts qti*on ne les romp jamais. Lingelbach heeft het dus in 't Duits: Het eerlyk ontzagh dat wy niet laaken kohnan ^ Leert, hoemynLiefd, dobreéAvefborgedriftgefchieti Waar van de banden zo volmaakt zyn datze niet ^Tebfeekeiizyn. Indien zommigéii daar ook wat meét na gfeZien haddén , ty zoii* den zig naderhand hunné keurZG>o niet beklaagt hébben : want het is heel wel te begrypen dat een vreedzamig , en zagtzinnig ge- moed , noit een vafté band kåft maaken met een gemoéd dat wreedis, daarinhettegendeel, Wanneéf- de iieigingen van het hart niet verfchiilen , de vreugde våii de Liéfde onuitlprcekelyk, en de band onvcrbreékelyk word : dog hét is acJk de pligt vart twee gelieven malkaftderen , zoo veel mogelyk is , in de Harts- togten te gemoed te komén , ert gelyk twee luiten nå malkandet worden geftelt, hiinh' harten m m^lkatldérte Mlen; anderS- zintsishetonmogelykdathet Muzyk goet kan weezen, en dat de Liefde lang kan beftaan , want men vind zelden gemoederen die zoometmalkanderen overeen komen datzy nergens in ver- fchiilen, en wanneer deezekleine verfchiilen niet terftond wor- den te gemoed gekomen , berftenzy naderhand dikwils tot zeer crooteoneenighedenuit, daar zy in het tegendeel zonder moei- Pp 2 te 300 OVEREENKOMT VERWEKT LIEFDE. te in 't begin gedood worden , het geen een Liefde maakt „zoo zuiver en trouw als van twee duifjes, en die nooit door „ eenig gefchil word verwydert : gelyk Le^idina tegens haaren I^ACYon zegt by fov. Pontanus. Viximus ex illo gemini fine lite colkmbi , JSfoxfocios vidit , focios lux , Ofcula junge Aétitua y fic geminijervant inamore columbi.. En Bomp. 6. zegt dezelve Pontanus.: dat gelyk in een welbeboudc „ tuin geen onkmit gevonden word > in het huwelyks bed van „ , twee opregte gelieven geen tweedragt moet gevonden wor* 5, den. Dr: Fertfilicem dé fertus ager , male cultus & hortm, JSfonf licem bene aratm ager, noncultiorhortHs. Or: JSfon rixam cultus thalamus\, non culcitra lit em. Fert pacem thalamus cultus , fert culcitra fomnum^ Dr: Somnumio, pax dulcis , iocantatepuella. Ok ; Ofcula to , amplexHs & io celebrate Jorores. Behalven deeze overeenkomften is'er nog een verborge kragt die ons doet beminnen , gelyk wy ook zomtyds door een nei- ging die ons onbekent is haaten : dit zal men begrypen, wan- neer men wil aanmerken dat men , in gezelfchap kornende van mcnjfchen , die men nooit gezien heeft , terftond den eenen meer genegenzal zyn als den anderen, zelf indien zy fpeelen, wen- fchen- dat de een mogt winnen , en de ander verliezen , zonder dat men daar rede van kan geeven. Van deeze overeenlcomft fchry ft le Boulangeriniyn Aforale Galante , 2. part. 4. traite de PAmour quinaifl de la Sympathie. 't Geen te groot is om hier in te voegenen welde pyne waardig om nagezien te worden. LIEF- jar EIEFDE MAAKT TWEE TOT EEN; Het ftaal word nimmermeer zoo vadaaneen gefmeet Als Harten die zig door een zui v're min vereenen : Wanneer de Liefdemaar haar ftarkehand willeenen^ Smelt alles tot elkaar in 't liefFelyke leet. T weeHarten,die de min door een vuiir heeft doen Blaken Wcetzy door 't zelve vuur pokftraks tot een te maken^ Fp5 LIEF- I 30J UEFDE MAAKT TWEE TOT EEN. k2;Qyop dit Zinnebeeld niets beter kunnen by breng:»sjs dit vplgcnde klinkdigt by maniei' van 2amen]ypraak. MEI)OR, 4NGEHQVE. ^ed; Sem^ez.'uaHf biencquter , ^ortible An^Hique Deuxfoisun: ref ondes : combiencelafaitil? Ang: Ceft tin point plus caché que lafource du JSTtl , Pour le refoudre ilfattt beaumup d' Aritmetique. Med: Il femble avom mir que ce difcQursvmspiqHe t Ang: ^i ne s'offem^rmt d'imfifAÅt MiL llfaut en vous quittmt que fm rompe le fil ,*. Avez."Vous rejfdu de mefrnre la nique ? Med: Ah ^ certesjenaipasitnfiUchedeJfeinj Afaisje veux que la morts'empare de monfitn Si vous mepouvés dire a combien cela monte. Ang.' Deuxfois un eefont deuxfelan le fens commun. Med: Vous vous m&ques de moi : ce nejtpas la men contei Votre coeur & le mi«» nefuremjamais qutm. Ik heb het in 't Duitsovergebragt. VELDMAN, kloris: Veld: Indien gyuverftaat de konft van wcl te tellcn, Myn Kloris , zeg my dan hoe veel maakt tweemaal een? Klor: Men zou den oor^ronk van de Nyl veel eer ontleén , Menhoeft veel cyff'ring om deez' rck'ning opteftellcn. Veld: 't Schy nt of gy meende dat ik u hier meé wou kwelkn , Idor: Wie zou niet moey'lyk zyn om zulke dwaaze reén , 'tisbeftdatikdiebreek, en laatu hier alleen Die vraag fchynt wel Hct meeft na fpotterny te hellen. Feld: Ach denk niet dat ik ooit zoo laf een zaak befloot. Neen , Kloris , 'k geef myn zelf vry willig aan de dood Indien gy kunt ter deege uit deeze vraage raaken. Klor: WehweemaaleenistweezooikvanoudsonthieL reU: ^04 LiEFDE MAAKT TWEE TOT EEN. Veld: Het komt zoo veel niet na myn' rek'ning uit te maaken : U w hart en 't myne maaktealtyd maar een , myn Ziel. Hoe twee verliefde harten tot een gemaakt worden, word heel zoet vef handelt in de Pafior infid.An.i.Sci. alwaar Silvaan gezegt hebbende dat een Minnaar in het beminde voorwerp leefde, en van Menmåer tegen geworpenzynde, dat een Min- naar 4an moet ongelukkig zyn, vermits hy eerft in zig zelve moet fterven, en vervt?]gens zyn eige leeven verliezen, dus voortgaat: Anziha due vite\ S-eriamatovien^ euna folamorte s Poiche s'amando in fe more VamMnte.^ Riamato rinafcene l'amata. E non men in fe fiejfo Ji raviva, Poich'ella riamandoviveinlui^ Squindi fon dueviteinun fol cere. Hy heeft veel eer een dilbbeld leevea, Enftcrftmaareenedood, indien Hy hem wcérom beraint mag zien .• Want als een minnaar in zig zelve komt te Iheeven , Word hy in 't voorwerp zyner min Met een op nieu w herbooren. En leeft nogtans niet minder in .Zig zelve dan te vooren ; Vermits zyn fchoone in hem herleéft "Wannecr zy hem haar' Liefde geeft: En hier door is het dat2y t'zaamen Twee leev.cns hebben en maar uit een hart dan aåmen. De Cardinaal Bona gaat nog verder en zegt datdeLieMedc „ Minnaar in het beminde verandert. Magna efi amoris potentia , in rem amatam transformat amantem , Manud. ad Cælum cap, 13. §. 3. DE 3^5 DE BREUK DER LIEFDE IS NIET TE HEELEN. Wanneer de band der Liefde aan dukken komt te råaken. Is 't zeldzaam zoo zy weér ten voUen word gcheelt : Een ey , waar van de fchaal eens is in twce verdeelt Is nimmer weder tot zyne eerfte fland te maakcn* Die dan de Liefde wenft te houden in haar' kragt,' MoetJziendathyzignaaWpVOordeeerftefcheuringwagt, Q.q DE - \\\.'}. <-n^: ^^7 DE BREUK DER LIEFDE IS NIET TE HEELEN. W anneer nu deeze band der Liefde twee verlicf- dezielenzoo naaw heeft vereenigt dat zy als in een hart leeven , gelyk ik in myne aantee- Iceningen op het voorgaande Zinnebeeld heb gezegt, moet men ook zorgvuldig toezien dat zy nooit word gébrooken , om dat zy nooit weder in zyn vo- rige ftaat is te brengen : men weet genoegzaam dat de Liefde en alwatvanhaarafhangtheel teer is, en dat zyheel zagt moet gehandcltworden, ofandersligtelykbreekt* enom haare teer- heid dan niet ligtelyk weder is te heelen. Het geene heel wcl in dit Zinnebeeld word vertoont door het gébrooken ey , eensdeels om zyne teerheid , en ten tweede om dat een eyer ichaal eens gébrooken zynde, niet weder te maakenis, evenwel zal zom- migenditgevoelenals vreemt en tegen de waarheid ftrydende, voorkorøen , vermits het zeggen van Chremes by Teremius Andr, A^. '7^. Se. 7^. hun te wel bekent is : dat de gefchillen der verliefde nieuwe liefde maaken, AmAntium ir& amoris'integratio efl. En dat de ondervinding dit genoeg geleert heeft : ik beken dat men voorbeelden zoa kunnen bybrengen, hoe twee gelieven, na dat zy met malkandereii gefchillen hebben gehad , te naawer vereenigt zyn geweeft, en dat'er niets zoo zoet is als die nieu- we vereeniging van twee verlieide, die reets door de tvveedragt mecnden gelcheiden te zyn, maar het is ook zcker dat'er voor- beelden genoeg zyn , hoe eene tweedragt twee verliefde zielen voor eeuwig heeft gefcheiden. Ik weet ook d^t O vidius de art. Amand.liif. 2. v. 435. &fe^. de Jongmans aanraad zomtyds met hunne Minnarefzen gefchil te maaken , om dat de Liefde door het al te veel toegeeven zomtyds verflaawt , maarjdan moeten evenwel zoodanige gefchillen niet al te hevig nog langdurig zyn , want indien'er eens een waai'e af keer en verbittering van zmnenin de gemoederen begint te komen, verandert die Lief. de in zoodanig een hevigen haat dat zy allé andere viandfchap- pen te boven gaat: ditfchyntOW/Wooktpe te (laan wanneer hy op de zelve plaats zegt. Sifpatium quAras ,* breve fit quo Ufa qneratftr : Ne lenta vires colligatira mora. 308 D EBREUK DER LIEFDE IS NIET TB HEELEN. Candidajamdftdtim cingantur colla lacertis :. Inque tuosfiens efl accipiendajinm, Vraegt gy , hoe langen tyd haar gramfchap duren moet? So weet dat die weer haelt bchoort te zyn verfoet : Op dat de ontfteke fpy t , de toom , en het bedroeven , Geen wortel in haer krygh , door 'c al te lang vertoeven , Werpt uwe armen ftrakx om haren blancken hals , Bid haer weer om genae , bekent uw fchuld in alFs. Daaren boven is het myns oordeels, hecl gevaarlyk zoodanige proeven te neemen ; altans my behaagt veel beter de raad die hy cenweinigtevoorenhadgegeeven, en die ik ook in myne aan- teekeningen op het zes en dertigfte Zinnebeeld heb gegeeven , namentlyk , malkander in te volgen. Dexterapracifueca^tindHlgentiantenterr Afferit as odiumfAvaque verba movent. Odimm accifitrem , quia femper vivit in armiS', Et.pavidHm falitos inpecHs tre lupos. At c ar et injidiis hominum , quia mit is , hirundo : ■ .Quafque colat turres Chaonis åles håbet, Efie procul lites & amarApritlia linguA. Dulcibus efi verbis mollis alendus amor. Wefierbaan veitaalt het dus is zyn avond-fchool. Mct in te volgen zyn de Meysjes ook te winnen : Wéeft zagt en reckelyk : uit al te fteege finnen Spruyttwiftenhaet. DeWouw, deWolven zyngehaet Om dat fy vinnigh zyn , en niet en doen als quaet : 'tOiinoofle Swaeluwtje werd binnens huys verdragen : Dåer 's niemand d ie het Ibekt te vangen of belagen : Elk laet het in fijn vree , om dat het facht en fbct En goedertieren isen niemand quaed en doet. Waght u met uw Mceftrefs' in woorden te geraken : Gebruykt geen redenen die na dealfem fmakcn : Toont u niet fcherp nog ftuurs wanneer gy met'er fpreekt, ' De min is teer en wil met honing zyn gequeekt, Van bitter houd hy nieL LIEF- 309 UEFDE ZOEICT VERANDERING. Verandéring ist zoetft dat ons de Liefde ^ccftr Ik dfaai gelyk een haan met alle zoete winden , Stand vaftighcid is flegts een pynbank voor de blinden Waar in men ånders niet als druk te wagten heefr 5 Haar ryk is uit j men is met haar niet meer te vreden^ Of is men 't nog , hct is in ongeftadigheden. aq3 LIEF- LIEFDE ZOEKT VERANDERING. Hct 20U in den eerften opflag kunnen ithynen als of ik myn zelven tegenfprak , vermits ik in myne aan- tekeningen op bet aegentiende Zinnebeeld , gezegt heb , dat een Minnaar een voorwerp moet kiezen en dat fhntvaftig beminnen ; en hede ben ik nog van het zelve gevoelen, dat een rcdelyke Liefde niets ånders kan doen , maar de Liefde is altyd met de rede niet gepaart en alle barten zyn niet even eens gezint; behalvendat, is de ftandva- ftighcid jegenwoordig zoa veel niet geagt ja zelf by veelen befpottely k . 't Geen Madame de Plahuijfon zeer aardig te ken- „ nen geefir, wanneer zy zegt dat men geen ftandvaftige min- „ naars ineer kan vinden als in de Romans of in de nesjes van „ deTorteiduiven. O ti peut on troHver des Amans- Qui noHsfoient ajamais fidel les t fe nen f^ai que dans les Romans , Oh dans les nids des Tonrterelles. Saint-Evremont doet in zyn Zaamenfpraak tufzen de onde en nieuwe Liefde de nieuwe haare eigenfchappen dus ophaalen : „ Ik kom nooit te voorfchyn als met een lieffelyke gedaante , „ de Minnaars die ik lefzcn geef zyn altyd wel voldaan , zy „ beminnen malkander fonder malkander moeyelyk te vallen,, „ zoo lang en zoo weinig als het hen bebeft, zy verlaaten mal- „ kander , zy neemen malkander weder , zy leenen malkander „ uit , en worden zelf vertrouwde van malkander zonder de „ minfte droefheid. Myne Wetten zyn zoet, ligt, en ge- „ makkelyk, men volgtze op zonder zugten en ongerufthe- „ den, Inmynrykverlaatmenelkander altyd in ftilte en komt „ nadeLiefdetotde agtingenVrindfchap. Een minnaar maakt „ een nieuwe verbintenis om dat hy van een nieuw voorwerp „ is getroffen , en verlaat zyn oudc minnares daar hy geen te- „ derheid meer voor heeft. Niemand verwondert zig over „ die veranderingen , de Minnares hoort deeze tyding al lac- ,, chend,, 312 LiEFDE ZOEKT VERANDERINC ^ chend, en bied zelf haar dienft aan om de zaak voort te ,, zctten: voor alles weet men van geen lange Minneryen, maar ,, van de vermaaken der veranderingen. Een weinig verder „ vervolgt zy. Ten laatften men weet by my van geen vcr- „ wy tingen maar niet als van zoete en Minnelyke woordeii, „ een taal die men gewoon is by my ontrent alle Vrouwen te „ gebruiken , om dat men » volgens myne wet , altyd die geen die „ ' men ziet het meeft moct beminnen,, en nog wat verder. Een „ blonde,eenbruine,eenvrolyke, eenernftige, eenoude, een „ jonge, allos behaagt hen, de oude is voor de welluft, de „ jonge voor 't vermaak , de vrolyke voor de vreugd , de „ ernllige behaagt ook zomtyds, de blonde is vol glans , de brui- „ ne leevend , en decze verfcheidentheden geeven allerhande „ vermaaken. TÅ&Iesfaim Evremonianapag. Mihi 1 72. Dit laat- „ fteiszoonieuwniet, Oz/?W//^jgetuigt hetvanzigzelve in het tvvcedeboek van zyne Minnedigten Eleg. 4. en met Oviditts zou- dcn hetontelbaarevanzig zelve kunnen getuigen, voomament- ly k die van een wellud ig en vrolyk gemoed zyn geweeft , als on- der ^nditxzn AnAcreon dieontelbaarevan zyne Matrefzen in zyn twee en dertigfte gezang optelt. DE 315 JALOUSY IS DE SCHADUW DER UEFDE. O Mocyelyke zoon van zulk een lievc vader! O min , waer toe hebt gy dit ondier voortgebragt f Ik wect het liefde, 't is de zenuw van uw kragtj (der! *t Gcenlafhcid vaak verdeclt,brengt weér deze ys^^ na- En waar toe dan getragt de jalouzy te ontgaan | Vergeefs ; zy hangt de min tog als een fchaduw aaii. Rr JA- 3^5 JALOUZY IS DESCHADUW DER LIEFDE. Myn voornemenis gecnzints hier in'tbreede vande Jalouzyte Schryven, vermits dit een haits-togt is die onder getrouwde wel het mcefte en hevigfte gevonden word, en door D. fønk^yds wydloopig genoeg isverhandelt : enkel neb ik door dit Zin- ne-beeld getragt aan te toonen, dat de Jalouzy als onaffcheide- lykvandeLiefdeis, en een zeker digtQi^heel wel gezegt heeft, „ dat de Liefde als een Blaasbalk is , die de agterdogt geftadig ^ opwekt. Fernes inexhaufid fttjpicionis Amor, Pradon ftelt de Jalouzy als een zeker kenteken van de Liefde wanneer hy in zyne Pir arne & Thijhe ASt. i . Se. 5. Amefiris doet „ zeggen, datzyliaareLiefdetotPz>4/w«jeer{b volkome kende „-uit de Jalouzy die zy had over de fchoonheid van Thitbe. Ouy ^ ^uoy qiumdfiertecombatit matendrejfe Ah retoHT de Thisbeje connus mafoiblejfe , fe devins incjueiete & trifie afon retour , fe la, vis a regret le charme de ma Cour , Etconnoijfantalorslaforcedemaflame, Thisbe mefit fentir quefadorois Pir arne. Racine is mede van 't zelve gevoelen gcweeft in zyne Berenitt alwaar Berenice van den Keizer tj^AB.'l.Sc,^, SiTitHsefijaloHxTittueft Amoureux. Hy is vei'lieft indicn hy Minnenydig is, Menzou nog zoodanige gevoelens vericheide kunnen by bren- gen, die ik om kort te zyn voorby ga, alzoo het geen bewys van noden heeft en deeze Jalouzy zeer Datuurlyk is, want het isvooreenverliefthartnog te verdraagen dat het veragt word, maarte zien dat die geen van wien men veragt word , een an- der bemint is niet te lyden Madam fchildert dit hecl natuurlyk af in haaren Genferic A^. i .Sc.6.2\^2ax Sofhronia zegt, 2ig beklaagende over de Liefde van TV^/woff^i tot £»iffAfr; Rr 1 l'On 3i( Jalouzy is de POn vofidroit toujours ■ ' jQuand HH rigøHrenx firt a quelejue ingrat nous livre jQue fin cæurne firvit ejuepour lefaire vivre ? '^ fegotitoisenaimantcefnnefi-ebonheUri ■Rejpireir y tfioif tOHt cé <]ue faifiit fin coeur ^ 7? luyfert maintenant a des plus ttfages . '■ \jS^ede pldijirs fourlHy! pour moy conibien d' OHtragesl ■_ J^f d^horréftrs a lafois t fnfline , fen mourray J^ais avai^t mon trefas '. . . . Ouyje me v anger ay^ X. Lefiailje heeit het dus in 't duits^ Wie zou niet begeeren , 5 ; AIs 't noodlot ons van een ondankb^re laat verheeren , .. ^T>zt dan zyn hart maar om zyn zelf hem leeven liet , . ; Ik pr'oevc in myne min dit lot tot myn verdriet , *Lyn hart deé voor myn oog , en ooren niet als klaagen , En hem kan buiten my een zoeter hoop behaagen , Welk eenVermaak voor hem , en welk een fmaat voor my , Wat fchrik'lykherdbyeen ! Juftine, hoe'tookzy; Ik fterf van zoo veel fmart ! maar tot een eeuwig teken Van myn dood . /. zal ik . . .ja ! ja ! ik moet my wreeken. Vermits deeze Juffer de zin hier van geenzints in 't vertaalen gev^t heeft, ^nhet derhalven hier onverftaanbaar zou moetcn Voorkomen , zal zy my niet kwaalyk neemen dat ik 'er hier denregtenzinbyvoeg; Menz.oualtyd welwillen als een u/reed noodlot ons aan een ondankbaare overgeeft , ddt zjyn hart hem ner- gens toe diende als om hem te dpen leeven'.Ditdoodelyk^gelukJmaak' te ik in myne Liefde , x.yn (Trajtmonds) hart deed ånders niet dart itdemen (leeven) en tot koeter gebrHik^{lolåt Liefde toi Eudoxe) Ment het hem heden &c. Wanneer nu ymand wcdcr bemint word, viilt het niet mini otnverdraagelyk dat men ziet hoe een ander deelgenoot is van een hart 't geeneons alleen toe behoort; de enkélc vrees hiet voor dced^ Tibullm aan zyn Matres zcggen lily. j^Æleg.\%^'-'^J': ■ ■ ■^\S^*>\Kr:'' ^;.^ :■:^. ,.* : ',■:■■ , v.> ,\..; .^ Atque Htinampojjes Hnimihibellavideri» •■* Di(pliceas aliis. SiCegotntHs tro, jNiå SCHADtfW DER LiEFDE. J17 ^ilopHsin'vidiaeJi. ProcHlahJitgloriffvolg^ \ Ach! wasik'took alleen db uwefchobnt' kan trtfien» Mishaagt gy anderen ben ik ih zekerheid. »k Wfl hiétdat men my n luk bényde nog vcrhéffé. ,' -Die wysistokkeinftitt^tgeiukheriiitdebereid, Hetzou een oneindig wefk iyri alle de uitwérkingen van dee- ze Jalouzy op -te haalen , en noe hevig Zy' in zommigen om de minftezaakkanwbeden: Pir^/(fr/^//// vraagt aån den Poeet Lyn- „ ceus of zyn liartden niet waren afgevallén toen hy beftaan „ had zyne Cynthia aan te f aakéii lih\ ^.E/eg.^f, JLyncetitUrhemeamfdtuifti tangere earam? Perfide, nonne tud tune eecidere manus?' '„ En een weinig vcrder zegt hy , dat hy , van zynccigefcha« „ duwen , die nogtans niets zyn , Jalours is. Tf fe measfolus , ^uod ml efi , Amnlpr umbras , ,. Menage-^^x.\v^X.^ voor een wreedhcid zonder wedergade te „ boek , dat zyn Matres zyn medeminnaar op een bal m zyn „ byzyniets in'toorluiftcrde. Enmaprefence ;enfleinhal i (Ocruauté fans pareille.) ^ F hillis voyant mon rival, LuyditunmotaPoreillé. Hier uit is ligtclyk af te meeten hoe ongelukkig een hart is 'fc geen zig géheél aan de Jalouzy overgeeft , want , gclyk le Bou' langer heel wel aanmerkt in zyn ^^.refiex.fur VAmour , een Min- ,^ naar die Jalours is kan nog goed nbg kwaat van zyn Matres „ hooren, ionderdaareven zeer met ^yt over in genomen te „ zyn. En ^//>Åf «j zingt heel wel in de Opera van Fro ferfint ,j AU.iSc, 5. dat de Minnaars die hiet Jalours zyn, gelukkig zyn. Amants qui nejtes point faloUx , jQue votre fort efi doux ! En by MolUere ftrykt Er^y?^ een heel goed vonnis dat een Min- „ naar die Jalours is heviger, maar die niet Jalours is beter be- Rr 3 „ mint. 5 1 8 J ALOUZY IS DE SCHADUW DER LiEFDE. „ mint. Z\tlesfafcheuxAEl.2..Sc.^. Niet dat men hier wil te kenncngeeven dat men niet Jalours magzyn, vermits'er geen Licfde zonder Jalouzy kan weezen , maar dat de Jalouzy niet hevigmnarredelykmoetzyn.Dog met deeze ongemalcken geeft de Jalouzy geen gering voordeel aan de Liefde, vermits zy een Liefde die aan 't verflaawen is weet op te wekken ., dus zingt d^Henault in een van zyne Harders-Zangen. ^^ontireun^randfecoursd'unpeudefalouJU^ Dez. <juune Beauté fiere en n Vawefaijte. Ce eju* elle a negligé luy faroit ungrand bien f Et pour fi l'ajfurer elle n^epargne rien. Dit hodtOvidius ook wel geweeten wanneer hy in zyn Rem. „ Antorisv.'/6f). om de Liefde te ontwyken wel byzonder de „ Minnaars afraadj ooit te denlcen dat zy een medeminnaar hébben gekregen. At tu rivalem noli tihi fingere ^uemquam : Jntjue fuo [olam crede jacere toro. In de Tierde Elegia van het derde boek^ z,yner minnedigtcn , _gc- tuigt hy vfln zig zclve dat hy op een getrouwde Vrouw meeft was verlieft geworden om dat haar Man Jaloers van haar was : waar in hem Ph. des Portes heeft gevdgt Amours de Diane lib.z. Sam»^i. Ook heeft de ondervinding menige geleert dat'er niets zoo bekwaam is om een Vrouw tot zyn wil te krygen als haar te overtuigen dat haar man van haar Jalours is, en de rededaar van zou mogelyk ook ligt te vinden zyn ; want hier door ziet Zy dekleinagtingdiehaarman haar toedraagt, vermits hy door lyne Jalouzy te kennen geeft , dat hy haare deugd miftrouwt , en aan de andere zyde geeft hy het mifvertrouwen van zig zel- ven te kennen , meenende dat een ander bekwaamcr is als hy om zig van zyn Vrouw te doen beminncn. Dog dit is buiten myn oogwit die hier van een gefchiedenis gelieve te zien lee- ze defchadeljke nieuwsgierigheid in de Don jQuichot van Savedra. LIEF- i^9 OEFDE IS SCHOON IN 't QOG. Dt Satyr door de glans van 't flik'k'rend vuiir bedrogen ^ Door 't Hel geftraal, en door de goude vlam verblint,, Omhelfl: het , maar Helaas I de onnozele bevint Hecl pyndyk hetgeenfoofchoonwas in zijnoogen; Dus is de min ^ die ons in *t oog heel veel vermaakt*^ Heel py nelyk indienmcn haar te veel genaakc*. 321 DE LIEFDE IS SCHOON IN 'T OOG. D itZinnebeeldis t*eenemaal uitgelegt door den Rid- der (j^^nW in zyncnPafi.fidoAtt.i.Sc. 5. alwaar hy den 5<^//r dus Ipreekende invoert. Come il g^lo a le piante , a i fior Varfura , La grandine a lejpiche , a i femi il verme , Leretiaicervi ^ edagli augelliilvifco^ Cofinemico a Vhuom ftt femfre Amore* JEchifocochiamollo, intejfemolto La fua natura perfida, emalagia. Chefe'lfocoji mira , o come e vago / JUa fe fitacca , o come e arudo : ilmondo Non ha di luipiufpavente vol mofiro. Come fera divora , e como ferrb Pugne , e trapajfa e come vento vola , É dove il pie de imperiofo ferma , Cede ogniforz^a ^ ogni poter da loco. JVon altrimenti Amor : chefe ttt ^ I mir i In duo begli occhi , in nna treccia hiondét \ O come alletta e piace ! o come pare Che gioia jpiri j epacealtrni promettal Ma fe troppo t' accofti ^ e troppo ilt enti ^ Si che ferper cominci , e forz^a acquifti i Klon ha tigre PIrcania, enonhaLibia Leon Ji fero ^ ejipefiiferoangue ^ Chelafuaferitavincai opareggi: Crudopipi che I' inferno , e che la Aiorte^ Nemico dipieta , 2\4iniflro^ira ^ Efinalm ente Amor privo d'amore. Gelyck een harde^orft de planten maakt ter fchanden , Een fchrale Sonne-brandt de Bloemen doet verbranden , Gelyck een Hagel-buy de Kooren-aerverflaet, Gelyck de Worm vernielt't in d'aerd geworpénzaet, Gelyck men 't Vosel-ly m den Voeel ziet beletten. . Sf Gc- 3j(2 De Liefde is schoon in »t oog. Gelyck het vluchtig hert tot vyandt heeft denetten; ^§0Qi3 de t-ieftP den J^eqfql;! yy^nd ibo lang Iw leeft ; En die de Liefd' den naem van vuur gegeveii heeft ID^Je Jc€Rt :f)fn boqfen ,^€;ift en t^ouwelgofe ,fti:eQckcn : »W 9|it als, men 't,vH^ aeniiet , ipen,p^.in^T(pd^n,|preeckcn Wat fchoonjJer, d jng;is^^t ? ,Maer, r^ecMhet me^'^ hånd " Gy voelt van Stonden aen een felle heeten li>rahdt , Geen wreeder Mopft^r wgs ^er Wereldt ooy t te vinden , Het ftcecktgelyk ecn'Mes^t isals een^Wild in 'tflinden, 't Vliegt als de* Windt en dåer het ftelt een vafte væc. Dåer 's magt nogfterckte die daerniet voor wycken moet. Hy dwaeltdie Liefde vopryet ånders meéntte houwen : Want fbo gy die maer eens komtonvoorfiens t'aenichou wcn, In twee fchoon' oogen , of een fchoone blonde vlecht , Hoe lockt het aep ! gy 2^y t )Jaer dacd'lyck aeng^beeht , O wat is 't aengenaéih ! hoe weyden uw gedachten ! Gy mcent , dåer uyt is niet aj[s ehckel vreiigt te wachten / 'tBelooftu Vrede: m^erfbogy'tteveelverfbeekt, Of komt gy 't al te na , fbo dat Jieriich verk lækt In kracht , en foobegint allengskens voort te kruypen ILn eyndelyck noch tot in 't herte komttefluypen j Ircania had nooyt een Tyger foo verwoedt , Nooyt wierd in'Libia {btffellenLeeuw ontmoet ; Geen Slang fbo doodelyck dåer Liefde voor fal wycken , Of d ie m' in wreedheydt. kan by Liefde vei^elycken ; De Liefde is wreeder als de Hel , ja dan dedé Doodt , Diener'fle van de wraegk , van alle deugdt ontbjoot ^ 't Is Liefde fonder Liefd'. 