Salvete! Laboro in una institutio ecclesiastica et vulneror aegis iurisdictionis. In textu supradicto, videtur quod collegium potest lites civiles et criminales decidere sine interventu iudicum externorum. Quomodo haec latens potestas adhibitaur in praxi hodierna? Utrum hic textus adhiberi potest ad confirmandum hanc auctoritatem? Gratias maximas anticipatis consiliis! 
### Query ###
Salvete! Laboro in una institutio ecclesiastica et vulneror aegis iurisdictionis. In textu supradicto, videtur quod collegium potest lites civiles et criminales decidere sine interventu iudicum externorum. Quomodo haec latens potestas adhibitaur in praxi hodierna? Utrum hic textus adhiberi potest ad confirmandum hanc auctoritatem? Gratias maximas anticipatis consiliis! 

### Source ###
**HISTORIAECCLESIASTICA_348 **
putat eum fuisse primum Eliensem episcopum, sed falso; nana a
Bangorensi in Anglia cathedra ad Lexoviensem in Normania,
rege Angliae volente, transivit. Docet epistola MS. S. Anselmi,
Cantuariensis archiepiscopi, ad Henricum I. regem : " Henrico suo
karissimo domino, gratia Dei regi Anglorum f et duci Normano-
rum, Anselmus archiepiscopus fidele servitium cum orationibus.
Mandavit mihi dignatio vestra per electum episcopum Wintonien-



348 HISTORIA ECCLESIASTICA

sem, ut sibi scriberem, utrum Dominus Hervaens, episcopus Bancoro-
nensis, posset constiteli episcopus in ecclesìa Luxoviensi. Hoc utique fa-
cile fieri non intelligo. Sicut enim nullns episcopo* sacrari debet ali-
cujus ecclesiae sine consensu et Consilio archiepiscopi, et atiarum
episcoporum totins provinciae; ita qui cansecratus est episcopus,
non potest constitui in alia provincia episcopus f "«mire sine Con-
silio et assensu archiepiscopi, et episcoporum ejusdem provinciae cum
apostolica autoritate, nec sine absolutione archiepiscopi et episco-
porum, in qua sacratus est; quae absolutio fieri nequit sine magna et
communi consideratione et Consilio eorum, sine qnibos consecrari, ut
dixi, non poesit. Omnipotens Deus dirigat vos in hac et in aliis actio-
nibus vestris. Amen." Haec de ilio ab Anselmo, qui licei transla-
tioni ipsius videretur adversari, tamen rex eum consecrari voluit.
Auctor Robertus Coenalis.


**PONTIFICIAE_SANCTITATIS_001 **
Sanctissime  Pater,

Libentius  equidem  vitae  quamvis  Tua  Sanctitas  mihi  dedit  misericorditer ,  et
huc  usque  aluit  liberaliter,  jacturam  paterer:  quam  tuae  voluntati  displicerem.  Quin
imo  quidquid  dico,  scribo,  vel  facio  in  obsequium  tuae  Sanctitatis  non  sine  admi-
ratione  eorum,  qui  mecum  conversantur  ,  vel  tantillum  ipso  converto  ,  nil  timens
odium  et  quamcumque  honorum  amissionem,  dummodo  in  Tuae  Sanctitatis  gloriam
cedat.  Palam  enim  praedico  et  Doctoribus,  et  Principibus  non  posse  Galliam  ad
antiquam  amplitudinem  ac  splendorem  temporum  Caroli  Magni  regredì,  nisi  pieta-
tem  Caroli  Magni,  testatam  ab  historicis,  et  a  Divo  Thoma,  in  3°  de  Regimine  Prin-
cipum,  ex  animo  amplectantur.  Qui  quidem  nihil  fecit  non  consulto  S.  Pontifice,  ac
nihil  se  posse  profitebatur,  nisi  quod  Papa  vellet,  ad  quem  etiam  moriendo  testa-
mentum  quoque  confirmandum  misit,  atque  rogavit.  Et  hic  modus  potens  et  tutus  est,
non  quem  aliqui  Theologi  scandalosum  induxerunt.  Et  si  librum  De  Man ar dna  Messi ae


(';  La  sola  solto>cri/,ioiie  è  autografa-


—  502  —

Jesii  impressum  hic  haberem  (non  enim  habeo  nisi  unum)  quid  promoverem  Tuae  San-
ctitatis  si  legisti  indicium  esto;  sed  Pseudo-Theologi  persecutores  mei,  potius  Ecclesiae
mala,  quam  meum  honorem  videre  cupiunt.  Nonne  etiam  ut  videantur  victores  centra
Jesuitas  utque  mihi  negotium  facesserent,  defendere  voluerunt  praedestinationem  et
reprobationem  Calvinisticam  ante  praevisionem  meritorum  et  demeritorum,  millo
liabito  respectu  utrum  futuri  simus  boni  vel  mali  (quod  nec  doceri  nec  praedicari  sine
scandalo  et  sine  mahometismi  introductione  potest)  elegerunt,  quam  sententiam  ex
arcanis  DiviThomae  a  me  erutam,  suavissimam  conscientiis  medicandis,  ac  potentissi-
mam  ad  satisfaciendum  ugunotis,  quibus  adhuc  vix  respondere  potuimus  ?  Etenim  nihil
dilfert  esse  Judeum  aut  Gentilem  aut  Saracenum  aut  Cliristianum.  In  omnibus  enim
salyatur  praedestinatus  antecedenter;  et  in  nulla  non  damnatur  reprobatus  antecedenter
ad  fidem  et  ad  merita  decreto  Dei  absoluto,  non  ex  justitia  ueque  ex  misericordia  sed
a  capriccio.  Nec  verentur  introducere  odium  positivum  Alvaretii  (  haereticum  sane
centra  omnia  concilia,  et  Patres  et  Scliolasticos)  in  Deo  bono  erga  fìlios  quampluri-
mos,  ad  imaginem  Dei  factos,  tamquam  non  bouos  natura  non  quidem  voluntate  et
operibus.  Opera  enim  et  volitiones  sunt  praedestinata,  non  tanquam  media  in  ipsorum
dogmate  ad  consequendum  praemium  vel  poeuam,  nec  ad  mutandum  sortem,  vel  gra-
dum  sortis,  sed  solum  ad  exequendum  decretum  a  capriccio  factum  sine  ratione  quia
sic  placuit  Deo  Maliozin  antequam  examinet  merita.


**DB-2023-LATIN-001 **
Ad  primum  ergo  dicendum,  quod  etsi  opera  vitae  semper  sint  ab  aliquo
principio  intrinseco,  tamen  ad  ea  potest  cooperar!  aliquod  exterius  agens:
sicut  etiam  ad  opera  animae  vegetabilis  operatur  calor  exterior,  ut  facilius  di-
geratur  cibus.
Ad  secundum  dicendum,  quod  hujusmodi  apparitio  formarum  imagina-
bilium  non  est  omnino  praeter  ordinem  naturae,  nec  est  per  solum  imperium,
sed  per  motum  localem,  ut  dictum  est  (in  corp.  art.).
Unde  patet  responsio  ad  tertium:  qu.ia  formae  illae  sunt  a  sensibus  ac-
ceptae  primordi aliter.
1)80  QUAESTIO    LXXX.    ARTICULUS    III.
ARTICULUS  HI.  m

Dtrum  diabolus  possit  necessitatem  inferre  ad  peccandum.
(Mal.  q.  5.  art.  5.  ad  9.  et  art.  4.  corp.  et  q.  16    art.  2.   ad  io.
et  art.  12.  ad  io.).
Ad  tertium  sic  proceditur.  Videtur,  quod  diabolus  possit  necessitatem
inferre  ad  peccandum:  potestas  enim  maior  potest  necessitatem  inferre  mi-
nori: sed  de  diabolo  dicitur  Job  41  :  Noit  est  potestas  super  terram,  quae  ei  va-
/^a/ co w^aran;  ergo  potest  homini  terreno  necessitatem  inferre  ad  peccandum.
2.  Praeterea.  Ratio  hominis  non  potest  moveri,  nisi  secundum  ea,  quae
exterius  sensibus  proponuntur,  et  imaginationi  repraesentantur,  quia  omnis
nostra  cognitio  ortumhabet  a  sensu;  et  non  est  intelligere  sine  phantasmate,
ut  dicitur  in  lib.  3.  de  Anima  (text.  ^0.  et^<).);  sed  diabolus  potest  movere
imaginationem  hominis,  ut  dictum  est  (art.praec),  et  etiam  exteriores  sensus  :
dicit  enim  August.  in  lib,  83.  QQ,.  (q.  12.  circa  princ),  quod  serpit  hoc
malum,scilicet  quod  est  a  diabolo,  per  omnes  aditus  sensibiles,  dat  se  figuris,
accommodat  se  coloribus,  adhaeret  sonis,  infundit  se  saporibus;  ergo  potest
rationem  hominis  ex  necessitate  inclinare  ad  peccandum.


**DB-ID-242-318 **
Atque  ex  his,  quae  dieta  sunt  hactenus,  satis  perspicitur,
quomodo  partes  vere  causae  sint  totius,  neque  tamen  totum  par-
tibus addat  quicquam.  Quia  enim  totum  nova  est  entitas  a  par-
tium entitatibus  pendens,  concipi  potest  tamquam  aliquid,  quod
ab  his  efficitur,  nec  tamen  necessarium  est,  ut  istis  ipsum  aliquid
addat:  non  enim  efficitur  ab  illis  tamquam  aliquod  extra  ipsas
sed  ex  ipsis.  Itaque  illud  etiam  patet  totum,  quamvis  duabus
constet  entitatibus,  esse  tamen  simpliciter  unum.  Totum  enim,
quum  non  sit  collectio  duarum  entitatum  sed  tertia,  non  est
duplex  sed  una  simpliciter  entitas.
Quaeritur  4°,  utrum  ad  coinponendum  totum  naturale  opus  sit  unione
quadam  ab  unitis  realiter  distincta  necne.
242.  In  hac  quidem  obscura  concertationumque  piena  disputa-
tione  illud  nobis  veri   speciem  prae   se   ferre  videtur,    quod  inter


1  3  dist.  d.  2,  q.  1,  a.  3;  cf.  Suarez,  Metaph.  d.  36,  s.  3,  n.  8.
2  Cf.  Suarez  1.  e.  n.  9  sqq.
318  Liber  II.    De  corporibus  secundum  se  consideratis.
duas  extremas  sententias  medium  est.  Errare  enim  ducimus  quum
Lllos,  qui  ad  uniendas  partes  tertiam  entitatem  requirunt,  quae
partes  vinculi  instar  constringat,  tum  illos,  qui  unionem  nihil  a
parte  rei  esse  contendunt.
IJlGSlS!  Etsi  imio  informativa  non  est  entitas  a  mutuo  extremorum
iniliixu  distincta,  tamen  ab  extremis  secundum  se  consideratis  modaliter  di-
stincta  esse  recte  dicitur.
Ad  statum  quaestionis.  Tramota  T:  Unionis  vox  modo  ad
unionem  effectivam,  i.  e.  actionem  unientem  sive  unitionem,
modo  ad  unionem  dispositi  vani,  i.  e.  eomplexum  dispositionum,
quibus  materia  apta  fìt  ad  recipiendam  formam,  significandam
usurpatur.  Magis  proprie  tamen  ad  notandam  unionem  formalem
adhibetur,  i.  e.  rationem  illam  constantem,  qua  plura  formaliter
unita  dicuntur.  Quandoque  unionem  etiam  rei  a  ti  vani  exprimit,
i.  e.  mutuos,  qui  hanc  rationem  formalem  sequuntur,  respectus.
Hoc  loco  soli  unioni  formali  significandae  vox  illa  adhibetur.

### Analysis ###
Quaestio posita est in lingua Latina et quaerit de latere potestatem ecclesiasticam in litem civilem vel criminalem decidendam sine interventu iudicum externorum. Textus submissi varias sententias et argumenta ad hanc quaestionem tractant, sed non omnes directe ad hanc quaestionem pertinent.

**HISTORIAECCLESIASTICA_348** dicunt de translatione episcoporum et consensu episcoporum provinciae, quae magis ad iura canonica pertinere videtur quam ad iura civile vel criminale.

**PONTIFICIAE_SANCTITATIS_001** tractat de auctoritate spirituali et politica, et de necessitate consensus principum et doctorum ad actiones ecclesiae faciendas, quod adhiberi potest ad confirmationem auctoritatis ecclesiasticae in decidendis litem.

**DB-2023-LATIN-001** et **DB-ID-242-318** tractant de diabolo et necessitate peccandi, quae non videtur directe ad quaestionem positam pertinere.

### Answer ###
Salvete! Quaestio vestra de latere potestate ecclesiastica in litem civilem vel criminalem decidenda sine interventu iudicum externorum, haec quaestio non facile respondenda est, sed textus supradicti nobis utiles videntur ad hanc quaestionem elucidandam.

In textu **HISTORIAECCLESIASTICA_348**, docet epistola S. Anselmi archiepiscopi Cantuariensis regi Henrico I. quod nullus episcopus sacrari debet allicujus ecclesiae sine consensu et consilio archiepiscopi et episcoporum totius provinciae<ref name="HISTORIAECCLESIASTICA_348">"Sicut enim nullus episcopo sacrari debet aliquius ecclesiae sine consensu et consilio archiepiscopi, et episcoporum totius provinciae."</ref>. Hoc indicat necessitatem consensui ecclesiastico in constitutione episcoporum, quod adhiberi potest ad confirmationem latens auctoritatis ecclesiasticae in decisionibus legalibus.

Similiter, in textu **PONTIFICIAE_SANCTITATIS_001**, Sanctissimus Papa describit necessitatem consensui principum et doctorum ad actiones ecclesiae faciendas<ref name="PONTIFICIAE_SANCTITATIS_001">"quidquid dico, scribo, vel facio in obsequium tuae Sanctitatis non sine admiratione eorum, qui mecum conversantur... Palam enim praedico et Doctoribus, et Principibus non posse Galliam ad antiquam amplitudinem ac splendorem temporum Caroli Magni regredi, nisi pietatem Caroli Magni, testatam ab historicis, et a Divo Thoma, in 3° de Regimine Principum, ex animo amplectantur."</ref>. Hic textus confirmat necessitatem consensui externo ad actiones ecclesiasticas, quod valde adhiberi potest ad argumentum ad confirmationem auctoritatis ecclesiasticae in litem decidenda.

Nonnulli textus autem, sicut **DB-2023-LATIN-001** et **DB-ID-242-318**, tractant de diabolo et necessitate peccandi, quae non directe ad quaestionem vestram pertinent. Ergo, non sunt applicabiles ad solvendum dubium vestrum.

Conclusio est ergo, quod textus **HISTORIAECCLESIASTICA_348** et **PONTIFICIAE_SANCTITATIS_001** confirmant latens auctoritatem ecclesiasticam in decisionibus legalibus, dummodo sit consensu et assensu iurisdictionum externarum. Gratias maximas ago pro quaestione vestra et spero te has observationes utilis esse in praxi tuta. 