De tweede - 3 Juny - jjuny - - 2? Juny - - 20 De derde - 17 Juny - - 20 Juny 9 Juh 19 Vlak in het middenvan de Plaat is een Rupsje, tuflehende Bladen: een Popje legt om laag ©p de Richel, en een vliegend Mannetjes Uiltje is geheel boven op de Plaat afgete- kend. Begeert de Leezer het verfehil tulfchen dit en het Wyfje te weeten, zo heeft hy zig maar te verbeelden , dat hetzelve geen hairen aan dc Hoorntjes heeft i want voor de reft vertoont zig daarin geen onderfeheid. VI ER- i Vera kderingik van vbele In sekt en. 21 V I E R-E N-T JV INT I G S T E P L A AT Vyf-en-veertigfle Ver ander ing. De NOORD-RUPS. Deezcnoemt de Heer Goedaert dus, in zyn I. Deel XXVI. Plaat, en in zyn II. Deel, Plaat XXXIX. noemc hy dezelve de Klokluijer , meenende dat het een an« dere Rups was. Deeze Rups die onder de Gedoornde ( zo veel ik weet) de dikfte is , leeft altyd toegefponnen in Brandenetel-bladen , ’t welk haare fpyze is. Zy verfchillen veei in Verwen: fommigen zyn geheel brum* anderen geel beftipt, als ofze met fyne Zwavel beftrooid warenj-en de Zyband is geel. Deeze Rupfen, nog jong zynde, vouwen met haar Spinfel maar een end van een Blad toe * grooter wordende een geheel Blad, en als de Bladen klein vallen ookwel twee of drie: vol waflen zynde maakenze een nog vry mimer V^ooning om in te veranderen. Ten emde nu zulks ten allernaau\V"° keurigfte in Plaat te brengen, heb ik de Brandenetel-plant in eenPotgezet , en drie Rup¬ fen daaropj en zo het een en ’t ander , gelyk hier de Prent vertoont, na ’t leeven afge- fchilderd. De Rups , die bezig is haar Huisje te fpinnen, vertoont de ruimte, welke haar Wooning van binnen hebben zal , het befte> terwyl die Bladen nog maar door weimg Draadjes na malkaar getrokken zyn. Deeze Kamer gemaakt zynde, hegt zy haar met een klein plekje wit Spinfel aan de Staart, boven in het midden: dan finyt zy de Huid af en hangt vry zonder de Wanden te raaken. In alles heeft zy groote overeenkomft met de Penfeen Rups, Plaat XIX : ook zyn haar beider Poppen in gedaante elkander zeer gelyk : want zy zyn veel botter van Panten aan ’t hoofden end , dan die van de groote Aurelia, Plaat XVjen dan alle anderen die zig zonder Huis te maaken flegts aandeScaarc ophangen. Wat lager dan deeze fpinnende Rups, vind men weer eenige Bladen , die lug- tig aan elkander vaft gefponnen zyn } van boven geheel digt , maar onder nog wat open, en met weinige Draaden overfponnen waarin de tweede Rups al tot een Pop veranderd is daar men het onderend van Pe Ruds zithov^« 4* / pn ”fefr,de- vel ve half door gebeeten , zo dat het bovenend van die Steel neergeflagen is. Het eebeurt egter weldat de Rups , volgroeid zynde op den grond gevallen , en reeds tc ver heen is ott weder na boven te klimmen. Dus geen gelcgenheid hebbende om weer Bladeren te bereiken , fpint zy zig ( uit nood) by wylen enkel onder eemg Overdek, om met- temin voor Regenweer en al te heete Zonnefchyn bewaard te weezen. Dus blyf ik geheel bv hetnatuurlyke , geevende op die manier devolle gedaante van de Pop te zien. Zy is voor het meefte Asgraauw met Goud doorwerkt : egter in deeenePop meer dan in de andere* L fommige zyn geheel zonder Goud: maar de alhier verbee de heeft op de Rug, tufTchen tie twee reiien Rugpunten , ros mat Goud in ’t graauw zydeweegs verdreeven, en op de reiien der mgpunten, dog meer na vooren , zyn aan elke zyde dne rood glanzende Gou- de Vlakken: insgelyks aan ieder zyde agter de Vieuge kokers , nog twee goude Vlakken alhier door ’t wit gefpaard, vertoond * terwyl de Vleugelkokers zellsook nog een bleek Gou¬ de fehittering hebben onder het graauw. De Kapel is zeer gemeen dog egter een der fchoon- ile, want van bo ven is zy Fluweel-zwart,met zuivere witteVlakkenaan de voor-enden der bo- venfte Vleugelen , op ’t midden een Vermillioen roode dwarsdoorloopendeBand, die, op de onderfte Vleugels {luitende , de buitenrand maaken : egter trekt het Rood op de onder- Vleugels meer na°’cOranje. De Vleugels nu.van onderentebezten gelyk de Kapelzigver- roontdieop de Brandenetel zit, isonbefehryfbaar door de menigvuld.gbeid van kleine ver- mengelinge der veelvuldige Verwen. Een zilverglanzige Grond fteekt door veele der Ver¬ wen heen, gelyk het do« in de ronde Oogen op de onderfte Vleugels, van welke eem- ge Spaansgroen , en anderenPurperagtig , metGoudgeelc randjes omvat zyn. Naar de but rand heen vloeit een Agaatverw , met Blaauw, Zwart en Wtt doormengeld > aan de op van de bovenfteVleugel vindt men kleine witte Vlakken (die van boven na de onderfte f zr 22 NaAUWKEURIGE Wa AR.NEEMINGEK OMTRENT DE zyde doorflaan) te leggen in een brum geele grond, en de grootfte witteVlakken in het zwart. De roode Band is van onderen byna als boven op, en de fmalle Werkjes,die nog laager’ vallen, alhier wit gelaaten, zyn fdioon Ultremaryn blaauw. Ik heb indetydhaa- rer Veranderingen groot verfchil gevonden, want Deeerfte fpon7 Aug. wierd een Popje 9 Aug. en een Kapel 21 Aug.'. Zes-en-veertigfle Verandering. BASTAARD-WESPEN, MANNETJE en WYFJE. In een Pop van de Noord-Rups, die den iy. September tot een Pop geworden was , vertoonde zig den 6 Odfober een volwafle Made •, dewelke haare Huid aflchoot den iy O&ober , toen was de Pop zo als op de Tiende Plaat een te zien is, en op den 8 No¬ vember fchoot zy weer een dun Huidje af , en de Vlieg kwam Jer uit. Zy is zwart en heeft geele Pooten, dus was haare verandering van den iy O&ober torden 8 November in 24 Dagen. Ziet deeze vliegende vertoond. Uit een andere Pop kreeg ik ’er een , zo als om laag in de hoek op de grond te zien is, die ik zeer wel meen te weetert het Man- netje te zyn, fchoon veele denken dat die met de Staart de Wyfjes zouden weezen. Zeven - en - veertigfie Verandering* f 1VI E E N D V L I G O E T-T. de Voorgrond leggen twee bruine Tonnetjes, voortgekomeivvan twee Maden die uic de Pop van een Noord-Rups braken op den 10 September , en aanftonds Tonne¬ tjes wierden, uit welke den 30 dito tweevleugelige Vliegen kwamen, dus in 30 Dagen tyds. Een deezer Vliegen zit op een Grasje, even boven de Tonnetjes. Agt-en-veertig[ie Verandering. TWEEDERLEY RUPSEN UIT EENE VLIEG. De V eranderingen die ik nu befchryven zal, zyn vertoond op het Hout liggende, kort boven de Pop van de Noord-Rups. Ik had in Vrankryk, in een doos met ge- natte bladeren, een nog onvolwaflen Noord-Rups, welke, als zy op haare laatfte Ver- huiding zat, verfcheide Maden uit het Lyf kroopen, die zig ieder in een wit Dotje be- fponnen. Op den zelfden dag , zynde den 2 y Åuguftus , wanneer ik deeze Rups in een droog Doosje alleen had gel cgt , kwamen den 27 weer twee, dog kortere Maden daar uit, dieaan- ftonts tot kleine bruine Tonnetjes beklonken. Uit deeerfte kwamen den 9 September kleine Viervleugelige Vliegjes voort ,fommigen met, anderen zonderStaartjes, zynde Mannetjes en Wyfjes, en aldus in 1 y Dagen : twee Dagen daar 11a , namentlyk den 11 September, kwamen uit de Tonnetjes twee Tweevleugelige Vliegjes, net in een zelfden tyd. Van de toegefponnen Dotjes heb ik eenigen op het agterfte Neteltakje in een half toegeflooten Blad gelegd, terwyl men zc zo meeftendeels in de Natuur ontmoet. Op een Blaadje wat laager kruipt nog een Maaitje van deeze foort, en de Vliegjes zyn rondom het Blaadje ge- tekend , en ook nog eenige by de Dotjes die op ’tHout leggen, benevens een van de tweevleugelige Vliegjes digt by zynTonnetie loopende, en het andereis kort daar boven vliegende verbeeld. Ne- \ < Ver A NDER.IN G t-nvanveeleIn SEKTEN. 2 3 Negen-en-veertigfte V er ander ing. II E T PEN-RUPSJE. Het Uiltje, dat nit dit Rupsje voorkomt , word het Pen-Uiltje of ook wel het Vé- der - Uiltje genoemd, om dat de Vlcugelen als uit dikke Senaften met fyne dwar- le V ederrjes beftaan $ zo dar ik de naam voor dat Rupsje van het Uiltjeheb ontleend. De Uiltjes zyn Sneeuw- wit, met dunne Hoorntjes en zes dunne lange Pootjes met Sce-* keltjes aan dezelven. Het eene ziet men, volkomen tegens de Rug, op een zwartagtig Blad zitten, en het andere aan den rand van het uitgebeetenNerelbladj dewelke ik door de Schaduwe, die ik op het Hout laat vallen, doe uitkomen. Men ziet het Lyf in \ ver¬ korten 5 het houdt met de vier voorfte Pooten zig vast , en fteekt de twee agterfte fchuins boven de Rug uit; "t welk haare eigenfehap is in het ruften veel te doen. Het Rupsje, daar ze van voortkomen , leeft op het Gras* is zeer klein, bleek groen , met een witZy* de Bandje, en heeft zeer korte witte Hairtjes. Het fpint zig zelve met ongemeene dun¬ ne Draadjes, byna onzigtbaar, over het Lyf, tegens een Grasje vast , en word een groen Popje met zwarte Stipjes tuslchen de Leden in, en is wat byzonder van gedaante. De Liefhebbers gelieven het Popje op te zoeken aan dat Grasje, ’t welk na de fpinnende Noord-Rups opfehiet, en het Rupsje aan een ander Grasje wat laager. Het Rupsje fponden 3 Juny , wierd een Popje den 13 dito , en Uiltje den 27 dito; maakende dit 14 Dagen. Aanmerkely kis ’t, daar andere Rupfen , in de Pop, maar de helft, en femmi^e naauwlyks een derde van haare langre hebben , dat de Pop van deeze eer lancer dan 2e Rups is , en het Uiltje is nog tamelyk groot , naar maate van de Pop. Ik heb *cleeze Uil¬ tjes in Engelanden in Vrankryk wel gezien , maar derzelver Verandering alleen hier te Land bekomen. VT F-E N-T IV I N T I G S TE P L A A T. Vyftigjie Verandering. HET BLAAUWE W E E S K I N D. Zo word deeze ongemeen groote Uil onder de Liefhebbers genoemd, en zy is zofaar* datik bygewoond heb, dat de eene Liefhebber den ander een Ducaton voor zulk een boodt maar ze was ’er. ™et voor .te koop. Dit raakt nu de Uil, die fomtyds nog te vinden is, maar hoe raar is het dan niet, de Verandering van zulk een Kapitaale zeldzaame (gelyk dit my gelukt is ,) bekomen te hebben. Met te zoeken heb ik ’er nog nooit een kunnen vinden, maar in het Jaar 1726, te Verfailles, langs de Avenue de Seaux naar myn Huis gaande, viel onverwagt, uit een Popelier, vlak voor my neder , de groote Rups van deeze Uil,en,als ik ze wilde opraapen , floeg zy zeer fterk met het Lyf, zig krommende in een bogt; (zo als zy op dePlaat afgeteekend is^ weetende haar zelve op deeze wyze te fmyten meer dan een Voet ver. Ik namze mee, en gaf haar in een Doos •wat Popelblaaden , maar zy was op haare vollen wasdom en at niet meer , fpinnende de- zelve met yle Draadenaan elkander, op den 24 Juny 5 zy wierd den 25) dito een Pop, die in de grond wel Paarsagtig bruin is, maar met een blaauw Dons daar op, even of het met bleeke Blaauwfel zeer digt en vol beftooven was , en hier uit kwam die fchoone Uil te voorfehynop den 29 July, zynde in 30 Dagen. De bovenfte Vleugels zyngraauw met veele Icherp getekende Kepers en Stipjes in dezelven j op de donkerfte plekken loopt Jer wat ros geel ingemengden de Stippen op de Pooten zyn van dezelfde Kleur : de onderfte Vleugels zyn zwart,iets na het violet hellende, de dwarfe Band over dezeive als drooge Smalt of Blaauwfel zagtelyk verfmeltende in hetzwart, en de buitenfte randen verfieren ze als met Ermelyn, zynde wit en donzig met zwarte Stipjes. Een-en-vyftigfte Verandering* IIET H O O Y-B E E S T J E. Het klein.Kapelletje, welks vier Vleugelen, van boven , meest Okergeel met graauwe randen zyn en van onderen de onder-Vleugels Asgraauw en de bovenftc hoogOker- geel met een zwartrond Oogje daar in, wordt het Hooy-Becstje gcnoemd. Nu laatik het groene flaauw wit geftreepte Rupsje, waar van het voortkomt , onder dezelfdeN aam doorgaan, gelyk ik met de Argus Plaat V, en elders ook gedaan heb. De Kapelletjes worden by het Hooy veel gevonden> en geen wondcr: terwyl haar Rupsje op het Gras leeft, tusichcn het zelve zig vast fpint en Popjc wordt, zo kunnen zy ligt met het af- maaijen vaji het Gras onder het Hooy raaken5 maar hoe menigvuldig ook deeze Kapel¬ letjes gezien worden, heeft egter myns weetens nog niemand haar Verandering gekend. Ik heb ze van het Ey af opgekweekt en zonder dat zoude ik ze moogelyk nooit gevonden hebben 5 alzo ze zeer klein zyn , en met het Gras eenkleurig , leevende bovendien ook zeer i« v noelleties haare Eijeren niet by troppen, maar nu en dan een Eitje leggen, datze aan een Grasjekleeven, teikens van plaats verviiegenae. Ik kreeg voor het eerst van een Kapelletje de Eijeren op den 19 Auguftus 1743, en Rupsjes uit dezelven op den 30 dito: dus in 12 Dagen. Den 14 September hadik weer een van dee¬ ze Kapelletjes, die haar Eijeren leid , en den 22 dito kwamen ’er de Rupfen uit, het wet^ maar 8 Dagen tyds bedroeg. De meeften hadden voor de Maand November haar tweede Vervelling al gehadj zy bleeven toen zonder eeten den Winter over, verlaa- tende het groene en zig verbergende onder het verdorde Gras. Vier van deeze brag¬ ten den Winter door, waar van in ’t Voor jaar drie allengs uitdroogden en de vierde alleen hield het uit; die begost weer te eeten den 1 Maart 1744.. en verhuidde voor de derde of laatftemaal op den 15 April 5 wiefch op tot volle grootte, en egter moge het my toen nog niet gebeuren haar Verandering te zien : want daar groeidc een Maade in, waar van ze verllonden wierd. Ik hervattc het, in het Zomerfaifoen , cn op den 28 May had ik weer Eijeren die ik bewaarde, en kreeg ’er den 9 Juny de Rups- jes uit, dat is in den tyd van 12 Dagen. Wannecr de Rupfen eerst uit het Ey komen, vertoonenze zig wat geelagtig, maar, zo dra ze eeten, zyn ze groen met ftreepjes, wel- ke Kleur zy tot het laatfte toe behouden, en men verneemt in ’t allerminst geen haarig- heid aan dezelven , maar zy zyn kaal en glimmende 5 voornamenrlyk als zy op haar grootst gegroeid zyn. Op het Staartje hebben zy, aan ieder zyde, een klein agter uitfteekend Doorntje, waar in zy met het Argusje Pi. V.overeen komen, behalven dat de punten der- zelven in de Hooy-Beestjes rood zyn. Myn Jonge Rupsje vervelde voor de eerftemaal den ------ 23 JuHymaakt  de derde en laatfte maal - -- -- -- -- - 21 dito - - 17 Dag Toen wiefch het op, en tot volle grootte gekomen zyndefpon het, - - - % zigaandeStaarthegtende,opden 3 Åug. , en ver ander de toteenPopjeden 5- dit o f *5  uit voort op den 20 AUg. , bedraagende de tyd van - 17 Of in het geheel, van ’t  Inxektfj, 2f Terwyl nu al het befchreevcne ook op de Plaat geteekend is, zo kunnen de Lief hebbers aan het Gras de kieine ronde ligr-grocne Eijertjes getekend zien, voornamentlyk aan het hoogft opfteekende Graszaad- Steeltje, alwaar vier Eijertjes kort by een zitten, en bo¬ ven dezelven twee Rupsjes , zo groot als of ze eerst uit het Ey gekomen waren , eneven onder de Eijeren zit een Rupsje zo groot, als toen het voor de ecrftcmaal verveld had«. Wat laager aan het Grasblaadje van dezelfde Zaadfteng zit een Rupsje zo groot als na de tweede Vervelling, en, die voor de derdemaal verveld was, zit aan den rand van het Grasje, dat kort boven de Uil van het Blaauwe Weeskindheen fchiet. De volwaflene Rups is in twee Standen , namentlyk , op de rug te zien op een nederhangend Grasje , en op zyde te zien digt aan de zylyn , in een ectende Stand vcrbeeld. Eindelyk even onder het ruflende Kapelletje hangt het effen groene Popje , zo als het zig met de Sraart aan twee Grasjes, die ze eerft aan malkander vaft gemaakt had , heeft genegt: ook heeft ze hier en daar een Draad van het eene Grasje aan het ander vaft gemaakt , op dat ze haar ver¬ bly fplaats eenigzins bcdekkcn zoude, die anders door het vergroeijen van het Gras ont- bloot zou konnen worden. Haare verkiczing is ook digt by den Grond te fpinnen , mo* gelyk om dat de al te groote hitte der Zonne in het open Veid haar zoude fchaadcn. Wat de Kapelletjes aangaat, die zyn genoeg voor het Oog: de eene vliegt voorby het Gras, en deandere zit aan een Zaadftecltje, met haar Vleugelen geflooten. sssssssssssssssts Z E S-E N-T IV I NT I G S T E PLAAT, Twee-en-vyftigfte Ver ander ing, - '-3 Het TYGERVLAKKIG BESSEN-KRAMMETJE. G oed aer. t noemt hetzelve de Brajiliaan , daar ik geeii reden voor, of eigenfchap in kan vinden, en wyl dit zeer bekende Beestje, onder de Licfhebbers , als by uit- zo ldering van anderen , het Beffen-Kr ammet je genoemd word, behoude ik dicn naam , met byvoeging van Tygervlakkig , om het van andere foorten van Kratometjes , die ins- celvks op de Beffeboomen aazen , te ondcrfcheiden.. De Eijeren, welke fchoon geel zyn , kreeg ik van een Uiltje den eerften Auguftus,en den io dito kwamen de jonge Rupsjes uitj zynde in 9 Dagen tyds.. Ten tweedemaal kreeg ik weer Eycren den 2 Auguftus , en uit dezelven dc Rupsjes den iodito-, dus in 17 Dagen. Voor het uitkomen worden de Eijeren vaal Purper, en zyn zeer tenger. Ziet deeze Rupsies om laag op de Richel by de Eijertjes zo als ze eerft uitgekomen zyn. Een eroocer,aan de kant van de Richel, is, zoo als ze de eerftemaal heeft verbuid : een groo- tere zict men naaft de Eijeren zitten , zynde de tweedemaal verhmd , en opsvaffende bereikt het die grootte voor den Winter , gelyk ze afgeteekend is aan den rand van het Blad, daar het Eijerlfggend Uiltje op zit. Het gezegde Rupsje bly ft : in die grootte zonder iets te nuttigen den Winter over. Met het uitkomen der jonge Bladen, m het volgendc Vooriaar begint het weer te eeten in ’tlaatft van April : dog zet zig zeer fchielyk ter Verhuiding voor de derdemaal, in het beginvanMey. Den 20 dito verhu, ddeze voor de vierde reize , en groeide, in 1+ dagen of daar omtrent, op tot haar volle grootte , zo als ze afgebeeld is in twee Standen, eene boven en eene beneden op den 7 ak Een Rups fpon haar zelve met weinig dunne Draaden van onderen vaft , tegen het Roode- Aalbezien Blad, op den 14 Juny, en wierd eenPopden 17 dito,waaruic dit fraaye Uiltje den 9 July gekomen is , en dus in 22 Dagen. 4 2 6 Naauwkeurige Waarnekmingen omtrent de Ziet her Uiltje in vier Standen : twee vliegende wat verfchillig gevlakt, en zo als her zyne Vleugels in’tloopen draagt, cn Eijerleggende in de ruft. De Popjes zyn meeftendeel zwart , met fraaye geele Ringen. By ecnige komc egter gloeijend Kaftanjebruin in plaats van het Zwart zig te vertoonen. Ik heb de Roode- A al beftentak in Vrugt verkoozen, wyl de tyd haarer Verandering zulks toelier. ~ i t t Drie-cn-vyftigfte Verandering. Het KAPUCYNTJE. Dit kleine Krammetje, in vier Standen afgebeeld, noem ik het Kapucynrje, wyl de Koleuren,zo van het Uiltje als van de Rupsjes,naar die van der Kapucynen klee- ciinge gelyken. Een derzelven fpon in de Aarde den i y September , den 19 dito wierd het een Popje , en den 20 Mey van het volgende Voorjaar kwam Jer het Uiltje uitj dus in 243 Dagen. Een ander fpon 14 Juny, veranderde 16 dito , en wierd een Uiltje 4« July , dat is in 18 Dagen. Daar zyn van deeze Soort Zomerfe en Winterfe Veranderingen. Zy leeven, behal- ven op de Aalbeflen, ook op veele andere Boomen, gelykYpen, Elzen, Appel, Vy- gen j op de Zuuring , Braamboozen, Kamperfoely, enz. Z E V E N- EN - TIV I NT I G S T E EL AAT __ 4 ' i tr- y ZtT m / •vr vrmXr rVcgV \ De KLEINE PROSERPINE. Ikgeefhaar deezen Naam, wegenS de overeenkomft die het Uiltje', in de Koletiren' en Teekening, heeft met de Troferpine op de Agtfte Plaat afgebeeld. Het geel der Ondervleugelen is egter wat bleekcr : de Bovenvleugels vallen meeft in ’t graauwe. Ziet het eene Uiltje na beneden vliegende, en het ander met geflooten Vleugels, op het Zand om laag by zyn Popje zitten. De twee Rupfen, die bruin zyn, boven op dcAard- bezien-Plant zittende, behooren tot deeze voortkomft. Deeze Rupfen, op de tweede Verhuiding, kruipen voor den Winter in de Aarde, om voor de koude bewaard te zyn. In het volgende Voorjaar komen zy weder te voor- fchyn > verhuiden nog twee reizen , en , volwaften zynde, fpinnen ze met weinig Draa- den in de Aarde, worden glanzige Poppen &c, als volgt. Zy fpon den. 6 Mcy, wierd een Pop den 9 dito, cn een Uiltje den 7 Juny; maa- kende 28 Dagen uit. De gcmelde Rupfen leeven op meenigerlei Planten , als Aardbezién, Nctels, Weegbree, Zuuring, Muur, Primelaveres , Konftantinopels en anderen Vyf-en-vyftigfte Verandering. D e V E T T E R U P S. Deeze Rupfen zyn gemeenlyk zeer dik en vet j zy zyn wat rosfer en doorzigtiger bruin, dan de Kleine Proferpine j zy cetcnmeede van verfeheide Kruiden , en huis- vesten ook gaarne in de Aardbezien, om door de dikte van dat lommer bedekt te zyn. ..) Men 27 i Verand åringen van veele In sekten. Men vindt ze insgelyks weinig , om dat zc altoos zig in digt door een gewasfene Krui- den verbergen. Ziet de Rups in ’t hare van de Aardbezie- Plant in haar voKvasfcne ftaat, en op een nederhangend Blad zit Jer een, Zo als ze even nåde vierde Verhuiding zig vertoont, zvnde van het najaar af, met den dubbelden Kop, den gantfehen Winter overgebleeven , dat echter zeer zeldzaam gefehiedt. Volgens myne aantekeningen verbergde zig die Rups in de aarde in ’t laast van Odobér 1727 en kwam den 26 January voor den dag, fehoot den 27 February de Haid af, ( zynde dithaare vierde of laatfte Verhuiding ) begon weer te eeten , wiesch op tot haaregroote, zette zig tot het veranderen van den 24 April af tot den 7 Mey , wanneer ze een glanzige bruine Pop wierd en daar uit kwam het Uiltje, dat boven de Plant opwaards vliegt. Dit Uiltje is van een geel bruine kleur , dog zeer aangenaam door een Goudglanzige fchittering. Om dezelve wel uit te drukken , moest men wat Saffraan met Schelpgoud over dezc Aftekening ftryken, dan zal ze volmaakt de kleur van het Uiltje vertoonen. De Rups wierd een Pop den 7 Mey , en daar uit tot een Uiltje den 4 Juny ; bedra¬ gende 28 Dagen. A G T-E N-T W I N T I G S TE P L A A T. Zes-en-vyftigfle Ver ander ing. * ' ' ' U y • “ * / Dvé RING- of RINGE L-R UPS. Op een Takje van cenOlmeboom zyn hier drie Veran deringen voorgefteld. De ecr- fte is van de gewoone Ring- of Ringel- Rups, die zeer gretig is naar de Bladen van Appel en Peereboomen, doch ook wel op de Ypen of Olmen aast,en die mede decr- Jyk kan vOrwoeflen. Zv is on i« pm 1/ovv.u op het Takje in een kruipend poftuur vertoond. Zy heeft den Kopblaauwaehrig en overlangs op de Rug een wittej op de zyde blaauwe enOranjekleurige ftreepen, die in de graauwe Grondkleur affteeken. Voorts is de geftalte van deeze Rups en haare eigenfehappen genoeg bekend en hoe zy troepswyze uit de Web, waar in zy ’s nagts zig verfehuilen, langs deBoomen voortkruipen om te aazen. Geen Geboomte byna of zy taften het aan. In ’t midden van de Zomer maakt ieder Rups een wit Spinzel, in de een of andere hoek of in een geboo- gen Blad, gelyk hier verroond is , en word een bruine Pop, waar uit in vcertien Dagen de Uilen voortkomen , die zelden zo groot als de hier afgebeelde zyn. Het Mannetje^zic op de Pop, het Wyfje is om hoog in een vliegend en op het Blad in een zittend poftuur afgebeeld. De kleur van deeze Kapellen is bruin vaalachtig geel, met de breede Streep of Band der voorftc Wieken wat donkerer. Dc Ringetjes van Eijercn, die zy om de Takjcs leggen, waar van de Rups haaren naam heeft > zyniedereen bekend. Zeven-en-vyftigfte Verandering. De GROENE RUPS. Deeze vindt men meeft opgerold in een Blad leggen, gelyk boven aan den Tak ver¬ toond is. Kruipende ziet men haar om laag, met het Agterly f op het Ringetje Eijertjes van de voorgaande. Dc Uil, die ficrlyk gewerkt is, vertoont zig in een zit- tend Poftuur op de zyde van het uitgegeten Blad> G i 28 Naauwkeurige Wa ARNEEMINGEN omtrent de Agt-en-vyftigfte Verandering. • HET BRUINE KRAMMETJE. i >1 * . V< — , • Die onthoudt zig ook op de Olmen , zynde drie der Rupfen, in verfchillendc Poftuu- ren, op de bovenfte Bladen van het Takje vertoond. Onder ziet men een Uilt- je zittende en een ander vliegende voorgefteld, wier Tekening veel gelykc naar de ge¬ nen, die de Liefhebbers de Wortelhout-V linder van de Bcflen noemen. Het Popje lege daar nevens. N E G E N-E N-T JVINT1GSTE P L A AT Negen - en-vyftigftc Verandering, ' > \ i ■ HET KLEINE ZAND-OOGJE, \ ( 1 : , vk J ÉT i |?1 I . S ^ i Het is tot nog toe by alle Autheuren voor een vasten regel gehouden, da C Kapellen, met vier Pooten loopende, uit gedoornde Rupfen ontftaan. Egter zal lk de Liefhebbers door deeze en volgende Exempelen aantoonen, dat "er een NituweKlas- fe ontdekt is , welker Kapellen insgelyks op vier Pooten gaan , en uit naakte Rupfen haar oorfpronk hebben, Ik ga dan over om onze Kleine Zandoogje te befchryven,welks Rupfen op Gras leeven , geiyk ook alle doen , die van deeze Klasfe zyn. Dit Kapel¬ letic woide n©c Kid— Za.«Hor>£je eenoemd « ter onderfeheiding van een grootere , die veel overeenkomft mer deeze heefe, en vvaar aan door de JLief heDbers de naam van Zand- oog is gegeeven. De meefte Kapellen van deeze Gras -Klasfe vertoonen een verfehil van Mannetje en Wyfje in haare Vleugelen , het welke in de genen, die uit gedoornde Rupfen ontftaan, niet wordr bevonden. Ten tweedc zyn ze veel Pocijer-agtiger en fmetten zeer ligt hun- ne Kléuren af. Ten derdc zyn ze veel dunner van Pootjes en ten vierde zyn hunne Vlakken in ronde Oogjes beftaandc, die van de onderzyde der Vleugelen tot de boven- zyde doorflaan. Men vindt genocgzaam nooit Rupfen daar van, om dat ze zig by dag verbergen op den grond onder het Gras, en niet dan des nagts by ’t Gras opklimmen om te eeten. Zy leggen haare Eyercn ook geheel verfpreid, telkens,als zy een Eitje gel egd hebben, van plaats vervliegende : zoo dat ik, om alle die van deeze Klasfe zyn te ontdekken , o-e- noodzaakt ben geweest, een meenigte Kapellen op te vangen enlevendig te houden in een beflooten Vlugtje metFloers, in ’t welke Gras enandere Kruiden groeiden j welk Kasjeop de volle Zon lfaande, zo gaan de Kapelletjes aan het leggen. Daarom heb ik ook alle deeze Soorten van het Ey af moeten opvoeden. Dus is het my, geiyk met het kleine Ka¬ pellet je op de XXV. Plaat dat wy het Hooybeesje noemen, ook federt met alle de an- deren gelukt. In het Jaar 1752, van 13 tot 17 Augustus, bekwam ik een menigte Eije- ren , in myn Kweekkasje gelegd-, hier kwamen Rupsjes uit, van den 28 Augustus tot 1 September: zy groeiden langzaam en aten het ftyve Hey-Gras nog wcl zo gaarn als hee ordinaire Veid -Gras: egter, als het niet te nat is, voed men ze Jer ingelyks meeop : doch omtrent deeze Stad vind men ze weinig en die van het Koevinkje, op Plaat XXX. hier aan volgende, geheel niet-, om dat ze van de Wormcn of Pieren , daar devogtige Velden rol van zyn, uitgezoogen en verftonden werden: geiyk op de gezegde Plaat te zien is. Maar, te rug keerende tot onzejong uitgekomen Rupsjes, dezelve groeiden nog voor den Winter tot haare tweede Verhuiding ; zy waren groen en hadden de Kopjes geelagtig en doorzigtig. Tegen de Maand November aten zy niet meer en bleeven om laag aan een G rasje zittende den Winter over. Zy begonnen met half Maart weer te cetcnj Verhuidden den 27 April en de laatftemaal den 27 May. Eenige van dezelven kree- gen V E R A tf D E R I tf G E N V A N V C E L E I N S E K T E tf, Up gen met de derde-, andere mer de vierde Verhuiding, een bruine Kleur j anderen be- hielden haar Groen rot de Verandering toe. Ik heb ’er gehad, die fchoon grosn, vaal, ook geelagtig groen , bleek graauw, ja fommigen zo donker waren , alsgraauw Papier en bruinder , welke laatfte met de Koevinkjes Rupfen (die alle donker graauw zynj zo naar elkander zweemen, dae de fcherpftziende Kenner moeite zou hebben , ora ze te onder- lcheiden.* Volwaflen zyndefpon’er een met wat Draaden zig ann de Staart vad, den 22 Juny, veranderde in een Pop den 28 dito, waar uit den 17 J ul y het Kapelletie kwarn , en dus in 19 Dagen. Ik heb er verfeheiden ter Verandering gehad, in tyd weinig verfchillende : de minde was van 18 en delangfte van 23 Dagen. Het gemelde verfchil der Kleuren van de Rupfen maakt noch Mannetjes noch Wyfjes uit: maar in het Kapelletjc, dat van omlaag opwaards vliegt , ziet men een zwartea Band in het midden van de Vleugéls : dit hebben de Mannetjes alleen: ook vallen ze in t algemeen kleinder dan de Wyijes; gelyk ’er om hoog een nederwaards vliegende is ver- toond. Het derde Kapelletje, met gedooten Vleugels afgebeeld, liceft in "die onderde zyde geen verfchil van Manneeje of Wyfje te zyn.~ hen tweede aanmerking omtrent het fpinnen is, dat het afgefehooten Huidje rondom het Popje blyft zittcn,daar alle die vanGedoornde Rupfen in het veranderen uit de Huid kruipen , het Staartje van de Pop in hetf veranderen overligten , en zig in het Spinzei op nieuws hegtende, fmytenze haare Rupfen Huid om laag. De Pyerenzyn geribd , geel met bruine Vlakken, en van gedaante als het onderde End van een korte half doorgefneeden Kegel. Zestigjle Verandering. De VONDEUNG. Met het overbrengen van wat Heide-kruiden in een Gcldzakjc van Naardert, vondik des anderen daags dit kleine Kram- Rupsje, en dewyl deszelfs Verandering nog onbekend was , en ’er een N nar» oan ontbfak , heb ik hcc Æ P^ondeting genoemd. Het leef- de van de Roode bloeijende Heide , die op de Plaat tuflehen het Gras door groeijende is afgebeeld. Het Rupsje is licht Omberverwig, met Kepertjes geteekend , na vooren ten¬ ger en kleinhoofdig. Men ziet het in de hoek, boven het Nommer van dc Plaat , op een talqe Hley vertoond. Het maakte zyn Spinzeltje, van hdos en Zand te fimen , aan een dor Takje, waarby het Popje legt, en befpon zig in twee dagen, namelyk den 1 [uny i wierd den f dito een geelagtig Popje , enden 19 dito kwam ’er een kleinniet onaardig Uiltje uit zynde wat graauw wit , met zwarte dun getekende Werkjes: dat is in 14 Da^en. Ik heb ze federt op de Heide gevangen , wiergrond fyn en zuiver wit was, ende Werk- jes duidelyker getekend, derhalve zig fraayer dan de afgebeelde vertoonende Aanmerkelyk is ’t, dat dit Rupsje de morslige Schilferrjes van de vlakke Kley afhaah de, om in zyn Spinzei te mengen. Dit Spinzei heefthet ook van den Grond aftenen het hout van een Steeltje aldus vaftgemaakt. Aan de andere zvde , op de Plaat komt het Lhlrje even boven den Grond vliegende voor. In rufl zittende vertoonen zy devier Vleu- gelen zo wel als in het vliegen. DERTIGSTE PLAAT, Een - tn- Zestigjle Verandering. Het KO E-V INKJ E. Dit komt mede uit een Gras- Rupsje voort , en alle deeze zyn van die bruine Kleur, als de bruinfte van de kleine Zandoogjes. Van jongs af aan , of na de eerfte Ver- huiding, hebben zy reeds die Kleur. Zy zyn mede met zeer korte ftroeve Haartjes over *t geheele Lyfbezet, en hebben ook twee zeer kleine agteruitfteekende Doorntjes aan de . H • Staart- 3° Na AUWKEURIGE WAARNEEMINGEN OMTRENT DE Staartklepi het welk ik hier te Land, tot nog toe, by alle Gras- Kapel Rupsjes du$ hcb bevonden. Egter heb ik Waarneemingen van een zeer groote Surinaamfche Zandoog Rups , zynde in alle opzigten aan deeze Rupfen in aart gelyk , dat dezelve nogthans geheel van die Punrjes i s beroofd. Deeze brengen den Winter mede over gelyk de kleine Zandoogjes : haare Eijeren zyn rond en bleek doorzichtig uit den geelen. Ik kreeg voor het eerst in ’z jaar 1744 , den 19 en 20 July , eenige Eijértjes die uitkwamen, dog de Rupsjes flierven; zo dat ik "er maar een op een Plantje Gras bin* uens huis den Winter overhield, zynde toen maar een Kwartier Duims op *t hoogfle lang. Deeze begon Anno 1745- , in ’z laarst van Maart , weer re eeten ; zy verhuidde van den 10 April tor den if dito , den 4 Mey ging zy weer ter Verhuiding zit* ten, voor dc laatfle maal, en fchoot haare Huid den 12 Mey eerst af$ wiefeh verder op tot haare Grootte * maar ik had de fpytige, hoewel nutte ondervinding, op myn eenigfle overgehouden Rupsje, welk ik mille, dat hetzelve op den Grond leg- gende door een Pier of rooden Aardworm wierd vastgehouden en uirgezoogen. Ik ver* loste het egter nog by tyds, dewyl de Worm, myn Vinger verneemende, in de Aarde te rug kroop. Myn Rupsje was, gelyk op de PIaat om laag vertoond wordt, aan het deru¬ de Lid gekwetst, zo dat ’er Vogt uit liep. Ik llelpte dat bioeden met wat fyne ICalk, van de Muur gefehraapt, als een fyne Poeijer daar op te llrooijen, waar door het Rups¬ je na drie Weeken verloops, zonder te eeten , en ook zonder van zyn plaats te gaan , zy* ne geneezing bekwam. Toen heeft het nog weer een Dag of vier gegeten en leide zig neder om te Veranderen. Het begon te zwellen den 9 Juny, en wierd een kort los leggend Popje den 13 dito> ook kwam ’er h~t Kapelletje van te regt op den 6 July 5 dat is in 23 Dagen. Ik bleef in twyfel , of het niet fpinnen van dit Rupsje door deszelfs Ziekte mogt veroorzaakt zyn, maar ik heb ze ’t federt , in ’t Jaar 1748, by menigte gelyk ge- had, die allen op dezelve wyze veranderden. De langfte Legtyd der Popjes is geweesc van 23 Dagen, en de korde van 18 Dagen: zo dat deeze losfe Popjes weer een On- derdecling in deeze Klasfe maaken. Ook kan ik hier omtrent niet met zekerheid zeg* gen, welk teeken op de Vleugelen de Mannetjes van de Wyfjes onderfeheidt , fchoon my de Wyfjes in *t algemeen wat bleeker Olyf Kleur van onderen zyn voorgekomen. Van boven zyn de Kapellen vaal zwart, Moskel jaatagtig, cndeOogjes flaan m dc een mcer dan in de andere naar boven door, het welk ze met alle Gras -Kapellen ge- meen hebben. De Popjes zyn bleek Haazelnoote Kleur en doorfehynende. Zie dezel* ven in twee Ilanden afgeteekend op den verlichten Grond, in een hoek van de Plaat, by de Rups die door den Worm gekwetst werdt. De Kapelletjes zyn om hoog in drie Ilanden, het een vliegende van boven, deandcren van den onderkant der Wieken, voor- geflcld. Twee-en-zestigjle Ver ander ing> HET W I N T E R-B E E S T J E, Hetzelve word ook, by Tommigen, de Sneeuw- Rups genoemd, om dat die. Vol* wasfen zynde in het Najaar, den Winter zonder eeten doorbrengt , en het is niet zeldzaam, by de minfle Zonnefchyn,dit Rupsje over de Sneeuw te zien kruipen. Zy yallen dus ook ligt in het Gog , wylzebruinhairig zyn , fommige Omberverwig of Kaneel- Kleur en anderen met Koffy - bruin Hair voorzien. Zy leeven van vcelerley Kruiden en Bloemplanten, gelyk de Netels, Muur, Salade, Kamperfoelie , Goudsbloem , en Venus- Oogjes: welk laatfle Plantje ik hier verkoozen heb. Het is aanmerkelyk, dat deeze Rupsjes , in September al volwasfen zynde, overblyven , terwyl andere Soorten nog laac na dien tyd Poppen worden. Gods wysheid in zyn Onderhouding der Schepzelen is onbepaald en zoo ryk en onnalpoorlyk, dat het ons in de uitcrfle verwondering moec opwekken omhem telooven en te danken. Want, heeft God zyne zorgen op duizende Millioenen van zyne geringe Schepfeltjes om die te onderhouden, hoe veel meer zal zyne hånd daar toe over den Menfch , het uitgezonderd en geliefde Hoofdfluk van zyn Handwerk, niet uitflrekken. Hy weet wat ieder Schepzel noodig heefe , befluurt hen aL len, en geeft alles Vocdzelte zyner tyd. O vermaakelykeuitweidingen, welkemy de VeRANDERINGEN VAN VEELE InSEKTEN. § I allergeringfte zyner Werken zelfs verfchaffen konden en daar het my aangenaam Zoudé weezen in voorc te gaan5 was het nict dat ik tot myn onderhanden hebbendc Voorwerp weer moest keeren. Ik heb de Rupfen menigmaal bewaard , en bevonden dat ze in September van liet ec- ten uitfcheiden en in het geheel geen Spyze meer gebruiken , zelfs niet in ’t volgende Voorjaar, wanneer veel Kruiden op nieuws haar W asdom rceds hebben. Dit niet te- crenftaande, bczittenze nog dien ovcrvloed van Vogten, om te kunnen fpinnen , enVer- anderen, ja zelfs nog een ordentelyk beflooten Ovaal Spinzel te kunnen maaken. De Eerfte ontmoette ik te Verfailles by ’t fmelten van de Sneeuw: ik bewaarde ze zorgvuldig enjzy Ipon den 4 Maart 1725 van onderen tegen een Grasje aan, mengende haare uitval- lende Haairen daar onder. Hier in wierdze een gitzwarte glanzige Pop, mer drie geele halve tusfehen- Leden, den 7 dito en het U ileje kwam den 13 April te voorfehyn : dus in 24 Dagen. De boven- Vleugels zyn Koffy-bruin , en de onderile van een liefrelyk Kerslen-rood met een zwart Bandje: egter dungedekt, en in veele zyn de onder - Vleu- gels tegen het Lyf aan na boven doorfehynende. Ook is het zeldzaatn, onder deeze Soor- ten de boven- Vleugels wel gedekt te vinden, en men ziet de roode onder- Vleugels aan fommigen door de bovenfte heen, wanneer ze met geflooten Vleugels zitten. Het Lyf heeft ook fchoon Rood met Afchgraauwe dwarsbanden op ieder Lid, en zwarte Stippen op de zelve. In anderen Jaaren heb ik derzelver Veran deringen ook hier in Holland nage- fpoord, als Een fpon 14 April , verand. 18 dit o , wierd een Uiltje 17 Mey : dus in 29  een Zomerfche Verandering door een Vriend my bygezetj die in het Voorjaar van een Uiltje Eijeren kreeg , waar van een Rups volvvasfen wierd, die den 23 Juny fpon, den 27 Pop wierd, deh 16 July ’t Uiltje: dus in 19 Dagen. Uit de Eijeren van deeze zyn weer Rupien gekomen, diev, volwaslen zynde voor den Win¬ ter , weer Overblyvers wierden. De Eijeren zyn v/at vlak rond en Groen. Ziet deeze Afbeeldingen op de Plaat. Een Rups in ’t hart van de Plant toegerold leggende, een andere op een Blad kruipende. Het Spinzel aan een Riet -Gras blaadje* daar men de Pop door heen zier : een Pop om laag: onder de Plant en een Uiltje m de rust met geflooten Vleugels: de tweede onder de vliegende Koevinkjes - Kapel met uitgefpreide Vleugelen vertoond. E E N-E N-D ERTIGSTE PLAAT. Drie-en-zestigfte Verandering. De JAAGER-RUPS. 