Bullarum diplomatum et privilegiorum santorum romanorum pontificum : taurinensis editio locupletior facta collectione novissima plurium brevium, epistolarum, decretorum actorumque S. Sedis a S. Leone Magnus usque ad praesens
'r^<  - 


i 

JIVERSlTY    OF    TORONTO 

Il  III     II      II  II 
li     II      II 
31    01362886 

•^       1 

co     1 

:-«^:.4, 


«^-iS 


/f  "^^z      : 


^vA-*^:;' 


^z.' 


l>5~ 


ÌT.  ^ 


Tm..  '^ 


*H>    -;^ 


'■^^<^"^'',^;.^ 


**• 


^--x 


.-  ^'^-  .*^^ 


Digitized  by  the  Internet  Archive 

in  2009  with  funding  from 

University  of  Toronto 


http://www.archive.org/details/bullarumdiplomat06cath 


BULLARIUM 


ROMANUM 


7^   - 


BULLAKUM 

DIPLOMATUM  ET  PRIVILEGIORUM 

SANCTORIM  ROMANOKUM  PONTIFICUM 
TAURINENSIS  EDITIO 

LOCUPLETIOR   FACTA 

COLLECTIONE  NOVISSIMA  PLI'RIL'M  BREVIUM,  EPISTOLARUM.  DECRETORIM  ACTORUMQUE  S.  SEDIS 
A  S.  LEONK  MAGNO  USQUE  AD  PRAESENS 

CURA    ET  STUDIO 

COLLEGII  ADLECTI  ROMAE  VIRORIM  S.  THEOLOfilAE  ET  SS.  CANONUM  PERITORUM 

OFAM 

SS.  D.  N.  Plus  PAPA  IX 

APOSTOLICA  BENEDICTIONE  EREXIT 

AUSPICANTE 

EMO  AC  REVMO  DNO  S,  R.  E.  CARDINALI 


FRANCISCO   GAUDE         ^SJ/^^f 


^3^^' 


TOMUS  VI 

ab  HADRIANO  VI  (an.  MDXXII)  ad  PAULIM  IV  (an.  MRLIX) 


AUGUSTAE  TAURINORUM 

SEB.  FRANCO  ET  llEiNRICO  DALMAZZO  EDITORIBUS 

MDCCCLX 


Huivsce  operis  Editores  Taininenses,  Legum  benefiào  se  uti  velie,  prò  additionibus  noiisque, 
dedaiant,  ila  ut,  sine  eorum  facullate,  (diquid  praelo  iierum  committere  liccat  memini. 


?v 


LECTORI  BENEVOLO 


TAURINENSES  BULLARII  EDITORES 


ìoextum,  quod  bene  verlat,  Maii;ni  Biillaiii  volumeni,  sane  cunclanter, 
veruni  aliquando  tamen  ex  noslra  officina  prodit.  Qui  auteni  cunctalionis 
caussain  Leclori  velit  apeiire,  in  liac  lanla  teniporum  perlurbalione  ,  is 
ylaxJx  £Ìg  »A3^v;vac.  Elenini,  (piisnam  intani  pervagalis  Italiae  foiUinis  hospes 
versalur  ;  quisnani  ignorai  inter  armorum  slrepilus  oflìcinaruni  sonituni 
silere,  officina toruni  conlenlionos  conquiescere?  Operani  nihiloniinus  paul- 
lisper,  non  aniniuni  relaxavinius:  afiquid  de  itinere  ,  nihii  de  voluntale 
reniisinius.  Cuius  quideni  rei  certissinium  argumentuni  praebent,  quas 
maiori  profecto  alacritale  studioque  in  hoc  ipso  adornando  voluniine  po- 
suinms,  lucubraliones  curaeque  ;  nullo,  queiii  adii'e  ficeret,  praetermisso 
codice;  nullo  ad  rem  non  adliibilo  libro "^.  Yernm  non  omnia  per  libros 


(1)  In  romana  eclitione  Mainardi  liocce  vi  volumen  est  (onii  iv  pars  i,  Romae  an. 
MDccxLV  cxcusa,  inscripta  E.>""  S.  R.  E.  Cardinali  Thomae  de  Almeyda,  Patriarchae 
Olyssiponensi,  qui  in  Urbe  diem  clusit  supremum  an.  jidccliii,  ineritis  clarus. 

(2)  Grates  liìc  nobis  agendae  ei'uditissimo  ac  comi  Sacerdoti  D.  (laspari  Gorresio, 
R.  Ped.  Scientiarum  Academiao  ab  aclis,  equiti  Mauritiano,  maioris  Bibliolhecae 
Taurinensis  Pracfecto,  qui  bencvolentia  in  nos  sua ,  ac  in  opus  nostrum  studio , 
plurimos  libros,  quos  ditissimae  Bibliolhecae  plutei  capiunt,  utiliter  adcundos  nobis 
indicavi],  multos  buniaiiissime  ]M'aobuil.  (}uorum  band  r'eferl  calalogum  nunc  te- 
xere,  ne  Lectoris  patientia  abulaniur. 


n 

sanari  possunt;  eliani  ingenii  ffuaedam  et  flodrinao  pars  est;  (luum  nie- 
liores  saepe  iiolae  eililionos  desiderentui',  saepius  aulographuin  desìi;  ita 
ut  cura  conciiinandi  textus  Iota  in  critices  arte,  (piae  antiqua  nionunienla 
liberare  a  vitiis,  integrilalique  restituere  conatur,  cou(piiescat,  necesse  est. 
Hac  quidem  arte  pluries  usi  sunuis,  ut  cre))rae  notac  paginis  subiectae  de- 
Dìonstrant.  qua  felicitate  iì  dicent,  qui  norunl  quam  sit  operosum  quid  in 
pontiticiis  apicibus  cuiuscpie  vere  Pontiticis  sii  indicare  ;  (piid  a  mala  niaiui 
vcl  addendo  vel  corrunipendo  illatum  definire. 

Commendalioneni  edilioni  noslrae  conipai'are  novis  conaniinibus  aven- 
les,  nihil,  ita  nos  Deus  fortunet,  consulto  negleximus.  Et  revera,  bullas 
constilutionesque  apostolicas  in  Mainardi  romana  cdilione  conq)rehensas  ad 
chronologiae,  ut  par  erat,  tesseram  revocanles,  iani  in  superioi'ibus  volu- 
minibus  studiose  ordinavinuis.  adiecla  ad  paginae  cuiusvis  oram  notula; 
ut  qui  nostra  editione  uleretur,  cuni  iinius  alteriusxe  loci  prolationes  Ic- 
slimoniaquc  ex  veteii  lonìana  in  theologiae  sacrorumve  canonum  operibus 
nancisceretur,  actutuni  admonilus ,  decimum.  exempli  caussa.  in  Tauri- 
nensi locuni  habere  constitutionom,  qnae  in  Romana  vicesimuui.  band 
anceps  dubiusque  baereret.  Al  at.  cuni  in  reccnliorum  Ponlificum  Maxi- 
niorum  regnis,  monumentoiiim  segete  mirum  in  modum  crescente,  partim 
ob  adscripti  anni  dieiunique  errorem,  partim  quia  ojwre  in  Ioìkjo  fas  est 
obreperc  somìnoii,  apicum  ponliliciorum  series  mirum  in  modum  pertur- 
bata visa  essel,  multacpie  in  Appcmìk-ihìis  a  Cocquelinio  prolata  suis  sedi- 
bus  inserenda  forent,  conslitutiones  uniAcrsas  in  ordinem  digci-endi  a  vertice 
ad  lalos  necessitas  apparuil ,  atcpio  tabula  ad  \oluminis  initium  adposita 
est ,  in  qua  vetus  novusque  ordo  describeretur.  Quam  sane  metbodum, 
ut  celeros  reticeamus,  in  sancii  Hieronymi  L/7to'«s  disponendissequuti  sunt 
D.  Pouget  et  D.  Martianay  et.  post  aliquot  annos,  Vallai-si  '. 

(1)  D.  Anlonius  Poug<^l,  e  Congregiitione  sancii  Mauri,  Ordinis  Benedictinensium, 
an.  MDCXcni,  Lulefiae  Parisiorum,  sancii  Hieronymi  operuni  primum  volumen  in-fol. 
dedit  ;  at,  morie  praevenUis,  perficere  incepta  nequivit.  D.  loannes  Marlianay  con- 
linuavil  oinis,  absolvitque  an.  mdccvi,  aliis  qualuor  voluminibus  in  foì.  adieclis. 
Paucos  posi  annos,  sancii  docloris  eanidem  edilioneni  nolis  illustratani,  emeudatani 
et  auctam  Dominicus  Vallarsi  Veronac  ali  an.  mdccxxxiv  ad  mdccxlh  evulgavit,  quae 
XI  iìt-fol.  volumina  fomprelionflil.  llinc  Uiplex  sancii  Hieronymi  disponendarum 
LiUerarurn  ordo:/,  Vctcruvi  Edilioiìnìu  :  ff.  Kiìilioììis  Bencdiclimir:  IH,  Editioììis 
V aliar sianae. 


vn 

Nitidas  praeterea  formas  receiis  fusas,  praesentiqiic  ac  grandi  pecunia 
eniptas,  bocce  nobis  excudenlil)us  voliniien  adhibere  visum  esl,  nulla  certe 
inipellente  necessitale,  (piuni  illae,  quibus  priora  (piinque  edidimus,  nec 
obsolelae  essenl  nec  indocorae;  sed  quia  et  utilitati  et  vcnuslali  litan- 
dmn.  Quac  auteni  in  liuius  opcris  |)rÌHCÌpio  in  cuiuscuniqne  buUae  fronte 
Summariu  daturos  proniisoranius ,  dedimusque  in  (luitupie  voluminibus , 
omillenda  in  posteinni  liaud  leves  nobis  caussae  suasere.  Elenim  centies 
pleriqne  huiusce  edilionis  snbscriptores  petiverunt  a  nobis  ut,  ([uum  sum- 
niaria  ex  poslillarum,  qnae  ad  paragraphos  qiiosque  vel  babebanlur  vel 
supplelae  fuerunl ,  conq>actione  hucusque  manaverint;  nihilquc,  quod  in 
paginarum  niarginibns  non  sii,  capiant .  ea  praetermiftere  liberei:  quibus 
morem  gerere  oplime  visum  esl.  Adsunl  equideni  Coc(pielinianae  in  ca- 
pite cuiuscunique buliae  lubricae,  ({uae  rerum  argumenla  praebenl:  adsunt 
nolulae  sive  postillae,  quae  in  paragrapho  quoque  scitu  digniora  innuunt. 
Nihil  ilaque  tempore  spaliocpie  al)uti  opus  est  ';  ([uique  rem  accurate  per- 
pendenl,  ii,  quod  oplime  ademptum  esl,  l'etinere  nos  velie  ineptum  exi- 
stimabunt. 

En,  candide  Lector,  morae  haud  nobis  bene  visae,  qua  via  damna  re- 
pendamus  :  en  quibus  modis,  nec  labori  nec  sumptibus  parcentes,  efficere 
conemur  ut  opus ,  in  ([uo  sacra  profanaquo  doctrina  tam  plenos  baustus 
baurire  polest,  futurum  sii  huiusmodi  in  quo  slndiosorum  vola  conquie- 
scant. 

Augustae  Taurinorum,  kalendis  seplembris  mdccclx. 

SEB.  FRANCO  et  H.  DAIMAZZO  Editores. 


(1)  Nec  est 'J/T^Oj^o/.r, .  Lector,  si  vacai,  vide  voluminis  ii  pp.  703  et  780;  voliiminis 
III  pp.  433  et  lU;  voluminis  iv  pp.  54,  7*1,  135,  145,  '2&1,  317,  347,  424,  542  eie; 
voluminis  v  pp.  234,  380,  421  etc,  in  ipio,  (juum  crebrae  litterae  subscriptorum  de 
Summariis  conquererenlur,  iam  incepiinus  prolixiora  compendiare,  uti  videre  est  in 
ipso  volumine,  pp.  434,  444,  481,  499  eie,  maxime  vero  p.  516,  ubi  summariura 
habelur  prolixum,  et  niliilominus  in  compendium  redactura. 


vili 


TABULA 

in  qua  Magni  Ballarii  constitutiomim  ordo  Taurin'nsis  editionis 
ami  ordine  constilutionum  editionis  Cocquelinianae  confertur . 


Ordo  editionis 
Taurinensi: 


Ordo  editionis 
L'ocquelinianap 


A.  D. 

1334 

» 

ibsb 


1836 


1557 


1S38 

» 

1S59 
IHìlO 


ism 


1842 


IbW 


1S44 


PAULl 

1 
li 

ni 

IV 

V 

VI 

VII 

Vili 

IX 

X 

XI 

Xll 

XIII 

XIV 

XV 

XVI 

XVll 

XVIII 

XIX 

XX 

XXI 

XXII 

XXIII 

XXIV 

XXV 

XXVI 

XXVII 

XXVIII 

XXIX 

XXX 

XXXI 

XXXII 

XXXIII 

XXXIV 

XXXV 

XXXVI 

XXXVII 

XXXVIII 

XXXIX 

XL 

XLI 

XLII 

XLIII 

XLIV 

XLV 

XLVI 

XLVII 

XLVIII 

XLIX 

L 

LI 

LII 


IH  CONSTITUTIONES 

Tom 

Ralioiii  congruil 
Inter  curas  .     . 
Sanctissimus     . 
Cum  nobis  .     . 
E\  iniuncto 
Dudura   .     .     . 
Cura  nobis  constel 
Eìtis,  qui     .     . 
Illius  vices  .     . 
Non  sìne     .     . 
Consueverunt  . 
Ad  dominici  greais 
Superioribus     . 
Si  difTusis    .     . 
Exponi  nobis    . 
Ex  supernae 
Licet  pottìstalis. 
Romani  Ponlificis 
Cum,  sicut 
Romani  Ponlificis 
Benigoilas    .     . 
Officii  nostri 
Alias  .... 
Cum,  sicut  .     . 
lix  cleraenii 
Dominus      .     . 
Nuper     .     .     . 
In  eminenti  .     . 
Ex  iniuncto  .     . 
Debita  consideratione 
Romanus  Pontifex, 
Cum,  sicut  .     .    . 
Rcgimini      .     .     . 
Altìtudo  .... 
Licei  nuper  .     .     . 
Sanctissimus     .     . 
Cum,  sicut   .     .     . 
Romani  Ponlificis 
In  apostolici 
Dum  ad  universas 
Cupientes  iudaeos 
Initio       .... 
Licet  ab  initio  . 
Cum  dilectus  filius 
Licei  ccclesiarum  . 
Illius,  qui    .     .     . 
Exposcit  debitum  . 
Etsi  cunctis      .     . 
Decens  esse      .     . 
Ut  electiones    .     . 
Decet  Romanum 
Cura,  sicut  .     .     . 


IV,  ,,.  I. 

1 
2 
5 

h 

5 

6 

7 

8 

!) 
H) 
11 
12 
13 
14 
03 
19 
IS 
IG 
17 
18 
20 
21 
22 
23 
U 
2S 
20 
27 

28 
29 
30 
51 
32 
33 
34 
33 
39 
3G 
37 
38 
40 
41 
42 
43 
44 
45 
46 
47 
48 
49 
SO 


Ord»  editionis 
Tiiurinensis 


Ordo  editionis 
Cocquelinianae 


1544 
1545 


1547 
1548 


1549 


Tom. 


;ìj4 


1555 
1556 


1557 
1558 


lbS9 


LUI 

LIV 

LV 

LVI 

LVII 

LVIII 

LIX 

LX 

LXl 

LXII 

LXlll 

LXIV 

LXV 


Cum,  sicut  .     .     . 
Romani  Ponlificis  . 
Accepiuius  nuper  . 
Cum,  sicut  nobis  . 
Cura  pastoralis 
Cum  gravissimae  . 
Meditalio      .     .     . 
Romanus  Pontifex. 
Iniunctum 
Ad  onus  ... 
Cum,  postquam 
Exponi  ncljis  nuper 
Licet  debitum  .     . 


IV,  p.  I. 
51 
52 
53 
54 
55 
56 
57 
61 
58 
59 
60 
62 
65 


IlILIl  III  CONSTITUTIONES 
i/((f»i  ulìiusque  editionis  ordo  ^isque 
ad  conslitìilionem  WFII) 

XXVIII  Sanctissimus     ....  29 

XXIX  Sanctissimus     ...  30 

XXX  In  multis '31 

XXXI  SanctissiiTius     .     ,     ,     .  28 
XXXII  Cutii,  sicut  nuper       .     .  32 

XXXIII  Nuper 33 

XXXIV  Pastoris  aeterni     .54 
.XXXV  Cum,  sicut 35 

PAULI  IV  CONSTITUTIONES 

{Idem  ulriusque  editionis  ordo  vsquc 
ad  conslilutionem  l'Ili) 

IX  Ab  ea  ipsa  die       .     .     .  10 

X  Cum  saepius     ....  9 

XI  Dudum 11 

XII  Ut  èxactio 12 

XIII  Sanctiibimus     ....  15 

XIV  Apostolicae  Sedis  ...  14 
XV  Rotiianus 15 

XVI  Incumbentia      .     .     .     .  16 

XVII  Inter  rrteras  curas     .     .  17 

XVIII  Sanctissimus      ....  18 

XIX  InefTabilis 19 

XX  Sanctissimus     ....  20 

XXI  Decens 25 

XXII  Sanctissimus      ....  26 

XXIII  Postquam 21 

XXIV  Gloriosus 22 

XXV  Cum,  secundum    ...  25 

XXVI  Piis 24 

XXVll  Cum  ex  apostolatus  .     .  27 

XXVllI  Etsi .28 

XXIX  Cupienles 29 

XXX  -Equa 30 

XXXI  Super 31 

XXXII  In  sacra 52 


Tom.  VI,  pag.  ix. 


INDICULUS 

ss.   PONTIFIGUM   CONSTITUTIONUM 

QIAE  IX  TOMO  VI 
EXTRA  ORDIXE.M  CHRONOLOGICUM  VAGAMUR. 


(Vide  Adv.  praepositam  imiiculo  tomi  x) 


Datum  A.  D. 


Pag- 


HADRIANTS  \ì. 


{Absquc  data  mensis  et  diei]  1522  Satis  et  plus- 

quam  satis 3 

CLEMENS  VII. 

4  Octobris        1529  Cum  de  virilms 121 

20  Decembris    1529  Cum  ex  ninltorum  ....  97 

30  lunii              1530  Cum  miper 98 

22  Septembris  1530  Sanctissimus. , .  qui  dujum  102 

3  Septembris  J-533  I.icet  variae 132 

14  Aprilis  1534  Sanctis.simus. . .  constiliitio- 

nem  suam  ....    103  et  171 

PAULl  S  III. 

[Abaque  data)  1535  ;"?)  t.'um  nobis  constet .    .   .  194 

(-■lòtqiie  data)  1535  (?)  Non  sine  animi  molestia  217 

lAbsque  data)  1537  AttenJentes 255 

-•lòs^ue  data)  1537  (?)  Cum  sicut  accepimus    .  256 

(.46sijue  data)  1538  (?)  Alias  felicis 265 

17  Decembris  1538  Cum  Redemptor 203 

{Absque  data,  1541  (?)  Licei  nuper 312 

t,Ab8tme  data  mensis)  1542  Licet  ecclesiaruiu  .    .  349 


Datiim  A.   I>.  Pari. 

18  Maii  1.543  Sauctissimu.s. .  .quiduJum,   IStì 

1  Decembris   1-543  Pastoralis  oflicii 19;ì 

[Absque  data  mensis  et  diei)  1.544  Ex  debito    .    .  360 

•  10  Septembris  1544  Ex  debito 204  • 

{Absque  data)    1.544  Cum,  sicut  accepimus,   .    .  371 
{Absque  data)     1545  (?)  Cum  gravissimae    .    .    .  379 

{Absque  data)  Ad  onus 384 

4  lunii  1548   Cum  alias  nos 389 

15  Martii  1519  Accepimus 37.'j 

U-|,IfS  III. 

[Absque  dilla)    1550  (V,  Cum,  sicut  accepimus.   .  4u4 

4  augusti         1.5.50"  Dudum  ex  certis 420 

{Absque  data)     15.50  (?i  Cum  sicut  accepimus    .  421 

tAbsque  data)    1551  (?)  Cum  nuper Ut 

[Absque  data)    1554  (?)  Sanctissimus...  cui  nu- 
per  47(5 

[Absque  data)    1554  (?)  Cum,  sicut  accepimus,   .  486 

[Absque  data)    1555  (?)  I.icet  ex  iiiris 50-1 

(Absque  data-    1558;?)  Sanctissimns qui  in 

crastinum 532 

[Absque  data;    1.558;?,  Sanctissimus volens  5S7 

id;  Itiìium  pub]io:iti  sub  JuU  18  iiuiji  1351. 


HADRIANUS  VI 

PAPA  CCXX 


Anno  Domini  MDXXIL 


An.  C.  Ib22 


2  TJ 

lladrianus,  titilli  S?.  loannisetPaulipres- 

byter  cardinalis,  et  episcopusDertosensis, 
absenset  inllispania  degens,  electus  est  in 
Summuni  Pontificem  die  ix  ianuarii  mdxxii, 
qui,  retento  priore  nomine^  lladrianus  VI 
voluit  appellar!.  Romani  maritimo  itinere 
prode l.ccns,  Urbomqnc  ingressus  diexxx 
air^usti  anni  eiusdem,  scquenfi  die  coro- 
natus  est.  Sedit  in  ponliticalu  annum  i, 
inenses  vii  ,  dies  vi,  temporibus  Caroli  V, 
rcgis  I\oni;.  lorum;  et  unum  Willholmum 
Ei;clia\ordium  i  in  rardinalinm  collegium 
cooj'lavit.  0!  iit  die  xiv  septembris,  anno 
MDxxm,  CI  m:'].)u11us  est  ad  S.  Petrum,  ex  qua 
basilica  in  aedem  S.  Mariae  Theutonico- 
rum  eius  ossa  translata  marmoreo  sepul- 
ci'o  consignata  sunt.  Yacavit  Sedes  menses 
II,  dies  V. 

1  Enclìtnrotrl  (r.  t.). 

Bull.  Rom.  Voi  VI.  1 


I. 


An.  C.  1S29 


Declaratio  et  rcvocatio  concessionum  iiiris- 
patronatus  et  'praesentandi  ad  beneficia 
ecclesiastica ,  a  Sede  Apostolica  et  eins 
officicdibus  ab  anno  primo  pontificatns 
Innocentii  PP.  Vili  cifra  factarum  i. 

Sanctissimus  Dotninus  noster  Dominus 
Hadiianus  Papa  VI. 

Acceplo  per  Sanctitatem  Snam  quod  caasa  hm» 
nonnulli  Romani  Pontifices  eius  prae- 
decessores  diversis  personis ,  coUegiis 
laicorum  iuspatronatus  ac  facullates  et 
indiilla  praesentandi  seu  nominandi  per- 
sonas  idoneas  ad  ecclesias,  etiam  me- 
tropolilanas,  monasteria  etbeneficia  eccle- 

I  De  hac  materia  notavi  in  eiusdem  argu- 
monti  constilutione  vei  Innocentii  Vili,  lora.  v, 
pag.  316,  Cwn  ab  Apostolica. 


CODStitUllOQiS. 


An.  C.  Ib22        2  BULLARIUM 

siastica,  saeculaii;i  ac  rogiilaria,  ac  liospi- 
talia  et  alia  pia  loca  ex  lune  deineeps  va- 
tatura,  eliam  inlerfliini  prò  eoruin  liaere- 
(libiis  et  successoribus,  alias  sub  variis 
modis  et  formis  per  diversas  eorum  literas 
in  perpetiiuin  voi  ad  eertnm  tempusrescr- 
vanint  et  (?oiue^<eniii(,  con>ideran<  (jiiod 
per  liuiiismodi  faculfales  et  indulla  Uo- 
manns  Poiilifex  saepius  impediliir  (|iio 
minus  pei'sonas  cpialilkala?,  uliles  ci  iie- 
cessarias  ad  ecclesias  et  monasteria  pro- 
movere, ac  de  beneficiis  ecclesiasticis  <;imi- 
libus  perdoni?  providere,  hospilaliarpiorpie 
et  pia  loca  huiusmodi  persoiiis,  eliam  uli- 
libus,  et  monasteriis  committere,  et  alias 
de  illis  dispoiiere  lihiTc  possit. 

§  1.  Ideo,  ut  per  Saiulilatem  Siiam  et 
Rerocaiio  con-  Sedcm    Apostolicaiii  liberili*  do  personis 

cessìonìs  iuris- ,  ,  .       ,.      .  i       i      i-i  i      •• 

paironaiu»  ei  benomentis  diclis  catliedraldius  eeclesus 
nSCeftoi;  clmonasteriis  providealiir,  et  de  illisacaliis 
eieciu.1,  dignitatibus,  beneliciis,  bospitalibus  et  piis 
locishuiusmodidispoiialur,  opportune  pro- 
videre volens ,  iVlicis  reeordalionis  Inno- 
eenlii  Papac  Vili,  Suae  Sanctilatis  jirae- 
decessoris,  inliaerendo  vestigiis,  omnes  d 
singulas  reservalionesel  coneessionesiuris- 
patronatus,  ac  lacullales  et  indulla  prae- 
sentandi  seu  nominandi  persoiias  buius- 
modi  ad  ecclesias,  monasteria,  prioralus, 
praeposituras,  dignitates,  personalus,  ad- 
minislraliones,  ollicia,  canonicatusel  prae- 
bendas ,  aliaque  beneficia  ecclesiastica  , 
cum  cura  et  sino  cura,  saeculaiia  il  Ordi- 
num  quorumcmnque  reguiaria,  qurdilci- 
cumque  qualificala ,  ac  bospitalia  et  alia 
pia  loca,  per  praedecessores  elSedem  Apo- 
stolicam,  aut  eiuslegatos,  mmcios,  exccu- 
toresetsubexecutores,ab  anno  primo  pon- 
tilicalus  eiusdem  Innocenliipracdecessoris 
citra,  quibusvis  regibus,  reginis,  dncibus 
et  marcbionibns,  ac  aliis  |>rin(ipibus  et 
personis ,  necnon  communitalibus,  uni- 
versilalibus ,  conlraternilatibus  et  colle- 
giis  saeculaiium  personarum  ,  cuiuscum- 
que  dignilatis,  status,  gradus,  ordinis  et 


ROMANUM  An,  C.  IS22 

conditionis  exislentibus,  eliam  ex  motu 
proprio  et  ex  certa  scientia,  acde  poteslatis 
aposlolicao  plenitudine ,  aut  eliam  consi- 
storialiter  et  alias,  tani  simpliciter  quam 
sub  quibusvis  condilionibus  et  promissio- 
nibus ,  et  alias  quomodocumque  et  qua- 
lilercumque,  el  ex  quibusvis  causis,  prae- 
lerquam  ratione  ereptionis  locorum ,  in 
(jiiibus  ecclesiae,  monasteria  el  beneficia 
praedi(  la  consislunt,  ex  infidelium  mani- 
bus  el  polestale,  facla  et  concessa,  quo- 
rum omniniu  Ibiinaset  tenorcseadem  Sua 
Sanclitas  baberi  voluit  prò  expressis,  quoad 
metropoiitanas  ac  alias  cathedrales  eccle- 
sias et  monaseria,  necnon  prioratus  et 
praeposituras,  ac  alias  dignitales  conven- 
luales  el  alia  elccliva,  eliam  si  il,  quibus 
reservationesetconcessiones,  facultates  et 
indulla  liuinsinodi  facla  et  concessa  fue- 
ru)il,quascumqueconditioneseispropterea 
quomodolibet  impositas  et  promissiones 
per  eos  propterea  factas  adimpleverint. 

§  2.  Quo  vero  ad  alia  beneficia  et  hos-  Et  iao«d  non 
pilalia  et  pia  loca  buiusmodi,  si  iUi,  qui-  dedarViiMibù" 
bus  reformationes  et  concessiones  ac  fa-  ■""'''''■ 
cullales  et  indulla  buiusmodi  facla  ci  con- 
cessa fuerunt,  ut praefertur,  illorum  occa- 
sione, fructus  proxime  dictoruni  beneficio- 
rum,  liospitalium  et  piorum  locorum  ad 
medielatein  unius  anni  valoris  fruclunm 
eoi'umdem,  secundum  cnmmunem  exlima- 
tionem.  de  [iropriis  eorum  bonisnon  auxe- 
runl,  vrl  l'oium  ecclesias  aut  bospitalia  et 
pia  loca  buiusmodi  de  novo  fundamenta- 
iilernonaedificarunt,seufnnditusnonrea3- 
dificanint,  seu  fundos,  in  quibus  aedifica- 
rent  aedilìcia,  in  praesenliarum  subsecuto 
non  concesserunt,  ad  quorum  augmenti, 
aedificationis,  reaedificalionis  et  conces- 
sionis  respeclivae  probalionem  eos,  qui  tali 
iiu'e  palronatus  seu  praesenlandi  el  nomi- 
nandi dircele  vel  indirecte  uti  voluerint, 
eadem  Sua  Sanclitas  teneri  decrevit,  etiam 
si  condiliones,  ad  quas  alias  q\iam  modis 
praemissis  lenebantur,  executioni  denian- 


An.C.  1S22  "-^^^^^-^^^' 

datae  fuissent,  et  in  liteiis  reformalioiuim, 
et  primo  dicfaium  concesàonuui  seu  Ik- 
Liiltatuni  et  indulloruinliuiusinodicautum 
sii  quod  dictuni  ius  sinipliciter  vel  sub 
tertis  conditiouibiis,  inodis  et  lormis  ex 
fundationeveldotatione  peitineal  aut  per- 
linere  censeatiir,  vel  perinde  habeatur  ac 
siexfundatione veldotalioiie  in'aoiìicta pcr- 
lineret;  et  quod  resenationes,  primo  dictae 
concessiones,  lacultales  et  indulla  liuius- 
modi  revocari  non  possinl;  et  ciausulae , 
etiani  derogatoriarum  derogatoriac  forlio- 
res,  ellicaciores  et  insolilaciu  dictis  litens 
prò  illarum  praeservationc  desuper  adio- 
ctae  sint,  illarum  formas  et  tenores  prò 
expressis  habendo ,  rcvocavit ,  cassavil  et 
annuUavit;  ac  ecclesias,  monasteria,  prin- 
ratus,  praeposituras,  dignitates  el  benelicia 
huiusmodl  ad  eorum  primaevam  naluram, 
praemissis  nonoli^lanlilius,  reduxit.  DeciM- 
iiens  irritum  de. 

Placet,  publioetur  et  doseriiialiu-.  A. 
(Papac  mbsiriplioi 

Lecta  et  publicata  luil  <upradirla  He- 
gulaliomae  inCancellaria  Aposlolita,  anno 
Incarnationis  dominicae  mdxxii  ,  die  vero 
nona  mensis  ilecemluis,  ponlilieatus  prae- 
libati  SS.  D.  N.  Papae  anno  i. 
Tub.  die  9  deceinbris  1Z)2"2.  ponlil.  ;iiiiivi  i. 


S  VI  PP. 


An.  C.  lb4-2 


11. 

Hoiialur  Fridcricum,  Saxoniae  ditceni,  ut 
Martinum  Lutheritm  Itoercsiarcam  di- 
iiìillatj  cùisqKC  lelìctiserroriOiis,  cutho- 
licam  fidem  scqualur  ^. 

Hadrianus  episcopus  servus  servoruin  Dei. 
Dilecte  fili,  salutem  et  apostolicam  benedictionem. 

Salis  et  plus  (|uain  salis  su.-linuiniu>, 
dilecte  iuChrislo,  si  forte  Dei  pietas  tuam 

l  linoi'L'S  auiem  ipsius  Marlinì ,  ipsoruiiiquc 
el  ipsius  damnationes  liabes  in  Leoriis  X  coiisli- 
tutione  XLiv,  LjTunje,  pa^'.  7^8;  el  coiistil.  xlvi, 
pag.  761  ,  toni.  v. 


animaui  dignetur  invisere,  ac  dare  poeni-  Leo  x  oionuu 

Iciitiam  ad  cognoscendum  veritalem ,  ut  l"ll\  Maru- 

resipisceres  a  diaboli  laqueis,  a  quo  captivus  n"""  'ì'">ì»««i 

delineris.  Novimus  te  paterne  monitum  a 

lelieis  recordalionis  praedecessore  nostro, 

ut  a  te  separantes  *  perniciem  illam  ebri-  ' 

slianae  religionis  Martinum  Lutlierum  ;  et 

cum  iam  loti  orbi  manilestae  essent  scele- 

sti>siiiiae  macliinalioues  illius,  speravimus 

et  le  ad  cor  poenitens  reversurum. 

S  1.  Sed  quoniai.i  expeetaviiiuis  uvas  2  ,„„„„„,,,,., 
et  ecce  quiai'rustra  coiiilavil  eoiillalor,  ma-  roprobus  faciu. 
litiae  enim   luae  non  sunt  cousumptae: 
coegit  nos  miseratio  tiii,  coegit  palernus 
amor,  quo  te  et  libi  subdilos  Saxones  in 
Domino  semper  liiimusprosequuli,  saluta-  i,,^^  poniitoi 
ribus  etpaternis  monilis  adliuc  convenire,  ■^i'-  """is  "- 

^  .    .  .  '  lionibus  hor'.a- 

ut  vel  tandem  resipiscalis,  anloipiam  piane  mr  ui  resii)*- 
in  vos  convcniat,  (piod  niox  snlidit  l'ro- 
pbeta  ;  Argenluìu   reprobimi  vocate  eos, 
ijiiia  Domiiim  prviecil  cos. 

^  i.  Et  quid  dieenuis  vobis,  quaiu  quod  s.iones  co- 
Galalis  suis  Paulus:  0  insensati,  quis  vos  ""'"i»"""-  "- 
ia^^■iIlavil  veniali  ìion  ubcdin.'?  Currebalis  ^ea   Gregonus 

.  .  ,.  N,  nalioiie  Sa- 

beiio.  liileiTogatepalres  VL^Uo^,  ac  dicenl  io,  creaut  .lu- 

\oliis,  maioresvestros,  elannunciabunlvo-  ^leciorem  Ro- 

bis  quod  ab  eaaelate,  quouno  codemque  """"'  '°>p"'' 

Iciiipore  vixere  Iladriauus  Romaiuis  Pon- 

lil'cx  el  Garolus  ille  Magnus  iuqjeraloi' , 

Saxoniae  iideiplantalores,  ad  nostra  usque 

el  carissimi  in  Cliristo  libi  nostri  Caroli 

tempora,  avi  et  proavi  vestii ,  alque  adeo 

Saxones  onines,  semper  Inibiti  estis  veluti 

pacis  amalores,  lìdei  lu'opugnalores  et  per 

omnia  obedientiac  paeiliei  iilii ,  talesque, 

ut  non  immerito  GregoriusV,  nalione  Saxo, 

olili!  llomanus  Poutitex,  Saxoniae  dueem 

in  Human,  imperatorisconsliluerit  eleeto- 

leiii.  (Juomodo  ergo  tam  cito  mulatus  est 

color  optiiuus?  Cur  tam  facile  Iransfcri- 

miui  ab  eo,  qui   vos  voeavil  in  graliam 

l'.lirisli,  in  aliuclEvangelium,  quod  non  est 

1  Sepurares  habel  Hiyiialdus,  ad  cui»»  edi- 
lioiiom  baiic  bullam  e\c^uiius,  iilciue  pluribus , 
quibus  in  I\omana  edilioiie  scalci  nieiidis  ,  accu- 
rate expur^avinius  (r.  t.).  "i  Uayn.  iiic  liabel 
lUS  (k.  t.). 


Ali.  C.  Ib22        /*  r.ULLARUJM 

aliud,  nisi  snnl.  quidam,  qui  vos  contur- 
bant  etvolunt  convertere  EvangeliumChri- 
sti?Quis  vineam  Domini  Sabaoth  fam  piil- 
chre  plautatamcsi  tleniolitus?  Certe  extcr- 
minavit  eam  aper  de  sylva,  et  singularis 
ferusdepastus esteam.  Scd  vae illuda vobis, 
a  domesticis  ^  et  ainicis  a  cruriatii  prac- 
cordiorum.  Obsecraimisle,  fili  dilecte  In 
Chrislo,  leva  oculos  Inos  in  dircctmn,  et 
vide  ubi  sis  prostralus. 

^"^a'T  §  3-  Consideia  quanlam Ecclesiae  Cbri- 
sli,  tot  malis  inKliquc  eii-cumvallalae  ac 
pene  opiiressao,  prò  opera,  qua  illi  snb- 
venire  debueras,  cladem  insuper  intulisti. 
Oppugnatur  foris  ab  infestissimo  ilio  ac 
potentissimo  clirislianinominis  hoste.  Dis- 
sidentintusprincipes  reipublicae  cbristia- 
ns},  et  in  nnituam  armati  perniciem,  cruen- 
tissimis  inter  se  odiis  conflictanlur,  e!  in 
fraterna  viscera  ferrum  striiignnt,  ut  vix 
ethnici  intorse  ciudelìus.  An  baec  ita  libi 
visa  sunt  non  satis  gravia,  nisi  contritio- 
nem  induceres  super  contritionem,  nu- 
triensacfovens  serpentem  ilbirninsinntuo, 
quivenenolinguacsuaeEcclesiam  et  terras 
infecit  adeo,  ul  nane  pervenerit  gladius, 
etiam  usque  ad  animam?  O"f>nto  aufem 
pluris  est  anima  quam  corpus,  tanto  gra- 
vius  est  praedictis  omnibus  borrendum  il- 
lud  et  plus  quam  tartareum  venenum,  quo 
liaeresum  ac  scbismalum  contagionc  tot 
myriades  animarum  interierunt  intereunt- 
que.  Ita  libi  debcmus  omncs,  quod  nunc 
passim  ab  unitate  matris  Ecclesiae  recc- 
dalur;  quod  avcrtatur  vuigus  indoctum, 
ac  bis  mille  praesligiis  ac  lascinationibus 
retrabatur  afide,  quanisuxit  ab  ubere  ma- 
terno; quod  basilicae  sint  sine  plebibus , 
plebes  sine  saccrdolibus,  sacerdotes  sine 
debita  revercntia,  et  sine  Christodenique 
cliristiani;  quod  sacramenta  fidei,  non  sa- 
cra censcanlur;quod  sanctuarium  Cliristi, 
sanclum  esse  negctur;  cpiod  dies  fosti  l'e- 
stivisfrustrentursolemniis;  quod  morianlur 
1  Rayn.  sic  Ici^'il:  Scd  me  illi  ri  vnbis  ac  iln- 
titcslicts  (il.   r.). 


ROMANUM  An.  C.  1822 

boniinesin  peccatis  suis,  rapiantur  animae 
ad  tribunal  terrificum,  nec  poenitentia  re- 
conciliati,  nec  sacra  communione  muniti;  . 
quod  pulcherrimus  ille  tabernaculi  ordo 
confusus  sit,  et,  prò  Christiana  pace  ac 
Iranquillitate,  adreliellionem,  ad  rapinas, 
ad  caedes,  ad  incendia,  cum  magno  ac 
manifesto  christianae  reipublicae  discri- 
mine, veluli  classico  passim  excitati.  Pro 
quibus  egrcgiis  tuis  in  Ecclesiam  Christi 
meritis,  quo  te  pracmio ,  immo  quo  non 
supplicio  dignum  censeliimus?  Al  dices 
forie:  Scrpeus  ine  dercpit.  Dignam  certe 
recepisti  m'ercedem ,  qui  illum  nutrivisli 
in  sinn  tuo.  Sed  ita  ne  stultus  es  ac  sino 
corde,,  ut  in  eis  maxime  rebus,  in  quibus 
errare  damnari  est,  uni  hoinuncioni  coo- 
perto  peccatis,  (juam  tot  sanctissimis  ab 
initio  patribus,  qui  in  lego  Dei  meditati 
sunt  die  ac  nocle,et  (piam  tot  universali- 
bus  conciliis,  adversus  quae  impudens  os 
illud  velut  sepulcrum  patens ,  se  aperire 
non  erubescit,  sanctae  denique  et  catho- 
licac  Ecclesiae,  cuius  ritum,  consuetudi- 
ncmetdecreta,  a  temporibus apostolorum 
ad  nos  usque  inviolabditerobservata,  unus 
iste  sacrilega  tenieritate  damnare  praesu- 
mil,  plus  credere  potueris?  0  caecam  de- 
menliam,  ac  plusquam  iudaicam  caecita- 
tcm!  Al  fortassis  hoc  tibi  imposuit,  quod 
veterator  ille  Marlinus  et  eius  sequaces, 
de  capitulis  Scripturarum  visi  sunt  sua  con- 
firmare.  Et  quis  tandem  haereticorum  ita 
nonfecit:  annonhae  suntveteris  serpentis 
astutiae,  qui  bac  voluti  esca  obducto  baino, 
miserisanimabus  mille  lechnis  et  versutiis 
semper  est  insidialus,  qnique,  quo  angu- 
larem  infringeret  vere  lidoi  lapidem,  ac 
christianam  scinderei  unitatcni,  in  Scri- 
pturarum agrum,  suum  seminare  semen 
elpervcrsain  Scripturarum  inlelligentiam, 
iampridcm  eslaggressus?  Cum  ilaque  ma- 
xima semper  pars  ecclesiarum  imperita 
turba  sit,  et  vix  uiius  rcperialur  aut  alter, 
qui  spiriliiaiilius  oculis  de  Sciipluraruin 


Vi),  e.  IW-2 


HADKIAXUS  VI  PP. 


5       An.  C.  I0-22 


inlellitrentia  diiine  vaiai  iudicarc  :  sii|iii- 
demlibrum  signaliini  li'ginuis,  quem  siMus 
leo  de   tribù  luda  dignatns  est  aperire, 
ar  solvere  signaculaoiiis.  Oiiae  tandem  est 
ista  diabolica  excaeralio,  uni  carnali  lio- 
niuncioni,  semper  eructaiili  crapulani  et 
potum,  qunmrcliipin  orlii  universo,  quam 
lotspiritualilnis]ialnlius,  quorum  volunlas 
semper  l\iil  in  lei;e  Domini,  qui  vilae  saii- 
ctinionia,  ostensione  spiritus  ac  virlnle, 
glorioso  denique  martyrio  suam  dodrinam 
comprobaverunt,  iu  Scripturarum  inlelli- 
p;entia,  plus  te  fklei  habere  potuisse?0  csa- 
citatem  novam  et  inauditam  !  Unus  aposta- 
ta libi  potius  1  persuadere  felellisse  prio- 
res  universos, erraie  postcì'os,  et  in  solum 
se  etquos  decepit  penenisse regnum  Dei, 
pervenisse  totas  niiseralionuni  Dei  divitias 
ac  gratiani  univeisilalis?  Et  quid  non  dici- 
mus  cum  Propheta:  Heu,  hcu,  ben  Domiiic, 
ergo  ne  decepìsti  popiihin>   lidint?   Qui  11 
potius,  cur  non,  devilatis  (secundum  apo- 
stolicum  praeceptum)quaestionibusac  pu- 
gnis  verborum ,  ex  quibus  oriuntiu'  invi- 
diae,  conlenliones,  blaspìiemiae,  suspicio- 
nesmalae,  conlliclationes  liominum  menle 
corruplorum,  et  subvertuul  corda  audien- 
lium,  ex  operibus  suis^  iuxla  dominicam 
designationem,  studuistiscogiioscere  fdium 
profanura   islum,  qui  ad  vos   venit  pri- 
mnm  in  vestimentis  ovium,  lupus  intrin- 
sccusrapacissimus?Siquidemnonex  foliis, 
non  ex  lìoribus,  scd   e\  fruclibus  arbor 
cognoscenda  crai. 
§  ^.  An  non  manifesli  s)mt  nequissimi 
iuii>eri  furor  fiuclus  cius?  Siquidcm  sacrilcgus  bic  ad- 
versus  Deum  imagines  sacras  atque  adeo 
ipsam  crucem  Ciiristi   sceleralis  raanibus 
conlVingerc  et  pollulis  conculcare  pedibus 
non  formidal;  conlras.acerdolesDei,  furore 
impio,  lemeraricdebacclians,  non  dcsinlt 
laicos,  ad  lavandas  sibi  incurum  sanguine 
nianus,scdulo  concitale  ;Ecclesiam  Cinici  i, 

1  Annalium  scripior  citaUis  poluil  loco  iioliiis 
liic  legil  (n.  T.). 


ei  lukiitiiiiis  au 


parricidalibus  arniis  oppugnans,  hoc  agii 
assiduo  ul  suffocentur  bominesinpeccalis 
suis;  hoc  unum  elaborai  ne  divina  mise- 
ricordia suis  sacramentis,  quae  peccalorum 
reraedia  efìicacia  esse  voluit ,  vulaeratos 
in  Ecclesia  sua  euret.  Ila  enim  ea  aul  su- 
stulit  universa,  aut  baereseos  suae  pesti- 
fero inlccit  veneno,  ut  toxicum  magis  re- 
(piirat,  quam  animarum  medicinas. 

,^  5.  Praecìpit  suis,  ne  indignanti  Deo  LuiLeriimpra. 
quis  salisfaciat;  ne  ieiuuiis,  orationibus, 
lamentaliouibus  peccala  ledimat,  ne  ostia 
illa  placens  Deo,  Corpus  ci  Sanguis  Domini 
nostri  lesuChristi  a  sacerdolibusolleratur 
quolidie  prò  peccatis  noslris.  Vola  docet 
non  recidere  Domino  Deo  suo.  Etcumipse 
sit  apostata  ac  professionis  suae  desertor, 
ut  plurimos  sui  faciat  similes,  sancla  illa 
Deo  vasa  poUuere  non  veretur,  consecra- 
tasqueChristo  virgineset  vitam  nionasticam 
luofessas  exlrabere  a  monasleriis  suis,  et 
muudo,  immo  diabolo,  quem  semel  abiu- 
raverunt,  reddere.  Qiiod  in  veteri  lege  in 
umbraticissacerdotibusDominusnontulit, 
quod  ellmici  in  idolorum  suorum  flaminibus 
omnes  suut  abominati,  Gbristi  sacerdotes 
etiam  vilissimis  copulai  raerelricibus.  San- 
clos  Palres  illos,  quorum  vita  et  doclrina 
illustravit  universum  mundum,  non  solum 
deliito  honore  nonprosequitur,  sed multo 
quam  Gain  scelestius  despicil,  deridet,  con- 
lemnit,  insectatur. 

§  G.  Sacrosanctisomniinisuniversalibus  Lmherui  cor- 
concnns  impudenti  ore  palamconlradicit,  ^i   hceniiosam 
ac  sacrilega  lingua  detrabit;  libertalisspe-  '''"■",  '"^"'^'^ 
eie,  licenliosam  cjuamdam,  nullis  constri- 
ctam  legibus,  ac   fere  ferinam  inducerc 
conatur  legem.  Unde  et  exlex  bomo,  con- 
leniplor  ac  violalor  legum  omnium  ,  iu 
tanlam  erupil  mentis  vesaniam,  ul  san- 
clissimorum  Pai  rum  decreta  et  ecclcsia- 
sticos  canones  igne  publico  coiicremai'e 
non  formidarit.  Et  breviler,  cbrislianani 
veiitalem,  omneni  rerum  ordinem,  pul- 
clicrrimam  denique  Ecclesiae  faciem ,  a 


An.  C.  Id2"2       6 

Clirislo ,  ab  aposlolis  aposlolicisque  viris 

ac  sanctissimis  palribus  abinilio  constitn- 

tam,  unushic  post  tot  ccntenos  annos  di- 

scindeie,  iuvi^rlei'e ac  deformare  molitur. 

§  7.  Quod  si  noiuhim  satis  ctiam  iiiter- 

Luihcius  asse-  noscìs  de  christiano  niagisterio  an  de  An- 

itl^mV,"- lichrisli  spiriti!  i<la  proficiscantur;  si  ita 

'""•  foscinavit  te  praestigiator  ille,  ut  credere 

possis  unum  hunc  pcrfidissiraum  aposla- 

tam,  veluli  alterumHelisaeum  haberedu- 

plicem  spiritum  Ileliae,  aut  alterum  esse, 

(luem  se  iactitat,Daniclem,in  quo  sit  spi- 

ritus  amplior  etintelligentia  Scriplurarum 

inaior  quam  in  omnibus  olim  sanctissimis 

illis  doclissimisque  viris,  quain  in  sacro- 

sancta  Ecclesia  catholica;  quid  est  te  uno 

caecius?  Aut  si  iam  ex  frnetibus  arborem 

cognoscens,  in  errore  persistis  tamen,([ui(l 

te  miserius? 

§  8.  Sed  esto,  transfiguratus  sit  coiani 
Luiheii  scrino  le  satauas  ille  in  Angeluni  lucis,  et  rpiac 
'""''"""""*■     manifesta  sunt  opera  caniis  ac  diabolica, 
spiritusesse  et  Christi opera,  venonata  sua 
facundiaitersuaderepoiiK'ril-.munquidniin 
ubique  vel  hoc  ipso  prodidit ,   cuiusnam 
spiritus  sit,  quod  omnis  cius  sermo  ama- 
rus  est,  virulentus,  arrogans  ac  rnaledi- 
centissimus,  nusquam  non  sratens  convi- 
ciis ,  bbisi>bemiis   ac  scommatibus  pUis- 
(piani  venenatis ,  adversus  omne  chrislia- 
nae  pietatis,  modosliae,  mansueliidinis  ar 
benignitalis  ollicium?  Numquid  ita  docuil 
Paulus,  cuius  se  iactitat  spirilumbaben-, 
eum  nuUa  cius  cxlct  epistobi,  quac  non 
pacem  et  unitatem  ac  abas  id  gcnus  vir- 
tutes  redoleat?  Annon  Romanos  suoshor- 
laturinDominoul  incarilatcfralernitatisse 
dibgant,  invicem  sectentur,  quaesunt  pacis 
elquacaeditì(aiioniscustodiant?Gorinthiis 
an  non  testalur,    se  doceie  in   ccclesiis 
Deum,  non  (Hssensionis,  sed  pacis  Deum 
esse'?  Et  breviler,  num(iuid  non  ubi(|ue 
clamai,  ubique  docci  evangelica  iila  tuba 
ut  digne  ambulemus  in  omni  bumilitalc 
ac  niansueludine,  cuin  palicnlia  suppor- 


Bl'LLARU  M   ROMANUM  An.  C.  1522 

tantes  invicem  in  caritate,  solicili  sen'are 
unilalcm  spiritus  in  vinculo  pacis;  utque 
depiinamus  omnem  irain,  indignationem, 
mabtiara,  blasphemiam ,  turpem  sermo- 
nem?  Quo  igitur  pacto  maledicentiam , 
amaritudinem,  irani,  indignaìionem,  blas- 
phemiam, inflationem,  iactationem,  quae 
ita  buie  pccuUaria  sunt,  ut  illa  Paulo  ac 
illius  discipulis  universis,  qui  mitis  est  ac 
bujniiis  corde,  iionPaulini,  non  cbristiani, 
sed  dialioiici  spiritus  esse  certissima  in- 
dicia  vel  caino  non  clarissimc  appareat? 

§  9.  Ex  verl)is  ilHus  quomodo  non  in-     i-uUutus  i\ 


.    n       •    ,■     /M      •    .  •  I  sermone  cogiio- 

lellexisti,  Lluisluni  m  corde  suo,  an  vero  5^-,  poma  y,j. 
Anlicbristum  haberet,  secnndumquod  ipsa  '''=  p""-'"^- 
Veritas  in  EvangeHo  ait:  Progenies  vipera- 
rum  ,  quomodo  potcstis  bona  loqui ,  cum 
sitis  male?  ex  abnndaalia  cniìii  cordis  0$ 
loiptilur.  Et  cum  scriptum  sit  q\iod  ma- 
ledici reguum  Dei  non  possideliunt;  item, 
cum  in  Evangelio  dicat  Dominus:  Quicutn- 
qitc d'ixcrit [ralri suo  racha,  reus  erit con- 
cilio; qui  aittem  dirrril  fatue,  7'eus  erit 
gclicnnac  incendio  : 

^  10.  llUimne  esse  Anticbristi apostolum  LuiLerus  !i. 
cui(piam  obscnrum  esse  poterit?  Qui  non  liju,"™*' ponii- 
modo  sacerdoles  Dei,  sed   et  princinem '':','"''"  "f"'" 

'  i  I  iiibus  SUI»  lace- 

sacrrdolum,  Pi'tri -successorem,Iesu  Cbri- "bai  ei  w>e- 
sli   in  terris  vicarium,  tam  nefandis  infa- 
mibusquc  nominibns ,  tam  inauditis  con- 
tumebis,   conviciis  ac  blaspberniis   nus- 
quam non  lacerai,  disccrpit  et  inseclalur, 
Il  I  ea  commemorare  pudica  refugiat  lingua, 
et  audire  liorreant  aures  castac.  Qui  apo- 
stobcam  catbcdram,  in  qua  jiraesedit  caput 
aposlolorum  Petrus,  cui  praeluerunt  tot 
sancii  Ponlilìces  ,  quam  Ecclesiani  princi- 
palem,  unde  sii  exorlaunitassacerdotalis, 
sanctus  ille  ctgloriosus  marlyr  Cyprianus 
non  dubitai  asserere,  impio  ac  pestilenti 
ore  cathedram  pcstilentiae,  anlichristia- 
nam,  diabolicam,  et  si  quae  potuitexco- 
gilare  nefandiora,  lolies  appellare  non  ces- 
sai. Qui  scliolascbrislianas,  quae  Iam  mul- 


An.C.I522  IlATjnUXL' 

tos  docUssimos  sauclissimosqueviros,  tam 
egregias  in  Ecclesia  Dei  colnmn.is  nolils 
protiilonint ,  impudica  lingua  sua,  liii»a- 
nana,SodomasctGonioiThasiibi([ucvocai'o 
non  verecundatur.   Qui   non  satis  liabet , 
oninipotentis  Dei  sacerdotes  proltris  nm- 
iiilius,  ronviciis,  conlumeliii?  ac  hlas|iìio- 
niiis  hoiTcndis  el  inauditis  nuniquain  non 
publice  ac  privatim  insoctari ,   quibusvis 
canibus  viliores  farore,  nisi  cliam  Inicos 
concitet  ad  lavandas  sibi  manus  in  sanguino 
ipsorum.  Cum  taraen  quanto  lionorc  lia- 
beri  velit  sacerdotes  suos,  maxime  autem 
principcm  sacerdolura,  idem  ipse  Domi- 
nus  in  Deuteronomio  lestatus  est,  dicens: 
Si  difficile  et  ambiguimi  apud  leimlicium 
esse  prospexeris  inter  sanguinem  et  san- 
guinem  ,  causam  et  causam  ,  lepram  et 
lepram:  et  iudicum  intra  portas  tuas  vi- 
deris  verba  variar!  :  surge  et  ascende  ad 
locum,  quem  elegerit  Dominus  Deus  tuus. 
Yeniesque  ad  sacerdotes  Levitici  generis 
et  ad  iudicem,  qui  fueril  ilio  tempore, 
quaeresqueabeis,  qui  indicabnnt  tibi  iu- 
diciiveritatem.  Et  facies  quaecumque  di- 
xerint    qui  praesunt  loco  quem    elegerit 
Dominus,  etdocuerint  te  iuxlalegem  eius: 
sequerisque  sententiam  eoruni,  nec  dccli- 
nabis  ad  dcxteram   neque  ad  sinislram. 
Qui  autem  superbieril,  nolens  obedire  sa- 
cerdotis  imperio ,  qui  eo  tempore  mini- 
strai Domino  Deo  tuo,  et  decreto  iudicis, 
morietur  homo  ille,  etauferes  malum  de 
Israel:  cunctusque  populus  audiens  lime- 
bit,  ut  nullusdeinccpsintumescat  superbia . 
Et  Samuel  cum  sperneretur  a  fìliis  Israel, 
an  non  dicit  Dominus:  Non  enim  te  spre- 
verunt,  sed  rne,neregnem  super  eos,  ma- 
nifeste ostendens,  invisibilem  se  contemni, 
cum  visibilem  quis  spernit  sacerdotem? 
Quare  et  Moses  murmuranti  adversus  se 
populo  rospondit:Non  adversus  me  mur- 
muraslis,  sed  adversus  Dominum  Deum 
veslrum.  Quodsi  Levilicos  illos  sacerdotes 


s  VI  rr.  7      An.  C.  tb251 

tanta  honoris  praerogativa  praecellcrc  vo- 
luerit  Dominus,  qui  exemplari  tantum  ac 
undirae  deserviebant  coelestium,  in  um- 
bi"ilico  ilio  tabernaculo  sacriliciorum  ofli- 
cia  consummantes:  quo  tandem  lionoris 
loco  eos baberivoluil,quibuslradi(lil  claves 
regni  coclorum ,  tantamque  triluiit  pote- 
statem  ut  quae  ligareul  super  terram ,  liga- 
ivnlnr  el  in  coelis;  et  quae  solverenl super 
lerraiu,  soluta  essent  et  in  coelis:  atque 
quorum  ipsi  dimitterent  peccala,  dimissa 
forenl;  quorum  retinerent,  forent  el  reten- 
la?Qui  non  sanguinera  bircorum  nut  vitulo- 
rum,  sed  bostiam  vivam,  sanctam,imma- 
culatam ,  Corpus  et  Sanguinem   Domini 
nostri  lesu  Christi  offerunl  quotidie  prò 
peccatis  nostris,  conliciunt  verlio  suo  ac 
manibus  traelant;  et  breviter,  sacramenta 
omnia,  quibus  hominibus  vita  salusque 
Iribuituranimarum,  suisperneiunl  oratio- 
nibus?  Quanto,  inquam,  bonorc  hosprac- 
cellerevoluerit  Dominus,  quis  tandem  du- 
bitavit,quod  nec  ipse  Iaculi  in  Evangelio, 
cum  dicit  ad  eos:  Qui  vos  audit,  me  mtdil; 
l'I  qui  vos  spernit,  me  spernit:  qui  autem 
me  spernit,  spernit  et  rum  qui  misitme? 
Et  quid   consequitur?  Quod  in  eumdem 
Christum  blasplionuis  essel  et  maledicus, 
q\ii  sacerdoti  Chrisli  blasphemat  aut  raa- 
ledicil.  An  non  hoc  primum  mandatum 
inrelributione:  Honorapatrem  et  malreni, 
ut  sis  longaevus  super  terram;  qui  autem 
maledicit patri  aut  mairi,  morte  moriatur? 
Numquid ad  carnales  tantum  parentes ilbid 
est  referendum ,  et  nmu  minus  '  ad  eos, 
(]ui  nos  in  Christo  regeneraverunt,  per 
quos  Christian!  sumus,  qui  nobis  peccata 
dimittunt,  qui  coelestibus  nos  pascuntsa- 
cramenlis?  Quidsipeccatores  sunl  et  mali 
sacerdotes?  Quid  si  parentes?  Numquid 
propterea  eos,  quos  Dominus  misit  ante 
fiiciem  suam  et  ad  quos  dicebat:  Quicum- 
que  non  receperit  vos,  neque  audierit  ser- 
mones  veslros,  exeuntes  foras  de  domo 
I      1  RaynBlcius  bic  iiabet  non  miwi'  (n.  T.), 


An.  C.  IB23      8  lai.i.MULM 

vel  civilale,  rxciililr  inilvorom  rio  pe- 
dibus  vcslris.  Amen  dico  vobis,  tolerabilius 
crii  t.'rrae  Sodomorurnct  (lomordicTorum 
in  dio  iudicii,  quam  illi  civilatl.  An  non 
praecipit  ila  Apostolus:  Obedite  praepositis 
veslris  et  xìibiarcle  r/s."  Oiiod  si  malis  et 
peccaloribus  non  sit  obediondam,'quil)us 
tandem'? Qvioniam  si  dixeiimus  Pcccatum 
non  ìiabemiis,  ipsi  nos  mlncimus,  ci  ve- 
rilaf;  in  nobisnon  rst.Oùs  e?,  noli  discu- 
tere pastorem:  noli  te  iiidicem  Dei  con- 
stituere  et  divisti.  An  non  ila  praecipit 
Dominus  in  Evantielio,  dicens:  Super  cai  he- 
dram  Moysi  scdcnnìtScribaccI  Pliarisaci, 
omnia  ergo  (jnoecnmqite  dixerinlvobis,  ser- 
vate et  facile ,  siquaeautemfecernnt  mala, 
racerc  nolite?manifesle  siiinificans  habere 

•^   '  'eos  dignitatem,  tametsi  vitae  cEsent  per- 

ditae.  Numquid  idem  Dominus, 'Cum  po- 
stea  tempore  passionis  alapam  accepissel 
a  servosacerdotisdicenlesibi  :  Sic  respon- 
des  Pontì/ìci  ?  adversus  Pontificcm  (piid- 
quam  dixit  contumeliose?  quin  ma£;is  in-_ 
rìocentiam  suam  asserens  et  ostcndens:  Si 
male ,  inquit ,  ìociitus  mm,  e.rprobra  de 
malo:  sin  bene,  quid  me  caedis?  An  non 
et  Paulus,  cum  caederclm-  in  concilio  iussu 
Ananiae,  diceretque  ad  eum  :  Perciilict  le 
Deus,  paries  dealbale;  ettusedens  hidicas 
mesecundtimlegcm,  et  con  Ira  leijcm  iìd>es 
me  percvti:'  audiens  ab  adstanlibus:  Sic 
insimtdas  sacerdotem  Dei ,  maledicendo 
ipsilm?  tamen  inane  nomen  et  Umbram 
(juanidam  saci'nlotis  eogilans,  expAvit:  Ne- 
sciebam,  inquii,  frnlres,  cpiiaprinceps  esl 
sacérdotmn.  Scriptum  est  cnim:  Principi 
populi  lui  non  maledices.  Quo  magis  mi- 
ramur  quodcx  islis  diabolici  spirilusope- 
ribus,  valuti  fructibus  nequissimis,  arbo- 
rcmpessimam  nondum  cognovisti.Etquis 
tandem  est  ita  bebes  animo,  ut  non  videat 
quonuncprorumpanl  furiosissimi  conalus 
istius,  cum  ut  quisquccsi  facinorosissimus, 
desporatissimus  aut  pcrdilissimus  latro 
aut  bomicida  sub  islius  vcxillis  ac  signis, 


ROMAN  UJI 

conveniant?  Ecclesiam  iam  Cbristi  parrici- 
dalibus  1  acsacrilegis  manibus,  nonclam, 
sed  palam  oppugnantos,   consecrala  Deo 
loca,  tempia  et  monasleria  exuruntet  pro- 
fananl;  Christo  dicatas  virgines,  sacerdo- 
tes  Cbristi  et  monacos  crudelissime  per- 
sequuntur,  ecclesiarumbona  diripiunt,  et 
breviter,  rapinis,  latrociniis,  caedibus  ac 
incendiisconfundunt  universa,  excaecante 
nimirnm  cos  insto  Dei  iudicio,  et  in  insa- 
niam  tam  manilestam  erumpere  permit- 
tenle,  ut  neminem  iam  latere  possint  sce- 
lestissimae  macbinationesistius.  Atquehi, 
qui  pestifei'a  conlagione  ipsius  infectos  sese' 
tandem  cognoverunt,  schismatico  errore 
deposito  ac  baeretico  furore  deserto,  nni- 
latis  ac  verilatis  domicilium  fidei  sanitate 
repetunt,inter  quos,  dilectenobis  in  Chri- 
sto Icsu,  cum  a  te  non  ex  postremis  re- 
versurum  ad  salutarem  matris  sinum  spe- 
ravissemus,  quem  reverentem  libenter  et 
ol)viis  excepissemus  manibus,  bona  spe 
tandem  nostra  frustrati,  videmus  sujier 
petram  induravisse  te  faciem  tuam;  vide- 
mus perniciem  illam  animarum  Luthcrum, 
sub  tnopafrociniolatilantem,  super^adlmc 
viruslonge  lateqne  spargere.  Sedquoniam 
adliuc  polens  esl  Dominus  Deus  etiam  de 
lapidibusistis  suscitare  filios  Abrabae,an- 
lequam    egredialnr    ut    ignis   indignatio 
eins  et  succcndatur,  necsit  qui  extinguat, 
ideole,  fdi  dilecte  in  Christo,  obsecramus 
perviscera  nostri  Redemptoris  Domini  no- 
stri lesu  Cbristi,  per  clnistianam  unitatem, 
per  patriae  caritatem ,  per  tuam  denique 
ipsius  tuorumque  salutem  ,  miserere  Ec- 
clesiae  Cbristi,  cltot  iam  malorum procellis 
undique  exagilatae,ac  pene  oppressaetua 
maxime  culpa,  aliquando  fer  opem;  itii- 
serere  patriae  nostrae,  quae  sinceraeolim 
fidei,  eximiae  religionissanclae,  sub  iugo 
Domini  ac  religiosae  obedientiae,  insigni 
praecellens  gloria,  perniciem  istam  reli- 
I  Haynalilus  liic  addit  armis  (n.  T.).    2  Sunm 
loco  sHyier  legit  Uaynaldus  (r.  t.). 


An.  C.  IBS* 


An.  C.  1522 


gionis  christianae,  ac  fidoi  ac  pictatis  pu- 
blicum  hostem  Marlinum  in  siiis  se  pepe- 
risse  ac  fovisse  visceriluis  nuiK  onibescil; 
misererc  denique  tui  ipsius,  (uorumqiie 
miserere  seduclorum  Saxonum,  quos,  nisi 
resipiscalis,  etquidemcito,manotpraescns 
et,  corta  ultio  divina,  (]iiam  ncque  in  hoc 
saeculo  efTugielis,  ncque  in  futuro.  liaoc 
dicit  Doniinus  Deus  :  Audi,  popule  slullc; 
audi,  princcps  qui  nonhabescor,  qui  ha- 
bctis  oculos  et  non  audilisi;  me  ergo  non 
timebitis  et  a  facie  mea  non  dolebitis?  nura- 
quid  non  audistis,  quae  fecerim  in  diebus 
antiquis?  Legite  Scripturas,  in  quibus  puta- 
tis  vos  vilam  aeternamhabere,  et  invenietis 
quam  gravis  sempcr  fuerit  et  quam  terri- 
bilis divina  vindicta  in  illos,  qui  inpopulo 
Dei  schismata  concitavei'unt.  Numquid  non 
legistis  horribilem  divinam  ultionem  ad- 
vcrsus  Datban  et  Abiron,  quod  mulliludi- 
nem  adversus  Mosen  concitavissent,  quos, 
dehiscens  sub  pedibus  teiTa  et  aperiens 
OS  suum,  deglulivit  et  omnia  quae  ad  eos 
pertinuerunl,ita  ut  descenderent  viventes 
in  infernura?Et  adversus  Core,  quem,  ean- 
demobcausam,cum  ducentis  et  quinqua- 
ginla  viris  cocleslis  flamma  devoravit?  Quod 
si  ob  durius  imperium  fortassis  aut  quo- 
rumdam  pastorum  seu  ignaviam  seu  ma- 
litiam  schismata  excitanda  putatis,  num- 
quid non  ex  libro  Regum  audistis  adeóin- 
dignatum  fuisse  Dominum  adversus  decem 
tribus  filiorum  Israel  et  in  omne  semen 
eorum ,  ut  dimoverit  eos  et  tradiderit  in 
direplionem,  doncc  proiiceret  eos  a  fticie 
sua?  Ob  quam  tandem  culpam,  nisi  quod 
ob  durius  imperium  Salomonis  et  impru- 
dentiusarrogantiusque  responsum  Roboam 
regis  Ilierusalem  ,  scissae  fuorunt  a  tribù 
luda  et  Beniamin?  Quam  praesenssemper 
fuerit  Dominus  vinclex  sacerdotibus  suis, 
an  non  Saul  ab  regio  abiectus  honore,  et 
Ozias  rex  Inda  percussuslopra,  propterea 
quod,  quae  sacerdotum  erant,  conira  sa- 

1  Locum  htinc  et  in  Raynaldo  erratum,  ita  cum 
/■((/ffato  siipplendum  putamus:  Qui  hahenlpa  ocu- 
los, non  viiirlis;  ci  (lìo-es,  et  non  wulilh  (R.  T.) 
Bull.  Rem.  Voi.  VI.  9 


rUDRlANUS  VI  pp.  9      An.  e.  1522 

cerdotes  Domini  sunt  ausi  usurpare,  suf- 
ficienti vobis  potuerunt  esse  argumento? 
Etbreviter,  an  non  omnes  testanlur  histo- 
riae,  universos  ultrice  Domini  manu  infe- 
lici periisse  exitu  qui  in  christos  Domini 
sacrilegas  manus  iniicere  non  formidave- 
runf;  contraautem,feliciaomnia  etlongam 
illiscontigissevitam,  qui  Chrislum  in  sacer- 
dotibus suis  venerati  sunt?  Moveant  ergo 
vos  exempla  aliorum,  et  cogitate  quid  vobis 
sitexpcctandum,  qui  vcnerabilemDcicho- 


rum  in  manus  tentatis  tradere  profanas. 
Proinde  quod  Dominus  per  Mosen  praecipit 
universo  populo  Israel,  ut  separarentur  a 
tabernaculis  Core ,  Dathan  et  Abiron,  nec 
tangerent  quidquam  quod  ad  eos  perline- 
rei  ,  ne  involverenlur  in  peccatis  eorum  ;  et 
hoc  et  vobis,  praecipue  autem  tibi,  dilccte 
fili,  eiusdem  Domini  nostri  auctoritate 
praecipimus,  etobsecramus  inChristoIesu 
ut  separemini  a  Martino  Luthero,  auferatis 
a  vobis  petram  illam  scandali,  ncque  tan- 
gatis  quod  illius  est,  ne  et  vos  divina  ultio 
involvat  subito  in  peccatis  illius.  Expurgate 
quaraprimum  fermentum  illud,  quod  re- 
li(juam  fidei  vestrae  massam  corrupit,  ut 
sitis  nova  conspersio  novaque  creatura. 

§  1 1 .  Non  dedigneris,  fili  dilccte,  Paulum  noriMur  ducem 
imitari,  quem  sicul  vicisti  in  Ecclesiae  Dei  5".""'f  .  r"' 

'  7  desisiiit  ab  Ec- 

persecutione,  tam  gravem  animarum  perni-  «'"'^^'^  pf^e- 

-,     ,  .  ...  culionr ,  et  di- 

ciem  sub  tuonutriens  patrocmio,itarever-  vum  Fauium  i- 
susad  cor  office  ut  omnes  intelliganttuam  ™""""' 
convei'sionem,  utque  qui  per  te  sunt  scan- 
dalizatì ,  in  te  rursus  glorifìcent  Deum. 
Maxime  autem  hoc  praesta  quamprimum, 
ut  impurum  os  illud  obstrualur,  ut  ca- 
puletur  blasphema  lingua,  quae  centra 
Deum  ac  sanctos  eius  loqui  non  cessai,  et 
virus  suum  undique  spargil.  Et  ut  pro- 
phcticisvos  verbis  admoncamus,  state  super 
vias  et  videte  ac  interrogate  de  semitis 
anliquis,  quae  sii  via  bona,  et  ambulale 
in  ea,  et  invenietis  refrigerium  animabns 
vestris.  State,  inquam,  et  doctrinis  variis 
et  peregrinis  nolite  abduci.  Interrogate  de 


An.C.  ib2-2 


Praemia  con- 
▼ériionìs  pro- 
pouìl; 


Poenas  impoe' 
nìtCDliae  de* 
noQCiai. 


seniitis  antiquis,  quac  >it  via  bona ,  prr 
quain  anibulavenint  patre?  vestri ,  quam 
deinnnstravrninl  Inf  myriades  martyrum, 
(locuiniiiilquc  tot  iiiillia  confessorum,  el 
ambulate  in  ea. 

,^  12.  Quoti  si  a  vol)is  impotraviTimus, 
sirut  ot  sincoi'o  sporamus,  orit  quoil  gau- 
deamus cum  angelis  de  peccatore  poe- 
nitentiam  agi^nto ,  ot  pcrditam  ac  rursus 
invpntam  ovem  hunieris  nostris  ad  ovile 
Domini  gandcntos  rpporlabim\is,  palerna- 
que  pietali',  quanliun  in  nobis  HiitìI,  sIo- 
lam  vobis  prislinniii  lostiiuenius. 

§  13.  Quod  si  dixcritis  Non  ambitlabi- 
HiMS,  ac  paterno  salnbrilerque  vos  uioncnti 
l'espondciitis  .\on  aii'Ucìum.  Ideo  audilo, 
gente?,  diiil  Dominus,  et  cognoscitc,  con- 
gregaliouos,  quanta  ego  faciani  eis.  Ecce 
ego  adducam  mala  super  popuUimistum, 
fructum  (Ogitationum  eius,  quia  verba  mea 
non auili(Munt ot logom  raeam proieooiunl. 
Sedei  hoctibi  denimtiamus  in  virtulo  oni- 
nipotontisDoiot Domini  nostri  losuCbristi, 
cuius  in  terris  vicaiius  sumus,  nec  to  in 
praesenti  saeculo  hoc  laturum  impimo , 
et  in  futuro  aeterni  te  ignis  expeclai-e  in- 
lendium.  Yivunt  una  Pontifex  Hadrianus 
etreiigiosissimus  imporator  Carolus,  mous 
carissimus  in  (^.bristo  fdius  et  alumnus: 
cuius  tu  odiclum  vero  ohrislianum  advor- 
sus  Lutlioranam  poi'iidiara,  ot  quod  lalom 
deceba  t  imperai  orem ,  non  sme  gravi  ofl'ensa 
ac  vilipensionc  Cacsareae  maiestatis  violare 
non  timuisti.  Non  commitlomus  ut.  quos 
clini  cum  magno  Carolo  Hadrianus  Pon- 
tifex in  Christo  genuerunl ;  n>mc  Hadrianus 
Ponlifox  et  Imporator  Caroius,  sub  scliis- 
malico  ac  haerotico   lyranno,  baeresum 
acscliismatum  sinanius  interirecontagione. 
Quare  reverlimini  ad  cor  et  resipiscilo  tu 
tuique  misere  seducti  Saxones,  nisi  utrum- 
que  gladium ,  apostolicum  simul  et  Cae- 
sareum ,  velitis  experiri. 
Scripta  Roniae  mdxxii. 

Dal.  anno  1522,  pcnlif.  anno  i. 


Ali.  C.  1893 


III. 


Adpitr<nida)n  eirpeditionem  conlra  Turcas 
IreiKjas  Irieìinales  princìpibus  rlirislia- 
nis  itìdìcit,  sub  poeiia  e.vcommunicatio- 
iiìs  incurrendn  per  infniclores  (1). 

Hadrianus  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad  faturam  rei  memoriam. 

§  I .  Moiiot  nosVeritas  inProplieta,  vigi-     EmrJiur,. 
ioni  paslorom  venientem  gladium  ex  spe- 
cula prospicerc,  atque  annunciare  opor- 
toro,  aiioquin  animarnm,  quae  perierint, 
exaclani  ralionem  ab oo roquirondam  esse. 
Hoc  potentius  oogitantcs Romani  Pontifices    saepe  monui 
,         ocessoros  noslri,  praosoiiuu  ab  eo  .i^,,,  „  p„'„,ifi. 
teniporo,  (luo 'rurcarum  elfraonala  vabios '''''"'•  "'•^'^i',''' 

^  ,  ,  .  ì^il's    parlicula- 

Constantinopolim  expugnavit ,  ac  procul  riinusodiis,  ron- 

,  .,  11.  1     •    .•  Ira  furcamcon- 

mtuontes  liostdom  gladium  cbrislianorum  venircm, 
iuguiisiudiesmagis  imniinentem,  adcbri- 
.stianosomneset  praesertim  principes,qui, 
iuxla  Isidorum,  a  Christo  Ecclesiam  tuen- 
dani  susceperunt,  clamare,  ac  eos  monere 
non  cessarunt ,  quantum  univorsae  chri- 
stiauitati  periculum  atque  excidiun;immi- 
neret,  nisi,mutuarum  iuter  se  dissonsio- 
num  et  discordiarum  obliti,  communi  bosti 
resisterenl ,  atq^ue  impctura  christiana,ni 
rcligionem  funditus  evertero  molienlis  re- 
prinicrent.  Hactenus  tamen  malo  nostro    sed  fmMra. 

•    .  1         '.  '•    ■»  j'i  nude      plurima 

annunciala  calanntasnon  luit  credila,  non  ^,,,.^  ei.iru 
fuerunt  audilae  ipsorum  pastonim  voces,  ^""!  "•p"'"'''"* 
sed  utiles  eorum  adnioniiiones  surdo  jier- 
liansivorc  auro  christiani  principes,  quo- 
luni  culpa,  immanissimo  Christi  hoste  in- 
valescente,  Christiana  respublica  innumoris 
cladibus  ac  ruina  vexata  atque  alìlicta 
fuit,ac  tot  iacluras  et  ineparabilia  damna 
accepil,  ut  nomo  christilidelis,  absque  ia- 
yonti  mooroio  et  lacrymis,  ea  referre  au- 
direve  possit.  Quis  enim  a  lacrymis  absli- 
noat  audiens  sanctam  illam  lerusalem  ac 
sacrum Calvariae  montem,  salutilerae  Gru- 

(I)  Ex  Arcliivo  Angliae  Rimer,  toiti.  xiii,  pag. 
780. 


An.  C.  lSi.'3 


IIADRIANUS   VI   PP. 


fi       Arf.  C.  15!23 


illa,  qiuie  Doiiiiiius  etSalvalur  noslerlesiis 
Chrìstus  himiiiiia  carne  vestitus  et  sacri 
discipuli  cius  inc(ihicre,a1)iiifKlelil)iisbar- 
baris  occupala  del  lucri,  nec  a  nobis  ipsum 
Domini  scpulcrum,  nisi  predo  Dominici 
.\oniinis  blasphemaloribus  persoluto,  vi^i- 
lari]ioss('?Ouis  non  pii'  ini;euus<at, animo 
reputans  jialriarclialcs  illas  sedes  sancto- 
runi  l'alruni,  suavem  o(lor(Mn  adbuc  redo- 
IcUlcs,  spurcissiuiis  Clirisli  bostibus  ser- 
virò'.'Conslanlinopolim ,  Graeciac  Uimen 
el  Oricntabs  imperii  ca|)ut,  reliriuauKiue 
Graeciani  el  mat^nam  Europaeparlcm,Sy- 
riam ,  Asiam  ipsam  l'ere  \mivi'rsam ,  ab 
Inlidelibus  Turcis,  cbrislianonuii  princi- 
pum  culpa,  ablata  fuisse;  miserosque  cbri- 
slianos  ilMc  degenles,  nisi  Cbrislum  ab- 
negare et  Mahumeticae  im[>ielalis  et  Sala- 
nae  mancipia  iìeri  velini,  dira  el  crudrli 
l)arl)aroruni  servitute  opprimi?  Ouis,  ut 
Beii!r..(iucn  vi  anli(|ua  ct  vctcra  omitlamus,  non  perler- 
eis  capia.  rcalur  atqne  exboirescat  coyilans  nioder- 
nuhi  Turcaruni  tyrannuni  proximo  anno 
Belgradum,  quod  (olius  regni  Hungariae 
ilaustruni  seuqjcr  full,  brevissimo  tem- 
porifi  spatio  ccpisse?  Niiper  vero  insulam 
Hliodum,lolius(ìri(  ii(absniarisianuani,ab 
Icrosolymitanis  iiiililihus  per  lol  annos  de- 
fensam,  multisqueTurcaruni  cladibus  no- 
liiblatam,  etsi  maxiniis  terra  mariquc  co- 
]iiisolisessam,  nouusque  adeo  lamea  cnar- 
clalaiii,  qui  si  rbiisliani  pi'ineipcs  inlei'  se 
iuncli,  ae  potius  quae  lesu  Chrisli,  quain 
ijuae  sua  ruiusque  erant,  qnaerentes,  ?na- 
lure  suecunissenl,  el  r!bodusipsa(ulab'as 
parvo  subsidio memoria nnsli-a  faclumbiil) 
liberar!,  d  de  boslibus  Victoria  cum  Dei 
adiiitorio  oiitineri  poluissel,  in  ditioneni 
ac  iiotestaleni  suani  redegisse,  etnunclol 
r\  fantis  rerum  snceessibus  elatum,  aperte 

luicii    niiii;i>        _         _  '      r 

inieniHi  uri)i  luioari  se  aliiiaiii  nrbem  Romanam,  san- 
cloruiii  apnstoloruni  Peiri  el  Paidi  alio- 
rumqnc  niarlyruni  sangiuiir  ctm^ecralain, 


cis  triumpbo  inclytum ,  sacralissima  loca  ]  in  (pia  vicari!  sui  sedem  esse  voluil  Allis- 

simus,  expugnalurum,  eiusque  sanctissima 
tempia  ac  sanctorum  venerandasreliquias 
prolauaturum,  dernum  cbrislianumomne 
inqieriuui  clipsius^  nomen  lunditus  ever- 
so rum. 

ij  i2.  Quocirca,  nos  considerantes  quod 
Salvator  nosler  Dominus  lesus  Cbristus, 
in  excelsis  tenens  inqierium  ,  gregis  sui 
tulelam  non  deserens,  Romanum  Poutilì- 
ceiu  in  terris  vicarinin  .snum  conslituit, 
qui  dicium  gregem  vigilanti  cura  prote- 
gere,ipsam(iue  Ecclesiam  ab  onmibusad- 
versis,  quantum  in  se  esset,  conservare, 
delendere,  ac  reges  et  principes  ad  imperii 
lasligia  divina  permissione  vocaloscouira 
barbaras  nationes,  calbolicam  tidem  op- 
juimere  conanles,  polissimiun  inducere 
alcpie  animare  debeat;  animoque  revolven- 
li's  nostri  oiTicii  esse,  bis  praeserlini  dif- 
licillimis  et  calamilosis  temporibus,  inter 
ipsos  cbristianos  reges  et  principes,  nui- 
tuis  inter  se  discordiis  et  dissensionibus 
di\is(is,  jKiceni,  qnam  Christus,  in  coeluni 
ascensuruslamquam  niunusliaeredilarium 
discipulis  suis  rcliquit,  seminare;  memo- 
resquenos,  postquam  de  nostra  ad  summi 
a))oslulatus  apiceui  assumplione,  in  lon- 
girupiis  Mispaniaruiu  partibus  positi,  cer- 
tiores  l'adi  l'uimus,  antequam  ad  Urbem 
iter  airiperemus,  reges,  pi-incipes  et  po- 
lentatus  cbristianos,  lileiis  ac  nuntiis  ad 
hoc  unum  desliualis,  ad  perpetuarn  inter 
se  [laceni  el  concordiam  vel  saltem  anno- 
rum  ali(pu)l  inducias,  quam  in^lantissime 
liorlalos  l'uisse,  «.'osque  admonuisse,  nul- 
liuu  alind  rebus  nostris  remedium  conica 
l'oiuiidandam  Turcanun  potentiam super- 
l'sse,  (piain  si  illi ,  inter  se  reconciliali 
et  uniti, coniunclis  viribus  perlidorum  lio- 
slium  Consilia  perverlerent;  et  postquam, 
Dco  favenle,  ad  Urbem  ipsam  appulinius 
niliilardenliori  sludioct  conalu  procurasse, 
«piam  concordiam  seu  induciashuiusmodi. 
1  Edilio  Liixeiiibiii -l'usis  addii  Clirhti  [i{.  T). 


aule  Buuni  utl 
iTlfCm  ar<*L-a- 
siini,  ad  priiM'i- 
pes  fhrislitih.ia 
nuncius  Diilui 
ad  pacenl  inUr 

l'US       t'ODCÌlÌaD> 

daoi. 


Ali.  e.  1325       ■IS  BULLAraUM  ROMANUM 

§  3.  El  lanien,  oh  quorumdara  dictorum 
Mnniiionii.iis  pj-jj^cirivuii,  lieu!  iiimis  iuvelerata  inter  se 
sMiris  a,iiieiiii..s  odia,  huiusmodi  instantiam  nostrani  per- 
iiuer  iinucipcs  parum  prolccisse,  ut  rcgibus,  principibus, 
"■""•  potentalibus  ac    aliis   praefatis  nulli  ex- 

cusationi  locus  ultra  relinquatur,  omnes- 
que  intelligant  nos  nihil,  quod  ad  pasto- 
rale ofllcium  attincf,  omisisse,  cogimur, 
ex  quo  humana  adnionilio  alquc  aucto- 
ritas,  uli  experientia  docuit,  ad  praemissa 
frustra  tentata  est,  annorum  aliquot  in- 
•  ducias  seu  treugas  inter  ipsos  reges,  prin- 
cipes  ac  polentafus,  sub  ecclesiasticiscen- 
suriset  poenis,  divina  auclorilatc,  qua,  lesu 
Christi  in  tcrris  vicarium,  licet  immeriti, 
agentes,  fungimur,  indicere,  utsiuonzclo 
fidei  ac  religionis  ipsius  Christi ,  cuius 
causa  agitiir,  salleui  divini  iudiciimeluad 
cor  redeant,  et  privatis  aflectibus  publica 
comnioda  anteponanl. 

§  4-.  llabita  igilur  super  hls  cum  vene- 

'■'"'""  ■','\.'-rabilibus  fratribus  nostris  S.  R.  E.  cardi- 

»ei:sas,  nalibus  matura  deliberatione   ac  diligen- 

tissimo  examine,  ad  laudem  et  gloriam  om- 

nipotentisDei  et  individuas  Trinitatis  Patris 

et  Filii  el  Spirilus  Sancii,  atque  ad  revo- 

candum  sallem  ad  tempus  haereditatem 

Domini ,  ad  pacem  scilicet  atque  concor- 

diam,  a  clirislianis  finibus  tamdiunoslris 

demeritis  exulanleni,  atque  ul  tandem  san- 

cta  et  pcrneccssaria  expeditio,  universali 

chrislianorum  damno  et  dedecore  tamdiu 

procrastinala  ulterius  non  dilferalur,  quo- 

rumdam  praedecessorum  noslrorum,  prae- 

sertinilnnocentii  III,  Nicolai  Vet  aliorum, 

vesligiis  inhaerentes ,  triennales  inducias 

seu  treugas  inter  omnes  reges  ac  prin- 

cipes,  communilates,  potentalus,  respu- 

blicas,  ceterosquc  christifideles  saeculares 

el  ecclesiastico?,  de  omnipotenlis  Dei   ac 

praefalorum  Pel  ri  et  Pauli  apostolorum 

'  Eius,  el  ea,  quae  nobis  ex  alto  concessa 

est,  auclorilale,  acde  corumdem  fratruni 

Consilio  et  assensu,  indicimus. 

§  5.  Ac  eosdcm  reges,  principes,  com- 


An,  C.  IS-23 

munitates,  potentalus,  respublicas,  cele-  Principibusque 

^  .  eas     scrvand.is 

rosque  cnrislifideles  omnes ,    praemissas  i„i,i.i  sub  poe- 
inducias  seu  treugas ,  sub  excommunica-  "ilii^ii^^Taue 
tionis  latae  sententiae  anathematisque  el  f>^^»ic"iiae; 
interdicti  ecclesiastici  in  terris  el  domi- 
niis  eorum  omnium  et  singulorum  poenis, 
dicto  durante  triennio  inviolabiliter  servare 
debere  decernimus. 

^  6.  Eos  nihilominus  in  virtute  sanclae  ai.  ofrcn.ioni- 

^'  .  bus    line    Ipm- 

obodienliae  requu'entes,  ac  per  viscera  pere  praoLipii 
misericordiae  Domini  nostri  lesu  Christi,  "'"'""■''' 
per  acerbissimam  passionem  ,  quam  im- 
maculatus  et  innocens  Agnus,  ul  nos  mi- 
seros  peccatores  ab  aeterna  morte  redi- 
merei, pati  dignatus  est;  per  iudicium  cx- 
tremum,  in  quo  omnes  stabunt  ante  tri- 
bunal Eius,  accepluri  unusquisque  secun- 
dum  opera  sua,perque  spemvilaeaeternae, 
quam  re^iromisit  Deus  diligentibus  se,  pa- 
terno affectu  obtestantes  ut,  in  unitale  et 
charilale  mutua,  sine  qua  nihil  Deo  accep- 
lum  esse  potest,  perseverantes,  a  muluis 
olTensionibus  abslineaul,  armaque  bellica 
christiani  conlra  chrislianos,  dicto  durante 
triennio,  amplius  non  exerceant.  Salis  enim 
superque   fraterni   sangumis  per  fralres 
efl'usum;  satis,  cum  gravissima  Dei  offensa, 
inter  vos,  chrisliani   reges ,    principes  et 
potentalus,  saevitum  est.  Yelitis  ergo  in- 
iuriarum ,  quae  inter  vos  invicem  illatae 
atque  acceplae  fuerunl,  propler  Chrislum 
Redcmptorem  vestrum,  saltem  ad  tempus 
oblivisci ,  ul  manifestae  ruinae ,  nobis  et 
universae  chrislianitati  ab  immanissimis 
Christi  hostibus  imminenti,  unione  et  con- 
cordia vostra  occurrere,  unilisque  animis 
et  armis  hostes  ipsos,  non  tam  propriis 
virlbus  suis,  quam  vestris  discordiis  etdis- 
sentionibus  confidenles,  a  vestris  et  subdi- 
loriim  vestrorum  omniumque  chrisliano- 
rum cei-vicibus  repellere,  necnon  tot  civi- 
talibus,   provinciis  ac  regnis  ademplis  re- 
cupeiandis,  IValribusque vestris,  crudelis- 
simo sei-vitutis  iugo  tamdiu    oppressis, 
opeinqucvesriani,  sublalis  ad  coelum  ma- 


An  c.  \mr, 


n.VDRlANUS  VI  PP. 


lo 


An.  C.  1b2ó 


nibus,  implornnliLus,  a  perfidissimi  Tiir- 
carum  tyranni  iugo  durissimo  cripi.'iidis 
viam  parai'e  possiti?.  Date  inducias  has 
Deo,  a  quo  lam  amplam  in  terrispolesta- 
tem  accepistis,  ut  eovobis  hoc  pactoi,  po- 
lestatcm  vestram,  alioqiiiii,  ut  certo  expe- 
ctare  poteslis,  vobis  auferendam,retincrc 
mereamini.  Date  dcnique  indueias  ipsas 
Cbrislo  Salvatori  nostro,  qui,  in  ligno  crucis 
lenso  corpore  pendcns,  crucifigentibus  se 
pepcrcit,  ac  Deum  Patrem  etiam  prò  ilìis 
rogavil,  qui  nos,de  nibilo  a  se  creatos  et 
per  primorum  parenfum  inobedienliam 
exules  paradisi  factos ,  nullis  nostris  me- 
ritis ,  sed  infinita  sua  clemenlia  precioso 
suo  Sanguine  redemit,  ne  si,  quod  absit, 
privatas  inimicitias  et  commoda  vestraeius 
lionori  praeferentes,  tam  immensis  eius 
Ijoneficiisingratos  vos  exbibueritis;  sacram- 
que  eius  religionem  a  perfidissimis  hosti- 
bus  conculcari,  et  innumeraliiles  ipsius 
Cbristi  Sanguine  redemplorum  animas 
vel  in  miserrimam  servilutem  adduci,  vel 
in  exitiale  infidelitalis  baralbrum  praeci- 
pilari  permiseritis,  horrendum  et  duris- 
simum  Ipsius,  ([ui  terribilis  est  et  auferl 
spiritum  principum,  iudicium  et  in  prae- 
senti  et  in  fuluro  contra  vos  provocetis. 
§  7.  Celcrum,  (piia  rorle,  pcccatis  no- 
«fspivni  siili  slrisexigentilius,  iuimicusbumani  ceneri?, 

l'.c  iMoiioiri   (lu-      ,  .    .     j.  ...  ''  . 

iii.jrum ,   i|niic  Ut)!  muictae  uiduciao  per  vos ,  nostns,  uno 

rininl'irT  tlÌYinis  bis  mandati? obedientes,  acceptalae 

M.iiii    "lui.u- f„e,.ijit^  qyjjg  r^  pi-incipio  impedire  non 

potuit,  ternporis  successu  perturbare  non 

desine!,  bcet  enim  de  prudenfia,  magna- 

nimilate  et  conslanlia  vestri?   in   Dumino 

fi(kiciam  balieamus,  ut  nullo  modo  vo? 

eiusmaHgnilati  locum  daturos  ariiilreiimr; 

lamen ,  proplei'ca  induciae  ipsae  ne  dis- 

solvantur,  dubiorum,  si  qua  super  induciis 

bniusmodi  aut  earum  dcpendenlibus,  e- 

mergenlibus  et  annexis  vel  conncxis  quo- 

quomodo  orianlur,  decisionem  et  decla- 

ralioneni  nobis,  tamquam  summi  paci? 

1  Eii.Luxt'nibiirg.addilopportuneptaca<o(n.  T.). 


Auctoris  vices  in  terris  gerentibus,  una 
cum  praefatis  fralriiius  nostri?  reserva- 
mus,  ipsis  induciis  uibilominu?,  iuxia 
praesentium  lilerarum  tenorem ,  in  suo 
robore  permansuris. 

Nulli  ergo  omnino  de. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Pcliiim, 
anno  Incarnalionis  doniinicae   millesimo 
quingentcsimo  vigesimotertlo ,  pridie  ka- 
lendas  maii ,  ponlifìcatus  nostri  anno  i. 
r):il.  die  30  aprilis  anno  1523,  pontif.  anno  i. 


Cunclusionee. 


IV. 

Admiìu'stratlo  nìililianDìi  Sancii  lacobi 
de  Spalila,  de  Calatrava  et  de  Alcan- 
tara,  in  rcgnis  Hispaniarnin  instilu- 
larum ,  Ordinum  Sancii  Augiislini  et 
Cislcrcicnsis,  coronae  rcgiae  perpetuo 
concedilur,  cum  omnibus  iuribus  quae 
earum  magni  magislri  habere  consiie- 
eerunt  (1). 

Hadrianus  episccpos  servus  servornm  Dei , 
ad  perpetualo  rei  memoriam. 

Dani  intra  nostrae  mentis  arcana  de-  Miiimm  s.  la- 
bita  moderatione  pensanius  Sancii  lacobi  je  c,,L,uaTa'ei 
de  Spatba  ac  de  Calatrava  et  de  Alcantara,  ;^'""''\".  " 
in  regnis  Ilispaniarum  erectas  propterea  "'""«  "p"», 

.,.,.         •       ,-,     .         e    .  .  .  ,         nonnulla  repna 

militias  institutas  busse  ut  contra  ortho- occupala  a  jiau- 
doxac  fidei  bosles  et  inimicos  arma  quae-  %""rL7ml['. 
dam  et  valida  praesidia  essent,  earumque 
milite?  in  infidelium  expugnatione  ac  re- 
gnoruiu  ab  ipsis  infidelibus  occupalorum 
recupcralione  iugilcr  vacarciil;  slrenuaque 
ipsoium  virtute  et  opera,  proximis  annis, 
nonsoiurn  quamplurimascivitates  et  loca, 
sed  eliam  aliquot  principalus,  dominia  et 

1  De  militia  S.  lacobi  liabes  ctiniii  in  consti- 
tutione  Lxxx  Alexandri  HI,  Bcnediclus  ,  toni,  il, 
pag.  781;  constit.  xx  lulii  II,  Romani,  tom.  v, 
pag.  4GG;  et  conslit.  l  Lconis  X,  In  Aiìoslolicae, 
ibid.,pag.  709. 


Ali.    C    I.VJ        Ut  BULLAinr 

rppiia,  quae  iiifiili.'li's  Mauri  occnpavcranl 
ot  por  niultos  aiiiKisdeliiiiioraiit,  non  sine 
pFoprii  sangninis  effusioni',  cun:  magna 
('liristi  noniinis  gloria  iccnporala  et  ad 
lidcin  Chrisli  leduelafnisseconsideramiis. 
Insupor  et  animo  rcvolvimus,  quae  caris- 
simus  in  Chiisto  fìlius  noster  Carolus, 
r.;istpHae  et  Logionis  rex  calholiciis,  in 
iinpcraloreni  oleetus,  claroe  memoria:'  Fcr- 
dinandi  regisavi  et  Elisabeth  regina^  avia\ 
Castellar  et  Legionis  liuinsmodi ,  ac  alio- 
rum  progenitorum  suoram  vestigia  secu- 
lus,  prò  universa  Ecclesia  (cuius  ut  nos 
ad  summiapostolatus  apiccra  assumpUone 
pastor,  ita  ipse  ad  sacri  imperii  fastigium 
electione  advocatus  exislit),  non  solnm  in- 
sulae  Servarum,  quani  ipsi  Mauri  detine- 
hant,  exj)ngnaliiine,  sed  cliam  adversns 
Martinum  Lutherum,  per  Scdcm  Apostoli- 
cam  liaerclicum  declaratum ,  exccutione 
fecit,  et  in  dies  ipsum  sub  disciplina  nostra  a 
lencris  educatnm,  ob  eius  devolioneni  ac 
iidem  erga  nos  et  liane  sanetatn  Sedem , 
in  qua,  permissione  divina,  sedemns,  ac 
uuiversani  renqniblicam  clirislianam ,  di- 
vina favente  gratia,  facturuin  fore  spcra- 
iiius ,  dignum  mciito  censcmus  et  con- 
gruuni  ut  mililiae  piaedictae  coronae  re- 
gni Castellae  et  Legionis  perpetuo  appli- 
cculur,  non  minus  ut  Caroli  ipsius  in 
imperatorem  electi  studia  et  conatus  ad 
}uoI]ig;mdos  et  subiugandos  infideles  bar- 
Laros,  concedente  Domino,  crescant  et 
augeantur,  ([uam  ut  ipsarun>  mililiarum 
felix  et  prosperum  regimen  semper  in 
melius  piocedal,  et  illornm  militum  di- 
sciplina solerlinr  evadal,  i|isumque  Caro- 
luni  in  imjiLralorem  electnm,  ciusi|ue 
posleritalem,  signo  speeialis  bencvolen- 
tiae  prosequamur,  et  (piadani  perpelni- 
lalis  memoria  decoremus. 

§  1.  Sane,  cuni  Ferdinandus  rex  et  Eli- 

s;i„,iii„,i„„  f;,.  sabetli  regina  praefati,  in  bunianis  agen- 

cinora  a  Fcii-  les,  suorum  ct  ipsi  progcnilorum  vestigia 

aiiifirosmiiio'  seculi ,  duaiuplurima  egregia  facinora  et 


JI   UO.MANUM 


Ad.  C.  iìììù 


ì  gesta  fecerint ,  nec  solum  Ilispaniam  a  niju»  gionnse 
1  Saracenis  et  Mauris,qui  reguum  Cranatae  /^  "  """"'■ 
ac  plurà  alia  dominia  occupavirant ,  non 
sine  niultis  laborilms  ì'I  impensis,  magna 
cbrisliani  sanguinis  efl'nsione  purgaverinf; 
ac  quamplurimos  infideles  a  falsis  idolo- 
fum  tenebris  ad  veram  orthodoxae  fidei 
lucem  reduxerint,  sed  pluribus  etiam  ca- 
sibus  Occanum  mare  penelraverint,  et  ad 
diversas  ac  maximas  ci  antoa  morlalibus 
ignotas  insnlas  salntiferae  Crucis  vexillum 
detulerint,  el  in  ipsis  insulis  plurimas  me- 
tropolitanas  et  calhedrales  ac  alias  eccle- 
sias  ad  Clirisli  Noniinis  gloi'iam  et  exalta- 
tionem  erigi,  seque,  ob  lalìa  merita,  ca- 
tliolici  nomine  ab  liac  sancta  Sede  insi- 
guiri  oblinuerint. 

,^  "2.  Cnunpie  in  dictis  Castellae  el  Le-  ei  a,i  eiusmn- 
gionis  regnis  Sancti  lacobi  de  Spatha  ac  p,.ra, dici,v.mi. 
Catalrava  et  Alcantara ,  Sancti  Auguslinì  [i,'ér„ J"""""' ° 
et  Cislerciensis  Ordinis,  militiarum  magi- 
gislralus ,  ad  eiusdem  lìdei  exallationem 
et  inlìdelium  barbarorum,  maxime  circum- 
vicinarum   jiarlium  ,  ilepressionem  et  ex- 
pugnationem  insliluli   fuerinl ,   ut    prae- 
feitur. 

§  3.    El   (juandoipie   illi  per  Romanos  ei  quandoque 

'ontilices,  praedecessores  nostros,  regi- cisdem  rc:;ibus 

bus  Castellae  et  Leaionis  huiusmodi ,  seu  '"'  ''"".""  ■"'' 

^  niogeiiilis     per 

corum  primogenitis  aut  propinciuioribus,  ^1^''«"'  Aposm- 

^         .,  '  .  ...      l:cam  in  .idiniiii- 

liilauliluis  nuncu|ialis   respective,  in  ad- sirai.onem  da- 
niini.strationem,  dum  expeiliens  forevisum  '""^  '"''"""■ 
fucril,  concedi  consueverint  ;  illorumque 
ad    praesens   idem  calliolicus  rex  in  im- 
peratorem electus  perpetuns  adiuinistra- 
tor  per  Sedem  praedictain  depulatus  exi- 
slat;  ipsurumque  militiarum  inagistrorum 
elecliones   ad    praedictarum    mililiarum 
huiusmodi  praeceplores  seu  milites  spe- 
dare noscantur;  ac  inter  eos,  occurrente 
diclorum  inagistrorum  vacatione  ,  super 
electionihus  prò    tempore  faciondis  pos- 
sent  quandoque  dissensiones  oriri;_pluri- g^^^,^,,.^,^,^^^^^ 
niuin(|ue  regis  Castellae  ct  Legionis   prò  sis  eisdcm  p.  r- 
leuipoiv  e\is.lenlis  inlersit  ut  ip.se  magi- ,f'|," "ji,*"  ''"" 


An.  C.  \mó  iiAiìniANi 

straluum  luiiiisuioui  curainel  ;niminislra- 
tioneni  habeaf ,  cum  mai^islnliis  ì[isi  quaiii- 
jjliirinias  rivilales    et    arcos ,   jiarlim    ab 
'  ipsisrenibusCaslellae  el  Lfgioriis  rloiiala?, 

pallini  per  ipsos  magislros  ab  infidelium 
inanibus  propri!  sanijninis  offiisionc  rnm- 
]>aralas  et  acqiiisitas  |i(issi(l(!aiil  ;  ol  si  il- 
loriini  magistri  ab(inanilo  se  roiji  Ojtpo- 
nerunt ,  ex  iHonim  iiislili:lic»np,  (piar  ;iil 
;  corumdein   n'|:noniin   pacciii  ri  qiiicl.'ui 

ac  inlidelium   expugjiatioiiein  eiuaiiavit, 
gravia  sctuidala  et  pericula  inrcgnisipsis, 
proiit  proximis  annis,  cum  in  niinoribus 
coiisliliili  et  diclorum  regnoriim  redimirli 
ci  admiiiislralioni  praepositi  ossfMTiiis,  prn- 
pter   aspirationes  ad    ipsos  iiiaiiislialiis, 
ocuHs  iioslris  vidirnus,  siiccoderc  possunt; 
si  anioni  magislralns  ipsi  coronao   rogiae 
regis  Caslellae  et  Legionis  huiusinodi  prò 
tempore   exislentis   perpetuo  iinirentui', 
anneclercntur  et  incorporaronlni',  ila  la- 
nien  qnod  ex  illoruni  buinsmodi    unione 
tituli   singnlorum    ningistraluum    buins- 
modi   ad   infrascriptum  effectuni  extincli 
non  censeantur ,  illi    per    rcgeni    ipsnm 
longe  melius   regi  et  guberaari  pnssenl; 
curarclquc  rex  ipse  ut  illaruni  mililiarniu 
niilites  idonei  et  in  arie  mililari  adeo  pe- 
riti et  experti  essent  ul  de  iUis  merito 
sperari  posset  quod  non  sohim  dieta    ri'- 
gna  ab  infidelibus  defendcrent,  sed  ipsuni 
regeni  ad  expeditioneni  eonlra  Tureas  el 
alÌQs  infideles,  raaritima  classe  ac  tei'reslri 
exerciln,  susripiendani  el  prosequeiidam 
ulti'o  sobcitarent  et  invilarent,  scandalis- 
que  et  dissensionibus  inter  ipsos  praeee- 
pt<)j'es  seu  miUtes  electores  ac  aliis  pe- 
ricuHs,  quae  exoriri  possent,  obviarelnr; 
ipseque  Cai'olus  rex,  in  imperaloicm  eh;- 
otus,  ad  sanctum  pacis  et  unitatis  reguin 
et  principum  opus,  quod  prò  tolius  cbri- 
sliauae  reipubbcae  necessaiia  dcfensione 
ac  contra  hostes  Tureas  felici  expeditione 
perficere  el  concludere  desideramus,  prò 
sua  religione  et  devolione  in  hanc   san- 


s  VI  ri'.  ì"'      ■*iii'  '■•  '^^^' 

ciani Sedem,  nos  pluiiiiiuniiuvare,acrem- 
publicam  clirislianam  a  tani  gravi  peri- 
culo,  in  quo  constituta  esl,  divina  favente 
gralia,  liberare  possel,ac omnia  prò  (idei 
caUiolicae  exallalione  ac  infidelium  i)ar- 
barorum  depressione  libeiilius  el  lonstan- 
lius  lacere  non  cessarci;  siinilileiquc  eius 
snceessores  facere  parati  essent;  milites- 
quc  dielarura  mililiarum,  sub  regis  Jiu- 
iusiiioili  disciplina  magistrali,  et  experti 
<'l  ad  conferendum  niaiuis  contra  Tureas 
et  infideles  huiusmodi  multo  promptiores 
et  alacriores  redderenlnr. 

§  4.    Nos  praomissa   diligenti  considc-  ei  id^o  ad- 

•  ,  ,       minislialioiicm 

ralioue  pensantes ,  ac  anujio  revolventes  miuiiarum  pi». 
qiialia  et  quanta  eiusdem  Caroli  regis  in  ^J'i'^','""' f|l''g 
imperatorem  elecli  maiores ,  priscis  oc  i>"i"^"io  umi. 
eliani  nostris  temporibus,  prò  expugna- 
tione  infidelium  et  barbararujn  nationum 
perfecerint;  quodque  regna  el  lerras  ac 
insulas  ab  ij>sorum  infidelium  nianibus 
eripneiiiil,  et  ad  cbrislianam  religioneni 
reduci  curaverint ,  et  quae  ipse  Carolus 
rex  in  imperatorem  eleclus  tani  ferventi 
animo,  hac  tempestate  nostra ,  j)ro  chri- 
stianae  fidei  religione  et  buius  sanctae 
Sedis  dignitatetuenda,  adversus  Marlinum 
Luliieruu'.  praelalum  el  eius  faulores  ac 
alios,  qui  contra  nos  el  dictam  Sedem 
superbiac  eornua  erexerunt,  ac  in  diclao 
insulae  Servarum  expugiiatione,  quam, 
divino  assistente  auxilio,  sibi  subdidit , 
digne  et  laudabibler  effccerit;  ac  speran- 
tes  quod,  ipianlo  inaioribus  beneficiis  et 
gratiis  maiestas  sua  a  Sede  Apostolica  se  ■ 
piaemunitam  et  affoclam  cognoveril, tanto 
niagis  eideni  Ecclesiae,  cuius  advoealus , 
ul  praeicrtur,  exislil,  exuberantesfavorcs, 
ipioties  opus  fueril ,  exliibebit ,  ac  brevi 
tempore ,  prò  sua  ipsius  singulari  devo- 
tione  ac  virtute  regiaque  magnanimitate 
et  imperiali  celsitudine,  ad  bonoiem  Dei 
et  nominis  cbristiani  propagalioiiem,  ad- 
versus nelaudissimos  Tureas,  chrisliani  no- 
minis perpetuos  hosles,  et  contra  spiu'cis- 


An    C.  1523       K' 

siniaiii  illain  giMitcm,  quae  christianum 
sanguinem  a\ide  silil,  et  nostris  cervicibus 
imminet,  iustissimuni  belluni  suscipict,  ac 
tot  provincias  et  regna  ab  ipsis  Turcis  et 
aliis  iiilÌLlelibiis  occupata  recuperabit,  et 
iioinen  Salvatoris  Domini  noslrilesuChvi- 
sti  longe  lateqiie  propagabit,  habita  super 
iis   Clini  venerabilil»us    fralribus   nostris 
sanclae  Romanae  Ecclesiae   cardinalibus 
matura  di-libcratione,  ac  de  eorum  Con- 
silio et  assensu,  niagistratus   praedictos, 
quorum  omnium  qualitates,  necnon  ve- 
runi et  ultimum  vacationis  modum,  illo- 
rumque  ac  coronae  regiae    Caslellae   et 
Legionis  huiusmodi  regnorum  veros  au- 
nuos  valorcs ,  praesentibus  prò  expressis 
baberi  volenles,  eidem  coronae    regiae, 
etiani  si  corona  ipsa  aliquo  tempore  ad 
iiiulierem  spectaret,  cum  omnibus  prsee- 
minentiis,  iurisdictionibus ,  facultalibus, 
redditibus,  iuribus,  obventionibus  et  per- 
linentiis  suis  universis,  auctoritate  apo- 
stolica, tenore  praesentium,  perpetuo  uni- 
mus ,  anneclinius   et   incorporanius  :    ita 
quod  ius  adminislrandi  ipsos  niagistratus, 
sive  in  virum  sive  in  mulierem,  cum  co- 
rona transeat;  et  omnia,  quae  ipsi  ma- 
gistri,  qui  prò  tempore  fuerint,  facere  et 
exercere;  et  commendas  ipsas  et  praece- 
ptorias  ac  alia  beneficia  mililiarum  bu- 
iusmodi   personis  idoneis  conferre  libere 
possit,  in  omnibus  et  per  omnia,  perinde 
ac  si  unio  huiusmodi ,  quoad  praemissa 
dumtaxat,  minime  facla  fuisset;  ipsorum- 
que  niagistraiuum  posscssionera,  propria 
auctoritate,  libere  continuare,  seu  illani  de 
novo  sibi  et  regi  Castellae  et  Legionis  prò 
tempore  existenti,  etiam  propria  auctori- 
tate, libere  apprehendere  et  perpetuo  rc- 
tinere;  illorumque    IVuctus,    redditus   et 
proventus  in  suos  ac  magisfratuuni  hu- 
iusmodi usus,  ad  quos  deputati  sunt,  et 
utihtatem  convertere,  dioecesanorum  lo- 
corum  et  quorumvis  aliorum  licentia  seu 
consensu   minime    requisitis.   Ita  tamen 


lilLLAKlLM    UOM.VMM  Ali.  C.  1Ò25 

quod  ipse  cathoHcus  lex  in  imperalor.'in 
eleclus,  eiusque  succcssores  Caslellae  et 
Legionis  reges  prò  tempore  exisicntes,  ca, 
(juae  spiritualia  concernunt,  per  personas 
diclarum  militiarum  religiosas,  per  ipsos 
reges  prò  tempore  existenfes  ad  id  depu- 
taadas,  ad  eorum  nutum  amovibiles,  probe 
et  iaudabililer  exerceri  facere  debeant  et 
Icneanfur.  Quibus  sic  prò  tempore  depu- 
tatis  personis  gerendi,  faciendi,  niandandi, 
ordinandi,  exercendi,  excqncndi  et  dispo- 
nendi  omnia  et  singula ,  quae  dictarum 
mililiarum  niagistri  prò  tempore  existeii- 
tes,  de  iure  vel  consuetudine  aut  alias 
quomodolibet  facere ,  gerere  ,  exercere , 
mandare ,  disponere ,  exequi  polcrant  et 
consueverant ,  auctoritate  et  tenore  prae- 
missis,  plenam,  liberam   et  oniiiimodam 
lacullatem  concedinius  ;  et  ne  in  praeiu- 
diciuni  diclae  unionis  permilites  seu  fra- 
tres  dictorum   Ordinum  aliquid  de  facto 
feneatur,  per  viam  electionis  vel  postula- 
lionis  seu  alias,  decedente  rege  vel  re- 
gina qui    dictos  Ordines  administraverit, 
auferimus  ab  eis  omne  ius  ac  potestatem 
eligendi ,  postulandì  viM  de  novo  admini- 
'  slratore  pei'petuo  providendi;  et  sub  poena 
excommunicationvs    ac    privationis  com- 
\  mendurum  et  praeceptoriarum  ac  aliorum 
beneficiorum  ,  quae  obtinent ,  inhabilita- 
lisqnead  ipsa  in  posterum  obtinenda,  om- 
nibus et  singulis  probibemus  ne   eligant, 
postulent,  vel  de  eligendo  aut  postulando 
Iractcnl ,  quas  poenns  volumus  eos  ipso 
facto    incurrere,  absolutionem  nobis   et 
succcssoribus  nostris  Romanis  Pontifici- 
bus  prò  tempore   existentibus  specialiter 
rcservantes. 

§  5.  Non  obstantibus  nostra ,  qua  vo- 
luimus  quod  in  unionibus  exprimi  de- 
berel  valor  etiam  beneficii,  cui  unio  lìeret, 
et  semper  commissio  fìeret  ad  parles,  vo- 
catis  quorum  interest;  ac  aUis  conslilu- 
tionibus  et  ordinationibus  aposlolicis,  nec- 
non statuiis  pt  consuetudinibus  ac  stabi- 


Derogslio  con- 
Irariorum. 


An   C.  1b23 


nADRUNUS  VI  PP. 


17      An.  C.  IS25 


liiiientis,  iisibiis  et  nuluris  diclarum  mili- 
tiarum,  iiiraniento  et  confirniatione  apo- 
stolica vel  qiiavis  lìnnilate  alia  roboralis; 
piivilegiis  quoque  et  indultis  ac  lileris 
apostolicis  dictis  militiis  earumque  prae- 
ceptoribiis,  mililibus  ci  conventibus  per 
dictain  Sederà  forsan  coucessis,  illis  prae- 
siTliiii  qiiibus  cavcii  dicitur  quod  inap- 
slratus  de  Alcantara  et  de  Calalrava,  per 
personas  regulares  Sancii  Augustini  et  Ci- 
sterciensis  Ordinis  liuiusniodi,  expresse 
professas  et  non  uxoralas,  ac  alias  certo 
modo  qualificatas,  duintaxal  obtineri  pos- 
sint,  quibus,  etiam  si  ad  eorum  derogalio- 
nem  de  illis  eorumque  lotis  tenoribus 
specialis,  specifica  et  expressa,  individua 
ac  de  verbo  ad  verbuiii,  non  aulem  per 
clausulasgenerales  id  iniportantes,  nienlio 
seu  quaevis  alia  expressio  babenda  aut 
aliqiia  alia  exquisita  l'orma  servanda  essef, 
iiloruffl  lenores  huiusinodi  praesenlibns 
prò  expressis  el  inserlis  babenlcp,  illis 
alias  in  suo  robore  permansuris,  bac  vice 
dumlaxal,  specialiler  et  expresse  deroga- 
imis  conlrariis  quibuscumque  ;  aut  si  ali- 
qui  super  provisionibus  faciendis  huius- 
modi  magistralibus  ac  dignitatibus  spe- 
ciales,  vel  aliis  benefìciis  ecclesiasticis  in 
partibus  generales  diclae  Sedis  vel  eius 
legatorum  literas  inipctrarinl,eliam  si  per 
eas  ad  inliibitionem,  reservalionem  el  dc- 
cretum  vel  alias  quomodolibet  sit  pro- 
cessum;  quas  quidem  literas  et  processus 
babitos  per  easdeni  el  inde  secata  quae- 
cumque  ad  magistralus  buiusmodi  volu- 
mus  non  extendi,  scd  nullurn  per  boc  eis, 
quoad  asseculionem  magistraluumaul  be- 
neficiorum  alioruiii,  praciudicium  gene- 
rari;  el  quibuscumque  privilegiis,  indul- 
ftentiisgeneralibusvel  specialibus  el  lileris 
apostolicis,  quorumcumque  tenorum  exi- 
staut,  per  quas,  praescnlibus  non  cxpressae 
vel  tolaliler  non  inserlae,  effectus  earum 
impediri  valeal  (pioinodolibet  vel  dilTerii, 
cliamsi  de  eariim  tenoribus  de  verbo  ad 
•  Bull.  Rum.  Yol.  VI.  3 


verbum  habenda  sit  in  nostris  lileris  menilo 
s|)('cialis;  proviso  quo  dicli  niagistratus 
dclnt  is  proplcrea  non  fraudeiilur  obsequiis, 
sed  eorum  congrue  supporlenlur  onera 
consueta.  Nosenimexnunc  irritum decer- 
nimus  el  inane,  si  secus  super  iis  a  quo- 
quam,  quavis  auctorilate,  scienter  vel  igno- 
ranter  conligerit  altenlari. 

§  G.  Volumus  aulem  quod  ipse  rex,  prò 
tempore  existcns,  ab  alienalione  quorum- 
cumque bonorum  immobilium  el  pretio- 
sorum  mobiliam  dictorum  rnagistraluum 
penilus  abstineat; 

§  7.  Quodque,  antequam  diclos  magi- 
slratus  vel  eorum  aliquem  administrare 
possit ,  succedendo  in  regno  buiusmodi, 
nobis  sou  successoribus  noslris  canonie© 
intrantibus  iura  omnia  solvere  lenealur, 
quae  magistri  prò  tempore  solvere  con- 
sucverunt,  quibus  solutis,  ex  lune  conflr- 
nialio  el  licenliae  concessae  sinl  el  esse 
censeanlur,  adminislralioncraque  libere 
exercere  possit. 

§  8.  El  ille  ex  iis,  qui  iillo  umquam 
ti'mpore,  quod  absil,  a  nostra  el  Romani 
Pontificis  prò  tempore  exislentis  canonice 
inlrantis  et  Romanae  Ecclesiae  obcdienlia 
et  dcvotione  se  sublraxeril,vel  conlra  eum 
bellum  susceperit^  in  eius  damnum  el  de- 
trimentum  honoris  aut  rerum,  per  se  vel 
alluni  seu  alios,  dircele  vel  indircele  rna- 
cliinalus  fuerit,  buiusmodi  gralia  privalus 
exislal,  praesentesque  lilerae  nuUius  sint 
roboris  vel  momenti,  ipsaque  unio  eo  ipso 
dissoluta  sii.  Ipsique  magistralus  per  dis- 
solutioncm  buiusmodi  vacare  censeanlur, 
et  de  illis  per  Sedem  praediclam  libere 
disponi  possit. 

Mulii  ergo  etc. 

Dalum  Romae  apud  Sanclum  Pelruni, 
anno  Incarnalionis  dominicae  millesimo 
quingenlesimo  vigesimo  tertio,  iv  nonas 
mail,  ponlificalus  nostri  anno  i. 

Dal.  die  4  m;iii  1523,  ponlif.  anno  i. 


Pioliihilift  a- 
alieuandi  hona 
immoliilia  aut 
moliilia  pielio- 
sa  (liclarunl  mi. 
litiarura. 


FacuUas  eli- 
gendi iura  ma- 
gisltis  soItì 
consueta. 


Derlaratur  quì- 
liii?  in  risibili 
ci'Ui-easui  et 
gratia  huiiismo- 
di  irrita  sit. 


Ad.  e.  IS23       "1^' 


CILL.MUL'M    UO.MA>'VM 


An.  C.  1523 


V. 


Canoniziitio  Snurti  lìriinouis,  rpiscupi 
Misneiìsis.  fiiisqiic  in  sanclonnii  con- 
fessoriim  uìimennii  rrìatio,  ihm  riiis 
fpsUviidtìs  prò  '//(■  drcimosdld  viaii 
iìistilnlloiir,  ri  indìtìfirntiarmn  jiro  ra 
dir  (id  illins  sriiìdcniiii  (jiitdninii^  nr- 
ccdruliOiis  chtrijitionc. 

Hadrianus  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad  perpetuam  rei  raemoriara. 

5  1.  l'ACi'lsiis  Ddiiiiinis  iiiililaiili'iii  Va- 

O 

clesiani  pretiosonnu  lapiduia  vivoriiiii , 
ITmmutonrnlipsi  summo  aiigulari  lapidi  Chrislo  lesu 
sancioium  ag-  ^ll|i(o^|Iln,Ol'nalissillla vaciL'tale dccoialam, 

mine  illuslriri  •      i  •!■  e        i  i-  •       n- 

aLiue  munivii.  slnicluia  iiiiraliili  liiiHiare  disposml.  Iliiic 
procossciuiit  lii'ali  paliiarcliae ,  (|ui,  lide 
praeclari, siULloniiii  aiigeloiuiu  suscoplu- 
res  effecli,  facie  ad  faciem  Itrnin  vidriv 
meruerunt.  llos  seciili  sunl  sancii  pio- 
phetae,  (luibus  osleiidil  Deus  secrcla  sua, 
ut  ventura,  (piasi  praesenlia,  Spirilu  Snu- 
do illurninanlc ,  agnoscerc  alquc  enun- 
ciane poluerinl.  Poshpiaiii  aulcni  vonil 
pleniludo  teinporis,  pi  Oriens  ex  allo  in 
assumpla  sibi  Ininianilatc  nus  visilare, 
noslraeque  salulis  niyslcria,  >-icnl  praiHli- 
xerant  proplielacadiuipiere  di;j;na(us  esl, 
constituli  t'ucrunt  beali  apostoli,  divinae 
legis  promulgalores  et  pracdicatores,  qui, 
per  orbem  universum,  genus  Inunanuni, 
([uod  sub  diabolicae  poteslalis  iugo  tcne- 
balur,  ad  saluleui  excitantes.  Dei  veihuin 
in  omnibus  terrai'  fmibus  praedicaiiuil. 
IIos  seculi  sunl  niartyres  splendili!,  (pii, 
fidei  loricam  induli  el  inconcussae  slahi- 
lilatis  balleo  succinoli,  ac  slolas  suas  in 
sanguine  innocentis  AL;ni  lavantes,  ci  can- 
didato exercitu  (jlnistum  lesum  imilali , 
cum  gloriosa  Victoria,  pabnasmanibus  gc- 
slanles,  se  diclo  vivo  lapidi  Cbrisloadiun- 
xerunt,  sempilernam  sui  memoriam  el 
exemplum  venerabile  mililanli  Ecclesiae 
relinquenlcs.  Progressi  sunl  doclores  lu- 
cidi, qui,  suis  (loclrinis  ci  exemplis  calho- 


licam  et  orthodoxam  fidcm  *  ipsam  sub- 
verleresatagentili\is  seopponentes,  dictam 
mililaiiteiii  Eccjesiarn  mullipliciler  illu- 
sharunl;  i|niÌMis radeni  lùclesia  coiuilata 
progi'editur  quasi  aurora  consiirriciìs,  pul- 
rlirn  vi  lima,  clrcta  ni  sol,  trrrihiiis  vt 
rd.slidriiiii  urirs  ordiìioln.  Sequuniur  po- 
slea  sancii  cont'essores,qui,  virlulum  gem- 
mis  coniscanteS;  Domino,  ralionem  de  ta- 
li'ulis  creditis  reposcenli,  ulpole  fidoles 
ri  lioni  si'i'vi,  inulliplicalum  de  suis  labo- 
rilMislViicluni  allulerunt,  ci  in  aicam  coe- 
Irslem  reposuerunt;  omniaque  mundi  blan- 
(limenla,  ul  venenum  as|iidum  fugientes, 
latiliula  in  lenàs  pi'tiernni,  aniris  abditi, 
rudi  viclu  ,  sraUu'ientis  aquae  levi  pota 
eainem  macerantes,  teginine  liircino  ami- 
di, innceo  vel  sUaniinen  -  lessa  membra 
sonino  fovenles,  uudis  pedibus  Dominum 
(piaesiei'nnl,aelernam(pie  palriam  iiivene- 
runl.  Ailsunl  et  virgiiies  nilidae,  mundo 
corpiue,  sincero  cordo  sanotaque  mente, 
cum  oleo  in  lampadilius  suis  sponpo,qui 
est  prac  liliis  liominum  spcciosus,  obviam 
venienles.  Devolae  tandem  conlinentesque 
viduao  ctaliaequampliu'iniae  sexusutrius- 
que  personae,  piis  et  sanctis  operiiius 
senqier  intenlae,  cum  plenis  manipulis  ei- 
dem coelcsli  sponso  se  repraesentaverunl, 
cnm  angeiis  gioriam  in  allissiniis  Deo  et 
in  leri'a  pacem  lioininilius  lionae  volunta- 
lis  mirifire  depromenles. 

vj  5.  Ilaec  omnia  unus  el  idem  Spirilus  ei  mo^  in  p» 
admirandd  iilni^imuni  oi»eralur  luvstei'io:  si.scimvii  *an- 
el  siciit  Allissnnus  al)  nutio  viiieam  suaninem,  qui  sun 
lalibus  piis  cultoribus,  iuxta  sanotanipro-  "'«"'i*  e»™  ii»- 
nnssionem  suam,  visilavil,  fìrmavil  et  au- 
xil,  sic  semper  ad  ilhnn  snae  protectionis 
anxilium  nuiltipliciter  impartitur,  et  eam- 
dem  vincam,  moie  solilo,  visilans,  virum 
l'orlem  ad  liuiusmodi  viiie;e  oulturam  ad- 
duxit,  gloriosum  scilicel  confessorem  bea- 
tnm  Bennonem,  superno  coelui  meriloso- 
(  iandum,  imo  \ei  ius  socialum,  qui,  inlcr 

I  Aflileniia  hic  pulamus  verijaquae  scquuntur: 
ilcli'iismitex.  fdhhiiiic  i»npìietis  ac  hiiiinis  dnclo- 
>-((/i(s,  fìclem  iiìsnin  ecc.  proni  videre  est  in  Ioni. 
V,  pag.  718.  <5'i,  ili  liiillii  CanonizationisS.  Fran- 
ciscl  ri(_'  Paula  (n.  r.).  2  Deest  forsitcìn  lecliiìo 
\el  cubili  (li.  T.). 


bje    iadicanuir; 


Atl.  C.  )b53  IlAlJlil.V.N 

•  caeteros  Cliiisli  allilelas.  suis  uienlis  ot 
exeraplis  ipsam  sanctani  Ecclesiam,  divina 
cooperante  i^ratia,  niiilliplicilrr  decoravit, 
praesealis([iio  Icmpoiis  cali^nineni  suae 
lampadis  fulgoro  inirabiliter  illusiravit. 
Ipse  enim  adversiis  niundum,  carncm  et 
daomonem  Ibrlilcr  (limicavit,ol  inodorom 
Alfissirni  cuitoiis,  co|jiosam  iilriiisquc  sc- 
xus  chrislifìdrliniii  iniilliliulinciii  salubri- 
tor  posi  se  tiaxil;  ac,  velili  effusain  super 
faciem  lerrae,  religiosam  prolessionis  siue 
gcnerationem  deielirpiit,  ul  ad  illumina- 
tionemgenliuui  celebri  memoria,  lanujiiain 
ruliluni  sidiis,  in  Ecclesiae  tìrmamenlo 
servarctur. 

§  S.  De  cuiiis  (]uiilem  origine,  vita,  mo- 
iifraTc"'t'ir"fi  ''''"''  '-'^  fama,  necnon  miraliilihns,  (piae, 
ba»  muiiis   in  jn  praeniiiim  saneliialis  eius,  Hriismundo 

Tila      claruit  ,  . 

quorum  aiiqua  mullipliciler  ostendere  dignalus  esl,  ne  de 
(ani  celebri  viro  eliani  poslerilas  maiieal 
ignara,  pauca  ex  mullis  diiximus  leeeii- 
senda.  Siquidcm  FridericiislUillenburgen- 
sis,  vir  nobili  loco  naiiis,  paler  fui!  beati 
Bennonis,  cpiem  e\  Bezela  eins  pia  uxore 
susceperal.  Ciimipie  in  bealo  Benimneab 
ineunte  aetate  bona  indoles  eluceret ,  ne 
illa  aequalium  studiis,  malis  moribus  ac 
depravatis  opinionibus  (ut  illa  aetns  asso- 
let)  corrumperetur,  magnopere  silii  pro- 
videndnni  exislimavil;  et  eum,  ut  primum 
ex  inl'anlia  excessit ,  divo  Bernardo,  epi- 
scopo llildesemensi ,  comniendavit  et  tra- 
didit.  Qui,  cum  negocium  sibi  commissum 
attenderei ,  ut  puer  ad  virtulem  recle  in- 
formaretur,  illuni  primum  ad  amorem 
Dei  optimi  maxiniii|ue  induxit;  deinde 
vero,  cum  vir  prudens  inlelligeret  utile 
esse  si  literae  cum  virlule  coninngerenlur, 
beatum  Beiinoiiem  aBigario  •",  bono  sane 
viro  et  dodo,  inslruendum  curavit,  sub 
quo  inagnos  ille  progressus  l'ecil;  quain- 
obrem,  ineunte  iam  adolescenlia,  cum  ad 
bene  bealeijuc  vivendum  salis  instructus 

i  WV^er,  priormonastei-iiS.  iMichaelib(ii.T.). 


'^   \1   PI'.  ■19       Ali.  C.  »S23 

esset,  monasticainvitae  rationem  suscepit. 
Monacus  ilaque  cum  esset,  reiectis  volu- 
ptatihus,  oninem  vitae  cursum  in  virlute 
confecit;  quod  cum  fratrcs ,  cum  quibus  •  ' 

vivebat,  pi'obassent,  tantumque  in  eo  vir- 
lulis  esse  cognovissent,  quantum  ecclesia- 
sticis  honoribus  erat  mandandum,  defun- 
elo  eorum  abbate,  eunclis  fere  sufTragiis 
abbaliam  illi  di'liilerunt.  Sed  quia  res  in 
coiili'uliouem  imiderat,  cum  essent,  sed 
non  ita  multi,  qui  Sigiberto,  religioso  viro, 
sulfragabantur,  beatus  Benno,  ut  erat  ab  \ 

ornili  ambilione  alienus,  bonorem  recu- 
savil,  et  prò  Sigiberto  summo  studio  egit, 
rogavilqiie  ne  se  ab  ea  vivendi  ratione, 
ijiia  in  Iranquillilatc^  esset,  distraberent  ; 
sed  quo  ille  vebemenliiis  rogabat,  co  ma- 
gis  niunacorum  studia  incendobantur.  Ur- 
gentes  igitur  et  instantes,  beatum  Benno- 
nem,  vel  invilum,  ad  dignitatem  rapiunt, 
qiiaiii  ipso,  lerlio  posi  mense,  deposuit , 
seque  ad  prislinam  vilam  et  liene  quidem 
instilutam  retulit  ;  coepilque  eum  clarae 
memoriae  lienricus  tertiiis  imperator  di- 
ligere primum,  qui,  cum  viderel  sanclis- 
simum  hominem  ad  rempublicam  bene 
gerendam  natum  esse,  tantum  virum  in 
coenobii  angulis  aetatem  consummare  pas- 
sus  non  est.  Sed,  cum  a  felicis  recorda- 
tionis  Leone  Papa  IX ,  praedecessore  no- 
stro, assensum  obtinuisset,  illum,  magno- 
pere repugnantem,  e  nionaslcrio  eduxit, 
ac  praepositurae  ecclesiae  Boslariensis , 
Hildeseinensis  dioecesis,  praefecit.  In  ea 
vero,  cum  usijue  ad  ingravescentem  aela- 
tem  integre  casteriue  conversaretur,  ca- 
nonici ecclesiae  Misnii,  fama  eius  inducti, 
venerandum  senem ,  qui  timc  quinqua- 
gintasex  annos  natus  crai ,  ecclesiae  snae 
prreesse  voluerunt.  In  qua,  cum  omnia 
praeclare,  fum  boc  praeclarissime  egit, 
quod  Vandalos,  de  religione  cbrislianamale 
sentientes ,  ex  pernicioso  errore  eripuerit,  ' 

coque  tradùxerit  ut,  una  cum  catholica 
Ecclesia,   pari   studio  lìdeni   cbristianani 


An.C.  1525       20  BULLARIUM 

tuerentiir.  Qiiod  fnclum  et  memorabile 
est  et  piane  divinimi.  Illis  namquo  tem- 
poribus, piae  meraoriae  Gregorius  Papa 
VII^  etiam  praedecessor  iioster,  et  similis 
memoriae  Henricus  quartus,  imperator, 
magnas  iiitcr  se  inimicitia?  gerebant,  et. 
ita  qiiidem  ut  alter  alterum  de  eo ,  in 
quo  locatus  erat,  dignitatis  gradu  deie- 
ctum  studerei;  qua  de  causa  uterque  suos 
in  concilium  vocabat.  Parueimnt  impera- 
tori non  solum  principes,  sed  etiam  uni- 
versi et  Germani  et  Galliarura  episcopi; 
solus  bealus  Benno  decreti  imperatoris 
auditor  non  fuit,  quippe  qui  praeclarum 
l'ore  existimabat,  si  Ecclesiae  dignitatem, 
quoad  eius  fieri  posset,  tueretur.  Atque, 
ut  suae  erga  Ecclesiam  devotionis  docu- 
mentum  daret,imperatorem  marchionem- 
que Misnensem, hostes  religionis iudicatos, 
exconimunicavit,  quia  etiam  marchioni 
ingressum  templi  Misnensis  proliibuit,  se- 
que ad  concilium  Ponlifìcis  contulit.  Ad 
hanc  magnitudinem  animi  quid  addi  po- 
tesl?  Sed,  antequam  proleclionem  susci- 
peret  beàtus  Benno,  in  Albini,  magnum  et 
celebre  {lumen  perlluens,  ecclesiae  suae 
Misnensis  claves  proiecit,  ut  iis,  qui  se 
imperatoris  causae  adiunxissent,  eamque 
ob  rem  excommunicati  essent,  ingressus 
ecclesiae  non  palerei  ;  ex  quo  facile  con- 
cipi  polcsl  quantas  ille  inimicitias  prò  Ec- 
clesia catholica  susceperit ,  quanloque  se 
obtulerit  periculo.  Nani,  cum  imperator 
se  suosquc  iniuria  affectos  exislimarel,  ac 
suas  et  communcs  iniurias  prosequi  in- 
tenderei, bealum  Bennonem  a  concilio 
reversum,  ut  suum  expleret  animnm,  in 
vincula  coniecil.  Sed  Deus  omnipolcns, 
qui  bonos  scclerale  oppressos  erigit,  divi- 
nuni  bominem  rcs|icxit;  fuil  igilurbcaUis 
Benno  non  ila  multo  post  et  liberalus  et 
in  prislinum  slalum  leslilulus.  Cum  au- 
tem  eo  tempore  clavcs  ecclesiae  Misnen- 
sis, de  quiluis  piaofali  smnus,  desidera- 


ROMANni  An.  C.  JSJJ 

renlnr,  in  dicto  Albi  flumine  capitur  pi- 
scis,  in  cuius  visceribus  claves  amissae 
reperiuntur,  magnum  sane  et  haud  ob- 
scurum  diviuitatis  specimen.  Nunc  vero 
de  iis,  quibus  ecclesiam  suam  exornavit 
sanclissimushomo.  Et  primo  quidem,  cum 
videretegregium  cantum  rebus  sacris  ma- 
gno ornamento  esse,  optimam  quidem  ille 
canendi  rationem  instiluil,  quae  hodie  in 
tempio  Misnensi  magno  cumdecore  viget; 
ecclesiam  praeterea  bonis  multis  atque 
facultatibuslocupletiorem  fecil  ;  quia  imo 
in  eo  loco,  in  queni  socedere  solcbat,  si 
quando  a  caeleris  curis  ad  contemplalio- 
nem  Dei  optimi  maximi  se  converlere  vel- 
let,  ecclesiam  collegiatam  exlruxit  insti- 
tuitque.  Sed  quid  pluribus  de  propenso 
beati  Bennonis  in  rem  ecclesiasticam  stu- 
dio? Albini  {lumen  praediclum  siccis  pe- 
dibus  transivit  ;  cumque  aliquando  (ila  ut 
lacere  solebat)  agricolas  inviseret,  vide- 
relque  bomines  de  labore  fessos  vehemen- 
ter  sitire,  commiseratione  adductus,  a- 
quam  in  vinum  convertii.  Idemque  beatus 
Benno,  alio  quodam  tempore,  cum  in 
valle  proxinia  civitati  Misnensi  concionem 
ad  populum  baberel,animadverlitmultos, 
ut  Ut  tempore  ae^livo,  siti  pene  exani- 
mes:  ut  illis  subveniret,  terram  percussit, 
e  qua  subilo  uberrimus  et  perennis  fons 
cmanavit,quiadliuc  liodiernis  diebus  fons 
sacer  appellatur.  Campana  vero  ab  ipso 
divo  Bennone  consecrata  omnemvim  coeli 
ab  agris  fmilimis  avertit;  lum  ager  ille, 
per  quem  iter  facere  solebat  vir  divinus, 
onines,  qui  in  ea  vicinia  sunt,  agrosuber- 
tate  facile  superai.  Est  praeterea  pagus 
quidem,  Ncumberch  nuncupatus,  aMisna 
longe  dislans  :  aliquando  lanicn  divinitus 
accidii  ul,uno  eodcmque  lempore,  bealus 
Benno  ci  illic  rem  sacram  facerel,  et  Mis- 
nae  rebus  sacris  interesse  viderelur.  Mar- 
cliio  quidam  Misnensis,  ad  rem  avidior,  cum 
persunimuiii  scclus  in  posscssioncm  bone- 


Ad.  C.  1825 


IIADRIANUS  VI   PP. 


21        Ali.  C.  1S25 


rum  ecclesiae  Misnciisis  irniissct ,  bealus 
Benno  hominem  recto  facturimi  afTirma- 
vit ,  si  ea ,  quae  ipsi  ecclesiae  Misnensi 
eripiiissel  ,  resliluei'cl  ;  sin  miiuis  Deum 
aliquando  prò  tanla  imprubilate  poenas 
ab  eo  expetilurum.  Quibus  verbis  homo 
furens  concilalus  sanclissimum  virnm  ala- 
pa  p('rcussil;tunc  bealus  Benno,  Divo  Spi- 
ritu  afflatus:  Huììc  luìitam  iniuriam,  in- 
quit,  hoceodem  tempore  sequentisanni  Driis 
omnipofcmi  ìilciscctvr.  Oneni  marchio  ille 
prolervus  ahpie  superbus  irrisii:  ac  paulo 
posi  bealus  Benno  aogrolare  coepil,  et 
brevi  futuruni  sperans  ut  ex  hac  vita  ad 
superos ,  quorum  consueludo  dulcis  est 
atque  aeterna,  migraret,  paulo  antequam 
moreretur  canonicos  suos  adliortatus  est 
ut  eam  charilatem,  quamnos  docuil  Chri- 
stus,  studiose  complecterentur;  deindo 
Eucharistiam,  cibum  illuni  divinum,  ma- 
gna cum  piolato  suscopit,  elcum  oralione^^ 
ad  Deum  optimum  maximumque  habuis- 
set,  e  vita  exccssil,  et  id  quidem  quadra- 
gesimo ponlificatus  sui  anno,  post  Chri- 
slum  aulem  nalum  millesimo  centesimo 
sexto.  Ilactenus  de  iis,  quae  in  vita,  non 
humano  Consilio,  sod  divinitus  gessit  di- 
vinus  homo. 

§  i.  Ad  ea  vero  quae,  post  morlem  il- 
1:1  posi  n,.,r-  lius,  summa  cum  admiralione  acciderunt, 

U  Ili      ITlirai'ulis 

eiium  eaii.uii.  nonuulla  recitanda  censuimus;  ac  pri- 
nium,  marchio,  de  (pio  paulo  ante  nicn- 
lionem  feeiraus,  cum  tempus  illud  eve- 
nisset  quo  sanctus  vir  ipsum  marchio- 
nem  poenas  daturum  praedixerat,  in  hanc 
vocem  prorupil:  Benno  superiori  tempore 
nescio  quod  pericnlum  nobis  hodierno 
die  eveniurum  minabatur  ;  morlims  est 
ille,  non  iejitur  est  quod  nobis  tiineamus. 
Vix  ille  liaec  vcrba  /inierat,  subito  con- 
sternilur,  et  auxilium  eorum,  qui  ade- 
rant,  implorans,  miserandum  in  modum 
ac  magno  cum  dolore  et  gemitu  mori- 
tur.  Ilinc  facile  concipi  potest,  divinam 


potestatem  divino  homini  communica- 
tam  esse.  Accedit  bue  altcrum  cxem- 
plum  priori  haud  dissimile.  Willelmus, 
alius  marchio,  anledictam  Misnensem  ec- 
clesiam  iniuriose  Iractahal  ;  cumque  prae- 
positus  eiusdem  ecclesiae  hominem  ma- 
gnis  precibus  a  malo  instituto  abducere 
velici,  ipso  non  solum  recto  monentibus 
parere  noluit,  sed  eliam  multo  magis 
quam  antea  ipsam  ecclesiam  vexavit. 
Tum  dictus  praepositus,  cum  aliundc  au- 
xilium potere  non  possot,  ad  divum  Ben- 
nonem  confugit,  ab  coque  precalus  est 
ut  ecclesiam  sorvaret;  quo  factum  est 
ut  bealus  Benno  marchionem  per  quie- 
lem  admonuerit  no  quid  gravius  adversus 
ecclesian>  molirelur:  quod  cum  ilio,  ut 
inane  somnium  conlemneret,  quarto  de- 
inceps  vehemonlor  obiurgatus,  allerum 
oculum  amisit,  periculo  graviori  propo- 
silo, nisi  ab  improbo  inslitulo  desisterei. 
^^illelmus  marchio,  partim  metu,  parlim 
poenitentia  duclus,  ecclesiae  restituii  om- 
nia, illiusque  facultates,  quantum  potuit, 
auxit,  quin  eliam  divum  Bennonen  et 
plurimi  fecit  et  maxime  coluit.  Illud 
vero  praetereundum  non  est,  duos  esse 
pagos,  in  quorum  alloro,  marchionem 
dum  fugorel,  se  ahdidil,  in  altero  vero 
Vandalos  a  summa  impietate  ad  fidem 
chrislianam  converlit,  in  quibus  vestigia 
jiodum  eius  adhuc  integra  conconumtur; 
lum  lugurium  illud,  in  (pio  apud  Vanda- 
los fuit,  etsi  nulla  slabiliori  structura  fir- 
melur,  tectumquo  habeat  straminoum  ve- 
Uislalo  conroctum,  illud  tamen  nec  un- 
quam  viliura  fecit,  nec  igni  est  consum- 
ptum,  cum  tamen  saepenumero  vicinae 
aedes  incendio  flagrarunt.  Habitus  quo- 
que cpiscopalis,  quo  corpus  suum  lerrae 
commendalum  exlilit,  una  cum  mitra 
episcopali,  ultra  ducentosannos  sub  terra 
latuil,  et  absque  aliqua  alloralionc  ex  sc- 
pulcro  effossus ,  hodic  inlegor  cornitur  , 


Ah.  C.  It)25        22  lìlI.LAIUrM 

et  ostendllur.  Posscii(  liic  qiiainpliirima 
alia  niiracula  alTcìri.  Multos  cnini  divini 
Bennoiiis  niciilis  e  moìluis  oxcilalos  con- 
sfai ;  niullos  vaiiis  morliis  ciiralos;  deni- 
qiio,  qui  volani  fccerit,  noniinem  illius 
benolìcium  non  sensiste. 

§  5.  Propler  quae  carissinnis  in  Clirislo 
cr^iu.  ego  fjii^g  po^je,.  Carolila  Romanornni  ci  Ilis- 

>    inijierninr  et 

(iiii    priiiciiics  paniarnni  n'x  calliolicus  in  imperatorem 

noni»  .-anoniza-  clecUlS  ,    t'I    dilccli    fllii    noslli    AlltCllUS    S. 

Ii"i  ':;,;h:';-  l'f''-'  ad  Vincula  prcsbylei-,  ci  Malliiaeus 
■•"'"  S.  Angeli  diaconus,  sanctae  Itomanae  Ec- 

clesiae  cardinalcs,  ac  vcneraljil(^s  fi'atrcs 
noslli  Riccardus  Trevirensis  et  Ilorma- 
nus  Coloniensis,  archiepiscopi,  per  eorum 
patentes  literas,  necnon  dilccli  fdii  nobi- 
Ics  viri  Ferdinandus,  arcbidux  Anstiiac, 
ac  Georgius  et  llcnricus  fralivs  germani, 
duces  Saxoniac ,  lantgravii  Thuringiae 
et  marchioncs  Misnae,  per  vencraiiilcin 
tValreni  nostrum  Ioannemepiscopiim  Mis- 
nensem,  nuncium  et  oratorem  ad  nos  ab 
eis  destinatimi,  et  diloclnm  lllinm  Willel- 
mum  de  Enckfort  clcclum  nuitoscnsem , 
datarium  et  praelalnm  nosli'um  dome- 
sticum,  eorum  apud  nos  et  Sedem  Apo- 
stolicam  eliam  oralnicni  ci  negocioium 
gestorem,  buniililcr  supplicaci  Iccenml 
ul,  praemissis  diligonter  inquisitis  et  ex- 
ploratis ,  ad  beali  viri  canonizalionein 
procedere  dignaremnr. 

§  6.  Quorum  quidcm  precibus  licci  II- 
0„i,  pMiinqii  benler  annuere  vellemus,  summoi)ere(|ue 

jiitionen)  ci  [)ro-  ,  ,       . 

cjssum  iiiMipcr  gaudercmns  huiusmodi  canoni/.alionem 
VI ,  iiiiiò  l'i  "c° '10*1'''*  temporibus,  divino  (piodani  niv- 
1.0,1«  X  ii.i-sterio,  coatigisse;  ac  nobis  iusluiii  vidcre- 
iiisìiissa,  serva- tur  ul  ideili  licalus  Benno,  (nicni  iam 
^a.»•l.i!^■llllollis  Deus  Ul  coclcsli  glonu  sanctoruiii  clioro 

canon  /..iliitnem    i-  e      ■  i        •      •         .  •*».-■ 

.levcuii  ili-  ul-  uigiHim  Iccisse  pluriniis  et  manili^slis  m- 
(Iiciis  et  miraculis  usli'iiilriai,  m  lerris 
eliam  sibi  debiln  sanctoi'um  lionore  non 
defrandaretur,  non  slalim  rem  tanti  pon- 
deris  ac  momenti  faciendam,  sed,  iuxta 
vetereiii    et   laudabilcni    consucludinem, 


uoJiANuii  Ali.  C.  Ib25 

cunctanler  inaturequc  considerandani  du- 
\imiis.  Posi  triplic(Mn  igitur  inquisitio- 
ncm  ex  recolcndac  memoriale  Alcxandri 
sexli  primo,  et  deiiule  liilii  sccuiidi,  et 
successive  Leonis decimi,  praedecessorum 
etiam  nostrorum,  cominissionibus  super 
hoc  debile  faclam ,  tandem  idem  Leo 
dccinius  tribus  eliam  Uomanae  Ecclesiao 
cardinalibus,  ex  tribus  illoruin  ordinibus, 
vidclicct  venerabilibus  fiatiibus  nostris 
Bernardo,  Osliensi,  Sanctae  Crucis  in  Uic- 
rusalcni,  el  Anlmiio,  Albanciisi,  episcopis, 
lune  tituli  S.  Vilalis  presbylero,  acloannis 
Ss.  Cosmae  el  Damiani  diacono,  cardi- 
nalium,  de  IValruni  suorum,  de  quorum 
numero,  licei  absenles,  tunceramus,  Con- 
silio et  asscnsu,  commisit  ut  ipsi,  visis 
et  cxaminalis  processibus  editis  super 
eiusdeni  beali  viri  vila,  nioribus,  fama 
el  miraculis,  aule  et  post  ipsius  deccs- 
sum,  eius  inlcrcessionibus  a  Dee  factis, 
aliisque  cunctis  ad  sanctorum  canoniza- 
lionein liuinsmodi  neccssariis,  se  super 
omnibus  el  singulis  diligenler  informa- 
rent,  el  per  cos  comperla,  in  suo  secreto 
consislorio,  ul  nioris  erat,  fideliter  re- 
l'errcnt.  Cuinqiie  i|isi  cardinales,  visis  et 
exaiiiiiuilis  diversis  processibus  in  parti- 
bus  Gcrmaniae  de  Sedis  praediclae  com- 
missione liabilis,  et  ad  Curiam  nostrani 
Iransmissis,  lesliumquc  lide  dignoruni 
deposilionibus,  prò  lauta  rei  dignilate, 
debile  ponderalis,  de  supradictis  mira- 
culis ac  vilae  sanctiniouia  ci  aliis  a  iure 
i'e(|uisilis  lidelem  nobis  relalioncm,  in 
pluribus  ctiani  secretis  consisloriis,  fecis- 
sent;  nosque  ipsoruni  el  omnium  cardi- 
naliuni  vota  prò  celebranda  dieta  canoniza- 
lione  convenienlia  el  conformia  invenis- 
semus,  el  prò  celebriori  execulione,  di- 
lectus  lìlius  loannes  Daplisla  de  Senis, 
ulriusque  iuris  doctor  el  aulae  nostrac 
consistorialis  advocalus,  in  publico  consi- 
slorio,  omnia  de  ipsius  beali    viri    vita. 


An.  C.  1j23 


moribus,  funi:i  el  uiiiaculis  copioso  por- 
eensuisset,  nobisquc  humililor  siipplicas- 
sel   ut  ad   eiusdem   beali  viri    canoiii/.a- 
lioiieni,  iiialiua  deliberalioiir  |  n  dialiila, 
procedi'ie  dii;iia;'Oiimr;  nos,  de  relalis  co- 
rani nobis    in    jinmis  inaxiiiias  onni  pn- 
li'iiti  Dco  m'atias  annilrs,  l'onavinius  oin- 
iies  in  codoni    publicu    consistono   lune 
aslantcs    ut    siiis   oralionilnis  el  ioimiiis 
Ecclcsiain  Dei  iuvarent,  ac  ne  eani  Allis- 
sinius   modo    aliquo  in  hiiiusniodi  eano- 
nizationis   oflicio  errare    perniilterol    in- 
slanter  oraroii(;di.'iiuim,  pi»!  ali(puil  dies, 
convocai is  deiuio  in  aula  nostra  consislo- 
liali   in    Palalio  Apostolico     univi'rsis    ci 
sins^ulis,  qui    tunc    adeiant    in    Uoiiiaiia 
nostra  Curia,  ecclesiasticis  praelalis,  pa- 
Iriarcbis  videlicet,    archiepiscopis  el  epi- 
scopis,  in  pracsentia  eoruaidein  irai  rum 
nostrorum  dictae  Rpmanae  Ecclesiae  car- 
dinaliuni,    eosdeni  processus,  super  cius- 
dein  beali  vila,    moribus,   fama  el  mira- 
culis  cdilos ,    per   cunulem  loannein  Da- 
ptislam  breviler  summaricque  repcii  l'e- 
cimus:  quac  cum  ex  serie  per  cardinabs 
ac  alios,  (juibus  id  muniis  pernos  iniuii- 
ctum  filerai,  enarrata  el  exposila  fiiisscnt, 
oninesque  astanles  praidali  (iiiid   sibi  su- 
per huiusmodi  canonizalionis  nepolio  vi- 
derelur  interrogati,    unaiiiiui    conscnsn, 
nullo  penilus  discrepante ,   respondissenl 
sibi  videri    quod    idem    bealus  vir   inter 
sanclos   merito  adscribeietur  et  connu- 
meraretur,  nos  iteruin  buniiles  ipsi  oni- 
nipoleiili   Deo ,  quod,  ad  bealum  servum 
suiuu  delutis  lioiKiriIJus    proscqueudum  , 
corda   nostra    illuminare  dignalus  ossei, 
gratias  agenles,  ad  ipsius  canonizalionem 
diem  dominicam    primam    posi  Penleco- 
slem,    (juae   tunc    occurrebai  ultima  die 
mensis  maii  anno  Domili!  jmwiii,  doputa- 
lavimus;    ac  in  liasilica  Principis  aposlo- 
lorum  de  Urbe,    amplum    suggeslum  lì- 
gneum  de  more  parari  et  exornari  iussi- 
mus,  super  quo  ipiidcm,  astante  univei';:0 


IIADUIANLS   VI   IT.  '  2.1       Al..  C.   11.23 

clero  el    jHipulo,    de   vita,    miraculis  et 


lama  iMusdeiu  iieali  Bcnnonis  liumili  de- 
votioucquo  pieno  (ul  moris  est)  sermone 
liabilo,  deindcque  Litania  et  liymno.  Veni 
Creator  Spirìtus,  per  omnia  devote  de- 
cantatis,  nccnon  a  procuraloribus  causae 
ipsius  canonizalionis  el  ab  eiusdem  Caroli, 
in  iiiipo.ralorem  olecli,  apud  Sedem  prae- 
diilaiii  consliinto  oialore  a  nobis  magna 
cum  inslaiilia  piglilo  pronunciali  adscribi 
inter  sanctos  euiiidem  liealuin  Donnonom, 
cum  iam  omnia consunimata  essent,  om- 
nesque  Ecclesiae  caeremonias  consuetas 
super  ea  re  rlle  servavissemus,  Deum 
prae  oculis  liabonles,  ad  canonizalionem 
oiasdoiii  licati  sub  iiisverbis  procedendum 
duxiiuus  el  processimus. 

^7.  Ad  laudoin  el  lionorem  sanctae  et  i,,Bumqupoai,i- 
iiidividuae  TrinilatiSvClexallalionem  fidei  tnnVs.'"Idscrh 
catholicae  el  cbristianac   roliiiionis   aug- p^"  f  "/'"'"<;: 
menlnm,    auclorilale  Domini  nostri  lesu  agi  iubci; 
Clirisli  ac    beatorum  l'etri  el  Pauli  apo-       , 
slolorum   et   iiosira,    de  fralrum  nostro- 
rum  Consilio ,    deceriiimus   et  definimus 
boiiae  memoriae  Bennonem,  oliin  episco- 
pum  Misnensem,  sanclum  esse,  et  insan- 
clorum    catalogo  adscribendum ,   ipsum- 
ijue    in   eodcm    sanctorum   conlessorum 
catalogo   describimus.    Slaluenles  ul   al) 
universali  Ecclesia  quolibel  anno  festiim 
ipsius  et  oflìcium,  sicut  prò  uno  confes- 
sore  poulilìce,    scxtadecima   dio    mensis 
iiiiiii,  boc  est  dio  doposilionis  suae,    de- 
volo el  solomnitiM'  celobretur. 

§  8.  Et  insupor  eadem  auclorilale  oni-  induigentias- 
nibus  vere  poenitcntiiius  el  confessis ,  qui  ^'.•'^''si.^jlls  'à'd 
annis  singulis  ad  sopulcruin  eiusdem  S.  «'"*  sep"if">"' 

_o  ,'  .  acceiienti- 

l'ouiionis  oadem  dio  accesscrint,    septem  i.ns  eiaignur; 
aiuios  el  lolidem  quadragonasde  iniunclis 
eis  poenitentiis  misericorditer  relaxamns. 

^0.  (Juibus  debite  peraclis,    inchoalo-  .Mi-<am  dein.ie 

I  .11-        ,,...  X    r.,ì    C    celebrai  cum  o- 

(juc  per   nos   ac    decantalo  usque  ad  ti-  ,._„„„,  ^,  ^,^,. 
nem  a  canloribus  noslris  benino.   Te  Dc-iecus     sancu 

,         ,  .       .,..  ..   ■       r^  Bennonis,  elin- 

nm  Idxihdìììi';,  Ul  illius  otiam  tinem,  car- juig^,,,,,,,,  ,„,. 
i  dim''  diacono  in  canlu  diconle;  0)Yf  prò  ?»"">'' ; 


Ali.  C.  1523       2i  BULLAUIUM 

nobis,  beale  Benno,  a  clioroque  responso, 
Ut  digni  efficiamur  promifsionibus  Chri- 
ali,  iios  illieo  propriam  oralionem  de  eo- 
ilein  Saiiclo  alla  voee  tleeanlaviìiius  cli- 
centes:  Deus,  qui  nos  beati  Bennoiii>i 
■ponti fieis  eoiifessioiie  (jìoriosn  eircumrìn.<! 
et  proteijis,  da  ìiobis  et  eius  imitatiune 
pro/icere,  et  intercessione  gaudcre.  Per 
Dominuni  nostrum  lesum  Cìirislvm  /ì- 
liinn  tntinì,  qui  tecum  vivit  et  regnat  in 
Militate  Spiritus  Suìteli  Deus,  per  omnia 
saecula  saecidorum.  Deinde  vero  a  dielo 
clioro  respoiisiim  Aiueii  ;  solemnem  illic 
iiiissam  nos  ipsi  celeln'avimus  de  diela 
lune  occurrenlc  dominica  prima  post  Pen- 
lecosten,  eolleclas  singiilas  sub  una  con- 
clusione terniinanles,  additis  eliain  prae- 
dicta  ceterisque  spccialibus  eiusdeni  S. 
Bennonis  colieclis  immediate  scquentilms. 
Pro  seerela  videlieel  :  Sanctus  Unis^quae- 
sumus,  Domine,  Benno  confessor  et  ponli- 
fcx  nos  ubiqne  laetificet  td,  dum  eius 
ìccolimus  merita  gloriosa,  upud  te  semper 
patroeinia  scntiamus.  Cum  sua  conclu- 
sione videlieel,  Per  Christum  eie.  Deinde 
vero  post  commumonem  suhiunxinius  di- 
centes:  Quaesumus,  Domine,  salataribus 
repleti  mysteriis  vt  sancii  lui  Bennonis 
confessoris  et  ponti fìcis,  cttins  solemnia 
celebramus ,  etiam  intercessione  adiuve- 
mur,  cuni  simili  conclusione.  Ei  ita  mis- 
samipsam  adfinem  usquecum  soliliscae- 
remoniis,  iuxta  ordinarium  apostolicum, 
illic  debile  terminavimus,  induli^enliam- 
que  plenariani  omnibus  officio  buiusmodi 
lune  aslanlibus  devote  elargiti  sumus. 
§  10.  Praesenles  lileras  in  praemisso- 
iiasiMeiasde- )um    lestimoniuni    concedentes   ad    lau- 

Biijtei  edii; 

dem  et  gloriani  omnipotenlis  Dei,  qui  in 
sancii?   siiis   mirabilis   est,   ac  gloriosus 
vivit  et  regnat  bcnediclus  in  saecula  sae- 
culorum. 
!•  Animane  II. in-      §  M.  Cetcrum,  quia  diificile  forel  eie. 

Eunnilis      ocelli        »,    ,..  .         , 

iuSjci;  INuUi  ergo  oninmo  hommum  eie. 


KOMANUM  An.  e,  1.23 

Datum  Romae,  apud  S.  Pelrum,  anno 
incarnationis  dominirne  millesimo  quin- 
genlesinio  vigesimotertio,  pridie  kalendas 
iunii,  ponlificalus  nostri  anno  i. 

Dal.  (ile  31  mail  1523,  ponlif.  anno  i. 


VI. 

(liinliit  chrislianam  /idon  snsceplam  ab- 
nrgantes,  sacramenlis  abulentes,  sor- 
tilegiisque  et  malefìciis  aiios  laedentes, 
ab  inquisiloribus  haereticae  pravitatis 
graviler  puniendos  i. 

Hadrianus  episcopus  servus  servornm  Dei,  inqui- 
sitori Comcnsi.  —  Dilccte  fili,  salutem  et  apo» 
stolicam  benedictionem. 

Ji  1 .  Dndniii,  uli  nobis  exponi  fecisti,  inqnisuoro» 
|H  r  Iclieis  recordationis  lubuni  l'apam  II,  cedebantcomr» 
p.-aedecessorem  noslrimi,  non  sine  ma- ;;';jf^"2V'di°: 
gna  lune  animi  sui  displicenlia  accepto  •'"'o  pt»esun- 
quod,  per  quemdam  Georgium  de  Casali, 
Ordinis  fratrum  Pi'aedicatorum  professo- 
rem  et  in  civilalc  Cremonensi  baereticae 
pravilalisiniiuisilorem  dcpulalum,  in  non- 
nullis  l/iinbardiac  parlibus  ci  praesertim 
in  locis,  in  i(uibus  dictus  Georgius  inqui- 
sitor  deputalus  ^;rat,  repertae  fuerunt 
quamplures  ulriusque  sexus  personae , 
propriae  salulis  irameniores  et  a  fide  ca- 
Ibolica  deviantes,  certam  sectam  facientes, 
fidem,  quam  in  sacri  suseeptione  bapli- 
snii  .susceperant ,  ahnegantes,  sanctam 
crneem  pedibus  conculcautes,  et  obbro- 
bria  super  cani  perpetrautes,  ecclesia- 
sticis  et  praesertim  Eucharistiae  sacra- 
menlis abulentes,  diabolum  in  suum  do- 
minum  et  patronum  assumenles,  eique 
óbedientiam  et  reverenliam  exliibenles,  et 
suis  incanlalionibus,  carminibus,  sorlile- 
giis  alii.s(|ue  nelandis  superstilionibus  iu- 
menla  et  fructus  leriae  mullipliciter  lae- 

1  Adversus    nialeficos   el  mj  i.logos  vide  quae 
dixi  in  coiisiituliotie  i  Innoteniii   Vili,  f^ummis , 
,  tom.  V,  pag.  296. 


An.  C.  1523 


HADRUNUS   VI   l'P. 


25      Aa.  C.  1525 


Aliqui  .«e  illi! 
Oftponebfiiii. 


liilios  frgo    II 
iiiquisilorem 
procedere  eoo- 
Ira-  eo5  iussil 


dente?,  aliaque  quamplurinia  nefanda 
excessus  et  crimina,  eodem  diabolo  insli- 
ganlo,  commiltcnles  et  perpclrantes,  in 
animaruni  suaruni  periculum ,  divinae 
Maiestalis  offensara  perniciosumque  ex- 
emplum  et  scandalum  pluiimorum. 

§  2.  Centra  quas  coni  diclus  Georgius 
luiir,  ut  asserebat ,  in  dictis  locis  suae 
inquisitioni  di-putatis,  proiit  ipsius  Geor- 
gii  incunibebat  oflìcio,  ipse  Georgius  pro- 
cessisset,  nonnulli  auteni,  (am  clerici 
quam  laici  illarum  partium,  quaerentes 
plus  sapere  quam  oporlet  ,  praemissa 
delieta  ad  eiusdem  Georgii  inquisitionis 
officium  non  pertinere  temere  asserentes  et 
praesumentes,  in  popolo  errores  et  scan- 
dala  seminavcrunt,  sicque  eumdem  Geor- 
gium  in  populo  odiosum  reddere,  etdicli 
Georgii  officium  impedire  conati  fuerunt, 
prout  etiam  tunc  impediebant;  ita  quod, 
propter  praemissa,  personae  praedictae  ad 
delieta  huiusmodi  perpetranda  qnotidie 
inducehanUir.  in  non  modicuni  fidei  ob- 
brohrium,  animarum  periculum  et  scan- 
dalum plurimorum. 

§  3.  Dictus  praedecessor  volens  (  ne 
inquisitionis  officii  execntio  quomodoli- 
bet  relaidaretur,  et  labes  baerelicae  pra- 
vilatis  longe  venena  diffunderet)  provi- 
dere,  dicto  Georgio  per  quasdarn  suas  in 
forma  brevis  literas  commisit  et  raandavit 
quatenus  in  locis  eiusdem  Georgii  inqui- 
sitioni deputatis  de  excessibus  huiusmodi 
cognoscere,  e!  conti-a  qnascumque  pcrso- 
nas ,  cuiuscumque  condilionis  et  pra^- 
eminentiae  forent,  inquisitionis  officium 
exercere  et  exeqni;  ipsasque  personas, 
quas  in  praemissis  culpabiles  reperirei, 
lina  cum  locorum  ordinariorum  vicariis, 
quatenus  voluissent  interesse,  iuxta  di- 
ctarum  personarum  demerita,  corrigere 
et  punire  deberet ,  secundum  modum 
contra  alios  baereticos  a  iure  et  sacris 
canonibus  statulum,  contradictores  quos- 
cumque  per  censurani  ecclesiasticam  et 
liv'ì.  fìom.  Voi.  VI.  ■    •  ■      4       '  ''"'■ 


alia  iuris  opportuna  remedia  compescen- 
do.  Eos  vero  qui  in  praemissis  consilium, 
auxilium  vel  favorem  praestarent,  prae- 
falus  praedecessor  noster  eisdem  indul- 
gentiis  uti  et  gaudere  decrevit,  quibus 
crucesignati  contra  alios  haerelicos,  ex 
indulto  apostolico  eis  concesso,  tunc  gau- 
debant  et  utebantur ,  prout  in  dictis  li- 
teris  plenius  contineri  dicitur. 

§  4.  Et  sicut  eadeni  expositio  subiun- 
gebat,  non  solum  delicla  et  crimina  Im- 
iusmodi  contra  fidem  ralbolicam  et  clui- 
stianam  religionem  sub  iurisdictione  in- 
quisitionis Cremonensis  coinmittuiitur  et 
perpetrantur,  scd  omnibus  aliis  locis  et 
dioecesibus,  sub  iuiisdictione  aliorum 
inquisitorum  dicti  Ordinis  congregationis 
Lombardiae,  in  dies  perpetrantur  et  com- 
mittunlur.  Et  cum  eadem  sint  delieta , 
eadem  profecto  provisione  et  castigalione 
eis  est  earumdem  literarum  tenore  pro- 
videndum.  Quare  tu,  sicut  asseris,  in  ci- 
vitate  Comensi,  ubi  dictae  pravitatis  in- 
qiiisitor  existis  ,  tam  tuo  quam  omnium 
aliorum  diclorum  Ordinis  et  congregatio- 
nis baerelicae  pravitatis  inquisitorum  ubi- 
libct  consistentium  et  depulatorum  no- 
minibus,  fecisti  nobis  bumiliter  supplicari 
ut  literas  praedictas  ad  vos  extendere  et 
ampliare ,  aliasque  desuper  opportune 
dignaremur  providere. 

§  5.  Nosigilur,  huiusmodi  supplicatio- 
nibus  inclinati,  literas  praedictas ,  cum 
omnibus  in  eis  contenlis  clausulis,  in 
omnibus  et  per  omnia,  prout  in  eisdem 
literis  continetur,  ad  te  et  alios  Ordinis 
et  congregationis  huiusmodi  inquisitores, 
tam  ili  praesentiurum  deputato»,  quam 
in  futuiiim  perpetuis  fuluris  temporibus 
depulandos,  ac  si  libi  et  cuilibet  inquisi- 
torum dirigerenlur  et  dircctac  fuissent, 
apostolica  auctoritate ,  tenore  praesen- 
tiuni  extendimus,  ipsasque  literas  libi  et 
illis,  ut  praemiltilur,  eisdem  auctoritate 
et  tenore  concedimus. 


Hic  moilo  Pori- 
lifex,  iu>ta  do 
causa  et  del. ila 
ab  ìiiquisitorQ 
Cornell  si, 


Rdc  idem  o- 
mnibus  inquisi- 
toribus  niiiUflal. 


An.  C.  Ib23 

GoDtrarib  de- 
rogai. 


Transumplis 
fredi  iubdt. 


Proftmiun»- 


^{',  DlLI.AnUM 

§  0.  Non  obstanliluis  illis ,  qiiae  idem 
Julius  praedecpppor  voliiit  non  olit^tarc, 
reliM-isque  ronliaiiis  quibuscumime. 

§  7.  Et  ijiiia  (lillicilo  forel  ctc. 

Oatuni  Roniae  aiiiid  S.  Petriim,  sub 
annulo  Piscaloris,  rlic  xx  iulii  mdxxui  . 
pontilicalus  nostri  anno  i. 

l):it.  die  20  iulii  1523,  ponlil'.  anno  i. 


{]mmm  mi 

V\V\  CGXXI 
Anno   Domiitì  MDWIII. 


D 


ir  XIX  noviMiilins,  anno  aiuwiii,  iiiii- 
versalis  Ecclesiae  davo  praeficilui-  bilins 
i-ardinalis  Mialices,  arcbiepiscopus  Floivn- 
linus  et  sanctae  Ronianae  Ecriesiae  vice- 
cancellarius,  appellalmi|iii'  Cinnens  VII. 
Ponlifieiani  tiarnni  imluit  die  xxvi  niensis 
eiusdem.  Fuil  Icmporiiius  Caroli  V  iin|)c- 
ratoris  et  Ferdinandi  li  rsgis  Ronianonnn, 
et  XIII  promotionibus  xxxiv  creavif  cardi- 
nales.  Vixit  in  pontificatu  annos  x,  mc.n- 
ses  X,  dies  mi.  (ìbiit  die  xxv  seplenibils 
MDXXXiv,  et  sejiultns  est  in  basilica  Vali- 
cana,  unde,  sub  Paulo  111,  corpus  cius 
translatum  est  ad  Sanclaui  Mariani  supia 
Minervam.  Yacavil  Sedes  dies  seplem- 
decim  *. 

I. 

Canunizatio  mìicti  Anlonini,  archiepi- 
scopi FloìTiitiiìi ,  pioffstioris  Ordì  II  i.^: 
fratrum  Piacdicaloriim  Sancii  Domi- 
nici, ciiiH  inslitiitione  sune  festivitatis 
prò  die  ii  ineiisis  inali,  e.r  ronslitii' 
tione  Hadriani  VI  "^. 

Clemens  episcopus  sei vus  servoium  Dei, 
ad  perpetuam  rei  memoriam. 

Rationi  tongruit,  et  convenit  aequitati 
ut  ea ,  quae  de  Romani  Pontificis  gratia 

1  Exciusis  e.\lrcmis.  2  Bullaui  liane  inultis 
ex])iii'i:iiviiTius  mendis,  adliibilo  Biillariri  Doi/iiiii- 
catf)  P.  Ripoll  npr  non  Rn\na!Ho  in  Cnnthì'tfil. 
Baiijmi  (r.  T.J. 


lì0M.\.MM 

processerunt  ,  licei,  eius  superveniente 
obitii,  lilcrac  apostolicae  super  illis  con- 
l'cctae  non  fuerint,  smini  debitnm  conse- 
(piantur  elTcctum. 

«:;  1.  Diidnm  siquideni  felicis  recorda- 
li(tnis  ITadiianus  Pajia  VI,  praedecessor 
noslci',  pie  praeinedilans  singiilos,  praeser- 
liiii  aqua  regenerationis  renalos  populos, 
PropliPla  docente,  misericordias  Domini 
in  aeternnm  canlai'c  decere,  niagnaquc 
[irolecto  et  mirabilia  esse  opera  iniseri- 
cordiae,  quibus  Salvator  nosterlesusCb ri- 
ctus in  salntem  generis  Immani  misera- 
lionis  liuius  largissi  me  sese  ellimdere 
dignatus  bicial,  ([uae,  si  ab  inilio  creali 
bominisrecensenda  torcili,  nullae  Iiumana' 
linguae  ad  id  snliiccre  poterant,  (piia  ine- 
narrabile illud  erat,  qnod,  cum  Deus  ipse 
hominem  creasse!  ad  imaginem  et  simili- 
tiidinem  siiam,  illi,  ut  felicitatisacternae 
paiticeiis  beri,  ci  in  codesti  jialria  Illa 
consortiis  angdornni  adscribi  possel,  be- 
niiiiie  concesserai,  si  dalae  sibi  divinitns 
legis  non  conlcmpsisscl  imperinm;  necpie 
laiiien  ipsiiin,  lcgi>  lininsniodi  Irasgresso- 
reni  lactuin,  passa  erat  divina  clcmenlia 
jicnitus  inferire  ,  quinimnio  congrnentes 
exbibere  medicinas  dignata  extiteral,  qui- 
bus a  lege  Domini  aberrans  in  certam 
salntis  semitam  periluceretur  ,  angelos 
destinando,  qui  ei  divinam  patd'acerent 
volnntaleni,  ipsumqiie  insta  snadereiit  d 
ad  implcntlum  divina  mandata  opportune 
adiuvaienl. 

§  2.  Mittendo  etiam  patrian  lias  giatiae 
suae  spiritu  repletos,  »|ui  exemplo  sui  to- 
tnm  bum.'mum  genus  instruerenl  ad  sa- 
bUem. 

§  3.  Necnon  prophetas  qui,  Spiritu  San- 
flo  illuminati,  omnibus  non  praesentia 
sobiiu  beneficia  commeniorarent,  sed  fu- 
tura etiam  praedicerenf. 

1^  i.  Illud  vero  erat  maximum,  et  cui 
nullmn  nliud  miserationis  opus  compa- 
raci jiolei-ai,  qnod  ipse  Dei  Filius  in  per- 


An.  C.  1523 


M.gna  et  mi- 
rabilia Deus  prò 
Immani  generis 
*.tlulc  operar! 
ili^nitlu^    «st; 


Aogelos  pri- 
lli iimdeflinarj); 


P.vIriarch.Ts  po- 
slea  niisil 


Propheias  8- 
liam. 


Rlium  deinds 
propriam. 


An.  C.  )S2; 


Le<i  uìlur,  ,\- 
{(iio'iceiis  ijttrui 
itei  noinei)  gin 
riQc.iri,  diirn  c- 
lu»  saitoii  ve- 
neraiilui  ni  tei'' 
ri5, 


;  CLEMKNS 

sona  sua,  iialiimni  nosti'nc  moi'lMlitalis 
assumere,  ac ea  mysleria,  quae de  ])assiuiie 
et  morie  sua  per  sanclorum  proplietarum 
ora  pi'aeHieala  et  anmmciata  fuerant  , 
adimplere,  ac  per  passionem  et  mortem 
suam  liuiiisiiiddi,  nos  a  perpetua  morie 
lil^erari'  (IÌluiiiIiis  fueral. 

§  5.  Ciiiiiipic  praedecessnr  ipse,  totgra- 
liis  et  benefieiis  invitatns  ac  |)rovoeatus, 
uihil  studiosius  ciliare  ac  edìcere,  quam 
Eius  volunlali  ne  mandatis  parere  atque 
oliedire  dclwret;  ipsisque  in  illis  qui  sibi, 
pro|iler  vilae  iiiIeL>ntatem  ac  sanctiino- 
niain,  dilecli  fuerant,  et  jier  quos  divei-sa 
et  maiiua  miracnla  osicndebai,  sandis- 
.sininm  iiomen  suum  sjloritìcari,  ipsosque 
catalotio  sanclorum  adscribi,  ci  ali  uni- 
versali  Ecclesia  claris  honorum  ac  laii- 
dum  praeconiis  honorari  inandarel;  sicul 
eliam  ipsa  sancta  ÌMaler,  (Ihrisli  Salvatoris 
noslri  ImiusMiodi  sponsa,  praeilccessoreiii 
ipsum  docebat,  ut  lìdi'liiiiii  aniiiias  su- 
perna ac  caelesti  lienliludine  l'rueiiles  de- 
bita reverenlia  prosequcrelur,  (jlios,  dum 
in  liumanis  adbuc  agerent,  ipsi  Deo  ac- 
ceplos,  post  aulem  ab  hoc  saeculo  mitjra- 
1ionem,in  beatoruni  numero  collocalos  et 
aoupegatos  esse  intelligebat,  (bini  fiilehlius 
aliquo  calaniilalis  genere  oppressis,  ac 
eoi'uiii  siiIVragia  imploi'anlibus  ,  divina 
omnipoleulia  in  eorumdcm  coeloslis  bea- 
titudinis  li>slimoiiiuin,  miiaculose  subve- 
nirc  dignabalur;  superna  (|uoi|ue  patria 
iihi  lei'usalcm  ila  (ininium  electorum  sal- 
vatione  laetabalur,  ni  (luornm  pi'estaii- 
tiora  crani  nierila,  |ir(>  illorum  nlicriori- 
bus  pracmiis,  copiosioia  eliam  gamba 
percipiebat,  ipiod  in  excessu  miMitis  suae 
positus  Isaias  piophela  sensisse  vidcba- 
tur,  eum  dicercl  :  Exvlln  et  lumlu,  Inthi- 
lalio  Sio'd,  quia  magmts  in  inrdiu  lui 
Sancliis. 

§  0.  Pracdeccssor  igilur  ipso  dicendum 
pulavit;  ENultcMtomnes  angeloium  cbuii, 


VH  pr.  27 

qui,  de  evacualarum  sediiim  rcpletione 
solicili  ,  liumiìcs  corde  ac  bonis  et  san- 
ctis  operilius  praecellentes,  per  virlutum 
gradns,  in  beatas  illas  mansiones,  imde 
superbi  corruerant  spirilus,  perducere 
gandenl.  Exullcnl  (pioque  aniniae  iusto- 
ruiu,  (pii ,  (^.brisli  vestigia  sequnti,  vitae 
liuius  slipendiis  emeriti,  ac  mundi  iile- 
cebris  omnibus  snperatis,  codesti  regno 
tand(nn pelimi  meruerunt,  et  eliam  lune 
nnmerosiore  coeleslium  civium  populo 
laetarentur.  ExuUel  universum  coelum 
laudibus,  rcsultet  terra  gaudiis,  cimi  san- 
rloriim  cdilio  laeliliaiu  babcal  pbirimo- 
iiim.  Siquidem  llilei  zcins  exigebat,  ac 
iu^liliai'  pietas  postiilabal  iil  quod  prò 
salute  |ibirimorum  gcrebatur,  communi- 
bus  uhique  gaudii-^  et  plausiiius  celebra- 
retur.  l'raecipue  vero  praedecessor  ipse 
eliam  pulavit  exullare  debere  pontificum 
bealoriuii  eoctum  et  sacram  illam  ducfo- 
I  UNI  concioiiciii,  iiilcr  (jiios  sanctus  An- 
lonimis,  pnslqiiain  c\  liac  lacrymarum 
vailo  ad  coclestem  ilhim,  ipiae  sursum 
est  lerusalem  (vocanle  ipsum  Domino) 
migraverat,  lauupiam  novum  sydus  glo- 
riose mirabai  et  fulgebal.  Cuinque  eius- 
(lem  Anioniui,  arclue|iiscopi  Fiorentini,  ex 
civilale  Fiiiiviiliac  oiiundi,  Ordinis  Prac- 
dicalorum,  \ilac  excellcnlia  ,  casti  mores, 
li'uctuosa  pracilicatio  ac  sanctissimorum 
operum  pei'petua  coruscalio  loti  fere  or!)i 
nota  esset,  et  ali  oimiibiis  praedicarctur, 
nos,  lune  in  uiinoribus  constituli  e!  liluli 
Sancii  Laurenfii  in  Daniaso,  luncSanctae 
Mariac  in  Dominica,  diaconus,  qui,excon- 
ccssidiie  apostolica,  l'cclesiae  Florentinae 
piieesse  dignoscebaniur,  et  dileclns  lilius 
nosler,  lune  ipsius  praedecessoris, Thomas 
liluli  Sancii  Sixii,  lune  Ordinis  Praedica- 
loruui  generalis  magislei',  presbyler,  car- 
dinales,  ac  lune  priores  liberlatis  et  vexil- 
lifer  iusliliae  populi  Fiorentini,  necnon 
archidiaconus   et    dilecli    lilii    capilulum 


An   C.  Ib-i.T 

Ii)«o  S.  Aulo- 
nìnuiii  Ciitalogo 
Ss.  ascribore 
co;;ila?it,  sicut 
apuJ    eum    pio 

OUIIOIIÌZBI.    u^ì~ 

Uiliim  fuerui. 


Ad.  C.  Ib23      28 


BIXLARILM   ROMAVrjI 


An.  C.  «825 


ecclesiae  Floreiitiaae,  consicierantes  ipsius 
Antonini  archiepiscopi  vitae  sanctiraoniam 
quotve  et  quibus  miraculis,  tana  in  vita 
quam  post  mortem,  claruerat  et  in  dies 
claiebat  ;  desiderantesqne  ipsum ,  iuxla 
morem  et  ritura  sanctae  Romanae  Eccle- 
siae, canonizationis  dignitate  praefulgere, 
ac  sanctoruni  numero  et  catalogo  ag- 
gregari,  piae  memoriae  Leoni  Papae  X, 
secundum  carnem  fratri  patrueli,  etiam 
pracdecessori  nostro  in  dieta  ecclesia  Fio- 
rentina lune  existenti,  missa  pontilicali  et 
aliis  peractis  solemniis,  humiliter  suppli- 
carunt  ut  gloriosae  memoriae  dicti  An- 
tonini arcliiepiscopi  canonizationi  inten- 
dere dignaretur.  """ — ' 
§  7.  Idem  Leo  praedecessor,  eoruni  pio 
..m""  r.,'";  desiderio  annuere  volens,  dilectis  filiis 
fidi  ccmoiisu.  niagistris  Lacobo  Symonetae  et  Giiillelmo 
Cassadoro,  nostris,  tunc  ipsius  Leonisprae- 
decessoris,cappellanis,  et  causarum  Palati! 
Apostolici  auditoribus  commiserat  ut  ipsi 
et  quilibet  eorum  de  sanctitate  vitae  ce- 
terisque  virtutibus  et  miraculis  eiusdem 
Antonini  archiepiscopi  se  diligonter  in- 
formarent;  ethabita  super  his  informatione 
matura,  ipsi  Leoni  pracdecessori  in  consi- 
stono suo  secreto  fideliter  referrent,  ut  de 
fratrum  suorum  Consilio  ,  ad  omnipotentis 
Dei  laudem,  efficere  posset  quae  sancto- 
rum  patrum  dogmata  et  sanctorum  ca- 
nonum  institutiones,  necnon  iustitia  et 
Christiana  caritas  postulare!  alque  requi- 
reret.  Cumque  auditores  praefati,  ad  in- 
quisitionem  praemissorum  procedentes, 
arliculis  et  inlerrogatoriis  datis,  ac  cita- 
lionelegitima  praecedenle,  sexaginta  duos 
lestes  corani  eis  produclos  recepissent  , 
eosque,  praevio  iuramento,  examinassent, 
idem  Leo  praedecessor  ex  dieta  civilate 
Florentiae  ad  almam  Urbem  et  Romanam 
Curiam  redire  proposuisset,  dileclos  fdios 
loannem  Mariani  abbatem  monasterii  Vallis 
L'nibrosae,  Fc^ulanae  dioecesis,  et  AjiIo- 


nium  Sacramoruni,  oanonicum  dictae  ec- 
clesiae Florentinae  ,  ac  Leonardura  de 
Guasconibus,  tunc  vicarium  episcopi  Fe- 
sulani  in  spiritualibus  generalem,  dicto- 
torum  auditorum  loco,  in  causa  canoni- 
zationis huiusmodi  subrogaverat ,  eisque 
commiserat  et  mandaverat  ut  ipsi,  vel 
duo  aul  unus  eorum,  ad  ulteriorem  prae- 
missorum inquisitionem  procederent,  ac 
testes  reciperent,  eorumque  attestationes 
ac  depositiones  et  omnia  alia  acta  in 
scriptis  fideliter  redacta,  sub  eorum  si- 
gillo clausa ,  ad  ipsum  Leonem  praede- 
cessorem  remitterent. 
§  8.  Ipsique  subrogati  in  causa  inqui-  kc  commissMii 

.....  j-       1      1        •  7         |irocessum    ab- 

suionis  liuiusmoQi  ad  uiteriora  proceden-  soivermu  ei 
tes,  quadragintaocto  testibus  corani  eis  !;" 'ù',. '""°"" 
produclis,  iuratis  et  examinatis,  ac  pro- 
cessu  desupcr  formato  et  absoluto,  illuni, 
sub  eorum  sigillis  clausura,  ad  eumdeni 
Leonem  praedecessorem  remiserant;  et 
successive  nonnullis  aliis  testibus,  tara 
per  praefatum  vicarium  quam  nonnullos 
alios  notarios,  ad  procuraloris  fìdelis  ci- 
vitatisFIorcntiae  instantiam,  examinatis,  et 
eorum  attestationibus,  etiam  sub  sigillo 
clausis,  ad  eosdem  auditores  reraissis,  et 
de  eorum  mandalo  per  notarium  causae 
in  registro  insertis  ,  praefotus  Lacobus, 
praesente  eodem  Guillelmo,  die  nona  men- 
sis  decembris  anni  millesimi  quingente- 
sirni  sextidecimi ,  omnia  et  singula  iu 
huiusmodi  canonizationis  causa,  tam  co- 
ram  cis,  quam  dlclis  subrogatis  et  nota- 
riis  acta,  deducla  et  probata,  piene,  fide- 
liter et  diligenler  eidem  Leoni  pracdeces- 
sori et  sanctae  Romanae  Ecclesiae  cardi- 
nalibus  in  consistorio  suo  secreto  retu- 
lerat. 

§  9.  Qua  relalione  l'acta,  idem  Leo  prae-  Leo  pLiedium 
decessor  eam  volens  adhibere  dihgentiam  mbus  cai,\M- 

,  .  ...  libus  ilerum  e- 

et  gravitatem,  quam  rei  magnitudo  postu-  i.iiuìu..uJo»  j». 
labat ,  processus  in  ipsius  canonizationis  "' 
negolio  laetubvenciabiU  lialri  nostro,  lune 


An.  C.  IS23 


Fi    mi< 
forimi 

ì'.p  te 
fu,i. 


('.■««IVO 
M'iililS 

isistnrii 
rClali 


CLEMENS 

SUO,  Bernarrlino  Ostioiisi,  tiinc  Sabinonsi,  ! 
episcopo,  et   lune  in  biimanis  ageulibus 
bonae  memoriae  Leonardo  titilli  S.  Petri 
adViiicnla  presbylcro,  el  Bernardo  S.  Ma-  , 
riae  in  Porlicu  diaeono,  cardinalibus,  per 
eos  denuo  diligenter  examinandos,  indicto 
consistono   secreto,  vivae   vocis  oraculo 
comniiserat.  Cunique  idem  Leo   praede- 
cessor  praefalumBernardinuni  cardinalem 
ad  carissimuni  in  Cbristofdium  nostrnm, 
tuncsuiim,  Franciscnm  Francoruni  regem  ; 
cbristianissinuini    leiiatuni   a  lalere   suo  ■ 
destinassct,  in  eiiis  locum  dilectum  filium  [ 
nostrum,  lune  sunni,  Innocentiuai  S.Ma- 
riae  in  Dominica  diaconum   cardinalem 
subrogaverat. 

§  10.  Ipsique  Bernardinus  ac  Leonar- 
dus  et  Innocentius  cai'dinales ,  in  causa 
canonizationis  buiusmodi  rite  proceden- 
tcs,  ac  diclo  processa  una  cum  audilo- 
ribus  et  abbate  praelalis ,  necnon  dilecto 
filio  Melcliiorre  Baldaslino,  iuris  utriusque 
doctore,  nostrae,  tane  ipsius  Leonis  prae- 
decessoris,  aulac  consistorialis  advocato , 
iteratis  vicibus  diligenter  examinalo,  et 
causa  buiusmodi  mature  discussa ,  primo 
per  Bernardinum  episcopum  die  tertia- 
decima  iunii  anni  millesimi  quingenfc- 
simi  deciminoni,  in  uno  mallis  et  magnis 
in  vita,  deinde  in  alio  consistorio  secrctis, 
perLeonarduin  carilinaleai  praefatum,  posi 
raortem  ipsius  Antonini  arcbicpiscopi  mi- 
raculis  fideliter  relatis,  eodem  Innoccntio 
cardinale  praesente  et  relalionem  per  ipsos 
factam  comprobante.  Etsi,  ex  eorumdem 
cardinal ium  relationibus,  de  vilao  sancti- 
monia  el  bumililate  aliisque  virlutibus  el 
miraculis  eiusdem  Antonini  archiepiscopi 
pienissime  constarei,  quamplurimis  la- 
mcn  fide  dignis  leslibus  se  otleientibus, 
ac  super  eistlem  miraculis  deponere  vo- 
lentibus. 

§  11.  Idem  Leo  praedecessor ,  die  vi- 
gesimaquinla    mensis  ianuani  anni  mil- 


vit  pp.  20 

lesimi  quingenlesimi  vigesimi ,  eisdeni  la- 
cobo  el  Guillelmo  audiloribus  cliam  com- 
miscrai et  mandavcral  ul ,  per  se  vel 
alium  seu  alios ,  tam  in  dieta  Urbe , 
quam  e\tra  eam  et  ad  partcs,  ad  alio- 
rum  testium  receptionem  et  illorum  exa- 
minalirmem  procedereut ,  et  deinde  in 
dicto  consistorio  secreto  relerrenl;  ipsique 
Lacobus  et  Guillelnius  auditores  dilectos 
tilios  venerabilium  fi'atrum  nostroram , 
lane  ipsius  Leonis  praedecessoris,  archie- 
piscopi Senensis  etPistoriensis,  ac  eiusdem 
Fesulani  episcoporum  vicarios  in  spiritua- 
libus  gonerales,  ac  pracfalum  Antonium 
Saciamorum  canonicum  ,  iuxta  tenorem 
commissionis  eis  factae,  subdelegaverant , 
eisque  et  eorum  cuilibel  mandaverant  ul 
super  miraculis  in  vitael  postmorlem  per 
ipsum  Aatoninam  arcliiepiscopum  factis 
testes  reciperent,  et,  praìvio  iuramenlo,  di- 
ligenter examinarcnt,  eorumque  dieta  el  at- 
tcstalioaes  in  scriplis  redigereal,  etcancla 
sub  eorum  sigillis  chiusa  ad  eos  remitte- 
renl.  Cuius  commissioais  vigore  dileclus 
fìlius  Ludovicus  de  Adiaiaris,  praelati  epi- 
scopi Fesalani  vicarius  in  spirilualibus 
generalis,  in  causa  canonizationis  buius- 
modi rite  jiroccdens,  super  eisdcm  mira- 
culis cenlam  qain(piagiata  el  uno  leslibus 
eoram  eo,  adhibito  lidei  procuratole  iiu- 
iiisuiodi,  di'ductis,  iuraliset  lideliler  exa- 
miaatis,  eorumque  diclis  in  scriptis  re- 
daelis,  processimi  per  eam  absolatam  et 
suo  sigillo  clausum  ad  eosdem  lacobum 
et  Guillelmum  auditores  per  propriuiu 
nuncium  reaiiserat. 

^  \'2.  I|isoqae  processa  per  eosdem  aa- 
ditores  recepto  el  aperto  ac  diligenler 
examinalo,  et  facla  per  eos  super  illuni  in 
secreto  consistorio  lìdeli  relalione  ,  idem 
Leo  praedecessor  ipsius  ullinii  piocessus 
examen  comniiserat  eisdem  Bernardino 
episcopo  et  Innocenlio  cardinali,  ac  di- 
leclo  lìlio  nostro,  lune  ipsius  Leonis prae- 


An.  C.  184S 

Idem  tamen 
Loo  alius  losies 
desuper  rdcipi 
et  cxamiaari 
iussìl; 


Visoquo  prò- 
ressu,  auililores 
Itotae  ìllutn  ilo 
novo  in  colisi-* 
storio  reiuld- 
luiii,  et  Leo  ri- 
liìspruel;)li>  1 0'. 
visiouom  ultimi 
processus  couw 
niibii,  ciiiis  1 0 
lalioiic      liiibiu 


An.  C.  «S55       f\0 


Ar,io,.inum  .-.i-  (|,.cessoris,  Achilli,  titilli  Saiictao  Mariae 
se  cciisiiit  de  Transtiberini  presbyteio  cardinali ,  qiiom 
iiuni.  '""  "^  ip*c  Leo  praedecessor  loco  eiusdeiii  Leo- 
nardi cardinalis,  vita  functi,  in  liuiusmodi 
causa  subrogaverat  ;  ipsique ,  omnibus 
processibus  per  eosdem  Bernardinuni  et 
Acbillem  ac  Innoconliuni  cardinales  de 
novo  diligenlor  oxaminatis ,  facla  per  eos 
piena  et  fideli  relalione ,  ac  scrutalis  eo- 
runulem  cardinaliuin  votis ,  in  eamdeni 
sentenliani  convenerunt,  et  Antoninum  ar- 
chiepiscopum  ipsuni  canonizaiidum  cen- 
suerunt.  Deinde  alio  tempore ,  videlicet 
die  quaitadecima  niensis  decenibris  anni 
millesimi  iiuiniicnlesimi  viiiesimi,  srrutatis 
votis  omnium  et  sin"ulorum  canliiialiiim, 
qui  numero  triginlaseptem  lune  in  se- 
creto consislorio  aderant ,  una  et  eadem 
omnium  senlentia  fuerat,  ipsum  videlicet 
Antoninum  archiepiscopum  canotiizandum 
fore. 

^  lo.  Qiiibus  peractis,  idem  Leo  prae- 
Ei  pubiicum  decessor,  m  vicilia  Pentecostes   anni  iiiil- 

consistor.     prò  ...  .  ^ . 

«bsoWenda  ca- lesuiii  quingeiilesimi  vigesmu  [Mimi,  pu- 
^ji,  lilicum  consistoruim  prò  sexta  lena  post 

festum  ipsius  Pentecoste?  indixeral  et  te- 
neri mandaverat ,  in  quo  idem  Melcbioi' 
publicam  orationem  de  vita,  sanctitalc. 
moribus  ac  virlulibus  ipsius  .Antonini  ai'- 
chiepiscopi,  necnon  miraculis  in  vita  et 
post  morleiii  factis,  et  in  processilms  liu- 
iusmodi contenlis  atipie  probatis  ,  ut  i^a 
in  secrelis  consistoriis  relala  praelatis 
Curiae  ac  ciirialibus  omnibus  innotcsce- 
rent,  liabiturus  crai. 

§  14.  Sed,  cum  ante  dictam  sexlain  le- 
Sid  mone  1,1»;-  riaui  l'clire  rorii'ptus  i'uisset,  consisloriuiu 

fenlos  turi.         •ni 

iliud  pratbila  sexta  feria  teneri  non  po- 
tuerat.  Deinde  impedimentis,  ac  postremo 
obilu  eiusdeni  Leonis  [iracdecessoris  supcr- 
venientibiis ,  in  canonizationis  buiusmodi 
negolio  ullerius  processuni  non  l'uerat. 

§  15.  Idem lladrianus  piaedecessor qui, 
post  ipsius  Leonis  praedecessoris  obitum, 


r.i-T,i,.\nirM  noMAM'M  An.  C.  (K23 

divina  faventeilemenlia,  adsummiaposlo-  iiadiianus  vi. 


latus  apiceni  assumptus  luerat ,  cum  ad  assumpius,  pe- 
dictani  Urbem,  Domino  concedente,  per-*'"'"  ^'^"^"r 
venisset,  et  a  nobis,  tunc  in  minoribus  con-  """'i-  'l'-i  i- 
stitulis.  Ut  praelerlur,  ac  Tboma  card.  S. 
Sixti  praefato,  ac  venerabile  fratre  nostro, 
tunc  ipsius Hadriani  praedecessoris,  Nico- 
lao  episcopo  cardinali  de  Klisco,  dictiOr- 
iliiiis  Pracdicatorum  proteclore,  ac  eisdem 
prioribus  libertatis  et  vexillifero  iustiliae 
popub  Fiorentini  requisitus  fuissel  ut  ad 
ulteriorem  eiusdem  canonizationis  expe- 
dilionem  procedere  dignaretur,  etsi  om- 
nino  ipselTadrianus  praedecessor  id  Tacere 
inlenderet,  peste  tamen  in  dieta  urbe  tunc 
ultra  niodum  saeviente,  idipsum  aliquan- 
tulum  diflerre  coaetus  fuerat. 

§  16.  Postinodum  vero,  cumpestis  ipsa  Eap..sieaccs- 
perDeimisericordiara  cessasset,  ipscHadri-  n^num  cJnonì- 
anus  praedecessor,  cbristiani  gregis  uni-  ","'"""  "^*^  '''" 
versalem  curam  gerens,  prò  debito  pasto- 
lalis  ollicii  ,   militantem  Ecclesiam   coe- 
lesti  ac  triumpbanti  sponso  illius  confor- 
mare, li  prò  eiusaedifìcationis implemento 
omnilnis  diligenter  examinatis  ac  mature 
discussis ,   ipsum  beatum  Antoninum  in 
catalogo  sanctorum  referendum  esse  duxit. 

§  17.  De  cuiusquidem  Antonini  ardiie-    ei  p»uca  ex 
piscopi  origine  ,   vita,  moribus  et  f;una,  "l.^'J;,"/';;',",'! 
omis.sis  in  praesentiarum  miraculis  prao '^' ''""'' ■ 
nnillitudine  illorum,  quae  libello  quodam 
impresso,  ex  ipso  canonizationis  processu 
percausaeprocuratorem  fìdeliter  excerpta 
et  per  ipsum  lìdeliter  revisa  atque  collata, 
continentur,  aiiqua  ex  niullis  ipse  lladria- 
nus praedecessor  duxit  recensenda. 

^  18.  .Vntoninus  i^ilur  ipse  beatus  in  virginiiaiemin- 

.  "^        .  fans     TOTil     CI 

civitate  Florentiae,  quae  Inter  cunelas  Ita- cooserTaTii; 
liae  civitales,  cum  multis  aliis  virlulibus  et 
dotibus  urbes  insignes  et  praeclaras  fa- 
cientibus,  tum  maxime  pietate  ac  reli- 
gione seniper  tloruerat,  e  Nicolao  et  Tho- 
masia,  sub  timore  Domini  pie  et  caste 
vivenlibus,  tamquain  ex  bona  arbore  bo- 


An.  C.  1523 


CLEMIiNS 


.-•'^*^nuni  frucluni  faciente,  ortuselab  eis  bene 
et  piulice  ediicalus ,  cum  piiimim  per 
aetatem  Denm  sibi  cognoscere  licuerat, 
cligens  Ei  sob  servire,  ac  iiiuikIì  poiiipis 
omnibus  rniuiilian'  velie,  sese  i|isi  Dco 
in  tolurii  flicavcral  ,  ac  in  oralorio  borii 
Sancii  Micbaelis  uiclae  civilalis  ante  iiiui- 
g'ineni  Crucifixi  hnniiles  ac  devotas  prcces 
porrexerat  ut  virginitalein,  quam  illi  vo- 
verat ,  usque  ad  nlliiunni  vilae  spiiilum 
illius  dono  et  grafia  conservare  posset. 
Jmitaturus  enim  Clnislnin  ipMim,  (jnem, 
de  Virgine  nainin  ,  virginilaleiii  pcr|)etuo  | 
conservasse  conslat,  el  secreta  Dei  cunlein-  j 
platurus,  nullum  gratius  donuni  pelcre  at- 
que  impetrare  potuissot.  Virginilatem  nani-  ' 
que  servanti,  tantum  dabatur  propius  ar-  i 
cana  et  coelestia contemplali, ac  divinaruni 
rerum  veritatem  cognoscere,  quantum  ea 
virlus  secret i(ir  erat,  et  a  terrenis  sordibus 
omnique  corpori^  conLagionc  et  l'ocditale 
longius  abest.  Deus,  qui  scrutator  est  cor- 
diuni,  sinceram  pueri  uientem  pnrumqiie 
animum  inlrospiciens,  liumilem  ac  san- 
ctam  eius  orationeni  exaudiveral,  eumcpie 
Inter  illos  comuiendandum  elegerat,  quos 
in  Apocalypsi  praevideral  loannes  se- 
quentes  Agnum  (piucunnpie  irei,  cantanles 
canticum  novum  ante  tbroniun  Dei,  (piod 
soli  modubintur  qui  cum  uudieribus  non 
sunt  coinquinati,  et  labem  carnis  atque 
immunditiam  omnem  esecrati,  amictuntur 
stolis  albis,  et  corona  immorlalis  gloriae 
decoranlur. 

v^  19.  Puer  igitur  ipse   a  Deo  eleclus, 
leiunijque  e(  ,.,.ebris  iciuniis,  continua  ad  Deum  prae- 

iludia  frcquen-  '  ' 

layii;  mcditatione,  l'requentibus  circa  orationem 

et  studia  vigiUis,    eliam  illuin  modirum 

aetatis  caloi'em  exllngoiebat. 

§  20.  Cumque  lertiumdecimum  attigis- 

i^Si"  ,!;  ^^1  '"l'I""!-  "'.  liumanis  illecebrisposlba- 
suaeaeutisxni  jjjiig  ;^^^.y^^-.  coutemptis ,  soli  Deo  eiusniie 

mandatis  servire,  ac  penitns  vacare  possel, 
Religionem  Sancii  Dominici,  quae  per  ar- 


VII   IT.  "31        An.  0.  I!>i3 

dna  tendit ,  ingredi  slatueral,  et  die  qua- 
dam  devolionis  fervore  accensus ad  domnm 
eiusdem  Sancii  Dominici  de  Fesulis,  dicli 
Ordiiiis,  jieigcns,  a  piiore  dictac  domu.^ 
babilum  |)er  fralres'dicti  Ordinis  gestari 
sulilum  siili  exli'beri  magna  cimi  bunnli- 
lati^  pctieral.  Prior  ipse,  qucui  pucii  te- 
ui'i'itir  aelas  elUeligionis  auslciilas  ad  lia- 
liilum  illuni  ipsi  negandnm  ,  eius  vero 
l'ervoiac  devutioad  cxliibenduminducebat, 
secum  ipse  cogitar.- lo,  quonani  modo  prac- 
uiaturum pucri  desidiuium differre posset, 
eum  interi'ogaverat ,  quibuG  studiis  vaca- 
rci; qui  cum  ies|iondissetse  decretorum 
leclioni  opciain  dare,  lune  prior,  modum 
invenisse  lalus,  ipio  iuterponerentur  anni 
donec  maturior  illiactas  accederei,  dixe- 
ral  non  solere  canonistis  habilum  dicli 
ihdinis  exbibcri,  nisi  loto  decretoiiiin 
iibro  memoriae  commendato. 

5;  r^l.  (jMibu^  verbis  fide  adbibila,  in-    se.j  f-pnUi.., 

»  .11  ftd  dom  .in    pa- 

ìKicens  suuplexquc  ut  coluinba  puer ,  a  um.im  redn, 
jii'iore  discedens  el  donuiin  naternani  re-  *■';  "'""  -'''■''"'• 
[letens,  decretor  un  leclioni  lolis  viribus  ><"""'    ''''f"' 

,  metriuriae  maii- 

liicumbere  ac  vacare  coeperat,  adcoquciiavii; 
sedula  leclione  ac  assidua  orationc  pro- 
lecerat ,  ut  cum  Sapiente  merito  dicero 
posset  Oplai'i  et  datns-  rsl  milii  sensiis. 
Illimiinalus  enim  ab  co,  (pii  ilburiinat 
omnem  scnsum,  et  qui  lux,  via  el  veritas 
ibt,  eiusdem  anni  spatio  decretum  inte- 
grum  memoriac  mandaverat,  quod,  pro- 
pler  sui  magniludinem,  tam  brevi  teinpo- 
ris  spatio  a  quoipiam  vix  legi  posset. 
^^2^2.  Quo   peraclo  ,  laetus  et  alacer ,  Po»ie.i  h.iiiinTn 

...  .  Reli^ifinis     su- 

([uasi  ad  viclonae  suae  piumam  accipien-  sociiii, 
dam  properans,  Fesulas  redierat,  ac  priori 
nsserens  se  inlegrum  decretorum  lilnum 
mandasse  memoriac,  dictum  babitum,  il- 
lis,  qui  librr.m  buiusmodi  memoriac  man- 
<]assenl  ,  dai'i  solilum  ,  magna  insfantia 
postulaveral.  i'rior,  secum  considerans 
quam  essent  mirabilia  opera  Dei ,  accitis 
patribus  ipsius  doraus,  facloque  memoriae  | 


Am.  C.  1525      o-i 

peviculo,  illis  n-i  mir.KMilo  sliipcntilms , 
ac  inter  sn  diconlilnis  Qvis  putas  put^r 
iste  erU?  (\o  illoriiiii  unanimi  consensu, 
eiiìem  Antonino  ipsum  genibns  flcxis  hn- 
mililer  piMonli,  (Mini  benedictione  Domini 
exliilmerat. 

§  ^l^.  In  quo  por  q\i;Klraginla(pialiior 
In  quji  imiiium  3ji,i0s  l;ì,ila  lumiilitale  ac  vitae  sanctimo- 
foinuTii;  niapersfivoravei'af,  lal(Mitiim  silii  a  Domino 
crndilnm,  non  sndario  alligans  aul  tonao 
infodions,  sed,  ut  providus  dispensato!',  in 
rommnnom  ntilitalcm  convertons,  ut,  ipii 
rius  innoron^iam  ot  pnritatem  novoranl, 
dicere  solili  tnoiant,  sibi  videri  qnod  in 
00  Adam  non  poccassct  ;  adeoque  ijisius 
Roli^lionis  sorvalor  fuenit,nl  omnium  fra- 
Irnm  oculos  in  so,  tamquam  lucidissimum 
exemplar  ac  roctissimam  normam,  conver- 
tnrot;  ipsique  fratrcs  enm,  lune  aotalo  iu- 
vonom,  aliorum  ropimini  praoposnoiant , 
invil\imqno  roo^orant  ut  doniorum  dicli 
Ordinis  Italiac  tiubernacula  susciporol,  ao 
n(Ticium|ionoralisvirariatuscongro!iationis 
Tusciao  rcgularis  obsonantiac  exoixorcl. 
In  quo  ila  se  laudabiliter  gesserat,  ac  lan- 
lam  animi  et  corporis  bumililatom  oslen- 
dorat ,  non  solum  doctrina  ,  paloi-niscjue 
monitionilms  (ulollìciumilhid  [traolalionis 
exigebat)  subdilos  regf  ns  alque  inslruons, 
sed  corporab  oliam  seivilio  et  jn'0]iiio  | 
servili  ministorio  ulcns,  ut  verus  Cbristi 
miles  eiusque  sanctorum  operum  imilator  ! 
ab  omnibus  iudioaretur,  et  in  co  domini 
cum  istud  verbum  videretur  impletum 
Qui  maior  est  vestrum  ,  sii  ipse  minislev 
tester.  Nonnnllas  dicti  Ordinis  donios,  in 
quibus  regularis  observanlia  relaxala  fuc- 
lat,  visitando,  eas  ad  voram  et  sanriam 
vcgularem  obsorvanliani  reduxeral. 

§24.  El  ut  se  onmibus  exemplai'  piae- 
Oini:ri,ii,i;s,  ])ci-el,  ullra  continuos  animi  et  corporis 

»i;iliis  itili  ;iis- ,    ,  ...  ,•       -i 

nm  M  ,„i,r.,ii- laborcs,  ac  praelcr  assiouas  m  oralioniLus 

'•"'»'■','"'■    '""  sludiisnno  'v'oilias,   a  eamimn  osu  ciuasi 
<ii'»l>d'>'i-  '    ,      .  '      ...   .  '      . 

semper  al)Slinuoral.  Oilicium  nunqiiam  di- 

miserat,  ac  terreo  supei'  nudam  cameni 


IìI'I.I.ARIUM  romanum  Ad.  C.  1U25 

ciiigulocinctus,  nudam  terram  seu  ligneas 


tabulas  prò  ledo  bal'ueral,  donec  ad  se- 
nectutis  annos  pci'venerat,  tunc  enim  stra- 
to ex  paleis  uti  coepcrat  ;  ieiuniis  alii.s- 
que  corporis  macerationibussupra  tenues 
corpuseuli  vires  continue  pocnilontiam 
agens ,  boras  fere  omnes  dici  ac  noctis , 
ad  arcana  Dei  contemi)landa  ac  verbum 
oius  ovangolizandum  e!  oa  scribondum 
quao  adcommunom  ulilitatem  el  cbristia- 
nam  roligionem  pertinenl,  sedulo  ac  iu- 
gilcr  impendobat;  noe  solum  viva  voce  prae- 
dicando  lime  viventibus,  sed  et  posteris 
|>lurimalibrorumoptimorum,tuminsacris 
iiteris ,  lum  in  naturalibus,  tum  maxime 
in  moralibus  scionliis  monumenta  utilis- 
sima relinquondo,  prodosso  sluduerat. 

§  25.  Quarum  tamgrandium  atque  adeo   Eugemus   iv 
insit;nium  virlutum  fama  permotus  niae  ""'''«pi*'»?'™ 

'         ,  ^  '  '  Hi)renliu.  cmii. 

momoriae  Eugenius  Papa  quarlus,  etiam  qu'myis  niu- 
praedecessor  noster,  ecclesiae  I*  lorenlmae,  \ii. 
lune  pastore  carenti,  de  persona  eiuspra?ter 
omnom  spem,  providerat ,  ipsnmque  illi 
praofoceral  inaroliiopisi'0|nnnol  paslorom. 
Qnod  rum  sìIjì  nuneialum  fuissol,  baud- 
(piaquamliuiusmodinuiioiolaohiUisfuerat, 
sod,u[omni  bumililalo  plonus,  tale  onus 
limneris  suis  impar  iudicaveraf,  ac  statim 
cogitare  coeperat  quo  pactoposset  ilio  ab- 
solvi  ac  liberari.  Suis  igitur  et  amicoruni 
Iiteris  eidem  Pontifici  supplicare  non  de- 
stiterat  ut  se  in  minoribus  inter  confra- 
tres  suos  relinquere,  ac  dicfae  ecelesiae 
de  persona  allerius,  qui  tanlae  dignilali 
magis  idoneus  essct  futurus,  providere 
dignaretur.  Cogitaveral  autem  Sardiniam 
potere,  ac  ibi  tanlispcr  delitescere,  donec 
alius  eidem  ecelesiae praefìcoretur;  sed, 
ut  dici  consuevil,  Homo  cogitalcl  proponit, 
Dciisitulem  disponit.  Nani,  (|uanlo  magis 
roluclabalur  ne  arcbiepiscopalis  dignitalis 
onus  sibi  imponerctur,  tanto  magis  ope- 
rabalur  Deus  no  alius  quam  ipse  arcbie- 
pisoopus  orearelur.  Siquidem  ipsi  ecele- 
siae et  civitali  Florentinae  pariter  consulere 


Ali.  C.  JtiSó  CLEMENS 

volens,  tiim  ipsum  Eugeniuni  Papam,  tum 
etiam  Cosmum  Medices,  qui  tiinc  temporis 
in  ipsa  civitate  ingonio,  opibiis  et  aiicto- 

,  ritate  celeris  praestabat,  ac  inter  egregias 

animi  dotes  afqiie  viitutes  religionem  in 
primis  colebat,  inspiravorat  ni  liominem, 
parlini  precum  blandiliis,  partim  censu- 
rarum  timore,  compollercnt  ad consenticn- 
diim  provisioni  de  se  factae.  Qui,  cum  illani 
Dei  voluntatem  esse  agnosceret ,  ne  illi 
conlumacius  velie  resistere  vidcretur,  obe- 
dientiae  iugo  collum  submiserat,  ac  Pon- 
lifjcis  niandalis  et  Cosmi  precibus  (uti  par 
era!)  parucrat  el  obtemperaverat;  ac  non 
solum  ipsi  ecclesiae,  sed  etiam  universae 
civilatiFlorenlinne  illiusque  populo  etgregi 
sibi  commissn  ila  uliliter  praefuerat,  ut 
inde  omnesinlt'lligcrenl  ipsum  divino  po- 
lius,  quam  buniano  Consilio  ipsi  ecclesiae, 
proilliuspopuli  salulc,  in  arcliiopiscopnm 
praefeclum  luisse. 

§  26.  Nam  secum  ipse  repulans  ad  bu- 
Op"»  P'^""'*  iusmodi  diiiiiiliites   vocatos  non  luxui  ac 

eiprciiii  in  ar- deliciis  dcdìtos  csso  oporlcrc,  sed  omni- 
bus, et  praesertim  subdilis,  frugalitatis  ac 
vii'tutis  exemplar  esse  debere,  nihil  pror- 
sus  de  ilio  tenui  ac  simplici  vìctu  ,  quo 
per  quadraginlaquatuor  annos in  Religione 
usus  fuerat,  inmiutaveral;  ipsamque  pau- 
pertatem,  quam,  veliili  spunsam  eharissi- 
mam  semper  dilexerat,  constanlissime  reti- 
nuerat,  etiam  semper  aliquid  de  necessariis 
usibus  suis  deirahens,  ut  largiorerga  pau- 
peres  ac  liberalior  esse  posset.  Octo  fanii- 
liaribus ,  inter  quos  unus  erat  religiosus, 
utens ,  qui  prò  archiepiscopatus  negociis 
vix  sufficere  poterant,  cliaritatis  et  mise- 
ricordiae  operibus  semper  inlentus.  Nani 
ut  hospilale,  quod  pauperum  verecundo- 
rum  dicilyr,  in  dieta  rivilale,  in  coque  con- 
fraternilas  prò  illius  regimine  instituerc- 
tur,  praefato  Cosmo  viro  pientissimo  pluri- 
mum  adiuvante,auclor fuerat;  solentenim 
ipsius  confraternilatis  conlVaties  egeslate 
oppressis  seu  mendicare  erubescenlibus 
Bull.  Rom.   Voi.  VI.  5 


cLìepiscopatii; 


VII  rr.  33      An.  C.  Ib25 

uberes  copiosasque  eleomosvTias  clargiri. 
Et  ut  ipse  beatus  Antoninus  omnia  misc- 
ricordiae  opera  praestaret ,  infirmos  ac 
cliani  peste  laborantes  visitabat ,  illisque 
non  solum  de  spiritualibus,  sed  etiam  de 
femporalibnscibis  et  medìcinisopportunis 
providebat;  illisque  interdum  sibi  parafos 
cibos,  cum  aliter  prandere  non  posset, 
inaudita  cbarilafelargiebalur;  nudos etiam 
propria  quandoque  tunica,  cum  iam  omnia 
erogasse!,  vesliebat.  Cnmque  omnes  mensaj 
suae  archiepiscopalis  frurhis  ,  redditus 
atque  provenlus  in  paiiiiiMT.nialimoniam, 
virginum  dotes  alque  bospilalium  suslcn- 
tationem  aliosque  pios  usus  erogasset,ac 
prò  temporum  angusliis  essef  pauperum 
copia,  et  iiiliil  aliudsuperesset  undc  pau- 
peribus  ipsis  et  indigentibus  subveniri  pos- 
set, a  praefalo  Eugenio  et  recolendae  me- 
moriae  Nicolao  quinto  ac  Callisto  tertio 
et  Più  secundo ,  Romanis  Pontificibus  simi- 
liler  praedecessoribus  noslris,  quibus  ob 
vitac  sanclilalem  carus  erat,  non  pan^as 
pecuniarum  summas  in  buiusmodi  pios 
usus  converlendasrecipiebat,  easquepau- 
peribus  ipsis  dislribuebat.  Deniquenullum 
carilalis  et  misericordiae  genus  erga  car- 
ceratos,  viduas  el  pupillos  omitlebal,  me- 
mor  scilicel  verbi  Pauli  apostoli  dicentis: 
El  Sì  luthuero  odi  non  /idem,  ita  id  montes 
transfertnn,  cavitalem  autern  non  habuero, 
nihil  sìun.  In  administranda  iustitia,  nul- 
lusiudicuin  eo tempore  illi  compararipo- 
ierat,  ita  ut  praefatus  Nicolaus  praede- 
cessor  appellationes,  quas  a  suis  sententiis 
ad  Sedem  Aposlolicamdeferricontingeret, 
nulli  alteri  committi ,  sed  ad  eum  ipsum 
examiaandas  reniilti  mandabai,  ratus  ho- 
minem alj  ornai  odio,  amicitia,  prece, 
precio  aliisque  omnibus,  quaeiudicantiiun 
animos  in  sententiis  dictandis  perturbare 
acpervertere  solcai,  penilusalienum  esse. 
Causas  omnes  ad  euai  delatas  concordia 
componere  aut  celeri  senlentia  definire 
studebat.  Cuius  iudicio  fere  omnes  prop- 


An.  C.  «823       -^i  Bl'LLARUM 

lerea  acquiescebaut,  (luia  id  ab  ore  san- 
ctissimivin,Deo  sic  inspirante,  ]ìroroitoi-o 
existimarpnt.  In  rorrigondis  vitiis,  cmon- 
dandisque  deliclis ingenti  niebalur  scvcri- 
tate,  ila  tamen  ut  in  oo  misericordia  cum 
iustitia  coniuncla  esse  viderelur.  Fidei  et 
ecclesiaslicae  lihevlatis  defensorcm  se  prae- 
bebat  acerriniuni,  necidlius  niinns  Ibrmi- 
dabat.  Cunique  olim  cives  qnidam  Fioren- 
tini insolenlioi'esillivolunlalibns  ipsornin 
se  opponenti  minali  fnissenl,  ila  rcspon- 
derat,  nt  ostendoret  nihil  sibi  ex  bonis 
terrestribns  adinii  posse,  qno  valde  trisla- 
retur,  et  se,  ecclesia  sna  spoliatnm,  libenler 
ad  Relitjionem  et  fralres  snos  redilnnim 
fore,  qui  laeti  ac  libenles  eum,  variis  cu- 
raruni  onerilms  levalnm  ,  exciperenl.  file- 
rum  relbrnia\'erat,acpopulumconexeral, 
pravosque  civitalis  mores  emendavcral , 
Indos  omnes  probibitos  atqne  damnalos 
substulerat,  snperfluos  mulierum  ornai ns 
restrinxerat,  ac  fere  omnium  cordibusd(,'- 
volionem spiritualem  infixerat,  quandoque 
fraeno,  quandoque  vero  catcaribns,  prò  ani- 
maruni  el  lemporum  qualitale,  ulens,  ul, 
semotis  seditionibus,  sub  Dei  timore  et  cari- 
latis  zelo  viverent,  el  in  sancla  religione 
persisterenl . 

§  27.  Quibus  animi  virlutibus  in  diclo 

T  „dem  annom  Ordine  quadragintaquatuor ,  in  arcbiepi- 

jpnis    I.XX    in  ,       . 

Pnmino  ubdor-  scopalu  vero   Ircdecim  annos  contmue  , 
""'"*  absquenon  soluni  culpa,  sed  etiamodpae 

suspicione  nsus,  cum  annum  sepluagesi- 
mum  agerel ,  quod  saepius  praedìxernl , 
susceptis  de  more  summa  cum  dcvotione 
Ecclesiae  sacramenlis,  bonis  omnibus  (si 
qua  tunc  illi  remanseranl)  inter  paupercs 
Christi  dislribulis,  cum  lacrymis  imagine 
Crucifìxi  amplexa,  ac  saepius  iis  repetilis 
verbis:  Servire  Deo  regnare  est,  acSancla 
el  immaculala  vinjinitas,  quibus  te  lavdi- 
hus  efferam  nescio ,  hilari  alqnc  laelo 
animo,  coram  suis  caris  rcligiosis  fralribus 
oranlibus  ci  flentibus,  sexio  nonas  maii 
anni  millesimi  quadringentesimi  quinqua- 


ROMANt'M  Ali.  C.  iS23 

gcsimi  noni,  ita  immaculatam  animam  red- 
didernl  Creatori,  ut  rum  Apostolo  dicere 
possct:  Bonin»  rcr tamen  cerlavi,  cur.svm 
coìisìiniìnavi,  fiilrm  servavi,  in  rcliquo  re- 
posita  t'.s/  ìiìihi  corona  iustiliae. 

§  28.   Poslridic  praefains  Pius  praede-    ei  minnìu 

....  .  .  ,  noaiea    cUruit. 

cessar,  cum  vu'i  sanctilatem  lampridem 
(Ognilam  babcrel ,  Florenliam  ingressus, 
omnibus chrislifìdelibus  eius  corpus,  ante- 
quam  sepnlcio  conderelur,  visitantibus 
indulgenliam  seplem  annorum  el  lotidcm 
(piadragenarumconcesserat.  Ex  quo  tanta 
non  solum  ipsins  civitatis,  sed  etiam  cir- 
cumvicinorum  locorum  mullitudo  conflu- 
xerat,  ut  eius  corpus  per  odo  dies  sepul- 
cro  tradi  non  polui.ssel ,  omnibus  id  vi- 
dere  alque  osculari  volenlibus,  mullis(pie 
infirmiseius  inlercessione  sanilatemaDeo 
iiiqdorantibus,  eamquemiraculose  conse- 
culis;  qui,  licei  ex  sanclis  operibus  suis 
bealus  et  sanctus  ab  omnibus  eius  vitam 
inluentibus  aul  famam  integerrimam  au- 
dientibus  certissime  crederetur,  eam  tamen 
opinionem  auxerat  manifesta  et  oculata 
visiodominicn  cuidam  luccio, monacomo- 
nasterii  Cistelli  Florentiae,CisterciensisOr- 
dinis,  in  civilale  ipsaFlorenliae,  et  Constan- 
liode  Fabriano,  lam  sanctilate  vitae  claro 
(|uam  scientia  etdoclrina,  in  diete  Praedi- 
catnium  Ordine  professori,  in  civilale  JE~ 
sculana  oblala.  Quorum  ulerque  eadem 
noctis  bora,  qua  diclus  bealus  Antoninus 
ad  Dominum  transivit ,  eius  animam  ab 
angelis  in  coelum  visibiliter  portari  vide- 
lunl.  Eamdemque  opinionem  fidemque 
postea  eonfirmabat  magna  et  innumera 
miraculorum  mullitudo,  quae  omnipolens 
Deus,  ipsius  B.  Antonini,  inter  coelestes 
beatorum  clioros  recepii ,  meritis,  tam  dum 
inhac  misera  luce  vixerat,  quamvilafun- 
ctus,  post  morlem  ipsam  mundo  manife- 
staveral.  Siquidem,  eius  invocalo  nomine, 
daemoniaci  a  malis  spiritibus  liberati;  di- 
versorum  morborum  generibus  oppressi 


An.  C.  1S2S  CLEMENS  VII  PP. 


An.  C.  rj23 


et  a  medicis  omnino  desliluti,  ac  inorliii 
et  prò  mortuis  \itiqup  habili  rovixorant,  ac 
prislinaesanilati  resliluli,ac  leprosi  mun- 
clali  fiifiant.  Praetcroa  claiuli  incessum, 
surdi  audiliini,  muti  loquelam,  conlracti 
Tiioliim  libenim,  caeci  Inmon  recuporave- 
ranl;  eìiis(|UP  sanclilalis  iioii  nindicae  ipsi 
Hadriano  praedecessovi  d  Ioli  jiu|nilo  te- 
slimonium  prTliib(MV poli  nini  vcilia,  qui- 
l)iis,  vivente  adhuc  ipso  bealo  antislile  An- 
tonino, idem  Nicolaus  praedecessor  in  ca 


(uni  ac  prope  (lagitatum  fuisse,  durum 
el  qnodammodo  impium  ipse  Hadrianus 
praedecessor  arbitralusfuerat,  eos  larn  pio 
ac  devoto  desiderio  suo  diutius  frustrari. 
Neigitnripse  Iladrianus  praedecessor  tarn 
praefalis  principibus  pie  supplicantil)us 
ac  Spirilui  Sancto  resistere  videretur,  qui 
per  OS  Propbelae  laudari»  Deuni  in  sanctis 
suis  iubet,  consislorium  publicuni  babue- 
ral,  in  ([uo,  cum,  prò  ulteriori  executione, 
[ìraefatus  Melcbior  advocalus  omnia  de 
a,  nioribns  el  miraculis 


nonizalione  sancii  Bernardini  de  Senisper    ^psius beati  viri  vii; 

endo  non  mi-    copiose  percensuissel  ,    ipsupie  lladnano 


euni  farla  ususfueral;  asser 
nus  ad  Dei  laudem   Antoninuni    viviun, 
quam  Tìernardinum  moilnum  inler 
ctos  referiMidum  polare. 

^  29.  Quibus  et  aliis  nnillis,  qnae  per 
iiic.ii  iiaJriamis  eumdem  lladrìanum  pra^deccssorcni  reren- 

Vlilc  niiicdii-lis  .  .  '  . 

i),.„f,  liasesii,  seri  polerant,  iure  ac  mento  pi-aedeeessor 
„',a.,'ones'eri^  ip?p  Hadrianus  ad  ipsius  beali  Antonini  v(>- 
lunii  indiJii.  iieralioneminducebatur.  Egil(|uo  omnipo- 
tenti  Deo quanlas potuit gralias, ((uod piae- 
decessorem  lladrianum  ipsum  diiinmn  n>d- 
dideral,  ]ier(iuem  canonizalio  ipsa  celeln-a- 
retur '.  Cnmque,  praeter  magna  el  niuìli- 
plicia  ipsius  beati  Antonini  nieriln  et  mi- 
rabilia signa,  per  divinam  potenliam  ad  eius 
intercessionem  moitalibus  ostcnsa ,  quae 
in  libelluni ,  ul  praefeilui',  n  diligenli  el 
fideli  procuratore  causae,  ex  piocessu  el 
teslium  dictis,  redaela  et  impressa,  adeo 


praedecessori  prò  parie  l'oruindem  regum, 
•  san-  !  ducum,prineipuiii  ac  pluriiimrnm  praela- 
lorum,  episcoporum,  eapituloi  lua  ae  Reli- 
gionum  humiliter  supplicasset  ul  ad  eius- 
dem  canonizatiouem,  malura  delilieralione 
praebabila  ,  procedere  dignarelur,    idem 
Hadrianus  prtodecessor,  de  relalis  corani  eo 
in  primis iiuinililiM-  Deo  gralias agens,  ma- 
gna multiludiiie  aslanle,  in  Iridnum  ora- 
tiones   ieiuniacpie  iiidixil   ut  Deus  omni- 
juilens  ipsi  Hadriano  praedecessori  quod 
lai  In  optimum  in  bac  re  forel  oslendere 
dignarelur,nec  pai  ercturmilitantem  Eccle- 
siali! suam  errare,  qui  se  Irimuplianti  con- 
formare consueveral . 

;5  rio.  Triduo  deinde  elapso,  omnes,  (|ui  posiea,  conro- 
;„■  Romana  Curia  erant ,   praelalos  iussit -|^;; --;; 


in  <uo  secreto  consislni'iii  convenire,  qui,  ei  processibu» 
multa  essenlelprobalissima  CI  vera,  ul  per    V'ocessibus  super    ipMU>  beai.   Anlonmuic,ju._Tu^ ca- 
vila, moribus,  lama  el  miracubs  editisperg   Amoninus 


se  lladrianum  praedecessorem  buinsniodi 
ad  canonizationem  eamdem  faciendam  fa- 
cile persuadere  possent;  scirelque  ipse 
Hadrianus  pi  [edecessornibil  numquain  fere 
ab  omnibus  regibus  el  principibus  cbrislia- 
nis,  cliamaclaraememoriaeMaximilianoin 
imperatorenielectotunc  in  liumanis  agente, 
maiore  inslanlia  a  praefalo  T.eone  el  al) 
eodeni  Hadriano  praedecessoi-ihus  poslula- 

1  Ripoll  liic  adilil  :  Cniiis  celchmlio  ii/co  /"or- 
sa» eidiin  Leoni  /inici/cccssori  iiriDiixf/i  non  fiie- 
ral,  ne  <id  envi,  patriue  polius  alfcclionr  (;i(ci»i 
iii»(o  liaotionis  zvlu  inolus  videretur.  ani  non  cnn- 
c/(i  recle  insincienlihns  iiulicarctur  (ii.  i). 


ipsum  Melcliiorem  advocalum  breviterre- 
petilis,  ad  unum  interrogati  quid  super 
liuiusmodi  negocio  facienduni  ccnserent, 
in  eamdem  senlenliam  convenerunt,  bea- 
Iniii  videlieel  Anloninum  canonizandma 
esse. 

!^  .jl .  Ipse  ergo  Kaiiriauus  praedecessor,  Hadrianus  na. 
Dei  nnlum  el  voiunlalem  sequens,  atten- "'"'',„"^'15  ^'è' 
densquc  iustum  ac  dcbiluni  esse  ni  quos  racus,  s.  An- 

'  .       .  .    .      toninum    cano- 

Deus  bonoralin  cocbs,  vcneralionisoliicio  „imit,  «isan- 
laudarenlur  et  gloriiìcarentur  in  lerris , -;;:  ^a'^^i 
cum  ipse  polius  laudrlur  el  gloiàliciiurin  aai.inuii 


An.  C.  15"23       36  BULLARIUM 

illis,  qui  esl  lau Jabilis  et  gloriosus  in  sae- 
cula,  diem  illuni  canonizationis  ipsius  beati 
Antonini  ìh  medio  basilicae  Principi?  apo- 
stolorum  de  Vvhe ,  quo  maxima  omnis 
generis  ordinisque  mullitudo  confluxerat, 
celebrandae  staluerat,ubi,  astante  populo 
et  universo  clero,  de  vila  el  fama  et  mi- 
raculis  eiusdem  Antonini, luiiiiili devotio- 
neque  pieno  sermone  per  eumdem  Hadria- 
num  praedecessorem  ,  ut  moris  est,  babi- 
lo:  deinde  litania  et  bymno  Veni  Creator 
Spirihts  devote  cantatis,  ac  reliquis  om- 
nibus legitime  peractis,  praedictus  Ordinis 
Pracdicatorum  in  causa  procurator  in  me- 
dio stans,  dictunique  illud  beali  Ioannis 
apostoli  clara  voce  proponens,  videlicet: 
Tres  stmt  qui  testimoni mn  ciani  in  eoelo, 
Pater,  Yerbiim  el  Spiritus  Sauctm,  pro- 
baverat  ipsas  beatae  Trinitatis  personas 
testimonium  perbibere  quod  beatus  Anlo- 
ninusin  coelisessel.  Patrem  videlicet  in  mi- 
raculorumpotentia,Filium  in  doctrinfe  sa- 
pientia,  et  Spiritum  Sanctum  in  vita?  ipsius 
Ixjnitate.  Et  projiterea  non  solum  nnnii- 
nibus  omnium,  qui  antedictam  ranoniza- 
tionem  fieri  supplicaverant,  sed  etiam  ex 
parte  ipsius  sancì»  acsumm?eet  individua^ 
Trinitatis,  Patris  et  Fìlii  et  Spiritus  Sancti, 
quatenus  ipso  Iladiianus  pitedeccssor  eum- 
dem B.  Antoninum  sanctum  pronunciare 
dignarelur  postulaverat.  Ea  propter  Iladria- 
nus  praedecessor  buiusmodi,  considerans 
quod  in  eadem  canonizalione  non  permis- 
surus  esset  Deus  ipsum  errare,  qui  omnia 
in  ea  quomodolibet  requisita  observata  bus- 
se cognoverat  et  observari  fecerat,  prout 
obsei-vaverat ,  sub  data  videlicet  pridicka- 
lendas  iunii,  pontilìcatussui  anno  primo, 
de  eorumdem  b'atrum  suoruin  sanclae 
Ronianae  Ecclesiae  cardinalium  omnium- 
quepraelatorum  in  Romana  Curia  exislen- 
lium  unanimi  consensu  et  maturo  Consilio, 
de  omnijiolentis  Dei  miscricoidia  ac  bea- 
toruinPclri  el  Pauli  aposlolorum  eiusau- 


ROMANlM  Ad.  C.  1323 

clorilale  confisus,  beatae  memoriae  Anto- 
ninum Florentinum,  sacraetbeologiae  pro- 
fessorem,  ex  gremio  sacri  Ord.  Pracdica- 
torum el  ex  officio  vicarialus  generalis 
cougregationis  Thusciae  regularis  obser- 
vantiae  buiusmodi  in  arcbiepiscopum  Flo- 
rentinum assumptuni, sanctum  esse, et  alio- 
rumsanctorum  Dei  catalogo  adscribendum 
et  aggregandum  fore,  ac  lldeliter  fìrmiter- 
que  teneri  debere  decrevit,  ipsumque  san- 
clorum  confessorum  et  doctorum ,  quos 
sancta Dei  veneratur Ecclesia,  consortioso- 
lemniter  adscripsit  aggregavil(iue,  ac  eum 
lamquam  sanctum  publice  privatimque 
colendum  esse  declaravit  ac  voluit. 

§  32.  Slatuitque  et  mandavit  universis  Fesiunniue  ipsi- 

I  'i-i  /'     j    •!  t    •       M  *       US  die  secunda 

venerabildnis  Iratribus  nostns,  lune  suis,  „,^1,  ceieiirari 
patriarcbis,  arcbiepiscopis,  episcopis  et '"''''i 
dileclis  fdiis  dielorum,  ac  patriarchalium, 
mctropolilanarum  el  catbedralium  eccle- 
siarum  capilulis  et  quorumvis  Ordinum, 
tam  Mendicantium  quam  non  Mendican- 
tium  ,  professoribus,  nec  non  quibuscum- 
queecclesiaslicis  personis,  ut festum  ipsius 
sancti  Antonini,  secunda  die  mensis  maii, 
qua  die,  nexu  carnis  soluta,  eius  anima  pre- 
clusa coelos  ascenderai,  singulis  annis  so- 
lemniler  et  devot&  celebrarenl ,  divinum 
officium,  veluti  prò  uno  confessore  ponti- 
fìce  etdoctore,lam  publice  quamprivaliin, 
proni  contingeret,  persolvendo.  Dileclis 
vero  flliis  fralri^us  dicli  Ordinis  Praedica- 
torumbuiusmodiofficiuni,  sub  dupbcifesto 
et  malori,  oum  octavis,  eo  modo  quo  alio- 
rum  dicli  Ordinis  Pracdicatorum  sanclorum 
celebrare  festa,  tam  in  die  quam  in  octa- 
vis consueveranl,  eliani  in  vacanliis  feria- 
rum  bebdomadalium  in  provincia,  iuxla 
consueludinem  Ordinis  priefali,  celebrandi 
concessil  facullatem. 
^  33.  Quibus  debile  peractis,  inchoato-  «eciiimo  po- 

U'  111*  I  slea  In  nino   Te 

em  tladi'ianum  praedecesso-  /;,.„„,  (a„du„„„ 

rem'et  decantato,   ac  ad  linem  usque  a  ^^-^^-''-^'^ 
caiiloribus  prosecuto  bynmo  Te  Deumlau-  p»oS- Auioniao 


An.  G.  1:ì23  CLEMENS 

rei iiavii.eimis- c?am!(s;  Ìli  illius  otiam  fine  cardin^iliilia- 

s:im  lune    Olir-  .  ,         ì-         ,        n  i  ■        n 

teiiicm  (if  Do-  coiio  111  caiilii  diceiitc,  (Ira  jiro  nobis,  LI. 
mini.-,i  rniut,-  4 ,;/(,,; /y;^.-  ^  clioi'oqm^  responso.  Fi  diiini 
l'ijiclaìiiurproinissiuiiiìiiis  Clnisll ^  ipse Ila- 
ilrianus  praedecessor  illieo  propriam  ora- 
lionem  de  eodom  sanclo  alla  voce  decan- 
tavi!, quaetalisest,  videlicet,  Gregemtuiun, 
quaesum m,  Pustor  acternr,  cvslodi,  ci  qnos, 
beali  prnesìtiis  Aulonini,ale  virgiiiilatis 
et  pictalis  speciali  pnicrogutiva  dolati , 
doclrina  salutis  illKstras,  ciiisdon  cliaiii 
semper  tnerc  pracsidiis.  Per  Dominion  no- 
slrum  lestuìi  Chrislinn  eie.  Deinde  vero  a 
dieto  choro  responso  Amen  ,  solemnem 
illic  missani  idemlladrianus  praedecessor 
celebravi!  de  dieta  tunccurrentedomìnica 
Trinitatis,  coUectas  sin^ulas  sub  una  con- 
clusione lerminans,  additis  eliani  praedi- 
cta  ceterisque  specialibus  eiusdem  sancii 
Antonini  colleclis  immediate  sequentibus. 
Pro  secreta  videlicet  : 

§  34.  Mtmer'a,  qiuic  in  salutiferae  pas- 
Secieui  sionis  FilH  tui  mcmoviam  sacrificanles 
ojfcriinns,  quaesumus  ni,  beato  Antonino 
confessore  tuo  alque  ponti/ice  assistente, 
nobis  ad  salutem  provenire  concedas.  Per 
evmdem  Dorniììinn  nostnnn  lesum  Chri- 
slum  etc.  Deinde  vero  posi  communionem 
subiunxit,  dicens: 

§  35.  Qiiaesinniis,  Domine  Deus  nostcr, 
oiaiioposu'om-  ut ,  codesti  et  admirabili  Sacramento  salutis 
noslrae  rejecli ,  beati  antislitis  Antonini 
confessoris  lui  auxiìiis  semper  adiuti,  et 
abstraìiamura  noxiis  etadsalutaria  diri- 
gamiir.  Per  Domi  num  nostrum  Tesum  Cirri- 
slum  Filium  luum  ,  qui  lecum  ole,  enm 
simili  conclusione:  et  ila  niissani  ipiamad 
fìnem  u.sque,  cumsolitiscaercmoniis,  iuxia 
ordinarium  aposlolicum,  illic  debite  ter- 
minavi!. 

§  30.  Indulgenliamque  plenariam  omni- 

,  ,  ,  bus  cilicio  buiusmodi  tunc  assistentibus 

lisi'.uii)  onicio  devote  conccssit.   (Juam  etiam  plenariam 

fonirÙasUio-  indulgentiam  siniililcr  omnibus  et  singulis 

Ili  coucessii.    fidelibus,  indie,  quacontingeret  translalio- 


VI!   PP.  3/        A;),  e.  Ib25 

nem  fieri  sacri  corporis  eiusdem  beatissimi 
Antonini,  de  loco  ubi  humiliter  tunc  iacebat 
interra,  in  ecclesia  S.  Marci  Fiorentina,  Or- 
dinis  Praedicaloiiim,  ad  eminentiorcm  et 
bonorabilioreni  locum  per  fralres  dictae 
ecclesiae,  in  eadem  Sancii  Marci  ecclesia, 
ad  bonorem  et  laudem  Dei  e!  ipsius  Sancii, 
convenienlibuset  manusadiulrices  porri- 
geni  ibus,  lam  prò  se  ipsis  vivenlibus,  quam 
prò  dcfunclis  et  abscntibus  seu  infirmis 
aut  corporaliler  accedere  impedilis,  mil- 
tenlibus,  prò  ea  conseqnenda,  ad  dictam 
ecclesiarn  eleemosynam  a  primis  vesperis 
translalionis  ipsius  et  deinde  per  totani 
octavam  eiusdem,  prò  una  vice  tantummodo 
diiraturam,  volens  ut,adeffectum  praedi- 
ctaeiiidulgenliae  consequendae,  lam  prior 
domus  ipsius  ecclesiae  S.  .Marci,  quamalii 
duòdecim fralres  per  eumdcni  ibidem  con- 
fessoresdepulandi  possenl  absolvere  oinnes 
confilenles  ab  oninilnis  casibus  et  censuris, 
a  quibus  de  iure  episcopi  et  dioecesani 
poterant,  et  vola  simililer  commutare.  Ac 
etiam  in  loco  sepullurac  eiusdem  sancii 
Antonini,  in  deposilionis  suae  die,  videlicet 
secunda  mali  buiusmodi,  perpetuo  dura- 
luram,  quadraginla  annorum  et  totideni 
quadragenaruin  indulgentiam  annuatim 
condonavit. 

§  37.  IN'e  autem  de  canonizalione,  decre-  nadrìamis  u- 
to,  adscriptione,  aggregalione,  declaratio- risnon  cadi- 
ne, volunlale,  statuto,  mandato,  conces- j^''^";;;-,';.,"': 
sionibus  et  condonalione  praedictis,  proeo  '"'''''■'  "'-"J''» 
quod  super  illis  ipsius  Iladriani  praedeces- 
.soris  literae,  eius  superveniente  obilu,  con- 
fectae  non  fuerunt ,  valeat  quoraodolibet 
baesitari ,  volumus,  et  praefala  apostolica 
aucloritate  decernimus  quod  canonizalio, 
quam  lam  conimunilalis  dictae   civitalis 
Florenlinac  qnani  noslris,  qui  eidem  eccle- 
sia Fiorentina' pi'feeramus,  impensis,  sum- 
mo  desiderio  ac  diligcniia  fieri  procuravi- 
mus,  ac  decrelum,  ailsciiptio,  aggregatio, 
declaralio,  vulunlas,  stalulum,  niandatum, 


Al).  C.  Ib'23       38  BLXLARUM   HOMANUM 

coiuessiones  et  condonaLio  praedictac  per- 


An.  C.  1S23 


inde  a  dieta  diepridie  Ualendas  iunii  suiiin 
debitiini  sorliantur  lirccUim,  ac  si  super 
illisipsius  Uadriani  praedecessoris  litene, 
sub  eiusdeiii  dii/i  data  confeetae  fuissenl, 
proiit  superius  enairaliir;  ijuodqiie  prae- 
seiiles  liteiae  ad  prubanduni  piene  cano- 
nizatlonem,  decrelum,  adscriptionem,  ag- 
yregationeni,  deelarationem,  voluntalem, 
slatutum,  niandaluin,  coneessionescteoa- 
donationem  lladriani  praedecessorishuius- 
modi  ubiquc  siifficianf,  nec  ad  id  proba- 
tionis  alteiius  adininiculiuii  reqniralur. 
§  38.  jNos  eniiii  omnes  et  siugulos  in 
Easqnc  s"'' m- ^]im^|a^^;  constìtutos ,   in  virtulc  sanctae 

iiiter    pubi. curi       *- 

iubei;  obcdienliae,  requirinuisel  nionenuis  qaa- 

lenus  universisclencis  et  populis  siiarum 
eivifatuin  et  dioeeesum  et  parochialium, 
praesentes  nostras  litcras  solemniler  pvi- 
blicanles,  eosdenihoiieatiir  ul  Deus  ipso, 
a  quo  bona  cuncta  proceduul,  ipsius  san- 
cii doctoris  et  confessovis  Antonini  meritis 
etprecibusexoratus,militanleniKeclesiain, 
apostolicam  tidem  elcunctoschiistilideles, 
a  pagauoruni  et  alioruni  infidelium  et 
haerelicoium  tucalur  incur-sibus,  etape- 
lieulis  seniper  prolegat  atque  defendal; 
ac  illam  (piani  iiobis  mundus  dare  non 
potest  paceni ,  hoslinm  omnium  snblala 
lormidine,  firma  cuin  IranquiUilale  con- 
cedat.  Lltque,  posthuiusvilae  mililiani,  de- 
lìosilumquc  pasloralis  ofllcii  ministeriuni, 
una  cum  grege  nobis  credito,  ad  sem)»i- 
li'iiia  tandem  gaudia  pervenire  mereamur. 
Eium  ii,.ii-      i^  ;3i).  Demani,  quia  dillicile  foret  ctc. 

siiiiipiis      cnili        ^ 

puccipii.  Aula  ergo  eie. 

Datum  llomae  apad  Saactum  Peiruin, 

anno  Incaraatioais  doiaiaieae   millesimo 

(luingentesimo  vigesimoterlio,  vi  kalendas 

deceiTibris,  ponlificalusnoslri  anno  primo. 

Dal.  ilie  20  iiovciiibris  1523,  poiilif.  nnno  i. 


II. 


Graliac,  hinnuìiitatcs  et  privilegia  ab- 
halis  convenius  fratrum  S.  Anlouii 
Vieiììiemis,  Ordinis  S.  Awjtisliiii,  ex 
ivnstitutioìie  Leonis  X  ^. 

Clemens  episcopus  servo?  servorum  Dei, 
ad  perpetuarli   rei   memoriam. 

lìationi  congruil,  et  convenit  bonestali  EiorJium. 
ut  ea,  quae  de  Romani  Pontificis  grafia 
processerunl  ,  licet,  eius  superveniente 
oiiilu,  lilerae  apostolicae  desuper  confe- 
etae aoa  fuerial ,  saum  sorliantur  effe- 
ctam. 

SI.  Diidimi  siiiaidem  l'elicis  recorda-  Um.  x  oi,  ai> 
tionis  Leoni  l'apae  A,  praedecesson  no- 
stro, prò  parie  dilecti  filii  Theodori,  ab- 
balis  monasterii  S.  AnloniideS.  Antonio, 
ad  Piomanam  Ecclesiam  nullo  medio  per- 
linenlis,  Ordinis  S.  Augustini ,  Viennensis 
dioeeesis,  exposilo  quod,  lieet  alias  prae- 
faluia  laoaaslerium  ,  in  quo  corpus  eius- 
dem  gloriosi  S.  Anlonii  requicscebal,  et 
ad  (piod  malli  christifideles,  Allissimo  et 
eidem  S.  Auloaio  vola  sua  reddiluri,  iu 
dies  conveniebant,  per  oliin  Francorum  re- 
gem  fandalum,  nernon  praeceploriae,  do- 
mus  et  alia  loca  lìeligionis  ipsius  S.  Anlo- 
nii a  primaeva  eorum  institulione  aliorum 
cbrislilideliam  cleeiaosyais  fandala  exti- 
tisseal,  et  (piasi  luilla  alia,  bona  iinmobilia 
baberent;  baclusque,  redditus  et  proven- 
tas  domoraai  Religionis  luiiasmodi  seu 
illarum  praeceploriaruni,  eliam  genera- 
liuin,  in  quaesluis,  (piae  per  roligiosos 
ipsius  Pieligionis,  seu  ab  eis  deputatos 
nancios  (piacslores  prò  tempore  per  di- 
versa loca  liebanl ,  et  eleemosynis ,  quae 
in  dies  a  cbristifidelibus  erogabantur, 
consistentes,  incerti  exislerent;  ac  potissi- 
me in  ipso  monaslerio  Sancii  Antonii  et 
aiiis  praeceploriis,  domibus  et  locis  prae- 

1  Privilegia  huiiis  Oidinis  vide  in  toin.  iv, 
constitutione  xi  Bonifacii  VIU  ,  '«  dw/iosili'one , 
pag.  145. 


An.  C.  1S23 


f.I,EMKNS    VII    l'C. 


•"^0       An.  C.  1:,2j 


dicti?   scu  illoruiii  hospitalibus,  ex  boiiis 

et  quaestuis   ac   olcemosynis    liiiiusmodi 

iugis  et  indefessa   hospitalifas  observare- 

tiir;  paiijìeres  borrendo  morlìo  S.  Antonii 

nuncupalo   laborantes   ci    languentes   et 

aliae  iniserabiles  personae  undique  (-on- 

lluentcs  alei'entnr,  voslirenlur  et  guber- 

narcntur,    ac   peregrini  reciperenliir,   el 

([iiarn  plura  caritalis  opera,    eiusdeia   S. 

Antonii  conlemplafione ,  exercerenlur. 

§  2.  Et  oliani  alias  piae  nienioriae  Cal- 

Caiiisius  n,  listus  seeundus,  (|ui,  singnlari  devotione 

ductus,  ad  monasteriuni  ips\ini  se  perso- 

naliter   conferens,  illius   ecclesiam   con- 

secraverat. 

§   3.    Ac  Urbanus    IV,    Gregorius    X, 

Urbanus  IV,  Bencdictus  XI,  Mcolaus  IV,  ilarliniis   V, 

Benodicius  XI ,  qui,  ex  concuio  Lonstantiensi  Hoinani  rc- 

MaiMnusv.V"  dicns,  ipsuiT)  monasterium  visitaverat,  Cal- 

lisiusni.'pmsiistus  III,   Pius  II,   SixtusIV,   Alexander 

JI,  Sìxtus    IV,  '    .  .  '  '  , 

Alexander  VI  PI  \I    et  luluis  ctiani   II    ac  alii    Romani 

Inlius  li  et  alii  n       ••r  ,•  i 

Pouiificcs  più- 1  ontiliccs,  et.iani  praedecessores  nostri , 
ei'"'p''ra'Js'e'rUm  ^""*^  ^*^''  ^d  pleiuini  informati,  et  animo 
quaesiuandipro  revolventes  Ileligionem   ipsam  hospitali- 

liospil.     manu-  ,    ,  .  '      .  ,     .  ,         n    i-    ■       • 

leniione  con- t^tc  conluuia  onustam,  ct  eideiii  Keligioni 
cejseruni.  j,-j  iiospitalilate  buiusmodi  servanda  et 
iitriusque  sexus  illius  personis  manute- 
nendis  ingenlia  onera  inciimbero ,  qnae 
abbas  monasterii  S.  Antonii  ci  praece- 
ptores Religionis buiusmodi,  absque  quae- 
stuis el  eleemosynis  praedictis,  subire  el 
inanutenere  non  polerant,  sed  loca  Reli- 
gionis el  bospitalitalem  buiusmodi  dese- 
rere,  et  ab  innumeris,  quae  in  ipsis  locis 
celebrari  et  exerceri  consueverant,  divi- 
norum  celebratioaibus  et  pielalis  operi- 
bus  cessare,  victumque  vagando  et  men- 
dicando miserabililer  quaererc  cogeren- 
tur,  monasterio  et  Religioni  S.  Antonii 
buiusmodi,  ac  eiusdem  monasterii  prò 
tempore  existenti  abbati  et  dilectis  fi- 
liis  conventui  ac  praeceptoribus  el  aliis 
ipsius  Religionis  personis,  domibus  el  lo- 
cis quaniplurael  diversa  privilegia,  prte- 
eminenlias,  lacultales,  indulgentias,  con- 


cessiones,  eliam  quaestuandielquaestua> 
fieri  ac  percipi  mandandi,  necnon  gra- 
lias  et  indulta  concessissenl. 

§  ■'<■.  Et  Sixtus  ac  nonnulli  alii  ex  prae-  siuusivde- 
dcccssoribus  buiusmodi ,  quod  praece-  or7.'s.  Anui'il 
ptoriac  et  alia  beneficia  dictae  Religionis  «'""''"""?  "«■ 

.  ,  ,,  .  .      ^  Riimni  professi? 

quibusvis  aliis,  qnam  dicium  Ordinem  ex- '"nfcni  posso 
presse  professis,   ac  de  regis  Francoiuni 
pni  lomporeexistenlis  expresso  consensu, 
non    comniendarcntiH'  staluissent  ac  pro- 
bibuissenl. 
§  5.  JN'onnullique  ipsorum  praedeces-  .xonn.ini  ev  dd. 

"  ;rali.is  d. 

pr.ieser- 


sorum  interdum   indulgentias  et  privile-  l""i'  ■"""  ^' 


già  aliis  Ordinibns,  eliam  exemplis,  con-™""'''''»'"'' 

'  ^  aiioruni     privi- 

cessas  et  concessa,  considerationc  vel  causa  ^y^  suspende- 
aliqua,  eliam  inluitu  cruciatae  contra 
iiifideles  aut  spoliorum  et  damnoruiii 
prò  fide  calbolica  illalorura,  seu  basilicae 
l'rincipis  Aposlolorum  de  Urbe  et  aliarum 
ecclesiarum  aul  pioruni  locorum  fabrica- 
rum,  suspendendo,  Religionem  S.  Antonii 
buiusmodi  illaesam  ]traeservavissent. 

§  6.    Eamque  a  quibusvis  impositioni-   Eifmpiumr,u9 
us ,    apostolica  vel  ordinaria    aut   alia  pi)si,i„„um  esse 
aucloritate,  quacumque  ralione,  impositis,  '^"'""""'i 
necnon  decimis,   oneribus  et  aliis  grava- 
niinibus  et  solutionibus  exemissent. 

§  7.  Ac   quod  oblationes   et  alia  pia    Lcgau  cuam 

i'-    ,  ,         ,     1  •  11-         piis  loois  Sancii 

relicta  votaci  iiona,   quae  in  cappellis  ,  A.uonii  reiiria, 
oratoriis ,   bosnitalibus,  ecclesiasticis  ])e- ''"^''S'""'***- 

_         '  l  '  se     declarave- 

ncficiis  et  aliis  piis  locis,   sul)   ipsius  S.  ^""'; 
Antonii  invocalione,  prò  tempore  offeren- 
lur,  pie  largirentur,  ut  Religionis  eius- 
dem Sancii  Antonii  essent  et  esse  cense- 
rentur  declaravissenl. 

J5  8.  Necnon  privilegiis.  Ordini,  Reli- 
gioni per  eosdcm  praedecessores  et  Se- 
dcm  Aposlolicam  concessis,  eliam  prae- '"""■""' 
lextu  clausulae  insupplicationibus  apponi 
solilae,  videlicel ,  cum  derogalione  pri- 
vilegioruin  el  indultorum  Religioni  Sancii 
Antonii  concessorum,  in  lileris  lalissinie 
exlendenda,  minime  derogari  posse  forsan 
voluissent. 

l  Const.  non  posili,  ufi  hic  sufficienter  reialara. 


PrJTilegiisqus 
dioliOrdìnis  de- 
rogati     ptolii- 


■i-I' 


An.  C.  135.-. 


U) 


lULI.AIIHM    ROMAMM 


,^  9.  Et  idilli)  Leo  praiMlecepsor  vnliiis- 

Leo  X  supra-  y^j  nnvilpoiaque  iosa  a|)piol)avisspt,  proni 

"'  '"■  in  (liv(M'sis  praedecf^ssoniiii  praodictomun 

dosupor  coiifcctis  liirris  plcnitis  contineri 

rlicebalur,  et  ut  a  nonnullis  asserehaliir; 

alias,  antequam  siipplicationosReligionem 

luiiusniodi  concenicntes  oisdom   praedo- 

cessoribus  porrigvrcnliir,  pnr  prolcrtorcs 

ipsius  Ordinis  tiinc  existenles,  an  Ordini 

et  iliius  piivilegiis  luiiusmodi  contraria- 

rentur  inspici,  et  si  contrariae  cssent,  la- 

'  cerari  consuevissent. 

§10.  Nihilominus,  causantibns  sinistris 

sed  pr.ioraia  evenlibus  aiit  liominnm   malitia,  et  pnl- 

CIO  non  torva-  lulanto  cupuMtato  vcl  alias,  a  ccrtisannis 

banlur,  et  Orrfo  ,  -.  r»    ì*    •       •       i      •  t      • 

s.  AnioDii molla  li'if  citra ,  Keligionis  huiusmodi  sic  ex- 
damna  paiieba-  pmptac  tot  annis  illaesa  privilegia,  im- 
munitates,  indulgentiae  et  indulta,  prae- 
textu  cruciatarum  ac  fabricaruni  diclae 
basilicae  et  aliarum  ccclesiarum,  forean- 
nualim  suspensa,  moderata  et  modificala; 
ac  abbas,  conventus  et  personae  Religio- 
nis  huiusmodi,  nediim  ratione  lionorum 
iliius  immobilinin,  sed  etiam  niobilium 
et  quaestuaruni,  eleemosynarum  p(  r  iliius 
religiosos  aut  ab  eadem  deputatos  fieri 
solitarum,  et  decimarum  et  imposilionum 
solutionum,  sub  diversis  censuris  e)  poc- 
nis  compulsi;  et,  quod  deterius  erat,  pri- 
vilegia huiusmodi,  in  genere  etinsjierie, 
importunilate  vii  praeoceypatione  revo- 
cata; ac  nonnulla  bona  immobilia  elquae- 
stuae  ac  beneficia  ad  ipsam  Religionem 
spectantia  ab  illis  praeceptoriis  et  hospi- 
lalibus  dismembrata,  ac  aliis  beneficiis, 
absquc  abbatis  praelati  consensu,  appli- 
cata et  unita,  ac  forsan  in  alia  beneficia 
erecla  fiieranl  ;  ipsaque  bona  immobilia, 
quaestuae  el  benofieia,  eliam  alisipic  ali- 
qua  recognitione  ipsius  abbatis,  lamipiim 
applicata  et  unita,  ac  creda  et  praeseii- 
|ila,  a  diversis  communilalibus  seu  per- 
sonis  ecclcsiaslicis  el  saecul.iiibus  deti- 
nebantur;  et  nonnuliaiuìn  .  cclcsianim 
capiiida,  necnon  ìocorum  coivimunitates. 


et  earnmdem  comnninilatum  particularos, 
ac  aiiae  saeculares  et  regulares  personae, 
quae  pias  eleemosynas  et  oblationes  ad 
bonorem  eiusdem  Sancii  Antonii  Religioni 
huiusmodi  elargiri  et  facere  consueve- 
rant,  illas  tunc  facere  minime  cnrabant  ; 
ac  contra  privilegia  et  indulla  praedicla, 
per  longissima  tempora  invinlabiliter  ob- 
servala,  nonnulli  locorum  ordinarli,  ca- 
Ihedialiumque  et  collegialarum  canonici, 
necnon  parocbialiuni  ecclesiarum  recto- 
res,  siiarum  conscientiarum  prodigi,  me- 
dietatom  aut  aliquam  partem  quaestua- 
rnra,  eleemosynarum  praediclanim  exi- 
gere,  et  literas  licentiae  qiiaesliias  huius- 
modi faciondi  Religioni  seu  eorum  nun- 
ciis  pr.aefolis  denegare  non  exp.avebant  ; 
nonnuUique  diversorum  aliorum  Ordinum, 
ecclesiarum  et  hospitalium  quae.stores , 
jiraetextu  quorumdam  privilegiorum  illis 
forsan  tunc  noviter  concessorum,  quae- 
stuas  nolis  et  campanellis  sonanlibus  fa- 
ciebant;  ac  sub  fido  nomine,  quod  ei- 
dem saneto  Antonio  oflV'rebant ,  surri- 
pieulesnolas  seu  campanas  porcis  et  aliis 
animalibns  appendebant;  et,  quod  do- 
Icnter  referendum  erat,  communitates  et 
aliae  personae  huiusmodi,  certa  oratoria, 
cappellas,  beneficia  ac  forsan  bospitalia 
sub  dicti  S.  Antonii  nomine  fieri,  et  in 
illis  eiusdem  S.  Antonii  figuram  el  ima- 
gincm  depingif;icientes,  oratoria  et  bospi- 
talia ac  beneficia  ipsa,  .sub  invocatione 
eiusdem  sancii,  apostolica  seu  ordinaria 
auctoritate,  erigi  procurabanl;  et  illorum 
praetextu,  eleemosynas  et  alia  pia  relieta, 
quae  Religioni  huiusmodi;  prò  languido- 
rum  et  pauperum  in  illis  hospitalibus 
i  degentium,  necnon  religiosorum,  die  no- 
•  duque  in  monasterio,  domibus,  prae- 
;  ceploriis  ac  aliis  locis  diclae  Religionis 
'  Altissimo  famulantium,  snbstenlatione  re- 

f 

linquobanlur,  de  facto  percipiebant,  de- 
tinebant,  occupabant,  ac  in  damnabiles 
forum  usus  convertebant,  eisdemque  ab- 


Ad.  C.  IbSa 


CLEMENS   VH   PP. 


41       An.  C.  Ii)23 


bali  et  conventui  ac  Reliiiioni  subiici  re- 

cusabant,   in  aniinanim   suarum  |iericu- 

lum. 

§  11.  Pro]iter  qiiae  Rcligio  huinsm«di 

Ei  fere  ad  ni-  eateiius  graviMii  passa  orai  et  in  dies  pa- 

bilum    reduce-     ...  ... 

baiur.  Iicbatur  lacturaiii,  ac   in  maxnnam  lapsa 

orat  et  dietim  labebalur  ruinam ,  et  bo- 
spitalitas  in  liospilalibus  Religionis  hiiius- 
modi,  ]ii'Oiit  consueverat,  non  obsena- 
baliir;  divinus  cnltus  ac  Religionis  hu- 
iusmodi  facultatcs  diniimiehanlur  ;  reli- 
giosique  et  aliae  ipsius  Religionis  personae 
maximisnecessitatibuscircumveniebanfur, 
et  Religio  buiusmodi  ad  nihilum  reduce- 
batur. 
§  12.   Unde,  prò  parie  dicti  Theodori 

Abbas  dicti  Or-  abbatis,  Olii,  paulo  ante  apud  Sedenn  Apo- 

dinis       praedi-         ..  . 

ciorum  privile- slolicain  coii-i^titulii?,  assevcrat  se  etiam 
liaruT  fnnovn-  '"^^^  '^  assi(luis  quorelis  praeccptorum  et 
lionem  ei  con-  reliaiosoiiim  dictae  Religionis,  acinilliiis 

lìrmalionem     a  ^  '  , 

Leone  X  peUe-  liospitalibus  dcgentuim  utriusque  soxns 
languidornni  et  aliarum  miserabilium  por- 
sonaruni  excitatum,  cui  ^  Leoni  prae- 
decessori  fuit  bumiliter  supplicatum  ut 
privilegia,  pra?emineniias,  iniìuunilales, 
exenipliones  ,  libertates  ,  praerogativas  , 
l'acultates,  indulgeniias,  concessiones  et 
indulla  praedicta  approbare  et  innovare, 
alias  super  eis  opportnne  providere  de 
benignilatc  apostolica  dignaretiir. 

§  lo.   Idem  Leo  praedecessor,  (jui,  ad 
Qui  ea  inno-  sacruni   apostolalus  ministerium,   divina 
wYii  ei  appro-  disponente  clementia,  cvocatus,  monaste- 
rioruin  et  aliorum  piorum  locorum   om- 
nium suae  curae  commissorum  necessi- 
lates   paterna  consideratione  pensabat;  et 


Romanos  Pontifices  provida  deliberatione 
concessa  comperiebat,  ut  firmius  et  illi- 
bata servarentur ,    libenter  approbabat , 
ac  de  novo  concedebat,  aliasque  provi- 
siones  congruas  desuper  adiiciebat,  prout 
etiam  calliolicorum  principum   exposce- 
bal  dcvotio,  et  id  conspiciebat  in  Domino . 
salnbriter  expedire;    quique  Religionem 
buinsmodi  S.    Antonii   in  visceribus  ge- 
rebat  carilatis,  et  illam   nedum  conser- 
vari,  sed  in  melius  dirigi  suis  potissime 
temporibus    sinceris    desiderabat  alTecti- 
bus,    praefalum   Thooiloriim  a!)l)alem  a 
quibusvis  excommunicalionis,  suspcnsio- 
nis    et    interdicti    aliisque    ecclesiaslicis 
senlentiis,   censuris  et  poenis,  a  iure  vel 
ab  homine,    quavis  occasione  vel   causa 
latis,    si  quibus  quomodolibet  innodatus 
existebat ,    ad    cffectum    infràscriploruin 
diimtaxat  consequendum,  absolvit  etutab- 
sokilum  l'ore  ccnseretur,  buiusmodi  sup- 
plicationibus    inclinatus ,    consideratione 
etiam   carissimonim  in  Cbristo  filiorum 
noslrorum,  tunc  suorum,  Caroli  in  impc- 
ralorem  eledi  Romanum  et  Ilispaniarum 
calbolici,   necnon,qui  dicli    monasteri! 
fundator  el  protector  existebat,  Francisci 
Francorum  cbristianissimi,  regum,  eidem 
Leoni  praedecessori   desuper  per  eorum 
lileras  bumiliter  supplicantium,  sub  datis 
vidclicet  IV  noiias  octobris,  pontificatus  sui 
anno  nono,  omnia  et  singiila  privilegia , 
immunitates ,    exemptiones ,    libertates , 
praerogativas,    l'acultates,    indulgentias, 
concessiones,  gralias,  indulta  monasterio, 


ut  illis  ac  personis  in  eis  sub  suavi  Re-  i  Religioni,  abbatiae,  conventui  et  personis 
ligionis  iugo  Altissimo  famulaniibus  et  ad  j  praedictis,  per  praefatos  el  quoscumque 
ea  liospitalilatis  causa  divertentibus,  op-  j  alios  Romanos  Pondlìces  praedecessores 
porluna  in  suis  necessilatibus  subsidia  j  nostros,  tunc  suos,  concessa,  et  singulas 
corresponderenl,  ac  eorum  consei-vatio ,  I  ipsorum  praedecessorum  etsuas  desuper 
quies  et  augmentum  provenirenl,  openi  .  confectas  literas  et  in  eis  conlenta  quae- 
et  opcram,  quantum  sibi  ex  alto  conce-  |  cumque  auclorilatc  aposldica  approba- 
debalur,  lavorabililer  adbibe!)at;  el  illa,  :  vit  et  innovavit,  ac  ea  omnia  et  .siniiula, 
quae  proplerea  per  praedecessores  suos  I  prout  per  praodictos  praedccessores^con- 
i  Legimus  eidem  (n.  t.).  i  cessa  l'ucrunl,  de  novo,   ila  quod  abbas 

Didl.  Bom.  Voi  VI.  0 


1 


An.  C.  1523 

et  conventus,  iiecncn  praeceptores  et  per- 
sona? praefatac  ,  privilcgiis  rpiibii?  leni- 
pore  Sixli  ri  Iniiocenlii  ac  Alexaiulri  ol 
aliorum  praedecessorum  praefatoruin  vili 
poleranl  et  utebantur,  etiam  in  Urbe  et 
Curia  Romana,  libere  et  licite  uti  pos- 
■  sent,  concessit,  illaque  robur  pcrpetuae 
firrnilatis  oblinere  et  imiolabiliter  obser- 
vari  debore. 

§  11  Necnondo  celerò,  pcrpetiiis  fulu- 

Bsqiif  nonnisi  ris  temporibus,  siugulas  praedecessorum 

certa  liìc    dain  ,      .  ,.  .    •     p  •     i 

forni..  oi.scr»a-  huHismodi  ac  supva  et  mira  scnplas  con- 
ie'dVom'i^'''  ^'f'''^"'^''*  literas,  necnon  privilegia,  im- 
iiuniilalcs,  indulgentias  ,  praerogativas  , 
facullafes  ,  exempliones  ,  concessiones , 
gralias ,  indulla  et  alia  in  eisdem  lileris 
contenta,  sub  literis  per  eumdem  Loonein 
praedecessorem  alias  venerabili  IVatri  no- 
stro, tunc  suo,  moderno  episcopo Meldcnsi, 
super  suspensione  et  modificatione  indul- 
gentiarum  ac  privilegiorum  dictae  Reli- 
gioni Sancii  Antonii ,  sub  data  videlicet 
duodecimo  kalendas  septembris,  dicti  pon- 
lificatusanno  scptimo,  ullimo  concessis, 
et  aliis  quibuscumque,  etiam  quac  pi-i- 
Leonem  el  aliospraedecessoresbuiusmodi, 
etiam  contemplalione  fabricae  basilicae 
Principis  apostolorum  de  Urbe  praedicta, 
a  quarta  feria  cincrum  fieri  consueveranl, 
revoralionibus,  suspensionibus,  modifica- 
tionibusgeneralibusvcl  specialibus,  etiam 


/ 

BULLARIUM   RUMANUM 


An.  C.  1823 


plenitudine ,  et  cum  quibusvis  clausulis, 
etiam  derogaloriarum  derogatoriis  et  alias 
qualilercumque  ellicacissimis  el  insolitis, 
eatenus  factis  et  in  posterum  faciendis, 
minime  comprebendi  posse  ncque  debere, 
sed  ab  illis  semper  excepta;  ac  quoties 
buiusmodi  suspensiones ,  revocationes  et 
modificationes  emanarent,  toties  quoties 
in  pristinum  et  eum ,  in  quo,  antequam 
illae  enianasseut,  erant,  slalum  restitulae, 
reposilae  et  plenarie  reintegratae  essent  ; 
el  si  illa  per  Leonem  praedecessorem  aut 
eius  successores  Romanos  Pontifices  prò 
tempore  existentes ,  importunitale  aut  e- 
tiam  motu  simili  vel  alias  revocari ,  sus- 
pendi  aut  modificari  contingeret,  revoca- 
tiones, suspensiones  el  modilicationes  bu- 
iusmodi, nisi  ille,  de  Consilio  venerabilium 
sanctae  Romanac  Ecclesiae  cardinalium 
tunc  et  prò  tempore  existenlium,  consi- 
storialiter  liabito  ,  et  cum  trina  intima- 
tione  per  literas  apostolicas  sub  plumbo, 
ita  ut  semper  et  qualibet  vice  trimestre 
intercederei ,  eisdem  Carolo  eleclo  et  Fran- 
cisco regi  ac  aliis  Romanorum  imperato- 
ribus  sive  in  imperalores  elcctis ,  ac 
Francorum  regibus  et  eorum  successori- 
bus  prò  tempore  existentibus  facienda,  ac 
eorum,  per  diversas  literas  ipsorum  pro- 
priis  manibus  subscriptas  et  parvis  eo- 
rumdem   sigillis  munilas,    et  non  alias. 


si  in  specie  de  Religione  Sancii  Antonii  '  aliler  nec  alio  modo,  expresso  accedente 
buiusmodi  specialis,  nominata  et  expressa  i  consensu,  fierenl,  suffragari;  noe  privile- 


menlio  fìercl;  etiam  in  subsidium  sanctae 
cruciatae  conlra  infìdeles  aut  dictae  basi- 
licae ,  necnon  aliarum  etiam  patriarcba- 
lium ,  calliedralium  vel  aliarum  ecclesia- 
rum,  monaslcriorum  ac  aliorum  quorum- 
cumque  pioruin  locorum ,  ac  occasione 
damnornm  eliam  per  infideles  illatorum, 
et  bonorum  oblaloium  aul  in  recompen- 
sam  laborum  Romano  Pontifici  et  Sedi 
Aposlolicae,  eliam  conlra  dicfos  infideles 
impensorum  ,  eliam  molu  proprio  et  ex 
cerla  scientia  ac  de  apostolicae  poteslalis 


gus,  indullis  et  lileris  aposlolicis  diclo 
Ordini  concessis,  praetexlu  quarumcum- 
que  specialium  clausularum  ,  praesertim 
illius  in  supplicalionibus  per  Leonem 
praedecessorem  et  eius  successores  Ro- 
manos Pontifices  prò  tempore  existentes 
luiiusmodi,  aul  de  eorum  mandato  eatenus 
signalis  el  prò  tempore  signandis,  videli- 
cet cum  derogalione  privilegiorum  ,  in- 
dnllorum  et  literarum  apostolicarum  la- 
tissime  exlendenda,  in  supplicalionibus 
apponi  solitae ,  etiam  si  in  supplicationi- 


An.  C.  1823  .CLEMENS 

bus  ipsis  de  Sixti  et  aliorum,  eliam  ipsius 
Leonis ,  praedecessorum  ,  privilpgiis  ac 
Religione  hniusniodi  mentio  fieret ,  non 
operari  ;  nernon  praedicto  Sixti  privilegio 
derogatimi  non  ccnseri,  neque  vigore  di- 
ctae  clansulae,  in  eisdem  supplicationibus 
apponi  solilae  ,  dcbuissc  neque  posse  in 
literis  apostolicis ,  tam  per  Cancellariam 
quam  Cameram  Apostolicam  expedifis  et 
expediendis,  ad  dictum  privilegium  Sixti 
praedecessoris  extendi,  ni?i  in  diclis  sup- 
plicationibus  fìeret  specialis  et  specifica 
mentio  dicti  privilogii ,  necnon  regis ,  ad 
cuius  instantiam  concessum  fuisset  ;  lite- 
rasque  apostolicas  desuper  ctiani  per  Ca- 
meram Apostolicam  expeditas  seu  in  fa- 
turum  expcdiondas  illis,  prò  quibus,  vi- 
gore diclaruni  sup|ilicalionum  et  illnrum 
sumptorum,  expeditae  fuissent  seu  in  fu- 
turum  expedirenlur,  non  su fTragari  posse 
neque  debere;  illasque  ipsius  Leonis  prae- 
decessoris  et  eius  successorum  buiusmodi 
infentionis  defectu  carere,  et  prò  cassis, 
irritis  et  non  legitime  expeditis  haberen- 
tur,  et  ad  diclam  Cameram  seu  Cancella- 
riam corrigendae  remitterentur;  ipsasque 
super  supra  et  infrascriptas  conficinndas 
literas  vim  conlraclus  et  indissolubilis 
obligationis  inler  eumdem  Leonem  prac- 
decessorem  et  Sedem  praedictam  ,  ac 
Franciseum  rcgem  et  eius  successorcs, 
necnon  Tlieodorum  et  prò  tempore  exi- 
stenk'iii  abbaioni  praefato?  oblinere.  V.l 
sic,  per  quoscumque  iudices  ecclesiasticos 
et  saeculares,  eliam  sanctae  RomanaeEc- 
clesiac  cardinales  et  causarum  Palatii  Apo- 
stolici auditores,  in  eadem  Curia  vel  extra 
eam,  in  quibusvis  causis  et  in^lantiis  sen- 
lentiari ,  decidi ,  indicar!  et  inlerpretari 
debere,  sublata  eis  et  eorum  cuilil)et  ali- 
ter  iudicandict  interpretandi  facultale;nc 
quidquid  secus  superbis  a  qunquam,  qua- 
vis  aucloritate ,  scienter  vel  ignoranter 
contigerit  allentari ,  irritum  et  inane  de- 
ei'evil  et  declaravit. 


VII  l'P.  43      An.  e.  t323 

§  15.  Et  nibilominus,  ut  necessitatibus  ei  quwsiuandi 
diclacKeligioniscommodiusprovideretur,  ,aio  concessU; 
quoddeincepsperpetuisfuluris  temporibus 
licerci  religiosis  dictae  Religionis  et  aliis 
personis  ab  eis,  ut  prius,  deputatis,  qiiae- 
stuas  ,  vota ,  eleemosynas  ,  pia  relieta  et 
alia,  etiamconfralernilatum,  pia  suffragia, 
quae  in  dicti  sancii  Antonii  honorem  fìe- 
rent,  in  quibuscumque  regnis,  ducatibus, 
communitatibus  et  aliis,  etiam  imperatoris 
domini!  ac  dioecesis,  etiam  in  Urbe  et 
Curia  praedictis ,  ordinariorum  locorum 
et  quorumcumqun  aliorum  licentia  pe- 
lila, licei  non  obtcnta,  facere;  ac  ordinarli 
locorum  et  aliae  personae ,  ad  quos  per- 
lincre  dignosceretur,  literas  seu  mandata 
licentiae  quaesluandi  buiusmodi  nullis, 
nis!  a  praefato  Tlipodoro  et  prò  tempore 
existente  abbate  dicli  monasteri!  et  gene-  ' 

ral!  capitulo  eiusdcm  Religionis  Sancii 
Antonii  per  eorum  literas  patentes  specia- 
liter  deputatis,  concederenl;  ac  Illa  ipsis 
deputatis ,  absque  ea ,  quam  contra  dieta  ' 

privilegia  et  indulta  exigere  solebant,  pe-  , 

cuniarum  exactione ,  sub  exconnnunica- 
tionis  latae  sententiae  ac  aliis  censuris  et  i 

poenis  in  diclis  privilegiis  desuper  con- 
ccssis  confentis,  concedere  tenerentur; 
nec  ullrn  unum  florcnum  prò  dictis  literis  , 

et  mandatis ,  iuxta  privilegia  praedicla . 
percipere  possent;  et  si  quid  ultra  perci-- 
pissent ,  ad  reslilulionein  eius  religiosis 
et  deputalis  praef'atis  faciendam,  sub  ana- 
Ibemalis  pocna,  tenerentur. 
S    '16.   Quod(iue    abbas   monasterii    et  „ 

*     ^  ^    ^  EtQmptionem- 

praeceplores  et  aliae  religiosae  per.«;onae  i"^  ^  ■lefì'» 

^    ,.    .       .       ,      .  ...  ....  CI  aliis  impos 

lieligionis  buuismodi  etiam  in  l  rlie  et  uonibus  eiarg 
Curia  buiusmodi,  occasione  quaesluarum,  '"'  ""' 
votoruni ,  eleemosynarnni ,  reliclorum ,  con- 
IValernitalum  et  aliorum  piorum  sulTra- 
gioruni  et  quorumcumque  bonorum  mo- 
bilinm  et  iminobilium,  ad  sululionein  ali- 
cuius  decimae ,  subsidii  ani  allerius  im- 

1    Ad  lioe  liabes   etiam    biillam  Bonifacii  Vili 
superius  ciialam. 


An.  C.  1523       ài  nrLLAr.U'M 

positionis  talliarnm  ,  gabellaruni ,  iucun- 
dorum  adventuum,  etiam  imperatorum, 
reginn,  legalorum,  etiam  de  latere,  seii 
nuncionini  Sedis  praedictae,  etiam  dictae 
Romanac  Ecclcsiae  cardinalium  el  alioruiii 
quorumciimqiie  praelatorum  ecclesiasli- 
coriim  ,  qiiavis  etiam  apostolica  vel  alia 
quavi?  auclorilale  imposilis  sen  imponcii- 
dis,  minime  tcnereiitiir  ;  nec  ad  id  com- 
pelli, aul  propterea  interdici,  sospendi  vel 
cxconnnunicari,  aggravari,  reaggravari  et 
beneficiis  suis  privari  possent. 
§  17.  Qiiodqiie  de  cetero,  etiam  perpe- 
sunpiicotiones  iiiis   fuluris  temporibus,  snpplicationes  , 

gr.Tiiiill  vel   hi-  .  .  '  ' 

sii  i.un  c.n.ei-  tam  gratiam  (piani  uistiliam  et  alia  nego- 
"o'gltià  eìcm-  ^^^  dictae  Religionis  concei'nentes,  aulim- 
";"  OrJinis  s.  netrationes  beneficiorum  seu   praecepto- 

AnloDii  noiimsi  * .  .  *  i 

ceiu  bìL-  ,1  ,in  riarum  dicli  Ordinis ,  etiam  in  Urbe  et 
posse  aecrevii;  '^una  huuismodi  consistentmm,  contmen- 
tes,  per  ipsum  Leonem  praedecessorem 
et  prò  tempore  existentemRomannm  Pon- 
tificem ,  sen  de  eorum  mandato,  non  si- 
gnarentur,  aut  per  referendarios  prò  tem- 
pore existcntes  non  referendarcntnr,  sed 
nunc  et  prò  tempore  existenti  dictae  Re- 
ligionis protectori  mandarentur;  et  ipse 
protector  snpplicationes  huiusmodi,  si 
dictae  Religioni  praeiiidicare  non  cogno- 
sceret,  mann  sua  signaret,  et  Leoni  prae- 
decessori  vel  prò  tempore  existenti  Ro- 
mano Pontilici  aut  cardinali  seu  alteri, 
curam  signaturae  habenli,  signandas  re- 
mitterel  ;  et  quaecumque  gratiae  eidem 
Religioni  praeiudicantes ,  absque  nianu 
dicti  protectoris  de  cetero  concedendae , 
subreptionis  et  obreptionis  vitio  sabiace- 
rent,  nulliusque  roboris  vel  momenti  cxi- 
sterent. 

§  18.    Ac  quod  Religionis  huiusmodi  < 
ordiu.  eiusian-consislentes  praeceptoriae  et   alia  bene- 

«um     relisiosis  ^5^.;.        p,j.^,^^   j^   1^1,.]-,,,      ^   Q^.j      ]n,iusmodÌ, 

nuUis,  nisidictum  Ordinem  expresse  pro- 

fessìs,  ac  de  expresso  consensu  regisFran- 

corum   P.C  abbatis  prò  tempore  existen- 

1  L'.e.il.  i\j\  Sita  ubicumque  coiisislcnles  [i^.  T.). 


ROMANUM  An.  C.  1S23 

tium  praedictorum,  per  Leonem  praede- 
cessorem aut  successores  suos  huiusmodi, 
necnon  Sedis  praedictae  legatos,  etiam  de 
latere  ,  et  nuncios  legatorum  de  latere 
potestatefungentes,  etiam  ad  tenipus  com- 
mendari,  aut  in  administrationeradari  pos- 
sent; et  si  commendas  de  illis  per  Leonem 
piaedecessorem  aut  successores  suos  le- 
gatos et  nuncios  huiusmodi  fieri  contin- 
goret,  commendae  huiusmodi  defectu  in- 
tentionis  Leonis  praedecessoris  et  succes- 
sorum  eorumdem  carerenl  ,  literaeque 
desuper  prò  tempore  confectae  ,  nuUae  , 
irritae  et  invalidae  existerent. 

§19.  Ac  quod  hospifalia,  cappellae ,  Ciiiipeiias  et  o- 
oratoria,  henehcia  el  alia  pia  loca,  eliam  i.ca  omnia  Lj 
in   Urbe   et    Curia   huiusmodi,  seu  aliis 'r'"'"'"""^  ^^ 

'  Antriiiii,     con- 

quihnscumque  terris  ,  dominiis  et  locis    '•'""^'»  ««  ■^o"- 

,        .      .  .  ...  .  slruenda,  abbai 

sub  dicìi  bancti  Antonii  invocatione  fan- s.  .nDmi sub- 
data, constructa,  aedifìcata  et  ereeta,  et'""' 
quae  in  posternm  perpetuis  fuluris  tem- 
poribus fiindari ,  construi ,  aedificari  et 
erigi  contingeret,  cum  eorum  applicatio- 
nibus,  appropriationibus,  unionibus  ,  an- 
nexionibus  et  incorporationibus  laclis  et 
deinceps  faciendis ,  ad  abbatem  et  Reli- 
gionem  huiusmodi  spectarent  et  pertine- 
rcnt,  illisque  subiicerentnr  et  snbiecla 
existerent,  et  a  dicto  monasterio  depende- 
rent;  illaque  per  eiusdem  Religionis  ca- 
nonicos  et  religioso?,  non  autein  per  alios 
ecclcsiasticos  et  saeculares,  eliam  oppi- 
dorum ,  locorum  et  villarum  et  commu- 
nitatum  personas,  nisi  de  abbatis  et  con- 
ventus  praedictorum  expresso  consensu, 
regi  et  gnbernari  debercnt,  el  in  signum 
recognitionis  superioritatum  huiusmodi 
de  aliijuo  annuo  rationabili  canone  seu 
censu,  pereosdeni  abbatem  et  conventum 
acdefìnitores  generalis  capituli  huiusmodi 
imponendo  et  eis  singulis  annis  persol- 
vendo,  respondere  deberent  et  tenerenlur; 
ac  in  eventum  rebellionis  aut  non  subie- 
clionisac  remissionis,  singnlares  commu- 
nilalum  el  aliae  personae  huiusmodi,  ma- 


An.  C,  1523  r.I.EMENS 

ioi'is  excommnnicalionis  sententia  per  Loo- 
nem  praedccossorem  et  eius  succcssores 
praefatos  innodatae,  earumque  ecclesiao 
interdictae  epsciil  et  esse  censerenlur; 
nec  al)  huiiismodi  malori  excommunica- 
tione  per  Leonem  praedecessorem  aul 
successores  praedictos  absolvi,  aiit  inler- 
dicta  ipsa  relaxai-i  possent,  nisi  ad  id  ab- 
batis  ci  coiiventiispraedictisexpressis*  per 
eorum  patentes  lilcras  accederet  assen- 
sus;  liceret(]ne  Tlieodoro  et  prò  tempore 
existenli  aliltali  et  coiivenliii,  necnon  prae- 
ceptoribus  huiusiiiodi  beneficia,  oratoria, 
bospitalia  et  alia  loca ,  sub  nomine  eius- 
dem  Sancti  Antoni!  prò  tempore^  etiam 
in  Urbe  et  Curia  praediclis ,  fundala  et 
dotata,  quae  eidem  Tbeodoro  et  prò  tem- 
pore existenti  dicti  monasterii  abbati  et 
conventui  ac  praeeeploribus  huiusmodi 
obedire  seu  suliiici,  aul  annuam  respon- 
sionem  solvei-e  recusare  contigerif,  solo 
acquare  aut  demoliri,  et  imagines  a  pa- 
rietibus  delere,  seu  per  easdem  commu- 
nitates  et  alias  personas  ecclesiasticas  et 
saeculares  solo  acquari  et  demoliri ,  ac 
imagines  huiusmodi  deieri ,  sub  excom- 
municationis  latae  sententiae ,  interdicti 
ac  aliis  censuris  el  poenis,  etiam  cum  in- 
vocationeauxilii  bracini  saccularis,  facere. 
§  20.  Quodque  etiam  deinceps  perpo- 
Kiecnio^yiias  iuis  futuris  tcmporibus,  ctiam  in  Urbe  et 

ntili^soiKtnliltus  ^       .      ,      .  ,.  ...  .  ,. 

cuiiifue, fino-  l'Uria  huiusmodi,  nullis,cuiuscumque  di- 
^,.:":!g"|ta'ÌS-,^'^^l^'S  gradns,  ordinis  vel  con- 
so  jido Ordini  ditionis  t'orent,  nisi  d.  Reli^ionis  reliariosis 

tiinlun)    pernii-  i         •        i  • 

*ii;  aut  ab   (MS  depulatis  procuraloribus  seu 

nunciis,  sub  eadem  excommunicationis  la- 
l88  sententite  et  vigintiquinque  ducatorum 
auri  de  Camera,  Camerae  Apostolieae  ap- 
plicandorum  ,  poenis ,  licerci  quaestuas 
huiusmodi  facere;  ac  vota,  legata,  elee- 
mosynas,  oblaliones  et  alia  pia  suffragia 
qualitercumque  donata  seu  donanda  pete- 
le,  quaerere,  cxigerc,  colligere  aul  reci- 
pere  nolis  seu  campanis  sonanlibus,  aut 
1  Legimus...  }j)'af('/(7o/''(jH  cxpressuse[c.{t\.  t.). 


l'niiines  el  sup- 
preiisiones  be- 
neflciorum  dicli 
Ordinis  probi- 
buil  et  aunul- 
IjVil  ; 


vn  PP.  /p5      An.  C.  1825 

per  sonum  nolarum  seu  campanellarum 
huiusmodi;  nec  campanellas  seunolas  por- 
cis  el  aliis  animalibus,  quomodocumque 
nuncininrentur,  appender!^  seu  appendi 
lacere,  auetorilale apostolica  praedicta  sta- 
tuii l'I  ordiiinvil. 

§  ^1.  Kl  insuper  quascumquc  nniones, 
annexiones,  incorporationes,  suppressio- 
ncs,  applicaliones,  erectiones  ci  institulio- 
nes  factas,  ac  ex  lune,  proul  eodem  die  et 
e  centra,  perpetuis  futuris  temporibus  fa- 
ciendas,  etiam  in  Urbe  el  Curia  huiusmodi, 
absque  abbatis  et  convenlus  ac  capifuli 
generalis  seu  defmitorum  praedidorum 
expresso  consensU;,  de  praeceptoriis,  be- 
nefìciis,  hospilalibus,  oratoriis,  confrater- 
nilalibus  ^  et  aliis  bonis,  addictaniReligio- 
uem  Saneti  Antonii  quomodolibet  spectan- 
tibus  et  perlineutibus,  aut  quocunupu^  titulo 
speclarent  el  pertinerenl ,  apostolica  au- 
clorilate  praedicla  revocavil ,  cassavil , 
irritavil  et  annullavit;  ac  praeceplorias , 
bospitalia,  oratoria,  benetìcia,  confraterni- 
tates,  quaestuas  et  vola  praedicla  in  pri- 
sliuumet  eum,  in  quo,  anleipiam  huius- 
modi uniones,  annexiones,  incorporatio- 
nes, suspensiones,  applicaliones,  erectio- 
nes el  instilutiones  fierent,  crani,  stalum 
restiluit,  reposuil  et  plenarie  reinlegravil; 
necnon  uniones,  annexiones  incorporatio- 
nes, suppressiones,  applicaliones,  appro- 
baliones,  erectiones  el  instil\iliones  prae- 
diclas  nullas,  irrilas,  cassas  el  inanes  , 
illai'umque  praetexiu  ,  (piaesluas  el  alia 
bona  mobilia  2  huiusmodi  praescriplanon 
esse,  ncque  praescribi  posse,  ncque  debuis- 
se,  locum  cuicumquepraescriplioni  centra 
eamdeni  Ueligionem  et  illius  bona,  non 
esse,  ncque  in  futurum  (ore;  liccrelque 
deinccpsTheodoro  et  prò  tempore  existenli 
ahlialiel  conventui  ac  praeceploiibusprae- 
falishiina  praedicla,  eliam  in  Urbe  et  Curia 
huiusmodi,  recuperare,  ac  illorum  corpo- 
ralem  possessioncm  ajiprehcudeie,  etap- 
prehensam  continuare;  diclasiiuc  uniones, 

1  Cherubinius  hic  addii  quaestuis  (r.  t.). 

2  Ilic  quoque  addii  et  iwinobitia  (n.  t.). 


Ah.  C.  U;23        46  BULLAIUUM 

annexiones,  incorporationes,  suppressio- 
nes  ,  applicationes  et  approbationes,  ac 
oratoriorum  et  cappellarum,  imaginuiii  e( 
hospitaliiim ,  sub  invocatione  dicli  sancii 
Antonii,  erectiones,  etiam  in  Urbe  et  Curia 
huiusmodi ,  absque  abbatis  et  conventus 
ac  capituli  praedictorura  consensu,  per 
Leonem  praedecessorem  et  eius  successo- 
res  praefatos,  seu  eorum  et  dictae  Scdis 
legatos  aul  locorum  ordinarios  huiusmodi, 
fieri  non  j)osse  neque  debero;  et  si  quae 
fierent,"illas  concessasi,  irrilaset  inanes 
existere  etiam  decrevit. 
§  22.  Districtius  inhibens  omnibus  ci 
ordiDPmques.  singulis  commissariis,  etiam  fabricae  di- 

AutoDii     5U|ier  ...  ....  « 

prtediciis  mo-  ctae  basuicae ,  ac  quibusvis  ahis  nunciis  s 
Ji^  apostolicis  et  ahis,  cuuiscumque  dignitalis, 

status,  gradus,  ordinis,  conditioniset  pneo- 
minentiaeexistentibusetquacumqucaucto- 
ritate,  eliam  apostobca  voi  mundana,eliam 
contra  excmploset  oorurn  privilegia,  lune 
fungentibus  et  functuris;  necnon  quiluis- 
vis  saecularibus  et  quorumcumque  Ordi- 
num,  eliam  Mendicanlium,  eliam  de  Ob- 
servantia  nuncupaloruni,  rogularibus  pcr- 
sonis,  etiam  in  Urbe  ci  Curia  huiusmodi 
lune  et  prò  tempore  existenlibus,neabba- 
.,  ■  tem  et  coment um  nionasterii  ac  praece- 

plores  et  personas  Religionis  huiusmodi, 
directe  vel  indircele,  quovis  quaesito  co- 
lore vel  ingenio,  sub  dieta  excommunica- 
tionislatae  seutentiae  et  aliis,  eliam  pecu- 
niariis,  censuris  et  pocnis ,  arbitrio  prò 
tempore  existentis  dicli  monaslerii  abljalis 
moderandis ,  et  Camerae  Aposlolicae  ac 
Religioni  praedictisapplicandis,  ralionecu- 
iusvis  decimac  aut  imposilionis,  in  dielis 
quaesluis  et  bonis,  eliam  praelexlu  (jua- 
rumcumque  suspensionuni,  molestarent , 
turbarent,  inquielareni ,  seu  moleslari , 
furbari,  inquielari  lacerent  aut  peiniil- 
terent;  neenonomnibus  locorum  ordinariis 
et  eorum  officiariis  et  aliis  quibusvis  ubi- 
libet,  etiam  in  Urbe  et  Curia  Iniiusmodi, 
constitutis  personis,  quacumque,  etiam  a- 
1  CherubÌDÌus  liic  legit  cassas  luco  concessas 
(n.  T.). 


ROMANUM  An.  C.  152'' 

postolica,auctoritate  fungentibus  ne  literas 
quaestuandi  cum  campanellis  quorumvis 
Ordinum  personis  de  cetero  concederent; 
ac  decernens  ex  tunc  irritum  et  inane,  si 
secus  super  bis  a  quoquam,quavisaucto- 
ritate,  scienter  vel  ignoranter  contigerit 
allentari. 
§  23.  Non  obstanlibus  constitutionibus  Ouibuscumquo 

.....  ...  ..  non      obsliiuli- 

ct  ordmationibusapostolicis  ac  monasterii  bus; 
et  Ordinis  praedicli,  iuramento,  confirma- 
(ione  apostolica  vel  quavis  firmitate  alia 
roboratis,  slalulis  et  consuetudinibus,  nec 
non  privilegiis,  iudultis  et  literis  aposto- 
licis,  per  praedictos  et  quoscumque  alios 
RomanosPontiiìrespraedecessoresnostros, 
tunc  suos,  ac  eliam  ipsum  Leonem  prae- 
decessorem et  Sedem  eamdem,  etiam  con- 
sistorialiter ,  eliam  per  viam  legis  et  sta- 
tuti perpetui  ac  stipulati  contractus,  eliam 
iuramento  vallati,  etiam  in  favorem  cru- 
eialae  et  basilicae  praedictarum  et  fìdei 
ealbolicae,  ac  motu  simili  et  ex  certa  scien- 
tia  ac  de  apostolicae  potcstalis  plenitu- 
dine, ac  cum  quibusvis  edìcacissimis  et 
insolilis,  eliam  irritalivis  et  cassativis,  re- 
vocativis,praeservativis,  mentis  attestativis 
ac  derogaloriarum  derogaloriis  clausulis, 
irrilaulibusque  et  aliis  decrelis  in  contra- 
riumquomodolibet,  etiam  pluries  conces- 
sis,  confirmalis  et  innovatis.  Ouibus  omni- 
bus, oliani  si,  prò  illorumsuflicienlideroga- 
tione,  de  illis  eorumque  tolistenoribus  spe- 
cialis  et  individua  ac  de  verbo  ad  verbum, 
non  aulem  per  clausulas  idem  importan- 
les,  mculio  seu  quaevis  alia  expressioha- 
benda,  aut  aliqua  exquisila  forma  servanda 
foret  ,  el  in  eis  caverelur  expresse  quod 
illis  ludlalenus  derogari  posset,  tenores 
huiusmodi,  ac  si  de  verbo  ad  verbum  et 
forma  in  illis  tiadita  observata  inserti  fuis- 
senl,  eidem  Leoni  praedccessori  [irò  suf- 
ficienler  expressis  habcnlesi,  illis  alias  in 
suo  roborepermansuris,  eavicedumtaxat, 
specialiter  el  expresse  derogavi!,  contra- 
riis  quibuscumquc;  aul  si  locorum  ordi- 

1  Legendum  forsan:  ftiissent,  idem  Leo  prae- 
dccessor  prò  sufficicnler  expressis  ìuibens,  ilìis  eie. 
(n.  T.). 


An.  C.  Ib25 


lerarum  tran- 

sumptìs  idem 

leo    X  eredi 
iussit; 


Sed  quia  diclae 
liierae,  eiussu- 
pcrTcnienle  o- 
bilu,  expeditao 
non  fueniut,  i- 
dfto  hicPonlifex 
Cleniens  VII,  a 
die  datae  ea- 
Tuni  Talìdas  es- 
so decernil, 


i!i  hancbull.  su- 
|radicta  omnia 
(ufTrclenierpro- 
We. 


CLEMENS 

nariis  vcl  quibusvis  aliis,  comiiuiiiiler  vel 
flivisim,  a  dieta  esset  Sede  induUum  quod 
interdici,  suspendi  vel  cxcomiiuinicari  non 
possent  per  literasaposlolicas  nonfacien- 
tes  plenam  et  cxpressani  ac  de  verbo  ad 
verbum  de  indulto  huiusmodi  mentionem. 

§  24.  Ccteruni,  (piia  difficile  eratsnper 
supra  et  intVascripla  conficiendas  litcras 
liuiusmodi  ad  sin^ula  quaeqiie  loca ,  in 
quibus  de  illis  fides  facienda  esset,  deferri, 
voliiit  idem  Leo  praedecessor  etaposlolica 
auctoritate  praedicta  decrevit,  earum  tran- 
sumptis,  manu  notarli  public!  subscript is 
et  sigillo  alicuius  personae  in  dignitatc  ec- 
clesiastica conslitulae  vel  Curiac  Ecclosia- 
slicae  munitis,  eanideui  prorsus  fidem,  in 
iudicio  et  extra,  adliiberi  debere,  (piaeeis- 
dem  originalibus  literis  adbibcrelur ,  si 
praesentialiter  essentexbibitae  vel  ostensae. 

§  25.  Ne  autemde  absolutione,  appro- 
batione,  innovatione,  concessione,  decre- 
lis,declaratione,  statuto, ordinalioue,rcvo- 
calione,  cassatione,  annuUatione,  reslitu- 
tione,  reintegratione,  inbihitione,  deroga- 
lione  et  volunlalc  Leonis  praedecessoris 
buiusmodi,  prò  eo  quod  super  illis  ipsius 
Leonis  iiraedecessoris,  eius  superveniente 
obitu,  literae  nonconlectaefuerunl,  valeal 
quomodolibet  baesitari ,  ipseque  Tbeodo- 
rus  et  prò  tempore  existens  dicii  nionasfe- 
rii  abbas  illorum  frustrentur  elVectu,  vo- 
lumus  et  dieta  apostolica  auctoritate  dccer- 
nimusquodabsolutio,  approbatio,  innova- 
tio,  concessio, decreta, declaratio, oidina- 
tio,revncatio, cassai  io,  irritatio,,iniiullal  io, 
restitutio,  reposilio,  reintegratio,  inbibitio, 
derogatio  et  voluntas  Leonis  praedecessoris 
buiusmodi,  pei  indea  dieta  diequartononas 
octobrissuum  sortiantur  eiVectum,  ac  si  su- 
per illis  ipsius  Leonis  praedecessoris  • ,  sub 
eiusdem  dici  dalis ,  conleclae  i'uissenl , 
proul  superius  enarratur. 

§  26.  Quodque  pracsentes  literae  ad  pro- 
bandum  piene  absolulionem,  a|)probatio- 
nem,  inuovationem,  eoncessioiiem,  decre- 
ta, declarationem,stalutum,oi(linationem, 

1  Clierubinius  hic  addii  literae  (r.  t).). 


VII  l'I'.  ■^<'7      An.  C.  {'òiò 

revocationem ,  cassai ioneiri ,  irritationeni, 
annullationem  ,  restitulionem  ,  reposilio- 
nem,  reintegrationem,  inlabllionem,  dero- 
galionem  et  voluntatem  Leonis  praedeces- 
soris buiusmodi  ubique  sufficiant,  necad 
id  probalionis  alterius  adminiculum  requi- 
ratur. 
§  27,  Quocirca  universis  et  siiiqulis  pa-      Eipouion-i 

.  ,  ,  ,       .  .  .     ^      .  praedic-torunn  o 

Inarchis ,  aicluepiscnpis ,  episcopis  ac  mmum  dcpuu- 
persoiiis  in  dignitatc  ecclesiastica  ubilibet  '"' 
conslitutis  per  apostolica  scripta  nianda- 
mus  qualenus  ipsi  vel  plures  aut  eoruni 
unus,  per  se  vel  alium  seu  alios,  omnes 
et  singulas  |)raediclas  et  pracsentes  literas 
ac  in  eis  contenta  quaecumque,  ubi  et 
quando  opus  fuerit,  ac  quolies  prò  parte 
Tbeodori  et  prò  tempore  existentisahlialis 
etconventus ac  praeceptorum praefatonmi 
desuper  requisiti  bierint,  publicantes,eis- 
que  in  praemissiseflicacis  defensionis  prae- 
sidio  assistentes,  faciant,  auctoritate  nostra, 
literas  ipsasac  privilegia,  prffieminentias, 
imiiiunitates,exemptiones,  libertales,  piae- 
rogativas,  facullates,  concessiones,  gratias 
et  indulta  ac  aba  in  eis  contenta  buius- 
modi tlrmiter  observari  ;  ipsosque  abliatem 
et  conventum  ac  praeceptores,  quaestoiM^s 
etalios,quos  literae  ipsa^concernunt,  illis 
pacibce  gaudere ,  non  permittentes  illos 
aut  eorum  aliquem  desuper  modo  aliquo 
indebile  moleslari  i ,  iiiipeditores  (|u5s- 
libet  et  lebelles  per  censuras  ecclesiasti- 
cas  et  poenas  ac  alia  in  eos  remedia,  ap- 
pellatione  post  posila  ,  compescendo  ;  ac 
legitimis  super  bis  babendis  sen'atis  pro- 
cessibus  ,  censuras  et  poenas  praedictas, 
quolies  opus  fuerit,  aggravando  el  reag- 
gravando, invocalo  etiam  ad  boc,si  opus 
lìierit,  auxilio  bracini  sneculaiis,  non  ob- 
slauliims  omnibus  suiiratliclis.  Nulli  ergo 
eli:.  Si  ((uis  etc. 

Datuui  Romac  apud  S.  Petrum ,  anno 
Incaiiiationis  dominicale,   millesimo  quin- 
genlesimo  vigesimo  lerlio,  sextokalendas 
decembris,  pontilicatus  noslii  anno  i. 
D;it.  die  2G  noveinljiis  t[)'23,  poiilif.  anno  I. 

1  Idem  Clierubinius  liìc  addìi  impediri  aut  in- 
ipiichirì.  contraitirlore'!,moles(atore$,  (r.  t.). 


An.  C.  1523      48 


BULLARIIM 


IH. 


Institutio  collcqii  LX  virorum,  ad  ciiraii- 
dam  pcrfcclionrm  fiibricac  basilicac  S. 
Pctri  privcipis  apostolomm  de  Urbe, 
ciim  f addiate  deputandi  indicemadco- 

.  gnUioncmcausarum  interesse  diciae  fa- 
bricac  concernenti um  ''. 

Clemens  episcopus  servns  servorum  Dei, 
•/!;..  ad  perpetuala  rei  memoriam. 

Ad|Tionet  nos  suscepti  cura  roginiinis, 
Ss.  Pciius  ei  p^  aiiclorilas  ponlificalis  inducil  iil  ad  ea 

Paulus  aposto-  ,  ,  ... 

li  Rom.ie  Hdem  potissimuiii  intpntlamus,  per  qiiac  gloriosi 

ratliolicani  fir-        .       .  ,  t^    .  .  r»       i  •       ,' 

loaniai.  p)-incipos  lerrae  Peirus  el  Paulus,  qui  pri- 

mi EvangeliumChrisli  in  almaUrbcprar- 
dicarunf,in  ea(iup,  poslquam  clirislianam 
religioncm  lundarunl  et  erexerunl ,  ac 
universum  orbem  sacrae  doctrinae  splen- 
dore et  miraculorum  fama  replcverunt , 
sancii  marlyrii  coronam,  sub  eodem  per- 
secutore ,  ac  eadeni  die  eodemque  loco, 
susceperunt,  eo  malori veneratione  achri- 
stifidelibus  colantur,  quo  maiorihus  nie- 
ritis  Inter  alios  aposlolos  excellueruni. 
Quorum  licet  Salvator  noster  peculiarem 
curam  semper  habuerit ,  quippe  qui,  ut 
alia  innumera  omiltanlur,  Petrum  in  flu- 
cl  ibus  ambulanlem ,  ne  mergeretur,  dextera 
sua  erexitjPaulum  vero  terlio  naufragan- 
lem  de  profundo  pelagi  liberavil  ;  ipsum 
tamen  Petrum,  cui  claves  regni  coelorum 
dedit,  plenitudincm  potestatishabere,  alio- 
rumqueaposloloruniprincipemesscvoluit. 
Et  ju'opterea  non  convenil  ccclesiam  sen 
basilicam ,  sub  eius  nomine  dcdicalam , 
apud  quam  Palatium  Aposlolicum  existit, 
et  in  qua  super  ipsius  B.  Petri  altari  Ro- 
mani Pontillees  quolibel  anno  rnissaspon- 
tificalessolemnitercelebrareconsueverunt, 
necessaria  instauratione  ac  reparai  ione 
carere;  el  ab  illis,  qui,  devotionis  causa,  ad 

1  Ante  liane  bullam,  Iiitius  II  in  sua  consti- 
tutione  XXVIII,  Liqucl,  toni,  v,  p,i^.  'i8l,  et  Leo  X 
amplas  facultales  fabricae  collegio  dederunt  in  cxi- 
gendis  leMtis  piis  et  incertis. 


r.ojUiNLM  An.  c  i:ì:3 

eorumdem  aposfolorum  limina  visitanda 
conlluunt,  quasi  desertam  atcjue  relictam 
conspiei. 

S   1.  Sane,  consideranles  qund   in  iosa     cnnsuminu^ 

■^  .  „         .  .  irapcralor    fo- 

urbc  Roma,  in  qua  Omnipofens  primatum  rum   ecclesia, 

El      •  .  i    i     •*       I  ^       Romae     ilideta 

cciesiae  suae  sanctnc    statuii   atque  tir-  „cdìricavii. 

mavit,  clarae  memoriae  Conslanlinus,  qui 
iiionarcbiam  tenebat  imperii,  poslquam  a 
P>.  Silvestro,  per  sancii  baptisimi  sacra- 
inenlum,  verilalem  fidei  et  spem  salutis 
aeternac  suscipere  meruit,  in  proprio  La- 
leranensi  palatio,  ecclesiam  in  bonorem 
Salvaloris  mundi  erexit,  eorumdemque 
apostolorum  basilicam,  pari  prope  forma 
el  magnitudine,  a  fundamentis  aedificavil, 
ac  propriis  humeris  duodecim  copbinos 
tcrrae  ex  earuni  fundamentis  exportavit, 
ac  eas  ipsas  eadem  die  ab  ipso  beato  Sil- 
vestro consecrari  oblinuit;  aliaquc  multa 
mente  revolventes,  ad  officium  nostrum 
perlinerc  arbitramur  ut,  poslquam  felicis 
recordationis  Julius  Papa  li,  praedecessor 
nosler,  exislimansquemadniodum  ipse Pe- 
irus a  posi  olorumprincepshabeliir,  ita  eius 
basilicam, aedificii  pulchritudineetmagni- 
fìeentia,  inler  alias  piincipatum  obtinere 
debere ,  ipsam  propterea  demoliendam 
mandavit,  ut  longe  ampliore  ac  magis  ad- 
mirabili  aedificio  reficeretur  ac  inslaura- 
relur. 

§  2. Nos,  qui  eiusdemB. Petri successores  hìc modii  Pon- 

'  .  T      •   1        *•  tifei,  ut  eccle- 

sumus,  ipsumque peculiari  devotione  prò-  siasancu  pcuì 
sequi  tenemur ,  quod  ipse  luliiis  praede-  'T'"*'»';  p"""- 

T  '11  r  p,s    sii  celcris 

ccssor,  morte  praevcìilus,   successiveque  praesiamior,  e- 
Lco  X,  Iladrianus  \'I,  Romani  Pontifices  gium,  ad  niius 
etiampraedecessores nostri,  variis  causan-  '"l'J,','e"^  Hl^^- 
libusimpedimentis,  perficere  non  potue- ^»"'> 
inni,  idomni  conatuactotisviribusnostris 
aggrediemur.  Attendentes  autem  boc  sa- 
cnim  et  suldime  B.  Petri  templum  non 
nostri,  ncque  ciiiusque  esse  proprium,  sed 
omnium  christianarum  nationum  commu- 
ne  ,  quando  a  Domino  Deo  Deique  Filio 
ipsi  Peiro  super  onines  gentes  potestas  est 
data,  ipscquc  ci  successores  eius  Romani 


An.  C.  mS  CLEMEXS 

Ponfifìces,  prò  salute  omnium,  medialores 
apud  Dominum  nostrum  lesum  Christum 
esse  debent,  cogilavimus  propterea  coUe- 
gium  unum  lx  virorum  curialium  qua- 
rumcumque  nationum  instituere  et  ordi- 
nare ,  qui  dictae  basilicae  ,  favente  Deo, 
reficiendae  dilitrentem  curam  habere  de- 
beant.  Et  cum  singularuni  nationum  in 
nostra  Romana  Curia  degent  ium  curiales  di- 
gnioresexeis,numerumLxnon  excedentes, 
ad  hoc  de  mandato  nostro  elegerint  ;  nos, 
ut  exinde  optatus  subsequatur  effectus,  et 
fabrica  ipsius  basilicae,  cuius  absolutio- 
nem  sincero  cordis  affecfu  desideramus , 
prosperiores  complectatur  successus ,  ac 
suffragia  prò  eadem  fabrica,  pia  christifi- 
deliura  devotione  ernganda,  fideliter  exi- 
gantur  et  conservenlur,  necnon  proventus 
illi  in  fabricam  ipsam  et  non  aliam  causam 
debite  convertantur  opportune  providere 
volentes;  ac  quoscumque  praefectos  et  ofil- 
ciales  ad  opus  dictae  fabricte,  cuiuscumque 
dignitatis ,  status ,  gradus  et  conditionis 
fuerint,  etiam  si  pontificali  dignitate  aut 
cardinalatus  honore  praefulgeant ,  per 
dictos  praedecessores  et  nos  ac  Sedem 
Apostolicam  bactenus  deputatos,  ac  omnes 
comniissioneset  facullateseis  desuper  sub 
quacuraque  v'erborum  forma  factas  et  con- 
cessas  revocantes  ;  ipsosque  praefectos  et 
officiales  ab  buiusmodi  praefectione  et  aliis 
oflìciis  et  commissionibus  alias  eisdem  spe- 
cialiter  vel  generaliter  Aictis  absolventes , 
motu  proprio,  non  ad  aliquorum  nobis 
super  hoc  oblatae  petifionis  inslanliam , 
sed  de  nostra  mera  deliberatione  et  ex  certa 
scientia,unum  collegium,  fabricte basiliche 
Beati  Petri  nuncupandum ,  omnium  ora- 
torum  christianorum  regum  et  principum 
rerumque  publicarum,  ac  ex  singulis  na- 
lionibushuiusmodi,  ulpracferlur,  electo- 
rum,  loco  quorum  prò  tempore  deceden- 
liiim  vel  se  diutius  absentanlium ,  alii 
earumdem  nationum  simililereligipossint, 
sic  tamen  quod  dictum  numeruni  lx  non 
Bull.  Rom.  Voi.  VI.  7  ' 


VII  PP.  49      Àn.  e.  i»23 

excedant ,  auctoritate  apostolica,  tenore 
praesenfium  erigimus  et  instituimus. 

§  3.  Ac  collegium  buiusmodi  et  prò  iiiudque  sib: 
tempore  existentes  singulares  personas '"'' ^"'"""  ' 
eiusdem  ab  crani  superioritate,  dominio, 
potestate,  iurisdictione  et  auctoritate  qua- 
ruravis  personarum,  quacumque  dignitate 
et  excellentia,  etiam  si  cardinalatus  honore 
et  legationls  de  latere  officio  ac  quavis 
facultate  prò  tempore  fungentium,  etiam 
ratione  archipresb^1eratus  dictae  basilicae, 
quoad  omnia  et  singula,  quae  fabricam  bu- 
iusmodi concernunt,  auctoritate  et  tenore 
praedictis  exiraimus  et  totaliler  liberamus, 
ac  sub  nostra  et  Sedis  praedictae  suscipi- 
mus  protectione,  nobisque  et  eidem  Sedi, 
ita  ut  nullura  alium  quam  nos  et  succes- 
sores  nostros  Romanos  Ponlifices  in  supe- 
riores  recognoscere  debeant,  nulliquealii 
ineos  aliquamsuperioritatem,  dominium, 
potestatem,  iurisdictionem  aut  auctorita- 
tem  quoquomodo  exercere  valeant,  imme- 
diate subiicimus. 

§4.  Ipsisque  collegio  omnimodam  ad-  cou.eio  facoi- 
ministrationem,  curam  et  directionem  ac  *"""" ''«p""^'"*' 

.     iodicero   causa- 

omne  regmien  dictae    fabncae  plenarie  rum  diciae  ti- 

',.•  ^'    j  n       •  .    j     bricae    et  alioi 

comraittimus  ;  ac  eisdem  collegio,  ut  de  om-iaies  coa- 
eorum  gremio  officiales  ad  tempus  per  eos  "''"• 
sfatuendum,  tam  ad  spocialem curam  ipsius 
fabricae  ac  quaecumque  alia  inferiora 
illam  concernentia,  quam  etiam  (dummodo 
ex  digniorihus  doctoribus  et  clericis  eli- 
ganlur)  ad  iuslitiam  ministrandum,  qui, 
iuxta  facultatem  eis  per  eosdem  collegium 
tribuendam,  contra  debitores  dictae  fabri- 
cae, prout  iuslitia  exegerit,  procedere  pos- 
sint ,  eligere  ;  et  ipsis  officialibus  electis 
salaria  decentia  consliluere,  ac  omnia  et 
singula,  quae  cetera  collegia  quaecumque 
tam  in  dieta  Urbe  et  Curia  Romana,  quam 
alibi,  de  iure  vel  consuetudine  statuere, 
ordinare  et  disponere  possunt  et  debent, 
tam  prosperum-regimen  et  debilumordi- 
nem  ipsius  collegi!,  quam  niultas  commil- 
lentium  fraudos  in  dispensalione  proven- 


A  ti.  C.  1523      50 

tiium  labricae  huiusinodi  l'I  alia l'abricam 
ipsam  concprnentia,  quai',  poslquaiu  per 
eos  stallila,  ordinala  l'I  disposila  fuerint, 
eoipso  dii'lii  aiulorilale  aposloliia  appio- 
bata  el  cunliiinala.-iiil  et  L'SSL'censcjiiitiir, 
proni  illa  oxmiuc,  proul  ex  tiiiiccl  ecoiilra, 
approbannis  el  ccndìriiiainus ,  sliiliiere, 
ordinare  el  disji(iiie\c  libere  el  beile  va- 
leant,  plcnaiii  el  iiberam  facuUaleni,  aii- 
ctorilatcìn  et  poleslitliMii,  auclorilale  apo- 
slolica  el  teiioiv  snpr.idielis,  eoiucdiinus. 
§  5.  Et  iiisu|ier,  111  oiiini;i  |ier  ipsoscol- 
Qui  offii-iaii>s  leoiuin  gerenda,  ornili  odio,  amore  el  si- 

Hisl posili?,  seciinduiii 
fir»ndi;  iHiim  el  reelani  euiiseienliam  diiii;aiiliir, 

eisdem  auclorilale  el  leiiore  slaliiiuiiis  r! 
ordinanius  ipiod  oiniies  el  siniiuii  de  dicto 
collegio  ac  per  eos  pio  lenipoic  eligendi 
officiales,  sub  alleslalidiie  (hiiiin.ilioiiisae- 
ternae,  quod  ijisi  in  iuiiusiiiodi  fabricae 


r.n.i.AnivM  iìoma.m'm 


An   C.  i32ó 


ìuramenl.  pr.ie  ... 

Slare     delieaiii  lllsl  r;l  lliacllllialioiK 


SI  nos  el  successores  nostri  Romani  Pon- 
lifices  aliler  disponevemiis  et  ordinaremus, 
eliam  per  qnaeenmque  mandata ,  lain  in 
seri|)lis  quam  eliam  vivae  vocis  oracolo, 
sidi  quiluisvis  puenis  et  eensiirislacienda; 
(Hiibiisoratoresreguni,  principuni  necnon 
rerumpuliJicanirn  in  dieta  Curia  residcn- 
les,  prò  eisdem  collegio  firmiler  resistere, 
et,  in  Imiusniodi  eventnm,  praefati  colle- 
gium  jiiM  iiiiias,  res  et  bona  omnia  prae- 
dicla  ,  nomine  oratonim,  deiioiirrc  ;  nec 
dicli  oiatores  aul  eoUeginm,  ralione  resi- 
denliae  liuinsinodi,  aliquas  censuras  sive 
poenasincurrere,  ni'que  coUegiuni  praefati 
ad  aliud  (juam  ad  deponendum ,  ut  prae- 
ferl ur,  adstringi  possinl;  ipsiipie  oratores 
eu  casu  pecunias ,  res  vi  bona  Imiusniodi 
adaliudopus,  quam  diclae  fabricae,  expo- 
nere  iu'i|ueant,  el  qui  conliarium  fecerint, 
ad  restitulioneni  de  jiioprio  damni  eideni 


adminislralionc,  cura  el  direclione  ac  re- j  fabricae  eorum  culpa  vel  laclo  illati  te- 
gimine  ci  oflìeialiiim  eleclione,  secnndnni 
Deuin,  absque  dolo,  frande,  udio  vel  ran- 
core ,  proul  ciiilibel  eorum  ((inscientia 
diclaverii,  procedenl,cl volum  dal)unl,;u 
oflìcium  exercebunl,  iuramenlum,  ipiod 
per  praefalos  collegi um  ani  ab  eis  depu- 
fandos,  quolies  qualilasnegotii  id  exegerii. 


neantur. 

tj  7.  Quodque  omnia  et  singula  per  in-  cum  debuori- 
leriores  ofliciales  praedictos  prò  tempore  ';i;,i„e?e  pos! 
atta  et  gesta,  cum  subscriptione  offieialium  -*'"'• 
dejmlandorum  et  sigillo  collegii  praediclo- 
rnm  mimila,  valeant,  plenamqne  rolioris 
lìrinilaleni  obtincant,  ac  in  iudicioel  extra 


eloflìcialibus  dcpulandis  jtro  lemporeex-  I  lìileni  laciant,aesipercamerariuninoslrum 


pedirc  visum  fuerit ,  repeli  jiossil ,  prae- 
stare  teneanlur. 

§  6.  Ac  quod  omnia  el  singula  [lecunias, 
Eieemosynas- res  et  bona  debita  el  dcbenda,  eliam  iiiae 


lue  el  oblaiio-     ,  ,      •  •       i-  t-   i 

nps  omnes  in  olMalioncs,  tam  in  dieta  l  rbe  (|uam  exlia 

(1  US      Fabricae 
e  pnnant; 


eam,  operi  dicLe  fabricae erogandae,  peiies 


et  piaesideiiles  Aposlolicae  Canicrac  gesta 
et  faeta.  Kt  simililer  dilationes,  pacta,  Iran- 
sactiones,  relaxationesseuremissiones,  per 
collegiuni  praefalos  prò  quiete  mentis  de- 
hiloium  ipsius  fabricae  faciendae,  illasvim 
et  auclorilatem  babeant,  quas  liaberent.si 


collegium  seu  ofTiciales  eligendos  prae-  nobiscum  et  cum  successoribus  noslris 
diclos  aul  depositariuni  per  collegium  \  praelatis  ac  camerario  et  praesidenlibus 
deputandum  permanere,  et  per  eos  claves  j  Canierae  liuiusmodi  confecla  et  celebrata 
arcarum  el  Iruncorum  ,  ubi  pecuniae  el  forent,  nec  in  aliquo  alio,  per  camerarium 
eleeniosynae  in  ipsa  uilic  reponantur,  cu-  et  pracsidentes  praefalos  seu  quoscumque 
stodiii;  ipsaeqne  pecuniae  omnes  per  eos-    alios  olllciales  ,  moleslari  aul   inquielari 


dem  collegium  et  olTiciales,  ad  boc  ab  eis 
deputando?  seu  eligendos,  ad  opus  diclae 
fabricae  et  non  ad  aliuifi  usnm  oinnino 
dislribui,  cxponi  (.'l  con\erlidcbeant,  eliam 


possint. 

S  8.  Ac  quodcollectores,  iiro  e.viaendis  -,,  , 
baeredilatilìus,  legali?  el  alii?  boni?  ex  do-  deputare  aj  «- 
nalionibu>  causa  morlis,seu  irrevocabililer  "'^'^^  '°^*'- 


An.  C.  11.23  CLKMlirsS 

inler  vivos  diclae  lahiicao  lacti»  seu  fa- 
ciendis,  ac  piis  eleemosynis  laui  in  Curia 
Pi  basilica  praediclis,  quarti  extra  eamdem 
Curiani  et  in  quibuscunique  civilatilms, 
dioecesibus  et  locis  crogandis,  deputari, 
eligi  et  transmitli  non  possint  per  alios, 
qiiani  per  colleLtiuiii  praefalos  ;  ac  per 
ipsos  collegium  prò  Irmpore  dr'putali  et 
electi,  ut  sine  impedimento  aliquoet  cum 
mentis  quiete  officium  eis  conimissum 
cxercere  valeant ,  eorumque  familiares, 
clerici  dunitaxal,  ad  opus  fabrirae  liuius- 
modi  deservientes,  durante  eorum  olTìcio 
et  illius  exercitio  (hindaxat,  ab  omni  su- 
perioritate  et  iurij^diclione  qiiornmeum- 
que  ordinariorum  ecclesiasticor\im  liberi 
et  exempti ,  ac  sub  nostra  et  diclae  Sedis 
protectione  conslituti  sin!  et  esse  censc- 
antur.  Quodque  cominiinitas ,  civitas  vel 
universitas  loci,  in  qua  seu  quo  eolb'cloi- 
depulalus  fueril,  adiungere  debeaiil  unum 
civem  laicum  bonae  famae  et  facultalilius 
idoneum,  qui  simul  cum  coUectore  exac- 
tionibus  interveniat,  etcompulum  teneat, 
ac  de  aetis  fidem  collegio  praiTalis  farial,  ! 
ac  gratiis  spirilualiiìus  ',quiliusgaudebit 
collector,  gaudeat. 

^  0.  Quodque   omnia  et  singula    bona 

Ki  pt-cunias  in- ggj,  baercditalcs  el  legata  dictae  fabricae, 

de     redigendas    ,  .  '  .  .  . 

lu  opus  tabrica  donationes  ex   causa  mortis  seu  mier  vi- 

eip»naai.        yf,g     ì;(,^,    ^]\^^  quoniodolìbct    celicla    et 

facla,  ultimo empliiii  ci  plus  offerenti,  sive 

dieta  bona  in  mobilibus  sive  imiuobililius 

rebus  seu    nouiinibus  debilorum  consi- 

stant,  publice  subhaslari  et  vendi  debeanl; 

ac  ex  reddililius  el  bonis  pi'aediclis  peen- 

niae  provenlui'ae  penes  collegium  seu  di^- 

posilarium    per  collegium   depulandum  , 

ad  effeclum  ut  opus  diclae  basilicae  con- 

tinuari  el   finiri  possil ,  deponi  debeanl. 

^10.  El   ne  ipsi  collegium   d   ali  eis 

lodicii  causa- pi'o  Icmpore  eligendi  olTiciales,  prò  exi- 

cuiuslimmaH^  ^'^"dis  obiat ionìlius,  bonis  et  rebus  diciac 

Sedè  yac*a'.'ue''  ''^'^'''cac,  tam  raliouB  conlracluum  quam 

causis  (abricaè  (juai'umcumque  disposilionum  inler  vivos 

coguoicemli,  .   „,        ,  ■   ■       , .       ,  , 

I  ClitTubJiims  tue  addit  e(  /ei)Nmrii/i/»(s(R.  T.). 


VII  PI».  51      An.  C.  IbiJ. 

el   ultimarum   volunlatnm    prò  tempore 
debilis ,  in   diversis  Iribunalibus  litigare 
coganliu',  et  per  varias  cavillaliones  et  suli- 
terfugia  soluliones  diflerantur,  sicque  ]>ro- 
seculio    fabi-icae   huiusmodi    irnpedialur 
vel   relardetur ,  quod  collegium  praefati 
ordinaiiam  iurisdictionem  exercere,  elde 
quiliusviscausisquorumcumque  diclae  fa- 
I)ricae  debilorum,  eliam  quarumcumque 
maximarum  summaiiuu  el  ex  quavis causa 
contractorum,  cum  perilorum  Consilio,  co- 
gnoscere  et  iudicare  ;  ac  ,  ad  inslaidiam 
oeconorni   seu   procuraloris  ipsius  fabri- 
cae, per   collegium  praefalos  deputandi, 
conli'a  quoseumque  diclae  fabricae  ex  qui- 
liusvis  causis  debilores,  cniuscumque  di- 
gnilalis,  gradus  ve!   conditionis  fuei'int, 
praesentes  videlicel  in  dieta  Curia,  manu 
regia,  constilo  de  deliilis  per  instrumenta 
quaeeumque  seu  per  testes  idoneos  parte 
citala  examinandos,  dare  et  concludenter 
deliitnm   probanles  ,   ani   alias   legilimas 
pi-oli;iliones,  eliam  si  debilum  mediate  ex 
quovis    lilulo,   eliam   cessionis   libere  et 
sine    bande  nec  ad   commodum  ali(piod 
cedentìs  factae,  seu  applicationis,adipsam 
fabricam  pertineaf,  solemnilate  a  iure  na- 
turali inlroducla,  vel  si  expedierii,  unica, 
cilalionc   dumtaxai  ,   personaliter  vel  ad 
domum  eorum  solilae  babitationis,  si  vi- 
debilur,  faccenda,  pi'aeeedente,  absque  alia 
tela  indiciaria ,  eliam   singulis  diebus  et 
tempore  quarumcumque   feriarum  ,  non 
lamen  ad  Dei  honorem  prò  tempore  in- 
diclarum ,   eliam    nobis  et  successoribus 
nosli-is   Romanis  Ponlifìcibus  a  Romana 
Curia  abseiitibns,  ac  eliam  Sede  vacante, 
usque  ad  efleetualeui  executionem  ;  nec- 
non  conira  capilula,  collegia  ,  communi- 
lal(>s  el  universitales   ac  personas   res  et 
tiona  ad   diclam  fabricam  speclantia  ba- 
i)enles  el  dcliuenles,  eliam  vigore  moni- 
lorii  poenalis,  per  ipsos  collegium,  sub 
censuris  el  poeiiis  eidem  fabricae,  si  res 
et  bona  huiu*modi  non  restii ueriiil,  ap- 


Ad.  C.  1525       52  BL'lLaRium 

plicandis ,  decernendi  ;  ac  centra  confii- 
niaces,  unica  vel  pluribus  citationibus,  si 
videbitur,  praecedentibus ,  etiam  per  af- 
fixioiieni  in  valvis  seu  ianiiis  ipsiiis  basi- 
licae  Principis  apostolorum ,  etiam  per 
censuras  et  poenas  ecclesiasticas  ac  alia 
opportuna  iuris  remedia  procedere ,  et 
mandatum  executivum ,  loco  sententiae 
ferendae  seu  litorarum,  decernere  ;  necnon 
singulos  praedictos,  etiam  per  edicta  pu- 
blica,  in  locis  publicis  circumvicinis  af- 
figenda,  quae  ipsos  perinde  arctent  ac  si 
eis  personaliter  intimata  forent,  constilo 
summarie  et  eslraiudicialiter  de  non  tuto 
ad  eos  accessu,  moreauditorum  causarum 
Palatii  Apostolici ,  absque  alia  speciali 
nostra  vel  successorum  nostrorum  com- 
missione, citare  et  monere. 
§  11.  Et  lam  praesentes  quam  absenlcs 

Censuras  poe-  debitorcs,  ctiam  si   abscntes  personaliter 

nasque  jnOigeu-  '  r 

il  vel  alias  comparuerint,  nisi  solverint,  seu 

de  solutione  legilime  docuerint;  necnon 
sing'ulares  pcrsonas  capitulorum  ,  colle- 
giorum,  coramunitalum  et  universitatum 
detinentium  res  et  bona  fabricae  huius- 
modi ,  absque  alia  iuris  solemnitate,  ex- 
communicationis  sententia  innodare,  a  di- 
vinis  suspendere ,  ac  excommunicatos  et 
suspensosdeclarare,  ac  excommunicationis 
et  alias  censuras  et  poenas  praedictas,  quo- 
tiens  opus  iuerit,  etiam  ileratis  vicibus,  ag- 
gravare, ac  contra  eos  auxilium  bracini 
saecularis  invocare,  et  interdictum  gene- 
rale vel  speciale,  tam  in  ecclesiis  quam 
civitatibus  et  locis,  in  quibus  debitores  et 
detinentes  praefati  moram  traxerint,  et  ad 
quae  eos  declinare  contigerit,  apponere, 
illudque  suspendere,  toUere  seu  revocare, 
ac  quaecumque  alia  remedia  per  praesi- 
denles  Camerae  Apostolicae  exercei'i  solila, 
donec  de  debito  ipsi  fabricae  fuerit  in- 
tegre satisfactum,  exercere  libere  et  licite 
valeant. 

§  12.  Et  si  contingat  diclos  debitores, 
animo  dilTercndi  solutiones,  prout  verisi- 


ROMANUM 


An.  C.  »825 


militer  praesumi  potest,  ante  vel  postquam  a  seiuemia  di- 
ad  solvendum  totum  illud,  m  quo  reperti  peiuno  damr 
erunt  veri  debitores,  condemnali  fuerint,  Joli^^tn.'" 
per  varia  subterfugia  et  remedia  confìr- 
mare  gravdmina  eis  aliata  seu  inferenda, 
etiam  nullitatis  et  telae  iudiciariae  non  ser- 
vatae ,  et  propterea  causas  appellationis 
seu  appellationum  ,  ac  nullitatis  et  nuUi- 
taliun,  aliquibus  iudicibus,  in  dieta  Curia 
vel  extra  eam ,  committi  procuraverint . 
quod  omnes  et  singulae  causae  dictam 
fabricam  concernentes,  (am  negolii  prin- 
cipalis  in  praciudicium  iurisdiclionis  con- 
cessae  collegio  buiusmodi,  quam  appella- 
tionis et  nullitatis,  seu  appellationum  et 
nullitatuni,  per  ipsos  collegium  seu  ofTi- 
cialcs  deputandos  decidi  debeant,  nec  cui- 
quam  indici  committi ,  ncque  commis- 
siones  per  quemcumque  a  nobis  et  Sede 
Apostolica  ad  commissiones  iustitiae  si- 
gnandas  deputatum ,  etiam  si  dictae  Ro- 
manae  Ecclesiae  cardinalis  fuerit ,  nec  per 
eiusdem  S.  R.  E.  vice-cancellarium  aut 
illius  locumtcnentem  prò  tempore  exi- 
stentes,  nisi  per  nos  et  successores  prae- 
fatos,  manu  nostra ,  vocatis  dictis  oflìcia- 
libus  prius,  signari  possinl,  ac  de  nullitate 
processus  non  possit  in  dubium  deduci , 
ncque  cognosci;  sed  perinde,  reiectisnul- 
lilalibus,  etiam  censurarum,  ac  si  de  nul- 
litate declaratum  fuissel  propter  periculum 
animarum,  etiam  si  ex  actis  de  illis  con- 
starci, de  novo  in  negotio  principali  pro- 
cedi possit ,  nisi  de  iuslilia  negocii  prin- 
cipalis  ex  actis  constiterit,  seu  alias  infra 
breve  lempus  apparere  possit. 

§  13.  Et  quod  decreta  et  mandata  de  ludicis  praedi- 
solvendo,  per  olììciales  collegiihuiusmodi,  ^l;;;"",^'*  e! 
exigenic  iustilia  ,  contra  debitores  prae- ""'i"' '''■'"="'■ '^^' 

^  ,      '  uulK)lenu3    ini- 

falos  fncla,  per  quoscumque  olnciales  ip-  podin  po»>uui 
sius  urbis,  etiam  barisellumet  marescallos, 
exequi  debeant.  Nec  talia  mandata  et  exe- 
cutiones  per  quoscumque  ofiìciales,  etiam 
prael'atos  cardinales,  etiam  Sede  vacante, 
etiam  collegialiler,  quovis  quaesito  colore, 


An.  C.  1823 

aut  etiam  per  camerarium  nostrum  elprae- 
sidentes  Canierae  huiusmodi ,  seu  etiam 
per  lileras  salvi  coiiductus  ac  dilationes 
datas  ad  persolvcndum,  etiam  cum  idonea 
caulione,  impcdiri  seu  retardari  valeant  ; 
omnesque  literae  salvi  conductus  et  dila- 
tiones, per  camerarium  et  dictae  Camerae 
praesidenles  praef'atos  seu  per  collegium 
S.  R.  E.  cardinalium ,  etiam  dieta  Sede 
vacante  vel  Romano  Ponlifice  a  Romana 
Curia  absente ,  concedendae ,  nuUius  ro- 
boris  vel  momenti  existant  ;  ac,  illis  non 
obstantibus ,  mandata  et  decreta  huius- 
modi  per  ofllciales,  quibus  illa  fuerint 
praeseutata,  excqui  dcbcant. 
§  14.  Ac  quod  omnes,  qui  executiones 
Disposiiiones  geu  perceplìoncs  pecuniarum  et  bonorum 

ad  fa^orcnt    fa-  ^  ^ 

iirirae  non  im-  quorumcumque,  tam  mobiliuni  quam  mi- 
slie'  "occùiten-  Hiobilium,  cx  quavis  causa  et  dispositione 
'"'^-  ultimae  volnntatis  seu  inter  vivos,  ad  dic- 

tam  fabricam  speclanlium,  impediverint, 
et  eadem  bona  vel  inslrumenta  seu  testa- 
menta,  codicillos,  ultimas  voluntates,  do- 
nationeSjtam  ex  causa  morlis  quam  inter 
vivos,  occultaverint,  seu  quominus  ad  no- 
titiam  collegii  et  collectorum,  tam  in  dictis 
urbe  et  Cui'ia  quam  extra  eas  deputando- 
rum,  pervenire  valeant,  impediverint,  eo 
ipso  excommunicalionis  scntentiam  incur- 
rant  ;  et  tam  per  collegium  et  illius  offi- 
cialespro  tempore  deputalos,  quam  etiam 
per  eosdem  collectores,  inpartibusetlocis 
ubi  deputati  fuerint ,  prò  excommunicatis 
declarari  et  publicari  possint  ;  nec  per 
alios,  quam  diclos  officiales  seu  colle- 
ctores, etiam  in  vim  quarumcumque  lile- 
rarum  et  facultatum,  etiam  cruciatae  qui- 
busvis  principibus  concedendae,  nisi  prius 
satisfecerinl,  vel,  si  in  mortis  arliculo  con- 
stituti  fuerint,  praeslita  caulione  desalis- 
faciendo  per  se ,  si  convaluerjnt ,  alias 
haeredibus  et  execuloribus  satisfactionem 
iniungendo,  absolvi;  huiusmodique  abso- 
lulionem  ofllciales  et  collectores  ipsi  pa- 
rcnlibus  talium  impedientium  et  occul- 


CLEMENS  VII  PP.  53       An.  C.  1323 

tanlium ,  qui  de  iure  ,  prò  impedimentis 
et  occultationibus  per  eos  praestitis  «t 
faclis,  obligali  fuerint,  inqiendere  possint. 


ii  15.  Quodque  notarli,  reclores  paro-  Nourii eas no- 
cbiahum  ecclesiarum  seu  vicaru  vel  qui- 
cumque  alii,  de  donationibus  pracdictis 
rogati  seu  de  illis  nolitiam  liabenles,  illas, 
infra  mensem,  collegio  seu  collectoribus; 
et,  si  collectores  praescntes  non  fuerint, 
in  curia  episcopali  loci  intimare  teneantur 
et  debeant. 

§  16.  Decernentes  et  declarantes,  prò  ciansui»  prao- 

...  .  I  1       ■      j     seryaliTa. 

potiori  praemissorum  robore,  quod,  si  ad- 
versus  illa  vel  eorum  aliqua ,  quacvis  li- 
terae apostoìicae,  tam  quascumque  decla- 
ralioncs ,  concessiones  et  clausulas  gene- 
rales  vel  speciales,  etiam  derogatoriarum 
derogatorias,  fortiores,  efiicaciorcs  et  in- 
solilas,  ac  irrilantia  decreta,  necnon  man- 
data, etiam  poenalia,  sub  quacumque  forma 
et  verborura  expressione,  in  se  continentes, 
etiam  praesentibus  expresse  derogantes , 
etiam  motu  proprio  et  scientia  similibus 
ac  de  apostoìicae  potestatis  plenitudine, 
a  nobis  seu  succcssoribus  nostris  prae- 
fatis,  aut  nostra  vel  eorumdem  successo- 
rum  nosfi'orum  auctoritate,  seu  aliis  qui- 
busvis  modis  emanaverint,  aut  aliquo  um- 
quam  tempore  apparuerint ,  per  quae  ef- 
fectus  earumdem  praesentium  retardari 
vel  impcdiri,  aut  illis  quomodolibet  deroga- 
ri,  vel  praeiudicium  aliquod  in  aliqua  sui 
parte  quovis  modo  afferri  posset ,  quod 
illa,  cum  omnibus  et  singulis  inde  secutis 
executionibus  et  processibus,  prò  infeclis 
habeantur ,  nulliusque  roboris  vel  mo- 
menti existant;  ipsaeque  praesenles  literae 
vim  validi  et  efficacis  pacti  et  contractus, 
inter  nos  et  collegium  praefatos  inili,  etiam 
iuramento  vallati ,  ad  effectum  ut  non  li- 
ceat  nobis  nec  successoribus  nostris  prae- 
dictis  praemissa  revocare ,  liabere  cense- 
anlur.  Et  sic,  in  praemissis  omnibus  et  sin- 
gulis, per  quoscumque  indices  et  commis- 
sarios,  quavis  auctoritate  fuiucenles,  eliam 


l)eput.itio  ex€- 
culoi'um  buìu8 
bullae. 


An  ('..  )'i'.3      M  t!riJ..\ulr,M 

(lictae  Romanae  Ecclesiae  cardinales,  su- 
lilata  eis  o.t  eoniiii  ciiilibet  quavis  aliter 
iudicandi  ci  iiiteriirelandi  facilitate  et  au- 
eloritatc  ,  iudicari  et  defìniri  deliere;  ir- 
l'ituiii  ([iioqiic  et  inane  quicquid  secus, 
super  praemissis  vel  eoruni  aliqno,  |ier 
quoscunique,  quavis  auctoritate,  scienter 
vel  ignoranter,  contigerit  atlentari. 

^  17.  Ouocirca  universis  et  singnlis 
venerahililius  iValribus  nosli'is palriarcliis, 
anliiepiscopis  ,  episcopi?  ac  dilcctis  fdiis 
ahbalibus,  prioribus,  praepositìs,  decanis, 
ai'chidiacouis  et  aliis  personis  in  ditinilale 
ecclesiaslica  conslilulis,  nocnoii  pali'iai'- 
chaliuni  et  metropolitanarum  ac  aliarnm 
catliedialiuni  ccclesiarnin  canonicis ,  ac 
edruMulem  patriarcbarum,  archiepiscopo- 
rum  et  ppiscoporuni  oilìcialibus  et  vica- 
riis  in  spiritualibus  et  temporalibus  ubi- 
libel  constilutis,  niolu  simili,  per  aposto- 
lica sciipla  niandamus  (pialeniis  i|isi , 
ve!  duo  aut  unus  eorum ,  per  se  vel 
aliuni  seu  alios,  praesentes  lileras  et  in  j 
eis  contenta  quaecumque,  ubi  et.  quando 
opus  fuerit,  ac  quotiens  prò  parte  col- 
legii  et  ab  eis  prò  tempore  deputandorum 
ollicialium  et  coUectorum  praedictoi-um 
seu  alicuius  eorum  desuper  fuerint  re- 
quisiti, solemniter  publicantes,  eisqne  in 
praemissis  efficacis  defensionis  praesidin 
assistentcs,  faciant  auctoritate  nostra  prae- 
sentes lileras  et  in  eis  contenta  huiusmodi, 
sub  censuris  et  poenis  ecclesiasiicis,  (ìr- 
miler  observari ,  non  permitlentes  col- 
legium  et  ab  eis  prò  tempore  deputatos 
oftìciales  et  collectores  praelalos  desuper 
per  (pioscumque,  quavis  aucl orliate  fun- 
genles,  quomodoiibel  moleslari,  impediri 
seu  pcrturbari  ;  contradictores,  molesta- 
tores  quoscumque  et  rcbelles,  pereasdem 
censui'as  et  poenas,  appellatione  postpo- 
sita,  compescendo,  ac  legilimis  super  bis 
habendis  servatis  processibus,  censuras 
et  poenas  ipsas,  quolies  opus  l'uerit,  ag- 
gravando; neenon  loca,  in  quibus  eos  mo- 


alio  con- 
trariorum. 


nOMAXUH  An.  C.  1523 

rari,  et  ad  quae  declinare  contigerit,  ec- 
clesiastico interdicto  subiiciendo,  invocato 
ad  hoc,  si  opus  fuerit,  auxilio  brachii 
saecularis. 

§  18.  Non  obstantibus  constitutionibus  dco? 
el  oiilinallonibus  apostolicis  ac  quibusvis 
priviiegiis,  indullis  et  literis  apostolicis, 
quibusvis  ecclesiis,  monasteriis,  civitati- 
JHis  el  locis  ac  capitulis,  collegiis,  com- 
mnnilatibus,  universitalibus,  iudicibus  et 
personis,  cuiuscumque  dignitalis  et  con- 
dilionis  exislenlibiis,  sub  quibuscumque 
lenoribus  el  formis  ac  cum  quibusvis , 
eliam  derogatoriarum  derogatoriis,  aliis- 
(pie  l'ortioribus etinsolitis  clausulis conces- 
sis,  apjn'obalis  el  innovalis,  quibus,  etiam 
si  de  illis  eorumque  totis  tenoribus  spe- 
cialis,  specifica  et  individua  menilo  fieri 
deberet,  tenores  huiusmodi,  ac  si  de  verbo 
ad  verbum  inserti  forent,  praesentibus 
prò  suHicienter  expressis  et  insertis  ha- 
benles ,  quoad  praemissa  spccialiler  et 
expresse  derogamus,  et  sufficienler  dero- 
galum  esse,  el  adversus  praesentes  nemini 
suftVagari  posse  decernimus;  ac  quorumvis 
tribunalium  consuetudinibus  conlrariis 
fiuibuscumque;  aut  si  aliquibus,  commu- 
iiiler  vel  (iivisim,  a  dieta  sii  Sede  indultum 
(|uod  interdici,  suspendi  vel  excommu- 
nicari  non  possinl  per  lileras  aposlolicas 
non  lacientes  plenam  et  expressam  ac 
de  verbo  ad  verbum  de  indulto  huiusmodi 
menlionem. 
§  10.  Celerum,  quia  dilficile  foret  ctc.  Transumpiorum 
Nulli  ergo  omnino  etc.  "'''^*' 

Daluni  Romae  apud  Sanclum  Petruni) 
anno  Incarnalionis  dominicac  millesimo 
quingentesinio  vigesimo  tertio ,  pridie 
idus  decembris,  ponlificatus  nostri  anno 
primo. 
Dat.  die  12  decembris  1523,  pontif.  anno  i. 


An.  C.  1S24 


CLEMENS 


IV. 


larisijiclìo  an- 
liqU'A  cnnsiiluni 
aitis  nautariim. 


Quani  hic  Pon- 
tìfei,  ex  causis 
lilc  «ipressis, 


Tranilerl  in  iu- 
dicem  d^pulan- 
dum  a  praeMdc 
Hiparunii 


lurisiliclio  ìiifìicis  rnn'ae  Tìipillne  aìniac 
Urbis,  cofjitoscendì  cttusas  civiìcs  orca- 
sione  merciuni  per  RipeUmn  velteiida- 
rum  el  nonnnUas  causas  rriminalex. 

Clcmens  episcopns  servus  servoruin  Dei, 
motu  proprio  etc. 

Niipor  felicis  rocorilationis  Iladiiuims 
PP.  VI,  praodecossoiriosler,  ad  <upplicalio- 
lU'in  dileclorum  lilionim  considum  el  uni- 
vcrsitalis  nautarum  sive  barcarolorum  Ty- 
beronis  et  Anienisscu  TyberonisRipottae  * 
almao  Urbis,  nonnulla  sfatiita,  et  in  Camera 
Apostolica  discussa  et  concessa ,  apostolica 
auctoritate  approbaveral  ,  quibus,  inier 
.alia,  cavebalur  expresse  quod  pracfali  con- 
sules  deputati  prò  tempore  in  alinuibus 
controversiis  et  causis  super  quibiisdam 
rebus  el  bonis  per  fluvium  Tyberis  el 
Anienis  devectis,  in  certis  pecuniarum 
suramis  babcrent  iurisdictioneni  cogno- 
scendi  el  terminandi,  sola  facti  ventale 
inspecta,  etiam  manu  regia. 

§  1.  Cum  aulem,  sicul  accepinius,  inul- 
tas  quaesliones  et  controversias  quolidie 
in  focto  oriri,  non  solum  Inter  ipsos  bar- 
carolos,  sed  etiam  Inter  cives  Romanos 
aliosque  mercalores  se  excrcenlesin  diclo 
llumine,  ventilandas ,  quae  in  apicibiis 
iuris  involutae,  debeicnt  decidi  et  co- 
gnosci  Consilio  iurisperitorum,  el  proplr- 
rea  praefatosconsulespenilusignarosindi- 
geresummopereviroiurispcritiainsignilo. 

§  2.  Nos,  ipiì  ipsiiis  Trbis  [)raecipuam 
curam  gerere  lenenuis,  prospero  slaUii 
ac  felici  regimini  ac  lam  Romanoruni 
civium  el  cuiialium  ac  forensium  mer- 
calorum  in  lluminibus  se  exercilanlium 
el  ad  ipsam  Urbcm  viclualia  multa  ci 
alias  merces  deferentium  ac  deleni  ia- 
cientium  ,  quam  praefalorum  consuhmi 
el  universitalis  barcarolorum    commodo 

1  Typoaraphi  vilio  forsitan  Tybei-onis  lìipeilue 
prò  Tyberis  Ripetine  posiUim  est.  Anio  i-nim  (nimc 
Terfrowc)  in  Tylierim  influii  tertif)  al)  Urbe  lapide 
(Strab.,  V,  pa'j;.  238;  Plin.  iii,  b,  o-9;  Nibhy, 
Dintorni,  v.  i,  paj;.  Iti9-1GU}  (r.  t.). 


VII  ri<.  55       An.  C.  IS2'4 

et  utilitati  providerc  volentes,  ex  certa 
scientia  ac  de  apostolicae  poleslalis 
plenitudine  ,  omnia  el  (piaelibel  statuta, 
privilegia  ac  lacultates,  per  Hadrianum 
pracdecessoreni  praefatum  consulibus  et 
universitati  barcarolorum  quomodolibet 
concessa,  approbamus,  conlìrmamus  et 
anqiliaunis.  Eisdem  etiam  omnibus  ac 
singulis  privilegiis ,  facultalibus,  nautis 
et  mei'caloriljus  Ripao  Urbis  concessis 
ac  concedendis,  in  rebus  et  bonis  per 
dieta  ilumina  conducendis  pariter,  in  om- 
nibus el  per  omnia  uti,  poUri  et  gaudere 
libere  ac  licito  possinl  et  valeant  aucto- 
ritale  i)raedicla  indulgemus.  Volumus  au- 
lem (pioti  per  ]iraesidenlem  Camerae 
nostrae  .\postolicae  seu  eius  decanumpro 
tempore  existenlem  depulelur  aliquisiuris- 
pcrilus,  qui  in  eorum  tribunali  iustiliam 
cuiquc  administrare  possit  el  valeat. 

^  o.  El  eidem  sic,  ut  praemittitur,  de-  Qui  causas  fi- 
putalo  quascumque  causas  ,  coiitrover-  mnes/'/rtmina- 
sias,  quaesliones  seu  conlentiones  ac  dif-  '"  ''"°™  ■"i" 

'     *  ^  ^  expressas    pri- 

fcrentias,  super  el  prò  quibusvis  rebus  "live,  quoad  « 

...  .,  j-    .       n         •        'io' >  cognoscit. 

Ci  i)onis  ac  niercibus  per  dieta  llumina 
ad  Urbem  devectis  et  quomodocuinque  ad 
oam  devebendis  concernenles,  tangenti- 
bus  ac  i|uibusvis  pecuniarum  summis 
proplerea  debilarum  ac  cxigendarum  ; 
necnon  criniinales  el  praesertini  a  rixis 
ac  l)laspberaiis  in  Dcum  et  eius  Matrem 
Virginetn  ac  sanclos ,  etiam  per  dictos 
liarcarolos  et  buiusmodi  mercatores  inibi 
exercentesprolatis,  provenientes,  in  quibus 
lamcn  poena  pecuniaria,  el  non  sangui- 
nis,  venil  imponenda  ,  cum  omnibus  et 
singulis  suis  emergentilius,  incidenlibus, 
dependenlibus,  annexis  et  connexis,  suni- 
iiuuie,  simpliciter  et  de  plano,  sola  facti 
vcritale  inspecta,  etiam  manu  regia,  au- 
diendi,  cognoscendi,  decidendi  fìneque 
debito  terminandi  ;  ac  dictos  criminosos 
et  blasphematores  el  cullus  divini  con- 
lemplorcs,  qui  poena  pecuniaria,  prò 
teilia  parte  Camerae  Aposlolicae,  prò  alia 


rilXLAUlU 

tertia  diciac  Tiniv(n'sita(i,'et  reliqua  lertia 
parie  exequenti  applicanda,  raulctandi  ve- 
nipiit,  debite  puniendi;  ac  omnia  et  sin- 
gola in  praemissis  et  circa  ea  necessaria 
seu   quomodolibet    opportuna  faciendi , 
plenam  et  liberam  auclorilaleni  ci  licen- 
tiam    aiictoritate  apostolica  concedinius 
et  impartimur.  Eideniqiie  deputalo  et  prò 
tempore  deputando  eiusque  iurisdictioni 
omnes  et   singulas   causas  ,    cum   prae- 
fatis  incidentibus  et  annexis,  illarumque 
actoreset  reos  subiicimus  et  submittimus, 
ita.,  et  taliter   ut  ne  quis  eorum  quoli- 
bet  alio  tribunali,  simili  occasione  prae- 
missarum  rerum  et  allegata  iurisdiclione 
huiusmodi  fori,  non  nisi  nulliter,  procedi 
possit.  Item,  quaecumque  quaeperipsum, 
ut  praemitlitur,  deputatum  alias  rite  or- 
dinari, statui,  pronunciari  et  decerni  con- 
tigerit,  valida  et  efficacia  fore  et  firmiter 
observari.  Sicque  per  quoscumque  iudi- 
ces  eie,  sublata  etc,  iudicari  debere;  ir- 
ritum  (juoque  etc.  decernimus. 
§  i.  Mandanles  dilectis  filiis  praesiden- 
Eiccuiorumde- libus  et  clcricis  CaiuiTae  Apostolicac  ac 
puiaiio.  eisdem  consulibus  et  universitati  barca- 

rolorum  ac  eorum  indici,  ut  dicitur,  de- 
putando ,  ad  nutum  eorumdem  clerico- 
rum  amovibili,  in  praemissis  pacifice  gau- 
dere  faciant;  nec  eos  desuper  quomodo- 
libet impodiri ,  perturbar!  voi  molestar! 
permiltant;  ac  quascumque  literas  neces- 
sarias  desuper ,  quatenus  opus  fuerit , 
tradant  et  concedant. 

§  5.  Non  obstantibus  conslitutionibus 
coniraiionini  Ci  ordiuationibus  aposlolicis  ac  Urbis 
derogano.  Rjpae  et  Ripettac  praedictae,  iuramenlo 
eie.  roboratis,  slatulis,  consuetudinibns, 
rel'ormalionibus  ci  decretis,  nccnoncpii- 
busvis  privilegiis,  indullis  et  concessioni- 
bus,  illis  aul  aliis  quomodolibet  in  con- 
Irarium  forsan  concessis  et  conlirmatis, 
quibus  derogamus,  ac  eis  adversus  prae- 
inissanullalenus  sufl'ragaii  posse  volumu?, 
eliam  si  lalia  rorenl ,  quac  de  verbo  ad 


M    KOMANLM  An.  C.  Um 

verbum  inseri  deberent,  quorum  tenores 
et  compendia  prò  expressis  habemus,  ce- 
terisque  contrariis  quibuscumque. 
Fiat  ut  pel  il  ur.  I. 
(Papae  subscriptio). 
Et  molu  proprio  et  ad  beneplacitum 
Camerae.  Fiat.  I. 

Datum  Romae  apud  S.  Pctium,  idibus 
ianuarii ,  anno  i. 
Dal.  die  13  ianuarii  1524,  pontif.  anno  i. 


V. 

Privilegia  prò  abtmdantia  rei  friimen- 
lariac  et  agricullura  in  districtn  ahnae 
Urbis. 

Clemens  episcopas  sevvos  servorum  Dei, 
ad  perpetnam  rei  memoriam. 

Ad  sacram  beati  Petr!  Sedeni,  meritis  Proamium. 
licet  imparibus,  divina  dispositione  vo- 
cali, continua  meditatione  urgemur  ut, 
iuxta  commis-i  nobis  pastoralis  officii 
debitum,  circa  ea,  perquae  almae  Urbis 
nostrae,  in  qua  Sed(^s  ipsa  dignoscitur 
collocala,  prosperilat!  Illiusque  incolarum 
et  ad  eam  convenienlium  personarum 
commodo  et  necessitati  opportune  con- 
suli  possit,  sollicitis  studiis  intendamus, 
ac  incolarum  et  personarum  earumdem 
dispendiis  congruentibus  remediis  occur- 
ramus,  proul,  temporum  qualitate  mature 
pensata,  conspicimus  in  Domino  salubri- 
ter  expedire. 

§  1.  Sane,  licei  dudum  felicis  recorda-  siuus  iv  ii- 
tionis  bixlus  Papa  1\ ,  praedecessor  no-  los  cniicos^.ii 
slcr,  allendens  quod  a  pluribus  lune  re-  ^;;^',^;!' 'p,'"- 
troactis  annis  omnis  re^io  diclae  almae  '"'"  "■""i"""' 

^      .  .  .  ,  'j  .fi  nsrnrtim  ler- 

urbi  finitima  Irequenler  babuerat  slenles  ni"rii  irbis  h 
n-umenti  et  bladorum  provenlus,  cum  i;^'"  *- 
gravi  populorum  in  ea  degenlium  iaclura  cii.im  iooai|.i4 
et  afllictione;  et  consideransid,  praeler  et  ^Ha^i'lcèniia'!!!! 
ullra  coeli  naturalem  cursum  et  disposi- ''''T'"  «'  '"'''- 

'  cibiis    depul.itis 

lionem,  potissime  eliam  provenire  ex  r^- ne. 


An.  C.  1524 


CLEMFA'S 


ritate  culturae  anrornm.qui,  proplerali- ! 
quam  forte  niaion^m  ulilitatem  inde  pro- 
V('nieiilemforiiiii(!oiiiiiiis,poliussorval)an-  , 
tur  inciilti,  ut  ossenl  in  pascua  animalihus  •. 
brutis,  quam  colercntur,  aut  coli  sineren-  i 
tur  in  alimenlum  et  sustentationem  liomi- 
nuni,  per  suns  literas  statucrat  et  ordi- 
naverat  quod  ex  lune  deinceps  perpeluis 
fnluris  temporibus  liceret  omnibus  et 
singulis  agros  orare  et  colere  vnlentibus 
in  pracdictae  Urbis  noslrae  territorio  et  Pa- 
trimonii  B.  Petri  in  Tusciaac  Campaniae  et 
Maritiinae  rumpere  et  arare  ac  colere  ; 
alias,  debitis  et  consuetis  temporibus,  ter- 
tiam  partem  uninscuiusque  tenimenti  seu 
tenutae ,  quam  eligendam  duceret,  fam 
ad  quaevis  monasferia,  cnpitula  seu  alias 
ecclesias  et  pia  loca  ,  (piam  ad  quasvis 
privatas  et  particulares  personas,  euiusvis 
status  vel  conditionis,  spectantes  et  peiti- 
nentes,  pelila  lamen,  licei  non  obfenia, 
eorum  ad  qnos  spedarci  licenlia,  dum- 
modo  iudicum  lune  desuper  deputato- 
rum  seu  alicuius  eorum  auclorilas  inler- 
vcniret.  Et  mandaveril  propleroa  omnibus 
et  singulis  tenimenlorum  seu  tenutarum 
huiusmodi  dominis ,  tam  ecelesiasticis 
quam  saecularibus ,  euiusvis  status  vel 
conditionis  existerent,  et  quavis  dignitate 
praefulgerent,  ut,  absque  ulla  prorsus  re- 
sistentia,  sinerent  omnes  et  singulos  colere 
volenles  tenulas  ipsas,  prò  eorum  arbitrio 
et  volunlale,  iuxla  statuti  huiusmodi  le- 
norem  et  formam  ,  rumpere  et  arare, 
nullum  omnino  eis  aut  alieni  eorum  vel 
ipsorum  famulis  et  ministris,  per  se  aut 
alios,  impedimentum  aut  molesliam  infe- 
rentes. 

§  2.  Volueritque,  tam   super  tempore 

Ditfereniias,  rumpcudi  quam  super   eleclione  lerliae 

MsimiroMe.t  ji-^i'lis  huiusmodi  Icnutarum ,  quae  arari 

das,  pi-.iecipii  dcberet,  ac  responsione  prò  arata  et  culla 

per  iudices  de-  .       i        •    •      r     '       j        .  v 

puutoi  coeno-  parte  dommis  lacienda  et  super  alus  qui- 
•''•  buscumque  differenliis  et  controversiis,  si 

forte   aliquas  diflercnlias  seu  conlrover- 
Bnll.  Rom.  Voi.  VI.  8 


VII  TP.  57       \n.  C.  1524 

sias  super  iis  quovis  modo  oriri  contin- 
geret  inler  eos,  qui  arare  et  colere  vel- 
lent,  et  quorum  tenutae  ararentur,  prac- 
cipuo  super  damnis  et  interesse,  si  quac 
forsan  ilio  primo  anno  praelendere  pos- 
sent  praedicli  domini  tenutarum  seu  eo- 
rum conduclores,  se  ex  insperato  earum 
cultu  pati,  iitraque  pars  praefatorum  iu- 
dicum aut  duorum  ex  eis  iudicio  et  de- 
lerminalioni  slare  et  acquiescere  tene- 
rentur,  ne(iuc  possent  aut  deberent  se 
mutuo  super  huiusmodi  et  quibusvis  aliis 
difterenliis,  ex  huiusmodi  statuti  tenore 
quovismodo  provenientibus  ,  corain  qui- 
busvis aliis  iudicibus  convenire;  aut  iudi- 
ces ipsi,  quaeumque  etiam  poteslale  et 
auctoritale  fungerenlur,  eos  audire,  vel  se 
de  ipsis  controversiis  impediri;  et  si  sccus 
forsan  aclum  foret,  id  totum  irrilum  et 
inane  ac  nullius  roboris  vel  momenti 
esse  decreverit. 

§  3.   Et  deinde  piae   memoriae  Julius  iuHus  ii  tn- 
Papa  11,  etiam  praedecessor  nosler,  literas  consmmioneni 
praedictas   per   quasdam  innovaverit,  et*'""'^' 
quamvis  ex  provisione  sua  huiusmodi  plu- 
rimi agriculturae  se  dedissent,  et  in  ter- 
ritorio diclae  Urbis  et  aliis  locis  circum- 
viciiiis  magna  frumenti  et  aliorum  biado- 
rum  quantitas  coUigerelur,  et  ex  illa  diclae 
Urbis  necessitatibus  abundanter  subveniri 
posset. 

S  4.  Quia  lamen  barones  et  domicelli    Bdronibi.«,M» 

,.,,,.,..  ,  .•,        «t  »liis   ni,iii,.i- 

dictae  Urbis ,  domini  temporales  oppido-  yii  ne  imei  n- 
rum  circumvicinorum  eorum  subdilis,  ne  "hj",',jei',Ii'|„". 
frumentum  et  alia  biada  ad  diclam  Uibem  »"'"  '''"""■"■"- 

rum  ad  l  ili-", 

dcferre   praesumerent ,  interdicebant ,  et  mque  in.i 
ab  eisdem  subditis,  qui  non  sine  magnis  vnuien.  ci»,  uv 
sudoribus  illud  recoHigerenl,   vili  pi'elio  ^j'^ìjjj„',J  "' 
habere,  illudque  eis,  cum  frumentum  aliis 
carius  vendidissent,  persolvere  nolebnnt  , 
ab   agriculturae  liuiusmodi    laudabili    et 
pernecessario  exercilio,in  animarum  sua- 
rum  periculum  et  incolarum  Urbis  et  cu- 
rialium  huiusmodi  non  modicum  praeiu- 
dicium  et  gravamen,  desistere   compelle- 


An.  C.  iS24       58  BULLARIUM 

bantur,  idilli  liilius  praedecessor,  molu 
proprio  et  ex  certa  scientia,  per  alias  suas 
literas,  omnes  et  singulos  barones  et  do- 
miuellos  Uoniauos  ac  qiiascumijue  alias 
personas,  tamecclesiasticas  quam  saecula- 
res ,  oppida  ,  lerras  et  villas  infra  (|uiii- 
quaniiita  milliaria  a  dieta  Urbe  possideii- 
tes,  ab  eorum  subditis  rrumenta  et  blada^ 
practerquam  prò  usu  et  necessitate  viclus 
domus  eorum ,  cmere ,  et  ad  dictam  Ur- 
bem  delerri  iulerdicere  et  probibere,  aiit 
illa  ad  alia  loca  quam  adeamdemUrbem, 
absque  speciali  sua  seu  Camerar  Aposlo- 
licae  sibi  nota  licentia,  deferre  praesu- 
mentes ,  ac  in  praemissis  auxilium  ,  con- 
silium  vel  l'avorem  ,  publice  vel  occulte , 
directe  vel  iadirecte,  quovis  quaesilo  co- 
lore, praestantes,  cuiuscumque  dignilalis, 
status ,  gradus ,  ordinis  vel  eonditionis , 
etiam  si  canlinalalus  lionore  fulgentes, 
forent,  re([uisivt'ril  et  monuerit,  eisque 
districte  praecipiendo  mandaverii  quatc- 
nus ,  infra  quindecim  dierum  spatium  , 
poslquani  posleridiuin  iilcrarum  praedi- 
ctarum  noliliam  liabereni,  videlicet  com- 
niunitates  el  universitates  ac  barones  el 
alii  in  praemissis  auxilinm  et  favorem 
praestantes,  ab  emptionibus  e(.  probibilio- 
nibus  ac  iurisdicliouibus  *  liuiusmodi  ex 
lune  deinceps  penilus  et  onuiino  desiste- 
rent  ;  alioquin ,  lapsis  dictis  quindeeim 
diebus,  barones  ac  communilatuni  el  uni- 
versitatuni  singulares  personas  et  alios 
auxilium ,  consilium  vel  favorem  prae- 
stantes ,  ex  lune ,  prout  ex  ea  dio  el  e 
contra,  excommuuicationis  senlentiam,  a 
qua,  ab  alio  quam  Romano  Ponlifice,  et 
facta  de  eo  speciali  et  expressa  mentione, 
praeterquam  in  mortis  articulo  conslituti 
et  praevia  salisfaclione,  absolvi  nequirenl, 
innodaveril;  arcbiepiscopos  vero ,  episco- 
pos  et  alios  praelatos  suspenderii  a  divi- 
nis;  et  nihilominus,  si  aliqui  ex  praediclis 
baronibus  et  alii  civilates,  oppida  et  ter- 
ras  in  feudum   seu  vicarialum  aut   alias 

1  Cberubinius  iegit  inltnlictionibKs  loco  iiiris- 
diclionibìis  (r.  t.). 


ROMANUM  An.  C.  182» 

quovis  titulo  obtinentes,  lapsis  aliis  ex 
tunc  sequentibus  quindeeim  diebus ,  a 
praemissis  non  desisterent,  dominio  di- 
ctorum  feudoi'um  omnino  et  penitus  pri- 
vaverit,  fiscoque  Apostolieae  Camerae  ap- 
[ilicaverit,  et  eorum  eivitates,  terras,  op- 
pida et  villas  ecclesiastico  subiecerit  in- 
terdicto  ipso  facto ,  quod ,  nisi  praevia 
salisfaclione,  iidaxari  per  alium  quam  per 
ipsum  lulium  praedecessorem  interdixit 
el  j)roliibuil.  Si  vero,  ultra  semestre,  di- 
clos  ultimos  quindeeim  dies  immediate 
sequentes,  in  eorum  pravo  proposito  et 
durilia  obslinale  perseveiando^  mandatis 
suis  huiusinodi  non  parerent ,  seu  parere 
conlemnerent,  ex  tunc  ipso  iure  omnibus 
et  singulis  civitatibus  ,  oppidis  ,  lerris  , 
villis,  feudis  et  iuribus ,  quae  a  Romana 
et  aliis  ecclesiis,  aut  alias  obtinebant  vel 
recognoscebant,  eadem  auctoritate  priva- 
veril,  et  ad  illa  et  alia  oblinenda  perpetuo 
inhabilitaverit ,  privatosque  et  inliabiles 
esse;  ac  civilates,  oppida,  terras,  villas  et 
iurabuiusniodi  Camerae  Apostolieae  pieno 
iure  incorporala decreverit et  declaraverìt, 
l)ioul  in  eisdem  literis  plenius  continetur. 
^5.  f]tcum  in  ipsallrbe,  inpra^senliarum, 
propler  mulliplicalionem  et  augmemuni  lifcidiiu. >,.« 
illius  incolarum  liabitalorum,  maior  copia  J,^Ji*.'ru,"Ql„,i[ 
fi'umenti  quam  anlea  notorie  sii  necessa-  «'  "">><''>; 
ria,  nibilominus  exercilium  artis  agricul- 
lurae  et  colendorum  agrorum  huiusmodi 
in  regione  dictae  Urbi  linilima  et  illius 
lerrilorio  praediclis,  ultra  medielatem  ab 
eo  quod  anle  viginti  annosexistebat,  dimi- 
nulum  fuerit;  et  cultus  exercendae  agri- 
cullurae  huiusmodi ,  eliam  docente  ex- 
perientia ,  rerunr  uiagistra ,  propler  mul- 
liludinem  vaccarum  rubearum  in  eodem 
teirilorio  existentium,  in  ilies  praetermit- 
lalur,  et  ars  ipsa  quodammodo  pereat, 
quo  fit  ut  in  dieta  Urbe  frumenti  penuria 
invaleseat;  nos,  considerantes  lerram  prae- 
fatae  Urbi  iinitimam,  qua  illius  domini  ad 
pascua  mullorum  animalium  utuntur,  sub 


i 


An.  C.  iìiìli  CLEMENS 

islo  coelo  foecundam  existere ,  ci  convi^- 
nientiiis  fore  iitti^Ta  ipsa  vomere  et  aratro 
scindaliir  ri  aiN'tur,  ac  potiiis  semen  ex 
ea,  ad  usimi  hoinimiin  ,  quani  foeniini , 
quod  sua  sponle  ad  usiim  animalium  pro- 
diicit,  recfdlipaliir;  et  (piod  ex  rultu  n£;ri~ 
ciillunu"  liiiiiisiiindi  liomines,  ad  lalinrem 
nati,  in  exei-citio  lionesto  se  potenint  exer- 
cere,  et  aer  ;>nlulirior  reddetur,  et  non  so- 
lum  dictae  Urbi  et  illius  ineolis  et  curia- 
llhus  ac  ceteris  linminilius  in  lerris  san- 
ctae  Uomanae  Ecclesiae  subiectis  de  fni- 
lìieiilo  necessario  provideri,  veruni  eliani 
illud  per  mare  nd  rdias  naiiones  ornno 
indigente?  deferri  poti'rit.  Ae  iiropterea 
volenles  arleni  ni^ricullurae  et  colendo- 
rum  agroruni  huiusmodi  in  pristinum 
statum  restifuere,  ne  rei  frnmentariae  in 
dieta  Urbe  opulcntiae  providere,et  futurae 
illius  penuriae  obviare ,  niotii  proprio, 
non  ad  alicuius  super  boc  nol(is  obialar 
pelitionis  instantiam,  sed  de  nostra  mera 
deliberatione  et  ex  certa  seientia  ac  de 
apostolicae  poteslatis  plenitudine,  lileras 
Sixti  et  lulii  praedecessorum  bniusmodi 
ac  in  eis  contenta  (piaecumque ,  ita  ut 
tertia  pars  omnium  tenutai'um  et  posses- 
sionum  et  casalium,  lam  in  territorio  et 
Patrimonio  ar  C;unpaiiia  el  Maritima  pi^e- 
dictis,  quani  (  iira  Urbem  infra  vi^^inti 
milliaria  eonsislentium,  lam  ad  ecclesias, 
monasteria  et  liiispil;ilin  quaecnmque  ac 
Camei'am  Apostolicam ,  qnam  barones, 
domicellos  et  cives  Romanos  ac  forenses, 
cuiuscum(|ue  dignitatis  et  conditiouis , 
etiam  si  praelali,  commendatarii  vel  etiam 
snnclaeRonianae Ecclesiae  oardinales  fue- 
rint,  aut  eoruni  domini,  (juacumque  alia 
dignitate  tam  ecclesiastica  quam  mundana 
et  temporali  fuli^eant,  quomod(dibet  pcr- 
tineiilium,  absque  uila  exceplione  vel  pro- 
hibitione,  singulis  annis,  prò  frumentis  fe- 
rendis  et  recoiiigeiidis ,  scindi,  arari  el 
coli  possit  et  debeat;  a  die  publicalionis 
praesentium  liceat  unicuique  lenutas,  pos- 


vu  pp.  59      Ai.  C.  t5"i4 

sessiones  el  casalia  praedicta,  ad  lenutas 
et  poRsessiones  ipsas  prò  futuro  anno  nim- 
pendum  et  colendum,  ingredi,  sic  tamen 
quod,  si  domini  earumdem  tenutarum  et 
possessioniim  illas  prò  dieta  tertia  parte 
colere  vel  per  alios  coli  facere  voluerint, 
(bimmodo  frumentn  in  illis  recoliigenda 
ad  dictam  Urbem  deferantur,  non  liceal 
aliis  in  eoriim  casalìbus  aliquid  innovare, 
aul  illorum  possessiones  ingredi  ;  sed  eis- 
dem  dominis  lenutas  et  possessiones  ipsas 
colere  nolenfibus,  liceat  aliis  civilms  vel 
mercaloribus  Urbis,  bnbitatorilius  ve!  qni- 
Imsvisaliispersonisterliam  partem  tenula- 
l'um  et  possessionum  buiusmodi,  in  quoli- 
bet  casali,  proeorum  arbitrio  et  ubi  eis  me- 
lins  videliitur,  absque  aliqua  probiiiitione 
el  impedimento,  sub  pocua  quingentorum 
du(\'iloi'iim  auri  Cnmerae  Apostolicae  ap- 
plicandorum,  prò  qualibet  vice  per  pro- 
biiientes  vel  impedientiss  eo  ipso  incur- 
renda, rumpi,  araii  et  coli  facere:  ita  ut 
l'ullores  ipsi,  cnm  diclis  possessionibus, 
pnscnale  prò  pascendis  bobns  laboranti- 
bus  necessarium  babeant  ;  et  laboratores 
ilio  indigcnles,  easdem  possessiones  prò 
pascualibus  reservatas  ([uolibet  anno  a 
principio  mensis  angusti  custodiri  ,  et 
lulluras  cligendas  in  principio  mensis  ia- 
nmnii  vel  posi,  prout  eisdem  commodius 
et  opporlunins  videbitur,  rumpi  et  nrai'i 
facei-e  possint;  uee  prò  intrnlura  prò  ru- 
bì'o  terrae  aliipiid,  vel  lanlum  pi-o  quoli- 
bel  iMibro  teri'ae  lalMU'ntae,  in  pecunia, 
sed  solum  et  dumtaxal  de  tenutis,  posses- 
sionibus et  casalibus  infra  odo  milliaiia 
ali  ipsa  Urbe  consistentibus,  quintam  pnr- 
lem  IVumenli  vel  Ijjadormii  reroileclurum 
ili  dielo  leriilorio,  fideliler  et  more  boni 
coloni,  in  fiumenlo  bono  et  recipienti  '  ac 
men^antili, arliitrio  consulum artis, solvere 
leiieiuilui'.  Et  prò  tenutis,  jiossessionibns 
et  casalibus  in  eodem  territorio  ab  odo 
inilliaiibus  ultra  distantibus  ab  Urbe  us- 
(|ne  ad  quindecim  vel  sexdi'cim  milliaria, 
simililer  de  seplima  parte  frumenti  recol- 
1  Clierubiniusliabrt  ••ece!iti\ocoi'ecipien!:{'.i.r.). 


Ali.  C.  I52'l        60  BITLARini 

lecti  prò  quolibet  rubro  * ,  modo  et  forma 
praemissis,  responderedebeant,  sic  (amen 
qiiod  sub  tcnulis  et  possessionihus  prae- 
dictis  non  comprehendantur  nec  compre- 
liensa  censeantur,  quoad  responsionem 
septimae  parlis  fnicluum,  tenutao  et  pos- 
sessionesinLatio  et  Campania  acMarilinia 
consistentes,  prò  quibus,  propter  facilio- 
rem  earum  cultiuvam  et  niultitudinem 
laboratorum ,  de  quinta  parte  frtictuum 
respondetur,  et  in  quibus  consuctudo  bac- 
tenus  servari  solila  servetur.  Et  si  contin- 
gat  illas  per  aliquos,  praesentium  vigore, 
laborari ,  responderi  debeat  modo  prae- 
misso  ;  ac  prò  tenutis  et  possessionibus 
ultra  dieta  xvi  milliaria  citra  et  ubicum- 
que  consistentibus  (  dummodo  non  sint 
loca  vicina  fluminum  Tyberis,  in  quibus 
consuetudo  loci,  quoad  rcsponsiones,  ser- 
vetur), cultores  illarum  dominis  earum 
decimam  parteni  frumenti  et  bladorum , 
quae  in  illis  sic  cultivatis  et  laboratis  ex- 
creverint,  respondere  teneantur,  exce- 
plis  dominis  illarum  cas  colere  volenli- 
bus ,  qui  aliis  praeferantur,  dummodo 
biada  ipsa ,  etiani  illa  de  quibus  daretur 
tracta,  ad  Urbem  praedictam  deferantur, 
ac  per  ilumen  et  i'auces  Ostiae  extraban- 
tur,  auctoritate  apostolica ,  tenore  prae- 
sentium innovamus ,  ac  vini  et  vigorem 
perpetuo  babere,  viribusque  subsistore  et 
observari  debere  decernimus. 

§6.  Elnihilominus,  prò  potiori  cautela, 
A-riciiiiar.'s  e-  pi''iemissa  omnia  de  novo,  modo  supradi- 
ximi»  rc|.rcsa- clodeclaramus,  ac  quod  cullores  praefati 

liis  el  miiltsl.i-  ....  ,     ,  , 

loniiij? |.i 0 de-  *^^i"ii anuaalibus, bobus  el equabus necessa- 
1  iiis,  ci  iractas  jj  ig  ^.b  omni  reprcsalici  receptione  et  reten- 
tiane,tammLrbequam  extra,  liberi  et  exem- 
pti  existanl,  nec  occasione  aiicuius  debili 
ve!  obligationis,  eliam  in  forma  dictae  Ca- 
merac  et  Ripae  et  Ripeltae ,  molestali , 
capi,  pignorali,  nec  eorum  animalia  voi 
frumenta  lolli,  pignorari  seu  auferri  pos- 
sint.  Et  quoliescumque  precium  frumenti 
in  praefata  Urbe  non  excedet  decem  et 
1  Le^endum  videtur  nibio  vel  nibbio;  niensu- 
ra  agraria  et  eliam  frumtìiilana  in  ponlificia  di- 
tione  (n.  t.). 


ROM.\Nni  An.  C.  1S24 

octo  iulios  prò  quolibet  rubro  ad  raen- 
suram  maiorem  ,  pala  batuta  nuncupa- 
tam,  debeaf  dari  cuilibet  mercatori  tracta 
quinquaginta  rubrorum  prò  quolibet  ara- 
tro, cum  solutione  tractae  duorum  iulio- 
rum  prò  rubro,  el  non  ultra:  de  quibus  unus 
iulius  cum  liimidio  diclae  Camerae,  medius 
vero  iulius  prò  quolibet  rubro  militibus 
S.  Retri  cedat  ;  quae  (}uidem  tracta  dari 
debeat  prò  una,  tempore  recoUectionis  fru- 
mentorum,  et  prò  alia  medietatibus  in  festo 
Nativitatis  Domini  nostri  lesuChristi;  et  in- 
terim traclae  dari  non  debeant  aliis,  donec 
ipsi  eorum  frumenta  vendiderint ,  vel  navigio 
ad  alia  loca  deferri  fecerint.  Rossini  tamen 
dari  Iractae  peradid  deputalos  prò  malori 
summa ,  quando  essel  maior  abundanlia, 
eorum  arbitrio:  ita  quod  in  Urbe  ipsapro- 
plerea  penuria  non  provenial,  iuxta  volun- 
tatem  nostrani  et  successorum  nostrorum 
Romanorum  Pontificum  prò  tempore  exi- 
stenlium,  et  discretionem  executorum  in- 
frascriptorum. 

§7.  Ac  quodliceatliabentibus  localiones  ucaiionibus  «d 
casalium,  eliam  ad  longum  tempus,  ab  [""/^"J.^''™^^" 
ecclesiis  el  monasteriis  Urbis  vel  hospita-  '"i. 
libus  huiusmodi,  renunciare  in  perpetuum 
diclislocationibus,quasinhuiusmodieven- 
tum  cassamus,  irritamus  et  annullamus, 
ad  effectum  praemissum;  nec  teneantur  ad 
solutionem  aiicuius  summae  ultra  lempus 
quo  lenutas,  possessiones  et  casalia  huius- 
modi tenuerunt,  et  illorum  fruclus  perce- 
perunl.  Nec  liceat  alieni  babere  armenlum 
vaccarum  rubearum  in  diclo  Urbis  terri- 
torio infra  decem  milliaria,  excedenscen- 
lum  et  vigintiquinque  vaccas  ad  plus. 

§  8.  Quodque  in  tenutis,  possessionibus  Romanique  ei 
et  casalibuscivium  Romanorum  laicorum,  '",'="'^*  '°"°' 

'  sibus      praefe- 

illas colere  et  agriculturam  exercere  volen-  Tm\m. 
tium,  non  possint  alii  forenses  laborare, 
sed  solum  et  dumtaxat  alii  cives  Romani, 
de  quibus  domini  illorum  contentantur,  et 
alii  liabitantesin  dicla  urbe,  arlem  prae- 
dictara  exercere  volentes,  dummodo  tenutte 


An.  C.   IB-Ift  r.f.EMENS 

et  posses?ionos  ipsae  prò  dieta  lerlia  parie 

cultiventiir  et  laborentur,   auctoritate  et 

lenoie  praeHietis  slntiiiniiis  et  ordinamus. 

^  9.  Districlins  inliibentcs  omnibus  et 

,tiiMbiiio conila  jjnouljs  temitamiTi   seu   possessionuni  et 

nnjleslan.    eos.         '^  ...  . 

casaliiim  praedictoriimdominis,  tamecele- 
siasticis  qnam  saeculavibiis,  ruiiipcumqne 
diunilalis,  stalli^;,  !;raibis,  ordinis  vel  con- 
ditioni?  existenlibus,  qnavis  dif;nilate  prae- 
fiiliientibiip,  ne  temila?  et  possessioiiesipsas 
colere  volentilais,  seu  cornm  ministri?  et 
famulis  praefatis,  per  se  vel  alium,  directe 
vel  indirerle,  impedimentnm  vel  molestiani 
aliqiiam  inferro  qiioqnomodo  praesume- 
rent;  sed  eos,  absque  nlla  prorsus  resisten- 
tia,  tenntaset  posscssiones  praedictas  prò 
eonim. arbitrio  et  volnntato,  iuxta  praedi- 
ctarumetpraesenlinm  iilerarum  tenorem, 
nimpere  et  arare  peimilterent. 

^  IO.  Et  nibilominns  praefatos  barones 
i'roi:ibiii..nes  et  domicellos  Romanos   ac   qnascumque 

lulii    II    ronlra  .         . 

.inminos  .n  bii- alias  personas ,  tam  ecclesiaslicas  quam 
i7ù'mcMu"!'s!h-  saeculares,  ciiiuscnmqnedignitatis,  status. 
Ili  is  uiu.i   11-  nradus,  ordinis  vel  conditionis  existentes. 

siim     f;iiiiiliiic  ,  '     , 

«ui  111  .(1,1 .1.1  li-  etiam  cardinalatus  lionore  lulgentes,  oppi- 

bi'ni  (U'foiri  in-    I         .  ,       .,,         •         i-    .       ,         •.       • 

lenii. Li.ies  1-da,  tei'i'as  et  villas  in  dielo  territorio pos- 
loiumnuefauio-  sj^entes,  requirimus  et  monemus,  eisque 

res  iinioral.  i  ^  ' 

districle  praocipiendo  mandamus  quate- 
nus  abeorum  subditis  frnmenta  et  biada, 
praetenpiam  prò  usu  et  necessitate  victu? 
et  domus  corum,  ut  praeferlur,  emere,  el 
ad  dictam  Urbem  deferri  intci'dicere  ei 
probibere,  aut  illa  ad  alia  loca,  quam  ad 
eamdem,  absque  speciali  nostra  seu  Ca- 
merae  jiraediclae  nobis  nota  licenlia,  di^- 
t'erre,  aul  in  prannissis  auxiliiim  vel  ((ni- 
;-ilium  aiit  l'avorem,  piiblice  vel  occulte, 
directe  vel  indircele,  quovis  quaesilo  colon' 
praestare  ulterius  praesumant.  Alioquin,  si 
contratecerint,  ex  nunc,  prout  ex  tunc  et 
e  conica,  ipsos  omnes  el  singulos  excom- 
iiuinicationis  ,  suspensionis  ,  interdicti , 
lirivationis,  inbabililatis,  applicalionis  ci 
incorporalionis  ac  alias  censuras  et  poenas 
in  posteriorilius  lilcrislulii  praedecessoris 


VII  TP.  0!       An.  C  inu 

liuiusmodi  contentas,  poslterminosin  eis- 
demposferioribus  literiscontentos,  incur- 
risse  declaramus,  ac  quicquid  secus  alien- 
lari  contigerii,  irritum  et  inane  deccrni- 
nius. 

^W  .  Olio  circa  venerabili  fratri  Antonio  K^c'-uior»'  '- 

:  .  .  .  siiu5    constila- 

episco[)o  Traenestinensi ,  et  dilecto  tilioi'onis- 
nostro  Andreae ,  tituli  Sanctai»  Pii  .'ac 
presbytero  cardinali, perapostolica  scripta, 
molli  simili,  mandamus  qualenus  ipsi  ac 
venerabilis  l'rater  noster  Bcrnardus,  epi- 
scopus  Gervisin.  i  modernus,  el  prò  tem- 
pore exislons  in  dieta  Urbe  giibcrnalor, 
necnon  dilecti  filii  magister  Philippus  de 
Senis,  notarili s  noster,  dictae  Camerae  cle- 
ricus,  et  lacobus  de  Freiapanibus  ac  lulius 
Petri  de  Maltliaeis,  Roraanus,  et  lacobus  de 
Rucellariis,  Florentinuscivis,  et  illis  defi- 
cientibus,  per  eumdem  gubernatorem  co- 
rum  loco  subrogandi,  seu  tres  aul  plures 
ex  eis,  per  se  vel  per  alium,  praedictas  et 
praesentes  literas  ac  in  eis  contenta  quae- 
cumque  ,  ubi  et  quando  opus  fuerit ,  ac 
(|uotiens  prò  parte  dicloruni  colere  volen- 
lium  desuper  fuerinl  requisiti,  solemniter 
publicantes,  eisque  in  praeniissis  elììcacis 
liereiisionis  praesidio  assistentes ,  faciant 
auctoritate  nostra  singulas  literas  et  in  eis 
contenta  liuiusmodi,  iuxtaillariim  tenorem, 
quacumqiie  rccusationc  vel  praelerquain 
adnosinterposila  reclamai  ione  non  obstan- 
te,  firmiter  observari ,  non  permillenles 
eosdem  coIitc  voli'utes,  desuper,  iicrdomi- 
iios  praefalos  seu  quoscumque  alios  quo- 
niodolilietmoleslari,  impedirivelpcrliirba- 
ri ;  necnon  communilates,iiniversilatos,  ba- 
rones el  alias  personas  praefalas,  auxilium, 
consiliiim,  lavorcm  praestantes,  quoticns 
opus  l'uciil,  exconimunicalos  ci  a  divinis 
suspensos  publiceni,  el  abaliis,  etiam  no- 
minalim,  nunciari  el  [niblicari,  et  ab  om- 
nibus cbrislifìdelibus,  donec  merueriiil 
absobilionis  bonelicium  oblincre,  arctiu.-. 
evilari;  et  demuni  etiam  civilatibus,  op- 
pidis,  lerris,  feudis  et  iuribus  pracdicli.- 
1    Dernardiid  de    U.ibuis,  cpiscupus  TuriUina^ 

(B.    T.}. 


Ah.  r..  i:,2f.        iì-ì  lìlLLAUllM 

l.rivalos,  et  illa  cidcm  Camerac  incorpo- 
rata fore,  etiam  omissis  solemnilatibus  po- 
sitivi iuris,  instante  eliani  fisci  nostri  pro- 
curatore, declareni;  et  ad  declarationeni 
huiusmodi,  etiam  brachio  militari  et  gen- 
tium  armornm,  ad  nostra  et  eiusdeni  Ro- 
nuinae  Ecclesiae  stipendia  niiiitanlium,  exc- 
tjuantur,  confradictorcs,  molestalores,  im- 
pedienlcs,  perturbatores  quoslibet  et  re- 
l)elles,pcrcensuraset  pocnas  ecclesiasticas 
ac  etiam  i)eciiniarias,  eorum  arbitrio  ini- 
ponendas  et  realiler  cxigendas,  ac  alia  op- 
portuna iuris  reniedia  compestendo. 
§  IrJ.  Non  obstantilms  constilutionibus 
n-usiiiae  .!.■  ol  ordinationibus  aposlolicis  ac  literis  in- 
io_aur..p.      .;(iii,tionis  militum  praedictorum,  necnon 
L'rbis,  terrarum,  oppidorum    et  villarum 
praedictorum,  imamento ,    coafirmatione 
apostolica  velquavislirmitatealiaroboralis, 
statutis,  consuetudinibus,  relbiinationibus 
et  decretis,  privilegiis  quo(pie  et  indullis 
apostolicis,  communitatibus,  universitali- 
bus,  baronibus  ac  aliis  praefatis  a  dieta 
Sede  Ibrsan   concessis,  quao  eis,  quoad 
praemissa,nolumus  sullragari;  necnon  pa- 
ctiset  conditionibus  in  dictis  locationibus 
forsan  a|ipositis,  ac  omnibus  illis,  quae 
diclipracdecessores  in  praefatis  lileris  vo- 
hierunt  iionobstare,  contrariisquibuscum- 
que;  aut  si  eommunilatibus,  universilali- 
bus,  baronibus  et  aliis  praefatis  vel  (pii- 
busvis  aliis,  communiter  vel  divisim,  ab 
eadem  sit  Sede  indultum  quod  interdici, 
suspendi  vel  excommunicaii  non  possint 
perliterasapostolicasnon  facienles  jilenani 
l'I  expn^ssaiii   ac  de  verbo  ad  verbuiii  de 
indulto  liuiu'^niodi  nicntionem. 

v;  13.  Celeium,ne  quoniquam  de  [nae- 
Knrma  iiui.ii-  uiìssìs  liacsitarc,  aut  ignorantiam  allegare 
von'aiiiuii 'l' m!  fo''?;"!  '"  poslcruni  cunlingnt,  volunuis 
parile!'  et  dicernimus  (piiid  praesentium 
literaruui  Iciiur  per  omnia  loca  publica 
dictae L'ibis  suleumiler  publieari  ac  prae- 
conizari  deljeat;  et  sic  publicalus  et  prae- 
conizatus  a   die,  qua  publicalus   fuerit, 


ROMANUM  An.  C.  I!i2(l 

perinde  arctet  omncs,  quos  concernit,  ac 
si  singulis  eorum  personaliler  inlimalus 
fuisset. 

Nulli  ergo  etc. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum, 
anno   Incarnationis  dominicae   millesimo 
quingentesimo  vigesimoquarto,  x  kalendas 
marti! ,  pontificatus  nostri  anno  i. 
Dal.  die  !21  februarii  15"2i,  poiitif.  anno  i. 


VI. 

linisdictìo  ci  fdciillatcs conscrvatormn Or- 
dinis  fmtriniì  Minimorum  S.  Franciscì 
de  Paula  in  lilibus,  causis  et  contro- 
versi is  1. 

Clemens  Papa  VII  universis  et  singulis  venera- 
bilibus  fratribus  archiepiscopis  et  episcopis, 
ac  dilectis  filiis  abbatìbus  et  priorìbus  et 
aliis  personis  in  dignitate  ecclesiastica  con- 
stitutis,  ac  metropohtanarum  et  aliarumca- 
ttiedralium  ecclesiarum  canonicis,  necnon  eo- 
rumdem  archiepiscoporsm  et  episcoporum  of- 
ficialibus  seu  vicanis  in  spiritaal.bus  gene- 
talibus  abilibet  constitutis. 

Compiestionibusdilectorum  fìliorumgene-  o,do  e\posnii 
ralis  et  nrovinei;dium  ac  aliiuuui  corre- '"''■."'"""  ^'"' 

1  Tamntii ,      iiu.-\e 

(  toruui   et  universoruui  lialrum  Ordinis  vaiiebuur  cir- 
Munniorum  S.  nancisci  de  l'aula  perce- „onieam.  iieoi- 

1  II-  1  •       ■  •     t        '    nins  C-I  fiiiieia- 

pmius  quoti  uonuulli  archiepiscopi  etepi-  ^^  j,  i,p„staias 
scopi  aliique  ecclesiarum  praelali  et  recto-  ^^"  ""'*  ''''"' 
res  eorumque  vicarii  et  officiales  ac  cle- 
rici et  aiiae  ecclesiasticae  jìcisonae ,  tam 
religiosai'  ipiani  saeculares,  necnon  laici, 
comiuuiiia  civilalum  et  diueeesum  ac  alia- 
rani  diversarum  partium,  ijui  noinen  Do- 
mini in  vacuum  lecipere  nonl'oriuidaiit,a 
praedictiscorrecloribus  et  fatribir:  quartam 
lanonicara  seu   alias  portiones  ex  rebus 

1  Hic  Francisciis  in  sancloium  iiumerum  rc- 
laliis  fuit  a  Leone  X,  piacclecessore,  in  coiislitu- 
tionexxxiv,  Excchus,  toni,  v,  pag.  717.  (2)  Tu  do 
quarta  fiineralìmii  liabes  Concil.  Trid.,  sess.  xxv. 
De  liefoiui.,  cap.  13. 


slra  Tagantcs  : 


An.  C.  1S2'|  -CLli.MFAS 

et  bonis  eis,  ratioiie  tuiirialiuiu  et  (.'hrisli- 
iidelium  piorum  logaloruiii ,  ad  certos  ot 
deteniiinalosiisus,  prai'serliiii  ad  l'aliricani 
occlesiarurn,doiiiorum  et  loci  iruin  suolili  II, 
seu  in  eleeniosynam  aut  alias  sibi  pie  reli- 
ctis  vel  erogatis,  ac  decimas  rriicUuiiii  ox 
possessionibus  et  petiis  teiiariuii  ad  eos 
legitimcspectaiitibuset  perliuenlilms  pro- 
venienliuiii ,  contra  privilegia  et  indiilta 
apostolica  eis  et  Ordini  ac  domibus  })rae- 
dictis  concessa,  exiguiil,  et  in  dies  exigere 
conantur;  ac  relieta  et  erogala  huiusmodi 
iiideliile occupata  detinent,  seu  eadetinen- 
libus  aut  decimas  et  portionesbuiusmodi 
exigentibus  praestautauxilium,  consilium 
vel  lavorem;  et  alias  ipsis  super  bis  ac  aliis 
libertatibus,  privilegiisel  indultis,  domibus 
et  Ordini  praediclis  illorunitjue  personis, 
tam  a  Romanis  Pontificibus  pr£iedecesso- 
ribus  noslris,  quain  alias  rite  a  regibus  et 
aliispiincipibus  saeculaiibus  concessis,  noe 
non  bonis,  rebus  et  aliis  iuribus  ad  dictas 
domos  illarunupie  sacristias  spectantibus, 
multiplices  inoltslias,  iniurias  et  iacturas 
inferunt;  eosque  corani  diversis,  tam  eccle- 
siasticis  quain  saecularibus  iudicibus,  ad 
iudicium  trabiint.  ÌNonnulli  ctiairi  dictuin 
Ordiiieiii  proiessi,  post  einissain  ab  eis  regu- 
larein professionem  apostatantes,  ad  alio- 
rum  Ordinum  loca  se  translerunl,  et  s;epius 
per  saeculariuni  babitationos  ,.sccundum 
vana  sui  cordis  desideria,  vagando,  inso- 
lentenjue  et  scandalose  vivendo,  seabobe- 
dientia  et  subiectione  suoriim  praelatorum, 
etiam  praetextu  indultoruni  seu  licentia- 
rum  a  Sede  Apostolica  surreptitie  ini[ie- 
tralarum,  sublialiunl,  in  contempluni  reli- 
gionis  et  animarum  suarum  pericuiiun  et 
scandaluin  pUirimorum. 

§  1.  Oliare  gvneralis  et  provinciales 
Et  suppiicavit  ac  alii  correctoies  et  fratres  praedicti  no- 
;°,i,7„"""'"  bis  liumililer  supplicare  fecerunt  ut,  cum 
eis  valde  reddatur  difficile  prò  singulis 
querelis  ad  Sedem  praedictam  habere  re- 
cursum,  providere  ipsis  super  hoc  pa- 
terna diligentia  curareinus. 


p 

I>ro 


VII   pp.  0/?       An,  C.  i:.2'i 

§  2.  Nos  igilur,  qui,  prò  debito  pasto-  hìc  ìjco  Pon- 
ralis  omcu,  religiosarum  personarumqua-  s„,,i„res  or- 
riiinlibi'l  dispendiis  occurriinus,  pt  prò- ''!"'*  ?"','""" 
retliliiis  libenler  intendimus  ,  adversus  i>us  deputai  t  ; 
exactores,  occupatores,  detentores,  prae- 
suiiiptores,  molestatores  et  iniuriatores 
ac  sublrabentes  se  ab  obedientia  liuius- 
modi,  illis  volentes  eisdem  correctoribus 
et  IValribus  subvenire,  per  quod  illoruni 
couipescaliir  temeritas,  et  aliis  aditiis  com- 
niitteiidi  similia  praecbidatur ,  discietio- 
ni  vestrae  per  baec  scripla  mandamus 
quateiius  vos,  vel  duo  aut  unus  vcstrum, 
per  vos  vel  aliuin  seu  alios,  etiam  si 
sint  extra  loca ,  in  quibus  deputati  estis 
conservatores  et  iudices,  praedictis  ge- 
nerali, provincialibus  et  aliis  correctori- 
bus et  fratribus  elTicacis  dcfensionis  prae- 
sidio  assistcnlcs,  non  pcrmittatis  eosdem, 
super  libertatibus;  privilegiis,  indultis, 
ivbus  et  bonis  praedictis,  ab  eisdem  et 
.([uibuslibet  aliis  indebite  molestari;  vel 
eis  gravamina  vel  damna  seu  iniurias 
irrogari;  aut  corani  quibuscumque  iudi- 
cibus ordinariis  vel  delegatis,  etiam  apo- 
stolicis,  quavis  occasione  vel  causa,  etiam 
criminali,  eosdem  fratres  trahi,  iacturi 
generali,  provincialibus  et  aliis  correcto- 
ribus ac  fratribus  praedictis,  cum  ab  eis 
\el  procuratoribus  suis  aut  eorum  ali- 
ipio  fuerilis  requisiti,  de  praedictis  et  aliis 
personis  (juibuslibet,  super  restitutione 
bonorurai  ac  rerum  et  iuriuin  praedicto- 
rum,  necnon  liiiertatum,  privilegiorum 
et  induitoium  praediclorum  et  aliorum 
eis  prò  tempore  concessorum  observa- 
lione;  necnon  professorum  et  se  ab  obe- 
dientia subtiabentium  buiusmodi  ad  re- 
gularia  loca  dicti  Ordinis  revocatione  et 
reductione,  de  quibuslibet  molestiis,  in- 
iiiriis  atque  damnis,  praesenlibus  et  fu- 
turis,  in  illis  videlicet,  quae  iudicialem 
requirunt  indagineni ,  summarie,  simpli- 
ciciler  et  de  plano ,  sine  strepitu  et  fi- 
I  V.  Concil.  Trid.  sess.  vu,  De  Reform.,  e.  14. 


An.  C.  iHì't       6-i 


ClLLAUILll    K().MA.\r.M 


An.  C.  lji/i 


giira  iiidicii,  in  aliis  vero,  pinut  qualilas 
eorum  exogerit,  iusliliac  complemcnliiin 
minislraro.  Inhihcndo  oliam  iiuilnisiiini- 
que  iiulicibus  pracdictis ,  lam  in  princi- 
pio quam  in  medio  vcl  in  line  causae, 
ne  in  eausis  dictoruni  fraliiiui,  eliani 
criminalibns,  cisdem  inviti^,  se  qiionio- 
dolibet  intromiltant  ;  ac  occnpalores  s^on 
detentores,  exactores,  praesuniptores, 
molestatore?  ac  iniuriatorcs  luiinsmodi, 
necnon  inobedientes  et  rebelles,  ciiius- 
cumque  dignitatìs,  status,  gradus,  ordi- 
nis  vel  conditionis  extiterinl,  qiiando- 
eumque  et  quotiescumquc  expedierit,  au- 
(  loritate  nostra,  per  censuram  ecclesia- 
sticam,  appcllatione  postposita ,  compc- 
scendo,  invocato  etiam  ad  boc,  si  opus 
Hierit,  auxilio  brachii  saecularis.  Et  ni- 
liilomìnus  legitimis  super  bis  babendis 
servatis  processibus,  illos,  quos  censuras 
et  poenas  per  vos  prò  tempore  latas  in- 
currisse  constiterit,  eas  incurrisse  docla- 
rare,  et,  quoties  opus  fuerit,  etiam  itera- 
tis  vicibus  aggravare  curetis.  Ceterum, 
si  per  summariam  informationeni,  super 
bis  per  vos  babendam ,  etiam  vobis  con- 
slilerit  quod  ad  loca,  in  quibus  occupa- 
tores,  detentores,  exactores,  praescriplo- 
res,  molestatores  et  iniuriatorcs  liuius- 
niodi  ac  alios,  quos  pracsenles  lilerae 
concernunt,  prò  tempore  morari  conli- 
gerit,  prò  monitionibus  ipsis  et  citatio- 
nibus  de  cis  faciendis  tutus  non  pateat 
accessus,  nos  vobis  cilationes  et  moni- 
liones  quaslibel,  per  edicta  publica  locis 
affigenda  publicis  et  partibus  illis  vicinis, 
de  quibiis  sit  verisimilis  conieefura  q\iod 
ad  notitiain  citandornm  et  monendoruin 
buiusmodi  pervenire  valeant ,  plenain  e( 
liberam concediinus,  tenore  praesenliiini, 
Iheultatem;  ac  volnmus  et  dieta  aucto- 
lilate  decerninius  quod  monitioncs  sic 
factae,  perinde  eosdcni  citatos  et  monilos 
arclcnl,  ac  si  eis  personaliter  intinialae 
extitisscnt. 


§  3.  Non  obstantilnis  lani  felicis  recor-  Cuniimii-  m»- 
(lationis  Bonilixcii  Papao  odavi,  praedeces-  ""'"^^»'"--"; 
soris  nostri,  de  una,  e!  coneilii  generalis 
de  duabus  diaetis,  dunniKulo  non  ultra  tres 
diaetas  aliquis,  auctoritate  praesentium, 
non  tiahalur',  (juaiii  aliis quilniseumque 
constilnlionibus  et  ordinalioniims  aposlo- 
licis,  tam  de  iudicibus  delegatis  et  con- 
servaloribus,  quam  personis  ultra  certuni 
numerum  ad  iudieium  non  vocandis; 
necnon  (juibusvis  privilegiis  et  indultis 
apostolicis,  quibusvis  personis,  saecula- 
ribus  vel  regularilnis,  militiis,  communi- 
talibus,  universilatibus,  ca|iilulis,  castris, 
viUis,  terriscl  locis  praedictis,  ac  quibus- 
vis catbedralibns,  etiam  metropolitanis,  vel 
collegiatis  aut  aliis  ccclesiis,  capitulis,  con- 
ventibus,  monasterii- ,  bospilalibus  et  aliis 
piis  locis,  etiam  motu  proprio  et  ex  certa 
scientia,  etiam  de  non  trabendis  eorum 
subdilis  vel  personis  ipsaruni  ecclesia- 
rum,  civitatum,  universitatum,castrorum, 
villarum  et  locorum  respective  extra  eas, 
aut  corani  aliis  iudicibus  et  personis  , 
quam  eis,  etiam  vigore  quarumcumque 
literarum  apostolicarum,  aut  alias  qui- 
busvis modis  et  qualitercumque  et  sub 
quibusvis  verborum  formis  et  clausulis, 
eliamsi  piena,  expressa,  specialis,  specifica 
et  individua  ac  de  verbo  ad  verbum , 
non  aulem  per  clausulas  generales  idem 
iniportanles,  mentio  seu  quaevis  alia  ex- 
pressio  babenda  foret,  tenores  buiusmodi 
praesenlibus  pi'o  snlTieienter  expressis 
lialientes,  illis  alias  in  suo  roliore  per- 
mansuris,  hac  vice  dumtaxat,  specialiter 
et  exjiresse  derogamus.  Quodque  vos  fdii 
canonici ,  ofiiciales  et  vicari!  de  personis, 
quae  deputari  possint  conservatores  non 
silis  ;  seu  si  aliquibus,  conimuniter  vel 
divisini ,  a  praedicta  sit  Sede  indulturii 
quod  excommunicari,  suspendi  vel  in- 
terdici non  possint  per  literas  apostolicas 
non  l'acienles  plenam  et  expressam  ai 
de  verbo  ad  vi'rlium  de  indulto  et  earuni 

I   ClKTubinius  II  gii  exlralintiir  loco  non   tra- 
liiit'ir  (n.  T.), 


fis 


Al,   C.  1521  CLKMENS 

personis,  locis  ot  ordinibits  et  noniinibus 
propriis  nienlionein,  ceterisqiie  contrariis 
quibuscumqne. 

§  A.   Cetei'um,   volunius    et  apostolica 

Ampliai  cnn-  aiictoritale     decoriiiraus     quoti     quilibet 

"luìeT;""'  '"'  vcstruni  prosequi  valeat  articuliim  etiam 
per  alium  incboalum,   quamvis  idem  in- 
clioans  nullo    fueiil    impedimento  cano- 
nico impedilus. 
§  5.  Quodque  a  dalis  praesentium  sit 

Ampiiaique  m.v  vobis  cl  unicuique  vestrum,  in  praemis- 
sis  omnibus  et  eorum  singulis,  coeptiset 
non  coeptis,  praesenlibus  et  fuluris,  per- 
petua poteslas  et  iurisdictio  attributa,  ut 
co  vigore  eaque  firmilate  possiti?  in  prae- 
missis  omnibus,  coeptis  et  non  coeptis, 
praesentibus  et  l'uturis,  et  prò  praedictis 
procedere  ac  si  j)raedicta  omnia  et  sin- 
gula  coram  vobis  coepla  fuissent,  et  iu- 
risdictio vestra  et  cuilibet  vestrum  in 
praedictis  omnibus  et  singulis  per  cila- 
tionem  et  modum  alium  perpetua  legi- 
limum  extitisset ,  constitutione  praedicta 
super  conservatoribus  et  alia  qualibel  in 
contrarium  edita  non  obslantilnis. 
§  6.  Volumus  etiam  et  apostolica  au- 
Transumpii'  cloritate  dccemimus  quod  ipsarum  tran- 

fredi  inbei.      pvuuptis  ,    manu   notarli  publici  subscri- 
ptis  etc. 

Datum  Romae  apud  Sanctura  Petrum, 
sub  annulo  Piscaloris,  die  decima  nona 
martii,  millesimo  quingentcsimovigesimo 
quarto,  pont.  nostri  anno  i. 

Dal.  die  19  marlii  1524,  pontif.  anno  i. 


VII. 

Facnllas  fratrinn  Onlini':  Snnctissimue 
Tìinitalis  BedcDiptioim  capiivontm 
quaerendi  cleemosynas  prò  opere  die  tue 
redemplionis ,  non  obslanle  quacum- 
que  prohibilione  conira  quaeslorcs  '. 

ì  Huius  Orrfiiiis  instilutionem  et  alia  vide 
in  const.  XVII  Innocenlii  111,  Opcranir,  foni,  ni, 
pag.  153. 

Bull.  Roin.  Voi.  VI.  9 


va  pp.  65       An.  C.  1824 

Clemers  episcopus  servus  seivorum  Dei,  ve- 
nerabilibus  in  Christo  fratribas  avcMepisco» 
pis  '  dilectisque  flliis  ac  flliabus  nostris  ab- 
batissis,  prioribus,  priorissis,  exemptis,  de- 
canis,  presbyteris  ac  aliis  ecclesiarum  recto- 
ribus  ac  cappellanis,  curatis  et  non  curatis 
(ad  qvios  praesentes  literae  pervenerint),  sa- 
lutem  et  apostolicam  benedictionem. 

Gralum  Deo  credimus  impendere   fa-    Eiordium. 
mulatum,  cum  christifideles  ad  ea  opera 
misericordiae  nunc  exbortamur,  per  quae 
salus  mundi,  animae  ulilia  procurantur. 

§  '1.  Cum  itaque    ministri    ac   fiatres     causi  huini 
Ordinis  Sanctae  Trinitatis ,  Redemptionis  ""'''"'• 
caplivoriim  fratriim  noslrorum  christia- 
norum,  tolis  viribus  ela])orcnt,  transe- 
undo  ad  partes  ultramarinas,  prò  afflictis 
ac  caplivis  cbristianis  redimendis,  in  raa- 
nibus   ininiicorum   iidei    cbristianae    ca- 
plivis ac  detentis.    Et  cum  dicti  fratres, 
prò  dictis   captivis   redimendis,    corpora 
sua   nioilis  periculo    subiicere  non  ve- 
rentur ,    videntes    dictos    caplivos   duris 
ac  diversis  tormentis  assuetos  ac  crucia- 
tos;  ci  cum  prò  dictis  pauperibus  capli- 
vis redimendis,  qui  a  paganis  captivantur 
(Altissimo  perraittente),    ipsisque  ab  hu- 
iusmodi    caplivitate   liberaudis ,    Domino 
coadiuvante,  auxilio,  totis  viribus,  atten- 
dentes   quod  ad    ea  exercenda   (propter 
diversarum    onera    expensarum)    eisque 
propriac  nonsuppetant  facultales,  ac,  ad 
id  opus  tam  pium   ac  laudabile  peragen- 
dum ,   eleemosynae  fidelium   sint  quam- 
plurimum  opportunae. 
8  2.    Hinc    est    quod    vobis  omnibus 

^    ^   .,  .  ,  •       .  •  ■        Ordinarli  fa- 

Iratnbus  nostrisarcruepiscopisetcpiscopis  voant  frauibui 
maiidamus  ac  praeciiiiiiuis,    lirmiter  in- '^'■'''"" ',■"•"*■ 
iungentcs    quatenus  ,    cum   tratres   dicti  synis. 
Ordinis  Sanctae  Trinitatis  ac  Redemptio- 
nis captivorum    pracdictorum    seu  pro- 
curalores  aul  eorum  nuncii  ad  vos  ac- 
cesserint,    cum  l'ueiilis  requisiti,   vestras 
bonas,    fortissimas  ac  gratiosas,  prò  pe- 
tendis     eleemosynis    ad    sustentalioncm 
1  Deest  forte  eiiiscupis  (k.  t.). 


Ali.  C.  ioilt 


\hb.Tlrs  CI  re- 
len  beiii(:iie  re- 
cipianl  et  adiu- 
Tenl. 


Fr,tirrs  lum 
nini  qu.ieslo- 
rr-s,  ?eJ  religio- 
si     quat-ronlps 

onus       u'di'iii- 
j'iioiti?. 


Meoffup  .ib  a- 
Hì*  rfìrjtosis 
in.fi^dlii  nou 
debcnt, 


GO  r.ii.i..vr,irM 

prucdictoi'uiii,  lileias  dioucesanas  oisdoni 
liheraliter  conceflalis. 

§  3.  El  vos  aJili.Tles,  priores,  cxcniiili 
elnoiiexenipli,  simililerjiiesbyleii,  curali 
ac  non  ciiiali,  acoiiniesaliipraedic.loslVa- 
ti'es,  procuraliiiL's  voi eoriim  nuncios in oc- 
clesiisvi'slris  Ijcnigne,  gratioseac  favurabi- 
lilor  e(  iionesle  recipialis;  ac  eisdein ,  u!  i  love- 
rentiam  Sedis  Aiioslulicae,  transcnndo  oc- 
clesiam  '  niiiiistrcii?  ac  sine  Irislilia;  vos- 
que  decani,  [ii'islivleri,  curali  ci  non  cu- 
rati, ac  ecclcsianim  reclores,  dictos  IVa- 
Ires,  proeurntorcs  aut  eoruni  nuncios 
praedicare  vcrbuni  Dei,  quia  sic  ci?  in- 
dulluni  est  por  ~;anctam  Sodem  Aposloli- 
cam,  ipsosqur  pcriniltenles  in  praedicti? 
ecclesiis,  populiun  (  jirout  a  laloro  prac- 
spntiuni,  fi'atribus  vcl  coriini  niiiiciis  lìie- 
ritis  requisiti)  diligentei',  ostialiin  ar 
nominatiin  convocando  de  domo  in  do- 
mum,  omncs  parochianos  vcstros  ulriii?- 
que  sexus,  actalem  liabentes,  in  ecclesiis 
veslris  in  unum  congregari  facialis  ad 
idem  locum  ac  horaui,  quos  bitor  prar- 
seiitiuni  voljisassignaverit,  ipsosque  spon- 
tanea spcctatione  pacifica,  intra  missaruni 
solemnia.  Cavcalis  ctiam  ne  ad  divina 
officia  accedere  praesumalis,  quousipio 
verbum  Dei  ac  necessitales  dirti  drdinis 
l'uerint  dib'genter  declaratae. 

§  4.  Non  obstante  aHqua  inbiliiiionc  fa- 
eta  per  praedecessore?  nostro?  in  capilulo 
De  rjuacstoì'ibus,  in  concibo  Lugdunensi 
sive  in  aliis  capiluiis.  Quia  isti  non  su nt. 
quaesloies,  sed  snnl  viri  religiosi  l't  ap- 
jirobati. 

^  5.  Ilem,  (bbtricle  vobis  praeci|iiiiius 
ac  mandaHiiis  quod  iiuUuni  veriium  ex- 
borlalionis  seu  piaedicalionis  per  alitjuem 
religiosuni  seu  per  aliquos  religiosos, 
Mendicante?,  quaestores  vel  non  ipiae- 
sfores,  ad  populiim  exponere  permittalis 
illa  die,  qua  ad  vos  accesserint  i'ratres 
praedicti,  procuralores  vcl  eorum  nuneii. 

.5  0.  Volumus  insuper  ac   piaecipimus 

1  ClnTiiliiniiif  omillil  rcrlcsirnn  (r.  t.). 


^,OM.^^■I■M  An    C.  1821 

rniod  cuni  dieli   fratres,  procuratores  vel   Eiiamiempore 

.....  ,      .  ,  interdica  1, 

eorum  nuncu  ad  abquas  ecclesias  adve- 
nerinl  interdictas,  in  eorum  iucundo  ad- 
vrnlu  ecclesiae  apciiaiUur,  ac  campanae 
pulsenlur,  ac  (juod  ibidem,  campanis  pul- 
sati? el  ianuis  apertis,  divina  officia  cele- 
bienUir,  ac  eorpora  morluoium  ibidem 
ccclesiasticae  Iradantur  sepulturae  :  nisi 
cxconminnicali  nominalim  fuerint  aut  eo- 
rum publici  usurarii. 

Ji  7.  Inbibemus  insuper,  ac  sub  poena  »(•  «h  Mv"> 

!•    , .     p      .    .1  iii'lesllaai  pali. 

canonica,  ne  quis  dictis  Iratnbus,  procura- 
loribusvel  eorum  nunciis,  mandalum  no- 
strum aposlolicum  secum  deferentibus,  in 
aliquo  iniuriare  praesumat  in  aliquibus 
civilalibus,  casliis,  villis  seu  ecclesiis,  in 
quibus baclio seu  iniurialio  faeta i'ueril,  vel 
mandalum  impedilum  seu  etiam  per- 
tuilialum  ,  aut  diclorum  fratrum,  procu- 
ratorum  vid  nunciorum  ipsorum  bona 
delenta,  fueiinl  destituta ,  ecclesiastico 
supponenles  intcrdicto,  nulla  iliidem  cele- 
brenlur  divina  officia,  praeter  baptismuin 
parvulorum  ac  poenitentiam  morientium, 
quousque  fratribus,  procura toribus  vel 
nunciis  supradielis  de  illatis  iniuriis  fuerit 
jilenarie  salislaclum. 

§  8.  Oiiiiuinque  aiilem  mandatormii  Penorbaiorc-. 
uosii'orum  exlilerinl  conleuiptores,  rebel- 
les  ac  inobedientes  seu  perlurbatores  in 
aliquo,  cosdem  denuncielis,  campanis 
pulsati?,  candeli^  extinctis ,  excommuni- 
calos ,  aucloritale  nostra  apostolica,  ac 
aiialbemati/.alos,  ac  numquam  a  praedicta 
denunciatione  cessantes,  donee  de  eorum 
absolutione,  a  Sede  Apostolica  impetrata, 
\obis  appareal  eompetenler.  Plebe?  vobis 
subditas  piisexliortationibus  ac  salutaribus 
rnonitis  inducenles  ut,  de  bonis  a  Deo 
super  lerram  eolialis,  ad  suslentationem 
pracniissoium  pias  elargiantur  eleemosy- 
nas,  ac  grata  subsidia  carilalis  rainistretis, 
ut  illa  ]ienuria  valeat  consumare  vos,  ab 
incipientiini?  pariler  verbo  ac  exempio, 

I    Ville  Concil.  Trid.,  sess.  xxui.  cap.  12. 


etirum  coerce- 
;iiiiur. 


An.  C.  Ib2'i  CLEMENS 

Ut  per  liacc  et  alia  bona ,  quae  vos  ac 
ipsi,  Domino  iuijpiciente  ,  tocerilis,  ari  ae- 
tonia  mereaiiiini  IV'licilalis  gaudia  pi-r- 
veniiv. 

§  9.  Nos  eiiiii[  di'  oinnipolciilis  Dei  nii- 
Beriffa.'torcs  sericorilia ,  ac  bealo  u  i    Petii    et   Pauli 

{nJitlgentì.is  liif  .  .  „    . 

euunciaiascon- aposlolorimi  GIUS  auctonlale  ooniisi,  oiii- 
.o^uuniu,.  j^jij^jg  benefactonbus  dicti  Ordinis  Saiiclae 
Ti'initatisacRedemplioniscaplivoriimprae- 
dictonim,  vere  poeiilteiitibus  et  confessi^, 
vel  infra  annum  eonfiteri  volenlibus,  post 
declarationem  nosli-aium  indulgenttarum, 
si  vere  poenileiili'sae  confi^ssi  CiiiTinl ,  prò 
iioslris  indulyenliis  acquirendis  in  fesli- 
Aitatibus  D.  N.  I.C.,  videlicet  :  Xativilalis, 
Circumcisionii5,  Apparitionis,  Resurreelio- 
nis ,  Ascensioni?,  Penlecosles  ac  Sanetae 
Trinitatis ,  Eucbaiistiae  ,  ac  in  quatuor 
festivìtatibus  S.  Mariae  Yirginis,  per  sin- 
gulos  dies  diclai'um  festivitatnm  ,  septiMii 
annos  et  lolideni  (piadragenas,  eisdcm  Iji'- 
nelacloribus,  de  iniunctis  sibi  pocnitentiis, 
diiximns  indulgendos;  et  per  omnes  oela- 
vasdictarumfestivilatiim,  Iresannosac  trcs 
quadragcTias.  Item  ac  por  totani  rpiadra- 
gesimam ,  singidis  diebus,  unum  annum 
ac  quadraginta  dies.  Si  quis  vero  clerieus 
vellaicus  dictis  fralribus,  secundum  quan- 
titatem  substanliac  suae  ac  quatilatem 
criminis,  de  bonis  suis  dederit  vel  trans- 
miserit  ad  subslcnlalionem  praemissorum, 
prò  praedictis  indulgenliis  acquirendis , 
ac  si  in  capite  eiusdem  anni  vei-e  poeni- 
tensac  confessusuiorialui',  vohunus,  ac  de 
gratia  speciali  concedimus  quod  ab  om- 
nibus peccatis  suis  in  Domino  permaneal 
absohitus. 

§  10.  Si  quis  vero  clerieus  vel  laieus 
Redemiiiionem  boc  inipediorit  actu,  vcrbo  vel  opere,  dia- 
roumm''kaiun  '^°^°  instigantc,  fpiod  non  crediraus,  seiat 
se  excommunicalum  esse  ao  analbcmati- 
zalum  ;  ac  beneficium  suae  ab.soiulionis 
nuUatemis  obtinebil,  quousque  de  damnis 
dicli  Ordinis  SanclaeTrinilalis  et  conlcni- 
plu  Romanae  Ecclesiae  salisiecerit  com- 
pelenler. 


MI  l'I'.  67      \n.  C.  Vóì'i 

§    il.   Sacerdotibus   vero,   cleiicis  ac  .^aiuvam  pr» 

.   '.  »...  .    .  ,.        iiiiuni       C0Q8A- 

viris  relig'iosis ,  lam  vins  quam  nuuu'- m,itur. 
libus,  dictum  ncgotium  diligrnler  tractan- 
libus,  ae  de  bonis  suis  misericorditer  ero- 
ganlibus,  quidquid  in  divinis  ofTiciis  ac 
boris  canonieis  dicere  oniiserint  per  ne- 
gligentiam  aut  per  dcfectum  librorum 
seu  per  infìrmilatem  corporis  misericor- 
diter in  Domino  absolvimus. 

!^  h2.  Ac  omnes  indulgentiasa  Romanis  induigcniisOr. 
oaluicilius   praedecessoribus  noslris  di-  n,j|,n,r. 
do  Ordini  Sanetae  Trinilalis  ac  Redem- 
plif)nis  eoncessas,  ex  eerla  scionlia  eonfir- 
mamus ,  ac  praesentis  scripti   patrocinio 
comnmniiiuis. 

Nulli   ci'gO   ctC.  Sanclio  po»- 

Dal.    Perusii ,    decimoquinto   kalendas  °''''^' 
mali,  pontilìcatus  nostri  anno  i. 
Dal.  ilio  1"  aprilis   l'rli,  poiilif.  aiiiio  i. 


VfM. 

Ciinfirmiilio  et  exlenaio  comtiUitionum  a 
pvaedi'cessoribm  Poìitifuilms  cdilanoH 
circa  ea ,  qnac  observandu  sunt  quund 
impclralioìies  beneficiopum  eeciesiasti- 
conati  cunsistorialiniu  *. 

Clemens  episcopus  servus  servorum  Dei, 

aiotu  proprio,  etc. 
Cum  diidum  lelicis  recordationis  Sixius  siuus  iv,  lu- 
PP.  IV  l'I   Julius   li    ai'  iiiiiinulli   pracde-  'cu„siiiuUones 
cessores  nostri,  nrovidendo   ne   iilis,  ,le  «J'^"""'.  i""- 

'  ad    iinpetralio- 

quurum  personis  ec-clesiis  catbedralibus  nes,  do  quibui 
et  metropolitanis  ac  monastoriis  consisto- 
lialilnis  providetur,  seu  ipsa  monastcria 
eommendanlur,  prorogatioconsistnriipra'- 
iudiciuni  sive  oeeasionem  liligandi  int'ei- 
ri't ,  constituerinl  d  ordinaverinl  qiiod 
supplicationes  desuiier  signarenfur  et  da- 
tarenlur,  ad  quarnni  datas  ccduiae  coasi- 
storiales  retrotraherentur,  alias  nuHius  es- 
sont  roboris  vel  momenli  ;  necnon  nt  Ca- 

1   Habes  in  tioc  Leoiiis  X  coiistilul.   xxxix  , 
toro.  V,  pag.  75'i. 


ia  rubrica. 


An.  C.  Ib24 


68 


BULLARIl'M   ROJIANUM 


An.  C.  1524 


Le.XellIaliiii- 
itus  VI  cùtisU- 
(uLiones  e;lìde- 
runt,  sìiMil  al 
alii  Honi.  Pont., 
qtioad  ini|itli<i- 
liuiiem  beiiolì- 
ciotun)    I. 


mera  Aposlolica  et  sacrum  dilectorum 
filiorumcardinalium  collogium,  cum  peri- 
culo  proiiiotorum  aiiimariim,  in  eorum 
iuribus  et  annatis  non  defraudarentur , 
similiter  constituerint  et  ordinavcrintquod 
literae  provisionis  seu  commendae  ecclc- 
sianim  catliedralium  et  metropolitanarum 
ac  monasteriorum  consistorialium  sino  li- 
teris  dispensationum  retcntionum  monas- 
teriorum et  aliorum  Item^fìciorum  ecclo- 
siasticorum  saecularium  et  regularium  ac 
pensionum  qnarumcnmque  non  expedi- 
rcntur. 

§  '1.  Ac  deinde  piae  memoriae  Leo 
Papa  Xellladrianus  VI,  etiam  praedeces- 
sores  nostri,  intelleclo  per  eos  quod  sup- 
plicationes  dispensationum  liuiusmodi  re- 
tcntionum monasteriorum  etbeneficiorum 
ac  pensionum  praedictarum  ad  partem 
signabantur,  et  de  illis  in  cedulis  consislo- 
rialibus  nulla  menlio  fiebat ,  ad  elTectum 
ut  literae  ecclesiarum  et  monasteriorum 
praedictorum  centra  ordinationes  prae- 
dictas  libere,  ad  personarum  provisarum 
libitum,  expediri  possent,  motu  proprio  et 
ex  certa  scientia,  mandata  et  ordinationes 
praedictas  extendentes,  de  novo  slatuerint, 
decreverint  et  ordinaverint ,  quascumque 
supplicationes,  et  motu  simili ,  sub  qui- 
busvis  datis  in  posterum  signandas,  dis- 
pensationum retcntionum  quorumcum- 
que  monasteriorum  etbeneficiorum  regu- 
larium et  saecularium,  ac  quarumcumque 
pensionum  et  similium  beneficiorum  va- 
canlium  et  provisionum ,  per  liuiusmodi 
provisiones  et  commendas  consistoriales 
nullius  esse  roboiis  vel  momenti ,  nec  in 
aliquo  eisdem  personis  provisissuffragari, 
sed  monasteria  et  beneficia  praedicta  per 
liuiusmodi  provisiones  impetrari  posse  ; 
ac  pensiones  cassatas  et  exlinctas  intelligi 
debere ,  nisi  in  cedulis  praedictis  super 
illis  dispensarentur,  et  de  benefìciis  sic 

1  Ego  tamen  posui  solummodo  bullarn  Leonis, 
praetermissis  aliis,  uli  sirailibus. 


vacantibus  provisum  esset  ;  ac  supplica- 
tiones praedictas  sub  quibusvis  datis  de- 
super signatas,  nisi  ad  boc  quod  ad  il- 
larum  datas  cedulae  praedictae  retro- 
traherentur ,  eis  nequaquam  suffragari 
possint. 
§  2. Nos, praedecessorum  praedicloiuni    "'=  Pomifei 

,••••,  .  r         VI  l'asapprobal  et 

vostigus  mliaerentes,  ac  ti'audibus  occur-  «lendit. 
rere  cupientes,  constitutiones,  mandata, 
ordinationes ,  statula  et  decreta  praede- 
cessorum buiusmodi  innovamus,  illaque, 
iuxta  eorum  continenliam  ettenorem,ob- 
servari  debere  decernimus,  ac  ad  com- 
mendas beneficiorum  quorumcumqueper 
supplicationes,  etiam  sub  data  ccdula  eie. 
consistorialium  ad  pai'tem  signatas  et  si- 
gnandas  extendimus  et  innovamus. 

§  3.  Mandantes  dileclo  filio  nostro  Pom-  ei  «bomnihua 
peo,  basilicae  XII  Aposlolorum  de  Urbe  :f:f ;;'t™ 
presbytero  cardinali,  sanctae  Romanae  Ec- 
closiae  vice-cancellario  et  eiusdem  Can- 
ccllariae  regenti ,  necnon  dileclis  filiis  de 
malori  praesidentia  abbreviatoribus  et  aliis 
officialibus ,  ad  quos  expeditio  dictarum 
literarum  etiam  per  Cameram  pertinet, 
praesentibus  et  prò  tempore  existentibus, 
ut  mandata  ,  ordinationes ,  statuta  et  de- 
creta praedecessorum  praedictorum  ac 
nostrum  buiusmodi  inviolabiliter  obser- 
vent,  etobservari  faciant  et  mandent.  Nec- 
non ordinantes  datario  nostro  et  agenti- 
bus  prò  co  quod  supplicationes  dispen- 
sationum, retcntionum  et  capacitatis  be- 
neficiorum quorumcumque  promotis  et 
translatis,  ac  commendatariis  ecclesiarum 
calhedralium  et  metropolitanarum  ac  mo- 
nasteriorum consistorialium,  extra  cedulas 
consistoriales  et  extra  supplicationes  com- 
mendae buiusmodi  monasteriorum  ad  par- 
tem signatas  non  dent,  nec  transire  per- 
mittant. 

§  A.  Yolumus  autem  quod  buiusmodi  ciaasuiae  prae- 
mandato  et  constitutioni  per  nullas  clan-  servaiifae. 
sulas  in  supplicationibus  sive  cedulis  ap- 
posilas,  etiam  cum  illius  derogatione  et 


in.  C.  ìm  CLEMENS 

sub   quilnisvis  alleslalionibus  praeserva- 
tivis,  nisi  per  mandatum  speciale,  nianu 
nostra  signatuni,  tantum  dcrogari  possit. 
§  5.  Conslitulionibus  et  ordiaationihus 
ciausuiae  de-  apostolicis  et  aliis  contraiiis  non  obstan- 
tibus  quibuscuni({ue. 
Placet,  et  ita  niotu  proprio  mandamus.  1. 
(Papae  subscriplio). 
Lectumet  publicatura  fuil  suprascriptum 
mandatum  Roniae  in  Cancellaria  Aposto- 
lica, anno  Incarnationis  dominicae  mille- 
simo quingenlesimo  vigesinio  quarto,  die 
vero  deciraanona  mensis  aprilis,  ponli- 
ficatus   sanclissinii  in   Chrislo   Patris   et 
D.  X.D.Clementis,  divina providentia  Papae 
septimi,  anno  i. 
Pubi,  die  l'J  aprilis  15:^1,  poiilif.  anno  i. 


IX. 

Approbatio  et  extensio  constihttionum  Pii 
II,  Pauli  li,  Si.xti  IV,  lulii  II  et 

Lconis  Xcoìitra  homicidas,b(inni(ossu- 
tìicntesque  vimUcUim  de  propinquis  of- 
fendcntis,  nec  non  brigosos,  etc.  ac  ba- 
rones  et  communitittes  eorum  territoria 
a  pracdiclis  non  cmtodientes  in  Stata 
Ecclesiastico. 

Clemens  episcopas  servus  servornm  i)ei, 
ad  pcrpetnam  rei    memoriam. 

In  sancta  B.  Petri  Sede ,  divina  dispo- 
Eiu.jiura  nente  clementia,  meritis  licet  imparibus, 
conslituli,  considerantes  quod,  licei  Deus, 
qui  ex  praecipui  amoris  sui  dulcedine  ho- 
minem ad  imauineni  suam  cr^avit,  in  leue 
velcri  populo  illi  rudi  et  infirmo  manda- 
verit  proximum  diligi,  inimicum  vero  in 
odium  baberi  perniiserit:  tamen,secundum 
evangelicam  doclrinam,  quae  lego  velcri 
excellenlior  alque  perfeclior  est,  praecipit 
eliam  inimicum  diligi,  et  transgressorem 
huius  legis  ullionom  expectare  debere  in- 
nuit,  cum  dixil:  (Jai  gladio  fcrit,  gladio 


VII  pp.  G9      An.  C.  lìi'ìU 

peribit.  Ut  igitur  lex  ab  omnibus  sene- 
tur,  nec  gladiòrum  impunitas  a  quoquam 
sperari  possit,  et  qui  virtulis  amore  nolunt, 
saltem  formidine  poenae  a  vetitis  absti- 
neant,  ad  officiura  nostrum  spectare  duxi- 
mus,  Illa  quae  prò  pace  et  quiete  civila- 
tum  et  terrarum,  temporali  dominio  nobis 
et  S.  R.  E.  mediate  vel  immediate  su- 
biectarum,  ac  civium  et  incolar um  in  eis 
degentium,  a  praedccessoribus  noslris  Ro- 
manis  Ponlilìcibus  staluta  et  ordinata  fuisse 
comperimus^  ut  eo  maiorcni  obtineant  fir- 
mitalem,  quo  saepius  fuerint  apostolico 
praesidio  commuuila,  nostri  praesidiimu- 
nimine  corroborare  ,  ac  eliam  de  novo 
slaluere  et  ampliare ,  prout  raliouabiles 
causae  persuadent,  et  in  Domino  conspi- 
cirnus  salubriter  expedire. 

§  1 .  Dudum   siquidem ,  postquam   per  p^^.  „  ^^.^.^ 
felicisrecordalionisPium  Papam  II  etc.  i.  ''""■'"i  '■'':  <•■'• 

§  -2.  Et  deinde  cum  in  alma  etc.   piae  p,„,„,„  ,„,„, 
memoriae  Paulus  Papa  li  etc.  ^.  «<"'''''  ''i'-'-  '■'■ 

§  3.  Ac  successive  recolendae  memo-  sìmus  iv  ap- 
rine Sixtus  Papa  IV,  similiter  praedecessor  ^pl^'f  '  ^"""" 
noster,  accepto  per  eum  quod  conlenta 
in  literis  Pii  praedecessoris  buiusmodi,  a 
ceriis  annis  lune  elapsis  citra,  non  fuerant 
observata,  et  ex  illorum  non  observantia 
subditi  praelalae  Ecclcsiae  procliviores 
l'ucrant  ad  bomicidia  committenda,  ac  fere 
passim  quolidie bomicidia  perpetrabantur; 
et  bomicidac  praefati  ideo  ad  illa  com- 
millenda  promplioresexistebant,  quiaspe- 
rabant  latere,  et  suorum  excessuum  remis- 
sionem  conscqui  facile  posse;  ac  detesla- 
bilem  ci  borrendam  lalium  sicariorum 
nequiliam,adaliorum  cautclam,  iuris  re- 
niediis  prosequi  studio  cupiens  indefesso, 
babila  super  iis  cum  fralribus  suis  prae- 
fiilae  Ecclesiae  cardinalibus  deliberalione 
matura,  de  illorum  Consilio,  per  suas  11- 

1  Omitlitur  residuum   narralivae,  quia  ipsam 
bullam  liabes  toni,  v,  pag.  IJifi,  //</  relhmidas. 

2  OmittiUir   narrativa   imius  bullac,   quoniam 
i[wani  bullam  habes  ibidem,  pag.   18Gj   Tiros. 


An.  C.  1524        /0  BULLARIl'M   ROMANni 

4eras,  decretaquePii  praedecessorislniins- 
modi  ac,  proni  illa  concornobanl ,  omnia 
el  singula  in  diclis  lileiis  Pii  praedeces- 
soris  praefali  conlonla  approbavQrat,  et 
robiir  perpeluac  finnitatisobliiiere  debere 
decreveral  ac  voluerat;  et,  de  coruradem 
frali'iim  Consilio,  statucrat  et  ordinavei-al 
quod  condemnati  ealenus,  et  qnos  in  |io- 
steruni  eondemnari  conlingeret  ubibbct, 
in  civitatibus,  teniset  locis  praedirlis  prò 
honiicidio,  sive  ul  principales  sive  ut  aii- 
silium,  consilium  vel  favorcm  praestantes, 
suarum  condemnafionum  remissioneni 
aut  coiitra  ilias  salvnnicondiiclum  ci  li- 
oenliam  secure  in  loco  patrati  criminis 
vel  inlVa  quinquagiiila  niilliaria,  ul  prae- 
l'erlur,  propinquo  '  nuUatenus  obtincre 
possent.  ab  alio  quam  a  Romano  Pontifice, 
qui  prò  tempore  csset;   et   alicuius  alte- 


An.  C.  Ijìi'j 

rum,  caslrorum,  locorum  et  tenimento-  HicmoioPon- 
lura  ac  regni  et  partuim  praediclorum  prae-n.-us  uui- 
contra  literas  praedecessorum  liuiusmodi  [^'J.',',!'//-',"!' 
elata  cervice  devenire,  el  se  adversus  iu-  '"  "  «i  i-f"'"» 


rius,  etiam  legati  de  latore,  remissio  no- 
mini suffraffiiretur.  Et  si  forsan  cotingcrei 
eumdem  Roraanum  Pontificem  ad  remis- 
siones  sive  salvumconductura  luiiusmodi 
procedere,  talis  remissio  per  pracoccupa- 
tionem  processisse  ccnserclur,  el  nemini 
prodesse  posset,  nisi  in  illa  verus  lilcra- 
rum  Sixli  praedccessoris  liuiusmodi  tcnor 
de  verbo  ad  verbum,  non  autem  per  clau- 
sulas  idem  importantes,  insertus  ibret,  ac 
specifica  el  delcrminata  causa  exprime- 
relur,  quaeeumdcni  Romanum  Pouliticem 
induceret  ad  derogandura  eisdem  lileris 
Sixli  praedccessoris,  quae  cum  lam  ma- 
tura deliberatione  ab  eùdem  praedecessore 
emanarunl. 
§  -4.  El  dcmum  sanctaememoriaelulius 
ì,"c  Papa  li,  eliam  pracdecessor  nosler,  eie.  ^. 
'''■"■"»-  ^  5.  Cum  similis  memoriae  Leo  Papa  X, 

uo  X  au-ram  g[i.,p(,  iiraedeccssor  nosler,  ck.  -^. 

S^  0.  Cum  auleni,  sicTiti  facli  nolonelas 
alteslalur,  plurcs  UrJjis,  civitalum,  terra- 

1  Dtcsl.  Hliiiuiil,  furiasse  moramli  (n.  t.). 

2  Omilliliir  iiarraiiva  Iniius  biillao  ,  quia  eam 
hal)ps  tom.  v,   pag.  418,  Cmn  ìwmìius. 

3  OmittiUir    iticlem  hapc  narriiVj  builae,  si- 
quidem  eam  lialies  ibidom,  |.ay.  757,  Oiiiìì^s. 


luiius  11  etli' 
»lil  ;.liiini  coii- 
vlilitlimion» 


stitiae  clypeum  et  tutelam  rebellcs  con- 
stituere  praesumant;  ac  censuras  et  poe- 
nas  praediclas  in  eisdem  lileris  contentas 
fcnsu  reprolio  parvipendere   non  verean- 
iur,  in  animarum  suarum  pernicicm,  di- 
vinile Maiestalis  oftVnsam  et   reipublicae 
laesionem;  nos,  quorum  est  sceleralorum 
insolenliis,  quilms  adversus  Deum  et  pro- 
ximum   ac  piai'dictae  Sedis  auctoritatem 
veluli  catliolicac  professionis  inimici  sae- 
viunt,  salubrilcr  reprimendis,  ne  ipsorum 
invalescal  praesumptio,  et  |)erversilas  ex- 
toilatur,  intendere,  sed  criminosorum  te- 
meritatem   (ullrice  iustilia)  cohibere;  ne 
literae  praediclae,  quae  provida  delibera- 
lione  ab  ijisis praedecessoribus emanarunl, 
conlemplibiles  reddanlur,  sed  excessuum 
porpetratores  debita  animadversione  pu- 
niantur,    opportunis   remediis   providere 
volenles,  motu  proprio,  non  ad  aliquorum 
nobis  super  hoc  oblatae  pelilionis  inslan- 
liam,  sed  de  nostra  mera  deliberatione  et 
ex  certa  scientia,  singulas  Pii,  Pauii,  Sixti, 
jiilii  ci    Lennis,  praedecessorum,  iileras 
liuiusmodi,  cuin  statuti,  onlinaliiiuis,  ex- 
leasionis,  addilionis,  iniiibiliouis,  decreti, 
declai'alionis ,   conliscationis,   incorpora- 
tionis ,  applicalionis  ,  voluntalis  el  man- 
dali ac  omnibus  ci  singulis  aliis  in  eis 
respeclive  contentis  clausulis,  auctoiitate 
apostolica,  tenore  praesentiuni,  a{)proba- 
mus  el    innovanius,ac  perpetua  roboris 
firmilate  subsislere,  et  per  singulus,  quos 
lilerae  ipsae  concernunt ,  sub  exconuiiu- 
nicalionis,  anatbemalis,  maledictionis,  in- 
l'amiae,  suspeusionis,  dilìidalionis,  criminis 
laesae  maiestalis,  sedilionis,  rebellionis, 
confiscai ionis,   deposilionis,   privalionis, 
iniiabililalis  et  interdicti  ac  aliis  censuris 
et  poenis  eccìesiasticis  el  lemporalibus  in 
(.'isdem    lileris  conlenlis,  quas  coiUrave- 


X: 


An.  C.  IK2'» 


CLEMEISS 


nientps  eo  ipso   incunaiU ,  perpetuo  in- 

violaliiliter  observari  debere  decernimus. 

§  7.  Illasqiic  otiam  ad  lioc ,  ul  homi- 

Ei  dcciarai  ho-  cidaB,  sicarii,  exititii,  criminosi ,  rebolles 

mieidas  non  so-     ...  .     „  .....  ,. 

lum  a  looo  de-  aliiquc  infaiiies,  propler  honucidiaaiil  alia 
l'i'[',i',",^° "il;  nefanda  per  eos  perpetrala  exeessns,  cri- 
luerai  Pi.is  II,  j^Yiim  et  (IcUcla  in  civilatibiis,  terris,  ca- 

ped    a  nuibus-         ....  .  ., 

ciimque  ifrris  stris  vel  locis  eorum  seu  in  quwjus  lune 
o'ilieTetsfde-™0'''il5antur  bannili  et  condemnati,  eliam 
*"":  habita  pace  ab  baeredibus,  fìliis  seu  con- 

sanguineis  occisorum  aut  partium  lacsa- 
runi,  non  sohuu  a  locis  circumvicinis  us- 
que  ad  qiiinquaginla  milliaria,  sed  etiam 
ab  omnibus  et  singuHs  civitatibus,  terris , 
castris  et  locis,  etiam  regni  et  partium 
praediclorura  ,  nobis  et  diciac  Uoinanae 
,  Ecclesiae   quoinodolibet,  mediale  vel  im- 

mediale, subieetis ,  bannili  et  exules  sint 
et  esse  censeantur;  nec  in  iUis  seu  eorum 
aliquo,  etiam  praetextu  cuiusvis  licenliae, 
salviconductu.-,  remissionis ,  reduclionis, 
revocationis  vel  allerius  gratiae  per  eos 
desuper  quoinodolibet  prò  tempore  ob- 
tentae ,  moraui  Irahere  possint;  et  si  in 
eis  resederint  vel  reperti  fuerint,  capi , 
detineri  et  incarcerari,  ac,  iuxlacriininum 
et  excessuum  per  eos  perpelralorumqua- 
litatem  el  lilerarum  Pii  praedecessoris 
huiusmodi  lenorem,  sub  poenis-ineisdcni 
literis  contcntis,  per  ofllciales  civilatis, 
lerrae,  castri  vel  loci  in  qua  vel  in  quo 
deprehensi  fuerint ,  debitis  pocnis  piedi, 
seu  inde  educi,  et  ad  forum  seu  ofiiciales, 
ad  quos  criminum  el  excessuum  euruni- 
dem  punitio  de  iure  vel  consuetudine 
])erlinel ,  remini  debeant,  cxtendimus  et 
amplianius.  El  niliilominus  praemissa  om- 
nia et  singula,  proni  per  Piuni,  Paulum, 
^ixlum  ,  Uilium  et  Leoiieni,  praedecesso- 
respraeiatos,  staiuta  et  ordinala,  inbibila. 
decreta  el  declarala  fuerunt,  ila  utduces, 
bàrones  ,  marchiones ,  comites  ,  domini 
temporales,  vicarii,  feudalarii,  capitanei, 
magnales,  principes,  commuuilales,  cives, 
ofTìciales  et  personae  ac  alii,  ad  quos  prae- 


VII  rr.  71      An.  C.  i'oì'i 

dictae  el   praesentes  lilerae  concernunl,  •■^'- 

ac  ipsorum  singuli,  literas  et  in  eis  con- 
lenta buiusmodi  non  observantes  et  illis 
(piomodolibet,directevel  indirecle,conlra- 
venientes  ac  eis  adbaerentes ,  eorumque 
faulores  et  complices,  singulas  ccnsuras 
el  poenas  praediclas  eo  ipso,  absque  alia 
declaralione,  incurrant  el  incurrlsse  cen- 
seantur de  novo. 

§  8.  Quodquc  duces,  barones,  marcbio-  nrrepiamihu» 
nes,  comites,  domini  in  lomporalibus,  vi-  ni"i'''pwi .'"'hi'ó 
carii  et  feudatarii  civitatum ,  terrarum ,  o'c"-**"- 
caslrorum  et  locorum,  eliam  regni  et  par- 
lium  praediclorura,  nobis  et  eidein  Eccle- 
.'iiac  immediate  subieclornm,  aliquos  no- 
stros  et  diclae Ecclesiae  hostes  el  inirnicos 
aut  subditos  exules,  bannitos  et  facinoro- 
sos,  cuiuscumque  status  vel  conditionis 
fuerinl,  publice  vel  occulte,  ullo  umquam 
tempore,  recipereet  acceplare  nullalenus 
praesumanl.  Et.  si  aliquos  ad  eorum  do- 
niinia  el  lerritoria  confngere  conligerit, 
illos  ex  eorum  doniiniis  vel  territoriis 
buiusmodi  expellere  ,  seu  ad  simplicem 
iussionem  vel  requisitionem  noslram  vel 
siiceessorum  nostrorum,  quo  voluerimus, 
seu  successores  ipsi  voluerint.  Iute  con- 
duci facere;  ac  quod  praemissa  a  suis 
siiliditis  inviolabiliter  observeuiur,  omni 
excusalionc  cessante,  cum  effeclu  curare, 
sul)  similibus  privalionis  el  rebellionis  ac 
crimine  laesae  raaiestatis  poenis,  si  cou- 
Irafecerint,  eo  ipso  incurrendis. 

§  0.  Necnon,  ut  boniicidae,  faulores  et  Commnniiaics 
complices  praefali  facilius  capi  et  puniri  *L""!ie"q„ibui 
possint,  quod  comniunitates  civitatum  el'''<^' ""'*"""■"• 

.  .  pere  Iiomìcid:!^ 

umversitales  terrarum,  caslrorum  et  lo- compii.-es  et 
conim,  in  quibus  seu  quorum  territorio, 
dislriclu  et  dilione  dieta  homicidia  perpe- 
traiuinliu-,  sub  interdicti  ecclesiastici  et 
duornin  niillium  per  communitales  ac 
mille  ducalorum  per  universilates:  necnon 
civilalum,  terrarum  et  locorum  eorum- 
dem  domicelii ,  barones,  vicarii  aul  alii 
in  temporalibus  domi-ii ,  sub  raaioris  ex^ 


An.  C.  1524       7"2  CII.LAKUM 

communicationis  lalae  sontenliae  et  quin- 
qiip  niillium  duraloniin  auri,  Camerac 
ApostolicaMiTenii.^sibilili'rapplicandonim, 
eo  ipso,  absque  alia  dcclaratione,  incur- 
rendis  poenis,  eosdem  homicidas,  com- 
pliccs  et  faiitorcs  slatim  capere,  ac  omni 
exaclissima  diligentia ,  de  qua  per  pu- 
blica  documenta  lìdeni  etiam  fìicere  te- 
neantur,  capi  Tacere.  Et  si  eos  capere  iie- 
quiverinl,  slatim  commissum  homicidium 
uuiversitalibus  seu  incolis  et  liabiialori- 
bus  oppidorumcircumvicinoruni,  ad  quae 
declinabunf  aut  declinare  poterunt,  noli- 
fìcari.  Communitates  vero  et  domini  in 
teniporalibus  praedicli,  ad  quorum  dilio- 
nem  tales  declinabunt ,  cuni  primum  id 
ad  eorum  noliliam  devenerit,  eos  appre- 
hendere  seu  appiebendi.  Quod  si  non 
potuerint,  siinililer  id  universitatibus  seu 
incolis  el  babitaloribus  vicinorum  oppi- 
dorum  et  locorum,  ad  quae  declinabunt 
aut  verisiraililer  declinare  poterunt,  insi- 
nuare ,  et  captos  ad  eorum  iudices  oi'di- 
narios  traducere  et  tradere,  sub  siniilibus 
poenis,  teneanlur  et  debeant,  staluimus, 
ordinamus,  inbibemus  et  declaramus. 
S  10.  El  ne  facililas  veniae  incenlivum 

O 

F»cuit,iiosqui- praebeat    delinquendi ,    quibusvis   diclae 

buscumque con- .-,    j.     i         .•  .-  i      i    . 

bsoi-^edis  legatis,  etiam  de  laterc,  ac  nuncus 
ci  provinciarum  rectoribus,  nccnon  no- 
stris  et  diclae  Romanae  Ecclesiae  vicariis 
in  temporalibus  prò  tempore  existentibus 
et  praefatis  communitalibus,  omnem  su- 
per absolutionibus  bomicidiorum  buius- 
modi  per  nos  et  praedecessores  nostros 
Romanos  Pontifices  ac  Sedeni  eamdem, 
sub  quavis  forma  et  verborum  expres- 
sione, concessam,  approbalani  et  innova- 
lam  auctoritatem  et  facultatem  revoca- 
nius,  cassamus,  irritamus  el  annullamus. 
Et  si  quando  similes  absohuiones  per  nos 
ci  successores  nostros  Romanos  Pontifi- 
ces ac  Sedem  praelalam  concedi  conti- 
gerit,  illas  per  iudices  et  officialcs,  ad 
quos  perlinct ,  nisi  trinae  lilerae  aposto- 


cessa 

Tendi  homicidas 

rCTOcat. 


ROMANUM  An.  C.  Ib24 

licae,  sub  intervallo  unius  mensis  prò 
singulis  literis  buiusmodi ,  expressa  dero- 
galione  praesentium ,  desuper  emanave- 
rinl,  nuUatenus  admilli  vel  observari  vo- 
lumus. 

§  li.  Quocirca  dileclis  fdiis  Francisco^  Exccuiores  i- 
lituli  Sanctae  Mariae  in  Transtyberim  [ij^'s  "tfàìX. 
presbytero  cardinali ,  nostro  et  prò  tem- 
pore existenti  camerario ,  Camerae  Apo- 
slolicae  clcricis  et  praesidentibus  ac  uni- 
versis  et  singulis  legatis  provinciarum 
nostrarum  et  aliis  rectoribus  et  guberna- 
loribus  ac  ofllcialibus  civilalum^  terrarum 
et  parlium  praedictarum,  nobis  et  dictae 
Ecclesiae  mediate  vel  immediate  subiecta- 
rum^motu  simili  mandamus  quatenus 
pracsentes  literas  solemniler  in  singulis  * 

provinciis^  civilafibus,  terris  et  locisprae- 
dictis  publicari,  necnon  omnia  et  singula 
in  eis  conlenta  inviolabiliter  observari  fa- 
ciant  et  mandent.  Conlralacientesquosvis, 
cuiusvis  status,  gradus,  ordinis  vel  prtee- 
minentiae  sin! ,  sententias,  censuras  et 
poenas  ante  dictas  damnabiliterincurrisse 
declarent,  et  declarationem  buiusmodi  per 
eos  faciendam  in  libi  is  maleficiorum  con- 
scribi et  adnotaii  mandent  et  faciant. 
Necnon  capilales  praedictas  sententias  a 
ministris  iustitiae,  absque  alicuius  incursu 
irregularitalis,  exequi  procurenf;  realesau- 
tcm  irremissibiliter  exigant^  invocalo  etiam 
ad  boc,  si  opus  fuerit,  auxilio  brachii 
saecularis;  necnon,  prò  exactione  poena- 
rum  pecuniarium  buiusmodi  contra  com- 
munitates et  universitates  ac  eorumdem 
inobedientium  in  temporalibus  domino- 
rum  vassallos,  propter  eorum  buiusmodi 
indbedientiam^  represalias  concedant,  nec 
realiter  et  cum  effeclu  exequi  faciant. 

§  12.  Attentius  bortanles  el  requirentes  D.nnicciii  ei  b,v 
in  Domino  barones  el  domicellos  ac  in  1,0'micidas""""- 
lemporalibus  dominos  dicti  regni,  necnon  '",'"  ft""i'''"* 
illius  provinciarum,  civitalum,  terrarum  <i>' AposioUci:. 
ci  locorum  gubernatores  el  officialcs,  prò 
tempore  existentes,  ut  praefatos  bomicidas, 


An.  C.  152«! 


CLEMENS 


fautoreset.  complicescapiant,  et  capi  pro- 
curent,  captosque  ad  praesides  noslranim 
provinciaium,  linde  ipsi  homicidac,  faii- 
tores  el  coniplices  originem  traxerint,  con- 
duci el  eis  realiter  consignari  sirailiter  cuoi 
ell'eclu  faciant. 
p,  ,  ,  8  13.  Non  obstantibus  constitutionibus 
rogMoriac.  et  ordinalionibus  apostolicis  ac  omnibus 
ilbs,  quaedicti  praedecessoresinpraefatis 
eorum  literis  voluerunt  non  obstare,  con- 
trariis  quibuscumque.  Aut  si  aliijuibus 
communiter  vel  divisim  ab  eadem  sitSede 
indullum  quod  interdici  etc. 

Nulli  ergo  etc. 

Si  quis  efc. 

Datura  Romae  apud  Sanclum  Petruni, 
anno  Incarnaiionis  dominicae  millesimo 
quingentesirao  vigesimoquarto,  pridie  idus 
iunii,  pontificatus  nostri  anno  primo. 

Dal.  die  i2  iunii  ir>-2i,  pontif.  anno  i. 


X. 

>  Approbalio  congregaliùnis  Clcricortim  Re- 

>  ■  rjulariiim  (qui  deinde  Theatini  nuncu- 

pati  sitnt)  cumelargitione  omniiimgra- 
tiavìnn  et  privilegiorum  congregalionis 
Canonicorum  Rcgnlar.  Lateranensim». 

Clertens  Papa  VII  venerabili  fratri  Ioanni  Petro, 
episcopo  Theatino,  et  dilecto  filio  Caietano, 
presbytero  Vicentino,  ac  eorum  sociis  et  sue 
cessoribus. 

Exponi  nobis  nuper  lecistis  quod  vos 
Oaidain ,  et  nonnulli  ahi  eiusdeni    propositi  socii 

qnietins       Deo  ...  ... 

servire  Toien-  vestTi ,  divma  ,  Ut  creditur ,  inspiratione 

les,  sub  babjiu    i       .•  „*    „i  ..... 

clericali ,     in  ducti,  cupicntes  cum  malori  animi  quiete 
coromniii  et  de  Q^^  servire,  et  ]lli  magis  pio  desiderio  ad- 

communi  vivere  .  ' 

coeperunt,  el  haercrc  posse,  tria  substantialia  religiosae 

Tou  subslanlia-     ..  .         .,.  .       .       ^     . 

lia  effliiiere  vo-  vitae,  paujierlatis  SCI.  icet,  castitatis  et  obe- 

lurp'apaTpoI'^''''"''''*'^"^'''^^'"''''''^''^,  et  sub  solito  accom- 

lieruni;  niuiii  habitu  clericali  in  unum  habitantes 

et  in  communi  viventes,  ac  Deo  humilifer 

el  devote,  quantum  Ipse  dederit,  senien- 

Bull.  Hom.   Voi.  VI.  10 


VII  1>P.  7v{      An.  C.  1824 

fes,  sub  nostra  et  ApostolicaeSedishumili 
et  immediala  subiectione  et  speciali  pro- 
lectione,  dericalem  vitam  ducere  decre- 
vislis;  supplicarique  nobis  fecislis  ut,  de 
nostrae  atque  huius  sanctae  Sedis  Apo- 
stolicae  plenitudine  potestatis  solitaque 
clementia,  in  praemissis  benigne  annuen- 
tes,  de  eis,  quae  ad  huius  vitae  proposi- 
tum  conducere  aul  quomodolibet  expe- 
dire  videntur,  vobis,  sociis  successoribus- 
qiie  veslris  providere  dignaremur. 
§  '1.  Nos  ,   qui  oiniiium  christifidelium    Qui  eis  iUum 

..        .    ,  ,.       1      •  1      ••      l'I        ,  •     imparlitur,  eos- 

pus  et  honeslis  desidcriis  libenter  annui-  demqae  sub  se- 
mus,  vestrum  in  hac  parte  laudabile  desi-  ""^  ^p"'"''"» 

'  _  _'  prolecliono  ro- 

derium  plurimum  in  Domino  commen-  «ip''; 
dantes,  vcstrisque  huiusmodi  siipplicatio- 
nibus  inclinali,  vobis  et  cuilibet  vestrum 
ut,  quandocuraque  visum  fuerit ,  possilis 
tria  substantialia  religiosae  vitae,  ut  petitis, 
paupertatis ,  castitatis  et  obedientiae  vota 
publicp  emiltere,  et  in  manibus  cuiuscum- 
que  presbyteri  saecularis  vel  cuiusvis  Or- 
dinis  regularis  solemniter  profiteri,  ac  sub 
solilo  et  communi  habitu  clericali ,  sub- 
que  nomine  et  nuncupalione  clericorum 
regularium  in  communi  ac  de  communi 
viventes,  in  locis  religiosis  aut  saeculari- 
bus,  prout  vobis  ab  illis,  quorum  loca  ipsa 
t'ucrint ,  concessum  fuerit,  seu  expedire 
videbitur,  sub  nostra  et  sanctae  huius  Sedis 
Apostolicae  immediata  subiectione  et  spe- 
ciali protectione,  in  unum  habilare. 

§  2.  Atque  ex  vobis   Inter  vos  singulis    Praeponimm- 
annissuperioremeligere,prfepositum  nun-  •>"*  «"sendi; 
cupandum,  qui  usque  ad  triennium,  et  non 
ultra,  contìrmari  possit. 

§  o.  Aliosquc  quuscunique  sacculares  aiìo»  ad  r«u. 
cleiicos,  quavis digiiilate  l'ulgenles,  seu  lai- 
cos  ,  qui ,  Deo  inspirante  ,  ad  huiusmodi  ' 
vitae  propositum  el  cominunem  vivendi 
modum  sese  conferre  voluerint,  recipcre; 
et,  post  annuam  probationem,  ad  talem 
trium  votorum  professionem,  in  manibus 
superioris  seu  praepositi  emittendam ,  ad 
huiusmodi  conimunem  vivendi  modum  ad- 
mitlcre. 


giouem 
'_  piendi; 


reel« 


An.  C    Vm 


liUI.LARH'M   ROMVM'M 


An.  r.  IS?' 


ì'i- 


iXec^ioii  bi;ii!il:i  liuaLcuinquc,  ordi- 
consiiiuiioncs-  natlofles  et  consliluliones  de  oniiiilms  ci 
*dfndi  facuii»-  singiilis,  quac  ad  huiiisniodi  vitae  propo- 
tcm concedili  silum  coiiilncpre,  moresquc  et  inslituluni 
lionesle  el  devolo  drricaliler  vivendi  con- 
cernere videbnniur,  de  missis  praecipue 
et  aliis  divinis  olììciis  «en  luiris  canonici^, 
proni  vobis  melins  vidclìitnr,  celebrandis 
et  recitandis,  licita  tanien  el  bonesla,  ra- 
lionabilia  et  Ijonis  moribns  et  sacriscano^ 
nibiis  non  contraria,  faccre,  edere  et  prò 
tempore  faclaet  edita  currig'ere,rcrorrnare, 
ef  in  parte  vel  in  lolnm  immutare;  ac  de 
novo  alia,  proni  vobis  cxpedire  videbilnr, 
insliluerc  et  ordinare,  ac  iuxlailla  vivere, 
quae,  postquama  vobis  condita,  edita,  rn- 
formata,  instilnla  ani  inmnntala  et  ordi- 
nata, ac  nobis  seu  sncces?orii)ns  noslris 
exbibita  fuerinl,  apostolica nnclorilate  ap- 
probata  et  confirmala  sint  et  esse  cen- 
seantnr. 

§  5.  El  ni  omnibus  ci  singulis  piivile- 
Priviiejia  PI  giis,  cxemptìonibus,  immunitatibus,  indul- 
FMiias  congre  jjg^iij  f;,cu]talibns, libcrtatibus,  anclori- 
co'um  i.aiera-  talibus,  indnllis,  f'avoribus,  concessionibus 
et  gi'atiis  spiritualibns  el  temporalibus, 
quibus  potiuntur  el  gaudcnt,  aut  in  fnlu- 
runi  polienlur  el  gaudebnnl  canonici  rc- 
gulares  Laleranensis  congregationis ,  per- 
sonae  et  loca  eorum,  vos,  pcrsonae  ci  loca 
veslra  uli,  poliri  elgaudcrc  possilis.  Quo- 
rum tenores  praesenlibus  prò  sufficienler 
exprcssis  et  de  verbo  ad  verbum  inserlis 
haberi  volumus,  ita  ul  lilerae  aposlolicae 
super  eisdempiivilogiis,  exemplionibus  ', 
concessionibus  et  gratiis  eisdeni  conces- 
sis  vel  prò  tempore  concedendis,  mutalis 
durataxat  nominibus,  cognominibus  "-  el 
diebus,  ad  libitum  vestruni ,  expediri  pos- 
sint,  perinde  ac  si  iUa  omnia  el  singula  non 
solurn  pei-  clausulas  generales ,  sed  per 
eorum  lenorum  de  verbo  ad  verbum  ex- 
pressionem  et  insertionem  fuissent  vobis 
per  bus  nostras  lileras,  sub  Itac  ipsa  die, 
expresse  et  spccialiter  concessa,  lenore 

1  Cìierubiciius  addii  inìmunitaiibiis  (b.  t.).     2 
Hic  quoque  addii  el  invd'uUonihm  (r.  7.). 


neusijni    dar 


praesentium,  ex  certa  nosira  scientia  el  ex 
aposlolicae  plenitudine  poleslalis ,  vobis 
ac  sociis  et  successoribus  vestris  in  per- 
petuum  conccdimus  piiriler  et  indnlge- 
nuis,  ci  ad  pra-missa  onmia  et  singula,  qui- 
buscumque  impedimcnlis  et  conlradiclio- 
nilnis  nmotis,  libcrani  plcnamque  auclori- 
tatem  et  facnllalem  elargimui'. 

§  6.  Non  obstantibus  nomine,  dignifate  coninnij  de- 
ci officio  episcopali,  quae  loanni  Petro  su-  '"''"' 
pradicto  per  alias  nostras  litcras  reservavi- 
mns  ,  aposlolicisque  aut  aliis  generalibus 
autspecialibusconstitutionibus,  ordinalio- 
ribns,  efiam  inramenlo  ani  alia  quavis  fir- 
mitale  roboratis,  eliara  si  quae  specialitcr 
seu  de  verbo  ad  verbum  exprimenda  es- 
seut,  quae  prò  e^pressisbaberi,  el  quibus, 
quoad  ell'ectum  praesentium  dumtaxai , 
spccialiter  et  expresse  derogamus,  aliisque 
contrariis  non  obstantibus  quibuscumque. 

Datum  Romae  apud  Sanclum  Pelrum, 
subann.  Piscatoris,  die  xxiv  iunii  mdxxiv,         • 
pontifìcalus  nostri  anno  i. 

D;il.  die  24  iunii  i52i,  pontif.  anno  i. 


XI. 

Declaratio  circa  expeiisas  fieri  permissas 
miiiliae  de  Calcitrava,  Ordinis  Cister- 
ciensis ,  de  communi  thcsauru  diciac 
miti  li  ae  i. 

Clemens  episcopas  servus  servoram  Dei, 
ad   futuram  rei  memoriam. 

Romanus  Ponlifex,  ex  iniunclo  sibi  de-  Eiordinm. 
super  aposlolicae  servilutis  oflìcio,  ad  ea 
libenter  intendit,  per  quae  singuli  christi- 
fìdeles,  sub  regularibus  praesertim  rniiiliis, 
prò  fidei  calholicae  defensione  institutis, 
rnililanlGS ,  expensas  necessarias  et  alia 
onera  eis  pio  tempore  incuinbentia,  abs- 

1  De  hac  militia  aique  thesauro  vide  in  con- 
stitulione  XX  lulii  11,  lom.  v,  pag.  466,  Romani; 
et  alia  in  constitutione  iv  Adriani  VI,  tom.  vi, 
pag.  15,  Dum  intra. 


An.  e.  I52!>  r.r.RMEN 

qiie  aliqiio  conscienliae  scrupiilo  subire 
valeanl,  poriiinqiip  et  catholicornm  regum 
desupcr  silii  siipplicnnliiim  votis  libenter 
annuii,  proni  iri  conspicit  in  Domino  sa- 
lubriter  expedire. 

,^  i .   Sane,  caiissimus  in  Clirislo  fìlius 

iiiiius  n  edi-  nosler  Carolus  Romanoruin  rex  illnstri?,  in 

dit  coiislilulio-  .  •       ■  n  lì 

nem  circ»  ihe-  inippraloroiTi  clcctus,  qui  etiam  (iastellae, 
mmiia".  ''"'"*  Legionis,  Aragonum  ci.  ntriuf;<|iip  Siciliae 
rox ,  por  Serlcm  Aposloliram  depntatns, 
mililiae  de  Calatravn,  CisleiciensisOrdinis, 
perpeluus  adminislrator  extitit,  suo  el  di- 
leclonun  rdiorinn  univ^rsoruni,  pfiornin, 
praeceplorum,  fralruin  et  militum  diclae 
militiae  huinsmodi  ^  per  dilectuni  fdium 
Ramirum  ^ufìez  de  Agnilera  ,  praecepto- 
rem  domus  de  Meslnnra,  mililiae  el  Ordinis 
praediclorum  ,  Toletanao  dioecesis,  nun- 
tium  suum  super  lioc  ad  nos  deslinatuni, 
nuper  noliis  expnni  ferii  quod,  poslquam 
olim  prò  pai'le  claraMnemoriiC  Keiiliiiniidi , 
Aragonum  et  Siciliae  prardiclonim  lune 
regis,  ac  eiusdem  mililiae  peipetin  admi- 
nistratoris  per  Sedem  eamdem  eliam  de- 
putali, feliris  recordalionis  InlioPapaell, 
praedeces.  nostro,  expositnm  lìieratr/c.  2. 
§  2.  Dieta  mililia  ex  tiinc  lliesain'um 
Posici  eiipsum,  iuxta  formam  statutonim,  ordina- 

tliesauro,    mili-    : 

Ila  de  caiiitra- tionum  el  literaruni  jiraediclaru^n  lialiei'c. 
bus'  iiioreut'òs  ^^  Heotexinde  omnes  et  singnlasexpensas 
eiponere  con-  prò  neccssilalibus,  neaotiis,  relius,  linnore 

suevil,  scd,  prò     ,       ,•.-,    ,         .        ,  'i-.-  ,,. 

coDsdeniiaese- *■'  ulililale  eiusdeui  niditiMc  ac  dlius  mo- 
curiiaie   iiuiusnasterioruin  el  locoruni,  illoi  unioue  one- 

PonliOcis    per-  .  .        '  I         ^»'^ 

missio  peiiiur.  ruui  eis  pro  temporc  mcumbeiiliuni  ncces- 
sarias  supportare  et  fiicere  poluisse  cre- 
dunt  ^;  lamen  ipsi  vel  eorum  aliqui ,  qui 
timoratae  et  scrupulosae  conscienliae  exi- 
stunt ,  pro  eorum  conscienliarum  tuliori 
caulela,  iiias,  quas  hacteiuis  lacere  con- 
sueverunt,  et  alias  similes  vel  dissimiles 
necessarias  expensas,  sive  sinl  prò  del'cn- 
sione  et  prolectione  praedictis,  sivecliani 

1  Deesl  hìc  forsan  )ili)»ii«i6ms{r.  T.).  2  Oiiiil- 
lilur  residuum  narralivae,  quia  ipsa  bulla  tulli 
est  in  Ioni,  v,  p;ig.  ^/66,  liomani.  5  Clierul.inus 
ila  hunc  locum  supplet  :  (accre  coitsim  erutti,  iirout 
(licere  poluisse  creilnul  (r.  t.). 


s  VII   PP.  75       An.  C.  tSiii 

pio  iiionasleriis  et  aliis  loris  diclae  mili- 
liae, eorum([ue  fabricis,  aut  etiam  pro  ex- 
pedili()nei|uarunirumquelilcrarum,  etiam 
aposlolicaruiii,  in  l'avorem  militiae  et  mo- 
nasleriorum,locorum  ac  personarum prae- 
diclorum expediendaruni,  ac  satisfactione 
scu  rcmunerationeillorum,  qui,  |)ro earum 
expedilione  ac  aliis  eorum  et  singulorum 
rebus,  negotiis,  utililate  vel  honore,  aii- 
xiliiim  ,  consilium  vel  favorem  pracslite- 
riiil,  et  aborum  oneriim  eis  pro  tempore 
iiicumbenlium  su|i|)nil;itione;  ci  ex  the- 
sauro  luaediclo,  iuxla  providam  ordina- 
lioncm,  deliberalioneu!  et  consilium  Caroli 
regis  in  imperatorem  electi  ci  prò  tempore 
diclae  mililiae  administraloris  seu  magi- 
stri  et  capiluli  generalis  vel  seniorum , 
priorum,  praeceplorum,  fra I rum  et  mili- 
tum diclae  mililiae ,  libere  facere  cupe- 
reni.  Oliare,  prò  parie  Caroli  regis  inim- 
jicraloiem  elecli  scu  adminislraloris  ac 
IHiiirum,  piacccpldnuu,  fralrum  el  mili- 
luin  modernorum  praediclorum  ,  nobis 
fuil  liuiniliter  supplicatumqualenus  eis  in 
praemissis  opportune  providerc  de  beni- 
gnilale  apo.^tolica  dignaremur. 

§  S.  Nos  igitur  eorum  laudabili  de.si-  hìc  ideo  Pun- 
derio  in  pi-iemissis  annuenles,  ac  prio- i'V.re-asX 
res,  piacicpiores,    fratres  et  mililcs  mo- 

.  .  "IO  mou 

ilernos  piac(!i(;[os  coium(|ue  sinaulos,  a  "'"'s"- 
quibusvis  excommunicationis,  suspcnsio- 
nis  et  interdirti  aliisque  ecclesi.mljcis 
senlentiij,  censuris  et  poenis,  a  iure  vel 
ab  honiine,  quavis  occasione  vel  causa 
lalis,  si  quibus  quomodolibct  innodali  e- 
xislant,  ad  elìeclum  praesentium  dumla- 
xal  conscqiieiidum  ,  harum  serie  absol- 
viMiles  el  alisolutos  l'ore  censenles,  liuius- 
modi  supplicationibus  inclinati,  aiidori- 
lalcapostolica,  tenore  praesentium,  Carolo 
regi  in  imperatorem  electo  el  adinini- 
slratori,  ac  pro  tempore  exislcnli  inagi- 
slro  seu  adminislralori ,  iiecnon  maiori 
et  aliis  pracceploribus,  pi-ioribus,  l'ralri- 
bus  et  miliiibiis  luodcriiis  ul  dio  [cmpoic 


quibus  hìc,  cer- 
io modo  tieri  io- 


An.  C.  )S2a      Vii 


BULLARITTH 


existentihus  mililiae  huiusmodi,  quod  ipsi 
de  celerò,  pcrpetuis  futuris  temporibus, 
omnes  et  singiilas  expensas,  tara  prò  mi- 
litia  quani  monasteriis  et  aliis  locis,  eo- 
rumque  fabricis,  rebus  et  personis  prao- 
dictis,  quam  etiam  prò  expeditione  qua- 
rumcumque  literarum,  etiam  apostolica- 
rum,  prò  eis  et  aliorum  singulis,  ac  alio- 
rum  onerum  eis  incumbentium,  necnon 
satisfactione ,  remuneratione  et  recom- 
pensalione  illorum ,  qui  in  illis  et  aliis 
eorum  negotiis,  rebus,  commodo,  utili- 
tate,  favore,  bonore  vel  oneribus  suis, 
aliquid  fecerint,  aut  ad  id  faciendum  con- 
silium,  consensum  et  favorem  praeslite- 
rint,  ex  thesauro  praedicto,  de  Consilio 
capituli  general is  vel  saltem  difTmitorum 
aut  seniorum  illius,  Tacere  libere  et  licite 
valeant,  indulgemus;  ac  ipsae  expensae 
sic  prò  tempore  faclae,  quando  videlicet 
per  Carolum  regem  in  imperalorem  ele- 
ctum  modernum  ac  prò  tempore  exi- 
stentem  administratorem  vel  magistrum, 
de  diflìnitorum  et  seniorum  in  eivis  curia 
prò  tempore  residentium;  quando  vero 
per  diffmitores  et  seniores  aut  capitulum 
praediclos,  etiam  modernos  et  prò  tem- 
pore existentes,  de  Caroli  regis  in  impe- 
ratorem  elecli,  administratoris  moderni, 
et  magistri  prò  tempore  etiam  existentium 
praedicloram  eiusdem  mililiae  facfae 
fuerint,  bene  factac  sint  et  esse  cense- 
antur,  ac  prò  bene  faclis  habeanlur  ef 
reputentur  statuimus  et  ordinamus,  ac 
literas  praedecessorls  buiusmodi  eliam  ad 
praemissa  extendimus  et  ampliamus. 
§  4.  Nun  obstanlibus  praemissiset  apo- 
(>ibu5cumquc  c;to|i(.is   a^;  in  provincialibus  et  svnodali- 

iinii     obslanli-  '  ,-,  ì  ■ 

iius.  busconciliis  edili?,  generahbusvel  specia- 

libus,  constitutionibus  et  ordinationibus, 
ac  mililiae  et  Ordinis  eorumquc  mona- 
sleriorum  etlocorum  pracdiclorum,  eliam 
iuramenlo,  confirmalione  apostolica  vel 
quavis  firmitalc  alia  roboratis ,  statutis  el 
consucludinibus    omnibus,    <iuae  idem 


ROMANUM  An.  G.  1S23 

praedecessor  noster  in  dictis  literis  vo- 
luit  non  obstare,  ceterisque  contrariis 
quibuscumque. 

Nulli  ergo  etc. 

Datum  Romae  apud  S.  Pelrum ,  anno 
Incarnationis  dominicae  millesimo  quin- 
gentesimo  vigesimoquinto,  idibus  ianua- 
rii,  pontificalus  nostri  anno  secundo. 

Dal.  die  ISianuarii  1525,  ponlif.  anno  ii. 


XII. 


Facultas  collegii  depiitatorum  fabricae 
basilicae  S.  Pelri  de  Urbe  componendi, 
prò  subventioìie  didae  fabricae,  super 
Icijatis  loco  pio  vel  personae  incer- 
tae  aul  iijnotae,  et  prò  male  ablatis 
mulci'c  ublatoruin  restilutione  relictis, 
ac  boìiis  ecclesiarum  et  beìieficioruin 
occnpatis  etc.  *. 

Clemens  episcopus  servns  servorum  Dei, 
ad  futaram  rei  memoriam. 

Dudum  admonente  nos  cura  regimi-  Biordium. 
nis,  et  auctoritate  pontificali  induconte 
ut  ad  ea  potissimum  intenderemus ,  per 
quae  gloriosi  principes  terrae,  Petrus  vi- 
delicet el  Paulus  apostoli ,  qui  primum 
Evangelium  Dei  in  alma  Urbe  praedica- 
runt,  in  eaque,  postquam  cbristianam  re- 
ligionem  ibidem  planlaverant,  ac  univer- 
sum orbem  sacrae  doctrinae  splendore 
et  plurimis   miraculis  repleverant,   glo-  I 

riosi  martyrii  coronam  sub  eodem  per- 
secutore ac  eadeni  die  susceperunt,  eo 
maiori  veneralione  a  cbrislifìdclibus  co- 
lerentur,  quo  maioribus  merilis  inler 
alios  apostolos  cxcellucrunt. 

S  I.  Ouia  tamen  Salvator  noster  lesus  luii"  "  ■««- 

"^  "■  sii  builìcam  S. 

Cbrislus    Pelrum    aliorum    apostolorum  peir,  destruui 
principem,  et   eum  ciusque  succcssores  ,"^;iBc"f°s" 

i  Islud  collegiura  eiexiL  tiic  Pjntifex  in  sua  con- 
siitnlione  III,  A  lì  muti' ! .  pag.  48  tiuius  tomi. 

2   Ut    in  eiui  conslitalione   xxym  ,    tom.  v, 
Dai;.  .Si. 


An.  C.  I5-2D  CLEMENS 

plenitudinemihahere  voluit,  mente  revol- 
vimus  ad  nostrum  officium  pertinere  ut, 
postquam  felicis  rerordationis  lulius  Pa- 
pa li,  praedecessor  nostcr,  exislimans 
quemadmodum  ipse  Petrus  apostolorum 
princeps  haberetur,  ita  etiam  liasilicam 
sub  eius  invocatione,  in  dieta  Urbe  dedi- 
catam,  aedifìcii  pnlcbritudine  et  magni- 
ficentia  inler  alias  principalinn  oblinerc 
debere,  ipsam  proplerea  dcmoliendain 
duxerat  ut  eam  aedificio  longe  ampliori 
et  magis  admirabili  reficeret  et  instau- 
rare t. 

§  2.  Quod  ipse  lulius,  morte   praeven- 
Ai  ijise  et  sue-  ^ig     successive  Leo  X   et  Iladrianus  VI , 

cessores  Pon'.i-  ,„  .  j 

lices  iioc  opus  Romani  Pontifices   etiam   praedecessores 

poil'eruùi  """  nostri,   variis    causanlibus  impedimentis, 

perficere non potucrunf , id,  ut omni conatu 

ac  totis  viribus   aggrederemur,  dignum, 

quin  potius  debitum  duximus,  quod  illius 

labrica  etiam  communi  fitvore  et  diligm- 

tia  prosequenda  esset. 

§  3.  Et   ut  fabrica   ipsa   prosperiores 

Ei  ideo hic  Poh- successus  aniplecteretur,   ac  pia  cbristi- 

dar,,  pcrfeciio-  fulclium  suOragia,  prò  eadem  labnca  ero- 

neni  diciae  fa-  ojinda,  fìdelitcr  exiuercntur,  conservaren- 

bncae ,    colle-  o  '  o  ? 

giuoi  deputalo- tur,    et  in  fabricam  ipsam  et  non  alium 

rumitistiluil  2,  ■  i  i 

usum  converlerentur,  providere  volentes, 
revocatis  per  nos  primitus  quibuscumque 
ollìcialibus  praefectis  ad  opus  dictae  fa- 
bricae,  cuiuscumque  dignitatis,  status, 
gradus  et  cn«ditionis  Ibrent,  etiamsi  pon- 
tificali dignitate  aut  cardiualatus  bonore 
praelulgerent,  per  dicìos  praedecessores 
et  nos  ac  Sedem  Apostolicam  eatenus 
depuialis,  ac  omnibus  commissionibus  et 
l'acultalibus  eis  concessis  et  factis,  eisque 
ab  buiusmodi  praefcctione  et  aliis  ofllciis 
ac  commissionibus  absolulis,  unum  col- 
legium,  Fabricac  beati  Pctridc  Urbe  nun- 
cupandum,  omnium  oratorum  christiano- 
rum  regum  et  principum  rerumipie  pu- 
blicarum  ac  singularum  uationum ,  in 
nostra  Romana  Curia  degentium  curia- 

1  Dtel  forle  polestulis  {n.  t.).    2  Ut  in  eius 
consUlulione  ni,  pag.  (|8  liuius  tomi. 


VII  VP.  77       An.  C.  1ÌS2S 

lium  digniorum  ex  eis,  nunierum  sexa- 
Gfinta  non  excedentium,  ad  hoc  de  man- 
dato  nostro  tunc  electoruin,  loco  quorum 
prò  tempore  decedcnlium,  vel  se  diutius 
absentantium ,  alii  earumdem  nationum 
sirniliter  eligi  possent,  sic  tamen  quod 
dictum  numerum  sexaginta  non  excede- 
rent,  auctoritate  apostolica,  motu  proprio 
ereximus  et  constituimus;  ipsique  colle- 
oio  administrationera,  curam  et  directio- 
nem  ac  oinne  regimeu  dictae  fabricae 
plenarie  commisimus,  prout  in  nostris 
inde  confectis  literis  plenius  continetur. 

§  4.  Cognoscentesautem  ad  tanti  operis  ei  modo,  prò 
absolutionem  ,  facultates  Camerae  Apo-  \"Jem  tabnc*. 
stolicae,   quani   pluribus  debilis   et   aliis  ''"'  ""«8'°  »"■ 

*      A  1  clonlalem  com- 

oneribus  gravatae,  non  sulìiccre;  et  opus  pouendi  super 
ipsum  ,  tam  sublime  et  excelsum,  ad  fi- 
nem  optatum,  absque  piis  et  largis  chri- 
stifidelium  erogationibus  et  aliis  subsidiis, 
perduci  non  posse;  ac  considerantes  in- 
dulgentias  et  alias  gratias,  tam  spiiituales 
quam  temporales ,  per  praefutos  praede- 
cessores in  favorem  dictae  fabricae  con- 
cessas,  iamdudum  expirasse,  motu  simili 
et  ex  certa  scientia  ac  aposlolicae  pote- 
statis  plenitudine,  praelatis  collegio  et 
ab  eis  ad  infrascripta  in  genere  vel  in 
specie  deputandis  aut  subdelegandis,  ut 
ad  biennium  a  publicalione  praescnlium 
literarum  invalvis  dictae  basilicae,  Iribus 
diebus  continuis  facienda,  computandum, 
et  deinde  ad  nostrum  et  Sedis  Aposlolicae 
beneplacitum,  cum  quibuscumque  ulrius- 
que  sexus  christifidelibus ,  cuiuscumque 
status,  gradus,  ordinis,  conditionis  et 
prffiemiiicntiae  exislant,  (ani  ecclesiasli- 
cis,  etiam  religiosis,  quam  saecularibus 
per  totum  orbem  constitutis: 

^  5.  Super  quibuscumque  male  ablatis,  Male  abiai'«iQ- 
incertis  vel  per  usurariam  pravitalem 
quaesitis;  etiam  certis  quae  Ibeueralor  ab 
alio  foeneratore  extorsissel,  et  quae  ipse 
requisitus  usuras  restituere  paratus  non 
esset; 


cerili, 


An.  C.  lo2S       1^  CrLt.AUHM 

§  6.   Voi  nlicui   privatae   pcclesiae   dc- 
DeLiiis  eccie-  berenliir,    in  quilius  tamen  Romana  Ec- 

sia,  CUI  Roma-  ,  .  * 

0»  suf.cderet,  clesìa  ile  iui'e  communi  succedere  posse! : 

§  7.   Ac  ctiam  bonis,  quae  ad  alicuius 

R.siiiuendis  manuspervenissent,  et  illa  habentes  xiui- 

persoiiae  incer-  ,  .      .        ,    ,  .  ,  , 

ue,  bus   restituì    dcberent    ipnoravennf    vel 

dubitaverint,  quamquam  male  alilata  per 
eos  non  existant,  seu  alias  illa  ad  eos 
pervencrint: 

§  8.  Et  similiter  de  eis,  quae  Deo,  l'ius 

'•«■saiispiìsin- sanclis  et,  eorum  intuitu,  pauperibus  et 

certis.  ,..  .....  ,  ,, 

aliis  pus  locis,  in  genere  et  absque  ulta 
speciali  delerminalione ,  et  propriis  no- 
minibus  personaium  non  expressi,  pure 
in  diein,  vel  sub  condilione,  eliani  per 
viam  substilulionis  vel  tianslationis  ani 
alias  quomodolibct  relieta  luerunt,  ac 
biennio  et  beneplacito  liuiusmodi  duran- 
tibus  reliuquentur,  tam  prò  praeterito 
quam  futuro  temporibus,  etiam  ante  ilio- 
rum  purificationem  vel  dlei  advenlum 
ant  cessionem,  componere,  ita  ut,  soluta 
aliqua  quantitate  prò  dieta  labrica  eisdem 
collegio  seu  deputandis  vel  subdelegan- 
dis,  ab  eis  duintaxat  a  reliquorum  sic 
relictorum,  male  ablatorum  ac  per  usu- 
rariam  pravitatem  extorlorum ,  seu  ad 
eos  alias  perveneriiit,  et  cui  ea  restituere 
debeant,  dubitanter  ignorant,  ut  praefcr- 
tur,  reslitulione  absoluli  existant,  et  ultra 
restituere  minime  teneantur,  eis  conce- 
dere: 

i^  9.  Ac  illa  quae,  tempore  publicalioms 
«neiacus  e-  litcrarum  indulgentipnim  lulii  et   Leonis 

liam     onlinarìo  ri     i    ■        ■  i  i       *  i* 

dnriaiis  Tel  re-  '^c  Hadriaui,  praedccessorum  nuiusmocli , 

'""V'"° '""'■■  inexacta  remanserunt,   etiam  si  illa  cr- 
ii', lite.  ,  ' 

dinariis,  prò  ipsis  tamen  incertis  quomo- 
dolibct relieta,  donata^  et  quae  eis  quovis 
modo  obvenerint;  necnon  (juae  ab  ipsis 
ordinariis  vel  eorum  nomine,  post  ipsani 
pubiicationcm,  exacta  et  eis  quoquomodo 
soluta;  ac  etiam  quae  ante  ipsam  pubii- 
cationcm prò  ipsis  certis  ant  incertis  pcr- 
sonis  et  locis  non  debebanlur ,  sed  post 
publicaliouein  praedictam   postea  deberi 


ROMAM'M  An.  C.  Ib2'j 

coeperunt,    etiam    si    ea   ordinariis,    ut 

praeniiltitur,  relieta,  donata  aut  obventa, 

lamquam   eis  indebita,    per  ipsos   coUe- 

gium    et  deputandos  seu  subdelegandos 

ab  ipsis,  nomine  dictae  fabricae,  libere  e-  < 

xigi  ac  repeti  et  assequi  posse  et  debere 

dccernimus,  etiam  censuris  ecclesiasticis 

ac  pecuniariis  poenis,    aliisque  iiiris  re- 

iiiediis  opportunis,  invocato  cliam  ad  lioc, 

si  opus  fuerit,  auxilio  bracbii  saecularis: 

§  10.  Ac  cum  quibuscumque,  qui  bona  Boi.iseociesia- 
ecclesiaruin,  monasteriorum  et  benefnùo- ".""  '^'  '""'"."" 

'  ciorum      resti- 

rum  ecclesiaslicorum  quorumlibet  habe-  mentis,  eie, 

rent,  et  iudicialiter,  delìciiMitibus  proba- 
lioiiibus,  ad  illoruni  restitutionem  com- 
pejli  non  possent,  cliam  si  \)ov  eos  pro- 
bari possel: 

§11.  Quae  bona  omnia  ac  quaecum-  RcUliìs  prò 
que  legata  et  alias  quomodolibct,  etiam"'"'  "  ""'' 
liaereditatis  tilulo,  prò  male  ablatorum 
restitutione,  relieta  liactenus,  et  quae  re- 
linqui  ac  largir!  contigerit  in  futurum, 
biennio  et  beneplacito  liuiusmodi  duran- 
tibus,  in  quibuscuuKjue  testamenlis,  do- 
nationibus  causa  morlis,  codicillis  ani 
aliis  ullimis  voluntalibus  per  quoscum- 
que  et  ubicumijue  laclis: 

!^  l'2.  El  (piae  durante  biennio   et  bc-  Legaiispiisio-        j 
neplacito  liuiusmodi  fieni  quibuscumque  |^^!.enu''véi"ab- 
iiicerlis  ecclesiis  etpiis  locis,   aut  perso- *"'"''"'*  "  '" 

'  '  gnoralis, 

nis  similiter  incertis  vel  absentibus,    ta- 
liler   (piod    propter   ipsorum    absentiain 
merito  ab  eis  notitia  liaberi  non  posset: 
!^  13.  Ac  eliain  quae  rcstilutioni  sub- rtosmuen.iis  ei, 

,  1    •  *  I        1  •       f  ui  rereplioiioB 

laceieiil,    sed  in  eis  vel  ad  ea  personis,  eompeiu, 
quibus  illa    lieri    debiiel  ,    receplio    non 
competeret: 
!^  14.  Necnon  omnes  et  singulas  pecu-  Eiponendis  m 

.  !•  1--  praDQÌÌs,  convi-  fl 

mas   et  res   alias,   quae  in   prandus   ac  \,„g  „  sp(.J^4.      || 
conviviis  el  publicis  spectaculis,    in  ali- ;""''*'.'"'''''''"' 

'    .  '  fcstiTilaluiu. 

•([uibus   celebritatibus  ex  voto,  statuto  seu 
consuetudine   in   aliquibus   locis   exponi 
cousueverunt,  et,  biennio  ac  beneplacito 
huiusmodi  durantibus,  exponi  debent: 
§  45.  Eliam  si  super  illis  et  aliis  qui- 


An.  C.  J52b  CLpiF.NS 

Dechr.itioquod  ],„^P^,,^^f.,,P  ,-ebus    o(    bonip,    ad    diclani 

pracdicta    prò-  i 

cpriani  eiiam  si  faliricaiii    qiiomodolibef    spf(tai;libiis   ot 

super  liis  et  a-  .  .  .  p  i     • 

liis    lis  ubivis  pprtiiiontibu?,    inlcr   ipsam    lahncam    et 
pendeai.         ([nosvis  alios,  coraiTi  oliin  praefeclis  Pi  of- 
ficialibus  eiiisdem   fabricae    ani   dileclis 
filiis    siipradiclao    Caniorao    rloiiris    seu 
Cnriae  caiisariini  Camorae  eiiisdom  gene- 
rali andilore,  vel  quibiiscumquc  aliis  iu- 
dicibns  et  commissariis,  qnavis  aucforilato 
fungentibus,  efiam  si  cardinalatiis  bonore 
praefiilgeant,  in  Romana  Curia  vel  extra 
eani,  lis  eliani  in  secundavol  ulteriori  in- 
stantia indecisa  pendeat,  ad  ipsam  fabri- 
cam  applicamus. 
§  16.  Ac  omnes  et  singulas  causas,  eam- 
rnmmissio  o-  jg^jj  f^bricani  concernentes,  in  niiavis  in- 

mnmm     causa-  ^     ^  * 

rum  concernali-  stantia,  Ut  praoniillitur,  pendentes,  eariim 

tium      fabricanl  .  ,  ., 

ipsam,  iuiia  oniniuiTi  statuiH  et  menta  praesenluiiis  prò 
dcnrconunen'-  Pxpressis  liabentcs,  a  dictis  iudicibus  et 
liam.  commissariis  harum  serie  avocamus  ;  il- 

lasqne  in  eo  stata,  in  quo  reporiunlur, 
praefatis  collegio,  iuxta  facultates  eis  in 
dictis  prioribus  litoris  nostris  per  nos  con- 
cessas,  ulterius  ad  audiendas,  cognoscen- 
das,  decidendas  et  fine  debito  terminan- 
das,  committimus. 

5  17.  Super  restitutione  bonorum  ec- 
Aucioriias  dicii  clcsiarum,  nionasteriorum  et  beneficiorum 

follegiiad  com-         . 

poncndom,  cura  huRismodi,  Competenti  receptu  poj'tione  vol 

bona   ecclcsi-i-  i*i    «  •      •_    r  i     •  i      •  i. 

rum  et  beneu- tlU'"itilate,  pro  cis  in  labricaiii  huiusmodi 
''""blis  ""''  convertonda  similiter  componere;  et  ipsos, 
sic  ea  tenentes,  ab  ulteriori  eorum  resti- 
tutione libere  absolvere,  et  quod  illa  reti- 
nere  libere  et  licite  possint  in  poslerum 
eis  concedere. 

§  18.  Ac   eisdem   cbristifidelibus,  qui 
Eiectionemque  cum   piMefatls    collcgio    scu    deputaiidis 

confessorum  ,  iji  ■•        t^    ■        i         ,.  , 

dandi  eieemo-  vcl  subdclegandis  ab  eis  de  aliqua  elee- 
synam  fabricae  ^Qg,,j,jj   pj,Q   jj(,jg   fabrica   couvenerinf , 

yraeslanlibus.  V  ,        "■  ...  ' 

ut  idoneuni  possint  eligore  confesso- 
rem  saecularem  vel  cuiusvis  Ordinis , 
etiam  Mendicantium,  regularem,  qui,  eo- 
rum confessione  diligenter  audita,  prò 
commissis  per  eligentem  delirtis  et  exces- 
sibus  ac  peccatis  quibuslibet,  quantumque 


VII  pf.  70      .\n.  C.  lb2J' 

gra\'ibus  et  enormibus,  etiani  Sedi  Apo- 
stolicae  reservatis  casilnis  ac  censuris  ec- 
clesiaslicis,  etiam  ab  honiine  ad  alicuius 
inslanliani  latis,  do  consensu  partium ,  etiam 
ratione  interdicti,  incursis,  et  quorum  ab- 
soliilio  dictae  Sedi  esset  reservala  (prae- 
lerqiiammarhiualionisinpersonamSummi 
Ponlificis ,  oi'cisionis  cpiscoporuni  ani 
aliorum  praelaloruin,  et  inieclionis  ma- 
nuuiu  violentarum  in  illos  et  alios  prae- 
latos^  falsificai ionis  buUarura  et  literarum 
apostolicarum,  delationìs  armorurn  et  alio- 
rum prohibitorum  ad  partcs  infidelium, 
ac  sentenliarum  el  ccusurarum,  occasione 
aluminum  Tulpliae  nostrae,  ac  de  parti- 
bus  infidelium  ad  fideles,  contra  probihi- 
tioncm  nostrani,  dclatorum,  incursarum), 
semel  in  vita  et  in  mortis  articulo;  et  in 
non  reservatis  casibus,  toliens  quotiens  id 
petierinf,  eos  absolvere;  ac  eis,  in  mortis 
arlieulo,  plenariam  omnium  pcccatoruni 
indulgentiam  et  remissionem  impendere, 
ac  poenilentiam  salutarem  iniungere;  nec 
non  emissa  per  eos  vota  quaecumque,ul- 
Iramarlno,  ingressus  Religionis  et  castitatis 
votis    dumtaxat   exceptis ,    in    ulililateiu  ' 

dictae  fabricae,  si  confilenlisad  id  acces- 
serint  facultates,  sin  auteiii  in  alia  pietatis 
opera  commutare  ;  ac  iuramenta  quae- 
cumque^  sine  alicuius  praeiudicio,  rela- 
xare;  ac  simoniae,  inordinibus  vel  benefi- 
ciis  ecdesiasticis  commissae,  labe  pollutos, 
ad  ipsum  opus  contribuentes,  similiter  ab- 
solvere, el  cum  eis  super  irregularilate, 
si  quani,  censuris  buiusmodi  ligati,  missas 
l'I  alia  divina  officia,  non  tamen  in  con- 
lemptum  clavium,  celebrando,  aut  alias  in 
divinis  se  iramiscendo,  seu  alias  quomo- 
dolibet,  etiam  beneficia  ecclesiastica,  prae- 
missorum  occasione  vel  alias ,  indebite 
occupando,  praeterquam  ratione  homi- 
cidii  voluntarii  etbigamiae,  contraxerint; 
et  ut  in  susceptis  ordinibus  ministrare,  ac 
sic  quaesita  beneficia  ecclesiastica,  quae  ex 
tunc  eis  de  novo  collata  censeantur,  reti- 


An.  C.  I52:ì       (SO 

nere  libere  ci  licite  valeanl,  ilispensaro; 
omnemqiie  inhabililatis  et  infamiae  ma- 
culam  sive  notam  ex  eis  provenientrm 
abolere  ;  ac  eis  friutus  per  eos  iiulobito 
perceptos,  etiam  ratione  oinissionis  hora- 

r  rum   caiionicanim  et   diviiiorum  officio- 

rum,  remitlero  possit;  liceatque  eisdem 
christifideHbus  Eucbarisliam  ci  alia  eccle- 
siastica sacramenta,  ab  codem  confessore 
vel  alio  sacerdote  cuiusvis  Ordinis,  etiam 
Mendicantium,  regulari,  per  eos  eligendo, 
quocumqiie  tempore,  praeterquam  in  Pa- 
scbate  Resurrectionis,  et  sino  alicuius 
praeiudicio,  recipere;  ac  ipsorum  deee- 
denlium  corpora,  etiam  tempore  interdicti 
auctoritate  ordinaria  appositi,  ecclesia- 
slicae  tradi  possint  sepullurae  sine  pompa; 
ac  quamcumque  ecclesiam  vel  cnppellam, 
per  eos  eligendam,  devote  visitando,  tot 
et   similes    indulgentias    ac    peccatorum 

••'^  '  remissiones   consequantur,    quas    conse- 

querenlur  si,  singulis  diebus  quadragesi- 
malibus,  singulas  dictae  Urbis  et  extra 
eam  ecclesias,  quae  a  chrislifidelibus, 
propter  stationes  Urbis,  visitari  solent, 
personaliter  visitassent.  Ac  ut  eisdem  qua- 
dragesimalibus  et  aliis  t('m])0rilius  prubi- 
bitis,  ovis,  butyro,  casco  et  aliis  lacticiniis, 
carnibusvcro,deutriusque  medici  Consilio, 
liti ,  frui  et  vesci  libere  et  absque  con- 
scientiae  scrupulo  possint  et  valeant; 
ipsique  collegium,  et  quibus  vices  suas 
in  genere  vel  in  specie  duxerinl  commit- 
tendas,  possint  summam  pecuniariam,  prò 
praemissis,  declarare,  taxare  et  limitare; 
ac  facultatem  eligendi  confessorem  biiius- 
modi  per  eorum  patentes  literas,  eorum 
sigillo  sigillatas,  etiam  absque  insertione 
praesentium  lileraruin,  concedere.  Necnon 
nobilibus  et  presbyleris  ac  gradualls  in- 
dulgere ut  babeant  altare  portatile,  super 
quo,  cura  debitis  reverentia  et  iionore,  in 
locis  ad  boc  congruentibus  et  bonestis, 
etiam  non  sacris  et  ecclesiastico  inlerdicto 
ordinaria  auctoritate  interpositis  ^,  dum- 
1  Forsan  legendum  suiìpoailis  (a.  t.). 


BLLLAnUM    I105IAMJI  An.  C.  1525 

modo  causam  non  dederint  huiusmodi  in- 
terdicto,  etiam  antequam  illucescat  dies, 
circa  tamen  diurnam  lucem,  in  sua  et 
suorum  faiiiiliarium  domesticorum  prae- 
sentia,  missas  et  alia  divina  officia  per 
seipsos,  qui  presbiteri  sunt,  aut  prò  tem- 
pore erunt,  celebrare,  seu  per  alios  sa- 
cerdotes  celebrari  facere,  ac  tempore  in- 
terdicti huiusmodi  diviuis  interesse  libere 
possint,  auctoritate  apostolica  praefata, 
tenore  praesentium,  licenliam  etfiicultatem 
concedimus. 

§  19.  Mandantes  universis  et  singulis  lo-  inhibnio  aj. 
corum  ordinariis,  abijatibus  et  aliis,  cuius-  'enienicf!"""" 
cumque  dignitatis,  status,  gradus,  ordinis 
et  prteemincntia3  existant,  sub  excommu- 
nicationis  latae  sententiae  ac  quingento- 
l'um  ducatorum  auri,  fabricae  praedictae 
applicandorum,  poenis  ipso  facto  incur- 
rcndis,  ne  publicationem  et  praedicatio- 
nem  carumdem  pi'aesentium,  in  eorum 
civitatibus  et  dioecesibus,  ubi  et  quando 
ac  quotiens  opus  fuerit  faciendam,  impe- 
dire; neve  aliquid,  praetextu  publicationis, 
petere,  aut  etiam  a  sponle  oflerentibus 
recipere,  aut  in  praemissis  et  circa  ea 
aliquam  iVaudem  vel  dolum  committen?; 
nec  illos  quos  absolvi,  et  cum  quibus 
dispensari,  vigore  praesentium,  ab  ipsis 
collegio  vel  deputaridis  aut  subdelegandis 
ab  eis  contigerit,  quovis  modo  molestare 
vel  impedire,  aut  poenas  aliquas  prò  casu, 
in  quo,  ut  praefertur,  dispensatum  fuerit, 
ex  statuto  vel  consuetudine  seu  alias 
exigcre,  per  se  vel  alium  seu  alios,  quovis 
modo  audeant  vel  praesumant;  ac  decer- 
nenles  confessionalibus,  perpraefatos  col- 
legium et  deputandos  vel  subdelegandos 
ab  eis  prò  tempore  concessis,  et  eorum 
sigillo  dumtaxat  munitis,  plenariam  fidem 
adliiberi  debere. 

^  -20.   Non    obstantibus  praemissis  ac  ci.usuiae  de- 
constifutionibus  et  ordinationibus  aposto-  '"?•'""■'"■ 
licis,  necnon  quibusvis  aliis  applicationi- 
bus  et  concessionibus  dictorum  legatorura 


Al»  r..  155:; 


CLBiEMS  vrr  VP. 


Si       An.  C.  1S25 


et  incerfonim  nlilafonini;  ncpi'ìviicsiis  et 
iiulultis  a|iostolicis,   (|uilm-einìiqiii'  Ordi- 
nibus,   ecclesiis,   hospifalibus  el  aliis  piis 
loci?  ac  miscrabilibus  personi?,  in  genere 
vel  in  specie,    sub   quibusvis   verborum 
formis  et  clausiilis,   eliam  molu  proprio 
el    scientia    ac   de   apostolicae  potostatis 
plriiiliuline   simililms  forsan  factis  el  eon- 
cessis,  a  ut  in  poslerum  liendis  et  concn- 
dendis;  necnon  (b'iiaruni  et   siniibum  fa- 
cuilalum    el  gratiarnni  suspensione,  per 
iios,  in  praesenti  anno  Inbilei,  ad  similiter 
nostrum  et  dictaeSedis  beneplacilum,  de 
fratrum  nostrorum  Consilio,  facta,  quibus 
omnibus,  eliam  si,  prò  illorum  sufficienti 
di'rogalione,  de  ipsis  eorumque  tolis  teno- 
libus  specinlis,  specifica,  expressa,  indi- 
vidua ac  de  verbo  ad  verbum,  non  aulem 
per  clausulas  gencrales  id   imporlanles  , 
mentio  seu  quaevis  alia  expressio  habcnda, 
aul  aliqua  alia  exquisita  forma  servanda 
esset,   illorum  tenores  praesentibus  prò 
sufficienler  expressis  el  inserlis  babenles, 
illis  alias  in  suo  robore  permansuris,  bac 
vice  dumtaxat,  specialiler  et  expresse,  de 
simili  nostra  scientia  el  potestatis  pleni- 
tudine, derogamus,  ac  cuiquam  nohimus 
ullalenus  suffragari,  celerisque  contraiiis 
qnibuscumque;  aut  si  aliqnibus  vel  eonun 
Ordinibus  ab  eadem  Sede  indiillùm  exislal 
quod  interdici,  ctc. 

§  21.  Verum,  quia  difficile  foret  prae- 
sentes  etc. 

.Nulli  ergo  omnino  hominum  liceal  banc 
paginam  etc. 
Si  quis  etc. 

Dalum  Romae  apud  Sanctum  Petrum, 
anno  Incarnationis  dominicac  millesimo 
quingenlcsimo  vigesimoquiulo  ,  kalendis 
iunii,  ponlificatus  nostri  anno  ii. 

D;il.  (tic  1  iiniii  1525,  ponlif.  anno  il. 


Bull.  Rovi.  Voi.  VI. 


il 


XIII. 


Eiordinrd. 


CaiipA  htiim 
consliluUoiii--. 


ì'rirìlrjiid.  nìihilln  et  exeniptiones  audi- 
loriim  Rulac  fìomanae. 

Clemens  episcopns  servns  servorora  Dei, 
ad  perpetaam    rei  memoriam. 

Convenit  aequitati  Romani  Pontificis,  di- 
gna  prò  merilis  praeniia  compensanlis, 
illis  potiores  gralias  ci  favores  impartir! 
efìicaciler,  qui  non  solum  prò  ipso  Ro- 
mano Ponlifice,  scd  eliam  prò  universali 
Ecclesia  ac  Sedis  Apostolicae  bonorc,  et, 
personis  ad  illam  conlluenlibus  iuslitia 
ministranda  graviora  sollicitudinis  studia, 
|M'ompta  voluntate ,  iugiliT  perforre,  l't 
lacti  evidentia  designante,  malora  eidem 
Sedi  devotionis  obsequia  studiosius  im- 
pendere dignoscuntur,  ut  exinde  eorum 
dcvolio  augeatur,  et  fides  illorum  cunclis 
plenius  innolescal,  ac  alii,  eorum  exemplo, 
ad  similia  propensius  excitentur. 

§  1 .  ninc  est  quod  nos,  debita  conside- 
ralione  pensantes  continuos  laliores,  quos 
dilecli  filli  causarum  Palatii  Apostolici  au- 
diloies  et  eorum  locatenenles,  nunc  et 
prò  tempore  exislentes,  circa  causas  ipsas 
audiendas  et  fine  debito  decidendas  adpu- 
blicam  ulilitatem  el  eiusdem  Romani  Pon- 
tificis honorem  permaximum,  in  dies  no- 
scunlur  subslinere  ;  ac  propterea  volentes 
cos,  qui  etiam  nostri  et  Romani  Pontificis 
prò  tempore  exislentis  cappellani  existunt, 
condignis  favoribus  et  praerogativis,  prout 
debitum  repulamus,  prosequi. 

§  2.  Motu  proprio,  non  ad  ipsorumau- p.j,,!,,;,^^^,^ 
ditorumetlocalenentiumvelaliorum proeis  '^^  piuraiimen» 
nobis  super  hoc  oblatae  petit lonis  instan- 
tiam,  sed  de  nostra  mera  deliberatione  et 
ex  certa  scientia  ac  de  apostolicae  pote- 
statis plenitudine,  cumeisdem  auditoribus 
et  locatenenlibus ,  nunc  et  prò  tempore 
existentibus,  ac  eorum  singulis,  ut  quae- 
cumque  qualuor  curata,  seu  alias  invicem 
incompatibilia  saecularia,  autuno  vel  duo- 
bus   scii   tribus  ex  eis,  seu,  absque  illis, 


Ah.  C.  182«        85  BULLARIUM 

unum  cani  cura  vrl  siiu'  rara,  r.uiusvis, 
t)\mm  Cluniacensis  vel  CisliTcicnsis,  Ordinis 
rcgulare ,  necnon  quaecumque  alia  tria 
sìmilia  vel  dissiniilia ,  sub  singulis  trilius 
tectis  quarumcumquc  I riunì  calliedralium, 
etiam  metropolilanaruni  voi  rollogiatai'uni 
aut  aliarum  ecclesiarum,  consislenlia,  alias 
se  invicem  et  cnm  diclis  inconipalibililm? 
beneficiis  compafienlia  beneficia  ecclesia- 
stica, etiam  si  alterum  benefìciorum,  sub 
eisdem  tectis  consistentium  cum  cura,  aut 

•  quomodolibet  eorum  canonicatus  et  prai'- 

i  ienda ,  et  tam  illa  ,  quam  incurnpatiliilia 

saecularia  diguitates,  personatus,  admiiii- 
strationes  vel  otTn  ia  in  ratluMlrnlibus,  etiam 
metropolitanis  vel  (■(ill('f>iatis,  etdignilates 

.  ipsae  in  catliedralibus,  etiam  metropoli- 

tanis, postponlificales  maiores,  seu  colie- 
giatis  ecclesiis  buiusmodi  principalis,  aul 
tria  ex  eis  parocliinlesecclesiaevel  earum 

è  perpetuae  vicariae,  seu  talia  mixtim,  re- 

galare vero  beneficia  buiusmodi  piioratus, 

^  praeposituras ,   praeposilatus ,  dignitates , 

dignitas  etiam  conventualis,  personatus, 
administratio  vel  officium  fuerint ,  et  ad 
prioratum,  praeposituram,  praepositatum, 
dignitates,  personatus,  a(buinistrationesvel 
officia  buiusmodi  consueverint ,  qui  f)er 
electionem  assumi,  eisque  cura  inuniueat 
animarum,  si  eisdem  auditoribus  et  ioca- 
tenentibus  alias  canonice  conferantur,  aul 
ipsi  eligantur ,  praesentenlur  vel  alias  as- 
sumantur  ad  illa  et  instituantur ,  in  eis 
lecipere  et  insimul  saecularia  in  titulum, 
ac  regulare  in  commendam ,  sub  eisdem 
•  tectis  consistentia,  videlicet  si  duo  canoni- 

catus  et  duae  praebendae  ac  totidem  di- 
gnitates, personatus,  adminisfrationes  vel 
ol'ficiaadannum,  adie  babitae  pacifica  per 
eos  utriusque  illorum  possessionis  compu- 
tandum,  dumtaxat.  Sivero  alia  fuerint,  ac 
incompatibilia  saecularia,  necnon  regulare 
beneficia  buiusmodi,  quoad  vixerint  reti- 
nere,  illaque  simul  vel  successive,  simpli- 
citer  vel  ex  causa  permutationis ,  quoties 


ROMANUM  An.  C.  182S 

eis  placuerit,  dimitlere,  et  eidem  commen- 
dae  cedere,  ac  loco  dimissi  vel  dimissorum 
aliud  vel  alia,  simile  vel  dissimile,  autsimi- 
lia  vel  dissimilia,beneficiumseu  beneficia,  t 

ecclesiasticum  vel  ecclesiastica ,  quatuor 
dumtaxat  curata  seu  alias  invictui  incom- 
patibilia saecularia,  aut  cura  uno  vel  duo- 
bus  seu  tribusexeis,  vel,absqueillis,  unum 
cum  cura  vel  sino  cura,  cuiusvis,  etiam  Clu- 
niacensis vel  Cisterciensis,  Ordinis  regxilare, 
necnon  quaecumque  tria  alia  siniilia  vel 
dissimilia,  sub  singulis  tribus  tectis  qua- 
lumcumque  trium  ecclesiarum  consisten- 
tia, alias,  ut  praefertur,  compatientia  simi- 
literrecipere,  el  insimul  saecularia  in  titu- 
lum, regulare  in  commendam,  sub  eisdem 
tectis  consistentia,  videlicet,  si  duo  canoni- 
catus  et  duae  praebendae  aut  totidem  di- 
gnitates, pi^rsonatus,  administrationes  vel 
officia  ad  annum,  ut  praefertur  compu- 
landum;  si  vero  alia  fuerint  ac  incompa- 
lilìilia,  necnon  regulare  beneficia  buius- 
modi, dummodo  intor  ipsa  quatuor  incom- 
patibilia saecularia  plures  quam  tres  pa- 
rochiales ecclesia;  vel  earum  perpetuae  vica-  ' 

ria;,  el  sub  singulis  tribus  tectis  consistentia 
post  dictum  annum  duo  canonicatuset  duae 
praebendae  aut  totidem  dignitates,  per- 
sonatus, administrationes  vel  officia  ac 
regulare  beneficiabuiusmodiofficium  clau- 
strale non  existant,  quoad  vixerint,  utprae- 
fer. ,  retinere  ;  necnon,  debitis  et  consuelis 
ipsius  regularis  beneficii  supportatis  one- 
ribus,  de  residuis  illius  fructibus,  redditib. 
et  proventibus,  siculi  illud  in  titulum  prò 
tempore  obtinentes,  de  illis  disponere  et 
ordinare  poluerunt  seu  etiam  debuerunt 
(alienatione  tamen  quorumcumque  hono- 
rum immobilium  et  pretiosorum  mobi- 
lium  dicti  regularis  beneficii  eis  penitus 
interdicta),  disponere  et  ordinare  libere  et 
licite  valeant.  Ac  quod  ipsi  auditores  et 
localenentes,  ac  eorum  singuli,  naturales 
in  omnibus  regnis,  dominiis  et  provinciis 
existant,  ac  in  ipsis  et  eorum  singulis  quae- 


Ah.  C.  1585  CLEMENS 

cumque ,  quotcumque  et  qualiacumque, 
cum  cura  et  sino  cura,  beneficia  ecclesiast. 
sa'cularia  et  regularia,  etiam,  ut  pra'fertur, 
qualificata,  alias  eis  canoiiice  cont'ereiida 
periude  ac  si  ibiileni  oriundi  et  nati  fuis- 
sent,  etiam  recijiere  et  retinere  libere  et 
licite  possint,  ac  (ìv  illis  aut  (pialilate  lo- 
corum  in  eorum  literis  nientioneinfacere 
minime  teneantur.  Quodque,  ralione  quo- 
lumcumquebenefieioruniecclesiasticorum 
euratorum,seu  ex  statuto,  fundatione  aut 
alias,  sacros  etiam  presbyteraìus  ordines 
requirenlium,  pei' eosdem  audilores  et  lo- 
catenentes  accorumsingulos  prò  tem|iore 
obtentorum,  usque  ad  septennium  a  fine 
anni  aivn-e  concessi  computandum,  ad  ali- 
quem  ex  sacris  oi"diiiii)us  Imiusmodi  |iro- 
uioveri  minimo  teneantui'  .necad  id  a  (pio- 
quam  inviti  coarctaii  possint ,  auctoritate 
apostolica,  tenore  pi-aesentinui,  despecialis 
dono  graliae  dispensamus,  eisque  pariter 
indulgenuis. 

§  o.  Et  insupei'  praefatis  auditoribus  et 
Ficuiias  ab-  localcnentibus  ct  coruui  cuilibet,  utomnes 

lolvendi     lieut 

eidiuMii,  ci  singulas  ulriusipic  sexus  personas  (|ua- 
rumcumque  parocbialium  ecclesia  rum  ac 
dignitatum  vel  alionun  benelìciorum  ec- 
clesiasticoruiii  cnraiii  animarum  baben- 
tium,  per  eos  |)ri)  tempore  obtentorum, 
per  se  ipsos  vel  alius  ab  eis  depulandos, 
earumdein  persoiiarum  cout'essionilnis 
diligenler  auditis,  in  omnilius  et  singulis 
casibus,  in  (piibus  oidinarii  locorum  de 
iure  vel  consiirliidine  absolvcre  possint, 
(luoties  ad  eos,  conlessionis  causa,  conf'u- 
gerint,  absolvere,  eisque  poenitentiam  sa- 
lularem  iniungere. 

§  4.    Necnon   de   Dinnibus    et    siiignlis 
lesUDiiiquee- l,onis  mobilibus  el   immobilib\is  ubilibet 

liaiii    Je    boiiis  ■   .       .•,  •  .        . 

acqiiisiiiseibe-  consisteutuius,  cumscumipKHjuantilatis  et 
naiiciis',  qualitalis,  etiam  si  in  pecunia  luerint,  qua' 

ad  eos  el  eorum  ipiendibet,  etiam  iircbi- 
<'piscopos  vel  episcopos,  eliam  catione 
suarum,  quibus  nunc  processe  dignoscun- 
lur,  aut  aliai'um  calhedralium,  eliam  me- 


vii  pp.  83      Ali.  C.  tS'i» 

Iropolitanarum,  ad  quas  eos  transferri 
contigerit,  ecclesiarum  et  aliorum  bene- 
ficiorum  ecclesiasticorum,  saecularium  et 
regu lari um, obtentorum  et  obtinendorum, 
(|iiomodolibet  pertinent   et   pertinebunt,  \ 

acipiisilis  et  acquirendis,  tam  in  vita, 
qiiain  etiam  ultima  volunlate  eorum,  inter 
coasanguineos  et  alias  quascumque  perso- 
nas ac  loca,  necnon  prò  expensis  fune- 
rum  ac  lemuneralione  eorum,  qui  sibi 
viveulibus  serviveriut,  disponere,  erogare, 
tc^stari,  codicillari,  ac  Illa  alias  in  pios 
et  quoscumque  alios  tamen  licilos  usus , 
piout  eis  videl)itur  expedire,  converlere 
libere  et  licite  valeant. 

s;  5.  Ac  praedicla  necnon  omnia  et  Traa^ferenJi  a 
smgula  alia  henelicia  ecclesiastica  cum  ji i„a«iici» «ic 
cura,  saeculariaet  quoruiiivisOrdinum  re- 
gularia, per  ipsos  auditores  et  locatenen- 
tes  ac  eorum  singulos  in  titulum  et  com- 
mcndam,  ac  invicem  scu  alias  ad  eorum 
vilam  unita,  prò  tempore  obtenta,  necnon 
in  quibus  et  ad  quae  ius  eisdem  audito- 
ribus etlocatenentibus  cornpetit  et  compe- 
tere poterli  in  fukiium,  ac  de  quibus  eis 
provisum,  etiam  illorum  possessione  non 
liabita,  seu  provideri  mandatum  vel  con- 
cessuin  fuerit ,  simpliciter  aut  prò  alio 
velaliis,  simili  vel  dissimili,  aut  similibus 
vel  dissimilibus,  beneficio  seu  beneficiis, 
ecclesiastico  vel  ecclesiasticis,  cum  qui- 
busvis  personis  cum  eis  permutare  volen- 
tibus,  ac  causa  permutationisbuiusmodi , 
in  qua  tamen  nulla  illicita  paclio  seu 
simoniaca  pravitas  interveniat,  inquorum- 
cumque  ordinariorum  locorum  aut  cano- 
iijcorum  metropolilanoium  vel  '  aliai'um 
pei'soiiarum  in  digtiitate  ecclesiastica  con- 
slilutarum,  ad  id  per  eos  eligendorum 
vel  eligendarum,  manibus,  extra  riomanam 
Curiam,  praefatae  Sedis  vel  cuiusvis  alte- 
rius  licentia  super  lioc  minime  requisita, 
resignandi;  et  conuiiendis,  necnon  iuri  et 
concessionibus,  eliam  literis  aposlulicis 
non    confectis,  cedendl  ;    ac    dissolutioni 

1  Aliarum  calheili-iitimn  eixtesiurumseH  aliaruin 
eie;  liaec  verba  .-lini  iiiedi!.  Ciioriibinii  (ii.  t.). 


Ao.  C.  iMj     8^.  ririLARiiM 

unioniim  Iiuiusiiiodi  fonsonlipmli;  insis-  j 
que  ordinariis,  cnnonicis  et  personis  in 
dignifato  ronslilnlis  resignatioiips  et  res- 
siones  liniiisiiiodi  ah  oisdcin  audiloriliiis 
et  locatencntilius  simpliciler,  voi  ex  ea- 
dem  causa  otiaiii  perimitanlilms  perdoni?, 
ex  dieta  causa  dumtaxat ,  extra  eamdcin 
Guriam  auctoritate  praedicta  recipiendi  et 
admittendi;  ac  uniones  ,  annexiones  et 
incorporationcs  praedictas  dissolvendi. 
Necnon  ea,quae  sinipliciler  resige.averiiit, 
et  quorum  commendi^  nut  inri  et  eon- 
cpssionibus  cesserint,  scu  uiuonum  disso- 
lulioni  cousensciiiit  personac  seu  perso- 
nis,  idoneae  vel  idoneis,  ad  id  per  ipsos 
auditores  et  localenentes  nominandae  seu 
nominandis,  et  quaeeumque,  quotcumquo 
et  quaiiacumque  beneficia  ecclesiastica 
òbtinentiluis  el  expectanlibus,  quibus  et 
non  aliis,  ctiam  si  ante  resignationes  seu 
cessiones  liuiusniodi  per  cos  nomiiiatae 
fuerint,  conferri  possint,  et  qua?  ex  eadem 
causa  cum  eis  permutanlibus.  Ouae  vero 
ipsae  compermulantes  personac  rcsigna- 
verint  beneficia  buiusmodi,  etiam  si,  ut 
praeferlur,  qualificata,  et  compennutan- 
tium  buiusmodi  r-iniilem  r:u;ullateni  non 
liabentium  beneficia  buiusmodi  disposi- 
tioni  apostolicae  generaliter  reservata  seu 
affecla  fuerint,  eisdem  auditoribus  et  lo- 
catencntilius conferendi  et  de  illis  etiam 
providendi;  ac  omnia  et  singula  alia  in 
pracmissiset  circa  ea  necessaria  seu  quo- 
modolibet opportuna  faciendiac  cxequendi 
plenam  ci  liberam,  auctoritate  el  tenore 
praediclis,  molu  simili,  facullalem  conce- 
dimus. 

i^6.  Accisdcm  auditoribus  et  localenen- 
rmiciiium  |i|jus  et  coruui  singulis,  ctiam  in  dieta  Cu- 
ria ani  aliquo  Iteneficiorum  ecclcsiasli- 
corum,  cum  cura  el  sinc  cura,  per  eos 
prò  tempore  obtenlorum  residendo,  in 
aliis  beueficiis  ecclesiaslicis  siufilitcr  per 
eos  in  (piiiiusvis  ecclesiis  >ive  locis  pi'O 
tempore  obtcalis  re^ide^e  iiiiiiime  lenean- 


resi'len- 


nOMANrM 

tur,  uec  ad  id  invili  coinpelli  possint.  Et, 
niliilominus  omnes  et  singulos  fructus, 
reddilus  el  provenlus  bcneficiorum  prae- 
diclorum,  etiam,  ut  praeferlur,  qnalifica- 
lorum,  cumeaintcgritate  (quotidianis  dis- 
Iributionibus  dumlaxal  rxceptis)  libere 
percipere  valeaut,  cum  qua  illos  perci- 
perent,  si  in  eisdem  beneficiispersonaliler 
residerent;  dictisque  bcneficiispercappcl- 
lanos  seu  vicarios  idoneos,  ad  eorum  nu- 
lum  amovibiles,  in  divinis  deservire,  et 
animaium  curam  illis  imminenteni  exer- 
cere,  ac  ((uaecum(pie  ecclesiastica  sacra- 
menta ministrari  facere,  quotiens  opus 
fuerit,  dioecesani  loci  et  cuiusvis  alterius 
licentia  super  boc  minime  requisita,  li- 
bere et  licite  valeant,  nec  ad  residendum 
in  illis  per  quempiam  cogi  possint. 

^  7.  Kisiiue  et  eorum  cuilibet  ut,  quoad 
vixerinl  ,  quoties  eis  placuerit ,  per  se 
ipsos  aul  cum  uno  vel  duobus  sociis, 
etiam  familiaribus  suis,  per  eos  prò  tem- 
pore eligendis,  boras  canonicas  diurnas 
pariler  et  nocturnas  ac  alia  divina  ofiicia, 
secundum  usum  el  morem  Romanae  Ec- 
clesiae,  etiam  anticipatis  vel  postpositis 
boris,  dicere  et  reeilafe  libere  el  licite  va- 
leaut. Nec  ipsi  aul  eligendi  sodi  buius- 
modi ad  alium  usum  super  boc  obser- 
vandum  teneantur,  nec  ad  idaquoquam, 
etiam  ralione  bcneficiorum  ecclesiastico- 
rum  per  eos  prò  tempore  obtenlorum,  in- 
viti possint  coarctari. 

§  8.  Qiiodque  ipsi  et  eorum  sing'uli 
aliquem  presbylerum  saecularem  vel  cu- 
iusvis Ordinis  regularem  in  eorum  pos- 
sint, el  quilibel  eorum  possil,  eligere  con- 
fessorem  ,  qui ,  vita  eis  comile,  in  casibus 
diclae  Sedi  rescrvalis  (pracler([uam  offen- 
sae  ecclesiastica}  iibertalis,  ci'iniinum  ba*- 
resis,  rebellionis  ani  conspiralionis  in  per- 
sonam  vel  stalum  Romani  Ponlificis  seu 
Scdem  .\|)Ostolicam ,  faisitalis  literai'uni 
aposlolicarum,  suppiicalionum  et  comiius- 
sioiuuu.  invasionis,  depraedationis,  occu- 


Kn.  (J.  1525 


Pacullas  re.'i- 
landì  horas  c;t- 
iioiilt'u-t,    Lori: 


Facii!l:is  eli- 
geudi  eonfesso- 
res,  qui  ili  ca- 
sibus resurva- 
tis  (c\ce|ilis  liic 
oxpre!isi>J  ab- 
sotveriì  possiul. 


Ali.  C.  Ibai)  CLEMKNS 

pafionis,  flpvastalioiiis  toiTariim  et  maiis 
dictae  Romanai'  Eccli'siai^  mi'ilialr  vrl  im- 
mediate subiectorum,  olYensae  porsonalis 
in  epi?copum  voi  alluni  [irai'JaUiin,  prolii- 
liitionis  devolalionis  causarum  ad  lloina- 
nam  Curiarn,  delalionis  ai-niorum  et  alio- 
runi  proliibitorum  ad  parles  infìdeliuni), 
semel  sinirulis  annis  et  quoties  de  eoruni 
morte  limendum  exliloril,  in  aliis  vero, 
quoties  fueiil  op[iorlnniini,  confessione 
eorum  dilig.'nter  audita,  prò  coinmissis 
eis  debilaai  absolutionem  impendat ,  el 
iniungal  poenitentiam  salutarem;  necnon 
vota  quaecumque  (ultramarino,  liminum 
apostolorum  Petri  et  Pauli,  ac  S.  lacchi 
in  Compostella,  ac  castitatis  et  Religionis 
volis  dumtaxat  exceptis)  in  alia  pietatis 
opera  commutare  valeat;  quodque  confes- 
sor, quem  duxerii  eligenduui,  omnium 
peccatorum  suorum ,  de  quibus  corde 
contriti  et  ore  confessi  fuerint,  eliani  se- 
mel singulis  annis  et  quoiirs  de  eorum 
morte  timendum  fu^ril,  ni  praefcrtur, 
plenariam  remissioueni  a  poena  el  cul|i  i 
eis,  in  sinceritate  (idei,  unitale  Piomanae 
Ecclesiae  ac  obeJii'nlia  el  devotione  no- 
stra et  successoi-am  noslrorum  lìomano- 
rum  Ponlilicum  eanonice  intianlinm  per- 
sistentibus,  dieta  auctorilale  apostolica 
concedere  possit,  sic  lamen  quod  idem 
confessor  de  eis,  de  quibus  fuerit  alteri 
satisfactio  impendenda  ,  eis  per  eos,"  si 
supervixerint,  vel  alios,  si  forsan  tunc 
Iransierint,  faciendam  iniungal,  ipiam  ipsi 
vel  illi  facere  teneantur. 

§  9.  Liceatque  eis  liabere  ailare  porla- 
l'iiviiosiura  tile  cum    debilis   revcrentia   et  honore, 

celebr.iiidi  aule  •       i       •         i  i 

disni,  el  in  lo-  super  quo,  IH  locis  ad  lioc  congruenlibus 
cu  .nieriiidis.  ^j  houcslis ,  sìne  ìuhs  alicni  praciudicio, 
et  cum  qualilas  negotiorum  prò  tempore 
ingruenlium  id  exeg'eril,ct  ante(iuam  eiu- 
cescat  dies,  circa  lamen  diurnam  lucem; 
el  si  forsan  ad  loca  interdiclo  ecclesia- 
stico tam  ordinaria  (juam  apostolica  au- 
ctorilalilms  snpposila  ipsos  declinare  con- 


vii  l'P.  !">5      Ali.  C.  loiU 

tigerit ,  in  illis,  clausis  ianuis,  non  pul- 
satis  campanis  el  submissa  voce ,  excoiii- 
municalis  el  interdiclis  exclusis,  in  eorum 
el  fìuiiliarinm  suorum  domesticorum  ac 
sex  aliarum  personanim  ulriusque  sexus, 
per  eos  et  eorum  quemlibeteligendarum, 
praesenlia,  dummodo  ipsi  vel  illi  causam 
non  dederint  iuterdicto,  nec  id  eis  conti- 
gerit ,  quod  specialitcr  interdici  possint, 
per  se  ipsos,  qui  presbyteri  fuerint,  aut 
[n-oprium  vel  alium  sacerdotem  idoneuni 
saecularera  vel  regularem  ,  missas  et  alia 
divina  oflìcia  celebrare  seu  celebrari  fa- 
cere,  el  ecclesiastica  sacramenta  recipere, 
ac  eorum  tempore  interdicti  buiusmodi 
decedentium  corpora  ecclesiasticae  tradi 
possint  sepullurae,  etiam  rum  aliqua  fu- 
nerali pompa. 

v;  lo.  Et  insuper  duas  ecclesias  seu  duo  f,ku1i»s  c.-^- 
vrl  tiia  altaria  in  locis,  ubi  ipsos auditores  *i7„"e^"'''LrL"" 
et  locatenentes  ac   eorum  (luemlibet  prò  p^p''»""  <^-i'- 
teinpore  morari  contigent,  per  eos  et  eo-  jo. 
rum  quemlibei  prò  tempore  eligendasseu 
cligenda,  singulis  dicbus  quadragesimali- 
Ijus  et  aliis  anni  temporibus ,  et  dum  in 
Curia    resederint ,  eorum   propriarn  cap- 
pellani,  diebus   tamen  audienliae,    visi- 
tando, singulas  indulgentias   et  peccato- 
rum  remissiones  consequanlur,  quas  con- 
sequerentur  si  ipsi,  eisdem  temporibus  et 
diebus ,  basilicas   el   ecclesias  stationuni 
Urbis  et  extra  eam  ad  id  deputatas  perso- 
naliter  visitareut. 

§  11.    Eisque  et  eorum  cuilibel  ac  eo- 

,,        ...       .,  ...  ,    ,.    ,  FaculUs  clrc» 

rum  lumiliani)us  praedictis,  vel  diebus  et  esum  camìsm. 
temporibus,  ipiibus  esus  carnium,  ovorum, 
casei,  butyri  et  aliorum  lacliciniorum  esl 
probibilus,  eisdem  ovis,  casco,  butyro  el 
aliis  lacliciniis ,  ac,  de  ulriusque  medici 
Consilio,  carnibus,  absque  conscientiae 
scrupulo,  uli  et  vesci. 
§  ìì.  Ipsique  audilores  el  locatenentes  „.  . 

,  '  .  Prmlejcuni  clr- 

nunc  et  prò  tempore  existentes  ac  eorum  c»eip»ciaiiT3s. 
singuli  litcras  gratiarum  expectativarum , 
quoties  eas  generaliter  concedi  contigerit, 


An.  C.  iìiró       86  EULLARIL 

absque  aliqua  signatura  desuper  expe- 
dienda ,  in  prima  carum  expeditione  ad 
tres  collaliones  per  eorum  quemlibet  eli- 
gendas^  et  Irla  lieneficia,  cuiuscumqae 
taxae  seu  annui  valoris  illoruni  fructus^ 
redditus  et  provcutusfuerit,  etiani  si  unus 
ex  dictis  benefìciis,  alias  sub  eorumdem 
auditorum  eorumve  localenentium  gratiis 
expectalivis ,  eorumve  coUationum  muta- 
tionibus,  rovalidalionibus  et  extcnsionibus 
prò  tempore  comprebensis,  eidem  dispo- 
sitioni  apostolicae,  ex  quavis  causa,  prac- 
terquam  ratione  vacationis  illius  apud  So- 
dem  praedictam  aut  famibarilalis,  conti- 
nuae  commensaHtalis  noslrae  et  lune 
viventis  Romani  Pontificis  aul  cuius,  leni- 
pore  vacationis,  ad  id  conscnsusrequiren- 
dus  foret  abcuius  dictae  Ecclesiae  cardi- 
nalis,  generaliter  reservatum,  vel  ex  gene- 
rali apostolica  reservalione  ac  alias  quo- 
modolibet  affectum  fuerii,  expedire ,  ei 
ipsum  bcneficium,  sic  generaliter  reserva- 
tum seu  affectum,  acceptare,  consequi  et 
obtinere;  necnon  beneficia,  sub  liniusmodi 
gratiis  expeclativis  et  illarnni  collalionum 
mutationibus,  revalidationibus  et  exten- 
sionibus  comprehensa,  etiam  in  eorum  a 
dieta  Curia  absontia,  per  procuraloreni , 
tam  in  dieta  Curia  quam  extra  eam,  etiam 
in  genere,  acceptare,  et  de  illis  etiam  pro- 
videri  facere,  ac  alias  diligentias  recpiisi- 
tas  per  se  vel  alios  Tacere,  ac  inslriiuienla 
in  specie  ex  suis  nolis  generalibus  accepta- 
lionum  et  aliaruiTi  dillgenliarum  praedi- 
clarum  exlrabi  Tacere  et  obtinere;  ac  no- 
tarii,  sic  in  genere  rogati,  instrumenta  in 
specie  ex  suis  notis  generalibus  desuper 
tarla,  ad  instantiani  auditorum  et  locatc- 
uentium  praediclorum  ,  ad  quos  id  con- 
cernet,  extrabere  dumlaxat  et  publicare 
possiiU  respeclivc  et  doheant. 
,  ,  ,  S  lo.  Et  ad  salislacieudum  regulae  sive 

liulu'ilum  cn   1        "     .        .       .     ,  ...  ,.  "  .       . 

Vrcum  puUi-  conslitulioni  de  publicandis  acceptatiom- 
"fSct-l^'is  et  provisionibus ,  ac  illis  intimandis 
rum.  possessuribus,  seu  eis  ad  iudicium  evocan- 


M   ROMANUM  Atl.  C.   iK2? 

dis  prò  tempore  editae,  etiam  ratione 
praedictarum  expectativarum  aut  aliarum 
gratiarum  et  reservationum  quarumcuni- 
que,  minime  teneantur.  Ac  eorum  fratres 
et  nepotes,  tam  descendentes  quam  coUa- 
terales,  ac  amicos  seu  benevolos  et  fami- 
liares  ipsorum  ,  in  loto  vel  in  parte ,  aut 
simpliciler,  vel  quoad  unam  vel  plurcs 
seu  singulas  gratiarum  expectativarum  eis 
pio  tempore  concessarum,  et  illarum  mu- 
lationum,  revalidationum  et  extensionum 
coUalionis  prosequendis  aintelationibus , 
piaerogalivis,  privilegiis  elindultis  eisdem 
audiloribus  et  locatenentibus,  in  assecu- 
lione  beneficiorum  vigore  gratiarum  hu- 
iusmodi  acceptandorum,  prò  tempore  con- 
cessis,  loco  sui  nominare;  et  quod  sic  no- 
minati praerogativis  auditoribus  et  loca- 
tenentibus concessis  et  concedendis  huius- 
modi  in  assecutionibus  beneficiorum  ec- 
clesiasticorum  sub  coUationibus,  ad  quae 
nondnati  fuerint,  compreliensorum^  quae, 
vigore  literarum  desuper  conficicndarum, 
duxerint  acceptanda  ,  uli,  potiri  et  gau- 
dere ,  ac  in  omnilius  et  singulis ,  quibus 
ipsi  audilores  et  locatenentes  immediate 
pracfemntur  (dilectis  filiis  literarum  apo- 
.slolicarum  de  maiori  praesideutia  abbre- 
vialoiilius  et  earumdem  literarum  scripto- 
rii)ns  diimtaxat  exceptis),  immediate  prae- 
ferri  ci  anli'i'crri  valcani  ,  ac  si  eiusdem 
Palalii  aiulilores  vere  et  non  fiele,  aut  ag- 

I  gregali  per  {irivilegium  existerent,  ita  ta- 
men  quod  audilores  ipsi  suas  gratias  ex- 
peclalivas  ac  illarum  extensiones  et  col- 
lalionum nuitationes  .seu  revalidationes 
prusequentes ,  prael'alis  nominatis,  etiam 
([ualitercumque  qualilicatis,  omninoprae- 
l'eranlur  et  praefevri  debeanl. 

§  14.  Oiiodque  singuli  auditores  et  lo-    ,„J„,^„„  p,., 
catenenles  praefali  ipiascuiiKpie  provisio- ^unissriiispro 
num,   commeiidarum  ,    dispensatinnum  , 
uiiionum  ad  vitam^  pi-aelectionum,  reser- 

'■  vationum  fructuuni  ,  ]iensionum  el  alio- 
runi  qiiorunu  uuKjUi-,  aclacullaluiii,  uian- 


eiseipeilieaili9. 


An.  C.  1K2S  CLK.MOS 

datoi'um ,  gratiarum    el   indulloruiii    ;ic 
'  '  alias   literas    gratiam    vel    iusliliaiii    scii 

iiiixtiin  coiii'f'rnentp?,  cliani  ratinilo  (jiia- 
ruiiicuiiKiiii'  dignitatuiii ,  eliain  cjtisco- 
paliuru,  archiepiscopaliuifi  et  monasle- 
rioniin  alionimqiie  ijonelicioruni  ecdi;- 
siastiooriim  iiuoiiimciiinque  prò  tempo- 
re per  eos  a  noliis  et  successorilnis  iio- 
stris  Romanis  Ponlifìcibus  pm  tciiijiore 
exislenlibiis  ac  Sede  iiracdici;!  (pialilor- 
cuimiLie  inipetraiidas,  ac  silii,  eliam  iiuilii 
simili  et  ex  certa  scienlia,  coiicedendas,  el 
de  personis  eoriim  consisldiialiter  facieu- 
das  in  lavorem  dilectorum  (ìlioniiii  abbre- 
viatoruin,  scriptnnuii  biilìaiiimac  registri, 
necnon,  qui  etiam  de  imstris  aposlolicis 
graliis  expeclalivis  laxaiii  recipiunt,  solli- 
citaloniiii  literariiia  apostoiicarum  ,  nec- 
non secretarioruni  et  procuratoruin  an- 
dienliae  nostraeliterarum  contradictarum, 
ab  aliis  quibusvis  diclae  (liiiian  ol'iiciis 
gratis,  cum  subscriplione  videlicet  Gratis 
prò  auditore  seu  locumtenenle  Rotae,  per 
rescribendariiim  literaruni  runinidi-ai  fa- 
cienda  ,  expedire  possint  ac  debeant , 
dieta  auctoritate  apostolica  ,  earumdem 
tenore  praesentiuni ,  motti  simili  pariter 
indulgemus;  raandamus  nunc  et  prò  tem- 
pore existentibus  literanun  praedictanim 
rescribendario  et  aliis  scriploribus  et  ab- 
breviatoribus,  sollicilaloiibus,  secretaiiis, 
dictae  audientiae  procuratoribus  et  (jui- 
Lusvis  aliis  dictae  Romanae  Curiae  olfi- 
cialibus,  expeditioni  lileraiiim  huiusmodi 
prò  tempore  praesidentibus  et  ministris, 
sub  excommunicalionis  latae  sententiae  , 
privationis  et  suspensionis  suoruni  olìicio- 
riim  et  perceptionis  einolumentorum  eo- 
rumdem  poenis  ,  per  eos,  ad  quos  perli- 
nuerit,  et  qui  eas  gratis  subscribere  vel 
concedere  noluerint,  eo  ipso  incurrendis, 
absque  alio  nostro  aut  successorum  no- 
strorum  et  Sedis  praedictae  ulteriori  man- 
dato, eas  gratis  subscribant,  et  per  omnia 
usque  ad  plumbum  et  alia  necessaria  in- 


vn  pp.  ^"i      An.  e.  Voì'i 

elusive  ,  omni  contradictione  et  dilalioui' 
cessante,  expediant. 

5  15.  Propterea  auditoies  et  locatcnen-  iiLiuimm  «i- 
tes  praedictos  nunc  et  prò  temport;  exi-  ch'^.n'i".'" 
stentes  ac  eorum  qucmlibct,  ipsorumquc 
beneficia  et  officia  ecclesiastica  ac  bona 
qiiai'cumque,  quae  obtinent  et  possident 
et  ili  l'uturuni  oblinebiint  et  possidebunt, 
sub  beati  Petri  et  Sedis  praedictae  ac  no- 
stra proteclione,  auctoritate  apostolica  et 
tenore  siipradictis,  pari  iiiotu  suscipimus, 
et  ab  onini  iurisdictionc,  correctione,  vi- 
sitatioue,  dominio,  supeiioritate  et  pote- 
stale  quorumcumque  legalorum ,  etiam 
de  latore,  ac  ai-chiepiscoporura,  episcopo- 
nini ,  praelatoruni  et  ordinarioruiii ,  illn- 
ruiuque  virarioruin  ,  officialium,  locate- 
neutiuin  el  iudieum  ,  cliani  a  dieta  Sede 
depulatoruni,  nunc  et  prò  tempore  exi- 
stentium. 

^16.  lpsos(jue  ac  eorum  res  et  bonap.iYiie;i.im  ei- 
piopna,  tam  in  Urbe  quam  extra  eam,  a  ,ì,„ì,  jabeius, 
solutione  et  exactione  quarumcumque  de-  '^''• 
(iniarum, etiam  apostolica  auctoritate  prae- 
dicta  prò  tempore  iiiipnsitaruni,  pedagio- 
runi,  gabellarum,  buUettarum  et  quorum- 
cumque alioruni  onerum,  tam  ordinario- 
ruin  quam  extraordinarioruin,  ubicumque 
locorum  existentiuin,  liberainus,  liberos- 
(pie,  immunes  et  exemptos  omnino  faci- 
niiis,  eonslituimus  et  deputanius  et  decla- 
ramus.  Ita  quod  legati,  arcbiepiscopi, 
episcopi,  praelati,  ordinarli,  vicaiii ,  offi- 
ciales,  locatenentes  et  iudices  praedicti , 
etiam  ratione  delicli  seu  contractus  aut 
rei  de  qua  ageretur,  ubicumque  com- 
mittatur  delictum,  ineatur  contractus  aut 
res  ipsa  consistat ,  nullaui  in  eos  aut  eo- 
rum aliquem  seu  illorum  beneficia,  officia 
et  bona  huiusmodi ,  iurisdiclionem ,  cor- 
reclionem ,  visitationem  ,  dominium ,  su- 
perioritalem  et  polestatem  exercere,  aut 
excommunicationis  aliasve  sententias,  cen- 
suras  et  poenas  prolerre;  nec  exactores 
decimarum,  gabellarum,  pedagiorum   et 


An.  C.  1S2^       88 

oiieniiii  iniiiisnindi,  ros  a( 
tionein  co^i^rc,  coiiipcUon'  et  coarctarn  ; 
aiit  (juicuiiKiiK^  alii,  cuiiiscumque  liigni- 
tatis,  status,  conditinnis  et  prneeraiiienliae 
ecclesiaslicao  vel  niundanaf  oxistanl,  eos 
supor  praemissis  ani  illoruin  usu,  eliam 
praetcxtu  cuiiiscumque  criminisvel  dolicti 
facti  vel  perpetrali ,  ex  eorum  olficio  voi 
ad  instantiam  quorumeumque,  dirceli?  vel 
indircele,  quovis  qiiaesitn  colore  vel  iii- 
genio,  molestare  aut  alias  quomodolihct 
impedire  quoqnoiiiodo  praesumant. 
§  17.  Decernoriles  et  declarantes  prae- 
ciiinsui»  pr»-  sentilius  literis,  necnon  praemissis  et  aliis 

iprTalivae    hu-        .....  .      i    i  •  «i 

iu«  consiiiuiio-  pnvdegiis  et  nidultis  quibuscumijue,  eis- 
""■  dem    auditorilnis    et   localenenlilnis   prò 

tempore  eoncessis,  ex  quavis,  eliam  neces- 
sario exprimenda,  causa  vel  occasione,  per 
nos  et  Sedcin  (>amdeiii ,  in  genere  vel  in 
specie,  eliam  per  constitutiones  apostoli- 
cas  seu  Cancellariae  .\postolicae  regulas, 
eliam  consistorialiter  prò  tempore  edilas, 
aut  quascumque  alias  literas  aposlnjiras, 
eliam  quod  lenores  el  formae  illorum 
liabeantur  pm  e\[iressis,  seu  alias  clausu- 
las  et  decreta  (jua(?cuiHi|ue  in  se  conti- 
nentes,  eliam  quiliusvis  diclae  Curiae  of- 
ficialibus,  etiam  praefalis  scriplorihus  prò 
tempore  concessas,  seu  etiam  vigore  ini- 
plicilaedcrogalionis  lalissinic  extendendie, 
in  supplicalionibus  desuper  prò  tempore 
signatis  appositae,  derogari,  seu  illa  revo- 
cari,  cassari,  suspendi  aut  in  aliquo  al- 
terari,  seu  revocata,  suspensa  vel  alterala 
censeri  ;  aut  ipsos  auditores  et  locatenen- 
tes  sub  eisdem  clausulis  compreliensos, 
vel  eos,  illarum  praetextu,  nisi  in  eisdem 
desuper  prò  tempore  signatis  supplicalio- 
nibus illorum  omnium  nomina  propria  et 
cognomina  specilice  expressa  fuerinl,  ex- 
primi  non  posse;  sed  semper  eosdeiu  au- 
dilores  et  localencnles,  ac  in  cis  concessa 
pi-ivilegia,  indulta  el  lilcras  liuiusmodi  ab 
iliis  cxceplos  el  excepta;  ac  privilegia,  in- 
dulta et  lileris  nis  concessa  praedicta   va- 


Cn.I.AUU'M    laiMAMM 

ili(iuani  solu-    lida  et  efficacia  existere,  el  ipsis  audito- 


An.  G.  lb2S 


ribus  et  localenenlilnis  suflVagari;  et  quid- 
quid  in  coiilrariiim  prò  lempore  factum 
fueril,  prii  non  laclo  liaberi  debere,  nec- 
non ex  lune  de  novo  co  ipso  concessa  et 
innovala  ac  in  prislinum  stalum  restitula, 
reposita  et  plenarie  reintegrala  esse  et 
censeri. 

,^  18.  Sicque,  in  praemissis  omnibus  et 
singulis,  per  quoscui;i(|ue  iudices  et  com- 
missarios ,  eliam  S.  lì.  E.  cardinales  et 
Palai ii  buiusmodi  causaium  auditores,  in 
qualibet  causa  et  inslanlia,  sublata  eis  et 
eorum  cuilibet  quavis  aliler  iudicandi  et 
interprelandi  facullate  el  auctoritate,  iudi- 
cari  et  definiri  debere;  irrilum  quoque  et 
inane,  si  secus  super  iis  a  quoqu.un,  quavis 
auctoritate,  etiam  pei-  nos  et  Sedem  prae- 
diclam,  scienler  vel  ignoranler  atlentnri 
conligerit. 

§I9.QuocircaGuriaecausarumCamerae 
-Vpostolicae  generali  auditoi'i  el  diclae  Urbis 
gubernatori,  ac  in  eadem  Urbe  el  eius  di- 
slriclu  nostro  in  s|iirilualibus  vicario  ge- 
nerali prò  tempore  exislentibus  per  apo- 
slnlicascripla,  molli  simili,  niandamusqua- 
tenus  ipsi  vel  duo  aut  uiuis  eorum,  perse 
vel  alium  seu  alios,  praesentes  literas  et 
in  eis  contenta  quaecumque,  ubici  quando 
ojiiis  fueril,  acquoires  prò  parte  dictorum 
audilurum  et  locatenenlium  seu  alicuius 
eorum  desuper  fuerint  requisiti,  solemniter 
publicantes,  eisque  in  praemissis  efficacis 
defensiouispraesidioassislenles,  faciant  au- 
ctoritate nostra  easdem  praesentes  et  in eis 
conlenta  buiusmodi  firmiler  observari;  ip- 
sos(]ue  auditores  et  localencnles  nunc  et 
prò  tempore  existenles  illas  pacifice  gau- 
dere,  necnon  fruclus  praediclos  eis,  iuxta 
dicli  indulli  de  illis  percipiendis  in  absentia 
buiusmodi  lenorem,  integre  ministrari,  non 
permillcnles  eos  per  locorunj  ordinarios 
et  dileclos  filiosecclesiarum  praedictarum 
capilula  ,  seu  quoscumque  alios  ad  resi- 
denduniin  eisdem  ecclesiis  sive  ìocis  coni' 


Dccrelum  ir- 
ritali s. 


Eieculorc»  i- 
slius  conililu- 
lìonìi. 


An.  C.  1823 


Claufulae    tic 
rogaloriae. 


pelli ,  auf  alia?  super  pracmissis  contra 
praespiitinm  tcnoroiii  quomodolibef  inrlc- 
hitcmolesiari,  conliadictores,  molcstalorcs 
finoslibet  elrebelles  per  censurasetpoenas 
ecclesiasticas  ar  alia  opportuna  iurisreme- 
rlin,  appellalinne  po^t[losita,  compescen- 
do,  invocalo  ad  lior,  si  opus  fuerit,  auxilio 
brachii  saecularis. 

§  20,  Nonobstantibus  si  dicti  auditores 
'  et  locatenentes  in  eisdem  erclesiis  sive 
locispriniam  nonfecerintresidentiam  per- 
sonalem.  Ac  super  idiomate,  quoad  paro- 
cbialem  ecclesiam,  et  do  non  concedendo 
alieni  gratiamexpectativam  extra  nationem 
suam;  ac  non  aceeptando,  vigore  cuiusvis 
gratiae  expcctativae,  aliquod  benefìcium 
generaliter  reservaUini  seu  aiTectum;  nec 
non  de  insinuandis  el  pnblicandis  accep- 
tationibus  benefìciorum,  vigore  gratiarum 
expectativarnni  aeci'platnrnm,  etalìis  dili- 
gentiisfacieiidis  prò  tempore  edilis,diclae 
Cancellariae  regulis;  ac  felicis  recordationis 
Bonifacii  Vili  contra  exemptos  edita,  quae 
incipit  Volentes;  ac  etiam  per  quam  con- 
cessiones  de  fructibus  in  absentia  perci- 
piendis  sine  praefinitione  temporis  fieri 
probibcntur;  necnon  quae  incipiunt  Siait 
bonus  paslor,  et  quibus  disponitur  quod 
nuUus,  vigore  fìicullatumperSedem  prae- 
dictam  prò  tempore  concessarum,  aliqua 
beneficia  ecclesiastica  resignare  possit,  nisi 
illorum  possessionem  pacificam  per  qua- 
tuormenseshabuerit,  et  niliilominus bene- 
ficia ipsa  in  odiumresignantium  vacare  cen- 
seantnr  eo  ipso,  Sixli  IV  et  Innoc  Vili;  ac 
per  quas  tertia  pars  omnium  bonorum,  de 
quibus  per  quoscumqne  praelalos,  vigore 
quarumcumque  facullalum  eis  per  Sedem 
praedictam  concessarum,  testari  scn  alias 
disponi  contigerit ,  Camerae  praediclac 
Apostolicae  prò  illius  necessitatibus  appli- 
cata dicitur ,  Alexandri ,  Sixti  et  aliorum 
quorumcumquc  Romanorum  Pontificum 
praedecessorum  noslrorum,  acLatcraren- 
sis,  eliam  novissime  celebrati  el  generalis 

Bull.  Rom.   Voi.   VI.  12 


CLEMENS  VII   PP.  89       An.  C.  IS2Ì 

concini  ;  et  quibusvis  aliis  apostolicis  , 
necnon  provincialibus  et  synodalibus  con- 
ciliiseditisgeneralibus  vel  specialibuscon- 
slitutionibus  et  ordinationilius;  ac  quibusvis 
per  nos  de  nostrorum  et  dictae  Romanae 
Ecclesiae  cardinalium,  familinrinm,  conli- 
nuorum  commensaliuni  et  aliis  beuefìciis 
ccclesiaslicis,  per  nos  et  Sedem  eamdem 
factis  et  prò  tempore  faciendis  specialibus 
velgeneralibus  reservalionibus,  affectioni- 
bus;  necnon  legibusiniperialibus  et  muni- 
cipalibus  ac  regnoruni,  provinciarum,ec- 
clesiarum,  monaslerioiiiìii  el  locorimi,in 
quibus  incompalii)ilia  el  alia  saecularia 
ac  regularia  beneficia  buiusmodi  forsan 
fnerinl,seu  a  quibus  ipsa  regularia  bene- 
ficia dependere  contigerit,  etOrdinum  quo- 
rum illa  extilerinl,  iuramenlo,  confirmn- 
tione  apostolica  vel  quavis  firmitate  alia 
roboralis  stalulis  et  consuetudinibus,  pri- 
privilegiis  quoque,  indultis  el  literis  apo- 
stolicis eisdem  regnis,  provinciis,  ecclesiis, 
monasteriis  et  locis,  ac  etiam  Cluniacensi 
el  Cisterciensi  Ordinibns,  necnon  quibusvis 
personis,  cuiuscumque  dignilatis,  status, 
gradus  et  conditionis  exislenlibus ,  etiara 
diclae  Curiae  oflìcialibus  et  eorum  colle- 
giis,  etiam  literarnm  earumdem  scriptori- 
bus  praefatis,  sub  quibuscumque  tenoribus 
et  formis,  eliam  per  modum  statuti  perpe- 
tui, etiam  motu,  scientia  el  potestatis  ple- 
nitudine similibus,  etiam  ex  quibusvis  et 
quantumcumquemaximiseturgentissimis, 
eliam  necessario  exprimendis,  causis,  ac 
cum  quibusvis  anlelationibus,  suspensio-  ^ 

nibus,  restitutionibus,  declarationibus,  at- 
lestalionibus,  modificationibus  et  aliis  efll- 
cacissimis  et  insolitis,  etiam  derogatoria- 
rum  derogatoriis ,  etiam  generalibus  ex- 
presse  derogantibus,  aliisque  efficacioribus 
etinsolitisclausulisirrilantibusque,  etquod 
buinsmodi  privilegia  ,  indulta  el  literae, 
cumconcessionibus,  di'ciaralionibus  el  de-  .  ' 
crolisac  aliis  in  eiscontenlis  clausulis,  sub 
quibuscumque  derogationibus,  revocatio- 


An.  r.  IS5S      00  nn.LAnii 

tiTis,  siispensioniìui?  vel  ;il'n  ralionibus,  pi^r 
quascumqne  alias  similos  vel  disf^imili^s  lito- 
ras.  p:ratias,  privilnjjin,  fiinilfatos,  concps- 
siones,anfplafiones  el. iiuliilla,  cliam  inn- 
tii,  scii'iilia  et  poirslalis  plenitiiiliiii^  pnip- 
diclis,  prò  lemprii'i'  lactis,  etiaiiiiii  quibiis 
de  illis  specialis  rncnlin  ficrel,  niillalfiiiis 
incliidanlnr;  nec  eis  ([iiomodoliliel  dcro- 
galum,  stni  iila  revocata,  suspensa  voi  alte- 
rata censeantur,  sedsoniper  ab  illis  numi- 
bus  excepta  existant;  el  si  illis  demnin  qiin- 
vismodo  derogaretur  aut  deroiialuiii  esse 
videretiir,  quotios  eis  derogaliini  forel , 
toties  illa,  cimi  omnibus  in  eis  contenlis 
clausnlis,  de  novo  concessa  et  in  prìstinum 
statum  reslituta  fore  et  esse,  ac  vini  sli- 
pulati  contractus  inter  lìomanum  Pontitì- 
cem  prò  tempore  existentem  et  Scdeni 
huiusmodi,  necnon  scriptores  et  alios  ofTl- 
ciales  prò  tempore  exislentes  ac  persona? 
praefalas  habuisse,  et  eliam  in  fulurum 
habere  debeant.  Sicque  per  quoscumque 
iudices  et  commissarios,  executores  et  de- 
legatos,  tam  in  dieta  Curia  quam  extra  eam 
prò  tempore  deputalos,  iudicari  debeat  , 
sublata  aliter  iudicandi  et  inlerprelandi 
facultafe;  aliisque,  etiani  elìlcaciorihus,  de- 
cretis,  etiam  imperatoris,  regum,  ducum 
et  aliorum  dominorum  leiiiporalium  con- 
templatione  et  alias  quomodoiibet,  etiam 
iteratisvicibus,  per  quoscumque  Romanos 
Pontifìcespraedecessores  noslros  ac  etiam 
per  nos  et  Sedem  praefatam  concessis  et 
approbatis  ac  innovatis,  etiam  quod  re- 
gnorum  et  provinciarum,  nisi  per  oriun- 
dos  etnaturales,  acceplari  vel  obtineri.ac 
Cluniacensis,  Cisterciensis  et  aliorum  Or- 
dinum  beneficia  buiusmodi,  nisi  eiusdcm 
sanclae  Romanae  Ecclesiae  cardinalibus 
aut  ipsos  Ordines  respective  expresse  pro- 
fessis,  ac  de  consensu  abbatuni  prò  tem- 
pore existentium  et  dilectorum  filiorum 
convenluum,  monasterioium  Cluniaciensis 
et  Cisterciensis,  Matisconensis  et  Cabillo- 
nensisdioecesum,  aut  aliorum  superiorum 


M   iìO^lANVM  An.  C.  l'iì'i 

aliorum  (ìrdinumpraedictorum  commen- 
dari  non  possint;  ci  alias  de  illis,  etiam  per 
Scdeni  praedictam  prò  tempore  factaecom- 
mcndae,  seu  de  illis  in  buiusmodi  com- 
mendam  obtinendisdisjieusalionesconces- 
sae  nuUaesiat,  disponrulibus.  (Juibusom- 
nilius  el  eorum  singulis,  eliam  si  prò  illorum 
sufiicienti  derogatione,  de  illis  eorumque 
lolis  tenoribus  specialis,  specifica,  indi- 
vidua el  expressa  mentio  babenda  aut  alia 
exquisila  forma  ad  hoc  servanda  foret, 
leuoresluiiusmodi  ac  forni as  et  datas  ilio- 
rum,  necnon  dei  reta  in  eis  apposita,  ac 
si  deverboad  verbum,  nihil  penitusomisso 
et  forma  in  illis  tradita  observata,  inserti 
forenl,praesentibusprosufllcienlerexpres- 
sis  habentes,  tamquam  de  eis  piene  infor- 
mati, quoad  praeniissa  motu  simili  specia- 
liter  et  expresse  derogamus,  et  sufficienter 
derogatum  essedccernimus,  contrariisqui- 
!)uscumque;  aut  si  eisdem  locorum  ordi- 
iiariis  a  dieta  sii  Sede  concessum  vel  in 
posterum  concedi  contingal  quod  cano- 
nicos ,  rectores  et  personas  ecclesiasticas 
suarum  civitatum  et  dioccesum,  eliam  in 
dignilatibus,  pcrsonatibus,  administratione 
vel  ofilciis  constitutas,  per  subtractionem 
proventuum  beneficiorum  suorum  eccle- 
siaslicorum  aut  alias  compellere  valeant 
ad  residendum  personaliter  in  eisdem;  seu 
si  ordinariis  et  capitulis  vel  quibusvis  aliter, 
communitervel  divisim,  ab  eademsit  Sede 
indullum,  vel  in  posterum  indulgeri  con- 
tingat  quod  canonicis,  rectoribus  et  per- 
sonis  suarum  civitatum  et  dioecesum,  etiam 
in  dignilatibus,  personatibus,  administra- 
tione et  olTiciis  constilutis ,  el  in  illis  non 
residenlibus ,  aut  qui  in  eis  primam  nou 
fecerinl  residentiam  personalem  consue- 
tam,  fruclus,  reddiluset  provenlus  suorum 
beneficiorum  ecclesiasticorum,  inabsenlia 
sua,  ministrare  minime  teneantur,  elad  id 
compelli  non  possinl  perlileras  apostolicas 
non  facientes  plenam  et  expressam  ac  de 
verlio  ad  verbum   de  indulto  buiusmodi 


Ad.  e.  Ib25  CI, EMI-: 

nientionpni;  et  ([uibuslibr'l  alii?  privilepiis, 
indulgentiis  et  literis  apostolicis,  generali- 
bus  vel  speciabbns,  fiuoriimciiinqiieteno- 
rum  existanl,  per  quae,  praesentibus  non 
expressa  vel  lolaliternnii  inserta,  effectiis 
earuni  inipediri  valeat  quomodolibet  vel 
diflerri,  et  de  i[iiibus  quorumqiie  totis  teno- 
ribus  de  verbo  ad  verbnni  liaiìenda  sii  in 
nostris  literis  nientio  specialis. 

§21.  Volumus  autein  qnod  incompati- 
nfciaratio  oir-  j^jijg  ^g  gyjj  gijiniiHs  tectis  consistentia  et 

e  I  niduitiiii)  re-  ^ 

tijfiiiiae  tic.  alia  saendnria  nernon  rei^ularia  benefieia 
liuiiisiniidi  ili'hilis  proplerea  non  Irauden- 
lur  obsequiis,  et  animarum  cura  in  eis, 
quibiis  ilia  iniinineai,  nullalenus  neali^a- 
tur,  sed  in  eis,  qn(num  iiuctus.inabsentia 
huiusmodi,  eosdem  aiulitoresellocalenen- 
tespercipere  rontitierit,  perbonos  etsuf- 
ficientes  vicarios,  qiiiltus,  deeoruiiidem  be- 
neficioruni  pruvruiiluis  necessaria  contarne 
minislrentur,  diligenter  exerccalur,  et  dc- 
serviatur  inibilaudabiliter  in  divinis,  ac  re- 
gulaiisantedicta  '  etsub  singulistectis  con- 
sistentium  beneticiorum  buiusmodi  con- 
sueta onera  coni;ruesupportentur.  Ac  quod 
ipsi  auditores  et  locatenentes,  infra  diituni 
aniiuni,  alteiuni  ex  duobiis  canonicalibus 
et  dnabus  praebendis  aut  lolidem  digni- 
tatibns ,  personal ibus,  adniinistrationil)us 
vel  oflìciis,  sub  eisdeni  tectis  consislen- 
tibnsbuinsniodi,  quosmaluerint,  prò  alio, 
cnm  retenfiscanonicafu  et  praebenda  seu 
diiinitate,  personalii,  adniinisiratione  voi 
ollicio  compatiliiii,  iieneficio  permutare, 
alio(|uin  illos  ex  dnabus  praebendis  ac 
lulidcni  dii;nitalibus,  personatibus,  admi- 
iiistratinnibus  ve!  ofliciis,  sub  eisdem  tectis 
consistentibus  Imiusniodi,  quos  primo  as- 
secuti  fuerint,  et  qnos  ex  tunc,  diclo  anno 
nlapso,  varare  dcreinimns,  dirnitlere  om- 
nino  teneanlur. 

§  22.  Et  ne,  quod  absil,  iluii  auditores 

nedaraiio     et  buateucnles,  prophM'lininsmodi  gratiam 

2ommissa" '°eb  ^''' concessioncni eligendi conlessorem, red- 

«onadeniidoi    daulur  procliviores  ad  illicita  in  posterum 

i  Deesl  l'olle  cura  (r.  t.). 


N'S    VII    PP.  91 

eoMuiiittenda,  etiam  volnnius  quod,  si  a 
sinceritati'  fìdei ,  unitale  dictae  Romanae 
Ecclesiae  ac  obedientia  et  devotionc  no- 
stra et  suecessorum  nostrorum  Romano- 
rniii  Pdutifìcnm  canonice  intranliutn  de- 
stilerint,  aut  ex  confidentia  eiusdem  re- 
missionis  vel  concessionis  aliqua  Ibrsan 
commiserint ,  concessio  et  remissio  et  , 
quoad  illas,  praesentes  literae  eis  nulla- 
tcnus  suffragentur. 

§  23.  Ac  quod  indulto  celebrandi ,  seu 
celebrari  faciendi  an(e  dii^m  pane  nlan- 
tur ,  quia,  cnm  in  altaris  ininish^rio  iin- 
moleturDominusnoster  lesns  Cibrislns  Dei 
filius,  qui  candor  est  lucis  aeteniae,  con- 
gruil  boc  mui  uoctis  lenebris  fieri,  sed  in 
luce. 

§  24.  Necnou  u(  in  eoriimdem  eccle- 
siasticorum  disp(l^ilio^e  bonorum,  iuxta 
(luaHtalrm  residui,  erga  ecclesias,  aquibus 
eadem  perceperint,  se  liberales  exhibeant, 
pniut  conscientia  eorum  dicfaverit,  el  ani- 
mae  eorum  saluti  viderint  expedire. 

S  25.  Ac  quod,  dum  divinis  oliiciis  in 
aliquibus  ecclcsiis  contigerii  eos  interesse, 
illuni  morem,  qui  in  eisdem  eccb'siis  dh- 
servabilur  circa  buiusmodi  boi'as  cano- 
nicas  dicendas,  studeant  observare. 

§26.  Quodquesisingulorum  benelleid- 
rum  praedictorum  per  eos  simpliciter  re- 
signandorum ,  seu  quorum  conimeiidi'; 
aut  iuri  vel  concessioni  cesserint,  ani 
unionum  dissolutioni  cousonserinl ,  tVin- 
lu>,  ivdditus  c'I  provi'utus  vigintiquatiuir 
ducatoium  ami  di'  Caniei'a,  secundum 
communem  cxtiuialionem,  valorem  an- 
nuum  non  cxcedanl  conlerentes  ;  ei  illi, 
quibus  confereiilur,  et  si  ex  dieta  causa 
resignationes  huiusmodi  liant,  ac  suorum 
el  eis  ex  eadem  causa  collatorum  beneb- 
cioruni  buiusmodi  IVuclus ,  redditus  <  t 
provenlus  inaequales  et  maioris  valoris , 
etiam  si  ipsa  inaequaiitas  vigintiquatuci- 
llorenos  siuiiles,  secundum  exllmatioiniu 
praediclam.noii tianscendat,  simililercon- 


An.  r..  iSi'J 

tinendae  acnn- 
feaioribui    «li^ 


DfcUrat-o  tu- 
li iilli  relehraodi 


buclaialiù  clr- 

'■»  flisposUIo- 
M^in  bononiQi 
'  i  clssiuruni  , 


Hi  interes>pn* 
liae  diriiiìii   uf- 


De'-taralio  cir* 
i*a  rr.^ii^'ii  .lio- 
n»*!-  beiiell.ij- 
rum  fU. 


I 


Ali.  c.  ma    93 


ÉULLARttM   ROMANUM 


Ali.  C.   l'6£i 


Cioidìimi. 


ferenles,  praedicti  el  ilH,  quibus  beneficia 
maioris  valori?  hiiiusmodi  collala  fuerint, 
de  Rominiluis  et  cognominibus  persona- 
rum  et  beneficiorum  eorumdem  ac  dicbus 
iactarum  coUalionum  huiusmodi  praesi- 
dentes  diclae  Camcrae  Apostolicae  aut 
collcctores  voi  subroUectores  fructiuiin 
et  proventuum  eidem  Cameraedebitorum, 
in  partilms  illis  prò  tempore  deputa tos, 
infra  unum,  si  cilra;  cttrcsmenses,  siultra 
monles  collationcs  ipsae  factae  fuerint, 
iuxta  Sixti  el  Innoccntii  praedecessorum 
praedictornni  super  hoc  cditas  lileras , 
certificare  procurent ,  alioquin  beneficia 
ipsa  sic  collata  vacare  censeanlur  eo  ipso. 

Nulli  ergo  eie.  Si  quis  etc. 

Datum  Romae  apud  S.  Petrum,  anno 
Incarnationis  doniinicae  millesimo  quin- 
gentesimo  vigesimoquinto,  nonis  augusti, 
ponlificatus  nostri  anno  ii. 

Dat.  die  5  augusti  1525,  ponlif.  anno  il. 


XFV. 

Confirmatio  insHlutionis  monasterii  B. 
Mariae  Maijdalenae  prò  impiuHcis  mu- 
lieribus  ad  honestam  vitam  se  con- 
vertentibvs  in  Urbe,  cum  declarcitione 
circa  spolia  impudicarum  midierum  ci 
applicata  ^. 

Clemens  episcopas  servas  servorum  Dei, 
ad  perpeiuam   rei  memoriam. 

Cum  ex  corporeetanimaconstet  homo, 
et  nol)ilitale  subiecli  actionis  nobilitas 
inensuretur,  quod  Cliristus  Salvatornoster 
lestatus  l'uerit  gaudium  esse  in  coolo 
maius  super  uno  peccatore  pocnitcntiam 
agente,  quam  super  nonaginta  novem 
iustis  qui  non  indigeni  poenitentia,  mani- 
feste apparet  monaslorium  moniaiium  B. 
Maria(!  Alagdalenne,  in  quo  mulieres,  carnis 

1  De  institulioiie  ac  eìusdem  inoiui.-toi-ii  iudi- 
cis  iiirisflictiono  et  aliis  vide  Loonem  X,  conslil. 
XLU!,  StiUal'iì-,  tulli.  V,  png.  742. 


libidini  et  licentiosae  vltae  antea  assueta;, 
caritative  recipiuntur,  ac  in  viam  Domini 
diriguntur,  earumque  et  illas  sequenlium 
animabus  aeterna  salus  paratur ,  tanto 
pauperum  hospitalia,  in  quibus  Christi 
paupcres  hospitantur,  infirmi  curantur, 
c.'^urientes  cibantur,  nudi  cooperiuntur,  et 
alia  vitae  subsidia  minislrantur,  necnon 
ptiain  aliarum  sanclimonialinm  loca  ex- 
cellere,  quanto  anima  corpus,  et  perpetua 
transitoria ,  ac  coelestia  terrena,  et  spiri- 
tualia  corporalia,  quantoque  millenarius 
numerusdenarium  nuniorum  antecellunt. 

§  1.  Undc  nos,  qui,  in  minoribus  con- 
stituti  et  cardinalatus  honore  fulgentes, 
Dco,  a  quo  cuncta  bona  procedunt,  auctore, 
monaslorium  ipsum  fundavimus,  circa  il- 
lius  conservationem ,  augmentum  et  pro- 
pagalionem  eo  diligentius  vigilamus,  quo 
opera  nostra  sumpsit  exordium ,  et  maiori 
nunc,  divina  favonle  clementia,  fungimur 
potestate ,  uberrimamque  inde  acceptabi- 
lem  messem  Deo  in  dies  conspicimus  pro- 
venire. 

§  2.  Dudum  siquidem  felicis  recorda- 
lionis  Leo  Papa  X ,  praedecessor  noster , 
per  eum  acceptoquod  etc.  i. 

§  3.  Et  deinde  ,  dicto  praedecessore , 
sicut  Domino  placuit,  de  medio  sublato, 
nos,  divina  favonle  clementia,  ad  summum 
apostolalus  apicem  assumpti  etc.,  ut  lite- 
rarum  pracdictarum  votivus  succedat  ef- 
fectus  provide  volenles ,  motu  proprio , 
non  ad  alicuius  super  hoc  nobis  oblatae 
petilionis  instanliam,  sed  de  noslra  mera 
liberalitate,  auctoritate  apostolica,  tenore 
praosenlium ,  literas  praodictas  ac  omnia 
et  singula  in  eis  contenta,  ab  carumdeni 
literarum  data  et  in  illorum  favorem  inde 
secuta  quaccumquo,  appi'obamus  et  inno- 
vanuis,  el  valere,  plenamque  roboris  fir- 
mitatem  oblinere,  ac  omnibus  et  singulis, 
quorum  interest,  suffragar!  debere  e/c. 

1  Oinittilur  inserlio  Imius  bullae,  siquidem  ea 
iiabetur  in  loco  cit. 


Poutilei  tlu;* 
c.'.i'din^ilìs  erul 
fiiiidavil  moiia- 
stcìiuin  Con- 
t'C'/i(irum. 


Leo  X  conllr- 
mavil  et  resli- 
luit. 

Duius  PuiiliC- 
cU   approtjalio. 


aliae  et  iti- 


An.  C.  I52S  CLEMENS  vii   Pr.  Hi)       An.  C.  l^rj 

§  à.  Et  quod  guLernatores  (lieti  mona-  maturaqufi  deliberatione,  eligere,  et  lune 
i..ii,crnai,)rum  sterii  saltem  quolibet  mense  ad  mollaste-  Romano  Poiilifìci  praesentare;  et  si  inse 
l'ium  ipsiim  accedere,  etex  ulrns  abbatissa  ^  nomanus  Pontili'x  ipsos  praesentatos  voi 
seu  priorissa  et  cappellano  aliisque  per-  |  eorum  aliquem  recusaverit ,  alinm  vel 
sonis  ad  haec  opportiuiis  investigare  oc-  !  alios  similiter  eligere  rt  [irarsi/nlare,  et 
currenlia,  et  facere  sicut  bonos  decet  pas-  ;  sic  successive  ,  qiintions  aiiqiiis  ex  prae- 
tores  ;  ac  solicite  vigilare  ne  monialis 
aliqua  (lidi  monaslerii  de  bis  qiiae  cxte- 
rius ,  nec  aliqua  persona  non  monialis 
dicti  monasterii  quicquam,  nisi  de  expresso 
consenso  et  licentia  dictorum  gubernato- 
rum,  scire  possit,  ordinare;  necnon  quae- 
cumque  statuta  et  ordinaliones  licita  et 
bonesta ,  monasterium  et  ecclesiam  bu- 
iusmodi  illorumque  abbatissam  seu  prio- 
l'issam,  moniales,  cappellanos,  confessores 
et  personas  ac  bona  qnaecumque  quomo- 
dolibet  concernentia,  quotiens  voluerint, 
condere,  alterare  et  mutare,  quascunique 
poenas,  de  quibiis  eis  placuerit,  in  cóntra- 
venientes  apponere. 
§  5.  Et  quaecumque  stabilia  bona,  cuius- 
Aiicnaiidi  li-  cumqiie  valoris  existant,  ad  monasterium 
et  ecclesiam  praedicta  quomodolibet  tunc 
et  prò  tempore  perlinentia,  prò  evidenti 
utililate  aut  necessitate  monasterii  bu- 
iusmodi  vendere  et  permutare,  ac  in  em- 
pbyteusim  perpetuam  vel  ad  tenipus  lo- 
care, et  quocumque  alio  tilulo  alienare, 
dictae  Sedis  vel  cuiusvis  alterius  licentia 
desuper  minime  requisita. 
§  G.  Et  loco  decedenlis  ex  venerabilibus 
Biigeiidiiiue  iratribus  nostris  Tbeatino  et  Casertano 
cpiscopis,  quibus  curam  dicli  monasterii 
in  spirilualibus  coimnisimus  ,  alium  ;  ac 
decedente  etiam  reliquo  ,  etiara  alium,  et 
sic  duos  praelatos,  si  fieri  possit,  ita  pro- 
vectae  aetatis,  siculi  ipsi  Tbeatinus  et  Ca- 
serlanus  episcopi,  et  illis  in  excmplari  vita, 
modestia ,  sana  doclrina ,  diligenti  pru- 
dentia  et  elTìcacia  sermonis  ac  aliis  vir- 
tulibus,  quibus  ijìsi  episcopi  a  Deo  deco- 
rati existunt,  similes,  diligenti  discussione 


culli 


pruU-ciuiein   1. 


1  Hodie  Cardinalis  unus  eligilur. 


lalis  buiusmodi  defeceril;  et  tam  praelati 
quaiii  deputali  et  gubernatores  praedicti 
omnia  et  singula  in  praemissis  et  circa 
ea  necessaria  seu  quomodolibet  oppoi- 
tuna  facere  et  exequi. 

§  7.  Ouodque  monasterium  et  illius  ec-  r.raii, 
desia,  aiibatissa  seu  priorissa,  moniales  """'s^"''»» 
cappellani,  coniessores,  personae,  res  et ''«"«'ac'""'"'* 
bona  quaecumque,  ac  ipsam  ecclesiam  vi- 
silantes  et  eidem  monasterio  bene  facientes 
omnibus  et  singulis  priviicgiis,  immunita- 
tibus,  indulgentiis,  etiam  plenariis,  pecca- 
lorum  remissionilms,  indullis,  exemptio- 
nibus,  praerogativis ,  facullalibus  et  gra- 
tiis,  quilms  alia  quaecumque  monasteria 
quoruuKumque  monialium  Ordinum  et 
quorumcumque  eliam  Mendicantium  et 
buiu.-modi  socielatis  Caritatis  illiusque 
confrafres,  ecclesia,  personae,  res,  bona 
quaecumque  ac  ecclesiam  societatis  bu- 
iusmodi visitantes  et  eidem  societati  bene- 
facientos  quomodolibet  ulunliu',  potiuntur 
et  gaudenl,  ac  uti ,  potiri  et  gaudere  po- 
lerunt  in  fulurum,  non  solum  ad  instar, 
sed  aeque  principaliter  uti,  potiri  et  gau- 
dere. 

§8.  Quodque  tam  cortesanae  nuncu-    spoiiamcrc- 
patae ,  quam  quae  palani  in   iirnstibulis  '"'"'""    "''i'' 
quaeslum  lacuint,  et  alias  ex  quocumque  «'"io 
turpi  quaeslu  \iventcs,   et  quomodolibet, 
etiam  in  domibus  propriis  vel  alibi,  ad 
inslantiam  certarum  personaruni  saecula- 
rium  vel  ecclesiasticarum,  tentae,  vilam 
impudicam  agenles  mulieres,  quae  quai- 
tam  vel  (piintam   partem  bonorum  suo- 
rum  eidem  monasli?rio  reliquerinl  vel  do- 
naverint  aut  perpetuo  concesserint,  testa- 
mentura  condere ,  et  de  reliquia  carum 
bonis,  prout  eis  placuerit,  disponere  libere 


cantur     mona- 


An.  C.  i:,2:>       lU  BLLLAIUIM 

ti  litile  valeaiit,  earuiiinue  lestamenta,  ad 
dispositionem  huiusuiodi,  iik'iiinii  cniise- 
quantur  etconsoqiii  delieaul,  (|uuad  omnia, 
ellectuiii.  Quae  voio  ex  ois  quarlam  vel 
quinlani  pailcin  huiiisiiiudi  eideni  niona- 
slerio  vere  et  cum  etlectu  noti  rclique- 
riiit,  leslamonti  factione  (  praolcrquam 
quoad  earum  prolcni  de  legilimo  iiiafii- 
iiioiiio  liabitam)  caieant;  el  sivc  tesLanien- 
tum  sive  donationem,  causa  morlis  voi 
iiiter  vivos,  ani  aliara  disposilioneni  fecc- 
rint,  sive  non  (nisi  dispositio  huiusmodi 
in  favorem  suae  prolis  de  legilimo  malri- 
mon.  ])rocreatae  facta  fuerit),  carimi  bona 
mobilia  ac  alia,  aedillcia  per  eas  aut  ex 
earum  bonis  prò  tempore  conslrucla,  im- 
mobilia ,  semoventia,  nccnon  actiones  el 
iura  quaecumque  ,  etiam  extra  Urbcm 
ubilibet  exislenlia,  eliam  si  ipsae  mulieres 
recrealionis  seu  visitandi  consanguineos 
vel  afTnies  aut  vitandi  malum  aerem  sive 
alias  quacumque  causa  exlra  diclam  Ur- 
bem,  nisi  animo  amplins  non  ledeundi 
ad  eam  ,  recesserinl,  et  ibi  decesserint , 
eliam  si  bona  empliyleulica  el  fcndalia , 
eliam  ecclesiastica,  perpetuo  vel  ad  lem- 
pus  existanl,  eideni  monaslerio  perpetuo 
applicala  el  appro|iriala,  ac  eiusdcni  mo- 
nasterii  exislere;  ipsumquc  monaslerium 
ad  eadem  opera ,  ad  quae  ipsae  mulieres, 
occasione  honorum  fendalium  vel  emphy- 
teuticorumbuiusmo(ii,tenebanlur,  omnino 
teneri;  et  si  ad  cerium  numerum  genera- 
tionum  aul  nominalionum  eadem  bona 
emphyleulica  concessa  fuerant,  monasle- 
rium ipsum  non  perpetuo,  sed  per  viginli 
annos  prò  qualibet  generatione  seu  no- 
minalione  huiusmodi  bona  eadem,  absque 
tonsensu  illoruni  domini  dirceli ,  tenore 
posse;  si  vero  emphyleusis  perpetuae  fue- 
rinl ,  illa  monaslerium  ipsum  in  perpc- 
Uuini  tenei'e  valere. 

§  0.  El  contingente  obitu  alicuius  prae- 
Deiineniesoi- (Jiciariuii   mulicrum,    omnes  el  singulos, 
'debe"nu  cuiuscunupie   stalus ,  condilionis  ac  di- 


rupi bona  cuii- 
siunare 


nOMA.XLM  Ali.  C.  \M'Ò 

gnilalis  ecclesiasticae  vel  mundanae  exi- 
slenles,  infra  decem  diesa  die  obiUis  hu- 
iusmodi computandos,  liona  mobilia  el  ini- 
mobilia,  ac  debita  el  nomina  debilorum, 
necnon  iura  ,  inslrumenla  ac  scripluras 
publica  voi  privata  baeredilalis  huiusmodi 
habentes  illa  liadere,  etscienles  revelarc 
camerario  et  uni  ex  guherualoribus  dicli 
monaslerii  teneri;  el  stalim  post  obitum 
huiusmodi  de  lune  l'cperlis  facla  vero 
Iraditione  huiusmodi ,  eliam  do  Iradilis 
bonis  huiusiniidi  duo  invenlaria  per  gu- 
liernalores  mona-torii  huiusmodi  fidelilor 
conliei,  el  unum  illorum  penes  ipsum  ca- 
merarium,  reliquum  vero  penes depulatos 
socielalis  huiusmodi  conservare. 

§  10.  El  si  infra  monsoni  aliquis,  prae-  Karum  Ijo»» 
tendons  m  baorodilale  liuuismodi  iiis  ha- (jcbL-.uii. 
heie,  comparuorii,  ipsa  l)ona  haeredilaria, 
donec  controvei'sia  liuiusmodi  terminelur, 
apud  aliquam  aedem  sacram  aut  virum 
idoneuni  consignanda,  poslmodum,  proul 
iuslum  et  determinatum  fuerit,  deponi  de- 
bere. Etdericionles  inlraditicmeautrevola- 
lione  huinsmoili,  necnon  (piirunifpie,  qui 
inqiedimenlum  aliquod  indircelo,  ipiovis 
fpiaosilo  coloro,  |iraoslito."il,  seu  per  quom 
sloteril  (piominusdoposilnm  huiusmodi  in- 
tegre, et  libere  aniotis  omni  dolo  et  fraudo, 
fiat,  omni  iure,  sibi  ad  ipsa  bona  quomo- 
dolihet  competente  piivalum  ipso  facto, 
absque  aliqua  declai'atioue,  exislere. 

1^  I  I .  Necnon  gubernatores  monaslerii  fìiìì  faium  et 

,      '.  ,.  •  ,         .     bonis  »p|ilii-ali« 

liumsmodi  |iro  tompore  exislentos  ex  honis  monasicno  -.lU 
applicatis  huiusmodi  fìlios  ol  hiias,  si  qui  ^J.^,;'"''"  ''''- 
fuerint,  curialium  nmliorum  huiusmodi, 
ali  el  nioribus  imbui,  el  masculos  aliqua 
arte,  qua  honeste  vivere  possinl,  erudire 
facere;  foeminas  vero  nuptui  Iradero,  vel 
in  aliquo  monaslerio  monialium  collocare; 
curamque  filiorum  et  hliarum  huiusmodi 
pie  ac  diligeutor  suscipere  el  gerere,  in 
quantum  vires  baeredilalis  et annorum  nia- 
truni  suarum  suppetant,  et  non  ultra,  de- 
bere. 


An.  C.  lii-io  CLEMUNS 

§  12.  Et  quicumque  curatn?  niiuscuin- 
r.uraii  ii.icc  queiKirocliialis  erclesiaediclae  mliis,  quo- 

rnblicenl.  .  ,  ,.         •.  •   •. 

Iiens  uesupor  iiiont  ri'(iuisilus,  praeims-^a 
in  eius  ecclesia,   duni  iiiaioi'  iiiihi  pnijiili 
iniilliliulo  ad  divina  conveiieril,  publicare. 
§  1."!.  Kl  qiioiiicunKiue   nolariuiii  lic  la- 
Noiarii  disi.o-  Ijelliouoiii   praouiissa  ,    [josliiiiani   de  illis 
rnm  impudica- nolitiaiii    liabuenl,    cunalibiis    iiiuImti- 
n  ,rn''rJjus  liuinsmodi,    ad  (luaniin    leslameiila 
neniur.  gei!  doiuitioucs  aul    (iispOh^iliollCS    l'OgalUS 

fuerit,  antequam  iiulani  desiipor  scrilicre 
iiicipiat,  nolilìcare,  et  sive  ipsae  miilieies 
quarlam  vel  quinlam  partem  huiiisinodi 
reliquei'int  aut  concesscrint,  sive  non,  de 
illarum  testamentis  seu«>donalioniljiis  vel 
disposilionibus  quibiiscaniqiie  salleni  ca- 
merario et  uni  ex  gubenialmibus  dirti  mo- 
nasterii  plenara  ac  distinclain  nolitiain 
dare  et  facere,  infra  deceni  dies  a  die  ro- 
gitus  huiusmodicomputandos,  omnino  te- 
neri, ac  eftìcaciter  obligatuin  esse;  etnota- 
rium  quenicunniue,  indandanolilia  hnius- 
modideficientem,poenam  mille  ducatorum 
eidem  monasleriu  eo  ipso  applieatorum,  et 
si  illam  solvere  recusaverii  ,  seu  desuper 
cum gubernaloribus  monasleiii huiusmodi 
non  concordaverit ,  et  in  reciisatione  aut 
non  concordia  huiusmodi  per  octo  dies 
perseveraverit,  poenam  falsi  et  perpeluae 
inhabilitalis  ad  notariatus  et  quaecumque 
alia  officia  in  posterum  exercenda  iiicur- 
rere  ipso  facto,  nec  sibipoena  huiusmodi, 
nisi  dumtaxat  per  confratres  dictae  socie- 
talis  Caritatis,  aut  maiorem  partem  illorum 
«^x  eis,  qui  in  congregatione  ordinaria  per 
eos  fieri  solita  tunc  affuerint,  aliquatenus 
remitti  aul  relaxari  posse. 

§  14.   Denique  qiiodcumque  dubium  , 

Duiiia  super 'l^Jod  circa  praemissa  vel  eorum  aliquod 

pnemissis    e-fMjodcumque  quomodolibct  emerserit,  per 

mergenda     per    :  *  *  ,  .  .       '  * 

di-puiaios  mo-  deputato?  et  gubernatores  societatis  Cari- 
iidsieri.  decidi,  j,,jjg  gg  monasterii  huiusmodi  vel  eorum 

et    eorum    de- 

cisiones    lam-  maiorem  partem  declarari ,  decidi  ac  de- 

LmrUiTeiur'  lerminari  libere  et  licite  posse,  ac  declara- 

tioni  huiusmodi,  tnmquam  generali  legi  a 


VII  pr.  05      An.  C.  idlì: 

Romano  Pontifice  editre,  uhique  in  omni- 
bus slari  debere,  nec  illi  qneniqnam  ulln- 
teiius  Tdiilravenire  posse. 

!;  t."i.  Ai;  venditiones, permutationes,  lo-       cciranu» 
catimies  et  alienationes  faciendas  praedi-  'i'i""i'qun  fa- 

*  cioiidi   per    A'- 

etas,  ae  inde  srciitura  quaecumque,  quao  puiaios  appro- 
rx  mine,  piuut  postquam  factae  fuerint  et  '"""' 
e  cantra,  approbamus  et  confirmamus, 
supìileunisquo  omnes  et  singulos,  tam  iuris 
quaiu  l'adi  defectus  in  eisdem  ac  prae- 
dictis  literis  forsan  intervenientes,  perpe- 
luaeipie  fìniiitatis  robur  obtinere,acinvio- 
labiliter  observari  debere. 

§16.  Necnonpraesenliumliterarumtran-  Fides  e^m- 
suuiptis,  manualicuius  notarli  publicisub-  f'"'"»'- 
scriptis  et  sigillo alieuius  personae  in  digni- 
tate  ecclesiastica  cunstitutae  munitis,  eam- 
diiii  prorsus  fidcm  ubique  adhiberi  posso 
ac  debere,  quae  adhiberi  posset  afque  de- 
beret  eisdem  pracsentibns  literis,  si  forenl 
exhibitae  vel  ostensae. 

§  17.  Ac  praesentes  literas,  postquam  in  Pi.esenics  ii- 
aeie  Campi  Floi'ae  ac  valvis  Cancellariae  ptr^„biil'!i'i'"l 
Apostolicae  ac  scalisPalalii  Capiluliiinore  "'-''"  obiifam. 
solito  affixae  et  publicalae  fuerint,  etiam 
notarios  praedictos  ac  alios  quoscuinque, 
(pios  quomodolibet  concernunt,  ad  obser- 
vationem  omnium  etsingulorum  praemis- 
sorum  arctare,  in  omnibus  et  per  omnia, 
perinde  ac  si  eis  personaliter  intimatae 
l'uissent. 

§  IS.  Et  sic  per  quoscumque,  tam  ordi-    „ 

"^.  ri  n       '  Decrelum  ir- 

naria  quam  delegata  ac  mista  auctoritate  "<ans. 
lungentes,  iudices  etpersonas  ubique  iudi- 
cari,  cognosci  ac  decidi  debere,  sublata 
eis  et  eorum  cuilibet  quavisaliteriudican- 
di,  cognoscendi  ac  decidendi  facultate; 
necnon  iiritum  et  inane  quidquid  secus 
super  hisaquoquam,  quavis  auctoritate, 
scienter  vel  ignoranlercontigerit  attentari 
decernimus. 

§   19.    Et   nihilominUS  dilectis  filiis   gU-    Exernlore?   i- 

bernatori  et  vicario  dictae  urbis  ac  gene-  s""'  consiiu- 
rali  auditori  causarum  Camerae  Apostoli-  "°"'^' 
cae  nunc  et  prò  tempore  existentibus,  nec- 


An.  C.  15'2o        96  BLLLAIULM 

non  luiiversis  ac  siiigulis  in  dignitatc  ec- 
clesiastica constitulis  personis  per  aposto- 
lica sciipla,  molli  simili,  maniiamus  qua- 
tenus  eonimf[uiliÌJcl,  per  se  vel  alium  seii 
alios,  aucloritate  nostra  taciat  praeseutes 
literas  ac  in  eis  conlcnla  quaocuniquc  ple- 
num eftecluin  sorliri,  ac  ab  omnibus  invio- 
labililer  observari,  nec  permiltat  quem- 
qnam  coulra  lenoiem  praesenlium  modo 
aliquo  moleslari,  inipediri  aut  inquietai'!, 
ronlradictoresquoslibel  ac  rebelles,  cliam 
per  quascumqne,  de  quibus  eis  placuerii, 
eensuras  et  poenas  ac  alia  iuris  remedia, 
appellatione  poslp(isila,compescendo.  Nos 
riiimgubernalori,  vicario  et  auditori  prae- 
diclis,  ac  eorum  cuilibet  in  praemissis, 
summaric  ,  simplieiler  el  de  plano  ,  siue 
eonfectione  registri  et  sine  quavis  tela  iu- 
tliciaria,  sed  de  manu  regia,  ad  requisilio- 
neni  cuiusvis  ex  dej)utatis  el  gubernaloii- 
bus  praediclis,  iustitiam  unica  senlenlia, 
etiani  perviam  mandati  executivi,  admini- 
strandi,  el  quod  decreverint,  execulioni  de- 
bitaedeniandandi,  perinde  ac  si  essenttres 
(onformes  scntenliae,  plenam  et  liberam 
licentiam  et  facultatein  concedimus,  sub- 
lata cuilibet  appellandi  ac  de  nuUitale 
dicendi  desuper  qualibet  facullate. 

§  20.  Non  obstanlibus  noslris  de  unio- 
nibus  et  unionum  confirmationibus,  ac  de 
valore  benefìciorum  in  illorum  dispositio- 
nibus  exprimendo,  necnon  bonae  meino- 
riae  Bonifacii  Papae  celavi,  similiter  prae- 
decessoris  nostri,  et  novissimi  Lateranensis 
concilii  ac  aliis  constitutionibus  et  ordi- 
nationibus  apostolicis ,  necnon  stalulis  et 
consuetudinibus  ac  fiindationibus ,  etiam 
iuramerrto ,  confìrmatione  apostolica  vel 
quavis  iirmilate  alia  luboraiis,  privilegiis 
quoque,  indultisacliteris  apostolicis  prae- 
diclis et  aliis  sanclae  Romanae  Eeclesiae 
cardinalibus,  necnon  collegio  cardinalium 
huiusmodi  ac  populo  Romano  et  illius 
civibus  ac  in  Urbe  et  in  eius  districtu  aedi- 
ficantibus  et  aliis  quibuscumque  personis, 


Cliusulae   do- 
rogatoriae. 


KOMANUM  Ali.  C   i.'i'j 

collegiis,  eliam  eonsistorialiter,  ac  per  \  iam 
genei'alis  legis  et  statuti  perpetui  ac  initi 
el  stipulali  conlractus,  ac  molu  propiio 
et  ex  certa  scientia  ac  de  apostolicae  po- 
ti'slatis  plenitudine,  elcum  quibusvisirri- 
lativis,  aimuilalivis,  cassalivis,  revocativis, 
modilìcalivis,praeservalivis,  exceplivis,  re- 
slilulivis,  declaralivis,  mentis  atlestalivis 
ac  derogaloriarum  derogatoriis  aliisque 
elficacioribus  ,  effìcaeissimis  et  insolilis 
clausulisquoniodolibet,  eliam  pluriescon- 
cessis,  confirmalisel  innovalis,  quibus  om- 
nibus, eliam  si,  prò  illorum  suflicienli  dero- 
galione,  de  illis  eorumque  lolis  tenoribus 
specialis  el  individua  ac  de  verbo  ad  ver- 
bum,  non  aulem  per  clausulas  generales 
idem  imporlantes,  mentio  seu  quaevisalia 
expressio  habenda  aut  exquisita  forma 
servandalbrel,  et  in  eis  cavealur  expresse 
quod  illis  nullatenus  derogaripossit,teno- 
res  buiusmodi  praesenlibuspro  sufficienter 
expressis  ac  de  verbo  ad  verbuminsertis, 
necnon  niodos  et  formas  ad  id  servandos 
pio  individuo  servalis  habentes,  bac  vice 
dumlaxat ,  illis  alias  in  suo  robore  per- 
inansuris,  harum  serie,  specialiter  et  ex- 
presse derogamuSj  c.plerisque  contrariis 
quibuscumque. 

Nulli  ergo  etc. 

Datum  Romae  apud  S.  Petrum ,  anno 
Incainationis  dominicae  millesimo  quin- 
genlesimo  vigesiinoquinto,  idibus  augusti, 
ponlificatus  nostri  anno  ii. 

Dal.  die  13  augusli  1526,  pontif.  anno  ii. 


XV. 

Quod  fratres Minorcs  de  Observantia,  Or- 
dinis  S.  Francisci,  possint  componere 
cum  luiercdibus  testatorum  super  legatìs 
Ordini  r elicti s  '. 

Cleuiens  Papa  VII  dilectis  filiis  ministris  provìB' 
cialibus  Crdinis  fratrum  Minoriua  regularis 
Observantiae. 

Nuper  prò  parte  veslra  nobis expositum  c.usa  ronsu- 
fuit  quod  forsan  hactenus  contigit ,  et  in  "nio"'*. 

1  Alia  de   lioc   Ordine  vide  in  conslit.  xxvn. 
Ile,  Leonis  X,  tom.  v,  ^lajj.  SS*. 


An.  e.  i;ì2: 


Concessio  fa- 
cullalis  compo- 
nciidi  circd  le- 
gata lestato- 
■  uni. 


i  CLEME.VS 

futurum  eliam  contingere  posset  qiiorl 
n'iqiii  chrislifideles,  devotionem  ad  vestnim 
Ordinem,  fratres  et  loca  ipsiu?  Ordinis  ge- 
l'i^ntes,  in  eorum.  testamenti?,  institnfiones 
i-eu  legala  fecerunt  aiit  facienl,  quorum, 
ex  vestraeReligionisRegulaet  professionis 
puntate,  quam  servali?,  capace?  non  esti?. 
Qiiare  prò  parte  Yestranohi?fuithumiIitcr 
supplicatum  ut,  cum  liacrede?  instiluli 
sive  executores  per  huiusmodi  testatore? 
deputati  in  conscienliase  gravalo?  sentiant 
ad  pia?  defunctorum  voluntates  exequen- 
das,  desuper  opportuna  vobis  ac  ipsis 
haeredibus  et  executoribus  con?ulere  et 
providcre  de  apostolica  benignitate  digna- 
remur. 

§  1.  Nos,  cupicntespias  ipsorum  defun- 
ctorum intenlione?  et  voluntates,  quantum 
tieri  potest,  executioni  mandari,  et  aften- 
dentes  quod  in  huiusmodi  legatis  et  in- 
stitutionibus  mens  illorum  fuerit  et  sit 
vestram  relevare  penuriam ,  ac  proinde 
vestrorum  suflVagioruni  spirilualium  par- 
ticipes  fieri,  prò  exoneratione  quoque  ccn- 
scientiarum  dictorum  baeredum  ctexci  u- 
torum  huiusmodi  vestris  supplicationibus 
inclinati,  tenore  praesentium,  auctoritate 
apostolica  decernimu? ,  declaramus ,  dis- 
ponimus  ac  firmiter  statuimus  et  ordina- 
mus  ac  vobis  concedimus  quod  vo's  singuli 
ministri  provinciale?  in  provinciis  veslris 
vel  guardiani,  cum  aliquibu?  di?creli?  fra- 
tribus  domorum  vel  locorum,  quibus  hu- 
iusmodi legata  et  institutione?  factae  fue- 
)unt  vel  in  posterum  fieni ,  quorum  non 
estis  (ut  praefertur)  capaces,  mediantibus 
procuratoribus  et  syndicis  eorumdem  loco- 
rum,  cum  dictis  haeredibus  et  executoribus 
super  praemissis  inslitulionibus  et  legatis 
componerepossitiset  valeatis,  prout  vobis 
secundum  aequitatem  et  bonam  conscien- 
liam  visum  fuerit,  ad  certam  summam  et 
quantitatem  pecuniarum  aut  rerum  prae- 
dictos  haeredes  '  et  executores  semel  tan- 
tum solvendam  et  tradendam  fratribus  et 

1  Per  dictcs  haeredes  legi(  Waddingus  (u.  t.). 
BhU.  R'rr.   Voi.  vi  13 


\"  Pf-  97      A...  e.  1523 

locispraedictis  ad  ipsorum  relevandas  ne- 
cessitale?, seu  ipsa  loca  fabricanda,  facta 
desuper  ipsis  haeredibu?  et  executoribus 
piena  et  libera  ac  perpetua  absolutione 
elquietalione,  quae  apostolica  aucloritate 
sit  approbata  et  roborata.  Ila  quod  dein- 
cep?  praelextu  talium  testamenlorum,  in- 
stitulionum  et  largilorum  '  amplius  mole- 
slari  non  possint  in  iudicio  vel  exira, 

§  ^2.    Non    obstanlibuS     COnStitUtionibuS      Conlrarform» 

et   ordinai ionibus    apostolici?    ceterisque  ''""S'"''- 
contrariis  quibuscumque. 

§  3.  Voluraus  autem  quod  praesentium  Transumpio- 
transumptis,  manu  notarii  publici  subscri-  """  "■'"^' 
pfis  el  sigillo  alicuius  praelati  aut  pei'sn- 
nae  in  dignitate  ecclesiastica  constituta'" 
rnunitis,  eadem  prorsus  fide?,  tam  in  iudi- 
cio quam  extra,  adhibeatur,  quae  pr;ì<'- 
scntibuslileris  adhiherelur,  si  forcnl  exhi- 
bitae  vel  ostensae. 

Datura  Romae  apud  Sanctum  Pelrum, 
sub  annulo  Piscatori?,  die  vigesimatertia 
novembri?  millesimo  quingentesimo  vige- 
?imoquinto,  pontificatu?  nostri  anno  ni. 
Dal.  die  23  novenii.ris  1525,  poiilif.  anno  ni. 


XVI 

Quod  in  Slatu  Ecclesiastico  causae  cessio- 
nis  el  cliscussionis  honorum  aut  dilalio- 
ìiix  quinquennalis  sive  beneficii  cap. 
Pervenit  et  cap.  Odoardus ,  spalio 
trium  meiisium  terniinentur. 

Cieniens  Papa  Vii. 

Cum  ex  muitorum  relatione,  non  sine 
animi  nostri  displicentia  ,  acceperimus  caus.  huiu» 
quod  nonnulli.  Dei  timore  poslpo?ito,  el  '°"''""""^'- 
feuarum  animarum  ac  honori?  proprii  im- 
memores,  post  magnum  aes  alienum  con- 
tractum,  et?i  bona  sufficientia  prò  satisfa- 
ciendi?  creditoribus  habeanl,  tamen  ad 
eos  illudendo?  ac  laboribus  et  expensis 
defaligandos,  alii  beneficiumnllernalivuin, 

I  Legatorum,  Wadd.  (r.  t.). 


An.  C.  «525      9^  bullarium 

cessionis  videlici-t  boiinnini  aut  dilationis 
quinquennalis,  alii  discu?sionem  honorum 
aiif  haereditalum  etiam  a  Sedo  Aposto- 
lica impetrant,  quibus  impetratis,  ad  ex- 
peditionem  earumdein  minim»^  incumbunt, 
et  dictis  gratiis  so  tutos  cogno?centes,  et 
difficile  reputantes  quod  vel  creditores 
conveniant  in  eligendo  ,  vel  bonorum  et 
haereditatis  di?cussio  fiat,  paupere?  cre- 
ditores eorum  credito  vel  deluduntuf 
vel  adeo  protrabnntnr,  ut  ipsi  fame  pe- 
reant,  vel,  ut  saepius  evenire  solet,  mo- 
riantur,  et  haoredes  eorum,  non  ita  de 
materia  informati,  a  credito  eorum  peni- 
tus  excludantur. 

§  1.  Xos,  talibusiuconvenientiisobviare 

insiantia  irium  volentcs,  uiotu  pi'oprio  et  p\  nosira  certa 

mensinm  prac-       .        .  .-  i  ■ 

cniiur,  scientia,  tenore  praesentium  decernimus 

et  declaramus  quod  quirumqne  benefi- 
cium  alternativae  praedictum  aut  discus- 
sionum  bonorum  seu  haereditatis  hacte- 
nus  impetrarunt  a  die  publicationis  prae- 
sentium, et  qui  in  futurura  impetrahunt  a 
die  eorum  impetrationis  computandis , 
nisi  intra  tres  menses  usque  ad  sententiam 
esclusive  causam  expediverint  seu  expe- 
diri  fecerint,  dictis  gratiis  seu  heneficiis 
ipso  iure  privati  existant;  eliudices  eorum, 
quibus  tales  causas  ventilare  contigerit, 
sive  ordinarii  sive  delegati,  etiam  si  sint 
causarum  Palatii  Apostolici  auditores  aut 
sanctae  Romanae  Ecclesiae  cardinales,  ad 
fotalem  executionem  contra  ipsos  debi- 
tores,  ad  instantiam  cuiuslibet  creditoris, 
procedere  possint  et  debeanl  perinde  ac 
si  talia  beneficia  ipsis  talibus  debiforibus 
minime  concessa  fuissent,  partibus  alias 
iustitiam  ministrando. 

§  2.  Et  nihilominus  si  ex  aliqua  ratio- 

Qaam  maci  .ici  nabili   causa   iudicibus   praedictis  visum 

Ta/rrMeT'"  fuerit  dictum  terminum  trium  niensium 

prorogari  dehere,  dictum  terminum  sibi 

bene  visum,  non  tamen  ultra  alium  men- 

seiìl  et  non  amplius,  prorogandi  licentiam 


ROMANTM  An.  C.   l'i-2j 

per  presentes  concedimus  pariter  et  fa- 
cultatem. 

§  3.  Non  obstantibus  constitutionibus  et  ciiuMiiac  do- 
ordinationibus  apostolicis,  iuribus,  etiam  "S'""'»«- 
municipalibus,   ceterisque  in  contrarium 
facienlibus   non   obstantibus  quibuscum- 
que. 

Placet  domino  nostro  Papae,  etitamotu 
proprio  mandat. 

{Piipae  sitbscriptio). 

A.  Portuensis. 

Die  vigesima  decembris  millesimo  quin-    Pubiicaiio. 
gentesimo  vigesimo  nono,  intimata,  aflixa, 
et  publieata  fuil  Romae  in  locis  consuetis 
per  me  Ioanncai  Jervier  SS.  D.  N.  Papae 
cursorem. 

Ita  est.  Ioannes  Yaltrini,  magister  cur- 
sorum. 

Pub.  die  20  decembris  1529,  poni.  an.  vn. 
Seqaitur  extensio  dictae  constitufionì.f  ad 
causas  cap.  Perveuit  (De  fideiussione) 
et  cap.  Odoardus  (De  solutione). 

Clemens  Papa  VII,  motuproprio  etc. 
Cum  niiper,  ad  amputandum  cavillatio-  «^ans»  '■"iu» 
nes  eorum  qui,  ad  fraudandum  creditores, 
et  diutius  prorogandum  debita,  alternati- 
vas  et  discussiones  honorum  n  Sede  Apo- 
stolica impetraverint,  ut  exinde  ea,  lon- 
gissimo  tempore  durante,  nullalenus  sol- 
vere teneantur,  nos,  per  motum  proprium 
mariu  venerabili?  fratris  nostri  Antonii  de 
Monte  episcopi  Portuensis,  mandaveriraus 
utii,  qui  talia  impetraverant,  ex  tuno;  qui 
vero  talia  in  futurum  impetrarent,  a  die 
impetrationis  huiusmodi  inft-a  tres  menses 
causam  expedire  tenerentur,  cum  pote- 
state  dictis  iudicibus  aftributa  trimestre  j 

praedictum,  si  eis  viderctur,  ad  unum 
mensem  prorogandi,  quibus  elapsis  et 
causa  minime  finita,  ex  tunc  index,  coram 
quo  causa  penderei,  ad  executionem  con- 
tra debitores,  perinde  ac  si  tales  conces- 
siones  minime  impetrassent,  procedere 
debeant,  aliaque  faciant,   prout  in  dicto 


cileusion  <w 


i 


An.  C.  1525  CI.EME.NS 

motii  proprio,  cuius  tenorem  liaberi  vo- 
lumus  prò  inserto,  plenius  conti nelur. 
Verum  quia   qiiod    una    via   proliibui- 
Eiieiisioiii.-u  mus  ,     alia    cavillosi    dcLitores    praefati 

conslitulìonis.  .  ' 

consequentes,  ahi  capilulum  udoardus , 
alii  benefìciiiin  capituli  Pcrvenit  a  prae- 
dicta  Sede  Apostolica  inipetrantes,  quae 
beneficia  nidlatenus  expedire  ciirant,  in 
maximum  pauperiun  creditorum  damnum, 
animae  suae  pcriculum  ac  scandalum 
plurimoriiiii.  Talibiis  igitur  inconveuien- 
tiis  providere  volenles,  dìctumque  manda- 
fum  eliam  ad  praedicta  beneficia  am- 
plianles  et  extendentes,  decernimus  et 
mandamus  qiiod  quicumque  aliquod  di- 
cloniiii  bcneficiorum,  scilicet  capilulum 
Odoardus  et  capifulum  Pervenit,  a  nobis 
seu  Sede  Aposlolica  hactenus  impetrave- 
rint,  ani  in  posti  rum  impetrabunt  ex 
tunc,  aut  a  die  impetrationis  respeclive 
infra  tres  menses,  cum  potestate  proro- 
gandi  ad  alium  menseni,  iuxla  et  secim- 
duni  forniam  dicti  prioris  mandati,  cau- 
samipsi  omnino  expediri  facere  teneantur. 
Quibus  elapsis  et  causa  minime  expedila, 
index  ad. executìonem  centra  debitores  et 
bona  eorum  procedere  teneatur,  conces- 
sionibus  obstanfibus  ac  aliis ,  quae  in 
dicto  mandato  voluimus  non  obstare , 
minime  obstantibus. 

Piarci,  ci  itamotu  proprio  mandanrius.I. 
(Papue  mbscripHo). 

Anno  millesimo  quinoentesimo  trige- 
Puiìiitatid  ^inio,  indiciioae  lertia,  die  vero  vigesima- 
sccunda  iunii,  pontificatus  sanctissimi  in 
Clu'isto  palris  Clcmenlis,  divina  providen- 
tia  PI'.  VII,  anno  septimo,  retroscriptae 
literac  publicalae  fuerunt  et  affixae  in 
acie  Campi  Florae  ac  Cancellariae  Apo- 
stolicae,  Capitolii,  rcverendissimorumPP. 
DD.  gubernatoris,  auditoris  Camerae  ac  vi- 
carii  Urbis,  dimissis  copiis  afllxis  per  me 
Petruin  Traslolli  cursorem. 

Vivianns  de  Bella-Villa,  inagister 
cursorum. 

Pub.  dii!  20  iunii   1530,  pontif.  ;iii.  vii. 


vu   PP. 


99      An.  C.  1526 


XVII. 


Ordinationes  observandae  per  notariosRe- 
vercndae  Cam erae ApusloUcae  circa  ad- 
initah'onemet  exlensionem  coiìseusimm 
de  cessionibus  iurium  et  resignationi- 
bns  beneficiorum  ecclesiasticorum;  nec- 
non  circa  literaa  a  postoli  cas  desuper 
expediendas,  ac  nutiidata  per  ivdices, 
eorum  consensuum  vigore,  concedendo. 

Sanctissimas  in  Christo  pater  et  dominus  no- 
ster,  dominus  Clemens,  divina  providentia 
Papa  VII. 

Provide  attendens  infrascriptas  con-  juims  n  man- 
stitutiones  felicis  recordationis  lulii  II  c"!èra"°Apo! 
et    Leonis   X  ,    Homanorum    Pontifìcum  *'"'''^"'  "'  "• 

signatioiies  us- 

praedecessorum    suorum  ,    fore  rationa-  que  lunc  facus 

,  .,  .  ...  adnolarent     in 

biles  ac  canonicas  et  lustas ,  per  qnas  auihemicis  n- 
primo  lulius  accepto  per  eum  quod  tunc  Ita'/intrU^o 
Camerae  Apostolicae  nolarii ,  per  quam- '''"*• '''f^'S"»- 

^  ...     lioues     tiendas 

dam  corruptelam  seu  abnsionem  ,  resi-  aduoiaionunfr» 
gnationes  beneficiorum,  quae  in  Romana  p^aesi'm  "coi- 
Curia  in  dieta  Camera  fìebant,  ac  in  or-  *''"*"'' 
dinariis  authenticis  libris  adnotari  e1 
scribi  consueverant,  ne  fraus  aliqua  fieri 
aut  excogitari,  sed,  quando  opus  esset. 
semper  de  ventate  doceri  posset,  ut  plu- 
rimum  in  dictis  libris,  próut  tonsueluiu 
erat,  non  scribebant,  sed  a  tergo  suppli- 
cationum  adnotabant,  et  postea  supplica- 
tiones  ipsas,  cum  adnotatione  resignatio- 
nura  huiusmodi  a  tergo,  earum  partibus 
restituebant,  nulla  retenta  copia  seu  noia, 
absque  eo  quod  in  prolocoUis  vel  libri^ 
eiusdem  Camerae  scriptae  forent,  talesque 
resignationes  per  intorvallum  plurium 
mensium,  parte  instaiile,  absconsae  et  se- 
cretile existebant,  quo  fiebat  ut,  cum  in 
dictis  libris,  duni  de  resignalionuni  admis- 
sionibus  huiusmodi  tractaretur,  verilus 
rcpcriri  non  posset,  essetquc  in  potestale 
parlium,  in  fraudem  et  deceptionem  im- 
pelranlium  ad  eorum  propositum  resi- 
gnalionibus  sic  a  tergo  adnolatis  uti,  vel 
cas  celare ,  ut  eis  magis  expedire  videre- 
tur,  huiusmodi   fraudibus  occuirere  vo- 


An.  e.  lo-2fi        100  nt'I.LAmiM 

1  li'iis,  eisdeinnolariis  eleorum  cuililiel,  sub 

excommiinicationis  lataesentcntiaepoena,  [- 
manclaverat  ut  resignationes  dictorum  be- 

I  neficioi'um    lune   factas   et    admissas,  in  , 

inargin'^  seu  a  tergo  supplicationum  aut 
alias  aiiter  quam  in  dictis  libris  adnola-  [ 

■  tas,  etiam  si  partibus  restitulae  essent,  in- 

fra  terminum  oclo  diernni  ex  tunc  pro- 
ximae  fulurorum,  in  libris  authenticis 
ciusdeni  Caraei'ae  scripsisse  debcrent;  re- 
signationes vero  quas  ex  lune-  in  poste- 
luni  ailinilli  el  fieri  conlingeret,  sub  simili 
poena,  infra  tres  dios  computandos  a  die 
praestili  eonsensus,  supersuppliealionilius 
singulis  adnotari  debercnl,  nec  ex  lune  de 
celerò  liceret  eis  in  margine  supplicatio- 
num dictas  resignationes  scribere  vel  adno-  [ 
lare,  nisi  priusin  lileris  authenticis  ad ik Ita- 
lie fuissent,  ac  ex  lune  resignationes  alitei' 
factae  nnllius  momenti  forent,  nec  alieni 
suffragari  debere,  benefieiaque  aliler  re- 
signata,  ([uanivis  resignantes  Urne  morlui 
essent,  non  per  rcsignationem,  sed  per 
obitum,  vacare  deerevcral. 

§  1 .  Et  deinde  Leo,  praedecessor  prae- 

Leo  X  coniir- faius,  etiam  pcr  eum  accepto  quod  prae- 

"ìkliieni   luiii  foli    diclae  Camerae  ac  etiam    Caneella- 

dauf  supV'ica"  i''''i*3  Apostoiicae   notarli,    plura  loca  seu 

iionis  pcr  cos-  fo|i;,  ju  \[\n-\^  talium  resiunaalium  in  albo 

dem  ni'tiriosin  .  ^  i-  ' 

iiiis  .iihioiaiio- dmultebant,    ut   posLmodum    dieni,    qua 

nibus  poni  de-         •  ,•  ,  t       »*  i 

bc.e;  resignationes  a  tergo  suppucationum  ad- 

uolatiefucrant,  scribere  posscnt;  el  per  hoc 
occasio  praebebalur  ut  alias  l'raus  com-  ' 
milleretur,  quoniani  liligantes  vel  eoruni 
procuratore»,  qui  consensum  resignationis 
seu  coacessionis  posi  signaliu'ani  suppli- 
cationis,  vigore  cuius  facienda  eral  resi- 
gnatio  velcessio,  pracslare  debcbanl,  con- 
sensum per  cos  buiusmodi  cessione  prae- 
standum,  ad  eoruni  beneplacilum  et  inxta 
eveutum  lilis,  in  fiaude  collitigantium 
praestare,  auL  in  dietis  libris  adnotari  fa- 
cere  dillerebant,  cum  eonsensus  super 
buiusmodi  resignatioiiibus  seu  cessioni- 
bus  lelioliaheielui'  ad  diem  daiae  suppli- 


ROMAXmi  An.  C.  lSv:ì 

cationis,  etexdiedatae  supplicationis  ces- 
siones  ipsae  faclae  censerenlur,  quo  fiebat 
ut  liles  ipsae  fìerenl  immortales,  ac  coHi- 
ligantcs  el  ahi  impelrantes  supplantai-en- 
tnr,   cum  esset  in   poteslale  illorum,  in 
quorum  favorem  buiusmodi  l'esignationes 
seu  cessiones  fiebant,  sententias  latas  re- 
Iraetari    et    annullar!  lacere,    delegendo 
supplicationes  et  cessiones  ac  resignatio- 
nes  praecedenles   illarum  vigtu-e  factas  ; 
praeinissas  omnesque  alias  fraudcs,  quan- 
tum poluil,  extirpare  volens,  ac  resigna- 
tiones  et   cessiones    sic    dolose   eatenus 
factas  el  ex  lune  in  anlea  faciendas  irri- 
tans  ac  irrilas  et  inanes  decernens,  man- 
datum    lulii    praedecessoris     buiusmodi 
motu  proprio  approbaverat,  el  nibilomi- 
nus   dictis  notariis,   sub  dieta  latae   sen- 
tentiae  poena,  mandaveral  quod  ex  tunc 
de  celerò  omnes  resignationes  et  cessio- 
nes, quas  per  eos  admitli  seu  corani  eis 
fieri   conlingeret ,    infra    tres   dies  a  die 
praefati    eonsensus  computandos,    super 
supplicatione    cossionis  seu  resignationis 
signata,  in  libris  praefatis   aulbentice   et 
legaliler  adnotare,  ac  solemniter  àpponere 
lenerenlur,  omni  prorsus  exceptione  ces- 
sante, ita  quod  ex  tunc  de  celerò  nulli  ex 
'  eis  liceret  in  margine  vel  a  tergo  suppli- 
'  calionuni  sive  procurationum  diclas  resi- 
gnationes aut  cessiones  scribere  vel  ad- 
notare, nisi  prius  in  dictis  libris  authen- 
I  ticis  adnotatae  forent.  El  in  adnotationi- 
bus    buiusmodi    fìendis,    volueral    diem 
I  dalae   supplicationis,    cuius    vigore  talis 
;  resiguatio   vel   cessio  facienda  eral,  poni 
■  el  adnotari,  et  lempus  liium  dierum  prae- 
j  dictorum  praefixum  a  die  praestili  con- 
I  sensus  eomputari  debere,  ac  ex  tunc  re- 
I  signationes  el  cessiones  alilei'  factas  nul- 
!  lius  roboris  vel  momenti  foro,  nec  alicui 
suffragali  (k'bere,  benifieiaque  aliler  resi- 
gnala,    non   per   resignalionem,  sed  per 
1  obitum,  ut  praeferlur,  vacare,  sicqueiudi- 
cari  debere ,  ac  irrilnm  si  secus  conlin- 
i;ri-el  fieri  decreveral. 


An.  C.  <S2n 

§  2.    Ilemqne  Leo   praedecessor,  cum 
Et  pnsisa  iip-  postmodum  accppissct  (iiiod  nonnuHi  di- 

Ckravit,  ut  liic.  '  .    . 

ctorum  mandatoriim  coiifoniplorrs  iiixi 
fiiorant  et  iiil(;lianlur  por  vias  varias  illo- 
ruin  disposilionem  raviUari,  illa  de  con- 
sensibiis  diinilaxal  a  tei'go  supplicalionum 
seii  mandaloi'um  procuralionum,  no»  aii- 
lem  in  aliis  locis  descriptis  vel  monto  rc- 
tentìs  et  gestis,  intelligi  debere;  aliis  vero 
alitei*  et  aliter  interpretantilm?,  volenj; 
siuim  et  Iiilii  pracdi'cessoiis  niandatiim 
huiusmodi,  semotis  cpiibusvis  cavillatio- 
'  nibus,  cnVctnin  sorliri,  mola  simili  dcrla- 

raverat  illam  ex  lune  in  anlca  iutclligi 
debere  de  omnibns  et  sin^^ulis  consensi- 
bus,  in  quacuinque  cessione  el  resigna- 
tione  ac  unionnm  dissolulione  ac  alia 
actione  prò  expeditione  litorarnm  aposto- 
b'carum  necessariis,  sive  a  tergo  suppli- 
cationnm  et  manilalornm  procuralionnin, 
sive  alibi  scriptis  ani  eliani  aliter,  vigore 
supplicationunì  prò  tempore  signalarum, 
quomodolibet,  etìam  tacile,  praestitis  vel 
niente  retentis  ,  qui  in  libris  praedictis  , 
infra  tempora  (ìraedicta,  respective  impo- 
sterum  non  adnotarentur;  ac  volueral  el 
decreverat  verbum  Nadir,  qnod  in  liferis 
resignatioiuini  et  concessionnm  ac  disso- 
lutionum,  unionnm  ac  alias,  in'quibus 
consensns  reqniriUii',  a|i|ioni  solilum  , 
nnllum  etfectiim  de  ct-ltn'o  operai'i  nec 
attendi  debere ,  ubi  non  esset  servata  so- 
lemnitas  praedicta  adnotandi  consensum 
infra  tiidiinm,  modo  et  forma  praedictis; 
ac  qnod  consensus  in  dictis  libris,  ultra 
tres  dies  adnotali  ante  illos,  de  (iiiibus 
agerelnr,  facerent  sutficientem  piobalio- 
nem  de  et  super  eoquod  dicti  consensus, 
de  quibns  ageretur,  post  tres  dies  prae- 
dictos  in  diclis  libris  prò  tempore  posili 
fuissent  et  cssent,  nec  ad  id  alterius  pro- 
bationis  adminicnlnm  re(piirerelur,  nisi 
contrarium  ex  adverso  probaretur.  Et  sic 
per  Palalii  Apostolici  cansaruni  auditores 
ac  dictae  Camerae  praesidenles  et  clericos 


CLEMENS   VU   TP.  Ifll        An.  C.    !:,■: 

ac  alios  quoscumque  iudices,  etiam  san- 
ctae  Romanae  Ecclesiae  cardinales,  indi- 
cari  debere;  ac  irritnin  el  inane,  si  secus 
super  iis  conlingerel  allenlari. 

ij  3.  Conslitntioncs  et  mandalum  Inlii  Pomifei  i,u 
et  luconis,  praetlecessorum  nuuismodi,  ad  uonesiuiiiii  i 
quorum  probalionom  illorum  narrativani ''7"',','' ,'"'" 

*  1  rat  el  ileclai  .,; 

praedictam,  in  indicio  et  extra  illud,  suf- 
ficere  voluil ,  jicr  praescnlem  suani  con- 
stilntionem  approbavit  et  innovavit ,  ac 
pei'pelun,  inconcnsse  et  inviolabililer  pi'o 
lege  observari,  et  secundum  illa  de  ce- 
lerò indicali  mandavi!,  salvo  qnod  ne  quis 
in  fulurum  de  brevilale  termini  ad  adno- 
landum  dictos  consensus,  in  dictis consti- 
tulionibus  el  mandatis  Inlii  el  Leonis 
praedecessorum  appositi,  comiueri  possit. 
Voluil  qnod  in  niateriis  Franciae,  prò  ab- 
sentibns  a  Romana  Curia, ad  consnlendum 
coinmoditali  sollicilalorum,  qui  nonnum- 
quam  in  illarnm  expcdilionc  cogunfur 
parlibus  rescribere,  et  rcsponsum  ab  eis 
expeclare,  babeanl  notarli  ad  adnotandos 
consensus  de  celerò  praeslandos  tres  men- 
ses;  in  aliis  vero,  quindecim  dies  a  die 
pracstationis  eorunidem  consensuum  com- 
putandos;  consensus  aulem  baclenus  prse- 
slitos  in  maleriis  Kranciae,  |)roabsentibus 
infra  duos  menses,  aliis  vero  infra  decem 
dies,  post  pnblicalionern  pracsentis  consti- 
tutionis  nostrae  praemissae,  adnolare  te- 
neantur;  ipsiqne  notarli,  qui  praesentem 
constitutionem  in  alitpio  observare  con- 
tempserint,  ultra  dictam  excommunica- 
tionis  sententiam,  prò  prima  vice,  suspen- 
sionis  a  perceptione  emolumentorum  of- 
fìciorum  suorum,  ad  tres  menses  per  ' 
datarium  prò  tempore  existenlem  irremis- 
sibiliter  exigendorum  et  fabricae  basilicae 
Sancii  Pelri  de  Urbe  applicandornm  ;  et 
si  secundario  deliquerinl ,  ipsorum  odì- 
cioruni  privationis  poenas  incurranl  co 
ipso. 

§  4.  Insupor  inandavit  eamdeni  consti-  PuMicjri  lubet. 
lulionem  in  Cancellaria  Apostolica  publi- 


Ali.  e.  1526       102  BULtARIUM  ROMANUM  An.  C.  1525 

cari,  et  in  illius  quinterno,  ad  perpetnam  !  absque  eo  qnod  notarii  praedicti  nianuin 
rei  memoriam,  doscribi,  et  eodem  qnin-  a  tergo  ipsarum  literarum  npponant,  tam 
terno  cuicumque  petenti  dari,  ut  in  aliis  per  Cancellariam  quam  Cameram  Aposto- 
constitutionibus  extravagantibus  in  ipso  i  licam,  iuxta  illarum  sfylum,  expediuntur, 
quinterno  descriptis  solitum  est  observari.  j  ac  quod  nonnulli   iudices  dictae  Curiae 


§  5.  Deccrnens  uTitum  et  inane,  si  se- 
Decreiuni  ini-  cus  supcr  liis,  a  quoquain,  quavis  aucto- 
ritate,  scìenter  vel  ignoranter  contigerit 
attentari. 
Placet,  publicclur  et  describatur.  I. 

(Papnc  subscrlptw). 
Lecta  et  publicata  fuitsuprascripta  con- 
puuic.iio.    stitutio  Romae  in  Cancellaria  Apostolica , 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 


Iransumpla  snpplicationum,  provisionum, 
beneficiorum  et  aliarum  gratiarum  per 
Sanctitatem  Suam  et  in  eins  praesentia 
signatarum  et  registralariim,  ac  etiam 
earumdem  supplicationnm  praetextu^  li- 
teras  et  mandata  de  adipiscenda  posses- 
sione beneficiorum  in  illis  expressorum , 
antcquam  lilerae  apostolicae  desuper  ex- 
pedilae  foeriiit,  expediant  et  concedant, 


quingentesimo  vigesimosexto,  die  vero  tri-  ex  quo  plura  inconvenientia  subsequun- 
gesima  mensis  ianuarii,pontificalus  prae-  i  tur,  et  diversae  querelae  ad  aures  Sancti- 
fatisanctissimi  domini  nostri Paptc  annoia,  j  lalis  Suae  perferuntur. 


Pub.  die  30  ianiiarii  1526,  poni.  an.  iii. 

Sequiluv  alia  coìistiiiUio  praecedenli  con- 
nexa. 

SanctissiuiQs  in  Christo  pater  et  dominus  noster, 
dominas  Clemens  divina  providentia  Papa  TU. 


u 


§  2.  Volens  etiam  liuiusmodi  abusibusNoiariisncdeni 

I      ,    -  •       ,M  •  j"        1      inslrumciita  re- 

I  Ci  inconvenienlibus  congruis  remedus  ob-  si-naiion.  eie-, 

I  viare,  tam  Cancellariae  et  Camerae  prae- 

j  dictarum  quam  aliis  quibuscumque  nota- 

i  riis  publicis,  sub  poenis  supi-adictis,  raan- 

}  davit  ne  de  cetero  instrumenta  resignatio- 

'  num  seu  cessionum  beneficiorum  in  dieta 

Qui  dudum,  postquam  felicis  recorda-  ;  Curia,  etiam  sine  supidicatione,  prò  teni- 

tionislulius  Papa  II,   eius  praedecessor ,    pore  faclarum,  seu  pracslitonim  in  illis 

accepto   per   eum   quod    tunc    Camerae  \  consensuum  tradere. 

Apostolicae  notarii  per  quamdam  corrup-  §  3.  Necnon  ,  tam  per  Cancellariam  pr,,eside„iib.,5 
telam  seu  abusionem  resignationis  bene-  quam  per  Cameram  praedictas  expedien- ^^°;^'=^'^™\.^^ 
ficiorum,  quae  in  Piomana  Curia  in  diefa    darum,  praesidentibus,  ne,  praetextu  di- ?""  ìii"""" '"■ 

*  .  strunienlor.    li- 

clorum  instrumentorum,literasa|)Ostoucas  lems  aposiou- 
super  resignationibus  et  cessionibus  prae-'^**  °''*  '*"'' 
dictis,  cum  mandato  eas  admittendi,  con- 
stito  quod  illae  corani  notario  el  testibus 
in  dieta  Curia  factac  fuerunt,  vel  etiam 
tare  praetermiltentes  seu  ex  aliqua  causa    cum  earum  admissione  dicendo  quod  de 
ne([ueunles,  instrumenta  resignationum  el    \\\\<  per  publica  documenta  cxtitit   legiti- 
cessionum,de  quibus  rogati  fuerunt,  tam-  ;  me  fact^a  fides,  expediie. 


Camera  fiebant  vie.  ^ 

§  1.  Et  cui  postmodum    innotuit  quod 
dicti  notarii    consensus  praedictos,  iuxta 
,j(.„,  p„„.  praixlecessorum  el  Sanclitatis  Suae   con- 
u(ii,  l■^  cau.is  jiitutiones  et  mandala  huiusmodi,  adno- 

h  r    oppressi- 
praeciiiil 


quam  coram  eis  et  testibus  factarum,  par- 


§4. 


Necnon  quibusvis  iudicibus  dictae  giiudicibu 


tibus  indifferenter   dant:    quorum  vifforp    Curiae    nuavi«  ordinaria  vel  delegata  au-  ''^"'    ■»»'"<='» 

.,,.,.,.,.  ,.  •  *-  capieudì     pos- 

illis   exhilMtae  iiterae  apostolicae,   super    cloritale  lungentibus  et  quocumque  no- sessionem  te- 
resignationibus  seu  cessionibus  ipsis  illas  :  mine  nuncupatis,  sub  eisdem  poenis,  ng  "'^''""'""• 
admitti  mandando  aut  etiam  admittendo,    transumpla  supplicationumapostolicaruiu   . 

1  Omittitur  consiitutionis  tenor ,  quia  habetur  i  et  literas  seu  mandala  illarum  vigore  pos- 
jn  praecedenli  constitutione. 


sessionem  beneficiorum  ecclesiasticorum 


praeinseilae. 


An.  G.  1826  CLKMENS 

apprehendendi  dare  et  concedere  quomo- 
dolibetpraesumant;  decernensirrilum  eie. 
Placet,  publicetiireldesrrilialnr  in  Can- 
cellaria.  I. 

(Papae  subscrìptio). 
Leda  et  puhlicata  fuil  snpra;;cripla  re- 
Pubiicaiio.  oula  Romae  in  CancellariaApostolica,  anno 
Incarnalionis  doniinicae  millesimo  qiiin- 
gentesimo  trigesimo,  die  vigesimasecunda 
mensis  septembris,  ponlifìcalns  sanclissinii 
domini  noslri  Clemenlis,  divina  providcn- 
tia  Papae  VII,  anno  vii. 
Pub.  (iie  22  septembris  t.")30,  ponlif.  mi.  vn. 

Sequihir  alia  declaratiopraeccdentix  con - 
siitutionis. 

Sanctissimus  in  Christo  pater  et  dominus  coster, 
dominus  Clemens,  divina  providentid  Papa  VII. 
Constitutionem  suam  de  consensibas  in 

sumraa  consi.  Cancellaria  vel  Camera  .\postolica  ex  Inno 
de  celerò  praestandis ,  (jiioad  materias 
Franciae,  infra  tres  mense? ,  in  aliis  vero 
infra  quindecim  dies  a  die  extensionis 
eorumdem  consensmim  computando?,  in 
libris  soliti?  et  authenticis  adnolandòs,  ad 
obviandum  fraiuiibus,  qiiae  in  retarda- 
lione  adnolatiimis  consensiunvi  huiiisraodi 
conmiitlebantiir  ,  ntiper  editani  decla- 
rando. 

§  I .   Voluit  quod  dieta  tempora  non  a 

Dfciaraiio  lem-  die  exlensìonis  coasensiuim  indicfis  libri?, 

polis      piaefixi  -  ,.,     ,.         .         .,  ., 

iioiaiiis  adno-  (^Hoi  ip?a  con?tilulio  ?ic  mhd  operarelnr, 
Lindi   consen-  j^^^   p^,.   gj^,^-,   (||(.|j^    fraudìbus  in  aiiquo 

obviaielur,  sed  a  die  praeslationi?  eorum- 
dem consensuum  intelligi  debeant.  Et 
quoniam  nonniiniquain  praestantiir  con- 
?en?ns  super  supplicationibus  nondum  ad 
regislrum  mis?i? ,  ?ed  adbuc  pene?  data- 
lium  suiim  existenlibus  ;  et  notarii  non 
possunt  tale?  consensiis  in  dictis  libri? 
adnotare ,  nisi  videant  buin?modi  suppli- 
catione?  regi?trata?  ?euexpedita?;  et  saepe 
labuntur  dieta  tempora  antequam  ipsae 
supplicatione?  ad  registra  ni  mittantur  seu 
CNpediantur ,   voluit    et   declaravit  quod 


VI,  pp.    ■  \0^      An.  C.  1.JÌ7 

lune  et  eo  ca?ii  dieta  tempora  a  die,  quo 
datarius  huiusmodi  suppliratione?  ad  rn- 
gi?trum  vel  summistam  miserit,  compu- 
tar! debeant.  Diem  aulem missioni?  buius- 
modi  de  cetero  adnotabil  datarius  prò 
teiiq)ore  in  calce  supplicationum  consen- 
?mnaliquem  reqiurentium,  pei'luec  vcrba, 
videlicet,  Missa  die  tali.  N.  Datarius,  qua^ 
verba  voluit  ad  plenani  probalionem  mi?- 
?ioni?  praedictae  ?ufricere. 

S  2.    Praeterea  voluiL  ipiud  notarii,  de       ncn.r.iio 

.,  •     ■  j       1      ■  1"^^  nolani  no- 

talibu?  con?ensdDus  rogati,  in  adnotalione  um  i^um  ua- 
illarum  in  dicti?  libris  facicnda,  tenean-  7a„,";;r';;p! 
tur  de  die  mi??ionis  liuiu?modi,  ?icut  de  pUcai^mis. 
data  supplicationum,  expressam  mentid- 
nem  facerc ,  ut  die   praestationis  coii?en- 
?uum  et  die  missionis  supplicationum  hu- 
iu?modi  simul  iuncli?,  ex  illorum  inspe- 
elione  evidentcr  appareant  ipsi  consen?n=, 
infra   tempora   praedicla,  in  dicti?  libri? 
adnotati ,  et  notarii  requi?iti  de  celerò  ad 
ponendum    aliquos   con?en?us   in    libri? 
praediclis,  si  ex  inspectione  dierum  prae- 
stationis  consensuum  ac  missionis  suppli- 
cationum viderinl  dieta  tempora,  ad  adno- 
tandum  consensus,  ut  piaefertur,  pnefixa, 
esse  lapsa,  consensus  tale?  in  dictis  libri? 
adnotare  nullaienus  praesumant,sub  poe- 
nis  in  dieta  priori  ron^titulione  contentis. 
Et  nihilominus  adnotalio  de  illis,  sic  extra 
tempora    praedicla   prò   tempore    facta  , 
ipsique  con?en?us  sic  adnotati  viribu?  om- 
nino  careant,  nulliusque  sint  robori?  ve1 
momenti.  Narrativa    quoque  per  verbuni 
Nudili  vel  Nuper,  in  lileri?  apostolici?  su- 
per inateriis,  ad  quarum  expeditionem  con- 
ben?us  aliquis  requiritur,  prò  tempore  ex- 
peditis  posila ,  conlra  praemissa  minime 
attendi  debeat,  nec  aliquem  effectum  ope- 
relur. 

§  3.  Insuper  intelligens  Sanclilas  Sua,  oedaraiio  con- 
in  profectione  sua  versus  Massiliam  et  du-  sensuum  non 
:ante  banctitalis  Suae  ab  trbe  ab?entia ,  propier  impefii- 
ac  per  aliquos  die?  ante  et  po?tquam  più-  "7,''\iut'rm,- 
res  consensus fuisse  praestitos,  *  qui,  prò-  uocis  ab  i,i,o. 

1  Furie  legendum  . .  .  unte  et  post,  quamplures 
coiìsenms  (r.  t.). 


Ar.  C.   i:r26        10.Ì  BULLAKUM 

pter  vnria  impedinienta,  infra  dieta  tem- 
pora, iiixta  dictani  constitutionoin  ,  in  li- 
bris  praedictis  aduotaii  non  polueninl , 
ad  consulondum  indemnitati  paitinm,  dal 
et  concedi!  notariis  Cancellaiiae  et  f.a- 
merae  praedictis  liccnliam  et  lacultalrm 
(|uod  omnes  consensus,  a  die  recessìis 
Sanrtitatis  Suae  ah  l'rlie  versus  Massiliain 
iisque  ad  eius  in  Uriie  ieliceni  rediluni, 
videlicet  a  die  nona  septembris  usque  ad 
diemdeciniamdeeenib.an.  millesimo  quin- 
gentesimo  trigesimotertio,  ac  per  qninde- 
cim  dies  ante  recessuniet  alios  qiiindecim 
dies  post  reditum  huiusmodi,  praestiti  in 
libris  praedictis,  prò  alisenlihus,  infra  tres 
menses;etpro  praesentibus,  infra  qninde- 
cim  dies  a  die  publicationis  praesentis 
constitutionis  compiitandos  adnolari  ])os- 
sint  et  valeant.  Necnon  consensns  huius- 
modi sic  adnotandos,  ac  etiani  de  man- 
dalo Sanctitatis  Suae  vel  datarli  sui  iam 
adnotatos,  in  omnibus  valere  et  validos 
esse,  perinde  ac  si  infra  tempora  dictae 
prioris  constitutionis  in  eisdem  libris  ad- 
iiotati  fuissent. 

^^  4.   Decerncnles  sic  per  quoscunupie 
Decreium  ir-  iudices  ct  commissarios,  quavisauctoritale 
riiani.  fungcntes,  in  quibusvis  causis,  motisel  nio- 

vendis,  et  etiam  per  appellationem  adiiuc 
pendentibus,  interpretari  ac  iudicari  de- 
bere. Ac  irritum  eie.  si  secus  fiat.  Con- 
stilutione  praedicta  cum  poenisin  ea  indi- 
ctis  alias  in  suo  robore  permanentibus. 

Placet,  publicetur  et  describatnr. 
(Papae  mhscriplio). 

Leeta  et  publicata  fuit  die  martis,  xiv 
rubiicatio.    aprilis  mdxxxiv,  pontificatus  SS.   D.  N. 
anno  xi. 

Pub.  die  ii  aprilis  1534,  pont.  an.  xi. 

XVIII. 

De  dispensalionc  frairnm  mililìae  de  Ca- 
lalrava,  Unlinis  Clxlerciensis,  circa  or- 
dinaliuìics  quibiis  carelur  qaodipd  non 
nudi  el  cinclidurmùinl,  et  tamdiiiriiis 
quam  nocltnirix  horis  divina  officia  re- 
cileni  ^ . 

1  Uè  liac  militia  alias  posui  ronstilutionesindi- 
caiasbiipra  in  consiit.  IV  .Adriani  VI,  D>im  inlru, 
pag.  15. 


ROJUNUir  Ad.  C.  i525 

Cleaeas  episcopus  servus  servoium  Dei, 
ad   perpetuam  rei  memoriam. 

.\postolicae  Sedis  consueta  clementia  Eiordium. 
lapsis  ad  eam  post  excessum  cum  bumi- 
litale  recurrentibns  personis,  sub  suavi 
praeserlim  sacrae  Religionis  mililiae  de 
Calatrava,  Cisterciensis  Ordinis,  prò  fidei 
eniliolicae  exallatione  institutae,  militan- 
tilnis,  libenter  se  propitiam  et  benignam 
exhibere,  et  dum  id  humiliter  petierinf, 
suae  pietatis  gremium  aperire,  illosqne 
gralioso  favore  prosequi  consuevit ,  qnos 
ad  id  alias  propria  vhtulum  merita  mul- 
liplieiter  recoinmendanl . 

§  1.  Sane  carissimus  in  Cbristo  filius  Fraues  ei  mi- 
nosferCarolus,  Romanorumrexillustrisin  \lll^  ^^  ^'J,*I 
imperatorem  electus,qui  etiam  Caslellae,  "aiionibus  mi- 

*  '  ^.    .   .         litiae  non  nudi 

Legionis,  Aragonum  el  utriusque  Siciliae  sed  cimii  dor- 
rex,  ac  diclae  mililiae,  per  SedemAposlo-  J'e'dìe,  sed  "c"^ 
licam  depntatus,  perpctnus  adminislrator  "f™  'l*  ."""^'^ 

i  'li  olticia  divina  r(V 

cxistit,  suo  et  dictonmi  tìliorum,  capituli  "'"'«'enemtr; 
et  universorum  diffìnitorum  nuncupato- 
nmi.ac  alioium  prioruiii,  praeceplorum, 
IValrumet  milituin,  eiusdem  militiaenomi- 
nihiis,  per  dilcctum  fìlium  Ramirimi  Nu- 
lli z  de  Aguilera,  praeceptorem  domus  de 
Meslanca,  militiae  et  Ordinis  praedictorum, 
Toletanae  dioecesis,  nuncium  suum  super 
hoc  ad  nosdestinatum,  nobisnuper  exponi 
fecil  quod  ,  licei  in  modo  vivendi,  institu- 
tionibus  regularibus,  statulis  et  consuetu- 
dinibus dictae  militiae  ac  eistradilis,  etiam 
forsan  iuramento,confirmalione  apostolica 
aut  alia  fìrmilaleroboralis,  interalia  caveri 
dicatur  expresse  quod  [triorcs,  praecep- 
lores,  fratres,  mililes  et  personae  mililiae 
huiusmodi  prò  lempore  existenles,  vestili 
el  cincli  dormire ,  ac  nonimlla  psalleria, 
psalmos,  oralionesel  alia  oflicia  divina  an- 
nualim  et  dietim  ac  nocturnis  temporiljus 
et  horis  diversis  dicerc  et  recitare,  elalia  i 

lune  expressa  facere  tcneanlur,  et  Illa  ne- 
gligenles  excommunicalionis,  suspensio- 
liis  ci  iiiterdicti  aul  alias  senlentias,  ccn- 
suras  et  poenas  incurraa)*! 


Ali.  C.  Ib26  CLEMENS   VII  l'P 

,^  2.  Tamon  a  mullis  annis  cilra,  illa  in 
seddiciaecon-  eadcin  inililia,  fiuoad  dorniiemlum  vcstilos 

slituliones  ob-  '  .    ,  • 

servaiae  uon  et  cinclos,  ac  quoau  ilebitiiiii  nioumn  ui- 
reiidi  (illiriiini  ne!;li"'entcr  fccerunt,  ac 
inulii  illa  non  in  (oluin  vel  modo  ani 
tcm|joiil)ns  debilis  dixorunl  et  recitarunf, 
ac  muli  el  sine  cinanlo  dormiernnl,  et  in 
onuiihus  aliis  obsorvandis  ncgligenlos  fuc- 
ruut. 
§  3.  Qivdve  pio  parte  eiusdeni  Caroli 

Caroiusrei,  ari-  regis,  Ìli  imperatopcm  electi  et  adminislra- 

minislrator  mi-  ,       .  , .  ,,  •     , 

liiiac,  de  fius-  tovis,  asscrcntis  nonnullos  ex  eisdem  prio- 
'""""^     "iIsT- '"'»*'  pra<-^ceplori])ns,  niililibns  el  fralii- 


Clllpìs 

tionem  peiii.  bus  ac  pei'sonis,  ob  securitatem  eoruni  (>t 
aliorum  snornin  confratrnm  et  personanim 
conscientiaruni,  a  }iraenìissis  negligentiis 
etculpisabsolvi  desiderare,  eorundem  no- 
minibus  nobis  fuit  hnmililer  supplicatnm 
quatenuseis  in  praemis?is  opportnnepro- 
videre  de  benignilale  apostolica  dignare- 
mur. 

§  A.  Nos  igitnr  attendentes  qnod  prae- 

Et hic  Pontifex  fatae  Sedis  exnberans  clcmcntia,cuni  hu- 

pptilam  abBOlu-       ...  ..  .  . 

tionorti  ronce-  muitato  pctentibus,  suae  pietatis  gremnim 
'•  aperire  non  denegai,  qui(juc  hodic  et  alias 

per  diversas  nostras  literas,  horas  et  offi- 
cium  ac  psalnios  bniusmodi  in  alias  ora- 
tiones  et  versus  tnnc  expressos  eisdem 
prioribus,  praeceptoribns,  niilifib.us,  fra- 
tribiis  et  personis  coninuilavinins;  et  circa 
modum  vivendi,  ac  quod  nudi  et  sine  cin- 
gulo  dormirent,  et  aliqua  alia  tnnc  expressa 
eis  concessimus  et  indulsimus,  prout  in 
eisdem  literis  plenins  continetur,  capitu- 
lum,  diffinitores  et  alios  priores,  praece- 
ptores,  fratres,  militos  et  personas  prae- 
dictas  ac  eorum  singulos  a  quibnsvis 
excomniunicationis,  snspen'sionis  et  inler- 
dicti  aliiscpie  ecclesiasticis  sententiis,  cen- 
suris  el  poenis,  a  iure  vel  al)  liomine, 
quavis  occasione  vel  causa  latis,  si  qnibus 
quomodolibet  innodali  i^xislant,  ad  elTe- 
ctum  praesentinm  dnnUaxat  consequen- 
dura,  harum  serie  absolventes  et  absolutos 
fere  censentes,  huiusmodisupplicationibus 
Bull.  Row.  Voi.  VI.  U 


105      Ah.  C.  15(26 

inclinati ,  apostolica  aiictorilate  ,  tenore 
praesentinm,  onincs  el  singulos  priores. 
praeceplores,  fratres,  niilites  el  personas 
militiae  luiiusmodi  a  negligentiisel  cuìpis 
pracdictis  absolvimns,  ac  illis,  ut  aliqnam 
eleemosynam ,  ad  arbitrium  dilecli  fdii 
prioris  convenlus  militiae  huiusmodi  seu 
eius  vicesgerentis,  prò  poenitentia  salutari, 
quainpro  praemissis  facere  deberent,  om- 
nino  erogare  procurent,  mandamus. 

§  5.  Ac  quoddeincepsperpeluis  fuluris  Pn«riiuc  dicis 
temporibus,    quolies  capitulnm  generale  £"''" ''"°" 


dictae  mililiae   celebrabilur. 


capitalo 

in  principio  f'""'""  »''"'- 

-.  ir        Itiliiinem   d;indi 

qisins  capituh,  prò  tempore  existens  prior  facunaiem  tri- 
conventns  militiae  huiusmodi  seu  eius  """'' 
vicemgerens  omnes  et  singulos  priores, 
praeceplores,  milites,  fratres  et  personas 
dictae  militiae  in  eodemcapilulo  prò  tem- 
pore interessentes  a  quibusvis  siniilibns 
culpis,  Iransgressionibus,  omissionibusvel 
negligentiis  ac  quibusvis  excommunica- 
tionis ,  suspensionis  el  interdicti  ac  reli- 
quis  ecclesiasticis  sententiis,  censuris  et 
poenis,  a  iure  vel  ab  homine,  quavis  oc- 
casione vel  causa  in  eos  latis,  inllictis  et 
promulgatis,  aliisque  eorum  peccalis,  deli- 
ctis,  criminibus  et  excessibus  quibuscum- 
que,  quantumcumque  gravibuset enormi- 
bus,  (Umimodo  lalia  non  fuerinl  propter 
quae  dieta  Sedes  foret  merito  consulenda, 
absolvere,  ac  eis  prò  praemissis  poeniten- 
tiam  salulaiem  iniungere,  ac  cum  eis  et 
eorum  singulis  super  irregularitate  per  eos 
quovis  modo  et  qualitercumquc  contrada 
et  contrahenda  dispensare  libere  el  licite 
valeat,  statiiinuis  et  ordinamus,  plenam- 
que  el  liber;im  ad  id  eidem  prò  tempore 
existenli  priori  et  eius  vicemgerenti  licen- 
liam  et  facultalem  concedimus. 

§  6.  Non  obstantibus  praemissis  et  apo-  t,„i,„,,„„,„, 
slolicis,  acinprovinciidibus  et  sj-nodalibus""" 
couciliis  cdilis,  general  ibus  vel  specialibus, 
conslitutionibus  et  ordinationibùs  ac  aliis 
mililiae  et  Ordinis  praediciornm ,  etiam 
similiter  rolioralis,  slatutis,  consueludini- 


obitanti- 


An.  C.  1S26        1<'I^  '  BULLARILM 

bus  privilegii>que,  iiidullis  ul  literis  apo- 
stolicis  illis  concessis,  confinnatis,  appro- 
batis  ef  etiam  pluries  iiiiiovatis,  celerisqiie 
contraiiis  quibuscumque. 

Nulli  ergo  eie. 

Datuni  Roiiiao  apuil  Saniluni  Putiiim ,  j 
anno  Incarnaliouis  dominicae  millesimo  ■ 
quingentesimo  vig('SÌniosexto,xviikalendas 
aprilis,  pontificaUis  nostri  anno  in. 

Dal.  die  16  niarlii  15*20,  ponlif.  aniiu  ni. 


XIX. 


Quod  syndici  et  procuratores  fratrum  Mi- 
norum  Ordina  S.  Franclsci  de  Obser- 
vantia  et  momalium  S.  Clnrue,  cuiii 
eonini  coniugibus  atque  liliis ,  doniibus  ; 
et  monmteriis  eorum  servienles,  gau- 
deanl  omnibus  gratiis  et  faroribìis  uc  . 
privilegio  fori,  guibtis  ipsi  fralres  pò-  I 
tiuntnr  et  gaudent.  \ 

Clemens  Papa  VII.  —  Dìlecti  filli ,  salatem  et  | 
apostolicam  benedictionem.  | 

Dum  consideramus  assiduos  labore?  et 
Cao.»  msiì-  vigilia* ,  quos  dilecti  filii  syndici  et  prò-  | 
iDiienif.         curatores  domorum  etmonasteriorumfra-  ' 
trum  Minorum  S.  Francisci  regularis  Ob-  ! 
sen'antiae  et  monialinm  Sanclae  Clarae, 
Conceptionis  et  Annunciationis,  Ordinum  ' 
.  et  sororum  Tertiae  Regulae  sancii  Fran- 

cisci ,  sustinere  non  cessant ,  merito  nos 
obligant  ut  animarum  suarum  saluti  con- 
sulamus,  ipsosque  a  quibusvismolestiiset 
I  iniuriis  sibi  prò  tempore  illatis,  quantum 

cum  Dee  possumus,  relevemus. 

§  1 .  Idcii'co  uni  syndito  et  procuratori 
Syndici  ei  prò-  buiusmodi,  cum  illius  uxore  et  liberis,  prte- 
-jtaiores  fra-  jenti  et  futuro,  singulac  doniui  et  mona- 
ée  obfertaniia  slerio  praedictis  prò  tempore  servientibus, 

potiantur,   cum  ,     ,  .      „  . 

€oram  fiiiis  ei  quod  de  cetero  perpetuis  tutin-is  tempori- 

?:;u'Vorutbu5,  ipsi  et  eorum  quilibet  omnibus  et 

frairom,         singulìs  induigcntiis  et  peccatorum  remis- 

sionibus,  favoribuset  gratiis,  quibusfratres 

1  Loco  Ordinum  forsitao  lu^.  fratrum  (r.  r.\ 


ROM.\SLM 

(  lidinisObseivanliie  praedictorum  utuntur, 
potiuntuiel  gaudent,  seunli.potiricl  gau- 
dere  polerunt  (piomodolibel  in  futurum, 
ali,  [loliri  et  gaudere  possint  et  valeant. 

§  '2.  Et  iusuper  in  qiiibusvis  causis  et 
rebus  ipsos syndiciiin et  protiira'torem con- 
fcinentibus,  livilibus, criniinalibuset mix- 
tis,  nonnisi  corani  iudicibiis  '  conservato- 
ribus  domorum  illarum ,  quaruni  ipse 
syndicus  et  procurator  fuerit ,  de  iustitia 
respondere  teneatur  aucloritate  apostolica 
concedimus  el  indulgemus. 

§  3.  Inhibendo,  sub  excommunicationis 
latae  sentenliaepoena,  universisetsingulis 
iudicibus ,  lonimissariis  ecclesiasticis  et 
saecularibus,  quacumque  aucloritate  fun- 
geutibus,  ne  de  causis  coritra  dictos  syu- 
dicos  el  piocuratores  niotis  el  movendis, 
directe  velindirecte,quovisquaesito  colore 
seu  praetfxtu,  se  inlromittere  quomodo- 
libet  de  celerò  audeaut  vef  praesumant. 
Decernentesquoscumque  processus  contra 
dictos  syndicos  et  procuratores  per  alios 
quam  dictos  conservalores,  in  causis  dum- 
taxat  rontraeosmotis  et  movendis,  baben- 
dos  et  sentenlias  ferendas  nullos  et  inva- 
lidos  nulliusque  roborisvel  momenti  fuisse 
et  esse,ac  irritum  et  inane,  si  secus  super 
bis,  a  quoquam,quavis  auctoritate,  scien- 
ter  vel  ignoranter  contigerit  attentari. 

^  A.  i\on  obstantibus  praemissis  ac  con- 
stitutionibus  el  ordinationibus  apostolicis, 
necnon  Ordinum  pitedictorum,  iuramento, 
confirniatione  apostolica  vel  quavis  firmi- 
late  alia  roboratis,  slatulis  et  consuetudi- 
nibus,  ceterisque  conlrariisquibuscumque. 

§  5.  Volumus  autem  quod  praesen- 
lium  Iransumplis,  manu  publici  notarli 
subscriptis  et  sigillo  alicuius  episcopi  eit. 

Datum  Romae  apud  S.  Petrum,  sub 
annulo  Piscatoris,  die  xvi  aprilis,  mille- 
simo quingentesimo  vigesimosexlo,  pon- 
lificatus  nostri  anno  in. 

Dal.  die  16  aprilis  1526,  ponlif.  anno  iii. 

1  Waddingus  hic  addii  commistariit  (».  t.) 


.\n.  C.  1556 


Et    ^ignanter 


Inhìbìtio  qua 
prohibelur  ce- 
leris  alii»  iudi- 
cibup,  quam  Or- 
dini>  coDScrTa- 
loribus,  rogai- 
(io  buiusmodi 
cau8;<niin. 


Qmlìaseamqna 
non  obftanli- 
bus. 


Fides  transun* 
piorum      faaìQt 

bulUe. 


An.  C.  l!)!tó 


CLEMENS 


XX. 


Ereclio  cathedrulif:  eccìrsiaf  Theatinuc 
in  metropolitanam  cum  iurisdictio- 
ne,  suiìeri orila  te  ne  pvaefinitiorie  suf- 
fraganeorìim  ^. 

Clemens  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad  perpetnam  rei  memoriam. 

Supor  univeisis  orliis  eiclnsiai;,  Ko  dis- 
Pro» ^ni  piiiiiMile,  qui  cunoUs  imperai,  el  cui  uni- 
versa deserviunt ,  moritis  licei  imparilms, 
coustiliiti,  lovauìus  iu  circuilu  ayri  domi- 
nici ocnlos  noslrac  mcnlis,  more  visilis 
pasloris  inspeclmi  (piid  ecclesiarum 
ipsarum  slatui  congriuil,  quid  opeiis  circa 
illas  caruniqne  slatuiii  prospcrum  el  lu- 
licem  impendi  delieal;  el ,  divino  l'olii 
praesidio ,  quo  cuncla  ex  sui  lienii^nilale 
prò  populiirum  suorum  cliiistifidelium 
salute  disponif,  ad  ea ,  (juac  slalui  rcrje- 
sìaruni  huiusmodi  coni^iinuil  ,  nostri  mi- 
nisteiii  parles  ulililer  inlenderc  ciMamus, 
prout  in  Domino  conspicimu>  saluhriter 
t'Xpedire. 

i^  1.  Sane  allendenlcs  civilalem   Thea- 
D^uaiis  rhea- liii;,!,,^   ;„  (pnirn    provinciae    Aprulinen- 

linse  decora  et     .  ^  .         „ 

eccietiaf  ca- SIS  rci^ui  ^Kiliae,  cilia  l' aiiHii ,  <|uae,  am- 
mem"''beneÌ' P'''"'''''e  Celebris,  fmis  l'I  iulra  S(-n<.vem 
eiaque  in  oani  ^iviiatcs  cl  (luaniiìlura    opnida  l'I   castra 

coUhU  a  Felice  .  ,,         ■ 

episcopo  enun- ac,  ol)  euis  excellenli.un ,  juoprnmi  vice- 
""  '  rcii'em   habere  dionoscilur,    couslilutam, 

ac  lolins  provinciae  praediclae  caput, 
necnon  a  clarae  memoriae  repibus  Sici- 
liae,  qui  prò  tempore  fucrunt,  pluribus 
privilcgiis  munitam  esse,  ci  in  ca  letjios 
auditores  i-esidere ,  baroncsque  ipsius 
provinciae  prò  illius  Iraclaudis  negociis 
congregari  consuevisse  ;  ac  ecclesiam 
Tlieatinam ,  cui  venerabilis  fralcr  Felix, 
episcopus  Tbealinus  ,  praelalus  nosler 
domesticus,  pratesi,  inter  alias  ipsius  pro- 
vinciae calhedrales  ecclesias  insignem  el 
nolabilem    ac    metropolitica   iiraelatione 

1   Ex   Resesi,  in  Archiv.  Valic. 


va  pf.  107     Au.  e.  isas 

dignam  merito  exislere;  necnon  dileclos 
filios  communitatem  ipsius  civitatis  Tlie- 
atinae  propterea,  prò  auguniento  dotis 
mensai'  episcopalis,  eiusdem  ecclesiaeThe- 
alinac  reddilus  annuos  Irecentos  du- 
calos  monelae  dicti  regni,  seu  certam 
pecuniarum  summam  prò  dictorum  red- 
dituum  annuorum  emptione  assignare 
para  Ics  exislere. 

§  :2.    Ex    bis  el    lionuuilis    iliiis    raliona-    Kam  in  melro- 
.      ,     ,  .  I  •  polini  erigii,  as- 

bdibus  causis  moti,  haliil;i  .'^upi'c  niscunugnuis  pccie- 
Iralribusnostris'  deliberatione  matura,  ad  ;"'j.  """'s'- 
omnipotenlis    Dei    laudem   el    Imnorein. 
necnon  fidei  catbolicae  exallalionem,  prae- 
fatam     e'cclesiani    Tbealiuain    iu    melro- 
polilauiuu,    cum    ,ucbiepiscii|)alis    digni- 
lalis  iurisiliclione  ci  supciioritate  ac  cru- 
cis   delatione    et  aliis  metropolilicis  insi- 
gniis,  de  fratrum  eorumdem  Consilio,  apo- 
stolica   auctorilate,   tenore     praesentium 
crigimn?  et  inslituimus;  ac   iili    Lancia- 
nensera,  Pennensem  l'I   .Vdricnsem   civi- 
tales  et    dioeceses,   prò    cins    provincia . 
el  i[)sarum    Lancianensis,    Peimensis    ci 
Adriensis  ecclesiarum  praesules  prò  Icni- 
pore  existenles  prò  suis  suffraganeis  cpi- 
scopis,  necnon  dileclos  lilios  cnpilula  ec- 
clesiarum   ac   cli'rum    ri    poi)ulmn    cjvi- 
lalum  p|  (lioecesum  carumdi'm,   prò  suis 
provincialibus  clero  v\  populo:   ila  quod 
ipsi,  quoad  omnia  metropolitica elarchie- 
piscoprdia  iura  ,   superiorilatem  et  iuris- 
dictionem,   pio  tempore  existenti  arcbie- 
piscopi)  Tiipaliiiii  siibiecli  sinl,  el ,  lam- 
qiiam    membra    capili    obsequentes,   ci- 
dem  -  archiepiscopaliinis  iiirilms  resjuMi- 
dcre  de.beanl,  de  simili  Consilio,  auctori- 
tate  (>t  tenore    praedictis    concedimus  el 
assignamus. 

i^  3.  Necnon  mensae  praediclae  reddi-    ^.ivo*  reddi- 
lus annuos,    prò  illius  dotii^  augumenlo'      '  ■  " 
liuiusmodi,  per  eamdem  communilalc'm  , 
ut  praefertur,  assignandos,  seu  prò   illn- 

1  Ugli.  hic  addii,:  .S.  K.  E.  curdinulHxis.     -i  Et 
liic  iegil:  et  (le  locu  ridnii  [i\.  x.). 


,  Itis   ol    trihueu- 


Ali.  c.  \oìn     108 


BULLARll 


rum  emplione,  ex  pecuniarutn  summa  per 
ipsos  comniunitatem  assignanda  emen- 
3os,  Clini  assignati  seu  empti  fuerint,  ex 
nunc,  prout  ex  tunc  et  e  centra,  perpetuo 
applicamus  et  appropriaraus. 

§  A.  Decernentes  ex   nunc   irritum  et 
ciausuiae  prò  inane,    si   secus   super  his,  a  quoquain, 
Srerecirdnu  fpiavis  auctoritate,  scienter  vel  ignoranler 
fiiuiiiaie.         eonligerit  attentar!.  Non  obslantibus  con- 
slitutionibus  et  ordinationibus  apostolicis 
ceterisque  conlrariis  quibuscunique. 
Nulli  ergo  oninino  hominum  etc. 
Datum  Romae  apud  S.  Petrum ,    anno 
Iiicarnalionis  doniinicae  millesimo  quin- 
gentesimo  vigesimosexto ,    kalendis  iunii, 
pontificatus  nostri  anno  in. 

Dal.  die  1  iunii  15-20,  ponlif.  anno  ni. 


XXI. 


Cìiu<a 

»Ì0DÌ«. 


Procuratori  Reverevdae  Camerae  Apo- 
stolicae  assiyniitur  vlgesima  por  fio  om- 
nium  poenarnm,  quae,  ex  cuusis  cri- 
minalìbns  aut  ab  eis  procedentibus,  ad 
eamdem  Caìneram ,  ipso  vel  eius  sub- 
stitutis  procnrantibus,  perveniunl  ^. 

Clemens  episcopus  servus  servorum  Dei,  dilecto 
filio  sdutem  et  apostolicam  benedictioaeni. 

Quoniam  nulli  debet  officium  suum 
,.„nfes-  esse  damnosum  ;  nec  labor,  fides  et  in- 
dustria alicui  damno  esse:  idcirco  nos, 
qui  de  fide,  diligentia,  labore  et  solertia 
dilecli  filli  Benedicti  de  Valcntibus,  nostri 
et  Camerae  Apostolicae  procuratoris  fi- 
scalis,  circa  buiusmodi  procuralionis  offi- 
cium et  quae  officium  ipsura  concernunl, 
et  alia,  qu.ie  quotidie  eidem  peragenda 
committimus,  tam  plurimorunifide  digna 
relatione,  (uiam  ex  facti  evidentia  et  ex- 

1  De  munere  procuratoris  fiscalis  celerisque 
causas  fiscales  coiicernentibus,  vide  constitutio- 
neni  vi  Iiiimaiilii  Vili,  Ctiin  sictit,  toni,  v,  pag. 
515. 


M   nOMANliM  An.  C.  \'JÌC, 

'  pcrientia,  jilenam  et  veramnoliliainliaho- 
mus,  ut  valeat  in  praedictis  et  aliis  eius 
virliifibus  perseverare,  et  de  bono  in  me- 
lius  procedere,  et  officium  procuralionis 
huiusmodi,  iuxta  ipsius  concedentiam  et 
dignitalem,  gerere  et  exercere. 

§  1 .  Motii  proprio  et  ex  nostra  certa  Assign.iio  fd> 
1  scientia  per  praesenlem  staluimus,  de- ''""'" "''""'^• 
cernimus,  ordinanuis  et  volumus  atque 
mandamus  quod  de  omnibus  et  singulis 
pecuniariis  poenis  ex  caiisis  criminalibus 
et  provenienlibus  ab  eis,  quas  cum  elTc- 
ctu ,  BfMiediclo  procuialore  praedicto  vel 
ab  eo  depulatis  et  deputandis  substitutis 
procurantibus,  ad  Cameram  nostrani  prae- 
dictam  pervenire  contigerit,  et  quae  Iiacte- 
nus  a  die  suae  electionis  pervcnerint, 
idem  Benedictus  procurator,  ad  rationein 
quinque  prò  centenario,  realiter  et  cum 
elTectu  consequi  debeai  et  consequatiir. 

§2.  Mandantes  dilectis  filiis   A.,  tituli    i„ssio  farir.i 
Sancii  Cvriaci  in  Thermis  presbvtero  car-  p»"'"";'"'  ■■'"- 
dinali,  sanctae  Romanae  Ecclesiae  came- 
rario, ac   praesidcntibus  et  clericis  Ca- 
merae nostrae  Apostolicae,  ut  praedictam 
poenarum  partem  eidem  Benediclo  pro- 
curatori praedicto,  absque  exceplione  vel 
mora,  realiter  et  cum  cffcctu  pcrsolvant, 
ac  per  illos,  ad  quos  spectat,  persolvi  fa- 
ciantet  procurent.  In  conlrarium  facienti- 
bus  non  obslantibus  quibuscunique. 
■  Fiat  ut  petitur.  I. 
(Papae  subscriptio). 

Et   nnod   praesentium    sola    signatura   ^  ,    .     , 

il  _  ^  Siria  sigii;ilur\ 

sufiìciat,  et  ubique  fidem  fiicial,  et  quod  s""'"^"- 
lilerae  in  forma  brevis  vel  aliter,    prout 
eideni  Benediclo  procuratori  videbilur  et 
placebit,  expediri  possint  et  valeant. 
Fiat.   1. 
Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum, 
V  kalendas  decembris,  anno  iv. 
Dal.  die  27  iioverabris  15:20,  ponlif.  anno  iv. 


A  ti.  C.  IS28 


CLEIIE.NS 


XXII. 


Animadversio  contra  ilìoa ,  qui  sai  Ca- 
merae  Apostohcae  rapiìint,  dislraìmnt 
vcl  alias  cjuontodcil ilici  illias  asporta- 
lionem  impediuiil  uc  peri  urbani  '. 

Clemens  Papa  VII,  universis  et  singulis  praesen- 
tes  literas  inspecturis ,  salutem  et  apostoli- 
Cam  benedictionem. 

Pro  iniuncla  nobis  pastoralis  officii  cu- 
KMiriiiiim.  r;),  nosli'os,  Sedis  Cameraequc  Apostolicac 
rcdililus  conservare,  et  si  quoqiiain  si- 
nistriore  successu  labefactari  contigeiil  , 
(jiioad  fieri  potesl,  cosrestitiiere  tenemiir. 
i;  1.  Sano  nupcr  accepinms  qiiod  non- 
Nonnuiii  si.ii-  nulli  domini  leniporales,  feudatarii  nostri, 
iniitaciudiVii'im  liominesquc  illis  in  lemporalibus  subie- 
Cnmeiae  -*p  -  (.(]  etiam  nonnullac  communilates,  nni- 
versitates  et  parliculares  personae,  iioliis 
Sedique  praediclae  etiam  in  temporalibus 
subditae ,  liliertatem  negocii  salis  nostri, 
(juod  inter  praecipiia  rej^alia  nostra  me- 
rito censelur.  illiiisqiie  dolianerios  et 
ministros  impedire  et  danniilicare;  ac  sai 
ipsum,  diiiii  per  eorum  territoria  ad  loca 
deputata  transferlur,  aut  ex  magazenis, 
in  quibns  consen'atur,  rapere,  intercipe- 
re,  occupare,  et  ad  alia  non  deputata 
loca  transfcrre,  ibique  vendere,  emere, 
contractare,  et  alias  diversimode,  etiam 
salveam  fabricando,  fraudes  conimittere, 
non  sunt  veliti  neque  verentur;  sai  vero, 
quod  prò  eorum  rerumque  suarum  usu 
praesertim  a  salaria  almae  Urbis  nostra^ 
certo  persoluto  preiio,  recijiere  ronsne- 
verant,  iidu  acccpernnt ,  pretium(]ue,  ut 
tenebantur,  non  persolverunt;  quinimo  , 
quod  pei^simum  est,  aliarum  salariarum, 
etiam  extra  nostrum  et  Romanae  Eccle- 
siae  temporale  dominium  existentiurn, 
sai  prò  dicto  usu  sibi  comparaverunt,  in 
grave  nostrum  Cameraeque  et  Sedis  Apo- 
stolicae  ac  dolianeriorum  praelatorum 
1  Ex  Rege.*l.  in  .\rc!iiv.  Vatic. 


VII  PC.  -109       Ati.  C.  IJi? 

damnum  et  praeiudicium,  animarum  sua- 
lum,  propter  censurarum  contra  tales 
promulgatarum  incursus,  daninalinnem  , 
nostrum  et  diclae  Sedis  conlemplum, 
rnalumque  exemplum  et  scandalum  plu- 
rimo rum. 

§  5.  (Juare  nos  volente?  prò  nostra  et  Poenas  lem- 
Camerae  Sedisque  Apostolicae  ac  dolia- f":;,',',;  7„ ';,',; 
neriorum  indemnitati,  et  animarum  prae-  '""'?''-  i"'  ■ '- 

.  '  •        .     Ii><  II.  e.  Teudi- 

iatorum  saluti  desuper  opportune  provi-  uonem,  asp,.r- 

d,  ,  ,         talioncm       rie. 

ere,    moto   proprio  et  ex   certa  nostra  quoquo    mi.:o 

scienlia,  tenore praesentiiiin,  (luas  perne- '"',''?.''!""'•  ,/' 

'  ^  '111        siiliilui  sinl  S.'- 

luo  valiluras  docernimiis ,  vobis  et  ve-  <i''  ApnsioUcx; 
strum  cuilibet  nobis  et  dictac  Romanae 
Ecclesiae  mediate  vel  immediate  subie- 
ctis,  eliainsi  vestrum  aliquis  arcliiepisco- 
paU,  episcopali,  abballali  v(d  alia  qua- 
cumipie  ecclesiastica,  ac  etiam  marchio- 
nali, prlnclpatus,  ducali  vel  alia  mun- 
dana  dignitate  praefulgeat,  sub  suspen- 
sionls  a  divinis ,  excommunicationis  et 
Intcrdicti  censuris  ccclesiasticls,  ac  etiam 
privatioiils  feudorum,  privileglonim,  in- 
dulldiuui,  ofììcionim,  beneficioriiiii,  lu- 
riuiii  et  actioiium  (piorumciiiiique  a  Sede 
Apostolica,  quacumque  de  causa,  etiam 
onerosa  ,  eliam  dispositive  exprimenda , 
sub  qiilbusvis  verborum  formis  conces- 
sorum ,  necnon  confiscationis  et  amls- 
sioiiis  quorumcumque  bonoium  niobi- 
lium  et  imniobllium  quomodulibot  ob- 
tentoruni  et  possessorum,  ac  etiam  quin- 
que  inilliuni  ducatoiuiu  ami  per  quam- 
libel    commiinitatem    aut    univcrsilatem  j 

seu  in  tempuiabbus  doininum,  et  mille 
ducalorum  siniiiium  per  quamlibel  parli- 
cularem  personam  contrafacientem ,  ac 
aliis  per  diversas  nostras  el  praedeces- 
sorum  nostrorum  Romanoruiii  Pontiii- 
cum  constitutlones  et  literas,  quas  in  suo 
robore  permanere  decernimus,  (■l,quate- 
nus  opus  slt,  Innovanius,  cxpressis  el, 
promulgatls,  co  ipso  incurrcndis  et  irre- 
missiblliter  exigendisrespective  poenis,  di- 
.stiicte  praecipiendo  luaiidaniiis. 


An.  e.  lo'28      IKI  nuLL.vnini 

§  3.  Nobis  vero  non  subditos  paterne 
N.n  SI b liioF,  requiriraus  quod   sai  nostrum  per  loca 

per  quoi  UHI  ler-  .  ,.  ,       . 

rai  sai  u.  c.  nobis  aut  vobis  subiecta,  sine  aliqua  datii, 
ì'in's°/ir'iio7u- g^lj^llae  vel  alterius  oneris  solutione,  ut 
uirui  openi  te-  consuetum  est,  etsinealiquoimpedimento, 

ruil   ad    Irans-  '  .     .     . 

poriaiionera  ei  conduci  et  trausportarì,  illiusque  dohane- 
dum;  rios,  ministros  et  portatores  ubere  nego- 

t.iari ,  conversari  ac  morari  sinatis  et  per- 
iniltalis.  Et  si  a  dohancriis  vel  eorum 
ministris  et  porlaloribus  praefalis  vel  eo- 
lum  aliquo  requisiti  fueritis,  eis  slatim  de 
lìdis  coniitibus  et  fideli  scoria  (loj-  lotuni 
lerritorium  veslrum  providcatis,  l't  nilii- 
lomiuus  lerritoria  vestra,  sub  dictis  dam- 
norumque  et  interesse  poenis,  assecuretis: 
et  si  quani  buiusmodi  salis  quantitatem 
aut  pecuniarum  sumuias  a  negolio  salis 
dependenles  intercepistis ,  aut  in  teriito- 
riis  vestris  intercipi  seu  occupari  conti- 
git  vel  continget,  de  piopriis  vostris  fa- 
cultalibus,  quolies  id  contigerit,  reservatis 
tamen  vobis  contra  interceptores  et  occu- 
patores  buiusmodi  iure  et  actione,  cisdem 
dohaneriis  vel  eorum  ministris  eas,  una 
cum  expensis  factis,  poenis  pocuniariis 
propterea  incursis  et  interesse  forsan  passo, 
eisdem,  sine  aliqua  mora  vel  tergiversa- 
lione,  integre  restituatis  et  satislaeiatis,  aul 
restitui  et  satisfieri  faciatis  cum  effeclu  ; 
et  sai,  quod  a  salariis  nostris  acciperc 
consuevistis  et  debelis,  ab  eisdem  nostris 
salariis,  tam  pio  tempore  decurso  quam 
in  futurum,  et  non  ab  aliis  omnino  ca- 
piatis;  acprelinm  ot  pccuniaruin  sumnias, 
quod  prò  sale  vobis  respective  deputato, 
etiam  non  accepto,  tam  de  praeterito  sta- 
tini quam  de  futuro,  suis  temporibus  sol- 
vere debetis,  dobaneriis  seu  eorum  mi- 
nistris praefatis  cum  efìcctu  persolvalis. 
§  4.  Mandantes  commissario  prò  tempore 
Fi.f|uiiiorcs  existenli  et  dilectis  (ibis  Camerae  nostrae 
['^'^"'|i'^''|^','',';"' Apostolicae  |)raesidenlibus  clericis,  nec- 
non  provinciarum  noslrarum  ac  civitatum, 
terrarum  et  locorum  praefatorum  legatis, 
vice-legatis,  euliernaluribus,  localenenti- 


R0M.\JIUM  An.  C.  1523 

bus,  commissariis,  praetoribus,  comrnu- 
nitatibus ,  universitatibus ,  oflìcialibus  et 
cxecutoribus  quibuscumque  nunc  et  prò 
tempore  existentibus,  quacumque  pote- 
state  et  auctoritate  fung&nlibus,  et  cuilibet 
eorum,  quod,  quoties  a  dictis  dobaneriis 
vel  eorum  ministris  fuerint  requisiti,  eis 
et  cuilibet  ipsorum,  per  se  vel  aliuin  seu 
alios,  in  praemissis,  et  circa  ea  faveant  et 
assistant:  praesentesque  et  alias  a  nobis 
ac  praedecessorii)us  nostris  Romanis  Pon- 
tilìcibus  siipiT  iiegotio  salis  buiusmodi 
("iiianatas  litcr.is  ci  constitutioues.quarum 
teuores,  pracsentibus  prò  sullicieuter  ex- 
pressis,  ac  si  de  verbo  ad  verbum  inserti 
forent,  baberi  voluinus,  in  omnibus  et 
per  omnia  etfectum  siium  sortiri  ,  et 
debitae  executioni  demandari,  sub  dictis 
poenis,  mandent  et  faciant,  contradictores 
ac  in  vendilioue ,  empfionc ,  Iransporta- 
lionf!,  salvearum  fabricalione  aut  alias  in 
negotio  salis  buiusmodi  contra  piaesen- 
tium  el  aliarum  praedictarum  constitutio- 
num  et  lileramm  dispositionein  aul  liac- 
tenus  observatani  consuetii(lin(^iii  l'rau- 
danles,  per  censuras  et  poenas  in  prae- 
sciitibiis  el  illis  coutenlas  aliaque  iuris 
(~t  l'adi  opportuna  remedia  soiìimarie, 
sola  t'acti  ventate  inspecla,  prout  in  ca- 
meralibus  decet  procedere,  compescendo, 
invocato  etiam  ad  hoc ,  si  opus  fuerit , 
auxilio  bracbii  saecularis. 

§  5.  Venerabilibus  vero   IVatribus   ai-  Hanc leg^m per 
rbiepiscopis  et  episcopis  et  dilectis  etiam  '„"'",,„''^""1'; 
lìliis  eoniiii  in  spiritualibus  vicariis  gene- """>'''"; 
ralibus,  metropolitanarumque   el  callie- 
dralium  el  collegiatarum  capilulis,  paro- 
chialium  ecclesiaruni    rectoribus,  (piod, 
toties   quoties    prò    alicuius    dobanerio- 
lum,  ministroruniautaliorum  priefatoruin 
parte  fuerint  requisiti,  in  metropolitanis, 
catliedralibus ,  collegiatis   vel  parocliiali- 
bus  ecclesiis  pracdictis,  per  affixionem  in 
valvis  earum  vel  alias  voce,  aliquibus  do- 
minicis  vel  aliis  festivis  diebus,  dum  inibi 


An.  C.  11)28 


CLEMENS    \U  IT. 


Ili        An.  C.  1J28 


IrariiG 


dhiiia  celebranlur,  praesentes  vel  parum. 
transumptum,  etiam  in  viiliiaii  sorninnp 
redactum,  ut  ab  oniniluis  iiilclli;j;i  possil, 
publicent. 

§  6.  Quas,  poslquani  sic  fuoriiil  piilili- 
sic  public»-  eatae,  omnes  et  pintrulas  utrivisque  soxiis 

la,    omnos  ar-  .    .  "      ..  .. 

dare  deciirai;  [icrsoiias,  cmtaliDiis,  dioeccsiltiis  ct pai'O- 
chialibus,  in  qiiibiis,  ut  praefeitur,   luc- 
rinl  publicatae,  subieclas,  ac  ?i  illis  per- 
sonaliter  infimalae  fuissoiil,  aflicciv  ci  li- 
gare  decernimus. 
S  7.  Non  obslantibusconslilulionibuset 
Derogai  con-  ordinationibiis  apostoHcis ,  sou  si  arcbie- 
piscopis,  episcopi?,   abbatibus,  capitulis, 
dominisel  aUispraefatis  vel  quihnsvis  aiiis, 
communiter  vel  divisim,  ab  eademsitSede 
indultum    quod   interdici,   suspendi    vel 
excommunicari   non   possint    per  iiteras 
apostolicas  non  facientes  plenam  et  expres- 
sam  ac  de  verbo  ad  verbum  de  indulto 
huiusmodi  mentionem  ;  et  quibuslibelaliis 
privilegiis,  gratiis,  concessionibus,  indul- 
gentiis   et  literis  apostolicis,  generalibus 
vel  specialibus,  (juoriimrumque  tenorum 
existant,  per  quae,  praesentibus  non  ex- 
pressa vel  totaliter  non  inserta,  effectus 
praesentinni    impedir!  valeat  quomodoli- 
bet  vel  differri,  et  de  quibus  quorumcum- 
que  totis  lenoribus  habenda  sit  in  nostris 
literis  menfio  specialis;  necnon  felicis  re- 
cordationis   Bonifacii   Papae   Vili ,  etiam 
praedecessoris  nostri,  de   una,  et  concilii 
generalis   de  duabus  diaetis,  ac  de  certo 
numero   personarum    ad   iudicium    evo- 
candarum,  ceterisque  contrariis  quibus- 
cumqne. 
Tran,umpiis      §  ^-  Et  quia  difficile  foret  etc. 

Datum  in  civitate  nostra  Urbis  Veteris, 
die  septima  martii,  millesimo  quingente- 
simo  vigesimo  octavo,  pontificafus  nostri 
anno  v. 

l>,it.  (iie  7  martii  1528,  ponlif.  anno  v. 


XXIll. 


credi  tubet. 


Sliitiila,  constilutio7ies  ,  privileijia  ,  >'»- 
(liiUa ,  exempliiììii'x,  liberfatnn ,  cunccs- 
sionrs,  immunilaks  et  (jralìas  senalus 
piipuliqite  Romani  innovai,  aliaque  circa 
conservatorum  salaria  et  lectorum  sli- 
pendia  decernit  ^. 

Clemens  Papa  VII,  ad  futuram  rei  memoriam. 

v^  1.  Cum  nos   alfeclioue   diieclioneque   Amnrero  Mj'jm 

......  ,^  .in  [lopulum   H' 

non  minori  quaui  aliqui  alii  ex  Ixomanis  „a„um  e\|,iicai 
Pontificibus  praedecessoribus  nostris  di-  Siemens; 
lectos  peculiaresque  nostros  et  S.  H.  E.  fi- 
lios,  senalum  populumqueRonianum,  pro- 
sequamur,  pio  aliqua   parte  dainnorum 
in  almae-  urbis  nostrae  Romae  novissima 
direptione  per  militesexercitus  imperialis 
illaloruin  eos  recoinpensare ,  specialibus- 
que  favoribus  et  gratiis  prosequi  volentes, 
omnia  et  singula  statuta ,  constitutiones.      Romanorom 
et  eliam  novas  nuncupatas  eiusdcm  Urbis  cessiones  om 
reformationes,  ac  omnia  et  sinsìula  privi-  "^'      '"'''"'"' 

'  .  .  Ront  -no  cooQr- 

legia  ,  indulta  ,  exemptiones ,  libertates  ,  m»i; 
gratias,  concessiones  et  immunitafes,  per 
omnes  et  singulos  Pontifices  Romanos 
praefatos  et  nos  quomodolibet  concessa, 
approbata,  contìrmata  et  innovata,  appro- 
bamus ,  confirmamus,  omnesque  et  sin- 
gulos, lam  iuris  quam  facti  defectus,  si  qui 
forsan  intervcnerint  in  eisdem,  supplemus, 
illasque  et  illa  innovamus  et  de  novo  eis  > 

concedimus. 

^  2.  Et  insuper  cum,  sicut  accepimus ,    veciigai  vini 
gabella  sive  dobana  vinoriim.  Urbis  Terrae  c[orum  c.'iwe'r- 
nuncupata,ab  ipsis  senatu  populoque  Ro-  *'''"*  '^'''''• 
mano,  prò  salario  tamordinarias  quam  ex- 
traordinarias  lectiones  in  ipsius  Urbis  Stu- 
dio legentibus,  imposita  efinstitufa  fiieril,  > 
et  specialiter  primo  decrelum  quod  fruc- 
tus  ac  emolumenta  quaecumque  ex  illa 
provenientia  in  salariis  prael'atis;  postea 
vero  per  felicis  recordationis  Leonem  Pa- 
pam  X,  etiam  praedecessorem  nostrum, 

\  Ex  Regest,  in  Archiv.  Vatic,       * 


Ali.  C.  Ij'i8       112 


lllLL.VRIUM    riOM.VlNliM 


Ari.  C.  1528 


ifo  X  (lecer- (jiiod  l'iir.iii,  iiiauc^niuenlo  salarli  conscr- 

nil  lotiim,  quod         ,  .         ,  ,  ti    i  ■         •       T 

siiperc.'i  ex  di  valonuii  puisclcm  almae  Urbis  el  aliorum 
riissaiariis.ap-  j[|j      oriicialiimi  iiro  ccrta  summa  aneti, 

plrcan   in  repa-  i 

ralione      moe-  (,[    ^[    ,|^i^l     x\\\i;i    eX     .'^Uliraillclis     Slluiiis 

superessel,  illnu  jiius  in  rcleclione  sivo 
reparationc  niooninni  sive  niiiroruinUrliis 
c'xponcri'lur,  et  in  praesenli  anno  niilli'- 
siino  cpiingcntesinio  vigesimo  octavo  non 
fuerint  aut  futuri,  ob  qnalitatem  tempo- 
rum,  sint  aliqni  logcntes,  quibiis  salaiia 
persolvi  delicant. 

,^  S.  Pro[ilcrpa  ciusdem  praesentLs  anni 

onnndo  non  ol   alioruiii,  qulbus,  futuris   tempoiliius, 

;±,irriloi-tc    non   legelnr,    omncs    et   singuios 

Teciig.dis    es-  (i-uctnsex  dieta  gabella  proveniente^,  eliain 

pendi  debel  in  V, 

idem  o|.u5.      legenlium  salanis  destmalos,  auguniento 
tanien  salariorum  eonservatornm  et  alio- 
lum  ollicialiuni  praedictoruni  et,  quando 
in  gymnasio  diclae  Urbis  legelur,  etiam 
'  dictis  actualiter  legentium  salariis  dum- 

taxat  exceplis ,  in  reiedificationem  et  re- 
paralioneni  niurorum  praedicforum ,  et 
non  alios  usus,  exponi et  convelli  deliere, 
statuimus  et  ordinamus. 

§  4-.  Quodque,  dnm  et  qiiolies  in  gyni- 

Aciu  lanium  nasio  diclae   Urbis  legi  conligerit,  aclu 

leee.iibus  sol-  ^^^^[^■^^-^^    legcnlibu>    et   non    aliis    salaria 

Tenda   salaria.  ^ 

buiusmodi  assignari   et  solvi  debeant;  ci 

si  alias  assignari  conlingat,  vel  liactenus 

per  Honianos   Pontifices   praedecessoies 

nostros  et  etiam   per  nos  assignata  repe- 

riantur,  tales   assignationes  ac   mandata 

de  dictis  salariis  solvendis  et  inde  secuta 

quaecumque  irritamus  et  annullarnus,  et 

solvere  babenlibus,  ne  solvant,  inbibemus. 

§  5.  Et  ulterius  onines  et  singulas  con- 

concessioncs  ccssioncs  ^inguloruni  olliciorum  adipsuui 

in    roniraiium  i;e,^atY,||,  iio|iulunK|ue  Rouianum  spectan- 

faclae ,     irrilae  i      i  i  i 

deciaraniur.  lium  cl  pcrtinenliiim ,  seu  parlem  vel 
parles  illorum  fructuum ,  etiam  ex  causa 
afficlus  vel  alias  quomodolibet ,  tam  ab 
eodem  quam  aliis  pnrdecessoribus  noslris 
praefatis  et  nobis  quomodolibet  et  cui- 
cumque  factas  et  emanalas,  cassamus,  re- 
Yocamus,' irritamus  et  annullarnus;  ipsos- 


que  senalum  et  populnm  adversus  illa, 
perinde  ac  si  minime  emanassenl,  resti- 
tuimus,  et  in  eum,  in  quo  ante  illas  eranl, 
statuii!  plenarie  reponimus  et  reinte- 
gi'amus. 

Jì  G.  Non  obstantibiis  piaeniissis  ac  con-  obstamiam  de- 
slilutionibus  et  ordinationilnis  apostolicis,  ''"^*""" 
piivilegiis,  concessionibus,  assignationi- 
JHis,  etiam  ex  qnavis  causa,  occasione 
vel  colore,  cuicumque,  etiam  civi  Romano, 
liictis,  literisque  praedecessorum  nostro- 
rum  et  nostris  sub  plumbo  vel  in  forma 
brcvis  quibusvis  personis ,  etiam  civibus 
nomanis,  in  coiiliarium  Ibrsan  concessis, 
(|nii)us,  illanim  tenores  et  dalas  prò  ex- 
pressis  iialientes,  derogamns,  easque  sjie- 
cialiter  et  expresse  revocamus,  statutis  et 
consueludinibus,  etiam  iuramento,  confir- 
mallone  apostolica  vel  quavis  firmitate 
alia  l'oboralis,  celerisque  contrariis  qui- 
buseumqiii'. 

t^  7.  Quocirca  nostro  et  S.  R.  E.  carne-  camerario,  gu- 
rario  ac  gubernatori  et  senatori  eiusdem  )j""°i"' pVbu 
almae  Urbis,  mine  et  uro  temnore  exi- i^»"""'"'""  •" 

.  icquulio   prae- 

slenlibus ,  per  baec  scripta  inandamus  scnuum  iii«ra- 
qualenus,  eisdem  senatui  populoque  Ilo-""'' 
mano  et  ageiitibus  prò  eis  eOìcacis  defen- 
sionis  praesidio  in  praemissis  assistente?, 
non  permittanl  eosdem  senatum  popu- 
lunique  Rouiaiiufn  eorumque  agentes 
praefatos,  uUo  unquani  tempore  aut  quo- 
vis  qiiaesilo  colore,  centra  praesentium  te- 
norem,  quomodolibet  molestari  vel  per- 
turbaci, contradictoies  et  inobedientes 
per  ceiisuras  ecclesiasticas,  etiam  iteratis 
vicibus  aggravandas ,  ac  poenas  pecunia- 
rias,  suo  arbitrio  imponendas  et  mode- 
randas,  dalia  iuris  remedia,  appellatione 
postposita,  compescendo,  invocato  eliani 
ad  hoc  et  per  eos  adbibito,  si  opus  fuerit, 
auxilio  brachi!  saecularis.  Praemissis  ce- 
terisque  contrariis  quibuscumque,  aut  si 
aliqiiibiis,  cominuniter  vel  divisim,  ab 
Apostolica  sit  Sede  indultum  quod  inter- 
dici, suspendi   vel    excommunicari   non 


I 


ÀO.  C.  1H28  CLEMEXS  Vn  PP. 

possint  per  litcras  apostolica?  non  facientes 

plenam  et  expressam  ac  de  verbo  ad  ver- 

biim  de  indulto  huiiismodi  mentioneni. 

§  8.  Yoluraus  autem  quod  senatu?  et 

ReiwMiio  mu-  popiilus  praedicti,  anieqnam  pecunias  pra''- 

rorum  Tacìendn  *     *  ^  ^  '  ^   *■ 

praerioconsen-  fata?   ui    l'efectionem    seu   reparationem 

Sanciiia'.c  Sua  muronuu  expoHant,  personae  per  no?  ad 

dcpuiaudap;      j^iip  doputandae,  quo  in  loco  muro?  ipso? 

repararc  velint,  specificare,  ipsamque  re- 

parationem  cum  interventu  seu  licentia 

dictae  per?onae  facere  teneautur. 

§  0.  Oi'odque  eadem  persona  de  pecu- 

Oa«e    tom-  niis,  tain  in  huiu?modi  reparatione  expo- 
pan  do  «Cfepto    .  . 

ei  eipensis  te-  Siti?  quam  per  eosdem  senatum  populum- 
e  ei.  q^jg  Romanum  e  gabella  huiusmodi  prò 
tempore  exacti?,  et  de  omnibu?  dictae  ga- 
bellae  introitibus  computum  tenere  de- 
beat, ut  omnia,  ad  omnem  requisitionem, 
nobis  o?tendere  possit. 

Datum  Orvieti,  vigesimaquinta  aprili?, 
millesimo  quingentesimo  vigesimoctavo , 
pontificatus  nostri  anno  v. 

Dat.  dir  -2ó  iiprilis  1528,  poiilif.  anno  v. 


ExordJDDi. 


XXIV. 

ApprobatìO  congregationis  fratrum  Ere- 
mitarum,  nìincCappucinorum,  Ordinis 
Minorum  ConventuaUum  Sancii  Fran- 
cisci,  cum  habiins  praefinitione  ijra- 
tiarumque  et  privilegiorum  concessione. 

Clemens  episcopos  servns  servoram  Dei,  dile< 
ctis  filiis  Ludovico  et  Raphaeli  de  Forosem- 
proniense,  Ordinis  fratrum  Minornm  profes- 
soroni, salutem  et  apostolicam  benediciionem. 

Religionis  zelus,  vitae  ac  morum  ho- 
nestas  aliaque  laudabilia  probilati?  ac 
virtutum  merita,  super  quibns  apud  nos 
fide  digno  commendamini  testimonio,  nos 
inducunt  ut  votis  ve=tris,  praesertim  quae 
animarum  salutem  elReligioni?  propaga- 
tionem  re?piciunt,  quantum  cum  Dee  pos- 
sumus,  favorabilem  "•  annuamus. 

1  Favorabiliter  legiinl  Waddingns  et  Cheru- 
binius  (b.  t.)- 

n  ".  Rom.  Voi.  Vi.  i5 


113      An.  C.  fS??? 
S  1.  Sane,  prò  parte  ve?tra  nobi?  nuper  O^iiiam  df  trv 

,"'.,  .  .   .  '     .       ,  ,  ,r        trilns  Conven- 

exhiliita  petitio  contmebat  quod  vos  ohm,  tuaiibu?,  de  u- 
fervore  serviendi  Altissimo  ducti,Ordinem  cbì'sMa'rdiIl"" 
fratrum  Minorum,  de  Obsen'antia  nuncu- "'^'"'''""'  '"- 

lam  suh  Regiils 

palorum,  ingressi,  in  ea  professiom^m  e- s.  Frandsci  du- 

■    .  '"       .  ,  ...       cerecoHperaiil, 

missi  1 ,  per  certuni  tempus  permansistis ,  et  lircmum  ad 
et  deinde  de  licentia  vestri  tunc  superio-  !l";'',1Tv^!;'? 

1  Aposloiicam  nr  . 

ris ,  iuxta  formam  literarum  apostolica-  «'i«"ii'  hatue- 
rum ,  super  unione  et  concordia  inter 
praedictos  et  Conventuales  nuncupatos 
fratres  dicti  Ordinis  edita  confectarum, 
ad  ipsorum  fratrum  Conventualium  con- 
sortium  vos  transtulistis,  et  a  tunc  magi- 
stro  provinciali  provinciae  Marchiae  di- 
ctnrum  fratrum  Conventualium  benigne 
recepti  ac  aliorum  fratrum  Conventualium 
eiu?dem  pro^^nciae  numero  et  consortio 
arretrati  fui?ti?;  et  deinde  vobi?  deside- 
rantibus,  prò  animarum  veslrarum  ?alute 
ac  Dei  gloria,  eremiticam  vitam  ducere, 
et,  quantum  humana  patitur  fragilità?. 
Regulam  beati  Franci?ci  observare,  dictu* 
magister  provincialis  licentiam  ad  Roma- 
nam  Curiam  accedendi,  età  nobis  ac  Sede 
Apostolica  quaecumque  ad  animarum 
vestrarura  salutem  ac  Dei  gloriam  op- 
portuna vobis  viderenlur.  petendi  et  im- 
petrandi  concessit. 

§  2.  Ac  etiam  dilectus  fìlius  noster  An-  ^c  a  «rdin?- 
dreas,    tiluli   Sanctae   Priscac  presbyter '«  Ordini?  pro- 
cardinalis,  dicti  Ordinis  protector,  vobis,  cenis    «daiiii 
ut  similem  impetrationem  facere ,  ita  ta-  ""'''"'""'i"». 
men  quod  unus  ex  consortio  vestro,  om- 
nium vestrorum  nomine,  raagistro   pro- 
vinciali seu  capitalo  pro^^nciae  dictorura 
fratrum  Conventualium,  in  qua  habitare- 
tis,  singulis  annis   se  praesentare   in  si- 
gnum  subiectionis  teneretur,  et  ipso  ma- 
gister (^si  sibi  videretur)  ?emel  in  anno  et 
non  ultra  vo?  vi?itare,  et  si  invenerit  vos 
Regulam  praedictam   non  observare ,  ad 
eam  plenius  observandam  vos  admonere, 
ac  debiti»  modis  compellere  posset;  prae- 
ter  hacc  autem,  nec  vos  de  loco  ad  locum 
transferre,  nec  aliquid  aliud  vobis  iniun- 

i  Praefati  legunt  in  eo  professione  emissa  (r.  t.). 


An.  r.  tS'^R       i^'^ 

^m'o,  ;uil  a  vol'i:-  o\iv:  '  ■  -  ■  ■'■  n'I,  m' i  pr.- 
tin<  vnp  (nnri  et  defon'I'^rp  (cnf^rcfnr  ut 
in  ]),•!(  0  possetis  Altis?imo  in  divinis  famil- 
iari, proni  in  lilnris  paliMilibn?  ponimdom 
carilinalis  prolpclori?  (?t  rnaf;i^lri  provin- 
cialis  de^nper  ronfectis  plcniiis  dicitnr 
continci'i. 

^  .j.  Onaro,  pm  pmii'  vcsli:i,  nol'ir-  liìil 
iMcm  posici  a  iiiuiiililiT  snpiiliralMm  ni  vobi?  vilnin  frp- 
or.poriiinaiii.|iifi  niiti('am    lininsmo;!i    lUvoetidi  «01!' 

nroTisionfmno  ,  ,.  -  -     . 

'iubMini.  conrcdiTc,  alia^qiio  m  piwmi?';!?  oppor- 
InoP  providorn.  di'  lnMiipnilnlc"  aposlnlicr; 
dipnaremnr. 

^  i.    Nos  ij^iliir,  qui  salnt.em  rnpiinus 
Hif  morfn  Fon-  aniiiiamni,  vesfrnm  nnomìibol  a  (juibnsvis 

lifex  dicl.iDj  li-  ...  ... 

ceniiim  imiici- cxconnnunicalionif;  ,    snspensionis  pi  i.n- 
"'"''  lerdicli  aliisquc   ecclePÌasticis  seiilenliis,  ; 

ronsnris  ol  pof^ni?,  a  iure  vel  ah  homine, 
([uavi?  occasiono  vel  causa  lalis,  si  qui- 
bus  quomodolibel  innodatus  fixistit,  ad 
pffecluni  praescnlium  dumtaxat  cortse- 
quenduni,  haruni  serie  absolvpnte?  fi  ab- 
solutum  fore  c^nsenlBs,  ac  bteras  prac- 
diclaset  in  eis  contenta  quaecumque  prae- 
fentibus  prò  sufTicienter  exprosfis  baben- 
le»,  huiusmodi  supplicationibu?  incbuali, 
auctoritate  apostolica,  leoiorepraesentinm, 
volli?  ut,  secundnm  P.pgulam  praedictam, 
vitam  eremiticam  ducrro. 

§  5.  Et  habitum  curri  capulio  quadrato 

Habitum    cum  o-figlarC 
raputip   ''f^nre-  ^    -    ^      -.  ,      . 

,»=1  §  6.  'i'^,cnor  omnes,  tam  clerico?  ?ae- 

h\,oi^u-  r. . ,-  culares  et  presbyteros  qnam  Inirop  ad  ve- 
ptre,  stnim  consortinm  recipere. 

^  7.  Acjtam  illi  quam  vos,  barbam  de- 

Baibam  liffer-  fpWP. 

§  8.   Et   ad   eremitoria  seu  locn  ■ 

Eremiiniiaqii»  cumque,  cum   consensn  dominorum  co- 

'"""■'    """"'"  rumdem  locoium,  vo?  conferre,  et  in  bi.^ 

habìlare,  vilamque  ausleram  et eremif icam 

inibi    agere,  et   in    quibuscumque   locis 

niendicare. 

§  9.  Necnon  omnibus  et  singulis  privi- 

PriTiifgia  eijegiis,  indulti?  et  graliis   Ordini   fratrum 

u"'Ì"J?i»I!'  Minorum  Iiuiusmodi  ac  eremo  Camaldu- 


MM  Afi.  r.  r.:?^ 

l'iì-i  Reati  Rorri'ualdi  ilUn>qiip  cromili?  in  "afi-onim  ^e» 

Krfmìt.inini  Ca- 

genere  vel  in  ?pecie  liactenns  conce??i?  ci  maiiuien.  «ur 
in  posterum  concedondi?,  el  (piibn?  ipsi  ~""^' 
quomodolibel  ulimliir,  potiuiitur  et  gaii- 
dent,  ac  ali,  potici  el  giud(n'0  polcnmi 
in  futiurum,  vos  quoque  aeque  principa- 
liter,  sicuf  ip?i,  uli,  potiri  et  gandere  li- 
liere  el  licite  valeati?.,  plenam  et  liiieram 
bcentiam  et  facultatem  coucedimu?. 

§  10.  El  niliilominiis  universi?  el  sin-  f:-,tniinr<-=qn? 
:4nlì?  archiepiscopi? ,  episcopi?  el  abbati- '''i'"'"' • 
1)11?  aliisque  in  dignitate  ecclesia?lica 
oonslilnli?  per?oni?  ,  necnon  caiionieis 
nieli'0|iolitanariim  vel  aliarniii  ealliedra- 
lium  ecdesiaTum  ,  ipsoiumque  aicliiepi- 
scoporiMTi,  Ojii?coporuni  el  abliMluiu  vi- 
carii?  in  ?piritiuilibn?  generalilm?,  di?cn'- 
tioni  \  '  pop  apostolica  seri jrta  innn- 

damu?  (jualenu?  eorum  quilibel,  per  ?c 
vel  alio?  ?en  aliiim,  vobisel  ve?lrum  cuili- 
bet,  in  praemissis,  effioacis  defenpioni? 
prae?idio  a??i?tat,  et  faciat  vos  el  veslnun 
quemliiiet  praemissis  omnibii?  el  sin^nU? 
pacilìce  frui  et  gaudere,  nec  permittal 
vestrum  quembbet  contra  tenorem  prae- 
sentium  modo  aliquo  molestari,  impediri 
aul  inquietari.  Conlradictores  quoslibel  et 
rebelles,  etiam  per  quascumque,  de  qui- 
bus  sibi  placuerit,  censura?  et  poeiias  et 
alia  in  eis  -  remedia,  appellatione  poslpo- 
sita  ,  compescendo ,  invocato  ad  hoc ,  si 
opus  fuerit,  auxilio  bracbii  saecularis. 

§  11.  Non  obstantihu?  felici?  recorda-  oHiamia  mi- 
tionis  Bonifacii  PapaeVllI,  praedecessoris '"' 
nostri,  etiam  de  una,  el  in  Consilio  generali 
de  duabus  diaelis  edita,  ac  alii?  con?titu- 
tionibus  el  ordinalionibus  aposlolicis;  nec- 
non dicti  Ordinis  statuti?  et  consueludi- 
nibus,  etiam  iuramenlo,  confirmatione 
apostolica  vel  quavis  firniilale  alia  robo- 
ratis;  privilegiis  quoque,  indulti?  ac  lile- 
li?  aposlolicis  per  quoscumque  Romano? 
Pontifices  praedeces?ores  uoslros  ac  no? 
et  Sedem  praedictam ,  etiam  per  vim  ge- 
nerali? legi?  ac  statuii  perpetui,  ac  motu 

1  Verba   discntioni   'esime  Jfsunl  In  W'add. 
ed.  (_R.  T.).    2  Wadd.    legil  aiiu  iìirif:  loco  alia 

in  f"s  (n.  T.). 


An.  C.  1S2S 


liroprio  ci  ex  certa  scientia,  ne  do  apo- 
;-tolicae  polestatis  pleniludino,etcum  qui- 
liusvis  irrita livis,  anniillativis ,  cassativis, 
revocai ivis,  praescrvativis,  exceptivis,  re- 
?  lilulivis ,  lleclarali^^^,  mentis  allestativis 
ac  dcrogaloriaruiii  derogatoriis,  alii'^quc 
elficacioi-ihus ,  eiYicacissiiiiis  el  iusolitis 
clausulisel  consistorialiter  quompdolibel, 
eliam  pluries,  concessis,  coiifirinatis  et 
ianovatis,  qiiibus  omnibus,  etiamsi,  prò 
illonim  suiricionti  derogalioue,  de  illis 
l'oruiiiiiai-  lolis  teuoribus  specialis,  indi- 
vidua ac  de  verbo  ad  vcrbuni,  r.onaulem 
per  clausulas  gencrales  idem  iinpoi-lantes, 
menlio  seu  ([uaevisaliaexprfissio  habenda 
aut  certa  exquisila  forma  servanda  foret, 
et  in  eis  caveatur  expresse  quod  ilìis  nul- 
latenus  deiOL;ari  possit,  illorum  cliam  tc- 
nores  praes^enlibus  prò  siiffìcienter  ex- 
jiressis  ac  de.  veibo  ad  verbnni  insertis, 
necnon  niodos  el  ibrinas  ad  id  sorvaudas, 
prò  in  individuo  servatishabentes,  liacvice 
dunitaxal,  illis  alias  in  suo  robore  per- 
mansnris ,  banmi  serie  specialiter  et  ex- 
presse deroiiaiiius,  ceterisque  contrariis 
quibuscumque. 

Nulli  ergo  cfc. 

Daluai  VilerLii,  armo  Incarualiqnis  do- 
minicao  millesimo  quiugenlesimo  vigesi- 
rnoctavo,  quinto  nonas  iulii,  ponlifìcatus 
nostri  anno  v. 

Uiil.  die  o  iulii  15:28,  ponlif.  anno  v. 


rt.KMKNs  VII  PP\  Ho      Ali.  C.  \^òiA 

haereticae  pravita^is  in  cmtate  Brixiensi  et 
eoruni  alteri,  salatem  et  apostolicam  bene- 
dictionem. 


XXV, 


Conuiì unitas  civitatis  Brixiensis  de  exacla 
prò  Liillieranae  haeresis  extirpatione 
proiinns  adhibita  dUigentia  laudatur; 
amplaqne  ixrisdidio  episcopo  et  inqui- 
siloribiis  dahir  cantra  perfìdum  eiiis- 
modi  luicreticorum  eorumque complicum 
(jemis  proccdeiidi. 

Cleniens  PP.  VII,  venerabili  fratri  laulo  Zana, 
episcopo  Brixiensi,  et  diletto  filio  ir-iuisitori 


i^  1 .  l'iacuil  inlelligere  (piod  non  soluiii 
fraternitas  tua  sed  eius  dilecti  lllii  com- 
munitas  istius  civitatis  Brixiensis,  nolenles 
negligentia  aut  desidia  eorum  arniitore 
illud  oplirauni  noinen  eis  a  parealibus  (>| 
antecessoribus  suis  relictum,  oaini  ilili 
gentia  curarint  ne  haereses  bis  tempori- 
bus de  novo  pullulare  possint,  sed  omni- 
bus remedia  adhibuerint  ut ,  si  quae  sint 
in  ipsa  civitate.extirpentur;  etpropterea, 
cnm  ad  ipsorum  comniunilatis  nolitiam 
pervenissot ,  nomiullos  in  ips;t  civitate  , 
suae  famae  et  honoris  prodigos,  ita  nefa- 
l'ios  Dei  sanctaeque  matris  Ecclesiae  re- 
belles  existere ,  ni  non  erubescerent  Lu- 
tberanam  doctrinam  publice  declarare,  et 
quae  palam  non  auderent,  seorsum  se- 
creto docerent,  plerosque  iriducenles  a 
recta  semita  declinare;  ne,  obid,  forte  cen- 
tra eòs  ira  Dèi  magis  provocaretur,  in 
publico  eorum  Consilio  statuerunt  tres 
eiusdem  civitatis  cives  eligi  debere,  quo- 
rum cura ,  diligentia  et  vigilanlia  laithe- 
ranae  diabolicae  haereses  a  civitate  ipsa 
eiusque  territorio  prorsus  extirparenlur,  et 
earum  auctores  et  seminatores  condigna 
poena  plecterentur,  cum  potestate  etiam 
comparendi  per  procuratorem  coram  Sede 
Apostolica  et  quibuscumque  aliis  indici- 
bus  ecclesiaslicis  et  saecularibus ,  et  prò 
praemissorum  executione  exponendi  ex 
publico  quascumque  pecunias  necessa- 
rias,  quod,  ut  meritò  ex  hoc  illi  laudàri 
et  pluriinum  commendari  debenl ,  ila 
etiam  vos,  prout  vestix)  incumbit  officio, 
circa  haereses  huiusmodi,  in  civitate  et 
dioecesi  Brixiensi  idem  facerc,  prout  spe- 
ramus  et  desideramus,  omni  diligentia 
curabitis. 

§  2.   Cupieaies   igilur   errores  el  per- 
versa dogmatr.  ììì  'ivitale  et  dioecesi  tuis 


Commendut  hii*. 
PoQlifex  coni- 
mune  Briiiac 
de  etacia  dili- 
gentia [fO  li(^~ 
pulsione  t-i  o\- 
tirpalione  Lu- 
tli«rinae  ba*?- 
lesis  ;idliibiti- 


Inquiiilufibnt 
label  lif^"  '-ett' 
praestai  e  ; 


An.  C.  IJiS        116  BULLAmi'M 

huiusraodi  penitus  extirpari,  et  illoium 
seclalores  debita  correctione  reprimi,  ac 
debitis  poenis  puniri,  \obis  et  alteri  ve- 
strum,  etiam  cum  a  praefatis  electis  re- 
i[uisili  fueritis  et  alter  vestruni  requisitus 
l'uerit,  onines  et  singulas  caiisas  huiiis- 
modihaeresim  sapiente?,  etiam  crimiiiales, 
tam  dieta  Lutherana  quam  alia  et  erronea 
ac  perversa  doctrina  in  civitate  et  dioe- 
cesi  praedictis  exortas ,  et  quas,  etiam 
contra  quemdam  loannein  Baptistam  Pa- 
lavicinum,  Ordinis  fratrura  Carmelitarum, 
qui,  verbuni  Dei  in  proxima  quadragesima 
in  ecclesia  Brixiensi  praedicando,  publiee 
nonnulla  erronea  et  a  fide  catholica  de- 
viantia  praedii  avit,  adeo  quod  pias  homi- 
num  aures  plurimum  scandalizavil,  si  in 
civitate  seii  dioecesi  praedictis  cxtiterit, 
movere  seu  cxoriri  contigeril,  cum  omni- 
bus et  sing'ulisillisannexis,  dependentibiis 
et  eniergentibus  ab  eis,  simpliciler  et  de 
plano,  sine  strepitu  et  figura  iudicii, 
prout  in  similibus  procedi  consuevit,  au- 
dialis. 
§  3.  Xos  enim  vobis  ut,  audilis  bine  inde 
Ei  procedrrf,  propositis,  ctìam  usque  ad  definitivam  sen- 

apiiclUlioiie  re-  '.  .  .  ■*  .        ,.„ 

mui»,  peiiiiae  tentiam  inclusive,  sublato  quovis  diliugu 

ac  si  tres  *en-     i     ,         i  .  .  *  i       , 

teniiae  coiifor- ODstaculo,  ct  prout  sacn  canoues  volunt, 
Tenl'""  '"''  ^'^''i™  appellatione  qualibet  remota,  deci- 
dendi  et  fine  debito  terminandi;  acsenten- 
tias  desuper  per  vos  et  alterum  vestrum 
latas  et  quibusvis  appcllalionibus,  etiam 
ad  nos  et  Sedem  praedictam  interposilis, 
penitus  reiectis,    perinde  ac  si  tres  sen- 
tentiae  conformesinnostrae  Roiae  audito- 
rio latae  essent,  debitac  executioni  deman- 
dandi. 
§  4.  Testesautem,  qui  fuerinf  nominali, 
Co6.ni  ttsies  si  SB  gratia,  odio  vel  timore  subtraxcrinl, 

recosanios    di-  .  i      •      <•  ii    .• 

cere  «riuieni;  P^"^  ceusuiMs  ecclcsiasticas ,  appellationc 

cessante,  compellendi  ventali?  testimoniuni 

perhibere. 

§  5.  Ac  moniliones  et  cilaliones  quas- 

Cileni  quos-libet,  conslito  de  non  lulo  accessu,  seu 

tvaupii         quod  prò  monilionìbus  et  cilationibusbu- 


ROMANUM  An.  C.  tS28 

iusmodi  faciendis  ipsorum  monendoruni 
et  citandorum  praesenlia  commode  haberi 
nequiret ,  per  edicla  publica  locis  publicis 
alfigenda,  quae  perinde  ipsos  arcleni ,  ac 
si  eis  personaliter  intimata  fuis^enl ,  fa- 
ciendi. 

§  13.  Ac  contra  quosque,cuiusiiue  status,  im..in,u  con- 
gradus,  ordinis,  religioni?  vel  conditionis  l^.S"™';","'?,!! 
seu  praeeminenliae  fuerinl,  et  quacumque  ■■«''»  """'•  'o- 

...  '  *        runiquc  compli- 

ecclesiaslica  seu  mundana  dignilaleprae- ces,  ciiuscum- 
fulgeant  vel  exemplione,  ipsius  Martini  et  3,"to„t'e/p™^ 
aliorum  erroneorumdogmatum  sectatores,  ""  "«'"'^»  ■ 
sequaces,  laulores  defensoresque,  ac  illis 
auxilium ,  consilium  vel  favorem ,  dircele 
vel  indirecte,  publice  vel  occulte  praestan- 
tes,  inquirendi  et  procedendi  ;  ac  huius- 
modi  labe  et  aliis  haeresibus  infeclos  ca- 
piendi  et  carceribus  mancipandi,  aciuxta 
canonicas  sanctiones  etsanctorum  patrum 
inslilula,  prout  qualilas  excessuum   exe- 
gerit,  vel  conscientiae  vestrae  expedire  vi- 
sum  fuerit,  puniendi  et  poenis  debitis  ple- 
clendi. 

§  7.  Et  ad  cor  redire  nolentes  a  diclae  ,„p„eni.en.M 
Ecclesiae    conimunione  ,   velut    putrida  ■"""''    i"-*"" 

,  .'  .  coeireani; 

membra,  separatos  et  divisos,  ac  damna- 
lioni  aelernae  cum  Satana  et  angelis  eius 
addictos,  ac  perpetuo  infames  ac  intesta- 
bilesesse;  necnon  bona  eorum  quaelibet, 
mobilia  et  immobilia,  cuicumque  fidelium 
libere  et  licite  invadere,  occupare  et  sibi 
acquirere  licere ,  personas  eorum  capli- 
vareetinperpetuam  servitutem  adducere, 
corpora  eorum,  poslquamdefuncta  fuerint, 
sepultura  ecclesiastica  carere  deberc  de- 
cernendi,  denunciandi  et  declarandi. 

§  8.  Et  qui  ad  veri  latis  lumen  redire,  et  R,,e„„,esaa- 
huiusmodi  haereses  abiurare  voluerinl ,  "^^™  *<"'''«™«' 

...        l):t<Ti'SÌm  abia- 

postquam  errorem  suum  deposuerint,  id-  ramos  (non  la 
que  bumiliterpelicrini,  si  alias relapsi  non  "'^"  f^'^f^"^' 

?        .  L       •  •  servalisoic  ei- 

luerint,  recepla  ab  eis  pnus  abiuralione  pressis,  absoi- 
haeresis  et  errorum  huiusmodi,  legitime  ""eg„iàri,a?o" 
ct  publice  facienda,praestandoquepereos  "ncursa  dispen- 
iuramento  quod  talia  deinceps  non  com-  ""'' 
miili^nf.T^C'"  lalia  vel  alia  bis  ^imiliacom-  ' 


An.  C.  Ib28  CLEMENS 

mittentibus  seu  adliaerentibus  consilium, 
auxiliiim  vel  favorem  ,  per  se  vai  alium 
seualios,  praestabunt,  ab  oiniiibus  et  sin- 
gulisexcominiinicationis  et  iiiterdicti  aliis- 
que  ecclesiaslicis  sententiis,  censuris  el 
poenis,  eliam  in  litcris  felicis  recordatio- 
nis  Leonis  Papae  decimi,  praedoecssoris 
nostri,  coiiira  dicluiii  Marlinum  edilis,  con- 
tentis,  quas,  praemissorum  occasione,  quo- 
modolibet  incurrissont  ;  ac  ab  biiinsmodi 
delictis,  excessibus  et  criminibus,  necnon 
aliasinforiiiaEcclesia?  consueta  absolvendi, 
et  super  irregularitate,  propterea  quomo- 
doHbet  contrada,  dispensandi,  omnemquc 
inhabililalis  et  inl'aniiae  niaculam  sive 
notam  penitus  abolendi,  eosque  rehabili- 
landi  et  adnoslrum  ci  eiusdem  Sedisgre- 
mium  necnon  giatiam  et  benedictioneiu 
restituendi  et  reponendi. 
§  9.  Omniaque  et  singola  alia,  quae  ad 
ceioiaque  a- huiusiìiodi  pcsteni  reprimeudam  ct  radici- 

lia     necess.iria  , 

a,i  huius  hae-  tus  exlu'pandani  necessaria  seu  quomodo- 

ìiMPm"','c'ianilibetoppoi'tuna  *,  faciendi,gerendi,  ordi- 

ei  eiequauiui;  naudi,  coerccndì  etexequendi,  ac  auxilium 

brachiisaecularis,  siopusluerit,invocanili. 

§  iO.  Et  ad  praemissa  omnia  et  singula. 

Et  >j  pr.ieinis- si  ct  quaudo  expcdirc  vobis  et  alteri  ve- 

aa  aliusidoneos  .  /■        ■.       ■  ,  .  •  i 

Tiros,  Bioppor-  slruoi  visuni  Hicrit,  vu'os  aptoset  looneos, 

.unum   f"erii,(;y„j  simili vcl limitala  poleslate,  subdele- 

gaudi  et  deputandi;  ipsosque,  quoties  op- 

porlunum    vobis  et  alteri  vestrum  vide- 

bitur,  revocandi,  ac  loco  ipsorum  alios 

similiter  deputandi,  auctoritate  apostolica 

plenam  etliberampotestatem,  auctoritatem 

tacultatenifpie  concedimus  perpraesentes. 

§11.   ^on  obstanlibus  constitulinnibiis 

.Non  obsiariii-  et  ordiuatiouibus  apostolicis,  necnon  oni- 

Ijiih  nuibu&cum-      .,.,,.  'IT  1 

^,„3.  mbus  illis,  quae  idem  Leo  praedecessor 

in  suis  literis  voluil  non  obstare,  et  quae 
prò  expressis  haberi  voluraus,  ceterisque 
contrariis  quibuscumque,  etiamsi  in  eis  es- 
sentciausulaealiquae  derogatoriae  deroga- 
toriarum  el  de  quibus  oporlerel  fieri  spe- 
cialis  et  individua  mentio  et  de  verbo  ad 
i  RìijoII  hic  addit  fucrinl  (r.  t.). 


yll    pp_  11  /  Ali.  C.   t'J-8 

verbum,(iuasproexpressishaberivolumus, 
et  eis  derogatum  esse  censemus  et  inlen- 

dimus. 

Datum  Viterlìii,  sub  annulu  Piscatoris, 
die  decimatertia  iulii,  millesimo  quingen- 
tesimo  vigesimo  octavo,  [Kiutifiratus  nostri 
anno  quinto. 

Dui.  die  i3  iulii  1528,  ponlif.  anno  v. 


XXVI. 


E:t'cm\ì(ìo  monachorum  Ercmitaruni  San- 
cii Romnaldi  Monlts  Coroìioe,  Ordinis 
Cnmaldulensis,  sub  Regìtla  Sancii  Bene- 
dicti,  et  auctoritas  eoruM  Maioris  i. 

ClemeKS  Papa  VII,  dilectis  filiis  maiori  et  uni- 
versis  Eremitis  S.  Roinualdi ,  Ordinis  Carnai- 
dulensis,  praesentibus  et  futuris. 
Vestrum  Ordinem  in  agro  dominico  spe-  Ercmitaruo.  ;. 

_         ,  .  ....    Romualili  ce  .■- 

ciosum  ad  salulem  anunarum  m  dies  uti-  mcndaiiu. 
liloi'  fi'uctifìcantcm ,  privilegiis  et  gratia- 
rumdonislibenter  ornamus,  ut  quietiuset 
decentius  valeatis  .\ltissimo  famulari. 

§  1.  Ilaque  maiori  vestro,  ut  quibus  ab-  M^ior  isi.w 
batesgcneralesuniversorum  Urumum,sub  umur  pdiiit- 
Reguia Sancii  Benedicti  militanlium,  pri- ^''' J'"""!' 
vilegiis,  immunitatibus  el  gratiis  uti  pos- lerquamiiìcev- 

f-eplis. 

sunl  vel  consueverunt,  uti  in  perpetuum 
(citra  taraen  facullatcm  utendi  mitra  et 
baculo  ac  aliis  pontificalibus,  et  benedi- 
ctionem  populo  solemniter  impendendi) 
possilis  et  valeatis;  privilegiaque  ipsa  illis 
concessa,  quorum  tenores  hic  habemus 
prò  sulTicienter  expressis,  vobis  concessa 
esse  censeantur. 

§  2.  Ouodque  quemadmodum  aliiOrdi-  Congregano  e- 
nesab  Ecclesia  approbati,  ila  etiam  vos  el  tione^padatco- 
vesler  Ordo  in  perpetuum  a  quibusvis  ga-  '^"'"  "'"• 
belli»,  datiis,  taliis,  coUeclis,  exaclionibus, 
dalivis,  decimisetquibusvis  imposilionibus, 

i  De  Ordine  lam  monacliorum  quam  eremita- 
rum  congregationis  Camaldulensia  piene  notavi  in 
conslilulione  xxviu  Alexandri  11,  .\iiUi,  toni,  ii, 
pag.  48;  ab  ea  tanien  sciuucla  est  liaec  congre- 
galio  Eremitarum  S.  Romnaldi. 


Ali.  e.  IStìS        11(S'  Itlil.l.VUTt  :>.l  UOJIANUM 

ex  quavis  causa  el  consideratione ,  ctiani 


Ali.  i..  IS28 


Pr.ielall  onines 
hanc  eonslitu- 
lionein  e\ecu- 
livDi    maudiMil. 


auctoritale  apostolica,  impositis  et  impo- 

nendis,  exempti  censoainini;  saleinijuepro 

usii  vestro  necessarium  ex  ([uovis  loco , 

Sedi  Apostolicac  immediate  subiecto ,  ad 

vestra  eremitoria  transferre  libere  et  licite 

possitis,  auctoritale  apostolica,  tenore  prcT.- 

sentium  concedimus  el  indulgemus. 

^  3.  Ouocirca  universis  et  singulis  ar- 

chiepiscopis    et    episcopis    ac  quoruinvis  '  '1^^ 

servalioue  nonnullas  ronslitulinnps ,  tam 


XXVIl. 

ApprohalioconstilHlioHiiniKrriìiUin'Hiiiso- 
cietatisSancti  Roiiniiihli  lìiuirtijialir  '. 

Clemens  Papa  VII,  ad  perpetuala  rei  memoriam. 

iil.Cum  alias  dilrcli  lilii  maior  et  ere-   aii fromiiis  s. 
mitae  societatis  Sancii    Homnalrli ,   pioni  ,„„.i,iuuoui;5. 
nobis  nuper  exponi  rrcciiml ,    posirpiara 
società?  ipsapernos  approlnnla  l'uerat,  prò 

^ins  societatis  direclione  et  illius  con-  > 


Cmilraria   min 
ol-nenl. 


Ir  l:l^BI(ll^lis  fi 

iie>  delur. 


Ordinum  abbatibus  per  liaec  scripta  man- 
damusut,  per  se  vel  alium  seualios,  vobis 
iii  praemissis  efficacis  defensionispraesidio 
assistentes,  nonpermiltant  vos  centra prae- 
sentium  tenorem  u  quovis  indebite  mole- 
stari ,  contradictores  por  censnras  eecle- 
siasticas  et  alia  iuris  opportuna  remedia, 
appcllatione  postposila,  conipcscendo  ;  in- 
vocato eiiam  adboc,  si  opnsfnerit,  auxilio 
brachii  saecularis. 

§  ì.  Nonolislanlibus  praemissis  ac  coii- 
slitutionilius  et  ordinalionibns  apostolicis, 
dictorumque  Ordinnm  slaliitis  et  privile- 
giis,  quibus,  illor.  tenores  prò  sufiìcienter 
expressis  bahenles,  illis  alias  in  suo  loliore 
permansuris,  specialiterel  expresse,  ad  ef- 
fectum  praesentinm,derogamus,  conlra- 
riis  quibiiscumipie.  Aut  sialiquibns,com- 
muniler  vel  divisim,  ab  Apostolica  sii  Sede 
indultum  qnod  interdici,  suspendi  vel 
excommuuicari  non  possintper  lilerasapo- 
slolicas  non  facicnles  plenam  et  expressam 
ac  de  verbo  ad  veilmm  de  indulto  huius- 
niodi  mentionem. 

§  5.  "Volumus  autem  qnod  praesentium 
transumptis  eie. 

Datum  Viterbii,  snb  annulo  Piscatoris, 
die  vigesimaseplima  iulii,  millesimo  quin- 
gentesimo  vigesimo  orlavo,  pontificaius 
nostri  anno  quinto. 

Dai.  die  27  iulii  1528,  [loiitil.  mino  v. 


super  observanlia  divinorum  pi-aeceptorum 
et  votorum,  el  jii'ofessionis  emissione,  ac  ' 

[laupertalis  obscrvalione,  el  vestimento- 
rum  delatione,  accastitatis  et  obedientiae 
oliservalione ,  ac  divini  officii  et  missae 
ceielìralione  et  piivalae  psalmodiae,  ac 
fratrum  conversorum  et  commissorum  di- 
vini officii  recitatione,  et  confessione  ac 
sacra  comiìiunione,el  in  communi  babenda 

ralioue  ac  disciplina cilitio,  solilu- 

iline  et  silentio,  necnuu  ad  Icmpus  et  ad 
vilam  reclusione,  acieiimio  ri  infirmorum 
babenda  curatione,  ncìcnon  ''xercilin  coi- 
porali  el  eremilarnm  dormiti(me,  ac  prioris 
regimine  elanctorilali',  necnnn  rcceptione 
el  dimissione  locorum  el  eremilaruin,  no- 
mine el  ordine  locurnm  ac  eliam  eremi- 
tarum,  necnon  capituli  aiinualis  et  gene- 
ralis  ordine  el  auctoritale,  ac  maioi'is  et 
visilatorum  eliam  auctoritale,  necnon  su- 
per buiusmodi  societatis  institutae  obser- 
vanlia'^proulinipiodani  lil)ro,  iu(|U(icon- 
slituliones  supradictae  extmsae,  annulalae 
el  scriptae  exi.^tunl,  i)ienius  conliiielur. 

§  2.  Quare  maior,  visilaloi'cset  ereniilae  Ei«  fouflrmMi 
praefati   cnpiunt  conslilutionrs  praefalas,  '' 
prò  dlarum  malori  mlìore,  apostolico  mu- 
nimine  roborari;  el  jiropterea  nobis  liu- 
iiiilili  r  supplicar!  l'eceruut  ut  ronmi   pio 
et  honesto  desiderio  amiuric  de  beiiigni- 
tate  apostolica  dignareniur. 
§  3.  Nos  igitur,  qui  eosdem  eremitas, 
ì  Ex  Uegesl.  in  Arcliiv.  Vatic.     2  Dvem  farsan 
cOidcriiil  ;uit  cjiiid  simile  (r.  t.). 


Ad.  C.  1328  CLEME.NS  VU  IT.  110        An.  C.  1j-2« 

conccdit  cic-taiiiqiianipecuiiaresliliosinvisceribusgeri-  j  ciac  Roinauae  Ecclosiae  cardinaliLus,  cpi- 
cimine facio a  niiiscliaritatis,niiiupmoaisiipijlifationilms  ,  .scopis  et  praflatis,  (piihus  (iini;i'ljunuir, 
Qu^'uor'  ^*' inclinati ,  constitutioiiL'S  praefalas,  ([uas  ioluiu  por  cuisores  Romani  Poulificis prò 
per  venerabilfm  fratreni  nostrum  Lanrcn-  [  lomporeexislentispi-acsentari,  eleitalioni's 
tium  episcopumPraenesliuum,cardinalem  |^  in  causis  ipsis  fieri  consueverant,  ac  cita- 
Sanclorum Onaliior  nuncupalnm,  fliiliOr-  ■  tioncs  ipsae  per  alios,  ipiam  snos  et  Se- 
llini.'; prulettuiein,  iliiiuenterc.vaminaiife-  di.'-  .\poslolicae  cursore^^  lierenl,  in  urave 
cimus,  et,  iuxtafidelemrelationempereum  I  praeiudicium  nednm  ipsorum  cursorum, 


noLis  l'aetam,  ratioiiabiies  et  Religioni  coii- 
gruenles  esse  cot;noverimns,  quannn  teno- 
res,  ac  si  de  verbo  ad  verbum  praesentibns 
insertiforenl,  prò expressishaberivolentes, 
auctorilale  a|)nslobca,  tenore  praescntium 
approbaiiius  et  eonfiniianins,  illasqne  in- 
violabililer  observari  debere  decernimiis. 

^  -i.  Non  obstantiijub  eon^tilnlionibnset 
obstaniia  loi-  ordinalionibiis  apostolieis  ac  statntis  et 
consuetudinibus  dicli  Ordinis,  iuramenlo, 
conlirmalione  apostolica  vel  quavis  fìrnii- 
tate  alia  roboratis,  privilegiis  quoque  et 
indullis  illi  lorsan  concessis;  quibns,  illis 
alias  in  >uo  robore  permansuris,  hac  vice 
dn  nilaxal  specialiter  el  expresse  derogai  ri  us. 

Dal.  Viterbii,  die  vigesimanona  septem- 
bris,    millesimo  quingenlesimo  vigesimo 
octavo,  ponlilìcatus  nostri  anno  \. 
Dal.  die  29  se|ileiiibris  1528,  poiilil.  ìuiiìu  v. 


XX  Vili. 

Cnrsores  Papae  et  manda tarii  alìarum 
curiarum  Urbis  iti  qmf»i^:  rnii^iv  <ilnre, 
intimore  etr.  valermi. 

Clemens  Papa  VII,  ad  perpetuam  rei  memoriam. 

Accepimus  niiper  quod,  licet  dnduni, 
Alexander  VI  cum  a  ccrto  tempore  praesenlationesconi- 

uniu'm""i°are  'Tiìssionum  causarum  ili  l'ioniaiia  Curia  prò 
rosse  eie,   in  tempore  vi^lentium,  niann  Romani  Pon- 

causis    ordina-     .  -,  ... 

riis  loram  iu-  tificis  aul  (le  ilbus  mandalo  signatarum, 
Aposioiici  eiin  quae  cx  stvlo  et  Consuetudine  dictae  Luri;Pj 
ousis  oraninm  g.j|gj.,,,,.  inviolabiliter  nbservatis,  qui  prò 
m.ssariorum.  legeliabeiitiir,  auditoribusran«arnm  Palatii 
Apostolici  aliisqne  iudioibll^,    etiam  san- 


sed  eliam  liligantium  in  Romana  Curia, 
abusunique  et  perversionem  antiquoruni 
styli  el  consuetudiiiumdictaeCuriae,  feli- 
cis  recordalionis  Alexander  Papa  sextus, 
praedecessor  noster,  volens  l'ruudibus,  qnae 
insiniilibusquandoque  liebaiil.ae  iiidem- 
nilati  ipsorum  cursorum  et  litigantlum , 
observalionique  sljli  et  consueludinum 
ipsius  Curiae  providere,  niotu  proprio  el 
ex  eerta  scientia,  auctorilale  apostolica  de- 
crevit  omnes  et  singulas  comraissiones, 
manu  sua  aut  de  mandato  suo  prò  tem- 
pore signalas,  ac  omnes  et  singulns  cita- 
tiones,  corani  quibusvis  dicli  Palatii  .Apo- 
stolici auditoribus,  indicibus,  commissariis 
vel  ordinariis,  in  causis  eis  commissis, 
ac  eliam  Romanae  Ecelesiae  cardinalibus 
prò  tempore  pendenles,  ac  etiam  intima- 
lioiies,  publicationesel  allixiones  quarum- 
cuinqiie  literarum  in  dieta  Romana  Curia, 
quas  per  alios  quaraper  ipsos  cursoresex 
lune  de  celerò  praesentari  seu  tìeri  con- 
tingeret,  et  processusillarum  vigore  haben- 
dos  nullius  existerc  roboris  vel  momenti, 
mandans,  interrdia,  diclae  Curiae  elcau- 
^arum  Camerae  Apostolicae  auditori  prò 
lempore  existenli  ut  .-i ,  in  praesentandis 
conimissionibu.s  citationibus,  executoria- 
libus,  inlimalionibus,  afiixionibus  et  pu- 
blicalionibus,  aliler  lieri  reperirei,  cila- 
liones,  publicaliones,  intimationes  el  ailì- 
xiones  vel  alia  ad  ollicium  cursorum  prae- 
diclornin  spectantia  praesentari  seu  lìei'i 
reperiret,  excommunicationis  ac  pecunia- 
rias,  arbitrio  ipsius  .udiloris  declarandas, 
pcenas  incunisM'  >clararel,  et  ad  exa- 
ctiones  poenarum  .  ecuniariarum  eldecla- 


i.-,-^   tg  r  rr  e*-*  ' 


Aii.  C.  rS-28        HO  BULLARICM 

rationenicensuranini  contra  inobedientos 

procetlt^ivl,  ao  pio  talibus  publicprlenun- 

ciari  manda lot  et  laccret. 

§  1 .  Ac  successivo  piae  menioriae  lulius 

luiiu»  II  con-  Papall,similiiprpniedecessor  nosler,  inlel- 

Aieiandri  seMi  lineili ciuod  causao,  proplcr quas  decrefiiiii 

inhibendn  iudi-      "  '  ,•  i  i 

cibus  mandala- 1'1  iH.indaliiiii  prapdicta  al)  eodeni  prae- 
^  ■  decessola  eiiiaiiavi'iant,  adliiic  tiiiic  sub- 
sislt'baiit,  et  siiiiiics  alnisiis  et  frandes,  ac 
etiam  cilationes  peraliosquani  ipsos  cur- 
sores  in  diversi?  causis  fiebant,  stylum  et 
consuetudinem  antiquo?  Curiae  buiusmodì 
pervertendo,  motu  simili,  non  ad  ipsorum 
cursorum  vel  alicuins  alterius  pio  eis  in- 
stantiani,  sed  de  sua  mera  liberalitale  ci 
ex  certa  scientia,  decrelum  ci  mandalum 
huiusmodi,  auctoritate  apostolica  innova- 
verit,  acperpeluaefirmitatisrobur  obtinere 
et  inviolabiliter  observari  debere  decreve- 
rit  et  mandaverit;  ac  districtiiis  inbibueril 
omnibus  et  singulis  causarum  dicti  Palati! 
auditoribus  aliisque  iudicibus  etcommis- 
sariis ,  etiam  sanctae  Romanae  Ecclesiae 
cardinalibus,  ac  senatori ,  gubernatori  el 
vicario  generali  almae  Urbis  et  Curiae,  de 
Sabellis,  iudicibus,  eorumque  auditoribus, 
coUateralibus  seu  locatenentibus  et  capi- 
taneis  omnibus  ordinariis,  ne  in  causis  eis 
commissis  et  in  quibus  eis  commissiones 
fierent,  citationes  commissionum,  praesen- 
tationes  executorialium  el  alias  intimatio- 
/  nes  ac  affixiones  et  publicationes  per  alias, 

quam  per  ipsos  cursores,  quovis  quaesito 
colore,  fieri  facerentsive  permitterent,aut 
praesentatas  et  factas  reciperent  et  admil- 
terenl;  ac  omnibus  et  singulis  nunciis  et 
quibusvisaliispersonis,  qunvisalio  nomine 
nuncupatis,  ne  coinmissionum  praesenta- 
tiones,  citationes,  publicationes,  intimatio- 
nes  et  affixiones  huiusmodi  vel  alia  ad  offi- 
cium  cursorum  praedictorum  spectantia 
praesentare  seu  Tacere,  sub  excommuni- 
cationis  latae  sententiac  poena  eo  ipso  in- 
currenda, quoquo  modo  praesumerent. 
§  2.  Ac  decrevit  et  declaravit  omnes  et 


ROMANUJl 


An.  C.  i: /S 


sinoulas  commissiones,  per   cmn  ^eii  de    necuraiucivo 

^  *  et  ;»m|>lia'it. 

oius  mandato  signatas, -oc  etiam  omnes  et 
singiilas  citationes  coram  (juibusvis  audi- 
toribus,  iudicibus,  conimissariis,  etiam 
cardinalibus  vel  ordinariis,  in  causis  eis 
commissis  [irò  tempore  pcndentibus ,  ac 
etiam  iiitiinafiones,  publicaliinies  et  affi- 
xiones quarumcumque  literarum  in  dieta 
Curia,  quas  per  alios  quam  per  ipsos  cur- 
sores de  celerò  praesontari  seu  fieri  con- 
tigerit,  aut  processusillarum  vigore  haben- 
dos  et  inde  secuta  quaecumque,  ac  quic- 
quid  in  contrarium,  quavis  auctoritate , 
scienter  vel  ignoranler  attenlari  continge- 
rei, nulliusioborisvel  momenti,  ipso  iure, 
etiam  absque  eo  quod  aliter  eius  dispo- 
silionem  receptamesse  constarci,  existeret; 
et  per  commissarios,  etiam  S.  R.  E.  car- 
dinalespraefalos,  iudicandum  senlentian- 
dumque  fore,  sublala  eis  aliter  quavis  iudi- 
candi  et  interpretandi  facultale  et  auctori- 
tate. Necnon  mandaverit  praefato  auditori 
ac  prò  tempore  exislenti  almae  Urbis -gu- 
bernatori, ut  eisdem  cursoribus  superbis 
efficacis  defensionis  praesidio  assistentes, 
facerenl  mandalum,  inhibitionem  et  decre- 
tum  huiusmodi  inviolabiliter  observari, 
coulradiclores  et  inobedientes  censuris  et 
poenis,  etiam  pecuniariis ,  compescendo, 
proni  in literis  eorumdem  Alexandri  etiulii, 
pracdecessorum  nostrorum,  desuper con- 
fectis  plenius  continetur. 

SS.  Nihilominus  nonnulli ,  a  quorum  HicmodoPon- 
oculis  Dei  timor  abscessit,  etquae  non  sua  coottitutiones 
sunt  (luaerenles,  in  diversis  causis  citatio- *P"''','"'  "" 
nes,  coinmissionum  praesenlationes,  pu- m/sin  .«at; 
blicationes ,  intimationes  el  affixiones  ac 
subhastationes  el  alia  ad  officium  dilecto- 
rum  filiorum  cursorum  nostrorum,  tam  ex 
inslitutione  eorum  officii,  quam  iuxta  an- 
tiquos  stylum  et  consuetudinem  Romanae 
Curia?,  spectantia,  contra  decrelum  etman- 
daturn    Alexandri  VI    ac  inhibitionem  et 

\  Qaam  successive  absluiit  mox  inferius. 


Ali.  C.   ISiS  CtEMEXS   Vii  PP.  121        Ali.  C.  ioìi 

declarationemlulii  11,  acetiaiu  contra  alia    acillarumexactionem,sed  etiam  famquam 

in  pracdictis  literis  conlenla  facere  prac-  |  falsarios,  vigore  praesentiiini,  abs(iue  alia 

siimunl,  inipsorum  grave  praeiudicium  pt    commissione  sibi  desuper  facienda, proce- 

oiTuioruni  suoiiim  laesionem,  ac  illorum    dere  posse. 

exercilii  usurpationem  non  modicam,  ex-        §  6.   Et  sic  in  praemissis  omnii)us  et   Decr.iam  ir- 

communicationis  lalne  scntriitiaepoenam,  '  sinoulis  per  quoscumque  iudices  et  com-  ''"""■ 

iuxla  inhibitioiienihilii  praedccessoris  lui-  ^  missarios,   quavis  auctoritate  fungentes, 

iiismodi,  daninabililer  ineurrendo..  Qnare  I  sublata  eis  quavis aliteriudicandi  et  inter- 

nos,  luiiiismodi  errores  sul)movere,  ac  ip-  !  prelandi  facullate  et  auctoritate,  iudicari  et 

sorum  cursoruni  indemnitafi.  prout  con-  |  definiri  debero,  et  quicquid  secus  aquo- 


veiiit,  providere  volcntes,  auctoritate  apo- 
stolica, tenore  praesentium,  decretum  et 
mand;ituni  Alexandri  ac  inbibitionem  et 
declarationem  lulii,  praedecessorum ,  ac 


quam,  quavis  auctoritate,  scienterveliguo- 
ranter  contigerit  attentar!  irritum  et  inane 
i  decernimus. 

§  7.  Non  obstanlibus  praemissis  consti-  De, 


eoruni  literas  buiusmodi,  necnon  in  eis  '  tuìionibus   et   ordinationibus    apostolicis '"'' 
contenta   quaecumque ,    ex  certa  nostra  j  celerisque  contrariis  quibuscumque. 


rog.ntio  cffn- 
ijrum. 


scientia  (quatenus  tr.men  sint  in  usti')  ap- 
probamusel  innovanius,  ac  iila  et  eis  pror- 
sussimilia  de  novo  decernimus,  mandamus, 
inhibemuset  declaramus,  racpie  perpetua 
roboris  fìrmitate  subsistere. 
§  A.  Et  per  auditores ,  commissarios , 
inhihHque  of-  etiam  cardinales,  vicarium,  gubernalorem, 

Odalibus       ne  ,.        .     ,.  '^ 

cursores  desu-  senatoreui  et  alios  uidices  ac  eorum  col- 
per  impedibili,  jgjgj.jjjgg^  locatencntcs,  capitaneos  praefa- 

tos,  necnon  omnes  et  singulos  nuncios  et 

quasvis  alias  personas,  quocumque  nomine 

nuncupatas,  prout  singulos  corum  concer- 

nit,  sub  dictae  excommunicationis  latae 

sententiae  et  quingentoruni  ducatorum,  fa- 

bricae  basilica  e  Principis  aposlolorum  de 

Urbe  irremissibiliter  applicandorum,  pcE- 

nis,  per  nuncios  et  alios  praemissa,  ad  offi- 

cium  cursorum,  eis  et  non  aliis  quibus- 
cumque nunciis  spectantia,  exercentes,  eo 

ipso,  absque  alia  declaratione  incurrendis, 

flrmiter  observari  debere,  iuxtatamen  con- 

tinentiam  dictarum  literarum    .Alexandri 

et  lulii,  praedecessorum  nostroruri,  inqua- 

runi  possessione  dicti  cursores  (ut  etiam 

accepimus)  existunt. 

§  5.  Necnon  Curiae  causarum  Camerae  j  tes,    motu  simili,  ex  certa  scientia  ac  de 

"'''■"' &mer^  Apostolicac  generalcm  auditorem  prò  toni- 1  apostolicae  potestatis  plenitudine  decer- 

u  «ecmortm^  pore  existentem  contra  eos  ad  nedum  pu-  j  nimus  et  declaramus  literas  nostia;  prae- 

Micationem  incursus  pffinarum  buiusmodi  j  fatas,  cum  omnibus  et  singulis  decretis, 
DuU,  Rom.  Voi.  VI.  16  •'     .    . 


Cxovdium- 


DatumRomaeapud  S.  Petrum,  suhan- 
nulo  Piscaloris,  die  decimasexta  octobri^ 
millesimD  quingentesimo  vigesirao  octavo, 
pontifìcatus  nostri  anno  v. 

Dal.  (iic  16  oclobris  1528,  ponlif.  anno  v. 

Seqidtin'  declaratio  constiiutionis 
praecedentis. 

Clemens  Papa  VII,  motu  proprio  eie. 

Cum  de  viribus  literarum  nostrarum 
praeinsertarum ,  prò  eo  quod  illae,  nobis 
tunc  piene  non  inlbrmatis,  eisdem  cursori- 
bus  concedebantur  (quatenus  essent  in 
usu,  aut  in  dictarum  literarum  Alexandri 
et  lulii  praedecessorum  possessione),  ab 
ali([uibus  in  futurum  dubilari  posset. 

§  1.  Nos  igitur,  ad  quos  spectat  litium  cumnumpn- 
anfractus  et  contrciversias  succidere,  du- ''''^'^°'■  ^"" 

•  '  Ti';*  IH  u«i,  au- 

biaque  tollero  ,  de  possessione  dictorum  '•""■  pr'edicu- 

quo  simpliciler 

cursorum  m  praemissis  usu  et  consuetu-  eonormai; 
dine  roborata,  ex  fide  et  relatione  perso- 
narum  fide  dignarum  piene  informati,  ac 
de  ipsorum  cursorum  iure  in  praemissis 
omnibus  et  singulis  veram  notitiamhaben- 


An.  C.  11558       12-2  bullarR'M 

declarationibus  ,  inliibilionibus,  manda- 
tis,  concessionibus  et  aliis  in  eis  conlenlis 
clausulis,  pcrinilf  valere  et  perpeliiaefir- 
mitatis  robiir  oblinere,  et  collegio dirtoiuni 
cursorurn  suliragari  debere  in  omnibus 
et  per  omnia,  perinde  ac  si  dieta  verba, 
qnateìiu.'!  in  mu,  aiit  llteraruin  Ale.randri 
elliiUi possessione  ipsicursores  essent,  non 
appesila  vai  expressa  tuissent,  et  ita  inten- 
tionis  nostrae  etvoluntatis  incommulabilis 
fiiisse  et  esse  attestamur.  Et  niliilominus, 
prò  potiori  cautela,  decretum  et  manda- 
tum  Alexandri,  ac  inbibilionem  et  decla- 
rationeniIulii,praedecessorumnoslrorutn, 
ac  eorum  literas  huiusniodi,  necnon  in  eis 
contenta  quaecumque,  apostolica  aucfori- 
tate  et  ex  nostra  certa  scientia,  appi'oba- 
mus  et  innovamus,  ac  alia  et  eis  prorsus 
similia  de  novo  concedimus,  decernimus, 
mandamus,  inbibemus,  et  declaramus 
perpetua  roboris  llrmitate  subsistere. 
§  2.  Et  auditores,  commissarios,  etiam 
omp"  """>«' cardinales ,  vicarium  ,  gubernatorem,  ca- 

«d      obseryan-  ''  ,.  . 

tiu»  bniuscon-  merarium  et  Camerae  Apostoiicae  clericos 
prò  tempore  existentes,  senatorem  et  alins 
indices  et  eorum  collaterales,  locatenentes 
et  capitaneos  praefatos,  etiam  Turris  No- 
nae,  Ripae  et  Ripettae ,  necnon  omnes  et 
singulos  nuncios  etquasvis  alias  personas, 
quocumque  nomine  nuncupentur,  prout 
singulos  eorum  concernit,  sub  excommu- 
nicationis,  suspensionis  et  interdicti  lalae 
sententiae  et  quingentorum  ducalorum, 
fabricae  basilicae  Principis  apostolorum 
de  Urbe  irremissibiliter  applicandorum, 
poenis,  per  nuncios,  mandatarios  et  alios, 
praemissa  ad  officium  cursorum,  eis  et 
non  aliis  quibuscumque  nunciis  spectantia 
exercentes,  eo  ipso,  absque  alia  decla- 
ratione,  incurrendis,  firmiter  observari  de- 
bere. Mandantes,  tam  dictis  nimciis,  man- 
datariis  et  oflicialibus,  officia  sua  in  qui- 
buscumque curiis  et  coram  quibuscumque 
personis,  nullis  exceptis,  exercentibus,  ne 
in  literarum  apostolica  rum  facienda  execu- 


merne     piccu- 
torem    depulat; 


ROMANUM  An.  C.   mS 

tione ,  sive  affixione  aut  cilationibus ,  di- 
rcele vel  indirecte,  quovis  qiiaesito  co- 
lore vel  ingenio,  se  intromiltant  et  intro- 
niittere  tentent  vd  prucurenl. 

§  3.  Decernentes  commissiouis  praesen-  Gest»  in  eoa. 
tationem  ac  citationis  execnlionem ,  inti- 1,''"'""'  ■"*"** 
inalionem ,  publicationem  et  afTixioneni 
per  alios  quam  diclae  Curiae  cursores 
prò  tempore  laciendas,  ac  processus  illa- 
rum  vigore  habendos  et  faciendos  nullam 
prorsus  fidem  Tacere  in  iudicio  et  extra 
illud,  sed  fuisse  et  esse  nullos  etinvalidos, 
nulliusque  roboris  vel  momenti,  ac  prò 
nullis  et  invalidis  ac  inlectis  et  viribus 
omnino  vacuis  haberi. 

§  4.  Mandantes  insuper  ei  rommittentes  AuditoremCa- 
Curiae  causarum  Camerae  .-Vpostolicae 
nunc  et  prò  tempore  existenti  generali 
auditori,  quatenus  collegio  dictoruni  cur- 
sorum, in  praemissis,  per  se  et  eius  locum- 
tenentem  elìicacis  defensionis  praesidio 
assistat;  eaque  omnia  et  singula,  sub  prae- 
diclis  et  aliis  censuris  et  poenis,  observari 
faciat,  et  contra  rebelles  ac  inobedientes 
quoscuraque,  etiam  summarie,  simpliciter 
et  de  plano ,  sola  facti  veritate  inspecta. 
qnacumque  appellatione  remota,  debitae 
executioni  demandet  et  demandari  faciat 
et  exequatur. 

§  5.  Decernentes  quod  confirmatio,  ap-  ciausuias  prae- 
probatio ,  innovatio ,  decretum ,  inbibitio  "'"'''''"  "f 
et  gratia  nostra  huiusmodi,  ex  quacumque 
causa,  etiam  urgentissima  et  de  necessitate 
exprimenda,  de  subreptionis  aut  obreptio- 
nis  vitio  seu  intentionis  defectu  notari  seu 
impugnari  minime  possint  et  debeant;  et 
in  praemissis  omnibus  et  singulis  sic  per 
quoscumque  iudices,  etiam  praefatos,  in 
quacumque  instantia  pronunciari  etc,  sub- 
lata eis  eie.  ;  ac  irritum  etc.  decernentes 
et  declarantes. 

S  6.  Non  obstantibusconstitutionibuset    ,      ,     . 

V.  -i  ...  .....  Clausulis   4«- 

ordmationibus  apostolicis,  privilegns  quo-  roEa»oria»  »i- 
que,  indultis  et  literis  aposfolicis,  eisdem  '*"' 


1 


peiitio. 


An.  C.  1828  '  C1,EME.NS 

mandatariis,  etiani  per  nos  ci  S'iienipi'ae-  = 
dictam,  sub  quacumque  verborum  forma 
et  expressione,  eliam  motu  proprio  et  ex 
certa  scienlia,  et  cum  qiiibuscuinqiieclau- 
siilis,  etiani   argentissimis  et  de  necessi- 
tate expriniiMidis,  [irò  tempore  concessi?, 
connrmati>  et  innovatis,  qiiiims,  illarum 
tenores  prò  expressis  liabentes,  latissime 
derogamns   et   derogatum    fuisse   et  esse  ; 
decernimus  et  declaramus,  ceterisque  con-  : 
trariis  quibuscumque ,  sub  clausulis  op- 
porlnniset  consuetis,  ad  ipsoruni  bbitum. 
Fiat  motu  proprio.  I.  \ 

§  7.  Et  cum  absolutione  a  censuris,  ad 

ctanMiaramif-effeelum  t'tc. ,  a<-  decreto  et  declaralione 

praedictis,  |)erinde   ac   si   dieta  verba  in 

nostris  literis  non  fuissenf  expressa,  lalis-  \ 

sime   extendentes,    et  do  nobis^  si  opus  j 

fuerif,  decretis,  inhibitione,  mandatis,  ap-  j 

jirobalione,  innovalione,  concessione   ac  ; 

aliis  clausulis  supradictis,  quac  prò  repe-  ■ 

tilis  babeantur,  et  de  depulationc  iudicis  ; 

deputati  etc,   ut  supra.    Et    quod   prae-  [ 

missa  de  subreptionis  vilio  aut  intentionis  ' 

defcclu    notari  seu  impugnari  non   pos-  ■ 

sint,  latissime  extendentes.  Et  cum  dero-  i 

gafione  statulorum,  privilegiorum  et  in-  ' 

duUorum ,  ut  >upra,  latissime  extenden-  ' 

tes.    Et  quod  piviemissorum   omnium  et  j 

singulorum    el  ciira  praemissa  necessa-  ! 

riorum  sola  signatura  sufficiat,  etutìique,  > 

in  iudicio  el  extra  illud,  fìdem  fiiciat,  re-  ! 

gaia   contraria   non    obslante,  seu  eliam  i 

piaior  et  verior  specilicatio  ac   expressio 

lleri  possit  in  literis,  quae  per  breve  no-  ; 

stiiuu    ad    ips(irum    libitum  expediri  de- 

beant.  El   remanente  eorunulem  manda-  , 

tariorum,  quoad  causas  ordinarias,  exer- 

citio  ,  quoad    solita»   cilationes   per   eos 

fieri  solita>  ac  in  suis  solitis  Iribunaìibus, 

et  quoad  eas,  quibus  non  proceditur  per 

còmmissioncm  primam  seu  dependentem. 

Fiat.  l. 

Datum  Rouiae  apud  Sanclum  IViriim, 

quarto  nonas  Celebris,  rumo  vi. 


VII  Pt>.  1Ì5       An.  C.  ISi!'' 

Die  vigesimaseptima  mensis  octoliri< , 
millesimo  quingenlesimo  \igesimonono  , 
praesentes  literae  affixae  et  praesentalae 
fuere  in  valvis  seu  portis  Audientiae  Pa- 
lali! Apostolici  R.  P.  D.  almae  Frbis  gu- 
hernatoris,  audilorisCanierae  Apostolicae, 
vicarii  Papffi,  Audientiae  Capitnlinae,  val- 
vis Cancellariae  Apostolicae  et  acie  Campi 
Florae,  per  me  Ioannem  .lervier,  sanciis- 
simi  domini  nostri  Papae  cursorem. 
Petrus  Crasseli,  pro-magisler  cursornm 
Dal.  die  4  oolobris   1.^-29,  ponlif.  anno  vi. 


XXIX. 


De  isi/ndicatu  iudicum  el  ojjlci.alium  Status 
Ecclesiastici  '. 

Clemens  episcopus  servus  servorum  Dei , 
ad  foluram  rei  memoriam. 

Ouus  jìastoralis  oliicii  nobis,  supernae  Pcamiara. 
Maiestatis  providentia,  meritis  licet  impa- 
iibus ,  commissi,  nos  indurii  ut  eliam 
temporaliaRomanae  Ecclesiae.ac  illi  siih- 
iecla  provincias,  civilales,  lerras  et  loc.'. 
solicita  ac  vigilanli  cura  inlendamus;  e! 
ut  civilales,  terrae  el  loca  ipsa  pro'-pen? 
et  feliciter  regantur,  illorumqui'  popnii. 
ab  indebitis  oppressionibus  sublevali,  in 
seniitis  iustitiae  dirigantur,  reniediis  op- 
porlunis  provideainus;  ac  bis,  quae  pro- 
pterea  a  Romanis  Pontificìbus  praedeces- 
.soribus  nostris  provide  gesta  sunt,  ut  (ìr- 
mius  observenlur,  noslrae  approbationi^ 
lobur  impartiamur  et  aliis  desuper  di^po- 
namus,  proni  ad  felicem  eiusdem  Eccle- 
siac  statum  et  eorumdem  populorum  iii- 
demnilatem  et  utilitalem  cous])iciiiuis  in 
Domino  salubriler  expedire. 

§  !.  Dudum  siquidem  per  fclicis  recor- luUuiii.e» 
dalionis  luliuin  Panam  11,  pi'aedecessoreni  *!*  '"'''  "i" 

1  '  su, 

nostrum,  lam  ex  diversis  querelis  ac  da- 

moribus populorum,  comrnunilalum,  uni- 

I  .\liu  quae  tiuiusmodi  olliciales  respiciunt,  vi- 
de in  Pauli  11  conjliUilioiie  ni,  ilanera.  Ioni,  v, 
pili.  18!». 


res- 


Aa.  e.  1ÌÌ28       -124.  BULLAMCm 

versilatum  ac  singularum  personarum  ci- 
vitalum,  terrarum  et  locoium  sibi  et  di- 
ctae  Romanae  Ecclcsiae  ininiediatesubie- 
clorum,  quam  alioruiu  fide  dÌL;nis  rela- 
tionibus,  intellecto  quod  nonnulli  gubcr- 
nalores  et  locatenentes,  eis  regenJis  el 
gubeniandis  per  ipsuni  pracdeiessorom 
ac  Apostolicae  Sedis  legatos  de  latere 
deputati,  precibus,  pretio,  odio  aut  amore 
ducti,  60  praetextu  confisi  quod  adniini- 
strationuni  suorum  ofliciorum  ralionem 
alicui  reddere  non  erant  soliti,  diversa  el  va- 
ria eis  gravainina  cldamna,  etiain  intolera- 
bilia,  interré,  iustiliam  non  adiuinislrare 
.unicuique  ,  ut  tenebantur,  atrociorum 
quandoque  ddictnruni  iiiipuuitaleni  jiro 
parliculari  lucro  praestare,  execuliones 
indebitas  facere,  carceralorumque  inno- 
cenlium  relaxationes  prorogare,  poenas 
pecuniarias  fìsco  suo  debilas  sibi  appro- 
priare et  in  proprios  usus  convertere, 
statutorumque  rationabiliuni  et  conslitu- 
tionum  provincialinmetcameralium  lile- 
rarumque  apostolicarum  forniaui  et  teno- 
rem  non  servare;  ac,  propriis  commodita- 
tibus  intenti,  subdiloruni  quieti  ac  paci 
et  iustitiae  administrationi  niodicum  stu- 
dere  consuevisse,  in  eorum  animarum  pe- 
riculum,  dictorumque  subdilorum  grava- 
men  et  praeiudiciuin,  perniciosum  exeni- 
pluni  et  scandalum  pluriiiioruni. 
§  2.  Dictus  praedecessor,  motu  proprio 

uecrcvii omnes  et  cx  ccita  cius  delibcralione,  sua  in  per- 

oinciales,  liiiilo  ,.  .        .  .       ^ 

oiiicìo,  coran.  peluumvaliluraconstilutione  statuii  et  or- 
ca°"f" "  «uhit-  J'iiavit  ut  omnes  et  singuli  gubernatorcs 

cere,  ei  pio  eis  ac  eorum  seu  legaliinun  praelatorum  lo- 
ci eorum  aiidi-  .  .... 

loriiiiia,  iiepu- cafenentes,  eliam  patriarcbali,  archiepi- 
rà'ion™ "'"'ed- scopali,  cpiscopali,  abballali  aut  quavis 
i>.i  ^icb.rc;  alia  ecclesiastica  seu  saeculari  dignitale 
fungcnies,  qui  nunc  et  prò  tempore,  per- 
petuis  i'uturis  temporibus,  piovincias,  ci- 
vilates,  terras  et  loca,  quaecumqueetqua- 
liacumqueesseut,  nulla  penitusexccptione 
habila,  prael'alae  riomanae  Ecclesiac  im- 
mediate  subiccla,  ex  deputatione  ipsius 


ftOMANUM  Ad.  e.  lS"2o 

praedecessoris  vel  legatorum  aut  guber- 
nalorum  buiusmodi,  prò  eo  et  Romana 
Ecclesia  praefata  regebant,  gubernabant 
et  administrabant,  seu  regerent,  guberna- 
rent  el  administrarenl  ,  quavis  grandi  el 
lalissima  potestate,  arbitrio  et  auctoritate 
muniti,  etiam  si  eorum  literis  caverelur 
expresse  quod  ad  aliquam  redditionem 
ralionis  administralionum  suarum  non  te- 
ncrenlur,  nec  cogi  possenl,  post  linem 
cuiuslibet  oificii  et  administrationis  eo- 
rum ,  infra  mensem  ,  conspectui  ipsius 
praedecessoris  aut  Romani  Pontillcis  suc- 
cessoris  sui  prò  tempore  existentis;  seu,  si  ^ 
ab  ipsis  legatis  deputali,  el  prò  tempore 
finiti  eorum  officii ,  legati  praefati  in  locis 
ipsarum  legatiouum  praesentes  Ibrent , 
corani  ipsis  legatis  se  personaliter  prae- 
senlare,  ac  gestorum,  administratorum  et 
omissoruui,  tam  per  eos  quam  eorum 
audilores  et  alios  olficiales,  deputalos  et 
familiam,  l'alionem  reddere;  querelisque 
et  accusationibus  centra  eos  propositis, 
corani  eo  vel  successoribus  suis,  vel  per 
eos  aut  ab  eis  deputandis  seu  legatis 
pracdictis  respective,  de  gestis  seu  omissis 
in  eorum-  ofiìciis  respondere  ;  ibique  per 
dies  duodecim  continuos,  postquam  per 
ipsum  lulium  praedecessorem  vel  suc- 
cessorcs  praefatos  seirdictos  legatos,  etiam 
respective,  examen  redditionis  ralionis  hu- 
iusmodiincoeptum  seu  commissum  luerit, 
permanere;  nec  etiam  post  inde,  sine  sua 
ani  successorum  praedictorum  vel  ab 
eodem  praedecessore  et  successoiibus  hu- 
iusmodi  deputatorum  aut  legatorum  prae- 
falorum,  simililer  respective,  expressa  li- 
centia,  recedere. 

S  à.    Necnon  de  eo,  in  quo  per  prae- 
decessorem   et  successores   suos  aut  ab  i„     «uiJicaiu 
eodem   praedecessore    vel   eis  deputalos   '<'"'•'=""""'* 

'  ,  ,  .  r  appi-Ilare    prc» 

seu  legatos  iiuiusmodi  condemnati  Ibrent,  iiibuiii 
slatini,  oinni  dilalione,  prò  relalione  ^  et 
malilia  ac  excusatione  appeilationibusque 
«[■'.ibuscumque   cessanlibus ,    satisfacere, 

1  la  ed.  Clierub.  legilur  (lìotelulione  (h.  t.). 


An.  c.  ima 


CLEMENS  VII  Pf. 


1^25 


Ali.  e.  lb2G 


sub  excommunicatiouis  latae  senlenliae 
ac  perditionis  emolumentoruin,  eis  ra- 
tione  dictorum  officiorum  dohitorum,  el 
iiiliahililalis  ad  quaeciiiiique  alia  officia  in 
posterum  exercenda,  poenis,  tenerentur. 
§  4.  Et  niliilominus  suis  el  succefsorum 
-  praedicloruni  secrelariis,  ut  lileras  apo- 
Tu!" ere  officia!  stoUcas  sub  pUinibo  aut  in  forma  brevis , 
ca^'re""Hcr'  cancellariis  vero  et  aliis  ab  ipsis  legatis 
dp     FeM,„,d<i  deputalis,  lune  et  prò  tempore  existenti- 


lllfliiqiic, 


Ile 


eini>sa    1: 


bus,  ne  lileras  palenles  officiorum  guber- 

natorum  seu  locatenentium  respective  tra- 

derent;  ipsique  gubernatorcs,  localenenles  '  et  Cancellariae  Apnstolieae  ,    ac   in 

officia  huiusmodi  exercere  auderent,  nisi    Campi  Fiorae  certiures  redderent. 


que  legati  in  locis  suarum  legationum 
praesentes  essent,  infia  mensem  praedi- 
clum,  cum  eorum  probationibus  et  iuri- 
bus,  accederent,  recepturi  infra  duodetiui 
dies  iustitiae  conqilementum,  per  publi- 
cum  proclama  notum  facerent;  deputandi 
vero  ab  eodem  lulio  et  successoribus 
praefatis,  de  eorum  depulationibus  ac 
iustitiae  administratione,  omnes  et  singu- 
las  querelas  et  accusationes  exponere  vo- 
lentes,  per  affixionem  cedularum  in  valvis 
basibcae  Principis  apostolorum  de  L'rbe 

acie. 


§  7.  Atque  in  examinatione  redditionis  Syndicatoribu» 


rationis  et  administiationis  huiusinodi  et 


prius  in  Camera  Apostolica  aut,  si  ab  ipsis 

legatis  deputarentur,  in  eorum  Cancella- 

ria  de  praemissa  omnia  et  singula  obser-  ;  aliis  praemissis  faciendis ,   ne  partes  ad  ' 

vando  iurassent,  el    idoneam    cautionem  ,  Homanam  Guriam   vel  legatos  ipsos,  prò 


f.icuUalem  siim- 
niarie  etc.   pro- 
cetlenili      con- 
essil- 


dedissent. 
§  5.    Necnon  omnibus  et  singulis  tlie- 


s„un..r.imiuc  sauraHis . 

oliìoinlititi? 


camerariis,  communilatibus  et 
bionim  in  lino  univcrsitatibus  et  aliis,  ad  quos  spectabat 
ciii.  ii  m,.nd.iTii  gj  spectaret ,  provinciarum  ,  civitatum  , 
lì.im    fiintim,  tcrrarum  et  locorum  dictae  Ecclesiae  im- 

uinuc  ad  fincnl  ,.  ,   . 

suidicaiu-  ì  ;  mediate  subiectorum ,  lune  et  prò  tem- 
pore exislentibus,  ne  eisdem  gubernalo- 
ribus  seu  localenentibus  de  terlia  parte 
eorum  salarii  seu  provisionis  in  line  oHicii 
eis  debita  responderent,  sed  illam  reline- 
rent,  donec  eis  quod  absoluti  forent  le- 
gilime  constarci,  sub  eadem  excommuni- 
cationis  poena,  mandavi!. 

§  6.    Ac   voluit   quod  magistratus  di- 

Prociamaeiiam  gniores,    (piocumquc    nomine   nnncupa- 

lempoie   svndi-  .    .  , 

catus  lieri  prre  rentur ,  civitatum,  tcrrarum  et  locorum 
praedictorum,  statim  funclo  officio  guber- 
natorum  seu  locatenentium  buiusmodi, 
per  publicum  proclama  omnibus  et  sìn- 
gulis,  querelas  seu  accusationes  contra 
gubernatbres  aut  localenenles  exponere 
volenlibus,  ut  ad  ipsum  praedecessorem 
vel  ad  ipsos  legatos,  si  gubernatores  seu 
localenenles  ab  eis  deputati  forent,  ipsi- 
1  Du  quo  vide  eliani  inox  infra.  2  Hoc  non 
servaiur. 


repil.  ul  gra 
Tali  guercia 
piopcneri'  pG> 
seni; 


exjionendis([uerelis,  aut  accusa tionibusac- 
!  cedentes,  nirnium  gravarenlur,  sunmiai'ie, 
:  simpliciter  et  de  plano  ac  extraiudicia- 
'  liter,    absque  aliquibus  sum|ilibiis,    sola 

facti  ventate  inspecta ,  eliam  siue  scri- 
I  pturae  alicuius  confectione  procederetur, 

pioni  in  literis  ipsius  pi'aedecessoris  de- 

super  confectis  pieni iis  continetur. 
j      §  8.  Cum  autem,  sicut,  non  sine  animi     muHì  lamen 

nostri   displicentia,   ad  nostrum  pervonit  ",^"'''"'"  •'"'*- 

*  '  1  rela-ì    proponu- 

auditum,   licei  causar,  propler  quas  lite- ">  meviiareni 
I  rae  praediclae   ab  eodem   praedecessore  bèm^'yenilodi 
emnnarunt,  adbue  subsint,  lamen  formi-  "'^• 
dandum  est,  ne  oppressi  prò  tempore  im- 
pensas,  quae  i  prò  querelis  aut  accusa- 
lionibus   contra  gubernatores  et  locale- 
nenles eorumque  auditores  et   alios  olTi- 
ciales  praefalos  exponendis,  ad    nos   aut 
successores  nostros   Romanos   Ponlifices 
seu   legatos  praedictos,    iuxta  ordinatio- 
nem  lulii    praedecessoris  buiusmodi,  ve-  e 

niendu,  subire  cogerenlur,  potius  a  que- 
relarum  seu  accusationum  buiusmodi 
ex[iositione  abstinere  liabeant,  quam  ex- 
pensas  buiusmodi  tacere  velini ,  sieque 
effectus  literarum  earumdem  impedir! 
debeat. 

1  In  Cheiub.  edilione  Ic^itur  piopler  impcnsas, 
yiMS   («.    T  ' 


An.  C.  15i8        126  ni'LLAUaM 

§9.   Nos   cupientes,   prout  ex  debito 

u.o  roiuifes  ipsius  pastoralis  officii  tenemur,   felici  et 

lnUuii'ril':on-  tranquillo  regimirii  et    successili   ac   iii- 

ornui  ei  m.di-  j^,,^ijiii;,ii  no|)iilorum  praetUctorum,  quos 

Iie.ll  nis  iuckIis.  li  *  ,        , 

Tideiffei:  in  visceribus  gerinuis  cantatis ,  paterno 
afTectu  providere,  ac  eos  a  laboribus  et 
expcusis,  quantiun  possumus,  relcvarc, 
habita  super  bis,  cum  venerabilibus  fra- 
tribus  noslris  sanctae  Rumanae  Ecclesiae 
cardinalibus,  matura  deliberatione,  et  de 
eoruni  unanimi  Consilio  et  assensu,  sla- 
tutum  et  ordinationem  ac  mandatum  et 
desuper  confectas  lileras  lulii  praedeces- 
soris  huiusmodi,  necnon  omnia  et  singula 
in  eisdem  literis  contenta,  sub  modifìca- 
tione  infrascripta,  auctoritate  apostolica, 
tenore  praescnlium,  approbamus  et  inno- 
vamus,  et  perpetua  roboris  firmitate  sub- 
sistere,  ac  plenum  effectum  sortiri,  et 
firmiter  perpetuo,  tam  per  gubernatore? 
et  locatenentes  ac  auditores,  iudices  ci 
alios  officiales,  quani  per  praefatos  et 
alios,  quos  literae  ipsae  concernunt,  sub 
excommunicalionis  latae  sententiae  et  per- 
ditionis  cmolumentorum  ac  inbabiiilatis 
poenis  praedictis,  respective-  observari 
debere  decernimus. 
§  10.  Et  nibilominus  praemissa  per 
orsipiaic»  s;n  dictum  lulium  praedecessorem,  ut  prae- 
nroili'c'n,'"co-fertur,  statuta  et  ordinata,  de  novo  sic, 
rani  commissH-       j  ^       eubematores    ac   eorum   seu 

fio    a  Foiitiuce    i  " 

jrpui.ujo  1  ei  dictorum  legatorum  locatenentes  aut  vi- 
"h'ìV  "  °  '  celegati  aliique  praesidentes  provincia- 
rum,  civitatum,  terrarum  et  locorum, 
nobis  et  diclae  Ilomanae  Ecclesiae  sub- 
iectorum  praedictorum,  presentes  et  lu- 
turi,  etiam  patriarcbali,  arcbiepiscopali , 
episcopali,  abballali  aut  quavis  alia 
ecclesiastica  vel  saeculari  dignitate ,  ut 
praefertur,  fungentes,  et  quavis  facultate 
muniti,  quam  ab  eisdem  legatis  et  gu- 
bernatoribus  seu  eorum  locatenentibus 
aut  vicelegatis  et  praesidentibus  in  pro- 

1  Hoc  non  servatur,  sed  successor  in  officio, 
est  loco  coni  miss»  ri  1. 


ROiMAiNUM  An.  C.  tb23 

vinciis,  civitatibus,  terris  et  locis  prae- 
dictis |iro  tempore  deputali  locatenentes, 
ipsorumque  auditores,  iudices  etalii  qui- 
cumque  officiales  prò  tempore  existentes, 
si  annales  fuerint ,  funclo  cuiuslibct  ofiì- 
cii  et  administrationis  eorum  anno:  et  si 
ultra  annuni  eorum  officia  in  aliipia  pro- 
vincia, civitate  vel  terra  duraverint,  in 
fine  cniiislibel  anni;  si  vero  breviori  tem- 
pme  eorum  officia  durent,  in  fine  eorum 
oflicii,  in  civitatibus,  terris  et  locis,  in 
quibus  ollicia  exercuerint ,  corani  perso- 
nis  dignioribus  civitakun,  terrarum  et  bj- 
corum  eorumdem  ,  videlicet  corani  uno 
commissario  ,  per  nos  aut  succcssorcs 
nostros  praefatos  ex  dieta  Romana  Curia, 
moderatis  ipsorum  oflicialium  ac  pro- 
vinciarum  vel  civitatum  seu  tenarum, 
vel  si  nobis  aut  successoribus  praedictis  vi- 
debitur,  prò  parte  Camerae,  praedictaruin 
expcusis,  mitlendo,  adiunclis  secum  epi- 
scopo loci,  vel,eoabsenle,  eius  vicario  in 
spiritualibus  generali  et  procuratore  fi- 
scali ipsius  loci  vel  civitatis,  per  praesi- 
dentes dictae  Camerae  prò  tempore  de- 
putato, et  capile  olficii  seu  magislratus 
ipsius  civitatis  velterrae,  videlicet  coii- 
falonerio  vel  praeposilo,  qui  prò  tempore 
fucrit,  aut  uno  doctore  per  ipsas  digniores 
personas,  ultra  commissarium  ac  epi- 
scopuni  vel  vicariuni  et  procuratorem 
fiscalem  praefatos,  eligendo,  geslorum 
et  adminisfratoriim  per  eos,  alias  iuxta 
lenorem  literarum  lulii  inaedecessoris 
huiusmodi,  rationem  reddere,  et  querelis 
ac  accusationibus  coiitia  eos  propositis 
de  gestis  seu  omissis  in  eorum  oiliciis, 
sublato  quovis  diffuizio,  responderc  te- 
neantur. 

§  11.  Ac  commissarius  mitleiidus,  epi-     Syiidic»iorc« 

VlCariUS  et  procuralo!'   tlSCallS,  sedani  eie. 

confalonerius  seu  praepositus  et  doctor 
eligendus  praefati  rationem  administra- 
tionis huiusmodi,  cum  omni  siimmarie- 
late,  integritale  et  severitate   audianl,  et 


An.  e.  1528  CLEMENS 

procedant;  ac  quereias  et  probationes  cen- 
tra gubernatores ,  vicelegatos  et  praesi- 
dente?  praofatos  praepositas  A  lacta?  ro- 
cipiant;  pi'ocessusque  desnper  fornuMil, 
et  clausos  ad  nos  vel  successores  no- 
stros  praedictos,  ut  nos  voi  dirti  succes- 
sores de  ipporuni  gubernalorum,  vice- 
legatorum  et  praesidentium ,  iuxta  ipso- 
rum  demerita,  ainotione  vel  ad  ulterius 
tenipus  confìrmalinno  mature  deliberare 
possimus,  fideliter  mitlanl;  ipsoruni  \ei-o 
gubernatorum,  vicelegatorum  et  praesi- 
dentium locatenentes  ac  audilores  et 
alios  oiliciales  praefatos  condemnando  vel 
absolvendo  indicare,  et  ad  reslitutionem, 
omnibus  subterfugiis,  cavillationibus  et 
exceptionibus  remotis,  nisi,  propter  ca- 
suuni  gravilatem,  eis  concordenl,  alias 
concordiler  vel  commissario  praefato  id 
nobis  vel  eisdem  successoribus  referen- 
dum esse  videretur,  quo  casu  centra  eos, 
servato  tenore  literarum  lulii  praedeces- 
soris  huiusmodi,  procedendum  sit,  cogere 
debeant. 

§  12.  Et  si  ab  eorum  decisionibus  et 
condemnaii  ad  sententiis  aliqui  eorum  se  gravatos  prae- 
K  Cu?- Pendant,  ad  nos  vel  a  nobis  deputatos , 
«um  infra  men-  pgj.  yj^f,^  recursus  provocare  et  appellare 

sera   espedlen-  ^  .       . 

dnm;  possint,  SIC  tamen  quod,  nisi  infra  men- 

sem  immediate  sequentem,  revocai  ionem 
vel  correctionem  eorum,  quae  contra  eos 
liecisa  vel  determinata  fuerint,  non  repor- 
taverint,  ex  tunc,  absque  aliqua  facienda 
intimatione,  decisiones  et  sententiae  ip- 
^•ae  firmae  remaneant  et  executioni  de- 
mandentur,  perinde  ac  si  ab  eis  recla- 
inatum  vel  appellatum  non  fuisset. 
§  13.  Kt  si  legatorum,  gubernatorum, 
Ei  coipabiies  vicelegatorum  et  praesidentium  praefato- 

«^w°  in  "offici"' ™"i  locatenentes,  auditores  et  alii  offì- 
ciales  praedicti  culpabiles  reperti  fuerint, 
in  eorum  officiis  perseverare  non  permit- 
tant;  sed  legatus  illius  provinciae  prò 
tempore  existens  de  novis  locatenentibus, 
audiloribus,  iudicibus  et  officialibus  debite 


VII  pp.  i'27      \n.  C.  \o:i' 

provideat;  et  nisi  infra  miMisi'ni  providc- 
rit,  tunc  per  uos  aut  successores  ante- 
diclos  locatenentibus,  auditoribus  et  offi- 
(  ialibus,  cura  convenienti  salario  eis  per 
ipsuni  Ipgalum  praestando,  provideri  de- 
beai. 

§  14.   Ac  quod  cauliones  idoneae  per  Ciuiionespres- 

,  ,  1       •       •        1         .*  standae  per  of^ 

deputandos  ab  ipsis  legatis  ac  eorum  nci^ies  s.-riban- 
officiales  de  praemissis  obsei-vandis  dan-  el'éra^Ap!'- 
dae  ad  dicUim  Cauieram  ,\poslolicam,  in  si^H'-a»  i. 
libro  parliculari,  prò  huiusmodi  cautioni- 
bus  annotandis  ordinalo ,  in,  quo  cautio- 
nes,  pergubernatores  et  vicelegatos  prae- 
dictos  praestanda^,  annolandae  erunt,  an- 
notari  debeant  ;  ipsorumque  legatorum 
secretarli  seu  notarli  depntandl  a  legatis 
ipsis  llteras  patentes  officiorum  suoruni, 
nisi  prius  eis  per  fidem  manu  notarii 
ipsius  Camerae  factam  constilerit  quod 
cauliones  praedictae  annolalae  fuerint, 
consignare  non  debeant ,  aucloritate  et 
tenore  praedictis  perpetuo  statuimus  et 
ordinamus. 

S  15.   Decernenles  nraesenlium    tran-     Eiempiorum 

"^      .  .         .  ^ .  fides. 

sumptis,  etiam  mipressis,  manu  tamen 
notarii  publici  subscriptis  et  sigillo  ali- 
cuius  curiae  ecclesiasticae  ani  personae 
in  dignilate  ecclesiastica  constilulae  mu- 
nitis,  eamdem  prorsus  fidem,  in  iudicio 
et  extra,  ubilibet  adhibendam  fore,  quae 
ipsis  originalibus  literis  adhiberelur,  si 
forent  exhibitae  vel  ostensae. 

§  16.  Declarantes  praesentes  nostras  li-  Haec  consutu- 
teras  a  data  praesenlium   locum   habere  hHcationu  ''n- 
et  servari  debere ,  etiam  quoad  officiales  s»'  ^ 
supradictos,  quoad   syndicatura  praemis- 
sum   in   fine   officiorum  suorum ,  etiam 
quod  in  principio  eorum  ofTicii  cauliones 
non   dederint,    et  tempore  publicationis 
praesentium  in  officiorum  suorum  exer- 
cilio  et  possessione  exislanl. 

§  i7.  Non  obslanlibus  conslilulionibus  ciausuias  de 
et  ordinationibus  apostolicis   ac   legibus  "F-^i'^^^- 

i  Hoc  non  òervatur.  2  Vidi  pluries  disputarl 
an  ligarel  haec  conslilulìo,  cum  non  apparerei 
fuisse  publiciiarp,  idoS   posui  eius  publicationem. 


Al).  C.    lu2S         12$  IHLIAIUl-M 

iininicipalilni?,  f>l  aliis  pvoviiicianini,  ci-  ^ 
vilatuni,   Irrrannii  et  locoruni  prapdicto-  , 
lum,  eliuni  iuranieiilo,  confirnialiono  a- 
postolita  robonilis,  stallili^-   nt  consueta-  ^ 
dinibiis,  ac  omnibus  illis,  cpiae  praol;itus 
praedecessor  in  tlielis  lileiis  voluit   non 
obstare,  qnae  omnia  pi'acsentibus  prò  ex-  | 
pressis  et  lepelitis  liaberi  volumus,  cete-  | 
risque  contrariis  qnibuscumque.  | 

-\ulli  iM'so  rtc.  Si  quis  de.  \ 

Datimi  Romae  apud  S.  Pelrum,    anno 
Jncarnatìonis   dominicae  millesimo  qiiin-  ' 
pentesimo  vigesinio  octavo,  kalendis  de-  ! 
cembris,  pontificalus  nostri  anno  vi.  \ 

Anno  a  nativilale  Domini   iò'lS,    iiidi- 
rnMkaii...    ctionc  prima ,   die  vero  8  mensis  decem-  i 
bris,    pontificalu    sanctissimi    in   Christo 
patris  et  D.  N.  D.  Clementis  divina    pro- 
videntia  Papac  VII,  anno  eins  sexto,  prae-  ' 
sentes  retroscriptae  literae  pnblieatae  fii- 
ere  in  valvis   seu  porlis  basilicae  Princi- 
pis  apostolorum  de  Urbe,  Audientiae  Pa- 
latii  Apostolici,  Cancellariae  Apostolicae 
et  acie  Campi  Florac ,   per  me  loannem  ; 
Cerrurier  praelaudati  SS.    D.   N.    Papae  , 
cursorem. 

Vianus  deBellavilla,  magister  cursorum 
Dut.  die  1  decenibris  15"28,  pontif.  nnno  vi. 


XXX. 


Sanclimoniales  monasterii  Sanctae  Ma- 
riae  Campi  Marlii,  Ordinis  Sancti  Be- 
nedicli,  sìé  cura  fralrum  Ordinis  eiiis- 
dem  Servorum  Bcatac  Mariac,  perpc- 
tuam  sibi  abhaUssam  eligere  posse  de- 
cernil  i. 

Clemens  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad  perpetuini  rei  memorìam. 

Aposlolicae  noJjis  iniunctae  desuper 
servitutis  officium  meniem  nostrani  ex- 
cilat  et  inducit    ut  circa  ea,  qnae  prò  ;-a- 

i  Ex  Rpgei-I  in  Archiv.  V^t. 


luliii  el  tranquillo  slalu  monaslerioniin 
qiiorumlibel  ac  persnnarum  in  illis,  sub 
regulari  c.TStimonia,  piae  vitae  studio  as- 
sidue vaeanlium  ])roi\itura  conspicimus, 
operosi?  studiis  favor.ibiiiter  intendamus. 

^  I.  Dudum  si(iuidem  poslquaiii  felicis    Hairianos  vi 

1      •        •      li     1    •  rv  \i  J        olilmlissam  mo- 

recordalionis  iladiiano  Papae  \i,  praene- na.ierii  huiu»- 
cessori  nostro,  j.ro  parte  dileclarum  in  "^°„'';„ro"u;'ùiJ 
Cbrislo  (ìiiarnm  conventns  monasterii 
monialium  Sancfae  Mariae  Campi  Martii 
de.  Urbe,  Ordinis  Sancti  Benedicti,  expo.'jilo 
quod  si  monnsteiium  ipsum ,  quod  antea 
pei'  aiibatissam  perpelnam  regebatur  et 
guheruabatur,  post  obitum  quondam  Lu- 
ciae,  lune  in  humanisagentis  et  einsdem 
monasterii  abbatissae ,  per  abbatissam 
triennalem  regeretur,  in  eodem  mona- 
slerio  regularis  observantia  firmius  per- 
severaret  f|t  salnbrius  augeretur,  dictus 
praedecessor  earumdem  monialium  in  ea 
parte  siipplicatiouihus  inclinatus,  per  suas 
sub  plumbo  literas,  Inter  alia,  statueratet 
ordinaveral  quod,  post  cessum  vel  deces- 
sum  dictae  Luciae  abbatissae,  monasle- 
rium  praedictum  per  abbatissam,  de  tri- 
ennio in  triennium  per  dictas  conventum 
eligendam,  perpetuo  regeretur  et  guber- 
narotnr;ipsaque  abbalissa  triennaiis,  qnae 
bene  se  gessisset,  adaliud  triennium  eligi, 
inique  processe  valeret,  per  quasdam,  ac 
praemissa,  utpote  ob  evidentem  utilitatem 
dicti  monasterii  et  augmentum  divini 
cultus  emanata,  revocari,  cassari  et  an- 
nullari  aut  in  aliquo  illis  derogari  nul- 
lalenus  posse,  et  quoties  illa  revocari, 
cassari,  annullari,  suspendi  aut  in  illis 
der.  gu'i  contingeret,  toties  de  novo,  el 
sub  quacumque  data  per  conventum  seu 
monialem  quamcumque  monasterii  hu- 
iusmodi  eligendam,  restitula  esse  et  cen- 
seri,  et  sic  per  quoscumque  ubique  iu- 
dicari  et  cognosci  debere,  sublata  aliter 
iudicandi  et  int':>rpretandi  t'acultate  et  au- 
cloritale;  ac  quidquid  secus  attentari  con- 
tingeret, irrituni   et  inane  deci'everat, 


An.  C.  IJi^g 


CLEME?«*S  VII  PP. 


i29     An.  c.  <•::■) 


§  2.  Nos,  dicto  praedecessore.sicutDo- 
Pottficicmens  mino  placuit ,  do  medio  ?iiblato,   divina 

VII      conGrmat  ,  .  ,  . 

per  breve  eie-  laveiite  clciiientia,  ad  suinmi  apostolatus 
abbatissae;  eam  «ipiceiTi  assumpti,  earumdem  convenlus  in 
perpeiuam  esse  p3  paHe  supplicationibiip  inclinati,   per 

eoncesift^  prò-  '  ^^  ,  '     l 

ui  eiiara  sue-  alias  nostras  literas  electionem  de  dilecta  in 

lurom.  Christo  filia  Clarina  de  Columna,  moderna 

ditti  monaslerii  abbalissa,  in  abbatissam 

ipsiusmonasterii  per  conventum  praefalas 

factam,  ad  ipsiusClarinae  vitam  approba- 

vinins  et  confirmavimus  ;  ac  statuimus  et 

ordinavimus  quod  ex  timo  de  celerò,  oc- 

currente  eiusdem  monasteriivacatione,mo- 

niales  ipsius  monasterii  prò  tempore  exi- 

stentes  abbatissam  perpetuam  et  non  tem- 

poralem  ,  siciit   antea  ,   aligere  deberent , 

prout  in  sinpdis  literis  praedictis  plenius 

continelur. 

§  3.  Cum  autem,   siciU  exbibita  nobis 

Moniaies  boc  nuper  pro  parte  dictaeClarinae  abbatissae 

idi>m  bulla   sub        ,.,-  ■■       u    x  j    T« 

pinmbo  decia- petitio  contuiebat,   pro  eo  quod  bterae 
rari  petuni  cum  jjQ5^j,gg  buiusmodi  Hon  sub  pliimbo  ,  sed 

«pressa  riccia-  ^  ^  .... 

raiionc  ronsii-  in  fomia  bpcvis  expeditae  extiterint,  et  in 
ni  VI.  eisdem  de  decreto  lladriam  praedecessons 

buiusmodi  alias  quam  per  clausulam  Pro 
suffìcienter  expressis  habentes,  piena  seu 
sufficiens  mentio  facia  non  extitit  ,  ac 
forsfin  de  consensu  ipsarum  conventus  ad 
praesens  doceri  non  possit,  a  nonnullis  de 
viribus  nostrorum  statuti  et  ordinationis 
eligendi  abbatissam  perpetuam  ac  desuper 
confecta.~um  literarum  buiusmodi  haesi- 
tatiir. 
§  A.  Nos,  dicti  monasterii  profectum  pa- 
oemens  suis  temo  zclautes  affectu,  nepropterca,  trien- 
et  ptrpeiuam  nio  pracdicto  elapso,  careant  eflectu  pro- 
"""  videre  volentes;  ipsamque  Clarinam  abba- 
tissam a  quibusvis  excommunicationis  et 
interdicti  aliisque  ecclesiaslicis  senten- 
tiis,  censuris  et  poenis,  si  quibus  quomo- 
dolibet  innodata  exislit,  ad  ell'octura  prae- 
sentium  tantum  consequendum ,  harum 
serie  absolventes  et  absolulam  fore  cen- 
^cntes,  eiusdem  Clarinae  abbatissae  in  hac 
parte  supplicationibus  inclinati,  si  ad  boc 
Bull.  Rom.  Voi.  17.  17 


addit 
ter)' 


maioris  parlls  praefatarum  conventus  ac- 
cedei assensus  ,  volumus  et  apostolica 
anctorilafc  decernimus  quod  lilerae  prae- 
diclae  et  in  eis  contenta  quaecumque  va- 
leant,  plenamque  roboris  fìrniilalem  obti- 
neanl,  et  sibi  suffragenlur  in  omnibus  et 
per  omnia,  perinde  ac  si  in  illis  de  sta- 
tuto, ordinalione  et  decreto  ac  literis  lladri- 
ani  praedecessoris  buiusmodi  modo  prae- 
misso  piena  et  individua  ac  de  verbo  ad 
verbum  mentio  facla ,  ac  per  illas  eisdem 
statuto,  ordinalioni,  decreto  ac  literis 
Hadriani  praedecessoris  buiusmodi  specia- 
liler  et  expresse  derogatum  fuisset. 

§  5.  Et  nibilominus,propoliori  cautela,      abbatissam 
electionem  Clarinae  ad  eius  vitam  de  novo  ''"p/'"""'  '"- 

"'-'*'-';  gendjm  firmai; 

ac  literas  nostras  et  in  eis  contenta  buius- 
modi ex  certa  nostra  scienlia  approbantes 
et  confirmantes;  omnesqueelsingulosiurfs 
et  facli  defcctus,  si  qui  forsan  inlerveno- 
lintin  eisdem,  supplentes;ipsasque literas 
nostras  de  subreplionis  vel  obreplionis 
aut  nullilatis  vitio  seu  intentionis  dcfectu 
notari  non  posse  decernentes,  auctoritate 
et  tenore  praedictis  statuimus  et  ordina- 
raus  quod  de  celerò,  occurrente  dicti  mo- 
nasterii vacatione,  conventus  seu  moniales 
praefatae,  sub  cura  fratrum  ServorumBea- 
tae  Mariae  OrdinisSancti  Augustinidegen- 
tes,  perpetuam  etnontriennalem  seu  àlias 
temporalem  abbatissam  ,  sicul,  antequam 
literae  Hadriani  praedecessoris  emanarent, 
fieri  consueveranl,  eligere  possint  et  de- 
beant;  ipsaque  sic  elecla  eo  ipso  aposto- 
lica auctoritate  confirmata  sii  et  esse  cen- 
seatur,  et  ad  eius  vitam  monasterio  buius- 
modi prffiesse  possit  et  teneatur. 

§  6.  Decernentes  sic  perquoscumque  iu-  sic  «  qnibni- 
dices,  etiam  causarum  P?latii  .Apostolici  cumq»»   pras- 
auditores  et  S.  R.  E.  cardinales,  sublafa  "'"'  """'"'■ 
eis  quavis  alifer  iudicandi  et  inferpretandi 
facultate  et  auctoritate,  sentenliari,  iudi- 
cari,  decidi  et  diffiniri  debsre,  necnon  ir- 
litp.m  et  inane  quidquid  secus  super  bis 
a  nuoquam,qua\is  auctoritate,  scienlfervcl 
igaoranter  conti^erit  attentarj. 


An.  C.  IbW        loO  BULLARir.M 

§  7.    Quocirca  vencfabilibus  fratribus  ' 
Dati  eifqi.Bio-  noslris  Caesenatensi  et  Aleriensiac  Castel-  ; 
tium  liietniimi.  limaris  cpiscopis  per   apostolica  scnpta  ^ 
mandamus  quatenus  ipsi  vel  duo  aut  unus 
eoruiu,  per  se  vel  alluni  seu  alios,  prae-  , 
senles  literas  et  in  eis  contenta  huiusmodi 
ac  quoties  prò  parte  Clarinae  et  prò  teni 
pore  existentis  abbatissae  et  cohventusmo-  ; 
nasterii   huiusmodi    seu  alicuius  earum  ; 
desuper  fuerint  requisiti,  solemniler  publi- 
cantes,  eisque  in  praemissis  efllcacis  dcfen- 
sionis  praesidio  assistentes,  faciant  aucto- 
ritate  nostra  praesentes  literas  et  in  eis  con- 
tenta huiusmodi  fìrmiter  obsen'ari,  ac  sin- 
gulos,  quos  ipsae  praesentes  concernunt, 
illis  pacifice  gaudere:  non  permittentes  eos 
desuper  per  qnoscumque  quomodolibel  in- 
debite molestar!  ;  contradictores  quoslibel  : 
et  rebelles  per  censuras  el  poenas  eccle- 
siasticas,  appellatione  postposita,  compe- 
scendo,  ac  legitimis  super  bis  habendis 
servatis  processibus,  censuras  et  poenas 
ipsas  iteratis  vicibus  aggravando,  invocato 
etiam  ad  hoc,  si  opus  fuerit,  auxilio  bra- 
chii  saecularis. 
§  8.  Nonobstantibus  literisHadriani  prae- 
obsianihim  de-  decessoris  huiusmodi,  quas,  cum  omnibus 
et  singulismeiscontentis  clausuhs,  etpro- 
cessus  habitos  per  easdem  et  inde  secuta 
quaecumque  harum  serie  revocamus,  cas- 
samuset  annuUamus,  ac  nulla  et  invalida 
nulliusque  roboris  vel  momenti  esse  de- 
cernimus;  ac  quibusvis  constitutionibus  et 
ordinationibus  apostolicis,  necnon  mona- 
slerii  et  Ordinis  praedictorum,iuramento, 
confirmatione  apostolica  vel  quavis  fìrmi- 
tate  aliaroboratis,  statulis  et  consuetudi- 
nibus,  privilegiis  quoque  et  lileris  aposto- 
iicis,  illis,  sub  quibuscumque  tenoribus  et 
formis  ac  cum  quibusvis  clausulis  et  de- 
cretis,  quomodolibet  concessis  et  approba- 
[  tis;  quibus  omnibus,  illorum  veriores  teno- 

•■  res,  ac  si  de  verbo  ad  verbum  inserti  fo- 

rent ,  praesentibus  prò  sufficienter  expressis 
et  individue  ac  de  verbo  ad  verbum  in- 


UOMANUM  An-  e.  IbM 

sertis  habentes ,  illis  alias  in  suo  robcr  - 
permansuris  hac  vice  dumtaxat  specialiter 
e\  expressederogamus,  conti'ariis  quibus- 
cumque. Aut  siahquibus,  comniunitervel 
divisim ,  a  dieta  sit  Sede  indultum  quod 
interdici,  suspendi  vel  excommunicari  non 
possint  per  lileras  apostolicas  non  facienles 
plenam  et  expressam  ac  de  verbo  ad  ver- 
bum de  indulto  huiusmodi  mentionem. 

S  9.  Nulli  erno  omninohominumliceat  Snnrtio  poon.- 
hanc  pagmam  nostraeansolulionis,  volun- 
tatis,  decreti,  approbationis,  confirmatio- 
nis,  suppletionis,  statuti,  ordinalionis,  man- 
dati, revocationis,  cassationis,  annullatio- 
nis  el  derogationis  infriugere,  vel  ei  ausu 
temerario  contraire. 

Si  quis  autem  etc. 

DatumBononiae,  anno  Incarnationis  do- 
minicae  millesimo  quingentesimo  vigesi- 
monono,  quarto  nonas  martii,  pontificatus 
nostri  anno  vi. 

Dat.  die  i  martii  1529,  ponlif.  anno  vi. 


XXXI. 


Declaratio  quod  electio  snccessoris  hnina 
Papae,  Bononiam,  Viennam  vel  alibi 
p'ofecturi,fiat  in  ipsa  Urbe,  si,  ante  ad 
eam  redilum,  ipse  decesserit  ;  et  inno- 
vatio  constitutionum  Alexandri  IH, 
Grefjorii  X  et  Clementis  V ,  circa  ele- 
ctionem  Papae. 

Clemens  episcopns  servns  servoram  Dei, 
ad  fataram  rei  memoriam. 

Cum  carissimus  in  Christo  filius  noster  Croias  v  im- 
Carolus,  Romanorum  et  Hispaniarum  rex  Keoir»"" 
catholicus,  in  imperatorem  electus,  intelle-  ''""'iscem  rs- 

*  .     ,  quirit  ul  secum 

lisset  Turcarum  tATannum  potentissimo  Bononiam  cen- 
exercitu  ad  denuo  regnum  Ungariae  ima-  """"' 
dendum  et  occupandum  venire  ;  cogno- 
scensque  propterea  non  solum  regnum,  sed 
etiam  totam  rompublicam  christianam  in 
maxinao  versar!  discrimine;  et  desiderans 


An.  C.  lh'2!) 


Ipsc  f r>;lcrea 
BonoDliira  pro- 
ficiscitur. 


CLI-MENi 

Ferdinando  regi  Ungariae,  fralri  suo  diil- 
cissinio,  ipsiqiie  reipublirae  christianae 
opem  ferre,  prout  ad  eius  olTicium,  cum 
advocalus  Ecclesiae  existat,  pertinere  co- 
gnofcebal,  omnibus  suis  regnis  dimissis, 
quamprinium  ad  Italiani  venit ,  offerens 
pacpni  illam,  quam  losus  Christus  in  coe- 
lum  ascendenssuis  reliquit  discipulis,  regi- 
bus e(  principibus  cbrislianis  ac  Italiae 
potentatibus ,  sine  qua  eidem  Turcarum 
fyranno  resisti  non  posse  cognoscebal;  et 
probuiusmodi  universali  pacefacilius  com- 
ponenda  nuper  nobis  suis  literis  significavit 
plurinnim  expedire  ut  in  civitate  nostra 
Bononiae,  quam  celerius  fieri  posset,  in- 
simul  conveniremus  ut  totani  Italiani  tan- 
dem atotcalamitatibusliberarenius,  illique 
pncem  daremus,  ut,  illa  placata,  illius  po- 
tenlatus  ac  barones,  unitis  animis  et  viri- 
bus,  non  solum  dicto  Turcarum  tyranno 
resisti,  sed  ipse  cum  loto  eius  exercitu 
profligari  possit. 

§  1 .  Nos,  eius  pium  et  honestum  deside- 
rium  plurimum  in  Domino  commendantes, 
etsi  ex  gravi  infirmitate,  qua  tot  mensibus 
detetiti  t'uimus,  eonvaluerimus^  lamen  pri- 
slinas  corporis  viresadhuc  non  recupera- 
vinms,  occasionem  tamen  rei  bene  geren- 
dae  et  tam  neccssarii  boni  omilterc  no- 
lentes;  cognoscentes  ad  officium  nostrum 
pertinere,  prò  salute  gregis  dominici  nobis 
commissi,  periculo  vilaenos  exponere,  et 
ad  civitatem  ipsam  Bononiae,  omni  celeri- 
tateet  mora  cessante,  nosconferre,  in  alma 
lamen  Urbe  nostra  causarum  et  literarum 
apostolicarum  audientiam  relinquentes  ac 
relinquere  declarantes,  ad  effectum  ut  si, 
ante  redilum  nostrum  ad  Urbem  ipsam,  nos  j 
ab  hac  luce  migrare  contingeret,  in  ipsa  ■ 
Urbe,  in  qua  audientiam  menioratam  relin-  ; 
quimus ,  et  non  in  civitate  Bononiae  seu  | 
in  alio  loco,  in  quo  tempore  obitus  nostri 
cum  nostra  Curia  resideremus,  electio  Ro- 
mani Ponlifìcis  fieri  debeat,  nisiipsa  Urbs 
tane  intcrdicla  vel  contra  Ecclesiam  Ro-  • 


VII  pp.  iSI       An.  C.  15M 

manani  in  manifesta  rebellionc  persisterei, 
seu  de  impressione  dubitaretur,  sicut  alias, 
ex  causis  tunc  expressis ,  proximis  annis, 
circa  electionem  Pontifìcis,  ineventum  obi- 
tus nostri ,  ita  et  nunc  etiam  providere 
desideramus  et  intendimus. 

§  2.  Habita  igitur  super  bis  cum  vene-  in  Crbe  c.u- 
rabilibus  fratribus  nostris  S.  R.  Ecclesiae  nlm  picreim- 
cardinalibus  matura  deliberatione  et  dili-  ;'^;';'p',''p^.°\Je" 
genti  examine,  et  de  eorumdem  concilio  et  tUKoema'tiiu, 

.      .  tei; 

unanimi  consensu,  causarum  et  literarum 
apostolicarum  audientiam  in  ipsa  Urbe  , 
post  nostrum  ab  ea  discessum,  remanere, 
ad  effectum  ut  si,  antereditum  nostrum  ad 
ipsam  Urbem,  nos  ab  bac  luce  migrare 
contingeret,  ibi  et  non  alibi,  ubi  nos  mori 
contingat,  electionem  Romani  Pontificis 
celebrari  debere ,  nisi  Urbs  ipsa  tunc  in- 
terdicto  subiaceret  vel  esset  aperte  rebellis, 
aut  inibi  de  impressione  dubitaretur,  ut 
praefertur;  super  quo  maioris  partis  car- 
dinalium  tunc  ibidem  existentium  decisioni 
stari,  et  tunc  in  civitate  Castellana  seu  Ur- 
bevetana  seu  Perusina,  senato  scripturae 
huiusmodi  ordine,  fieri  debere,  dummodo 
illae  ecclesiastico  interdicto  subiectae  seu 
rebelles  non  fuerint,  ut  praefertur. 

S  3.  Ac  per  felicis  recordationis  Alexan-  „„. ,.,  ,. 

or  1  /-.  Conslilulioiii!» 

drum  III,  Licei  de  excitanda  ',  et  Grego-  AievanJii  in  . 
rium  X  in  Lugdenensi,  Ubi  permdiim,  et  cSiiis^N-  in- 
Ne  Romani  incipientes,  per  ClemenfemV,  "ov»t: 
RomanosPontificespra^decessores  nostro^, 
in   Viennensi  conciliis,  circa  electionem 
eamdem,  bactenus  editas  constitutiones  et 
alias  extravagantes  in  omnibus  in  eis  coii- 
tentis  servari  et  in  suo  robore  permanere 
debere  volumus  atque  decernimus. 

§  A.  Nos  enim  electionem  alibi  conti;i    Eicuonem 
pracsenlium  tenorem  pcreosdem  caldina-  .^in.r  ùcu™ 
les  factam  nuUamct  irritam  fore;  ipsosque  '"'""• 
cardinales  ad  aliam  electionem  Romani 
Ponlifìcis,  servata  earumdem  praesenliuin 
literarum  forma,  procedere  debere,  et  per 
eos  contra  praemissa  nullatenus  dispen- 
sari posse  etiam  decernimus. 

1  Raynaldiis  el  Clierubiniiis  leg.  evitanda  (n.  t.). 


An.  C.  lbB9        132  ftVLLAUIUM 

Nulli  ergo  etc.  Si  quis  etc. 

Datum  Romae  apiid  S.  Petrum,  anno 
Incarnationis  doniinicae  millesimo  quin- 
gentesimo  vigesimonono  ,  priclie  nonas 
octobrif:,  ponlificatus  nostri  anno  sexto. 

Dal.  die  6  oi  lobris  1529,  ponlif.  anno  vi. 

Segui  tur  innovatiodictae  constitutiotiis. 

Clemens  episcopus   servas  seivorum  Dei, 
ad  perpetoam  rei   memoriam. 

Licei  variae  constitufioncs  prò  evitanda 
Caii.,1  huius  discordia  in   electione  Romani  Pontificis, 

lllDOTuliouis.  ,.  .1  11  1  .         •  1 

etiam  cnxa  locum  celeorandae  ipsius  ele- 
ctionis,  a  nostris  praedecessoribus  saliihri- 
ter  sint  editae;  tamen,  sicut  accepimus, 
si  nos  ab  alma  Urbe  aliquandiu  absen- 
taremur,  et  ante  rcditum  noslrum  ad  ipsam 
L'rbem  nos  per  divinam  voluntatcm  dece- 
dere contingeret,va  nonnuUis  asserifur 
quod  per  constituliones  hactenus  cdilas 
circa  locum  celebrandae  eleclionis  huius- 
modi  non  sii  prò  conditione  huius  tem- 
poris  ex  omni  parte  satis  provisum. 
Reiaiio  pracc      §  1.  Et  id  duduiu    cum   vcrsus  Bono- 

co*,miilionis.    jjia^   gf(.     i 

§  2.  Et  deinde  cum  nos  iterum,  prò  si- 
Enunciaiioai-  mili  necessitate,  addictam  civilatomBono- 

lerius     iuuOTa-      •  |.  x   •     •!  •  p  x      n         ì 

liooii.  niae  conierre  et  inibì  cum  praelato  Carolo 

imperatore  ex  Germania  redeunle  ad  si- 
milcm  effectuni  convenire  necesse  fuisset, 
nos,  de  simili  eorumdem  Iratrum  Consilio, 
litcras  praediclas  per  alias  nostras  literas 
innovaviinus,  prout  in  eisdem  literis  ple- 
nius  continclur. 
§  3.  Cum  autem  nos  de  proximo,  prò 
Causa    alia  HonnuUis  uoslris  et  sanclae  P»omanae  Ec- 

hiiius  iunova-  gjgji^g  ,,(.  orlliodoxao  et  raiholicae  fìdei 
toliusque  reipublicae  chrislianae  arduis 
nen'oliis,  et  ex  uri;entissimis  causis  ad 
civitalem  Viennam  vel  alium  locum  magis 
opportunum,  minoris  vel  maioris  ab  Urbe 
dislanliae,  prout  nobis  convenire  videbilur, 
non  sine  gravi  noslrae  ac  totius  Curiae 
noslrac  incommodo,nosconfcrre,  ac  inibi 
i  i^raclerraiuitur,  quia  tota  !;isa  bulla  praecedit. 


Uonis. 


RO^ANUM  An    C.  IbS'J 

cum  carissimo  in  Chrislo  filio  nostro  Fran- 
cisco Francorum  rege  chrislianissimo  con- 
venire, et  ad  certuni  tempus  a  dieta  Urbe 
nos  abesse  necesse  essel. 

§  A.  Nos  propterea  circa  electioneni 
Romani  Pontificis,  in  evenlum  decessus  consiiiuiionii 
nostri.  Domino  ita  volente,  ante  reditum  f""  '"""^ 
nostrum  ad  eamdem  Urbeiu,  pari  modo, 
ut  debemus,  providere  volentes ,  liabita 
oliam  super  hoc  cum  ipsis  fratribus  ma- 
tura deliberatione  et  de  simili  eorumdeiu 
Consilio  et  assensu,  priores  literas  nostras 
praediclas,  auctoritate  aposlolica ,  tenore 
praesentium  iniiovamus  ac  plenum  fìr- 
mitatis  robiir  obtinere,  illasque ,  necnon 
omnia  et  singula  ineis  contenta,  in  even- 
lum ipsius  decessus  nostri  ante  redilum 
nostrum  ad  eamdem  Urbem,  circa  eleclio- 
nem  futuri  Romani  Pontificis  in  omnibus 
et  per  omnia  inviolabililer  observari  de- 
bere, ac  per  dictos  cardinales  conlra  prae- 
missa  nullatenus  dispensari  posse;  necnon 
totum  id  et  quidquid  ab  eisdem  cardina- 
libus,  quavis  auctorilate,  scienler  vel  igno- 
ranter  contigerit  attenlari,  irritum  et  inane 
decernimus. 

Nulli  ergo  rtr.  Si  quis  etc. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum, 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
quingentesimo  trigesimolerlio,  lertio  no- 
nas septembris,  ponlificatus  nostri  anno 
decimo. 

Lecta  et  publicata  fuit  suprascripta  in-     Putiicau». 
novatio  Romae  in  Cancellaria  Apostolica, 
die  martis,  nona  septembris,  anno  et  pon- 
tificatu  quibus  supra. 
Dal.  die  3  seplembiis  1533,   poni.   an.  x 


XXXII. 


Approbatio  electionis  et  coronationis  Ca- 
roli V,  in  lìomaiiornm  regcm  et  impe- 
ratorem  electi  i. 

Clemens  episcopus   servus  servorum  Dei, 
ad   futuram  rei  memoriam. 

Romanus   Pontifex ,  qui  vices  Rlius  in    Eiordmm. 
tcrris  gerii ,    unde   imperium  omne    et 
1  lìx  Resesi,  in  Archiv.  Valic. 


An.  C.  IS'^O  fXE.MENS 

principatus  emanant,  electiones  de  regrum 
imperatorumque  personis  celebrata?,  cum 
ad  eiup  iudicinm  et  examen  perferuntur, 
si  illas  l'ite  lecritimeque  factas  compererif, 
perlibenterapprobare,  suumque  super  bis 
decretum  et  auctoritalem  interponere 
consuevit ,  quo  «cib'cet  reErnorimi  impe- 
riique  insi.miia  merito  adipi<ci  et  eorum 
capita  sublimi  corona  nMlimi  possili! . 
§  1.  Quapropter,  cum  charissimus  in 
CroUisquiiiias  Christo  fiiius  noster  Carolus,  Rnmanorum 

cum     Poolifice  .  ,      ,.  .       . 

uononium  non-  et  HispaniaruiTi  rex  cathohcus  in  impera- 
i?"u','luMiii.'ii''èt  toreni  electus,  superioribus  mensibus  ad 

bouo  caihoiioae  jialiam  appuHsset ,  tum   ut  reciis  impe- 
rei L-orisitUuri.  ,.         ^  '  ,  "-       ^         * 

ratoriisque  insignibus,  ferrea  scilicet  at- 
que  aurea  corona,  nostris  de  manibusor- 
naretur,  tum  ut  ea  fierent  quae  adpacem, 
tranquiUitatem,  tutelamac  propagalionem 
christianae  religionispertinerent,  nosqiio- 
que  ad  civitatem  nostrani  Bononiensem 
profecti ,  illi  oÌ3viam  facti  fnimus  ut_,  ex 
nostro  mutuo  congressu,  quae  uterque 
animo  conceperat  optatum  exilum  babe- 
rent,  et  sic  ItaUae,  per  tot  annorum  de- 
cursum  bello  ,  fame  pesteque  alllictae, 
consuli  possit,  illiusquepoteiitatibus,  du- 
cibus  ac  baronibus  pacem  dari,  rebusque 
ita  constitutis,  cbristianae  reipublic^e,  ex 
tam  ingenti  et  pene  intìnito  Turcarum  ap- 
parata extremo  in  discrimine  constitutae, 
unitis  et  animis  et  viribus,  defensio  susci- 
peretur. 
§  2.  Rex  autem  ipse,  pace  in  universa 
Cardinali  Sabi-  fgpg  \tfi\\^  Conciliata  et  stabilita,  cupiens 

nensi    comniis-  .         .  ^ 

iiim  eiamen  e-  a  nobis  utraquc ,  ferrea  videlicet  atque 
iu  imperalo-  '^ucea  ,  coroua  insigniri,  quo  celerius  ad 
""■  res  Germanicas  parandas  accedere  possit; 

et  cum  documenta  secum  non  atlulerit, 
quibus  de  eius  in  regem  Romanorum 
eleclione  legitime  edoceri  possemus,  ve- 
nerabili fratri  nostro  Peiro,  episcopo  Sa- 
binensi,  cardinali  .Vnconitano  nuncupalo, 
demandavimus  ut  negocium  super  huius- 
modi  electionis  validitate,  illius  confir- 
malione,  dcque  eo  ad  iinperialis  celsitu- 


VII  IT.  133      An.  C.  ISSO 

dinis  apicem  assumendo  approbatione , 
solerti  examine  discuterei  et  exploraret, 
et  quae  super  bis  romperla  cognitaque 
reperisset,  ea  in  nostro  secreto  consisto- 
no referenda  curaret. 

§  3.  Ipse  vero  Petrus  episcopus,  adbibi-  Cardinaiu  eam 
tis  nonnullis  testibus  fide  et  virtute  probatis  fà'cum  pr^nuu- 
et  iureiurando  intcriecto  diiigenter  exa-  "^*- 
minatis,  eorumque  attestationibus  exacte 
pensatis,  corani  nobis  et  venerabilibusfra- 
tiibus  nostris  S.  R.  E.  cardinalibus  in 
consistono  nostro  praefato  ex  fide  retulit, 
quae  per  venerabiles  fralres  nostros  ac 
dileclos  filios  nobiles  viros  ipsius  imperii 
eleclores,  S.  R.  imperio,  per  obitumcla- 
rae  memoriae  Maximiliani,  regis  Roma- 
norum, {[ui  illiu«  gubernacula  regebat  , 
solatio  viduato,  de  ipso  Carolo  l'acta  fuit, 
electioncm  rite  recteque  processisse,  quia 
potiiis  divini  numinis  afllalum  emanasse, 
ci  Deuin  ipsum,  quem  cadesti  illa  et  in- 
comprebensibiii  mente  in  imperatorem 
longe  ante  designarat,  electoribus  ad  hoc 
constitutis  postmodum  eligendum  de- 
clarandumque  oslendisse:  qiiod  si  liumana 
diviiiis  comparare  fas  est,  non  absurde 
dici  potest,  quemadmodum  coeli  terrae- 
que  sator  Deus  aeternum  Filium  illa 
ex  Virgine  nasci  voluit,  quae  a  clarissimo 
et  peiTetusto  patriarcbarum  propheta- 
rumque  atque  eliam  regum  sanguine  or- 
tiim  ducebat  ;  ilidem  et  Carolum  ipsum 
ex  inclita  et  perillustri  catholicorum  chri- 
slianorumque  regum  ac  duonim  impe- 
ra lorum  domus  Austriae  progenie  origi- 
nem  trahere  voluit,  totque  insuper  re- 
gna, tot  provincias  et  principatus  eius 
dilioni  et  imperio  subiecerif  ul,postquam 
plerique  cbristianorum  piincipuni,quibu> 
desuper  data  est  potestas,  gladios  illos, 
quos  adversus  inlemeralae  fidei  liostes 
acueie  et  cruentare  di'bebani,  in  mutuam 
chrislilìdelium,  quos  tueri  defendique  te- 
nentur,  cladem  perniciemque  convertunt, 
ipse  unus  Carolus  et  potentia  magnitudi- 


An.  C.  1829       134 


ni'l.I.ARUM  ROMANUM 


An.  C.  Ilji9 


neque  pollerei  ut  suis  propriis  peculiari- 
bus  regnis  ac  principalibus  religionis  cau- 
sam  suscipere  ac  tncri ,  etiam  irriionli 
Turcarum  tyranno  sese  opponere,  atqiie 
pestiferis  eius  conatibus  obviam  ire,  uni- 
versamque  christianani  renipublicam  de- 
fendere ac  propugnare,  necnon  liaereses 
de  novo  exortas  et  in  dies  latius  serpen- 
tes  funditus  extirpare  et  abolere  posset. 
§  4.  Unde  Carohis  rex  praefalvis,  ad  ho- 
imi.rriae  dia- norem  S.  R.  E.  et  sacri  imperii  decus, 

Jem.i    kilt    im-  ,  .    ,        i-     i  ,      • 

poni  petit  ca-  unctioneni  et  imperiale  diadema  ab  ipsa 

Ecclesia  susceptnrus,  nostro  se  conspectui 

praesentavif,  et   illa   per   manus  nostras 

sibi  impendi  bumiliter  supplicavit. 

§  5.  Nos  igitur,  eius  votis  non  immerito 

Lhi~   i  .U1I.8  henignum    conferentes    audilum  ,  ipsum 

elcciioiieii  con-  ,  ^  ^       ^  _  _  ^  ^ 

lirraatcienuns,  inlernae  cbaritatis  et  debiti  lionoris  con- 
faciam  Aquis- strmgeutes  amplexibus,  eumdemCarolum 
s"°''  nostrum  charissimum,  cuni  venerabilibus 

fratribus  nostris  S.  U.  E.  cardinalibus 
diligenti  et  matura  deliberatione  praeha- 
bita,  de  eorum  Consilio  et  unanimi  con- 
sensu,  ad  gloriam  omnipotentis  Dei  et 
gloriosae  seniper  virginis  Mariae  ac  bea- 
tonim  apostolorum  Petri  et  Pauli,  exalta- 
tionem  quoque  et  bonorem  sanctae  Ro- 
manae  Ecclesiae  et  sacri  imperii,  electio- 
nem  de  ipso  Carolo  per  eosdem  electores 
in  regem  Romanorum  et  imperatorem 
rite  legitimeque  l'actam,  auctoritate  apo- 
stolica, tenore  pracsenlium  confìrmamus 
et  approbamus;  ea  insuper  coronationis 
solemnia,  quibus  in  civitate  superioris 
Germaiiiae,  vulgo  Aquisgrana  nuncupata, 
argentea  corona,  il!a  scilicctquaCarolus, 
cognomenlo  Magnus,  usus  perhibetur,  ab 
arcbiepiscopo  Coloniensi  insignitus  fuit, 
etiam  approbamus,  riteque  facta  fuisse 
declaramus. 

ìli  6.  Supplentes  omnes  et  singiilos  de- 
Defccm»,  -i  ieclus,  (|ui  aiit  ratione  formae  aut  ratione 

«ui  iacunei'iii, 

•anat.  .psrsonae  suae  aut  personarum    eorum- 

dem  electorum    seu  quavis  alia  ratione 
vel  causa  in  huiusmodi  electione  Ibrsan 


intervenerint  quovis  modo,  et  ex  certa 
scientia  et  apostolicae  poleslatis  plenitu- 
dine. 

§  7.    Ipsumque   Caroluin    electum    ail    cum  eo  du- 
suscipiendum  impenalis  dignitalis  culmcn  ^    ^n^   ^nm 

dignum  et  idoneum  fore  et  osse,  auclori- ;™l-«trj 
tate,  scientia,  potestate  et  tenore  praemis- rciinere  possii. 
sis,  declaramus;  ac  cum  eodem  Carolo,  cum 
quo  alias  felicis  recordationis  LeoPapaX, 
secundum  carnemfraler  patruelis  et  prae- 
decessor  nostcr,  ut  regnuui  Xeapolitanum 
una  cum  imperio  retinere  posset  per 
suas  literas  dispensavi!,  prò  potiori  cau- 
tela, ut  regnum  ipsum  Neapolilanum , 
una  cum  imperio,  quoad  vixerit,  retinere 
libere  et  licite  valeat,  de  eorumdem  fra- 
trum  Consilio,  auctoritate,  scientia  etpote- 
statis  plenitudine  siinilibus,  dispensamus. 

§  8.  Non  obstantibus  praemissis  ac  Deroga»  cear 
constitutionibus  et  ordinalionibiis  apo- 
stolicis,  necnon  legibus  iniperialibus  ac 
privilegiis  illis  electoribus  et  quibusvis 
concessis,  quibus,  illorum  omnium  teno- 
res  praesentibus  prò  expressis  babentes, 
illis  alias  in  suo  robore  permansuris, 
bac  vice  dumtaxat  specialiter  et  expresse 
derogamus,  ceterisque  contrariis  quibus- 
cunique. 

Nulli  ergo  etc. 

Datum  Bononiae,  anno  Incarnationis  do- 
minicae    millesimo   quingenlesimo   vige- 
sinionono,kalendisdecembris,  pontificatus 
nostri  anno  vii. 
D;it.  die  1  decembris  1529,  [jontif.  anno  vii. 


XXXIII. 


Inquìsitonim  haereticae  pravitatis  facul- 
tas  procedendì  adrcrsus  quoscumque , 
etiam  regidares  cuiuscumqite  Ordinis, 
in  causis  liaercsis;  indidgeììtiasque  con- 
cedendi  confratribus  socictaii  crucesì- 
ijnalornm,  prò  servitio  sanctae  inqui- 
silionis. 

Clemens  episcopus  servus  serrornm  Dei,  dilecto 
fillio  Paulo  Bntigelhe,  totius  OrdiDìs  fratruni 


An.  C.  lEiòO 


PraeiJicatorum  vicario  generali,  in  Ferrariansi 
et  Mutinensi  civitatibus  et  dioecosibiis  hae- 
reticae  pravitatis  inquisitori. 

Guiii,  sicul  ex  relalione  prò  parlo  Ina 
Martini  Lu-  nobìs  facta,  cum  gravi  nostrae  mentis  mo- 
quaniociiiusesi  Icslla  iiinoluit.  111  divcisis  llaliae  paiiil)us 
euingueod.,  _^^^^  pesiifora  liacrcsis  Luthei'i ,  non  tan- 
tum apud  saeculares  personas,  sed  eliam 
ccclesiasticas  et  regulares,  tam  Mendi- 
canles  qiiam  non  Mendicanles,  invalueril , 
ut  aliijuando  nonnulli  ex  eis  suis  seriuo- 
nibus  et  verbis  et  (quod  delorius  est)  pu- 
blicis  praedicationibus  tali  labe  plerosque 
inficiant ,  et  chrislitìdeles  sub  obedientia 
S.  R.  E.  viventes,  et  praecepta  eiusdem 
Ecclesiae  servantes  non  leviter  scandali- 
zent,  in  haeresum  augmentum,  pusillo- 
rum  scandalum,  atque  catliolicae  lidei  non 
mediocre  detrimenlum. 

§  '1.  Nos,  atlendentes  Arium  unam  mo- 
Ne  serpai  ni-  dicani  sclutillam  fuisse  in  Alexandria,  sed 

mium,  Di   hae- 

resis  Arii.  ([uoniam  nou  mox  oppvessus  est,  grande 
per  lotum  orbem  incendium  exsuscitasse; 
ac  cupientes  buie  veneno  baeresique  ne- 
fariae  et  labi  pestiferae ,  quam  supremis 
extingui  affectibus  anhelamus ,  omni  sa- 
lubri, quo  possumus,  remedio  occurrere; 
et  ne  huiusmodi  morbus  exciascat  ulte- 
rius,  sed,  operante  Domino,  passim  evel- 
latur,  salubriter  providere. 

§  2.  libi   necnon  omnibus  et  singuìis 

inqnisiiores  aliis  diclae  haereticae  pi-avitatis  inquisi- 

"nirromnes '  toribus  cx  Ordine  fratruni  Praedicaloruni, 

"'.""  "^"'""^  maxime   congregationis    utriusque  Lom- 

cuiuscnmq.  Or-  r      o  ... 

<''»'s-  bardiae  per  universam  Italiam  constilutis 

eldeputatis  ac  constituendis  etdeputandis, 
eorumque  vicariis,  in  virlute  sanct£ie  obe- 
dientiae  et  in  remissionem  peccatorum 
vestrorum,  districte  pi-aecipiendo,  manda- 
mus  quatenus  omnibus  et  singuìis,  eliam 
Carmelitarum  et  aliorum  Ordinum  Men- 
dicanlium  reiigiosis,  vel  non  Mendican- 
tibus,  de  huiusmodi  peste  diffamatis  aut 
alitai"  suspectis,  praecipueque  tales  erro- 


CLEMENS  VII  PP.  ''•''^       A"'  •"••  ''•'■-' 

res  in  suis  sermonibus,  verbis  seu  prae- 


dicationibus disseminanlibus,  per  censu- 
ram  ecclesiasticam ,  appellalione  postpo- 
sita  ,   super    huiusmodi  ac  qualibot  alia 
haeresi  silentium  imponatis.  Et  postquam 
per  vos  sive  viearios  vestros,  aut  vestrum 
vel   porumdora    vicariorum    aliquos   sive 
aliqucm  ,    praesidentes    monastoriorum  , 
convontuum  et  aliorum  locorum,  ubi  hac- 
reses  huiusmodi   vel  errores  seminati  fo- 
rent,  aut  inibi  propinquiorum  praemonili 
fuerint,  nisi  tales,  infra  mensem  a  die  ad- 
monitionis  compulandum,    debita  provi- 
sione, remedia  cum  ófl'octu  adhibuerint, 
ac   digna    poenitentia    casligaverint ,    de 
quibus  admonenti  fidcm  lacere  teneantur, 
et  si  praesidentes  ipsi  talia  praedicarent , 
admonitionem  praesidenti  vicinioris  con- 
ventus  vel  loci  respective  Tacere  sufiiciat, 
contra  huiusmodi  exemptos  usque  ad  sen- 
tentiam  defmitivam ,  ad  quam  ferendam 
(si  fuerit  condemnaloria)  cum  consensu 
ordinarli    procedatis;   contra   Carmelitas 
lamen  confestim  possitis,  eliam  ad  captu- 
ram,  dum  praedicant  populo  vel  publice 
disputant  erroneas  conclusiones;  adversus 
non  exemptos  vero  de  tali  labe  diffamatos 
aut  suspectos ,  veluti  contra  alios  haere- 
ticos  (prout  iura  disponunt)  libere  inqui- 
i;atis  atque  procedatis.  Decernimus  insu- 
per ut  vestros  vicarios  sive  commissarios 
instiluere  valeatis  viros  vestra  sententia 
providos,  aptos  et  idoneos,  dummodo  ae- 
tatis  trigesimum  annum  attigerint.  Vobis 
etiam  ac  vicariis  praefatis  extraiudicialiter 
Lutheranos  occultos  et  non  inquisitos  per 
ordinarium  sive  alios  iudices ,    ac  alios 
quoscumquehaereticos,  fautores,  creden- 
les,  defensores  et  receptatores,  necnon  et 
a  sancta  fide  apostata?,  eosque,  qui ,  contra 
inhibitionem  Sedis  Apostolicae,  tenuerunt 
vel  legerunt  libros  .Martini  Lutheri  vel  alio- 
rum, aut  eidem  sive  eisdem  quomodolibet 
adhaeserunt(si  ad  cor  reversi  poenitentes 
id  humiliter  petierint),  postquam  haeresim, 


An.  C.  »550        ioQ  BlLL.vniLM 

qua  póllnli  ot  infccti  erant,  ahiuraverinl,  I 
et  medio  iiiramputo  promiserint  decelero 
ab  hiiiusmodi  Iiaeresi  penitus  abstinere , 
absolvendi  ;  illisque  pro  praemissis  poeni- 
tenliam  initini;endi  silularem,  eosque  ad 
j  greiniiini  saiiclae  iiiatris  Ediesiae  resli- 

tuendi  et  reducendi.  Et  cimi  clericis  sae- 
cularibiis  ac  personis  religiosis,  ciiiusvis 
Ordinis,  sladis  et  conditionis,  super  quavis 
irregularitatè,  qiiam,  tam  cxbaeresi  quani 
ex  apostasia  a  fide,  seu  etiam  ex  eo  quod 
censuris  et  poenis  ecclesiasticis,  tamaiure 
quam ab houiiiie,  etiam  quavis  occasione  vel 
causa  latis  et  promulgatis,  quomodoHbet 
inruri'crinl,  aut  libali  seu  innodati  divina 
celebrando  conlraxerint ,  ae  etiam  super 
irregularitatibus,  quas  clerici  crucesignati 
sententiis,  censuris  et  poenis,  a  iure  vel 
ab  honiine,  etiam  quavis  occasione  vel 
causa  latis,  ligati  seu  irretiti,  ac  etiam 
ex  eo  quod  in  locis  ecclesiastico  inter- 
dicto  suppositis  missas  et  alia  divina  of- 
ficia (non  tamen  in  eontemptum  clavium) 
celebraverint,  incurrerint,  dispensandi. 
§  3.  Et  quia  inquisilores  praefali,  in  ci- 
Cracesipijii!  vif atibus  scu  aliis  locis,  societates  seu  con- 

•ndulgen.    con-  »  .  i  ■  i  i 

esdant  ett.  Iratemitatcs  ad  extu'pandum  haereses  et 
capiendum  haereticos  (iuxta  concessionem 
a  RoiTianis  Pontificibus  eis  factam)  insti- 
tuunt,  et  in  eis  confratres  recipiunt,  (j^ii 
in  eorum  receptione  votum  in  eorunidem 
inquisitorum  seu  vicariorum  manibus 
emittunt,  ac  voto  se  adstringunt,  dum  pio 
parte  ipsorum  inquisitorum  et  vicario- 
rum  ad  capiendos  ipsos  haereticos  requi- 
siti fuerint,  auxilium ,  consilium  et  favo- 
rem  praestare,  ut  eis,  tempore  cuiusvis 
localis  interdicti,  divinis  interesse,  et,  eis 
decedentibus,  eorum  corpora  ecclesiasticae 
sepulturae  (sine  tamen  funerali  pompa) 
tradi  possinl ,  dummodo  causam  non  de- 
derint  huiusmodi  interdicto,  nec  eis  id 
contigerit  specialiter  interdici;  ipsisque 
crucesignatis  per  ipsos  inquisilores  seu 
vicarios,  dum  in  eorum  manibus  vótum 


lìOJiANUM  An.  c.  l'ir;' 

haereticos  ipsos  persequendi  emiserint , 
ut  semel  ex  lune  et  in  morlis  arliculo  a 
reservatis  et  in  bulla  Coenae  Domini  con- 
lenlis  casibus ,  de  quibus  cord»;  contriti 
el  ore  confessi  fuerint,  aut  proposilum 
coiifilendi  debito  t(Miipore  per  Ecelesiam 
statuto  habuerint,  absolvi,  ac  indulgentia 
plenaiia  et  omnium  peccatorum  remissio 
huiusmodi  concedi;  eisque.  ut  singulis 
diebus  anni  quinque  aitarla  ecclesiae  (si 
tot  ibi  fueiint)  aut  unum  loci,  in  quo  eos 
esse  coiiligerii  ,  psalmum  unum  genibus 
flexis  recitando,  vel  quinquies  Oiationem 
Dominicam  et  toties  Salutationem  Angeli- 
cani  in  (|U{ilibet  altari,  indulgentias  sta- 
tion um  Urbis  consequi  valeant,  (^tiam  con- 
calendi  et  elargiendi,  auctoritate  aposto- 
lica, tenore  praesentium  licentiam  et  fa- 
cullatem  concedimus.  Et  nihilominus  con- 
cessionem per  Romanos  Ponlifices  forsan 
vivae  vocis  oraculo  seu  alias  eisdem  in- 
quìsitoribuset  vicariisfratrum  ^,  seu  licen- 
tiam concessam  huiusmodi  approbamus 
et  confirmamus;  ac  omnia  et  singula  alia 
privilegia  ,  exemptiones  ,  immunitates  , 
gratias  et  indulta,  quibuscumque  inquisi- 
toribus  aliis  haereticae  pravilatis,  quo- 
rumvis  Ordinum  et  congregalionum,  et 
officio  inquisitionis  huiusmodi,  in  quibus- 
cumque regnis  et  proviiiciis  sive  locis 
ac  terris  hactenus  depulatis,  concessa  et 
in  posterum  concedenda,vobis  communi- 
camus ,  atque  iam  vobis  alias  concessa 
approbamus,  confirmamus  et  innovamus; 
universosque  et  singulus  inris  et  facti  de- 
fectus  (si  qui  forsan  inillorum  concessione 
intervenerint)  supplemus. 

§  4-.  Mandantes  omnibus  et  singulis  Ei.iscopi  et 
venerabilibus  fralribus  archiepiscopis  el  ^'''  '"  i"«^'- 
episcopis ,  necnon  dilectis  filus  eorum- 
dem  archiepiscoporum  et  episcoporum 
vicariis  in  spiritualibus  generalibus,  qua- 
tenus  praesentes  literas  et  in  eis  con- 
tenta quaecumque,  ubi  et  quando  opus 
fuerit,  ac  quoties  pro  parte  vestra  seu  vi- 

1  Factum  loco  fratrum  legìt  Ripoll  (b.  T  ). 


Ad.  C.  1530 


carioriim  vestronini  piaedìctorum  ,  aut 
alicuius  veslrum  sive  illorum  desuper 
fuerint  requisiti,  solemniter  pnljlicanles, 
ac  vobis,  in  praemissis,  eOìcacisdefensionis 
praesidio  assislentes ,  faciant  praesentes 
literas  et  in  eis  contenta  liniusmodi  lìr- 
miter  observaii,  vosque  illis  pacifica  gau- 
deie,  non  permittentes  vos  desuper  per 
quoscumque,  quovis  modo,  indebite  mole- 
slari,  contradiclores  quoslibel  et  rebelles 
per  censuras  et  poenas  ac  alia  opportuna 
iurisremedia,appellationeposlposita,  com- 
pescendo,  invocato  etiam  ad  hoc,  si  opus 
liieril,  auxilio  brachii  saecularis. 

§  5.  Non  obstantibns  constitutionibus 
guibustumqne  et  ordinationibus  apostolicis  ac  dìctorum 

non      obliatili-  ^^     ,.  .  .  ^ 

iitó.  (Jruinum,  etiam  uiramento  et  coniirma- 

lione  apostolica  roiioratis,  slatulis  et  con- 
suetudinibus,  necnon  privilegio,  quod  in- 
cipit Saccr  Orcio,  per  lelicis  recoidalioiiis 
Sixturn  Papam  IV,  prffdecessorem  nostrum. 
Ordini  Carmelitarum  concesso,  fortassisque 
post  aliis  comniunicato;  et  quibuscumqne 
aliis  privilegiis  et  indnltis  apostolicis,  illi 
ac  quibuscumqne  aliis ,  etiain  Aiendican- 
tium,  Ordinibus,  etiam  sub  qnibuscumque  ' 
et  verbornm  formis,  ac  cum  (luibuscum- 
que  clausulis  et  decretis ,  conccssis,  ;ip- 
probatis  et  innovatis,  quibus  omnibus  (tc- 
noi'es  illorum,  ac  si  de  verbo  ad  verbum 
inserti  Ibrent  praesenlibus,  prò  sufiìcienter 
expressis  habentes)  hac  vice  specialiter  et 
expresse  derogamus;  necnon  qnibuscum- 
que exceptionibns,  oppositionibns  et  ap- 
pellationibus,  forsan  desupcr  faciendis  et 
interponendis,  quae  adversus  praemissa 
nullatenus  suffragari  posse  volunuis,  con- 
trariis  qnibuscumque  ;  ani  si  aliquibus, 
communiler  voi  divisim,  ab  Apostolica  sii 
Sede  induiluni  quod  interdici ,  suspendi 
ve!  excommunicari  non  possiut  per  literas 
apostolicas  non  iacienles  plenam  et  ex- 
pressam  ac  de  verbo  ad  verbum  de  in- 
dulto huiusmodi  menlionem. 

§  6.  Decernenlcs  praesentinm  Iransnra- 

i  Sub  qiiibusas  lefiorihìis  elC.  legil  Ripol!  (r.  T.). 

Bull.  Rom.  Voi.  VI.  18 


CLEMESS  VII  PI'.  iSl       An.  C.  mQ 

ptis,  maiiu  publici  notarii  subscriptis  et  fiiies  ii;in- 
Siglilo  alicuius  personac  in  dignitate  ec- 
clesiastica constitutae  raunilis,  eanidem 
prorsus  fidem,  in  iudicio  et  extra,  adhi- 
bendam  fora,  quae  eisdem  praesentibus 
adhiberetur,  si  forent  exbibitae  vel  os- 
tensae. 

Datum  Bononiaj,  sub  annulo  Piscatoris, 
die  XV  ianuarii,  millesimo  quingentesimo 
trigesimo,  pontificalus  nostri  anno  va. 
Diil.  die  15  ianuarii  1530,  ponlif.  anno  vn. 


XXXIV. 


CoroìKilin  Caroli    Y  imperaloris  in  civi- 
Uite  Bonoiiiae,  provincia!'.  Lombardiac. 

Clemens  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad  futaram  rei  memoriam. 

Cum  proximo  februarii  mense,  celebri  CaroUisV, da 
Cathedrae  Petri  die,  cui,  dispari  quidem  f::;t';:„>cmt 
merito,  parilamenpotestate,  snccessimus,  saium  soiemnu 

^  ^.,  ^  ,, .  solills  cum  Ciie- 


loanms  et  Pauli  presbyter  cardinalis, 


diiecLu 

Ss.    J(,>i^FllH^  L'I   rami    picsijjii:r    LcllUlliaUb,  mo  cardinali  in 

in  cappella  palalii  civitatis  nostrae  Bono-  ""■^^'^  '""• 
niensis,  quod  in  praesentiarumbabitamus, 
missarum  sacra  nostro  iussu  esset  perac- 
lurus,  et  priusquam  ad  ipsam  cappellam 
accederenius,  carissinium  in  Chrislo  lilium 
nostrum  Carolum  V,  imperatorem  seniper 
augustum,  nostra  ex  auctorilate  inunxis- 
set,  reliquascjue  cacremonias  vetusto  more 
circa  id  fieri  solitas  peregisset. 

§  I.  Nos ,  qui  postea,  iis  caeremohiis  et  Poniifct  ac- 
unctione  [H'iactis,  cappellam  ingressi  fui-  |";!f,;;,!'/;"i7 
inus  ,  iiil'ra  ipsarum  missarum  solemnia,  fi>    missarum 

.  .....         ^,         ,      sfilcninia,  insi- 

regia  iinperatoriaquemsigma  eidem  Carolo  ghi,  regi»  n 
tradidimus  ,  eiusque  caput  corona  ierrea  l"!,1i"i",'°a  co^- 
decoravimus. 

§  :2.  .\b  liinc  deinde  triduum  ,  in  ipso 
scilicet  die  Mallliiac  apostoli  lesto,  qui  pri-    SucctssiTcai- 

,-  .    1-      *       ■    t^         1       -n       ■.  16ra   die,  feslo 

iiuis  dies  natahs  ipsi  barolo  liluxit,  ouni  s.Moiiiiiaeapo. 
aurea  corona  insignire  volentes,  cxpalatio  ^it°'j '''™J*^; 
per  pensile  tabulalum,  ob  hocipsum  in-«o'i'isc,ieremo- 


rona  ferrea  co- 
ronavit. 


An.  C.  1S30 


m 


RIil.t.ARH  M 


■ìiS* 


niis,  «aierain-  striiotam,  ad  ecclesiaiii  S.  l'ctronii  accessi- 
roio'convuiii.'i  mus,  pontificìam  missam  celehrafuri  ;  ni 

r.orona       aurea 
oimdftra    coro- 

I>«TÌ1. 


cum  ipsp  Carola?  impnralor  iis  omnibus 
perfunrtu?  esset,  quae  ad  pìiismodi  caore- 
monia?  pxiguntur:  primo  videlicel  anto 
aramadhunc  usum^upprtahiilatoerectam, 
in  canonicum  basilicae  Principia  aposlo- 
lorum  deUrbeper  nonnullos  eiusdem  ba- 
silicae (•anonicos,  Bononiae  lune  tempori? 
degenle?  et  ibidem  jii-aesentcs,  leccplus; 
deinde  evalione  una,  ad  haiu-  eelebritatem 
aceommodata,  in  ecclesiae  liuiusniodi  Ib- 
ribusperPraenestinum,  rnrsusallera  intra 
ip?asfores  perSabinensem  episcopos  super 
caput  Carobalta  voce  prolatis.  idem  impe- 
rator  ad  quamdam  p;!ppellanidiv(M'Iit.  ulii 
cullu  etornaludiacouoruuiindntu?,  et  inde 
ad  Sedem  prò  eo  paratam  accedens,  ibi- 
demque  ab  episcopo  Ostiensi  innnctus.ad 
conspeclum  nostrum  venit.  Nos  vero  mis- 
sam prosequeutes  ,  evangelio  Ialina  grae- 
caque  lingua  noijdum  enunciato  ,  eadem 
quae  nudius  tertius  regia  imperialiaque 
insignia  imperatori  conlulinuis,  annuiuni 
in  primis  eius  digito  annulari  imponentes; 
deinde  ensem ,  advei-sus  fidei  hostes  ut 
brandum  ^  ad  eius  femur  accingi  fecimu?; 
deinde  vero  aurea  corona  eius  caput  co- 
ronavimus,acpo?tmodum  sceplrum,  pecu- 
liare regibus  insigne,  ac  globum,  tolius 
mundi  imaginem  repraesentans ,  in  eius 
raanus  tradidimus,  et  ad  pacis  osculum,  qua 
Christus  nascens ,  praedicans ,  moriens , 
resurgens  ac  regnans  Ecclesiam  suamdo- 
cuit,  admisimus.  Quibus  rite  peractis,  ille 
in  solium  imperiale  dextero  lateri  nostro 
pene  contiguum  sese  recepii.  Sacrificio 
deinde  absolulo  et  omnibus ,  quae  veteri 
ex  institutoin  huiusmodi  coronalione  fieri 
solent ,  peractis,  ad  palalium  ,  unde  pro- 
fecti  eramus,  equo  insidenfes  regressi  su- 
mus. 
§  3.  Etne  animiscuriosisambigi  posset, 
Quae  oraou  ^"  corona  ferrea ,  quae  olim  Modicensi 
hi*  ei  legitime  vel  in  ecclesia  Mediolanensi,  et  aurea,  quae 

{eitd  esie  Bo- 

1  Cherub.  el  Rayn.  legunt  vibrcndum,  loco  ut 
brandum  (n.  t.). 


ROMANI  "^I 

per  [ìomanum  Pontificem  Piornae  in  dieta 
Pi'lri  basilica exbiberifuit  solita,  iam  utra- 
que  r'ouonitt',  ad  supplices  imperatori?  pre- 
ce?, et  ex  causis  legitimis  id  suadentibus, 
per  nos  exliibila,  tantuuidem  viriuni  et 
stabililali?obtineal,ac  si  ambae  statnlis  in 
locis,  more  veteri,  traditae  susceptaeque 
fuissent,  ut  hic  scrupulus  ex  animisevel- 
latur,  aiiclorilale  apostolica,  tenore  prae- 
sentiuni  declaramus ,  et  ad  posteritatem 
Irausmitli  volumus  omnia  praeniissa,  hoc 
tenore  hocque  in  loco  gesta,  perinde  firma, 
valida  et  inconcussa  esse  et  suum  roburet 
stabilinientum  obtinere,  ac  si  illa  ferrea 
coronatio  vel  Modicae  vel  Mediolani  , 
liacc  aurea  vero,  Romae,  in  dieta  basilica, 
servati? omnibus  caerenioniis servaci  solili?, 
celebrala  factaque  fuissel. 

§  i.  Sicqup  per  quoscuiiupie  iudices  et 
causarum  Palatii  Apostolici  auditore?  ac 
S.  li.  E.  cardinale?  interpretandum,  iudi- 
candum  ac  seiitentia?  promulgandas,  a- 
dempla  eis  aliler  interpretandi,  iudicandi 
et  sententiam  promulgandi  facultate,  au- 
ctorilate  et  tenore  praedictis  decernimus. 

§  5.  Supplente?  ex  certa  scientia  ac 
apostolicae  pote?tatis  plenitudine  omues 
el  singulosdefectus,  Iam  iuri?  quam  facti, 
si  qui  forsan  inlervenerinl  in  eisdem. 

§  6.  Nos  etiam  cum  eodem  Carolo,  cum 
quo  alias,  felici?  recordationi?  Leo  Papa  X, 
secundumcarnem  fraler  palrueli?etprae- 
dece?soi  noster,  ulregnum  Neapolitanum 
una  cum  imperio  retinere  posset,  per  sua? 
iitera?  dispen?avit,  prò  poliori  cautela,  ut 
regnumipsum  Neapolitanum  una  cum  im- 
perio, quoad  vixei  il,  retinere  libere  el  licite 
valeat,qnibu?viscon?litutionibu?  ac  lileris 
nec  non  statuti?  et  consueludinibu?  apo- 
stolicis  ac  legibus  imperialibu?  celerisque 
contrarii?  nequaquam  ob?tantibus,  aucto- 
ritate  et  tenore  praemissis,  de  speciali  dono 
graliae  dispensamus. 

§  7.  Quocirca  omnibus  chri?tifidelibus, 
vassalli?  et  suhditi?praefatiimpprii,  cuius- 


An.  e.  Ij'C 

noniae  periads 
ac  li  Romde  , 
Modicae  ac  Me- 
diolani respe- 
clÌTe  ricta  ea 
ieiu,  decUral; 


1 


Et  ila  non 
aliler  iudicari 
pofi^ft  decernii; 


Befeciu^-iìna 
omiics  supplet; 


Ac  super  re- 

!enlione  impe  - 
rii  el  Neapoii- 
laDÌ  regni, 

^uoad  ìpse  Ca- 
rolus  V  Tiie- 
ni.  dispensai: 


SubdiliS^A 
obfidientUm  illì 
pxaeitari  iubtt. 


An.  C.  JKSO 


CLEMFAS  VII  VV.  l-'W       An.  C.  Ib3l 

inipiropali!      ^  L  "So^  iprilnr,  .jui  -•ivilMl.'m  'l'^am  Jo^J^'i^^l^™; 


cumqiie  comlilioriis  exisf ant 

f.ut  pontificali  di^nilalp  pmefiilseanl ,  in  \  patema  cantate  prosequiinur,  cupieiiles  ia.i.iuiio 
virtiile  sancino  oliedicntiae  et  prò  quanto  '  ut  in  solida  fide  et  constantia  erga  nos  et 
sratiamn  oslram  caiaiii  liabeant,  districte  !  Sedem  Apostolicarn  vos  perseveretis,  et 
piaecipieiido  niaiidamiis  quateniis  prao-  |  iuititiuistieniinislretur,  vestris in liac parte 
lato  Carolo  iiiipoiatori,  nt  tenenliir,  elfi-  ,  bupplicalionibus  inclinali,  officia  practu- 

rae  suorumque  collateralinm  officialium 


Sa«ftic    p'if- 


cacitcr  paroant  et  intcndant. 

Xulli  er;io  de. 

Datniii  Bonoiìiai',  aunolncarnationisdo- 
ininicaeMDxxx,lxalciidisniar(ii,pontificatus 
nostri  anno  vii. 

Dal.  die   1   inartii  1530,  ponlif.  anno  vn. 


Ciiiuiis  Pc- 
rubiipreces  prò 
iusliluiione  R»- 
ue, 


XXXV. 

Institutio  Rutac,  ad  causas  et  h'Ies  cogno- 
scendas  et  decidendas,  in  civHote  Ptrii- 
sii,  pìovinciiic  h'elrurioe,  in  Slatu  Ec- 
clesiastico '. 

Clemens  Papa  VII  ,  dilectis  filiis  prioribns  et 
communitati  civitatis  nostrae  Perusii,  salu- 
tem  et  apostolicarn  benedictionem. 

KNpoiii  noliis  nnpei'  leci^^tis ,  per  rìiie- 
ctuni  lilium  (iullielni.  l'ontaninii,  l'.I.D., 
oiatoreniveslniin.quod  si  officia  praelurae 
siiorumqnc cdllali'ialium,  nernon nnicinni 
iudicis  appellatiomiin ,  bariseili  popii|i  II  11  11- 
ciipatum,  islius  nostrae  civitatis,  cimi  eo- 
riiin  iiirisdictionibus  ac  salariis  et  emoln- 
mentis,  in  nova  ofticiaqualiiorHotac  niin- 
ciipata  ,  asseiisii  ci  aucloiilalc  nostra  in 
civilale  erigenda  et  constilnenda  transfer- 
venlur  sen  coniinnlarentiir ,  in  non  me- 
diocre einsdcm  civitatis  ac  territorii  com- 
niodniii  faciliorcmqne  iuslitiae ,  absque 
labis  alicnius  suspicione,  administralionem 
cederei,  proni  in  pliiiibus  aliis  civitalibns, 
inquibus  iminsiiiodi  liolae  aiiditoi  la  iiisti- 
tuta  tiieiiml ,  idem  contigisse  cxperienlia 
docuit. 

1  Sludiiini  yeni'ralc   ibidem  insliluit  Clcinens  V 
in  eiiis  consti  tu  I  ione  vi,  Super  specuin,  tom.  iv,  j 
pag.  192. 


t 'dt'btt^iliscliK- 
tio      dtfsuper 


1 

ac  indicatus  appellalioniini  sen  barisella- 
tus,  cuin  eorumiurisdicliimibus,  anclori- 
tate  apostolica,  tenore  praesenlium  extin- 
gnimus  el  annullannis,  eaqne,  rumcornin 
e1  ciiinsqne  ipsoi'urn  iurisdiclionibus  el  sa- 
lariisacomolumenlis  solitiscf  consnelis.  in 
dictum  auditorium  Rofae  ibidem  consli- 
tucndae  et  non  in  alins  nsusconvertenda, 
auclorilatc  praedicta  translerirnusetcom- 
mulamus,  salvis  et  reservatis  secrctario- 
rum  taxis  el  aliis  retentionibus  hactenus 
fieri  solilis. 

§  2.  Danles  vobis  lacultatem  el  auctori- 
talem,  circa  ipsìus  novi  olficii  institutio-  VonsiiimlonM 
ncin,  capii iilaquotel  qnaedcccntia,  oppor-  '""'"""^' 
luna  ac  utilia  vidobnntur,  cum  praesentia 
tanien  et  consensu  praesentis  et  prò  tem- 
pore exislentisvenerabilis}iatris  vice-legali, 
formandi  el  componendi. 

^  .'».  Mandantes  eidem  vice-legato  d  alii>  iii^>i" 
ollicialibns,  quovis  noniinc  iiiin(U|ialis,  iil 
ea,  quae  in  pracniis<is  fiicriiil  per  vos,  ni 
praeierlur,  statuta  el  ordinala,  inviolabi- 
liter  observenl  et  facianl  ali  aliis  observari. 

^  A.  Constitiilionibiis  rt  ordinationilms  neiogatioeoa- 
apo^loiicis,  ac  diclae  praelurae  et  capiia- 
nealns  constitiilionc ,  necnon  statutis  ci 
consucludiiiibns  dieta;  civitatis,  iuramenlo, 
confiriiialioiie  a|io>lolica  vel  qiiavis  fiinii- 
talc  alia  l■obol•ali^,  celerisqiie  conlrariis 
non  obslanlibiis  qiiibusciimqiie. 

Oalum  Dononiae,  sub  annido  Piscatoris, 
die  wviii  martii  moxxx,  poiilificatns nostri 
anno  VII. 

Dal.  dio  '28  raartii  1530,  ponili",  aiiiiu  vii. 


>aruni. 


Ali.   C.  IbJO        140  BULLAKILM 

XXXVl. 

Confirmatìo  ìnfeudationis  insularum  Tri- 
polis,  MelHaeet  Terree  Gaudisii a  Carolo, 
fìomauorum  imperatore,  hospiiaìi  San- 
cii loannis  Hierosolijmitani  concessa- 
rum  1. 

Cleaens  episcopus  servus  servoram  Dei, 
ad  perpetnam  rei  memoriam. 

Elsi  ex  sollicitudiiiis  debito  |iasloralis , 
Proaii.nni.  suh  Religìoiiis  liubitu  Domino  iauiulaulibus 
quibuslibet,  in  iis  praecipue,per  quaeeo- 
rum  profectibus  consulatur,  nos  lavorabi- 
les  esse  cleeeal  atque  benignos  ;  fratrum 
tainen  hospitalis  Sancii  loannis  Ilierosoly- 
mitani,  qui,  crucis  mii  ificaesuscepto  signa- 
culo,  circa  (idei  oilbodox.T?  tuitionem  nullis 
laboribus  nullistiue  corporuni  parccndo 
periculis,  centra  Christi  nominis  bosles 
continue  iiunnare  non  formidant,  Religio- 
nem  lloridain  paternis  contemplantes  afTe- 
ctibus,  pio eoruin  prospero statu,comuiodo 
et  quiete  tanto  curiosius  manus  operarias 
salutaris  provisionisadbibemus,  quanto  ex 
illius  adversilale  futuris  eventibus  pericu- 
losior  ciu'isliano  coetui  inferri  possilper- 
plexitas,  et  circa  donationeni  imperialein, 
prò  niaris  luitione  cis  factam,  slatuta  pro- 
vide et  ordinata  circa  hoc  apostolico  mu- 
nimine  roborando,  prout  in  Domino  con- 
spicimus  salubriler  cxpedire. 

§  1.  Sane,  siculnobis  piene  innotuit  nu- 

Caroiii»  V in-  per,cumcharissimusinCiiristofdiusnoster 

Mcniae^'ei  l'èr-  Carolus  V,  Pionianorum  imperator  semper 

r..m    (i.iiidisii  auguslus,  qui  etiaui  rex  Siciliae  existil, 

eqiii'il.iisS.incli        ^  V„  .  .  „    ,. 

!-..i„„s  Hicio-  prò  sua  niuniiicenlia  et  pielate  ac  Ueli- 
gionis  bos|iilalis  pi'aedicti  devolione,  ne 
dilecli  tilii  Philippusde  VillersLiesladam-, 
niagisler,  ci  convenlus  ipsius  hospilalis,  qui 
superioribus  annis,  expugnata  perTurcos, 
sanclissimi  nominis  Ciirisli  nerandissimos 
hosles,  viel  armis  insula  Rliodi  oiim  cius-  j 
dcni  hospilalis,  insuhuii  ipsain  iclinquere  ! 

t  E\    Ki'iit'sl.  Ili   Arcliiv.  V.ilii-.     ~>  Act'iirntiiis  | 
yuiiers  (le  l'Isle-Mum  (n.  t.).  j 


lllilUDi     (lu- 


ROMANL'M  An.  C.  ISSO 

coacli  l'uerunl,  amplius  per  ahenas  sedes 
vagari  contingeret,  sed,  prò  vetusto  eoruni 
more  et  laudabili  consuetudine  ,  locum  , 
ubi  contra  ipsos  lìdei  hostes,  praesertim 
classe  maritima,  arma  exercere  possent, 
obtinerent,  eisdem  hospilalì  ac  Philippo, 
magistro,  et  convenlui  civitntcs,  castra  et 
insulasTripolis,  Melitae  et  Gaudisii  inleu- 
dum  perpetuum,  nobile,  Uberuiu  et  fran- 
cum,  sub  conditionibus  infrascriptis,  quas, 
prò  inviolabili  observatione  per  ipsos  et 
magistrum  et  conventum  in  staluta  et 
stabilimenta  perpetua  redigi  voluit  etman- 
davit ,  per  has  autlienticas  Uteras,  manu 
ipsius  Caroli  imperatoris  subscriplas  et 
illius  sigillo,  quo  in  regno  suo  superioris 
Siciliae  utitur,  uumitas,  sub  data  videlicet 
vigesimatertia  mensis  raartii  proxime  prae- 
teriti,  donasset  et  concessisset. 

§  2.  Philippus,  magister,  et  convcntus 
praedicti  ac  baiulivi,  priores,  praecepfo- 
resetfratresdicti  hospitalis,  in  unum,  loco 
et  more  solitis,  in  civitateSyracusarum,die 
vigesimaquinta  mensisaprilis  proxime  pruj- 
leiili,  congregati  et  inibi  coinpletum  con- 
silium  in  vira  generalis  capituli  celebrantes, 
visis  et  perlectis  concessione  et  donatione 
et  litcris  Caroli  imperatoris,  huiusmodi 
donationeniipsaminvicem  Inter  eos  habito 
maturo  et  deliberato  Consilio,  de  eorum 
certa  scientia  acceplantes  et  approbanles, 
ac  praemissis  stare  volenles  ,  sanxei  uni , 
staluciuut,  stabilierunt et  ordinarunt  quod 
magister  prò  tenqìore  exislens  dicti  hos- 
pitalis et  praedicti  conventus  huiusmodi 
(eudum  ab  ipso  Carolo  imperatore,  tam- 
quam  rege  Siciliae,  et  ipsius  successoribus 
in  eodeni  regno  prò  tempore  regnantibus, 
sub  censu  duintaxat  unius  i'alconis  seu 
accipitris,  quolibel  anno  in  die  celebrilatis 
Omnium  Sanclorum,  per  personam  seu 
personas  ad  id  sufljcienti  mandato  sufful- 
tas,  in  maniluis  vice-regis  seu  locumte- 
nentis,  qui  tuuc  ipsius  regni  Siciliae  ad- 
mini.-nalionom  et  regimen  oblinerd,  in 


Mai:iiiisinagi-s- 
ter  et  fralres 
in  capitiilo  ge- 
nerali, tiabilo 
Syraeusis,  bu- 
iusnxidì  dona- 
tionein  acce- 
piaiU  cum  C'in- 
diiiuiiibii^  e^- 
prfisis  in  liie- 
ris  Caroli. 


CiMi^tis  all' 
iiuii^  Cnrolo 
('iu<:quc  siii^cpi- 
soribus  Sifiliatì 
regibtis  perS';'- 
vendtis. 


tiKaiiK'iiloiM 
qiiulibi;!  nia^m 
nirtgislro    prae 
^lìiiidiiiii  r.>Mij< 
Curi>li  : 


Al.    C.  1530  CI.EME^S 

.sigiuini  verae  recognitionis  elicti  fendi  pr.'ie- 
scnlandi,  recog-noscere  dcbeicnl  il  lone- 
l'fntiir;  ar,  modianfp  ocnsii  pracdicti),  im- 
inunos  et  cxenipti  renianfreiil  et  esse 
renserentur  a  qnociinique  alio  militari  ser- 
vilio  de  iure  debito  el  per  vassallos  prae- 
stari  solito.  Eiusqiie  feudi  investitura  in 
quemlihft  novaesuccessioniseasum  reno- 
variet  rxpedirideberet  iuxta  dispositionem 
inris  commnnis. 

^  3.  Ac  prò  tempore  existens  mapister 
hospitalis  Iiuiusmodi,  prò  se  et  universo 
Ordine,  in  buiusmodi  recosnilione  et  in- 
vestitura, iuramentiun  quod  ex  buiusmodi 
civitatibus,  casfris,  locis  et  insulis  non 
patielur  nec  pernjitlet  fieri  damnnm  aut 
praeiudicium  vel  offensam  regnis,  domi- 
lu'is  et  subditis  ipsius  Caroli  iinperatoris 
l'iusve  in  dicto  reL;no  surcessornm ,  per 
mare  seu  per  terrain  ,  nec  anxilium  seu 
favorem  pi'aestnre  iis  danmnm  inferenti 
seii  inferre  vnlenli ,  sed  [loliiis  onini  co- 
nati! id  avellere  cniabunt.  Et  si  qnis- 
quam  ex  subditis  dicti  reirni  Siciliae  reiis 
criminis  capitalis  seu  de  tali  crimine  in- 
culpatus  se  absentaveril,  et  ad  buiusmodi 
insulas  et  loca  infeudata  aufnperit,  dum 
prò  parte  vice-regis  dicti  regni  prò  tem- 
pore existentis  requisiti  forent,  deberent 
et  tenerentur  taliter  aufugicntes  expcllere 
ac  penilus  elicere ,  exceptis  tamen  illis , 
qui  aut  laesae  maieslafis  aut  baeresis  rei 
dicercntur,  quos  non  elicere,  sed  ad  om- 
nem  ipsius  vice-regis  requisitionem  ca- 
pere, atfpie  cnpiivos  eidem  vice-regi  re- 
niittere  tenerentur. 

§  -i.  Quodijue  iuspatronatns  ecclesiae 
Melitensis  l'cmaneat,  prout  est,  disposi- 
i:uMiisr,u,iiceo  t'O"'  '^^  piaesentalioui  ipsius  Caroli  impe- 
uaioiu  i>serT,i-  raioris  et  eorum  in  regno  Siciliae  succcs- 
"'"■  sorum;  ila  tamen  quod ,  post  obiliim  di- 

lecti  filli  Bailbassaris  Malikiuk  ' ,  ipsius 
Caroli  imperatoris  vice-cancellarii  adeam- 
dem  ecclesiam  lunissime  praesentali,  seu 
in  quemcurnqui'   aliuiii  vacalionis  casum 

1  Baltliassai'  WalLkiik,  iJie  15  iiilii  episcopus 
Melitensis  cre.iUij,  eodem  anno  obiìi,  antequam 
seJeni  visilassel  in.  r.). 


lu;|>atj' 
ecclesie 


Mi- 


vn  PP.  1  '^l        An.  e.  1S50 

deinceps  sequuturum ,  magister  el  con- 
ventus  praedicti  haberent  nominare,  prò 
vice-rege  dicti  regni  Siciliae,  trespersonas 
eiusdem  hospitalis ,  quarum  una  saltem 
sit  et  esse  deberct  ex  subditis  Caroli  im- 
peratoris seu  suoruin  in  dirlo  Siciliae 
Ulterioris  regno  successoi-iim  praedicto- 
rum,  idoneas  et  sufficientes  ad  ipsam 
pontificalem  dignitatem  excrcendam ,  ex 
quibus  tribus  sic  nominandis,  Carolus  im- 
perator  seu  eius  in  dicto  regno  successo- 
res  praesentaret  et  praesentare  deberet  ad 
diclam  ecclesiam  eum  ,  cpiem  idoniorem 
iudicarel. 

§5.   Cui  quidem   promoto   tenerentur    Episcopo  ma- 
magister  et  conventiis  praedicti  magnani  r"||enda.'  ""^' 
crucem  concedere,  ac  eum  ad  consilium 
dicti   Ordinis  eum  prioribus  et  baiulivis 
admiltere. 

,^  ().  Et  insuper,  eum  admiratus  ipsius  No.inuii»sia- 
ReMgionis  ex  lingua  et  naiione  italica  esse  '„"';ii,„'';;^"  tu 
debeat ,  congruiun  censuerunt  ul  is  ,  qui  f^'^'^'"  "p""'" 

,  .  .  fayuie    nalioni* 

eius  vices  geret,  dum  absenliae  seu  ini-  luiicae. 
pedimenti  locus  occurrcrit,  si  aeque  ido- 
neus  reperiretur,  eiusdem  linguae  ac  na- 
lionis  existat;  stabilienmlque  quod  babe- 
relur  deinceps  ratio ,  ul,  data  paritate 
idoneilalis,  poliusadid  munus  eligi  debe- 
ret, qui  eiusdem  nationis  et  linguae  ido- 
neus  iudicarelur ,  aut  alias  lalis  sit ,  qui 
otllcium  suum  exercerel,  nullique  suspe- 
ctus  censerelur;  quae  quidem  tria  supe- 
rius  descripta  statuta  et  slabilimenta  ac 
omnia  et  singula  in  eisdem  ac  etiam  in 
dictis  litei'is  Caroli  imperatoris  praedicti 
contenla  ,  praedicti  magister,  baiulivi , 
priores,  praeceptores  el  fralres,  ad  id  le- 
gitime  et  more  solilo  consilium  comple- 
tum  in  vim  capituli  congregati,  ex  eorum 
mera,  pura  et  libera  volunlate,  communi 
suffragio,  nemine  discrepante,  prò  vetusto 
et  consueto  eorum  more  et  consuetudine, 
manibus  super  crucem  habitus  imposilis, 
solemniler  promiseruiil  et  iurarunt  prò  se 
et  successoribus  suis  inviolabiliter  obser- 


Ali.  c.  IS30     1-42  m'LL.vr.iuM 

vare,  tenere  et  cusloJire,  ac  alt  aliis  cii- 
slodiri  perpetuo  Tacere  et  mandare,  sicut 
ac  proni  praemissa  omnia  et  singula  in 
dictis  tribus  capilulis,  stalutis  et  literis 
continentiir,  praecipientes  universisetsin- 
gulis  dicti  hospitalis  fralribus,  quaciimque 
auclorilale ,  dignitale  offìcioqiie  fungenti- 
bus  ,  praesentibus  et  futnris ,  in  viriate 
sanclae  obedicntiae ,  ne  contra  decrctum, 
conslitulionem ,  approbationem  et  san- 
clioneni  buiusmodi  aliqualenus  facere  vel 
venire  praesumerent,  sed  eas  inviolabililer 
obsein^are  sluderent,  prout  in  Caroli  ini- 
peratoris  ac  magislri  et  coavenlus  lileris 
buiusmodi  dicitur  plenius  conlineri. 
§  7.  Cum  aulem,  siciit  nos,  qui,  in  mi- 
ciemcns  Ca-  noribus  constiluli,  RcUgionem  ipsam  pro- 

ruli  liieras,  iic-  ^  ^  \     ^       ^-  _  * 

«epuiionem  m.  fessi   fuimus,  et   ìHìus  proteclioiieni ,    ad 

masislii    sUlu-  i-       .    ,         i  i       ,• 

laque   capiiuii  carduialalus  honorem  electi,  suscepimus, 
concrroai.        pigne  Hovimus,  iuxla  forniam  el  lenorem 
ilatutorum  el  stabiliuieritnruni   dicli  bo- 
spitalis,    similia  slaluta   et    slabiiimenta 
perpetua,  aliler  qtiam  in  supremo  el  coni- 
])leto  eiusdem  Rebgionis  generali  capituio, 
lieri  nequeanl:  nos,  qui  eamdeni  Religio- 
nem  specialis  dilectionis  adectu  ex  visce- 
ribus  charitatis  prosequimur  et  prosequu- 
luri  sumus,  allendenles   capilulum  gene- 
rale  lune   cclebrari   non  poluisse ,  cine 
proptei'ea   per   ipsos   uiagistrum  el  con- 
venlum,  ut  praeferlur,  slaluta  et  stabilita 
ullo   unquam  tempore  infringi   possinl , 
sed  ut  verani    obtineant  roboris  fnniila- 
lem    providere,  ac  eorumdem  magislri  et 
convenlus  commodilali  super  bis  sabdiri- 
ler   consulere  volenles;   ipsosque   magi- 
strum   el   conventum  ac  eoriuii  singulos 
a   quibusvis  excommunicalionis,  suspen- 
>ionis  et  aliis  poenis,  a  iure  vel  ab  bomine, 
ijuavis    occasione  \el  causa  latis,  si  qui- 
lius  ([uomodolibel   innodali  existunt ,  ad 
i.'ffectum  liarum  dumtaxat  consequendum, 
absolventes   el  absolulos  forc  censenles  ; 
necnon  singularum  literarum  praedicta- 
rum   universos   lenores,  ac   si  de  verbo 


ROMANUJt  An.  C.  tbòO 

ad  verbum  insererenlnr ,  prò  suffìcìen- 
ler  expressis  babentes,  motu  proprio, 
non  ad  ipsorum  magislri  el  convenlus  vel 
aliorum  super  hoc  nobis  oblalae  petitio- 
nis  inslantiam ,  sed  de  nostra  mera  deli- 
heratione  et  ex  certa  scientia  ac  de  apo- 
slolicae  polestatis  plenitudine,  per  magi- 
sti'um  et  conventum  praefafos,  ut  prae- 
ferlur, slaluta,  stabilita  f\  ordinala  ac 
desuper  confectas  lilcras  buiusmodi,  nec- 
non omnia  et  singula  in  eis  contenta  ac 
inde  seqiuila  ipiaecumque  ,  aucloritate 
apostolica  ,  tenore  praesentium  approba- 
nms,illisque  perpcluae  fii'milatis  mbur 
adiicimus;  necnon  celebralionis  capiluli 
gcneralis,  omnesque  et  singulos  alios  iuris 
et  l'adi  ac  solemnilaluni  lorsan  omissa- 
l'um  dcfeclus,  si  qui  forsan  intervenerint 
in  eisdem,  supplemus;  necnon  ea  vini 
validi  conli'actus  inter  Carolurn  imperato- 
rem  acmagislrumet  convenlum  praefalos, 
slalnli(iue  perpetui  oblinere,  et  inviolabi- 
liler per  modernum  el  [irò  tempore  exi- 
slenlem  magislrum  el  conventum  ac  baiu- 
livos,  priores,  pi'aeceptores  et  fratres  ho- 
spitalis  buiusmodi  observari ,  et  sic  per 
quoscumque  iudices  el  commissarios,  qua- 
vis  auclorilale  lungcnles,eliani  causarum 
Palati!  Apostolici  auditores,  sublala  eis  et 
eoruni  cuilibel  aliter  iudicandi  et  inter- 
prelandi  facullate  et  aucloritate  ,  iudicari 
el  interpretari  debere;  ac  quidquid  secus 
super  bis,  a  quoquain,  (juavis  aucloritate, 
scienter  vel  ignorajiUer  contigerit  alien- 
lari  ,  irrilum  et  inane  decrevimus. 

§  8.  Quocirca  venerabilibus  iudicibus  im\  eiequu- 
no'sti'is  Messanensi,  Panormilano,  archie- Jj;;;'',,!;,"'"" ''' 
piscopis,  el  Vigorniensi  episcopo  per  apo- 
stolica scripla  mandanms  quatenus  ipsi 
vel  duo  aut  eorum  unus,  per  se  vel  alium 
seu  alios,  praesentes  lileras  el  in  eis  con- 
lenta quaecumque,  ubi  i;t  quando  opus 
l'tierit,  ac  quoliens,  prò  parte  prò  tempore 
exislentis  magislri  el  convenlus,  requisiti 
fuerint,  solemniter  publicantes,  eisque  in 
praemissis  efllcacis  defensionis  praesidio 


I 
j 


trariorum. 


An.  C.   IbóO 

assistenles,  faciant  auctoritate  nosti  a  jirae- 
sentes  liferas  et  In  eis  contenta  liuinsmodi 
firmiler  observari,  ac  singnios,  iiiio?  ipsac 
pniesonles  roncorniinl,  illis  pacifire  gaii- 
dere  ;  non  pi  rrnitlcnte?  eos  ili'Siiper,  con- 
Ira  piarsiiitinin  tonorom  ,  (pioniodolibel 
molestai'i,  cdntradictores  (iiuislibot  et  rc- 
belles  per  ccnsuras  et  poenas  ecclesiasti- 
cas,  appcllalionepostposila,  compescendo, 
invocato  etiani  ad  lioc,  si  opus  Inerii, 
anxilio  biaciiii  saecularis. 

§  9.  Non  obstantibus  constitutionibns 
Derogati!)  con-  et  ordìnationilins  apostolicis  ac  dicti  bo- 
spitalis,  iurainento  ac  confirniatione  apo- 
stolica vel  qnavis  firmitalc  alia  l'oboratis, 
slabilimentis ,  slatntis,  usibus  et  natnris; 
necnon  privilegiis,  indnliis  el  liteiis  apo- 
slolicis  eideni  bospitali  et  niagistro  prò 
tempore  existenli  et  couventui  praefatis 
per  qnoscumque  Romanos  Pontifices ,  e- 
f  iam  praedecessores  noilros,  et  SediMn  Apo- 
stolicain,  etiam  ad  instantiani  imperatoris, 
regum  el  aliornm  principum ,  ac  etiam 
rnotu  et  scientia  siniilibns ,  etiam  cousi- 
storialiter,  snb  quibuscumque  tenoribu* 
et  formis ,  tam  sub  piumbo  fiuani  in 
forma  brevis ,  etiam  per  inodum  statuti 
perpetui  ac  cuni  quibusvis,  etiam  (ieroga- 
toriarum  derogatoriis,  clausulis,  irritan- 
tibusque  et  aliis,  etiam  vim  contractus 
iuducentibus,  decrelis  ac  etiam  quibusvis 
iustissirais  causis,  etiam  ileratis  vicibus 
concessis  et  approbatis  et  innovatis  ;  qui- 
bus,  eliamsi  quodillis  nullatenus  aut  etiam 
praetexlu  clausulae  implicilae  derogalio- 
nis  latissime  exlendendae,  aliasque  in  sup- 
plicationibus  desuper  signatis  expressa 
luerit ,  ac  nonnisi  modo  et  l'orma  in  eis 
expressis  derogari  possit,  et,  si  deroga- 
retur ,  derogaliones  ipsae  el  inde  secata 
quaecumque  nullius  sint  roboris  vel  mo- 
menti, nec  derogatum  e-:se  censeatur,  nisi 
derogano  ipsa  eisdem  magistro  et  convenlui 
per  trinas  literas  apostolicas  in  torma  brevis, 
cum  certi  temporis  intervallo,  inlimata  fue- 


CLEME.NS  VII  rr.  14-3      An.  C.  1550 

ril  ;  quibus  omnibus,  etiamsideilliseorum 
que lotis  tenorihus speciali?,  specifica,  indi- 
\idua  et  expressa  mentio  babenda  aut 
aliqua  exquisita  forma  ad  boc  servanda 
foret ,  tenores  hniusmodi ,  ac  si  de  verbo 
ad  verbum,  niliil  penitus  omisso  ac  forma 
in  illis  tradita  observata,  inserti  forent , 
praesentibus  prò  sufficienter  expressis  ha- 
benles,  illis  alias  iii  suo  robore  perman- 
suris,  bac  vice  dumlaxat  et  expresse  dero- 
gamus,  contrariis  quibuscumque;  aut  si 
aliqnibus,  communiter  veldivisim,ab  ea- 
dem  sit  Sede  indultum  quod  interdici, 
suspendi  vel  exconununicari  non  possint 
per  literas  apostolicas,  non  facientes  ple- 
nam  et  expressam  ac  de  verbo  ad  veibum 
de  indulto  hniusmodi  mentiunem. 

§  10.  Ceteruni,  quia  diflicile  foret  prae-  Tunsumpio- 
sentes  literas  ad  quaeque  singula  loca,  in  '"'"  '"*" 
quibus  expediens  foret,  deferre,  volumus 
et  dieta  auctoritate  decernimus  quodlran- 
sumptis  diclarum  literarum,  manu  notarii 
subscriptis  et  sigillo  alicuius  personae  in 
dignitate  ecclesiastica  constitulae  munitis, 
eadem  prorsus  fides  adliibeatur,  quae  ipsis 
praesentibus  adhiberetur,  si  forent  exhi- 
liilae  vel  ostensae. 

Nulli  ergo  etc. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petruni , 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
quingenlesimo  trigesimo,  kalendis  maii, 
poulificatus  nostri  anno  vii. 

D;il.  die  1  inaii  1530,  pentii',  anno  vu. 


XXXVII. 

Fiìii  preshijteronmi,  ex  fornicatione  nati, 
beneficia  ecclesiastica,  per  eorumpaires 
oblenla,  minime  oblinere  passini  *. 

Clemens  episcopus  servus  servorum  Dei , 
ad   psrpetaam  rei  memoriam. 

Ad  canonum  condilorem  non  est  du-    t.usa  imij» 
bium   pertinere ,  cum    statala   a   se  vel  proiiibiuonu. 

I  Ampiiorem  disposilionem  in  hoc  habes  in  Con- 
cilio Tridentino,  sess.  xxv,  De  Reform.,  cap.  15. 


An.  C.  IbóO        IH  nCLLAItlUM 

praedeccsi=oribiis  siiis  ad  aniniariiin  clni- 
stiliclclinm  sahitem  cdila ,  propler  eormii 
aliusiim,  qui,  svicccssu  temporum,  mali- 
lia  liominuin  succrescente,  mapis  in  dies 
flignn^;cilm■   obcsso   qiiam   prodessc   aiii- 
niadvertit,  ne  nllorius  ohossc  valcal  pro- 
videre.  Sane,  poslquam  lelicis  recordatio- 
nis  Aloxaiider  Papa  III ,  praedecpssor  no- 
ster,  filios,  pracscrliiii  sacerdolum,  in  oe- 
clesiis   paternis   succedere   prohibiieral  , 
easqiie   niliiloniinus ,  media  inlercedeiito 
persona  ,  filios  ipsos  halieie  disposueral , 
cum  passim  sacerdoles ,  ti(   ecclesiis  siiis 
eornm  illii  polirentnr  satagcntes,  in   Ale- 
xandri  pi'aedccessoiis  Iinivismodi  disposi- 
tione  confisi,  ecclcsias  snas,  qiias  ad  en- 
riim  pervenire  fìlios  constikiehant,  in  la- 
vorem  p(^rsonarnm,  quae  ecclesias  ipsas, 
eliani  illarum  possessione  non  habila  ,  in 
ipsorum  resipnanlinm   filios,  ex  lornica- 
tione,!ienilos,  illicomox  resiiinare;  ipsiqur 
(ilii  ecclesias  ipsas,  dispensatione   super 
defeclu  natalium ,  qnem,  ex  diclis  sacer- 
dolibus  resignanfibus  geniti,  palichanlur, 
etiam    palris  nomine    expresso ,  oblenta, 
conscqui  liactrnus  consueverint,  prolecto 
perniciosum    semper  et  alioniinabile   ac 
in  gravem  divinaeMaiestalisolTensam  ten- 
dere, videHcet  quod  ipsi  preslnleri  eorum 
crimen,  quod  erat,  occultum,  non  sine  tur- 
pitudine, ni)  inordii!alums|iui'ioruui  iilio- 
rumamorem,  detegere  non  ei-ubi'si'crenl. 
§1.    ludicavinnis  proplerea  quod,  ubi 
Prohibiiio  de  lempus,  quod  omnia  palam  racil,et  piae- 
jaa  in  nbrim  ^gnlium  ratio,  quid  iu  l'uturuuì  eavendum 
sit  admoncl,  merito  admonemur;  et,  ad 
lollendum   buiusmodi    abusnm,  necessa- 
rium   arbitrali  suuuis  eiusdeiu  Alexandri 
praedecessoris  canonem  eorrigere,  polius 
quam  talia,cum  tanto  liominnm  scandalo, 
tollerare,  llabita  igitui-  super  bis  cum  ve- 
nerabiiibus  iValribus  nostris  sanclae  Ro- 
manac  Kcclesiae  cardinalibus  matura  de- 
liberalione,  de  eorum  Consilio  el  unanimi 
consensu ,  aiu-toriiate  apostolica,  lenore 
praesentium  >laluimusetordinamus  quod 
de  celerò  filli  presbylcrorum,  ex  fornica- 
lione  nati,  ecclesias  calliedralcs,   eliam 
melropolitanas,  ac  monasleria,  quibu?  co- 


ROMANUM  An.  C.  ISX 

rum  patres  praefuerunt ,  seu  Illa  et  illas 
dii;uitafes,  eliam  m:;iores  et  principale?, 
persouatus,  administraliones  et  officia, 
etiam  curata  et  electiva,  et  alia  quaecum- 
que  beneficia  ecclesiastica,  cum  cura  et 
siile  cura,  saecularia  el  quorumvis  Ordi- 
iium  rcLiulaiia,  quae  presb^1eri  et  clerici 
ac  relii^iosi  eorum  patres  in  titulum  vel 
coinmendam  aut  administrationem  ,  ad 
tempus  seu  in  perpetuuui,  aliquando  ob- 
linueruiil,  nullo  uiiiquam  tempore  quo- 
ipiomodd  ubtinere  possint,  nec  cum  eis 
super  boc  dispensare  intendimus.  Et  si 
quas  dispensationes  per  nos  concedi  con- 
tigerit,  lamquam  per  praeoccupationem 
el  conica  inenlem  nostrani  concessas,  eis 
nullatenus  suflragari ,  lalesijue  dispensa- 
tiones nostris  volumus  exultare  i  tempori- 
bus; et,  quod  nobis  2  non  patimur,  nostris 
siiccessoribus  indicamus. 

Ji  ÌL.  Non  obstantibus  praefati  Alexandri  Derogano ran- 
praedecessoris  et  aliis  constilulionibus  pf.  "■"'°"'™- 
ordinalionibus  apostolicis  celerisque  con- 
Irariis  quibuscumque. 

^  'J.  Volumus  aiilem  quod  praesentium    fì.ios    iran- 
transumptis,  uiami    alicuius   notarli  pu-  umpiorum. 
illiei  sulisiM'iplis,  rie. 

Datiun  lìoinae  apiid  Sanctum  l'etrum, 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
(piingenlesimo  trigesimo,  lertio  nonas  iu- 
iiii ,  ponlilìcatiis  noslri  anno  vii. 

|);il.  die  3  iiinii  1530,  ponlif.  anno  vii. 


XXXVill. 

Apjinihiillo  firdliantm  et  prirììrqionim 
(ìfiliiìix  friilnnìi  oc  n)oniriliin)i  Bcalae 
}fiiri(ir  ile  MoìiIc  Carincìo,  rf  rnna'ssio 
rjiiuriiìniiniiqnr  aliuruiìi  indullorinn om- 
nibus iiiits  Ordinilms  concessorum  et  con- 
cedrììdornnr,  ci  indìdgcniiaruw  dar- 
(jitiu  prò  ainfrnlrihus  ulrivsque  sexvx 
iDìij'fiilmìiuàuìn  inslilutitrum  in  loco 
dirti  Ordiiiis  ■'. 

Cleinens  episcopns  servas  servornm  Dei, 
ad    perpetuam  rei  memoriam. 

Ex    clemimli    Sedis  Apostollcae  provi-    [7,„ji„„. 
sione ,  necnon  personarum  Deo   devota- 

1  I^i';;emtiini  lorsaii  exiilare  (n.  t.).  2  Licere 
aiìdit  Clieriil).  (n.  T.).  3  De  hoc  Ordine  piene 
dixiad  consliLutìonem  lxwiii  Honorii  lll,f'(  ri- 
venill.  (onn,  ni.  ws  ■  'db. 


An.  C.  ISSO 


ctEMExs  vrr  pp. 


145       An.  e.  IHliO 


rum,  sub  Relictionis  iiifio  et  regulari  ca- 
stimonia Domino  militantium  ,  pia  devo- 
tione  provenire  flignoscitur  nt  Roraanus 
Ponlifox ,  qiiandoque  per  praedecessores 
silos  Romanos  Pontifices,  prò  personarum 
earumdem  ac  illoriim  locorum  felici  suc- 
cessii  et  quiete  ac  christifidelium  piis 
operibus  vacanliuni  animarum  salute,  con- 
cessa approbet  et  innovet,  ac  innovata 
communiat ,  et  alia  de  novo  concedat , 
prout  in  Domino  conspicit  salubriter  ex- 
pedi re. 
§  1 .  Sane ,  prò  parte  dilectorum  filio- 
Eiponitur  Pa- rum  Nicolai  Audet,  generalis,  ac  provin- 

pao    nuod     lo-      ...  .  ,  r^    j*     •     r» 

annes  x.\ii  ti  cialium  et  pHorum  domorum  Uromislica- 
duSs  con": 'ae  Mariae  Virginis  de  Monte  Carmelo, 
ceeseruni  in-  necnon  coufratrum  utriusque  sexus  con- 

trantjb,  eonfra-  ... 

lerniiaiesinsii- fraternitatum  m  ecclesus  domorum  eius- 

lul.is      iti     lociS     i  /-1       1-      -  ■         .*.      (  u- 

Oidinis;  dem   Urdinis   instilutarum ,  norus   nuper 

exhibila  petitio  continebat  quod  alias  fe- 
licis  recordationis  IoannesXXil  et  Alexan- 
der V,  Romani  Pontifices  praedecessores 
nostri,  universis  et  singulis  christifideli- 
bus ,  qui  confraternitalem  de  Monte  Car- 
melo ingredi,  seu  conl'ratrum  confraferni- 
tatum  huiusmodi  numero  adscribi,  ipsiiis- 
qiie  Ordinis  statuta  observare,  ac  habitum 
dicti  Ordinis  deferre,  seque  fralres  et  so- 
rores  dicti  Ordinis  appellare ,  ita  quod  si 
mulier  virgo  castitatem ,  vidua  vero  con- 
tinentiam ,  coniugata  tamen  matrimonii 
iura,  prout  sancta  Ecclesia  praecipit,  tem- 
pore earum  ingressusinviolabiliter  servare 
velie  promitterent  et  observarent,  tertiam 
partem  suorum  peccatorum  in  Domino 
relaxarunt;  ac  ipsa  gloriosissima  Dei  ge- 
nitrix  semper  vii'go  Maria,  ipsorum  con- 
fratrum  seu  religiosorum  ac  sororum  ani- 
mas,  post  eorum  transitum,  suis  interces- 
sionibus  continuis  piis  suffragiis  et  spe- 
ciali protectione  adiuvabit.  Quodque  con- 
fratres  ipsi  gratiarum  earumdem  praede- 
cessorum  participes  fieri  volentes ,  lioras 
canonicas ,  iuxia  fonnam  ab  Alberto  pa- 
triarcha  diete  Ordini  concessam  et  ordi- 
BulL  Rom.  Voi.  VI.  19 


natam,  recitare;  ignari  vero  literarum  ,  die- 
bus,  quibus  sancta  Ecclesia  ieiunare  pr«- 
cijiit ,  ieiunare ,  necnon  quarta  feria  et 
sabbafo  foto  tempore  vitae  eorum,  prae- 
terquam  die  qua  aliqua  ex  feriis  praedi- 
ctis  Nativitatem  Domini  nostri  lesu  Christi 
occurrere  contigerit,  a  carnibus  abslinere 
deberent. 

§  2.  Ac  etiam  nonnulli  alii  Romani  Qao^ut  aiii 
Pontifices ,  etiam  praedecessores  nostri  ,  ^.iiriburerso-' 
quamplura  et  diversa  privilegia,  immuni- ^"'''''"*'''"'°''" 

*  .  1  t       7  dinis  plura  pri- 

tates ,  exemptiones ,  praesertim  quartam  'iies^  dede- 
funeralium  presbyteris  saecularibus  non  '""'' 
solvendi,  ac  indulta,  indulgentias  et  pec- 
catorum remissiones  ac  gratias  dicto  Or- 
dini ,  illiusque  fratribus ,  monialibus,  so- 
roribus  et  utriusque  sexus  personis  ac 
monasteriis  monialium  et  domibus  soro- 
rum eorumque  ecclesiis  et  locis  quibus- 
cumque,  etiam  per  modum  extensionis 
seu  communicationis,  ac  alias  concesse- 
runt ,  prout  in  diversis  eorumdem  prae- 
decessorum  literis  desuper  confectis  di- 
citur  plenius  contineri. 

§3.  Oliare,  prò  parte  generalis,  provin-    suppiic.Tit 
cialium,  priorum,  utiiusque  sexus  con-?''''".'''""""' 

'    '^  ,  ^  Drmaliono     dl- 

fratrum  praedictorum,asserentium,  refri- fif"""!  p"''|«- 
gescente  in  diesfideliumdevolione,domus  ^'°""" 
fratrum  et  sororum  et  monasteria  huius- 
modi non  modica  reparalione  indigere  , 
et  propterea  fideles  ipsos  ad  temporalia 
bona  prò  huiusmodi  reparatione  conce- 
denda  spiritualibus  donis  et  gratiis  invitare 
oporlere,  ac  ad  id  inducere  necesse  fore, 
nobis  fuit  humiliter  supplicatum  ut  pri- 
vilegia ,  indulta ,  immunitates ,  exemptio- 
nes et  gratias  ac  alia  praedicta  approbare 
et  innovare,  et  inviolabiliter  observari 
mandare,  illaque,propotiorI  cautela,  de- 
nuo  concedere,  de  benignitate  apostolica 
dignaremur. 

§  i.  Xos  igitur  dicli  Ordinis,  queni  prae  j,.^,^^,  p^^_ 
celeris  in  visceribus  gerimus  charitatis,  iifei  ma  inno- 
prusperum  et  tranquillum  stalum  ac  ani-  Hi]  ^l^^fj^^'' 
maruni  salutoni  paterno  zelanles  affectu,-. 


An.  C.  1530       140  m-LLAKll.M 

liuiusmodisuppliculionilju»  inclinati,  loan- 
nis  et  Alexandri  ac  aliorum  prai^deccsso- 
rumliteras,  ac  i>(M-eosdeinpiac(lecessores, 
omnia  et  singula  privilegia,  iinraunitates, 
exemptiones,  eliani  non  solvendi  quartani 
funcraliun)  presbylerissaccularibus  (quoad 
fi-alres  domorum  in  possessione  quartam 
ipsam  non  solvend^i  existentes  dumlaxat)  ' , 
ac  indulta  ,  indulgentias,  cifra  plenarias , 
peccatonim  reniissionos  et  gratias  Oidini 
et  illius  tValriltus,  nionialibiis ,  sororibiis 
et  utriusque  soxits  confratiibus  el  peiso- 
nis,  domibus,  monasleriis,  occlesiiset  locis 
quibuscumque,  etiain  per  modani  exlen- 
sionis  seii  communicationis  et  alias  qiio- 
modolibot,  etiam  per  nos  et  Sedcni  Apo- 
stolicain,  concessa  ,  quorum  omnium  te- 
nores  pra-senlibus  prò  sufficienler  ex(ires- 
sis  et  inserti?  haberi  volumus,  nucforitalc 
apostolica,  tenore  pracscnliimi  approba- 
mus  et  inni)vamus,ac  perpetuae  firmilalis 
robur  oblinere  et  inviolabililer  observari 
debere. 

§  5.  Ipsosque  fratres,  moniales,  soro- 
res,  personas,  monasteria,  domos  et  ec- 
.  '!"''l!^'r",'  clesias  et  alia  loca  huiusmodi   omnibus 
teriusordinisei  et    siugulis    privilegiis ,    immunitatibus , 
'"''""'  exemptionibus,  indultis,  indulgentiis  (ci- 

tra  lamen  plenarias),  peccatorum  remis- 
Monibuset  gratiis,  quibu»vis  congregatio- 
nibus  dicti  et  aliorum  Ordinnm ,  etiam 
Mendicantium ,  fratribus  et  personis  ac 
confraternitatibus  suae  professioni  non 
contrariis,  aliisque  Ordinibus  quibuscum- 
que, etiam  non  Mendicantium,  quomodo- 
libet  concessis  et  concedendis  in  genere , 
uti,frui  et  gaudere  posse  atque  debere  in 
omnibus  el  per  omnia ,  perinde  ac  si  eis 
concessa  fuissent,  decernimus. 
Et  it  novo  §  6.  Necnon,  potiori  prò  cautela,  ea  om- 
eoDcodii;        nla  etiam  de  novo  concedimus. 

§  7.    Ipsinsque  Ordinis  fratres  ab   in- 
Frairesetimii  quisitoribus  baorelicac  pravitatis  penitus 
>_  '"/'f^'»'™.*  eximimus,  et  sub  nostra  ac  diclae  Sedis 
protectione  suscipimus,  ac  eisdem  inqui- 

1   Videsis  Conc.  Trid.,  sess.    xxv.  De  Refarm.. 
cap.  xiii  (b.  t.). 


inqaisìiorum; 


KO.MA.M  M  Ali.  C.    1830 

sitoribus ,  sub  excomniunicationis  latae 
sentenliae  et  officiorum  siiorum  privatio- 
nis  poeiiis,  dìstricle  inliibemus  ne  de  di- 
clis  fratribus,  etiam  ratione  criminis  hae- 
rosis,  qiio([uo  modo  seinlromittere  prae- 
siimant.  Decernenles  irrilum  et  inane 
quidquid  per  eos  scienter  vel  ignoranter 
contigerit  attentari. 

§  8.  Omnibiisque  el  singulis  iitriusque    confriiribn» 
sexus  conlValribus  el  ciiilibel  eorum  ali-  "^J'^e^""  J,-! 
(lucin  presbvlerum  idoneum   saecularem  etnJi    ronfes- 
vel  cuiusvis  Urdinis,  etiam  Mendicantium  abseiTam  'U.  -, 
et  de  Observanlia,    regularem ,  in  suum 
possint  eligere  confessorem,  qui,  vita  eis 
comite,  eos  el  eorum  ipiemlibet  a  quibus- 
vis,    eliani    maioris  excomniunicationis  , 
suspensionis  et  interdicti  aliisque  eccle- 
siasticis  sentenliis,  censuris  el  poenis,  a 
iure  vel  ab  liomine,  quavis  occasione  vel 
causa  prò   tempore    latis,  et.   quibusvis, 
eliam  prò  tempore,  irretili  fuerint,  etiam 
si  illoruni  absolutio  Sedi  praedictae  spe- 
cialiler  vel  generaliler  (praeterquam  per 
lileras  in  Coena  Domini  legi  solitas)  re- 
servata foret,  ac  quorumcumquevotorum 
et  iuramentorum  necnon  Ecclesiae  prae- 
ceptorum  Iransgressionibus;  periuriorum, 
simoniae    et   homicidii  menlalis  vel  cau- 
salis   reatibus  ;  manuum   violentarum  in 
quasvis  personas  ecclesiaslicas,  non  lamen 
episcopos  vel  eorum  superiores,  de  prae- 
terito  iniectionibus;  ieiuniorum,  borarum 
canonicarum ,   divinoruin    ofTiciorum    ac 
poenitentiarum  iniunctarum  in  loto  vel 
in  parte  omissionibus,  omnibnsque  aliis 
eorum  peccatis,  criminibus,  excessibuset 
delictis,quantumcumque  gravibusetenor- 
mibus,  etiam  talibus   propter  quae  Sedes 
piaedicta  merito  consulenda  foret,  in  ca- 
siiais  diclae  Sedi   qualitercumque  reser- 
valis  (exceptis  conlenlis  in  dictis  literis 
Coenae  Domini),  semel  in  vita  et  in  mortis 
arliculo  ;    de   aliis  vero  dictae  Sedi  non 
reservatis   casibus ,  toties  quoties  oppor- 
tunum  fuerit,  eorum  confessionibus  dili- 


An.  C.  ISSO  CLEUKN.s 

genter  auditis,  absolvere,  illisqui-  pio  com- 
missis  poenitentiain  salutarem  iniungere. 
Vota  vero  vi.-ilationis  qiiat!CuiiiqLie(ultia- 
niarino,  limiuum  beatorum  Petri  et  Palili 
aposloloiuiii  ile  Uiiie  ac  Sancii  laeobi  in 
Composlella,  necnon  Piebgionisel  castita- 
lis  volis  (luniluxat  exceptis)  in  aliapietatis 
opera  commulare,  et  iiiramenia  quae- 
cnnique,  sine  lerfii  praeiudicio,  le^laxare; 
ac  oiiiniiHTi  corum  peccatorum,  semel  in 
vita  et  in  nioilis  arliculo,  ut  praefertur, 
eliam  <i  tniic  non  snbsecpiatnr,  plenariam 
reniissioneni  fi  absolutionem,  aiicfoiilate 
apostolica  impendere  possit. 

§   0.    Liceatque    omnibus   el    singulis 
Ciendique  al-  utriusque    scxus    confratribus    praedictis 

lurì  porlalìli,  in  ' 

quo  ceiebreiur  Ci  cuilibel  eorum  liabei'e  altare  portatile 
'nle^jì,.','"']'^""  cum  debitis  reverentia  el  bonore,  super 
quo,  inlocis  ad  boc  congruenlibus  el  bo- 
neslis,  eliain  non  sacris,  el  quavis,  eliani 
apostolica,  auclorilate  interdictis  seu  tem- 
pore cessationis  a  divinis,  dummodo  cau- 
sam  non  dederint  buiusmodi  inlerdicto 
seu  cessalioni,  elper  eos  non  stet  quomi- 
nus  parealur  apostolico  interdicto.  etiam 
antequain  illucescat  dies,  circa  tarnendiur- 
Tiam  lucem  seu  circa  meridiem ,  cum 
qualitas  negotiorum  prò  tempore  ingruen- 
tium  id  exegerii ,  in  eorum  praesentia, 
clausis  ianuis,  excomraunicatis  el  inlerdi- 
ctis  exclnsis,  non  pulsati?  campanis  et 
submissavoce,  missas  et  alia  divina  officia 
l>er  sacerdotes  saecniares  vel  vegiilares 
imiusmodi  celebrare,  ac  quocumque  teiii- 
jinre  Eiicbarisliam  el  alia  sacramenla 
ecclesiastica  a  quocumque  inaluerint  pres- 
lylero  idoneo,  et  ubicumqiie,  sine  reclo- 
lis  parocbialis  ecclesiae  praeiudicio,  ic- 
ripere  el  adniinistrare  libere  et  licite  va- 
iranl.  El-si  conlingal  eos  ve!  eorum  ali- 
qiiem  tempore  iiiterdicli  liuiusmodi  al) 
liumaiiis  di'cedere,  corpora  eorum  eccle- 
siasticae,  cum  aliqua  bonesta  lamen  fune- 
rali pomija,  Iradi  possint  sepullurae. 

I  Ciica  ulj.-ervyiilijui  inleriiirii,  aiioinli'  (!(incil. 
Ti'id.,  si'ss.  XXV,  De  Htutiliir.^  cap     \'>. 


MI  rf-  147       An.  e    liJSO 

$  10.  Quodque  sinarulis  (luadragesima-  siaiiuoe.eium 

...  ...  .      ,.^  .  .  ecclesistiun  l't 

lujus  et  alus  cuiuslibet  anni  temporibus  bis 
el  diebus  stalionum  basilicarum  el  eccle- 
siarum  almae  urbis  Romae,  extra  illius 
muios  unam  vel  duas  ecclesias  ,  aut 
unum,  duo  vel  plura  aitarla  in  partibus 
illis,  ubi  eos  seu  eorum  abquem  residere 
seu  quo  decHnare  contigerif ,  quas  vel 
quae  ipsi  vel  quilibet  eorum  duxerint 
eligeiidas  vel  eligeuda,  devote  visitando, 
tot  et  singulas  ac  similes  indulgentias  et 
peccatorum  remissiones  con.?equantur  , 
quas  consequerenlur,  si  singulis  diebus 
easdem  singulas  dictae  urbis  et  extra  eam 
ecclesias  prò  slationibus  buiusmodi  depu- 
latas  personaliler  visitarenl. 

§  li.  Insuper  eliam  omnibus  uliiusquc    i.nfuig.miM 
sexus  chrislifidelibus,  qui  prò  monaslerio-  bas"ei'eem'osy- 
rum  el  domorum  li'iiaralione  ac  fralrum  "»sd.iniii)aspro 

_i  rcparatiooefDO 

buiusmodi  sustentatioue  manus  porrexe- '"«'«'ior- •■"•■  ; 
rint  adiulrices,  ut  supradictas  indulgentias 
cousequi  possint  et  consequantur;  omni- 
bus vero  et  singulis  aliis  cbristifidelibus 
ulriusque  sexus,  qui  dictum  Ordinem  il- 
liusquc  domos  et  monasteria,  l'ratres,  so- 
rores,  moniales  buiusmodi  suis  eleemo- 
synis  el  subsidiis  prò  timipore  iuverint  el 
inanutenuerint,  ut  ipsi  et  quilibel  eorum 
omnium  precum,  suffragiorum,  eleemo- 
synarum,  ieiuniorum  el  oratioiuiiu,  missa- 
rum,  horarum  cononicarum,  disciplina- 
rum,  peregrinationum  el  celerorum  spi- 
rilualium  bonorum,  quae  |U'0  tempore  in 
univei>ali  sacnisanta  Ecclesia  militante 
filmi,  in  perpetuum  participes  fiant,  el 
(iiunilius  eius  meiitis  gaudeant;  ac  omni- 
bus aliis,  qui  gratiis  eorumdem  conlVatruni 
gaudere  volueiiiit,  aliquam  eleemosynaiu 
sive  carilalem,  pioul  eis  ac  praesidcnti- 
lius  confraternilalum  buiusmodi  visum 
luerit  ,  dando  et  laruiendo  ,  graliarniu 
buiusmodi  participes   fiant,   indulgemus. 

.^  12.  Non  obstantibus  constitutionibu^    c..iii.au,.,ie- 
el    ordinai ionibus  aposlolicis  ac  dicti  Or-  "*•''' 
dinis  slalutis    it  con^uetudinibus,   etiam 


Ad.  C.  JS50       -f48  BtfLLARIUM 

iiiramenlo ,  confirmatione  apostolica  vel 
quavis  firmilate  roboratis,  necnon  privi- 
legiis  et  indultis  et  literis  apostolicis  per 
quoscumque  Romanos  Pontifioes  praedc- 
cessores  noslros,  ac  nos  et  Sedera  praedi- 
ctam,  etiam  motuproprio  et  ex  certa  scien- 
tia  ac  de  apostolicae  potestalis  plenitu- 
dine ctcum  quibusvis  irritatins,  annulla- 
tivis,  cassativis,  revocativis,  modificativis, 
praeservativis,  exceptivis,  restitutivis,  de- 
clarativis,  mentis  attestativis  ac  deroga- 
toriarum  derogatoriis  aliisque  eflicacio- 
ribus,  efiicacissimis  et  insolitis  clausulis 
quomodolibel,  eliam  pluries,  concessis  et 
conflrmatis  et  innovatis,  quibus  omnibus, 
etiamsi,  prò  illorum  sufficienti  derogatione, 
de  illis  eorumque  tolis  tenoribus  specialis 
et  individua  ac  de  verbo  ad  verbum  non 
autem  per  clausulas  generales  idem  ini- 
portantes  menlio  seu  quaevis  alia  expres- 
sio  babenda  aiit  exquisita  forma  servanda 
forent,  et  in  eis  caveatur  expresse  quod 
illis  nuUateims  derogari  possit,  illorum- 
que  omnium ,  necnon  quarumcumque, 
etiam  informa  brevis,  literarum,  occasione 
praeraissoi-um  quomodolibet  confectarum, 
et  quorumcumque  in  eis  contentorum 
tenores  praesentibus  prò  sufficienter  ex- 
pressis  ac  de  verbo  ad  verbum  insertis, 
necnon  modos  et  formas  ad  id  senadans 
prò  individuo  servatas  babentes,  hac  vice 
dunitaxat,  illis  alias  in  suo  robore  per- 
mansuris,  harum  serie  specialiter  et  ex- 
presse derogamus,  necnon  omnibus  illis 
quae  praefali  praedecessores  in  eorum 
literis  voluerunt  non  obstare,  ceterisque 
contrariis  quibuscumque. 

§   13.  Volumus  auteni  quod  pracsen- 
I  uii.|.iib creili  tium  trausumplìs,  manu  alicuius  publici 
'"'"''  noiarii  subscriplis  et  sigillo  alicuius  per- 

sonaeia  dignitatc  ecclesiastica  constitutae 
munitis,  eadem  prorsus  fides  in  iudicio 
et  extra  adbibealu'.',  quae  praesentibus 
originalibus  adliiberelur,  si  forent  cxbi- 
bilae  vfil  oslensae. 


R0M.\NUM 

Nulli  ergo  omniao  liominum  etc. 

Si  quis  etc. 

Datum  Romae  apud  Sanetum  Pel  rum  , 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
quingentesimo  trigesimo,  pridie  idus  au- 
gusti, pontificatus  nostri  anno  vii. 

Dat.  die  Ì'I  aiigusli  1530,  pontif.  anno  vii. 


An.  C,  i:3C 


XXXIX. 


Approbatio  statutorum  et  ordinationum 
prò  bona  regimine  collegii  artiiim  et 
medicinae  magistrorum  almae  Urbis , 
cum  praefinilione  facuìlatum  protome- 
dici circa  aromatariorum  examen  et 
medici nalium  admissionem  i. 

Clemens  episcopas  servQS  servornm  Dei , 
ad   perpetnam  rei  memoriam. 

In  supernae  dignitatis  culmine,  meritis  Pnoemiuni. 
licct  imparibus,  disponente  Domino,  con- 
stituti,  adea  per  quae  cunctorum  fidelium, 
praesertim  nobis  immediale  subiectorum, 
profectui,  ac  non  solum  animarum  sed 
etiam  corporum  saluti  valeat  salubriter 
provideri,  libenterintendimus;  aciis,  quae 
propterea provide  statula  et  ordinata  cora- 
perimus,  ut  illibala  persistant,  cum  a  no- 
bis petitur,  apostolici  muniminis  praesi- 
dium propensius  imparliniur. 

§  I .  Dudum  siquideni  poslquam  felicis  si  lumm  a  coi 
recordalionis  Sixto  Papae  lY,  praedeces- rum'neqiiìì'cu- 
sori  nostro,  prò  parte  lune  priorum  et""'"'''"''""""' 
consiliariorum  collegii  artium    et  medi- 1'""""' ■    "'^'' 

*^,  T*    1  •  prius     sit     rite 

cinae  magistrorum  almae  Lrliis  nostrae,  probaius  .ib  eo- 
exposito  quod,  ad  obvianduin  erroribus,  f^^  poe,m""i3 
qui  in   arie  praedicta  coinmitlebantur  a '''"''"'""«'■ 
plerisque,  qui  sibi  nonieu  medici  usur- 
pabant,  et  periculis  quae  sequi  poterant 
et  sequebanlur  saepissime  mortis,  prae- 
sertim corporum liumanorum,  olimfuerat 
in  dicto  collegio  proinde  ordinatum  quod 
curam  masculus  aut  foemina  cbristianus 

1  Ex  Regest.  in  Archiv.  Vatic. 


Confimi  ;(tu 
Sii.o  IV. 


Ali.  e.  ISSO  CLEMENS 

aut  iudaeus,  nisi  magistor  vel  Hcenlialus 
in  medicina  foret,  vel  saltcm  a  priore  di- 
cti  collegi!  generali  protomedico  et  eius 
consiliariis  examinalus,  el  prò  perito  in 
arte  praedicla  approbatus  existeret,  aude- 
let  Iiumano  coriiori  mederi  in  pliysira 
el  chirurgia,  in  lerris  et  domiuiis  sancLac 
Romanae  Ecclesiae:  ci  qui  contra  liuius- 
modi  slatutnm  el  conslilulioucm  facerot, 
plecterelur,  prò  qualibel  vice,  in  ducalis 
viginli(iuinquo  ,  quorum  una  accusanti, 
etiam  secrelo;  alia  officiali,  qui  execu- 
lionem  faceret;  rcliqiia  Icrtia  parles  col- 
legio praediclo  applicarenlur. 

§  2.  Dictus  praedecessor,  tnnc  prioris, 
consiliarioruni  et  collegii  coi-unidem  sup- 
plicalionibus  inclinatus,  ordinationeni  lui- 
iusmodi  per  quasdara  observari  manda- 
verat. 

§  3.  Per  eunidem  praedecessorem  ac- 

'i.iiuii  idilli  cepto  quod,  ad  obviandnni  periculis,  non 

w  i.rirquoqm-' si^tis  crat  examinare  medicos,  nisi  etiam 

Ili -i»"i"""-aromatarii,  qui  eis  etiam  necessaria  mi- 

liii   I  I ni'  .ili      .  '     T 

Tiiiis  [.iiiiin.- nistrabanl,  examinarentur,  el  eorum  sim- 
plicia  compositaque  medicinalia  conside-  ' 
rarentur;  idem  praedecessor,  motu  prò-  | 
prie,  per  alias  suas  literas  staluit  quod  ■ 
nuUus  aromatarius  aut  quispiani  alius  c\ 
lune  de  celere,  lam  in  Urbe  quàm  aliis 
civilalibus,  lerris  el  locis,  sibi  et  sanclae 
Ftonianae    Ecclesiae   mediate    vel   imme- 
diate   subiectis ,   siruppos  et  medicinas  ,  , 
electuaria  et  alia  medicinalia    simplicia 
vel  composita  bumanis  corporibus  exhi-  ; 
benda   parare   vel  tenere    praesumeret ,  | 
nisi  per    eumdcm    priorem  et  protome-  ' 
dicum  vel  aliuni,  cui  ipse  protoniedicus 
in  hoc  vices  suas  ducerei  connnillendas,  ; 
examinalus   diligenler ,  idoneus  repertus 
ibrct  et  approbatus,  ac  suis  simplicibus 
et  compositis  exhibendis  ab  eodem  pro- 
tomedico   desuper    licenliam    liabuisset. 
.Qui  vero,  absque  licenlia  huiusmodi,  aro- 
niatariae    medicinalis   exercitio    se   inge- 
rcre,    aul   simplicia   vel   composita,  per 


vn  PP.  I  i9       An.  e.  1S30 

eumdem  prolomedicuni  non  approbata  , 
tenere  vel  in  medicinarum  compositioni- 
bus  iinmiscere  praesumeret,  loties  quo- 
ties  id  faceret,  similera  poenam  viginli- 
quinque  ducalorum,  ut  praeferlur  appli- 
candorum,  eo  ipso  incurrerel ,  statuii  et 
perpetuo  observari  mandavi!  ,  proni  in 
eisdeiii  lileiis  plenius  couliiwlur. 

§  i.  Gum  autem,  sicul  cxhiljita  nohis  DcinJe  coiUi- 
nuper  prò  parte  dilectorum  liliorum  mo-  \Z\l7"  ""ciò 
dernorum  prioris  et  consiliariorum  peli-  ^oHpsìo  super 

,  .       .  "^  fncull.ililj.  piu- 

tio  contmebat,  ipsi  moderni  prior  et  con-  lomeiiici  de. 
siliarii,  prò  saluiiriori  arlis  huiusmodi 
exercitio,  matura  desuper  inter  eos  deli- 
beralionebabita,  nonnulla  statula  el  ordi- 
nationes,  inter  celerà,  moduni  eligendi 
priorem  et  pi'olomedicum,  consiliarios  et 
syndicos  ac  numerum  magistrorum  ipsius 
collegii,  necnon  polestatem  collegii  prio- 
ris et  protomedici,  etiam  inter  magislros; 
et  quoad  aroinalarios,  cancellarii,  notarii 
et  mandalarii  eiusdem  collegii  officia , 
necnon  modum  ad  magislerii  gradum 
promovendi  et  magistios  approbandi  ac 
insignia  dandi  ^  iuramenta  per  protome- 
dicum,  consiliarios  et  graduandos  prae- 
slanda  ,  necnon  votum  doclorum  collegii 
buiusmo(H  dandi  et  emolu menta  perci- 
piendi,  necnon  malos  aromalarios  casti-  ; 

gaudi,  ac  quibus  humana  corpora  curare 
licerci,  el  alias  debilum  exercilium  artis 
huiusmodi  concernentia  et  disponentia,  et 
alias  salubria  el  honesta  feccrunl  el  edi- 
deruiil,  proul  in  eisdem  stalulis,  quae  in 
Camera  Apostolica  inspici  el  diligentcr 
examinari,  ac  quorum  lenorcs  de  verlm 
ad  vcrhmn  iiiseri  Iccimus,  plenius  conli- 
nelur. 

§  5.  Quare,  prò  parie  eornmdem  mo-  Ea  couarm.ri 
dernorum  prioris  el  consiliariorum  nobis  ''"'',""'  "  *■'"'" 

.1  molile. 

luil  bumililer  supplicaturn  ut  stalulis  hu- 
iusmodi, prò illorum  subsislentia  firmiori, 
robur  aposlolicae  conlirmalionis  adiicere 
ac  alias  in  praemissis  opportune  provi- 
dere  de  benignitrfle  apostolica  dignare- 
mur. 


An.  C.   ISÓO         150  IlILLAilUM 

§  6.  NosÌL;itiu',(juiciiucloniiii,  praesei'- 
Praesiai  cie- lim  nobis  subdUoi'uni,  animariiiu  saluteni 
sinceris  desideraiims  alTectibu?,  inodcriios 
priorem  etiani  consiliarios  praedictos  el 
eorum  singulos  a  qiiibusvis  cxcommuni- 
cationis,  siispensionis  el  inlerdicli  aliis- 
qiie  ecclesiaslicis  sententiis,  censuris  et 
poenis,  a  iure  vel  ab  homine,  qiiavis  oc- 
casione vel  causa  latis,  si  quibus  ipio- 
inodoliliet  iiinodali  existuiil,  ad  elTecluni 
praeseiitium  durataxal  consequenduni  , 
harum  serie  absolvenles  et  absolutos  foro 
censentes,  huiiisinodi  supplicalionibus  in- 
clinali, tani  per  Sixtura  pracdecessorem 
quani  niodeinos  priorem  et  consiliarios 
praedictos,  ui  pnieferlur,  edita  slaluta  et 
ordinationes  praedicla  ,  auctorilate  apo- 
^tolica,  tenore  pi-aesenliuiu  approbanius 
et  confirnianius,  ac  illis  perpetuae  fìrmi- 
tatis  robur  adiicimus,  cf  ea  in  omnibus 
el  per  omnia  tirniilcr  observari  deberc 
decernimus,  omnesque  et  singulos  iiiris  et 
facti  defectus,  si  qui  forsan  intervenerint 
in  eisdem,  supplemus. 

§  7.  Et  iiibilomiuus  j)»aemissa  omnia, 
Di,t;  execiuu-  prout  pcr  Sixtum  praedecessorem  ac  mo- 

lores  haiuni  li-  .  ■,-      •  i-    , 

lerjrum.  dcmos  priorcm  et  consiliarms  praedictos 
statuta  el  ordinata  l'uerunt,  auctorilate  et 
tenore  praedictis ,  perpetuo  slatuimus  el 
ordinannis,  decernenles  irrilum  et  inane, 
si  secus  super  bis,  a  quoquam,  qnavis  an- 
ctoi'itate, scicnter vel  ignorenter,  coiUigeril 
attentari.  Quocircadilectis  tiliispiaesiden- 
libus  et  clericis  dirtae  Camerae ,  nunc  et 
prò  tempore  exi^tentibus,  per  apostolica 
scripta  mandamus  (piatenus  praesentes 
literas  et  in  eis  contenta  quaecmnqae,  ubi 
et  quando  opus  fueril,ac  quotics  prò  parte 
ipsorum  modemorum  et  prò  tempore  exi- 
slentium  priorum  et  consiliariorum  col- 
legii  huiusmodi  desuper  l'uei'inl  requisiti, 
solemiiiler|)ublicantes,  eisque  inpiaenìis- 
sis  efficacis  defensionis  praesldio  assisten- 
les,  faciant  praesentes  literas  et  in  eis  con- 
tenta luiiuMiiodi  iirmiter  observari,  con- 


UO.MANI'M  An.  C.  IliÓI 

Iradiclores  qiioslibet  et  l'ebelles  per  cen- 
suraset  poenas  ecclesiasticas,  appellatione 
poslposila,  compescendo  ,  invocato  eliam 
adboc,  si  opus  fuerit,  auxilio  brachii  sae- 
cularis. 

§  8.  Non  obslanlibus  constitulionibus  coiji.iii.,1.^1- 
etordinalionibusaposlolic,  acdiclaeUrliis, 
iuramento,  confirmatione  apostolica  aut 
(juavis  fìiTnilale  aHa  roboralis,  statulis  et 
cousuetudinibus  celerisque  conUariis  qui- 
buscumquc. 

Nulli    ergo  Ck.  Chu-ulae. 

Datum  Romac  apud  Saiictum  Petrum, 
anno   Incarnalionis  dominicae  millesimo 
quingentesimo  trigesimo,  sexto  idus  sep- 
Icmbris,  ponlificatus  nostri  anno  viii  *. 
llul.  die  8  septcìnbris  1530,  puiitif.  anno  vii.  ' 


XL. 


Fiirulliifi  inilitum  et  frati  ttin  militiue  San-  ^ 

ili   lacobi  de   Sputila   leslandi    ac  de 
cuniìii  bonis  disponendi  2. 

Ctemens  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad  perpetuam  rei  memoriam. 

Ex  aposlolicac  benignitalis  ol'licio,  culi-  Prowmiam. 
cloiuni  lideliimi,  praeserlimsublìebgionis 
babilu  mililantium,  circa dispositionembo- 
noiuui,  quac  viventes  possident,  bonestis 
desideriis,  quantum  cum  Domino  pos- 
sumus,  libeiiter  annnimus. 

,^  1.  Sane,  carissinius  in  Cb risto  filius    Praece|.iurpj 
Caroius,   Romaiiorum  imperatoV  semper  f.'  '"■"''■*!  "'!: 

'  '  y         liliae  S.   IaC"bi 

auguslus,  qui  etiaiii  Caslellae  et  Legionis  J«  s^aiiia   ita 
ac  Aragoniae  rex  et  luiliLiae  Sancii  lacobi  ceiioLiiu ais- 
de  Spalila,  subRegulaS.  Augustini  cano- '"""^'"''^"""'• 
nicorum  regularium,  perpeluus  admini- 
strator,  in  spiritualibus  el  lemporalibus, 
per  Sedem  Apostolicam  deputalus  existil, 
suo  ac  diclorum  tiliorum  de  Veles,  Con- 
cliensis  dioecesis,  etS.  Marci  Legionis  prio- 
I  Legeiidum  pulamus  anno  vii  (r.  t.).    2  De 
liac  niililia  el    eius   privilegìis   notavi   supra   ad 
co^^lil.  IV,  Dmu  mini,  tladrlain  VI.  pag.  13. 


i 


An.  C.  1K5I  CLEMEN'S 

l'aluum  priorum  neciion  ri;ilriiiii  oinsflom 
miIiti.ipnomine,nobipniipoi'  ('\po>iiii  i|iiuil, 
licpt  illius  sfnUila  o(  ^laliilininila  diilao 
inilitiaf  ar  illi concessa |)iivilegia  et  iii.lulla 
apostolica  praeceplores  et  fi'alrps  milifes 
cinsdem  militiac,  do  l)oiiis  silii  a  Di'o  col- 
latis  ac  propria  ciiinslilicl  ipsoriiiii  imlii- 
stria,  lam  o\  prac(Niptoriis  q\iain  expai'o- 
chialib\is  ecclesiis ,  capp(^llaniis  ci  aliis 
licncflciis  i|)sins  niililiao  acqnisitis.  ccrlis 
modo  ci  forma  in  illiscxpi'cssis,  de  liccnlia 
mafìislri  einsdcm  mililiac  sivc  snorum 
supcriornm  ,  le^tari  ci  t]o  illis  disponcrc 
possinl. 

^  2.  Tamcn  cnni  fratrcsclrrii'i  non  con- 
Fraires  non  yentuales    scii    pro   convcnlualiljns    non 

conveut.  clerici  .  ...  .  ,  ... 

a  Carolo  V  im- deservicnlc>  diclai'  muUiac  lorsanin  ipsis 
p..rAiore,diciae  (  ,  ,i^  ,  ^labilimcntis  ac  privileciis  et 
nisiraioreiiccn-  indnllis  cxpressc  HOH  nominpnlvir,  ipsi  fra- 
rum  auctoriia-  tTcs  clcrici  non  convcntuales  seu  pro 
lem  'l'-'po»''"^' conventnalilins  non  deservicnte>,  dnbitan- 

de  eorum  bonis 

a  SeJeAposio- igs;  50  cisdcm  slalntis  et  slabilimcntis  ac 

llca  jmpetrandi.        .....  •      i    1  •  1 

pnvilcous  Pi  mdnltis  gaudere  posse,  ni 
capiUilo  gencraU  praefatae  mibliae  in  op- 
pido  Vallisoleli,  Palenlinae  dioccesis,  novis- 
sime celebrato  ,  eidem  Carolo  imperatori 
et  administratori,  tnncinimperaloremele- 
cto.humilitersupplicarunl  iilliccret  a  Sede 
Apostolica  licentiam  et  facnltatem  de  bonis 
sibi  a  Dee  collatis  etsna  industria  acqnisi- 
tis testandi  impetrare;  et  praefatus  CaioUis 
imperator,  administrator,  babila  desuper 
cum  prioribusdictae  mililiac  et  aliis  ein'^- 
demconsiliariis  matura  deliberalione,  eis- 
dera  fratribus  clericis  non  conventnalibus 
seii pro conventualibus  non deser\ipntibus, 
sub  conditionibus  ac  modo  et  forma  in- 
frascriptis,  a  dieta  Sede  .\poslolica  facnlta- 
tem testandi  huinsmodi  petpndi  el  ohli- 
nendi  facultatern  concessit. 

§3.  QuarediclusCarobis  imperator,  suo 

Ideo    dictus  ac  priorum  ctfratrum  mililiae  huiusmodi 

jicurauciorl-  iiominibus  praedictorum,  nobis  bumiliter 

utem  ab  isi»  supplicavit  ut  cisdcm  fratribus  clerìcis  non 

PontiBee  pelili.  .      vu  ■      i-i. 

'       COnventiialihu-seupro  convP!ì[ii:iiib!i^  ni-'C, 


VII   IT.  Irti         Ari.  C.   lo51 

deservientibus,  de  bonis  suis,  utpracfertui , 
testandi  licpiiliain  concpdi're ,  ac  alias  in 
praemissis  op|)Oilune  providere  de  beni- 
gnilale  apostolica  dignaremiir. 

^■4.  Nos  ioitor  priores  et  fratres  cleri-  "icmodoPon- 

"^  lifex  auclorila- 

cos  non  conventuales  seii  pro  conventuali-  lem     concedu 

1  1  •       ,  p  ,  •        il. indi  Ijcenli.im 

bus  non  deservientes  praMalos  ac  eorum  sm-  pr,e.iiciis  de  - 
uulos  a  (Tuibusvis  excommunicalionis  cfc,  ""\.  ""''""Il 
liuiiisrnodi  supplicationibus  inclinati,  de'''"  '"""^  "'^'. 

-.    ,  ,.,-..  ,.      iu\tH    riirm^iiii 

\eles  el  Sancii  Marci  pnoraluuin  praedi- iitc  prac^c.i- 
ctorum  prioribus  nunc  ci  pro  tempore  '''"'" 
cxistentibus  el  cuilibel  eorum,  ul  de  Con- 
silio alicuius  ex  antianis  monaslerii  in  quo 
(lieti  fratres  clerici  non  conventuales  seu 
prò  conventualibus  non  deservienlespro- 
fessioneni  emiserinl,  eisdem  fratribus  cle- 
ricis non  conventualibus  seu  pro  conven- 
tualibus non  deservienlibiis  liccnliani  et 
facnltatem  de  quibuscumque  bonis  per 
eos,  lam  ratione  prioratmini  alioruniqup 
beneficiorum  quorumcumque,  parilcrque 
saecularium,aut  aliorum  quani  diclae  mi- 
liliae Ordinum,  quam  alias  undecumque 
sua  industria  licite  acqnisitis  testandi  et  de 
illis  disponendi  ,  sic  lamen  qnod  quilibel 
ex  eisdem  fratribus  non  conventualibus 
seu  pro  convenlualibusnondeseiTicnlibus, 
universorum  bonorum,  iurium,  actionum 
el  pertinentiarum  suarum  singnlts  annis 
alteri  de  Veles  el  Sancii  Marci  prioribus 
pro  tempore  exislenlibus  invenlarium  dare 
teneantur.  \ecnon  quod  licentia  buiusmodi 
testandi,  pereosdem  priores  concedenda, 
per  triennium  et  non  ull  ra  duret  ;quo  elapso, 
ipsi  fratres  clerici  non  conventuales  seu 
pro  conventualibus  non  desenientes  licen- 
tiam buiusmodi  de  novo  repetere  singulis 
trienniis  teneantur.  El  si  ex  neglioentia 
seu  malilia  fratres  ipsi  clerici  non  conven- 
tuales seu  pro  conventualibus  non  deser- 
vientes, invenlarium  bonorum  suorum,  ut 
praefertur,  dictis  prioribus  dare  neglexe- 
rinl  aul  recusaverint,  licentia  buiusmodi 
per  eos  obtenla  ar  inde  sequuta  nullius 
?inr  rnboris  vpI  momenti,  ncque  in  alicjuo 


An.  C.  I!i31         152  nn.L.VRIU 

suffragentur;  quodquc  diclis  iValiibus  cle- 
ricis  non  conventualibus  seu  prò  conven- 
Inalib.non  deservienlibus,  obtenta  licentia 
buinsmodi,  in  omnibus  et  per  omnia  suc- 
ci^dore  debeat,  proni  hactenns  succedere 
consnevit.  El  quod  ipsi  fialres  clerici  non 
conventuales  seu  prò  conventualibus  non 
deservientes  (licentia  liniusmodi  per  eo? 
obfenta)in  suis  teslamenfis,  codicillis  seu 
nltimis  voluntalibus,  a  quibnsvis  disposi- 
lionibusper  eos  de  bonis  suis  prò  tempore 
liìclis  et  condilis  ac  faciendis  et  conden- 
dis,  quintam  partem  omnium  et  singulo- 
rnmbonornni,  iurium  et  actionnm  suarum, 
dedticlisdebitisel  omnibus,  conveiituimo- 
nasterii,  in  quo  jirofessionemfecerint;  reli- 
qnas  vero  parles  bonorum  bniusmodi  qui- 
bnsvis personis  sibi  gratis  et  acceptis,  non 
tamen  fìliis  seu  nepotibus  ex  damnato 
coitu  procreatis,  neque  adulteris  sive  in- 
lionestis  aut  quarum  conversatio  a  iure 
sit  eis  prohibita  mulieribus  relinquere 
possint  et  valeant,  concedendi  et  elargiendi 
plenamet  liberamauctoritatem,  apostolico 
tenore  praesentium,  cum  ad  hoc  praefati 
Caroli  imperatoris  et  adminislratoris  ex- 
pressus  accedat  assensus,  auctoritatem  et 
facultatem  concedimus. 

§  5.  Decernentes  praefatos  priores  f'ra- 
tribus  prò  conventualibus,  tamdcVeleset 
Sancii  Marci  huinsmodi,  quam  sancti  lacobi 
deSpathallispalensis  et  B.  Mariae  de  India 
ac  de  Villar  de  Donas  et  Sancti  Monii  de 
Vega  ac  aliornm  conventuum  dictae  mi- 
litiae  ,  sive  praesentibus  el  resldentibus 
sive  absenlibus,  licentiam  huiusmodi  con- 
cedere nullo  modo  posse,  et  sic  per  quos- 
cumque  iudices  etc. 

§  6.  Non  obstanlibus  conslitutionibus  et 
ordinationibus  aposlolicis  ac  dictae  mili- 
liae,  iuramenlo,  confirmatione  apostolica 
velquavis  firmilate  alia  roboratis,  slatutis, 
stabilimentis,  nsibus  et  naturis  ceterisque 
conlrariis  quibuscumque. 

Datum  Romae  apud  Sanctnm  Petium, 


M  ROMANUM  An    C.  Ja33 

anno   Incarnationis  dominicae   millesimo 
quingentesimo  trigesimo  primo,  decimo 
octavo  kalendas  ianuarii,  pontificatusnostri 
anno  ix. 
Pili,  die  15  (lecenibris  1531,  ponlif.  anno  ix. 


Limilalio  di- 
clae  faculiatis. 


Derogatiocon 
rrarlorom. 


XLI. 


A» natele  de  bcneficiis  vel  pcnsionilms  ec- 
desiaslicì's  anmium  valorem  xxiv  duca- 
torum  non  cxcedentihus ,  non  debentur 
rcverendae  Camcrae  Apostoìicac. 

Clemens  episcopus  servDS  servornm  Dei, 
motu  proprio,  etc. 

Cum,  sicut  nobisinnotuit,  licei,  ratione  ca»»»  tuia! 
l'ruclnum  benefìcinrum  ecclesiasticorum,  e»"""'»'''"'''- 
valorem  annunm  vigintiquatuor  ducatorum 
auri,  de  communi  aeslimatione,  non  ex- 
cedentinm,  annatue  Camerae  Apostolicae 
nondebeantur,  nec  solvi  ani  exigi  consue- 
verint,  et  minus  ratione  pensionum  quan- 
lilalemvigintiquatuor  ducatorum  aurisimi- 
lium  non  excedentium  ,  annatae  aliquae 
retroactis  temporibus  esaclae  ani  solutae 
fuerunt;  nihilòminus  a  certo  tempore  cilra, 
praesidenles  dictae  Camerae  et  alii  officiales 
Romanae  Curiae,  ad  quosexactio  annata- 
rum  pertinet,  sub  praetextu  quod  in  pro- 
visionibus  el  aliis  dispositionibus  benefi- 
ciorum  ecclesiasticorum  ,  super  quorum 
fructibus  etc,  valorem  vigintiquatuor  du- 
catorum excedentibus,  aliquae  pensiones 
annua^,cuiuscumque,  etiam  minoris  quan- 
titalis  vigintiquatuor  ducatorum,  resenalae 
existunt,  illorum  medietas  deduci  ac  de- 
falcari  consueverif ,  annatas  ex  pensionibus 
quantilatem  odo  ducatorum  excedentibus, 
et  vigintiquatuor  non  excedentibus  aut 
aftingentibus,  de  facto  exegerint  et  exigunt. 

§  1.  Nos,quiunicuique  in  iustitia  debi-    peciaratio  ié 
tores  snmus,  super  iis  congruis  remediis  S""'»  "'*"«* 
providere  volentes,  ac  ratione  pensionum, 
quarum  quantitas  vigintiquatuor  ducato- 
rum  auri  de  Camera  valorem  non  excedil, 


An.  C.  1552 


CLEMENS  VII  rr. 


153      An.  C.  l'Cì'^ 


nullas  annatas  Camerae  aut  officialibus  prse- 
dictis  deberi  declarante?,  ex  certa  nosiia 
scienlia  et  deliberatione  staluimus  qnod 
de  celerò,  ex  quibusvis  pensionibus  quan- 
titatcm  vigintiquatiior  ducatorum  huius- 
modi  nonexcedentibiis^  nulla  annata  quovis 
praetextu  exigatur,  nec  per  illos ,  quibus 
pensiones  ipsae  resignatae  fuerint,  solva- 
tur  neqiie  solvi  debeat,  sic  tamen  qnod 
in  pensionibus  etaliis  dispositionibus  be- 
neflciorum,  super  quorum  fructibussimiles 
pensiones  annuae  minoris  quantitatis  vigin- 
tiquatuor  ducatorum  etquanlitatem  vigin- 
tiqualuor  ducatorum  similium  non  exce- 
dentes  resignatae  fuerint,  ex  talibus  pen- 
sionibus nihil  deduci  debeat. 

§  2.  Districfius  inhibentes  Camerae prae- 
Poenao  con-  sidcutibus  ac  aliis  officialibus  praedictis, 
sub  excommunicationis  et  a  perceptione 
emolumcntorum  oflìciorum  suorum  ad  no- 
strum et  Apostolicae  Sedis  beneplaeitum 
suspensionis  in  eorum  singulos  latae  sen- 
tentiae  poenis,  ne  de  cetero,ratione  huius- 
modi  pensionum  quanlitatem  viginliqiia- 
tuorducatorum  non  excedentium,  aliquas 
annatas  quovis  praetextu  exigere,  seuquo- 
minus  literae  resignationis  illarum  expe- 
diantur  impedire  vel  differre  quoquomodo 
praesumant;  alioquin  literasipsas  tamper 
Cancellariam  quam  per  Cameram  Aposto- 
licam,  pereos  ad  quos  literarum  expeditio 
pertinet,  absque  manuum  illorum  appo- 
sitione  libere  expediri  posse  decernimus, 
ac  ad  id  eis  liberam  facultatem  concedi- 
mus. 

§  3.  Non  obstantibus  praemissis  ac  con- 
,    .    stitutionibus  et  ordinationibus  apostolicis, 
rosatoriae.      cetcrisquc  coutrariis  quibuscumque. 

§4.  Volumusautem  quod  praesensman- 

lusHo   abu- '^''*'^'™ '''^"^'^'^  'l"^'^  ^*^  plenametindubita- 
tandì.  tam  notitiam  deveniat ,  in  Cancellaria  Apo- 

stolica, more  solito,  publicetur,  et  in  quin- 
terno Cancellariae,  ad  perpetuam  rei  me- 
moriam,  describi  debeat. 

Bull,  Rom.  Voi.  VI.  20 


Placet,  et  itamotu  proprio  mandamus.  I. 
(Paprio  mbscì'iplioì. 

Lectum  ci  publicalum  fuit  suprascri- 
ptum  mandatum  Romae  in  Cancellaria  Apo- 
stolica, anno  Incarnationisdominicae  mil- 
lesimo quingentesimo  trigesimo  secundo , 
die  vero  marlis,  trigesima  mensis  ianuarii, 
pontificaius  DD.  Clementis,  divina  provi- 
denlia  Papae  VII,  anno  ix. 

Pub.  die  30  ianuarii,  poni.  an.  ix. 


Pulilicallo." 


ExfiTSmmt 


XLII. 

De  officio  vice-cancellarialus  Papae,  cvm 
annexione  curae  et  Ululi  S.  Laurentii 
in  Damaso  de  Urbe  *. 

Cleraens  episcopns  servus  servorum  Dei, 
ad  perpetuam  rei  memoriam. 

Etsi  ad  singula  Romanae  Ecclesiae  of- 
ficia et  administrationes,  prò  illorum  et 
eiusdem  Ecclesiae  ac  Romanae  Curiae 
illiusque  curialium  et  officialium  felici , 
tranquillo  et  prospero  succcssu  ac  decore, 
intendere,  excommisso  nobis  pastorali  of- 
ficio, teneamur,  ad  vice-cancellariatus  ta- 
men officium  oculum  nostrum  et  prò  tem- 
pore existentis  Romani  Pontificis  dexterum 
noslrae  circumspectionis  intuitum  propen- 
siori  cura  et  studio  nos  providere  debere, 
convenire  arbitramur ,  ut  illius  regimini 
minister  idoneus ,  per  cuius  solertiam , 
felicibus,dante  Domino,  proficiatincremen- 
tis,  deputclur,  et  prò  tempore  deputatus, 
ecclesiae  titulo  et  honore  condigno  deco- 
retur;  ipsumque  officium  cum  decenlia  et 
tranquillilate  ac  curialium  et  officialium 
eorumdem  commoditate  et  utilitate  exer- 
ceatur,  et  quae  illius  perturbationem  quo- 
quomodo adducerepossent,  de  medio  sub- 
moveantur. 

§  1.  Sane  ecclesia  S.  Laurentii  in  Da- 
maso de  Urbe,  quae  tilulus  presbvlcri  car-  "nceiianaius,. 

,.      ,.         .     .  .  ,    ,         "  de  qni  In  ni- 

dmalisexistit  et  cui  praesidebat,  ac  officio  brica, 

I  Hoc  officium  antiquissimum  est;  vide  Marti- 
ni V  ronstilutionem  iv.  In  Aposlulicae,  totn.  iv, 
pag.   679. 


Collatta  rtea-i 


An.  C.  1532         lòi  ELtLLARlUM 

vice-canct41arialus  pracdiclo,  quod  obtine- 
bat  boiiae  memoriao  Pompeius,  liluli  S. 
Laurriitii  in  Damaso  prrsbyter  cardiiialis, 
eiusdeiii  Ronuuiao  Ecclesiae  vice-caucel- 
lariiis  diiiii  viviTcl  ,  jiti-  obituia  ciusdein 
Poiiipoi  cardinali^  el  vice-caiiceliarii,  qui 
extra  Koiiiaiiaai  (Uiriaiii  dehiliiiii  iialtirai! 
persolvit,  vacanlibiis  ,  uos  coiisidorantes 
ipsius  ollìcii  diiiiiilaleiu ,  excellentiam  et 
aucloiilateiii;  et  (juod  iliud  a  memoria lio- 
minum  cilra  perviie-cancellarium  lempo- 
ralem  rcctuin  et  gubernalum  min  exiilil, 
sed  semper  vico-canceJlariiim  perpeluum 
babnil;  ac  quod,  prò  tanti  ollicii  redimine 
el  exereilio,  el  ne  ineonnnoda ,  (piac  v\ 
rerum  a  suo  sedilo  el  destinato  cursu  inu- 
tatione  evenire  solent,  proveniaiil,  deeens 
et  phu'imum  commodum  fore  dignoseilur 
ut  dieta  ecclesia  S.  Laurentii,  eum  illius 
palatio  seu  domo  el  membris,  in  einsdcm 
liomanae  Ecclesiae  vice-cancellarium  prò 
tempore  assumpto,  prò  eius  proprio  titulo 
seu  propria  denominatione,  concedatur  el 
assignetur,  habila  super  bis  cum  veiiera- 
bilibus  fratribus  noslris  dictac  Romanae 
Ecclesiae  cardinalibus  deliberatione  matu- 
ra, cum  maxime  expedial  nobis  talem  in 
vice-cancellarium  nostrum  et  Apostolicac 
Sedis  assumere ,  de  quo  confidere  quam 
maxime  possimus,  el  nuUum  alium  cardi- 
nalem  de  quo  magis  confìdcre  possimus 
quam  dileclum  fìliuni  Hippolylum  S- Pra- 
xedis  diaconum  cardinalem ,  de  Medicis 
nuncupalum,  secundum  carnem  ncpotem 
nostrum^  babeamus;  ac  spem  in  Domino 
geramus  quod  idem  liippolytus  cardinalis, 
cuius  personam  ingenii  claritate,singulari  i 
providentia,  cximia  proMtale,  aliisque  mul-  ' 
tiplicum  virtulum  donis,  ac  graliarum  mu-  • 
neiibus,  illarum  largitor  decoravit  Allissi-  | 
in  US,  gratia  sibi  assistente  divina,  per  eius  ! 
circumspectionem,  industriam  et  sludium  , 
fructuosum  ac  innatam  benignilaterri,  tara  [ 
ecclesiam  S.  Laurentii  quam  ol'ficium  j 
huiusmodi  sunnnacumpicvidcf.l;;-. .  t  fide-  • 


ROMANUM  An,  C.  IS5'3 

Hi  ale  ac  exacta  diligentia  salubriter  regere 
et  lìdelilergubernare  sludcbil,  de  ipsorum 
IVatrum  Consilio,  ad  Honorem  et  gloriam 
diclae  Homanac  Ecclesiae,  neenon  eccle- 
siae Sancti  Laurentii  et  officii  liuiusmodi 
l'irosperum  regimen  et  salubrem  direclio- 
nein  ,  ecclesiam  S.  Laurentii,  cum  illius 
palatio,  domibus,  membris,  iurisdictioni- 
bus,  col!alionibus  ac  aliis  disposilionibus 
beneficiorum  ecclesiasticorum  ac  iuribus 
et  perlinenliis  suis  universis,  neenon  vice- 
cancellarialus  olficium  huiusmodi,  sive  ut 
praemitlitur  sive  alias  quovis  modo,  quem 
praesentilius  haberi  volumus  prò  expresso, 
aulex  alterine  cuiuscumque  persona  vaca- 
re! ,  siiiiiliter  cum  onmibus  et  singulis 
ipsius  ollicii  bonoiibus,  oncribus,  privi- 
Icgiis,  facultatil)us,  praerogativis,  immu- 
nilalibus,  exemplionibus,  libertalibus,  iu- 
ribus, obventionibus  el  emolumenlisdebi- 
tis  et  consuelis,  eidem  Hippolyto  cardinali, 
auclorilate  apostolica, tenore  praesentium 
concedinuis  el  assignanuis;ipsumque  Hip- 
polylum cardinalem  eidem  ecclesiae  Sancti 
Laurentii  in  diaconum  cardinalem  prae- 
ficimus ,  ac  in  diclae  Romanae  Ecclesiae 
vice-cancellarium  assumimus,  creamus, 
constituimusetdepulamus.  Sibiquecuram, 
regimen  et  administrationem  ecclesiae  San- 
cti Laurentii  in  spiritualibiis  et  lempora- 
libus,  neenon  olficii  huiusmodi,  cuius ra- 
tioneabipso  Hippolyto  cardinali  fidelilatis 
debilac  soUlum recipiemusiuramenlum; et 
quodetiam  per  regentem  el  alios  ministros, 
prout  alii  pi'aefatae  Romanae  Ecclesiae 
vice-cancellarii,  qui  prò  tempore  fuerunt, 
Tacere  consueverunt  ,  etiam  Tacere  et 
exercere  posse  volumus,  liberum  exer- 
citium  plenarie  commiltimus  ;  ac  eisdem 
auclorilate  ac  tenore  slatuimus  et  ordi- 
namus  quod  de  celerò,  perpetuis  futuns 
temporibus,  ecclesia  ipsa  S.  Laurentii  diche 
RcHVii-.nae  Ecclesiae  episcopo  aul  presby- 
lero  seu  diacono  cardinali,  cui  officium 
i|j-nm  varansconctdi  cortigerit,  proeccle- 


Ali.  C.  ISó-2 


Curi:  oniiiLas 
privilegiis  el  li\- 
cullalibus  coD- 
suelis. 


llortalìn  hiI  fì- 
»!el»'ii'  Djlit'iiail- 

□UIIi>t]  jtlUIUUI. 


siao  titillo  seii  prò  eiti?  dpiinminntionp,  eo 
ipso,  absquc  alio  iiiris  vel  hominis  inini- 
<tcrio,  dieta  auctoritate  concp=sa  et  assi- 
gnata,  et  ipse  eideni  ecclesiae  S.  Laurentii 
praet'ectus  sii  et  esse  censeatur  ;  ita  q\iod 
liceat  eidem  llippolvlo  et  prò  tempore  ad 
dieliuu  vice-cancellariatiis  offieimii  as- 
siimplo,  per  se  vel  aliiim  seu  alids,  eecle- 
siae Sancii  Laurentii  ae  palalii  seu  domu!:, 
membroi'um  ,  iurisdicfionum  ,  iu!Ìnm  et 
peilinentiarum  praedictarum  coi]ioralem 
]iossessionem  propria  auctoritate  libere 
.ipprehendere  ei  i-elinere,  illauKpie  regere 
l't  gubernarc,  et  alia  lacere  et  exercere, 
i[nae  pn^sbyleri  seu  diaconi  caidinales, 
i:ui  illi  prò  tempore  praefuerunt,  facere 
potuerunt  et  debuerunt. 

J;  2.  Ijisiipie  Ilippolyto  cardinali  et  vice- 
cancellaiio,  ut  omnibus  et  singulis  privi- 
le^iis,  praerogalivis,  facullatibus,  immuni- 
lalibus  ,  exemptinnibus,  lilierliilibus ,  in- 
dultis,  cnncessionibiif  el  ij^ralii^i.nnltis,  dum 
in  rninorihus  constituti  illudolilineremus, 
et  cuicumque  alteri  dictae  Romanae  Eccle- 
siae vice-cancellaiio,  ralione  ofTìcii  vice- 
cancellaiiatus  buiusmodi,  aul  noslrae  vel 
illius  personae  intuiti!,  et  alias  quomodo- 
Iil)ef,  tam  in  genere  quam  in  specie,  con- 
cessis,  quorum  omnium  fenores  praesen- 
tibus  prò  siiftìcienter  ac  de  verbo  ad  ver- 
bum  inserlos  habemns,  etquicumque  alius 
ciusdeni  Romanae  Ecclesiae  vice-cancella- 
rius  utebalur,  potiebatur  el  gaudebat,  ac 
uti,  potiri  et  gaudere  poterat,  uti,  potici 
et  gaudere  libere  et  licite  valeat,  indulge- 
mus. 

^  3.  Quocirca  eidem  Hippolyto  cardinali 
por  apostolica  scripta  mandamus  quatenus 
imposilum  sii)i  onus  legiminis  et  admini- 
slrationis  ecclesiae  Sancii  Laurentii  ac 
officii  vice-cancellarialus  buiusmodi  prom- 
pla  devolione  suscipiens,  curam,  regimen 
et  administiationem  ecclesiae  S.  Laurentii 
ac  officium  buiusmodi,  iuxta  datam  sibi  a 
Domino  providentiam,  sic  exercere  studeat 


Il  PP.  455       An.  e.  133; 

solicile,  fìdeliter  et  prudenfer,  qnod  eccle- 
sia et  officinra  praedicta  gubernatori  pro- 
Nido  et  fructuoso  administratoii  gaudeanl 
secommissa,  et  optati  fructus,  quos  spera- 
mns,  succedant;  ip^eque  Hippolytus  car- 
(bnalis,  praeler  aeternae  retribulionis  prae- 
mium,nostram  et  dictae  Sedisbcnedictio- 
uem  et  graliam  exinde  ubeiius  consequi 
riiereatur. 

^  4.  ^'ecnon  dileclis  lìliiscapitulo  el  eie-  (:,,|,iiuiu,„  ;. 
ricis  ipsins  ecclesiae  Sancii  Laurentii,  ut  '-"""'*'" 
eidem  Ilippolylo  cardinali  et  vice-cancel- 
lario  in  omnibus  et  per  omnia  pareant 
et  obediant,  alioquin  sententiam  sive  poe- 
nam,  quam  lite  tulerit  in  rebelles,  ratam 
habeliimus,  et  iaciemus,  auctore  Domino, 
usque  adsatisfactionem  condignam,  invio- 
labililer  oliservari. 

.§  5.  Ac  omnibus  et  singulis  ipsiusGan-  otaciaiesqas 
cellariae  officialibus  el  aliis,  ad  quos  per- '■"""""'"  ^' 
tinet,  ut  ipsuin  cardinaleniHippolytumad 
dictum  vice-cancellarialus  ofiicium  reci- 
piant  et  admittant ,  eiqiie,  lamquam  vero 
dictae  Romanae  Ecclesiae  vice-cancellario, 
in  omnibus  ad  offìcium  ipsum  speclanlibus 
similifer  pareant  et  obediant,  acdeiuribus. 
obvenlionibus  et  emolunientis  consiietis 
integre respondeanl.  Non  obstantibuscon- 
stilutionibus  p(c. 

Nulli  ergo  etc.  Si  qnis  rie. 

Datum  Romae  apnd  Sanctum  Pelruni, 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
quingentesimo  trigesimo  secundo ,  die  v 
iulii,  pontiflcatus  nostri  anno  ix. 

Dal.  die  5  lulii  tó3r!,  poiitif.  aiiiM  ix. 


pareant. 


XLIII. 

Approhatio  congregationis  fratnmi  Mino- 
nim  S.  Francisci  slrictioris  Observan- 
liac  nuper  insti Intae,  et  aretina  lioncs  prò 
forinn  Ixmo  regimine  '. 
Clemens  episcopas  servas  servorum  Dei, 

ad  perpetuam  rei  memoriam. 
In  suprema  mililanlis  Ecclesiae  specula, 

licei  iinmeriti,  disponente  Domino,  consli- 

1  De  toliiis  aulem  Ordinis  S.  Francisci  materia 
piene  notavi  in  constitiitione  Lxvii  Honorii  111, 
Sotet,  (om.  ni,  pas.  />9^. 


Preciinium. 


An.  C.  io3-2       ibG 


Bl'LI.ARIUM  ROMANnf 


An.  C.  lo-)-! 


luti,  inter  multiplicet^  nohis,  px  debito  pa- 
■  storalis  officii,  incumbenles  cura?,  illa  po- 

lissimum  premimur,  ut  qui  sub  volunta- 
rioe  paupertatishabituinililantes,  inhuuii- 
litatis  spiritu  devotum  et  sedulum  Altissimo 
impendere  salagunt  famulatum,  non  solum 
ad  id,  sublatisimpedimenlis,  intendant,  ve- 
rum  etiam  id  eo  ardentius  eflìciant,  quo 
maioressibi  viderinl  exbiberi  commodita- 
tes.  Et  ex  hoc  lit  ut  quae  anlra  ex  ralio- 
nabilibus  causis  a  praedecessoribus  nostris 
ordinata  videbantur,  ea  iuterd\ini  refor- 
niemusetinmebusordinoinus,  jiroul,iuxta 
temporum  et  personarum  qualilalem  ,  id 
in  Domino  conspicimus  salubriler  expediro. 
§  1 .  Sane,  poslquam  felicis  recordaliunis 
Lpox  miiiins  Lco  Papa  X,  praedecessor  nosier,  ex  certis 
'"'"'  """"lune  expressis  causi?,  vohierat  et declava- 
lìouo  rcgui.iris  vcrat  sub  nouiuie  Rerorniatoruni  ac  pure 
.b.c, «ni.ae.  g^  simpHcitcr  Rcgulam  B.  Francisci  Obser- 
vantium  comprehendi  omnes  et  singulos 
Obscrvantes,  tam  de  Familia  quani  Refor- 
matos  sub  ministri?,  et  fratris  Amadei,  di; 
Colletanis,  Clarenis,  de  S.  Evangelio  seu 
de  Caputio  ac  Discalceatos  nuncupatos 
aut  alios  simiies,  quocumque  alio  nomine 
nuncuparentur,  et  Regulam  B.  Francisci 
buiusmodipure  etsimpliciter  oliservarent, 
ex  quibus  omnibus  unum  corpus  insimul 
efficiens,  eosdem  ad  invicem  perjtetuo  uni- 
verat,  ita  quod  deinceps,  omissa  diversitate 
nominum  praedictorum ,  fratres  Minore? 
Sancii  Francisci  regularis  observantiae  si- 
mul  vel  disiunctive  nuncuparentur  et  nun- 
cupari  poisent  et  deberent.  Omnesque,  ut 
praefertur,  unitos  generali  et  provinciali- 
bus  ministris  et  custodibus  dicti  Ordinis, 
in  quorum  provinciis  et  cuslodiis  re?pe- 
clive  morabantur,  in  omnibu?  et  per  om- 
nia, secundum  Regulam  eamdem,  subiici 
debei'ent. 

§  2.   Cum  nonnuili  ipsius  Ordinis  pro- 

"(.  lea  non-  fcssorcs,  sicul  fRlcli  relallonc  percepimus, 

li '-'■„™'wii  Spiritu  Sancto  infiammati!  ^beati  Francisci 

I  Post  verbum  oipaminali,  ita  pergit  legere 
VVrtddinjjus:  iti  beati  t'nmcisci  (ihimni  et  \-eri  filii 
ujfccieiil  liegnluin  i;is'im  '.eni'.  Ftùncisri  puri:  et 
piene,  iiixla  eiim  lilera.n  ii  liceìan-t'Oìiem  ìwìiue 
meilioi  ine  ole.   (R.  T.^.  , 


servar'^  eoepe- 
ruiil  tu  ineii- 
muiii  dU  tnaium 
[irofecluj. 


pure  et  piene,  iuxla  illin?  !!l Tim  :■{ 
clarationes  bonae  memoriite  Nicolai  !il 
ac  Clementis  Y,  Romanorum  Pnnti/icum 
praedecessorum  nostrorum,  fìrmiler  ob- 
servare;  nos,  qui  in  sinceri?  coruin  con- 
scientii?  delectamui-,  quiqiie  ab  ineunte 
aefate  ad  huius  Ordinis  professore?  et  Or- 
dinem  ipsum  singularem  ges?imus  devo- 
lionis  afTectum,  nunc  antem  ex  communi 
cura  pastoralis  regiminis,  quam  immeriii 
sustinemus,  ad  ipsos  fovendo?  dulcius,  et 
gratiosi?  favoribus  atfi'nle  pro?equendos 
tanto  provocamur  ardentius  quanto  in- 
tenta mente  irequentius  eogitamus  Irr- 
ctus  uberes,  quos  ex  Regulae  praefatr.'' 
arctiori  observantia  ipsi  Religioni  et  toii 
universitati  Ecclesiae  speiamus  proventu- 
ros.  Attcudentcs  etiam  quod  in  bis,  quae 
animae  salutem  respiciunt,  ad  vitando? 
gravantes  remorsus,  pars  securior  est  te- 
nenda.  Igitur  tam  pia  et  ferventi  fralrum 
praedictorum intentione  commoti,  ad  per- 
agendum  diligentius  quod  ab  ei?dem 
desideratur,  studia  nostra  duxiraus  con- 
vertenda.  -    —  — 

§  3.  Ilabita  igitur  super  bis  cum  vene-  niciJeoPon- 
rabilibus  fratribus  nostris  sanctae  Ro-  '""  '';"  ""'^ 
manae  Ecclesiae  cardinalibu?  ac  aliis  de  f^"  "iw"i'ii. 
ipso  Ordine  ad  plenum  informatis  ma- 
tura deliberatione,  de  eorumdem  cardi- 
nalium  unanimi  Consilio,  iiis  nostri?  in 
perpetuum  valituris  staluimus  et  ordina- 
mus  ac,  in  viriate  sanctae  obedienliae 
districtius  praecipiendo,  mandamus  quofl 
praedictis  fratribus,  diclam  slrictioreni 
observantiam  desiderantibu?,  per  praefa- 
tos  generalem  et  provineiales  ministros 
ceterosque  dicti  Ordinis praelalos  et  quem- 
libet  ipsorum,  cui  vel  quibus  iiae  nostrae 
velearum  transumpta  piaesenlala  fuerint, 
a?signentur  loca,  quantum  (ieri  poterit 
contigua,  quatuor  ve!  quinque,  iuxta  nu- 
meruni  fralrum  eorumdem.  Et  si  in  fu- 
lurum  plures  fratres  voluerint  se  vitac 
praecedenlium  conformare,  et  ab  eis  ac- 
ceptali  fuerint,  nullus  eos  impedire  pos- 


I 


An.  C.  lbS2 


CLEME.NS  vn  PP. 


■157       An.  C    1032 


set,  sed   magister   provinciae   cum  defi- 

riiloribus  in  provinciali  capitulo  fenean- 

tur   alia  loca ,    quantum    possibile  fuerit 

contigua  praedictis,  eis  assignare  et  prio- 

riljus  addere.    Quae  quidem  loca  fratres 

praedicti  expropriare    possint  superflui^ 

et  prrtiosis,    et  ea  in  utilia  et  necessaria 

commutare,  mediante  syndico  a  Nicolao 

tertio  ^  pi'aedeci?ssore  nostro  ordinato. 

§  i.  Et  generalis   ac  provinciales   nii- 

iMuisifr  gc-  nistri  et  eorum    commissaiii  non  possint 

liane '" siHriio- i'"P6dire  praedictos  a  dieta  strictiori  ob- 

rom  obsTvan-  gervantia  ipsius  Regulae ,  iuxta  praedictas 

tiam      irnpe.lire  '  r  '  1^ 

i.ioLiijciiiur.  declarationes  Nicolai  et  Clementis,  nec  a 
suo  bono  modo  vivendi,  qnem  inter  se, 
prò  dieta  arctiori  observantia,  ordinave- 
rint.  Nec  etiam  impediant  quin  viliori- 
bus  et  repetiatis  induantur,  et  quin  nudis 
pedibus  ambulent,  sed  qui  non  poterint, 
portent  calopodia,  ut  ceteris  comformen- 
tur. 
§  5.  Forma  autein    habitus   et  caputii 

Forimi  hiibiias  sit  iu  cetcris  dictac  Observantiae  fratribus 

Kit    l'OliSÌIuilis.  „n 

contormis. 
§  6.  Volumus  etiani  quod  fratres  re- 
Kecì|.ieiidi(|uo  cipicndi  scu  vcsllendi  per  fratres  in  dieta 
p'uiwi."'  ""'strictiori  observantia  viventes,  examinen- 
tur  iuxta  Regulam  per  ministrum  pro- 
vincialem,  et  ab  ipso,  cum  Consilio  ipso- 
rum,  acceptentur.  Nec  possint  quicumque 
dicti  Ordinis  praelati ,  sine  praefatorum 
fratrum  consensu,  ad  loca  praedicta  mil- 
tere  alios  fratres,  nec  praedictos  db  ipsis 
locisamovei'e,  nisi  ipsi  pelierint.  In  provin- 
cialibus  vero  capitulis  rcnioveantur  pei- 
ministros  piovinciales  et  definitores  a  lo- 
cis  praedictis  illi  fratres,  quos  cuslos 
ut  infra  elieendus,  cum  consensu  maioris 
parlis  vocalium  diclorum  locorum,  duxf- 
rit  amovendos. 

§  7.  Insuper  statuimus   quod  praedicli 
„  .  ,    ,     fratres,  in  dieta  slrictiori  observantia  vi- 

Cuslodcm  Da-  ' 

beani  illi  re-  vere  volentes,  babeanl  in  singulis  proviii- 
l'u'ii'sproT^iicll's' c-'iS)  i>t>i  fuerint,   custodem  unum  ex  Ip- 
sis, quem   sibi  ipsi  pelierint,    a  ministro 

1  WaddingLis  legit  qnurto  (b.  t.). 


provinciali  vel  ab  eo  qui  praìest  capi- 
tulo, simul  cum  definitoribus,  confir- 
mandum  et  assionandum. 

§  8.  Qui  habeat  absolutam  potestateni  Poiesias  eim 
plenarie  in  hoc  tantum,  ut  fratres  prae- ''"'°"'"'"' 
diclos  visitet,  moneal,  corrigat  ac  manu- 
leneat  in  dieta  slrictiori  obsen'antia  Re- 
gulae, ordinationum  et  gratiarum,  eis  a 
nobis  et  successoribus  nostris  pi'o  tem- 
pore existentibus  Romanis  Pontificibus  et 
ministris  generalibus  concessarum  et  con- 
cedendarum  in  futurum,  et  iu  dicto  suo 
bonomodo  vivendi.  Necpropter  hoc  impe- 
dialur  minister  provincialis  quin  visitare 
possit  eosdem  et  corrigere  delinquentes. 
Qui  etiam  custos  ire  possit  ad  capitulum 
generale,  cum  ministro  provinciae,  ad  inti- 
mandum  necessitates  et  opportunitates 
dictorum  fratrum. 

§9.  Ordinamus   etiam    quod    custos,    voeaiesinci- 
guardiani  et   discreti  praediclorum  loco-  ""'"''^  ''"'• 
rum  vadant  ad  capitola  provincialia,    in 
quibus  habeant  vocem  activam  et  passi- 
vani,  sicut  ceteri  vocales. 

§  10.  In  quibus  capitulis  custos  prae-  ii,  capimiis 
dictus  praesentcl  ministro  provinciali  et ''"* '"""""""^ 
definitoribus  fratres  idoneos  ad  ofilcium 
guardianatus,  ex  quibus  tantum  fìant 
guardiani  supradictorum  locorum.  Possit 
etiam  idem  cuslos,  infra  annum,  cum  con- 
sensu maioris  partis  conventus  singuli, 
removere  guardianum  ab  eiiis  oiTicio,  et 
alium  substituere,  quem  minister  pro- 
vincialis confirmet. 

§11.  Custos  vero  jiossit  a  fratribus  pra3-  custodi,  oni- 
diclis  cligi    '   usque  ad   tiiennium.  (Juo  <^'""'    ifieuino 

.     1      ■     !•  j         j       .  1-       •  ciplelur  eie. 

custode  mira  annum  decedente,  guardiani 
diclorum  locorum  alium,  quem  sibi  vide- 
rinl  expedire,  pelant  a  ministro  vel  eius 
commissario  confirmari  etassignari,  quem 
minister  ipse  sive  eius  cominissarius  be- 
nigne conlìrnii't  et  assigncl.  Possit  quo- 
que dictus  cuslos,  si  fratribus  eisdem  ex- 
pedicns  visum  fuerit,  esse  guai'diaiui.>  u- 
nius  diclorum  locorum. 

i  VVadd.  lugli  iccliiji  ^r.  t.). 


Ali.   C.  ii>ùì       '158  BULLARIUM   ROMANUM 

l  l'i.  Si  ii^iliu'  iiiiiiistri  provinciales  vel 


An.  C.  iSaa 


futat 


oLsorinniiam  eoruiii  commissarii  his  nraediclis  conlra- 

pnieci|iit     Papa  .  .  ... 

luius  iiuiiue;  venerint,  sive  alicui  eorum,  iinmcdiale 
IVatros  praediclorum  loconim  subiician- 
lur  ministro  generali;  el  si,  quod  absit, 
niinister  generalis  praedicfus  eos  impe- 
dire tentaverit,  vel  eis  in  praemissis  au( 
in  aliqno  praemissorum  favere  neglexe- 
rit,  volumus  praefatis  fratribus  ad  Apo- 
stolicam  Sedem  et  ad  totius  Ordinis  pio- 
tectorem  liberum  patere  recur?um,  a  quo 
si  quis  eos  impedire  praesumpserit,  sen- 
tentiaeexcommunicalionis,  qnam  ex  nnnn, 
prout  ex  lune,  ferinnis  in  his  scriplis,  ii- 
lico  subiacere,  aucloritate  apostolica ,  te- 
nore praesentium,  statuimns  el  piomul- 
gamus. 

§  13.  Quocirca  moderno   et  prò   tem- 

Eieeuiores  de-  pore  existeoti  Canierac  Apostolicae  gene- 
rali a\iditori ,  necnon  iinivcrsis  patriar- 
chis,  areliiepiscopis,  episcopis  el  ecele- 
siaruni  prae^^itis  ac  quibuscumque  in 
dignilate  ecclesiaslica  constitulis  per  a- 
postolica  scripta  mandamus  quatenus 
ipsi  et  eorum  singuli  praesentes  noslras 
literas  et  in  eis  conlenta  quaecumcpie, 
ubi  et  quando  opus  fueril,  ac  quotiesjiro 
parte  diclorum  fratruni  supradirtae  stri- 
ilioris  observantiae  seu  alicuius  eorum 
super  hoc  requisiti  fuerint ,  solemniter 
publicantes,  eisque  in  praemissis  efKìcacis 
defensionis  praesidio  assislentes,  (lìciant 
eosdem  omnibus  et  singulis  praedictis 
pacifice  frui  el  gaudere,  non  permilten- 
tes  eos  desuper  jier  quoscumque,  quavis 
aucloritate  fungenles,  quomodolibet  inde- 
bile moieslaii,  vel  quovis  quaesilo  colore 
vel  ingenio,  dircele  vel  indircele,  perlur- 
bari  aul  aliler  quomodolibel  inquielari, 
conlradiclorcs  quoslibel  per  censuras  ec- 
clesiaslicas  el  alia  iuris  oppoi'Iuna  reme-  ! 
dia,  appellalionc  poslposila,  compescendo,  ^ 
invocalo  eliam  ad  hoc,  si  opus  (uerii,  ! 
auxilio  braciiii  saecularis.  [ 

§  14.  Non  obslantibus  conslili.ticnibus  . 


el  ordinalionibus  apostolicis,  necnon  ip-    ciausnus  de- 

'  rogainrias     ap- 

sius  Leonis  decmii  et  quorumcuinque  ponii; 
aliorum  praedecessorum  nostrorum  lite- 
ris,  eliam  Bulla  Aurea,  Mari  Magno  vel 
idiis  quibuscumque,  diclique  Ordinis  sta- 
tutis,  privib'giis  et  indullis,  eliam  iura- 
mento,  conlìrmatione  apostolica  vel  qua- 
vis fìrmitate  alia  roboratis,  etiain  in  for- 
ma brevis,  eliam  anno  praesenli  vel  sub 
quibuscumque  verboruiu  formis,  solemni- 
latibus,  clausulis,  eliam  insolilis  et  quan- 
tumcumque  foilissimis,  diclo  Ordini  vel 
quibuscumque  [traelatis  eiusdem  conces- 
sis  vel  concedendis  in  l'ulurum,  eliam  si 
tales  forenl  quod,  prò  illorum  sufficienti 
derogalione,  de  illis  eorumque  lotis  le- 
noribus  specialis  et  exprcssa  ac  de  verbo 
ad  verbum,  non  autem  per  clausulas  ge- 
nerales,  menilo  babenda  foret  ,  quibus 
omnibus,  illoi'um  omnium  lenores,  ac  si 
de  verbo  ad  verbum  praesentibus  insere- 
rentui-,  prò  piene  et  suHìcienter  expressis 
babentes,  bac  vice  dumtaxai  specialileret 
expressederogamus,  celerisqne  conlrariis 
quibuscumque. 

i^  15.  Celerum,  quia  difficile  Ibret  etc.      Trmsumpiii 
A'uUi  ergo  eie.  Si  quis  etc.  "'='''  '"''"• 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum  , 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
(piingenlesimo  trigesimo  secundo,  sexto- 
decimo  kalendas  decembris,  pontificatus 
noslri  anno  ix. 
I):il.  die  10  novembris  153:2,  ponlif.  anno  ix. 


XLIV. 

EilPiisio  nel  fnitres  IcsualosS.  Hirrony- 
ìiii  omnium  graliornm  el  indullorum 
Ordinis  fralrmn  Eremitarum  S.  Atigu- 
stini. 

Clemens  episcopns  servus  servoruji  Dei,  dilectis 
filiis  congregationi  S.  Hieronymi  lesaatoram 
nnncapatis,  salatem  et  apostolìcam  benedi- 
ctionem. 

Sacrae  Religionis  sinceritas,  in  qua  sub    Btoidum. 
volunlariae  pauperlalis  babilu  miUtantes, 


An.  C.  liióJ  CLEÌIEN-S 

III  liuinililalis  sphilu,  (Icvoliini  d  simIu- 
liim  impenditis  Domino  faiiiulaliini,  nnc- 
non  piae  vilaf,  sub  qua  ilcnilis.  obser- 
v;uilia  promrrentur  ul  pelilioucs  wslra?, 
(pianliun  cum  Dco  possumus,  i;Ta(o  ad- 
niillenlesailectu,  vos  coiii1ìl;iiì<  privilc';;iis 
(lecorcmus  et  t;ialiis. 

§  1.  Sane  prò  parie  vcsira  noliis  nuper 

Congregali.)  exllibil a    pOliflO     COUi  ÌUI'l)al     f|UO(!,    pos!- 
tnpplic.il      pio  p  !■    •  1    .•       •      I    1-         n  II 

cr.nccs5ion.pra.  quain  leucis  recordalionis  uilius  Hapa  II, 
;;:;:!  ?:::;!  i'ni.^'1'^c.ssor  uosler,  excenislunc  ex- 
larum  s.  Augo- pi-pg^^jc;  causis,    lialres  lain   lune  existen- 

slÌDi  cuius  Ite-   ^  ■       o        I  I*  •      T 

guiam  proiiie- les  coniìregationis  S.  Iliriouvmi  Icsua- 
'"  lorum    nuiicupalae  ,    qnam     illam     prò 

tempore  ingredientes,  prolessionnii  per 
religioso^  Ordinis  S.  Auiiustini  einitti  so- 
lilam  expiessc  emiltere,  et  in  eoruin  ha- 
bitu  et  statu,  in  quibus  fune  existebant, 
renianere,  ac  sub  eorum  regularibiis  in- 
slitutis  vivere  tenerentur  slatuerat  et  or- 
dinaverat ,  vos  professioneiii  pei-  rebgiosos 
Sancii  Augustini  hniusmodi  emitti  soli- 
tam,  expresse  eniiflere  consuevislis.  Ouare 
prò  parte  veslra  nobis  fuit  luiiiiiHler 
supplicai um  ut  vobis  propterea  omni- 
l)us  et  singulis  privilegiis,  indulgentiis , 
praerogativis,  exemptionibus,  immunita- 
libus,  gratiis  et  indultis,  Ordini  fratrum 
Eremitarum  einsdem  Sancii  Augustini 
concessis,  uti,  poliri  et  gaudere  possilis 
et  debealis,  concedere,  ac  alias  vobis  in 
praemissis  opportune  providere  de  be- 
nignitale  apostolica  dignaremur. 

§  2.  Xos  igitur,  ut  divinis  obsequiis  eo 
Hic  autemPnn-attentius  iusistatis ,  quo  ampliori  Aposto- 

lifei      gialias  ,  r.      i-  i        .    .  •.•  p  • 

immnniidies  et licac  Scdis  ub?itale  iioveritis  vos  loven , 
i^n^lfrZmVOset  vestruiTi  singulos  a  quibusvis  ex- 
Eremiurum  s.  communicationis ,  suspensioiiis  et   inter- 

Augustinì  com-     .      .  ....  ..  ' 

rouuicai  cidcm  dicti  aliisquB  ccclesiasticis  sentenliis  , 
congrcgdiioni,  ^|jp5m,jj.  gj  pocuis,  a  iure  vel  ab  homine, 

quavis  occasione  vel  causa  latis,  si  qui- 
bus quomodolibet  innodali  estis,  ad  effe- 
cium  praesenlium  dumtaxal  consequen- 
dum.harum  ^erie  absolvenleset  absolutos 
fore  censentes,  hniusmodi  supplicatior.i- 


Vl[  pp_  loO       An.  e,  lojì 

bus    inclinati ,    vobis    quod    omnibus    et 
singulis   privilegiis,  indulgentiis,  praero- 
galivis,    exemptionibus,    iinmunilatibus, 
graliis  et  indultis  Ordini  Eremitarum  San- 
eli Augustini  huiusinodi  ac  illius  profes- 
soribus,    tani   in    spirilualibus  quam    in 
leniporalibus,  in  genere,  ctiain  communi- 
Lai  ive,  per  quoscunique  Romanos  Ponti- 
fices  praedecessores  noslros ,  ani  prò  ta- 
libus  habitos,  ac  Sedem  praefatam  hacte- 
nus  quomodolibet  concessis  ac  in  posterum 
concedendis,  et  quibus  professores  huius- 
niodi,tam  invita  quam  in  mortis  articulo, 
etiain  circa   peccatoruui  remissionem  et 
iniunctaruin  pocnitentiarum  relaxationem 
aul  alias  quomodolibet    utnnlur,  potiun- 
lur  et  gaudcnl,  ac  uti,  potiri  et  gaudere 
polerunt  quomodolibet  in  futurum,  quae 
omnia,  ac  si  hic  noininatim  exprimeren- 
tur,  prò  expressis  haberi  volumus,  per- 
peluis  futuris  temporibus,  ulamini,  potia- 
mini  et  gaudealis ,  ac  uli ,  potiri  et  gau- 
dere ,  necnon  iliorum  omnium  participes 
esse  possitis  et  debealis ,  concedimus  ;  ac 
privilegia,    indulgenlias ,    praerogativas  , 
exemptiones,  immunitates,  gratias  et  in- 
dulla  Ordini  fratrum  Eremitarum  et  illius 
professoribus  luiiusmodi,  tam  in  spirilua- 
libus   quam  in  temporalibus,  in  genere, 
quam  etiam  communicatione  ^  concessa , 
ut  praefertur,  ad  vos   et   fratres  veslros 
extendimus  et    ampliamus ,  ac   in  vobis 
locum  habere  et  suum  plenarium  effectuni 
in   omnibus  et   per  omnia ,  absque  ulla 
prorsus  differenlia,  sortiri  debere;  necnon 
privilegiorum,  indulgenliarum,  praeroga- 
tivarum  ,    exemptionum  ,    immunitatum  , 
gratiarum    et   indultorum    eidem   Ordini 
Eremitarum  ac   illius  professoribus ,    ut 
praefertur,  concessorum  originalibus  lile- 
risaut  transumptis  autbenticis,  prò  parie 
veslra  ac  in  favorem  vestrum  adducendis 
vel  exhibendis,  indubiam  et  eamdern  fidem, 
quae  eis,  si  in  favorem  vestrum  a  Sede  Ajio- 
stolica  emanassent  et  vobis  fuissent  imme- 

1      i  Communìcafii'e    Cherub.  (r.  t). 


An.  C.  K5Ó       160  BULLARini   ROMANUM 

diate  conressa,  adhiberotur,  in  iudicio  o\ 


Contrariis  de- 
rog«i. 


extra  adliiheri  doborc  decerniraus,  statui- 
mus  et  declaramiis. 

§  3.  Non  obslaulibus  etc. 

Nulli  ergo  etc. 

Datimi  Bononiao,  anno  Inrarnationisdo- 
minicae  millesimo  quingentesimo  trigesi- 
motertio ,  pridie  kalendas  februarii ,  pon- 
tificalus  nostri  anno  \. 

Dal.  die  31  iaiiuiiiii  ló33,  pontif.  anno  x. 


Esordinm. 


Quidam  probi 
Tiri, quìelias  re- 
ligiose vivere 
Toleoies,  sup- 
pliearunt  Pap», 
prò  liccnlia  e- 
miliendi  iria 
Tota  snbstanlia- 
Yìtt  ti  insimnl 
permaneiHi. 


Qoi  pelitóm  li- 
feu'.iamciscon- 
ecdil,   domino- 


XLY. 

Approhatìfl  coììgregatioììis  Clericonn»  Rp- 
finlarùoìì S.  Panli Decollati, mcommuni 
viventinm,  triaque  vola  substanlialia 
cmitloìtiìim,  in  dioecesi  Mediohiììciisi, 
et  sub  ordinarii  obedicntia  degcnlium. 

Clemens  Papa  VII,  dilectis  flliis  Bartholoraaeo 
Ferrarlo  et  Ant.  Mariae  Zacchariae,  presby- 
teris  Mediolanensi  et  Cremonensi. 

Vota,  per  quac  vosinhumilitatis  spiritu 
perennis  vitae  praemii  digniores  cffici,ve- 
straeque  et  aliorum  animarnm  saluti  con- 
sulere  possitis,  libenter  ad  exauditionis 
gratiam  admitlimns,  eaque  favoribus  pro- 
sequimur  opporlunis. 

§  1 .  Exponi  siquidem  nobis  fecistis  quod 
vos  cum  tribusaliis  vestrae  voluntatis  sociis, 
ut  liberius  divinis  beneplacitis  insistere  et 
quae  Dei  sunt  perquirere  possitis,  cupitis 
professionem  trium  votorum  subsiantia- 
lium  Religionis  in  manibusvenerabilis  fra- 
tris  arcbiepiscopi  Mediolanensis  seu  eius 
in  spirilualibus  vicarli  generalis  emilterc, 
et  insimulin  aliquolocoeivitatis  seu  dioe- 
cesis  Mediolanensis,  per  vos  eligendo,  mo- 
lari et  permanere.  Quare  nobis  fecistis 
bumiliter  supplicar!  ut  piae  vestrae  inten- 
lioni  huiusmodi  paterne  annuere  de  beni- 
gnilale  apostolica  dignaremur. 

l'2.  Nos, huiusmodi  supplicationibus in- 
clinati, vobis  et  vestrum  singulis,  ut  pro- 
fessionem ipsam  in  eiusmodi  archiepiscopi 


An.  c.  1-3; 
son  vicarii;  qui  vero  decelero  ad  vos  con-  ^"  ''"•"    '" 

^  ^  ,  communi  ci  «ub 

verli  voluerint ,  in  alterius  vestrum  seu  obedieuua  lc- 
praepositi  vestrae  congregationisprotem-  '"'"'' 
pore  existentis  manibus ,  professionem 
trium  votorum  eorumdem  emittere,et  in- 
simuljSubobedientia  tamen  ordinarii,  loco 
por  vos  eligendo  cohabitare  ac  in  com- 
muni vivere. 

^  o.  Necnon,  provestro  et  rerum  vestra-  Et  eiiam  con- 

M.    .  ,     j.         ..    _  _  dendi      slatuta 

in  statu    et  directione ,    quae-  p^o  eomm  sa- 

cumque  statuta  et  ordinationes  rationabi-  '""^"  """'• 
liaet  honesfaac  sacris  canonibusnon  con- 
traria condere  et  facere;  illaque,  ut  vobis 
protemporuraqualitateexpedirevidebitur, 
mutare  et  intotumtollere,  aliaqueillorura 
loco  de  novo  facere  libere  et  licite  valeatis. 

§  4.  Apostolicis  ac  in  provincialibus  et  sy-  Quiboscumqu» 
nodalibus  conciliis  editis,  generalibus  vel  J""  "  *  ""' 
specialibus,  constitutionibus  et  ordinatio- 
nibus  ceterisque  contrariis  uequaquam 
obstantibus,  apostolica  auctoritate,  tenore 
praesentium,  despecialisdono  gratiae  con- 
cedimus  et  indulgemus,  eisdem  praesen- 
tibusperpetuisfuturis  temporibus  valituris. 

Datum  Bononiae,  sub  annulo  Piscatoris, 
die  XVIII  februarii  mdxxxiii,  pontificatus 
nostri  anno  x. 

Dat.  die  18  februarii  1533,  pontif.  anno  x. 


XLYI. 

Gratiae  et  privilegia  congregationis  Regu- 
larium,  qui  Theatini  nuncupuìilur  ^. 

Clemens  Papa  VII,  venerabili  fratri  Petro  epi- 
scopo TheatiDO  ac  dilectis  flliis  presbytero 
Vicentino  et  eoram  sociis  et  successoribns, 
Clericis  Regularibas  nuncupatis. 

Dudum  prò  parte  vestra  nobis  exposi- 
to  etc.  -. 

1  De  institutione  huius  congregationis  aliìsque 
eius  privilegiis ,  vide  sopra  in  constiiulione  x  , 
Erponi.  pag.  73,  ubi  notavi.  2  Residuum  est 
sopra,  pag.  75,  ubi  notavi. 


Eidrdiara. 


An.  e.  1S33  CLEMENS 

§  1.  Et  deinde  nobis,  etiam  prò  parte 
Ciim  congrc-  yestra,  exposito  quod  vos,  sub  Irium  volo- 

galio      suidirs,  J         r  i  _  '  _ 

praedicaiioni-  ruiii  substantialium  emissione,  vitam  cle- 

sionihusTcare  ricalem  pie  ducere,  ac  praedicaiioni  verbi 

'.im   decreiis- jj,j    aiulieiitiae  confessionum  et   sacrae 

Iheologiae  ac  sacrorum  canonum  studiis, 

ad  vestrarum  et  alionim  cbristifìdebiim 

aniniariini  profecluin,  vacare  decreveratis. 

v^  '2.  Nosveslris,  etiam  lune,  supplicatio- 

nic  Poniifci  nibus  incbnati,  vobis  ut  superiores  vestri, 

faculLilcm    co-  •,•  ,•  .  -, 

rum  praepofiio  praepositi  nuncupati,  pfo  tciTipore  exisleii- 

faper      recila-  (pg    (.i,,^-,   clericis    Ct    SOCÌÌS  SUÌS,  qui  in  SU- 

et  super    le- pradjctis iiielatis  opei'ibus  aul  sludio  Ute- 

ciionibus     dis-  .     „ 

»e„sandi ,  ile.  raruiii  sacrarum  occuparentur,-  seu  miir- 

concedii,        iiiitate  aut  infirmorum  curatione  et  mini- 

sterio  prò  tempore  praepedirenlur,  super 

recitatione  divinorum  olficiorum,  ad  hoc 

ut  ipsi  occupali  vel  impediti,  cerlumpsal- 

morum  per  ipsos  superiores  eis  assignan- 

dorum  numerum,  non  minus  septem  aut 

sex,  cum  divisione,  ac  Orationem  Domini- 

cam  septies,  Symbohuii  Aposfolonmi  bis; 

gravitar  autem  aegrolanles,  Orationem Do- 

minicam  semel,  et  Salulationem  Angebcam 

septies  indie  recitando,  septem  horisca- 

nonicis  et  loti  divino  officio  satisfccisse 

renserentur;  et  cum  quibusvis  clericis  et 

soeiis  vestris  in  praeveiiiendo  vel  postpo- 

nendo,  veniendo  vel  decidendo  \  in  com- 

uiuni  vel  speciali  horas  canonicas,  ac  in 

l)reviandis  et  protelandisleclionibus. 

§3.  Necnon  super  ieiuniis,  eliam  de 

Ei  super  iciu-  praccepto,  etiam quadragesimalibusetcum 

""•  concessione  vespertini  ientaculi,  collatio- 

nis  nuncupati  etcomestionis,  eliam  panis, 

in  eis  licite  et  absque  praevaricalione  fa- 

ciendae,  dispensare  possint  per  alias. 

§  4.  Et  postremo,  ut  vos  inler  vos,  mu- 

Et  absoiuiione  tuas,  scu  etiam  alii  sacerdotes  saeculares 

ìd  lonfossioni- Yel  rcc^ulares,  a  voì)is,  de  suneriorum  ve- 

busdandaacctt-  '  -     i-      ,  \-  ^^ 

suri»;  strorum  aut  Sedis  Apostolicae  licenlia,  ad 

hoc  prò  tempore  eligendi,  vestras,  ac  vos 
eorum  coniessiones  audientes  ,  absolu- 
tionibus  hac  forma  uti  possetis  et  illi  pos- 
sent,  videlicet  post  Misereatur  etc,  £[In- 

l  Forle  ìiniemlo  vel  dhndcndo  (r.  t  ) 
Bull.  fìom.  Voi.  YL  21 


VII  PF.  ICl       An.  C.  lo33 

dulgentiam  etc.  Dontinm  noster  le.^vs  Chri- 
■stus  te  ahsolvat,  et  ego  anctoritate  Ipsius 
et  beatorum  apostolorum  Petri  et  Pauli, 
mi  hi  concessa,  absolvo  te  ab  omni  vinculo 
eTcommunicalionis  maioris  vel  minori.'! , 
siLipensionis  et  intcrdicti,  et  dispenso  tecum 
in  omni  irregidaritate ,  quarti  quomodo- 
cumque  incurrisli,  et  reslituo  te  sanctis 
sacramenlis  Ecclesiae  unionique  et  parti- 
cipationi  (idelinm.  In  nomine  Patris  et 
Fila  et  Spiritus  Sancti.  Amen.  Iterum, 

eadem  auclorilate,  etc,  per  alias , 

nostras  in  forma  brevis  literas,  ad  hoc  ut 
dieta  forma  in  absolutionibus,  non  solum 
cum  sacerdolibus,  sed  etiam  cum  aliis 
clericis  et  iaicis  vestrae  congregationis  prò 
tempore  existentibus,  vobis  prò  tempore 
confitentibus ,  uti  possetis,  extendimus  el 
ampliavimus,  auclorilate  apostolica  in  per- 
petuum  concessimus  et  indulsimus,prou! 
in  illis  plenius  continetur. 

§  5.  Cum  autem,  sicut  nobis  nuper  ex-  Et  modo  pre- 
poni fecistis,  prò  praemissorum  omnium  ''i'^'^' """™»>. 

.....  et  ab  omui  su- 

subsistentia  firmiori,  ea  omnia  per  nos  in-  perioriiite  con- 

•     .  11       1*  «,....  ,.  crei-'atìoncm  c~ 

novari  elnonnulla  alia,  prò  febei  huiusmodi  lìmii. 
vestri  propositi  directione,  statui  et  ordi- 
nari cupiatis,  et  propterea  nobis  humilitcr 
supplicari  feceritis  ut  vobis  super  eis  op- 
portune providere  de  benignitate  aposto- 
lica dignaremur.  Nos,  qui  fìdelium  omnium , 
et  praeserlim  sub  paupertate,  obedientia 
et  caslitate  AUissimo  lamulantium,  vofi^, 
quantum  cum  Deo  possumus,  libenter  aa- 
nuimus,  vestrura  institutum  plurimumiii 
Domino  commendantes  et  approbantes, 
vestris  in  hac  parte  supplicationibus  incb- 
nati, praemissa  omnia  ac  alia  quaecum- 
que  per  nos  vobis  hactenus  concessa  in- 
novamus;  veslrisque  piis  votis  et  deside- 
riis,  quae  circa  infrascripta  omnia  et  sin- 
gula  habere  nobis  exponi  fecistis,  ut  suli 
nostra  et  huius  sanctae  Sedis  Apostolica!' 
speciali  protectione  et  humilisubiectione. 
ab  omni  alio  superiore  penitus  liberi  <^i 
exempti,  soli  Romano  Pontifici  canonicc 


An.  C.  1B53       162 

inlranti  et  superiori  vestro  canonice  electo 
prò  tempore  existentibus  subdili  degero 
debeai  is. 

^  0.  Ac  qui  ad  vi^struin  commnneiii  vi- 
iniranieshaiic  vendi  I iiod UHI  se  coiiliiloriul  ol  ad  volonim 

Religionom  im-  .  ,  ,  . 

pieni  Toiuni  in- prulessiuiicm  biuusmodi,  modo  ci  forma 
i^randi  Reiijio-  p,.ap,„ig,.js^  julmissi  iuoriiil,  volo  Religionis 

in  genere  emisso  satisfecisse  censeanlur, 
perpetuo  concediiiuis. 

Ji  7.  Quodqiie  pinguli  superiore^  veslri, 
SupfriorBiOr- prò  lemporc   elecli,  finito  Irii'iniio,  (nm 

dinìs  nd    Iricn-  -  .    „         .  .  i-        , 

nium coniìrmari  contimiali  lucnnl ,  MI  alio   loco  MI  ?upe- 

possunt.  riores  eligi,  etadalind  Iriennium  e\  tiinc 

immediate  sequens  coniìrmari. 

§  !S.  Ac  tam  ipsi  qnam  eorum  socii  prò 
Habiiu?  eiM-  (empore  exislentes  ac  vos  ipsi  vcstimenta 

ren'ontsrum  ri-  '  _  _  *         ^ 

tui  desifnainr.  cum  manicis  supor  pallium  cxerlis  deferre.  l 
Ac  tam  circa  vestimenta  quam  circa  cae- 
remonias  in  officiis  ecclesiasticis  et  rcli- 
quo  vitae  cultu  et  victu  servandas ,  cum 
moribus  et  laudabilibus  consuetudinibiis 
honorum  clei-icorum  civitatis  vel  loci,  in 
qua  seu  quo  vos  prò  tempore  degere 
vel  morari  contigerit,  convenire. 
§  9.  Ac  sub  singulis  praepositis  archi- 

oniciaiium mu-  presbvlenmi,  quiinspiritualibus,  etarclii- 

«us  referlor.      '  ^  •.  ■  .  ' 

diaconum,qui  in  teniporalibuspraesintet 
vestrum  curam  habeant,  ac  plebanum,qui 
curam  animarumvobis  imminentem  exer- 
ceat,  eligere  valeatis. 
§  10.  Et  omni  tempore,  in  benedictione 
M6ii5.ie  bene-  mensac,  psalmum  Laudale  Dominivm  om- 

dicendac  modus 

dauir.  nes  gentes  etc.   recitare  ,  nec  ad   alium 

psalmum  recifandum  quoquomodo  tenea- 
mini. 


§11.  Quodque  in  capitulis  vestris ,  illi 
voc.iics  MI  fa- tantum,  qui  ad  id   capitulariter  admissi 

pilulo  dcfcign.iii-  ^         .     .  ,      ,  ... 


ruei'inl,  vocem  habeant  ;  et  alii,  ut  prae 
lertur,  non  admissi,  in  eo  minime  inter- 
venire aut  vocem  habere  possint,  etiara 
perpetuo  slaluimus  el  ordinanms. 


BULL.\RIUM   ROMANUM 

stcrciensium  etCluaiacensium  monacis,  et 
alionim,  tam  Mendicantium  quam  non 
Meiidiraiilium  Ordinimi  tiatrihus,  tam  in 
s|iirilualibus  qu;mi  in  feni|ioialibus,  in 
specie  vel  in  genere,  cliani  communi- 
cative ,  per  quuscumque  Uonianos  Ponti- 
fices  pracdeccssores  noslros  el  prò  lalihus 
habitos  ac  Sedem  Apostolicam  hactenus 
quomodolibet  concessis  et  in  posterum 
concedendis ,  el  quibus  illi,  tam  in  vita 
qiiaiii  in  morlis  nrticulo,  etiam  circa  pec- 
catoiiun  rcmissiones  et  iniunciarum  poe- 
nileiitiarum  r(daxationes  ani  alias  quomo- 
dolibet,  oli ,  poliri  l'I  gaiidere  possunt 
aut  potorunl  quomodolibet  in  futurum, 
quae  omnia,  ac  si  iiic  de  verbo  ad  verbum 
insererentur ,  piaesenlibus  prò  expressis 
'  haberi  volunius,  perpetuis  fuluris  tempo- 
ribus utamini,  potiamini  et  gaudeatis,  ac 
uti ,  poliri  et  gaudere  ,  necnon  illoruro 
omnium  participes  esse  possitis  et  debea- 
tis,  indulgemus.  Ac  privilegia,  indulgen- 
tias,  praerogativas,  exemptiones,  immu- 
nilates ,  gratias  et  indulta ,  monacis  et 
fratribus  praedictis ,  tam  in  spirilualihus 
quam  in  temporalibus,  in  specie  vel  in 
genere,  etiam  communicative,  concessa, 
ut  praeiertur,  ad  vos  extendimus  et  am- 
plianius,  ac  in  vobis  locum  habere  etsuum 
plenarium  effectum  sortiri  debere  decer- 
nimus  et  declaramus. 

§  13.  Non  obstantibus  constitutionibus 
el  ordinationibus  apostolicis  ac  vestris  et 
dictorum  Ordinum,  etiam  iuramenlo,  con- 
firmatione  apostolica,  vel  quavis  firmitate 
alia  roboratis,  statutis  et  consueludir.ilìus 
celerisqiie  contrariis  quibuscuraqut. 

§  1-4.  Et  insuper  praesentiumliteraium 
transumplis,  manu  notarli  i;,ubiici  b;ib- 
scriptis  et  sigillo  personae  '-;i  ciignitalc  ac- 


Aii.  C.  iS53 


Canirariis  de- 
locaiur. 


Transnmpti» 
ciedaiur. 


clesiastica   conslitutae   raunitis,    plónam 


§12.  Ac  insupei  vobis,  quod  omuibus    ubique,  tam  in  iuditio  quam  extra,  et 
Prhiiegia  el  et  siugiilis  priviicgiis    indulgpntiis,  p.ae-  I  ei.mdem  prcr^us  fidem  haoeri.  quaé  ori- 

graliae  omnium  ...  •       -i  -,    ,i  i'i_  i  •  .         .  '     '        .   .. 

oidir.tmctmre.  rogativis,  cxeniptionibus .  immunitalibus,  |  ^:nahbus  hieris  praestaretur,  si  .xiaue- 
duniur.  gratiis  el  indulti* ,  quonimvis,  fliair.  Ci-  '  reinur. 


An.  C.  1553  CLliMENS 

Daluni  in  olvitate  noslra  Boiiimiae,  sub 
annulo  Piscatoria ,  die  vii  martii  mdxxxiu, 
pontificatus  nostri  anno  x. 

Dal.  (Ììb  7  marlii  1533,  pondf.  yiiiio  x. 


Eiordium. 


XIAII. 

Coììlni  liiijW(lit')ìl('f:  (jìKiciinKjm'  modo  eoce- 
culionem  literarian  itpo.ilolicarìim  ,  eo- 
rumque  complices  et  faniores  '. 

Cle:nens  episcopus  servns  servorum  Dei, 
ad  perpetuam  rei  memoriaoi. 

Roniamisl'i)nlilV'X,  qui  solel,  prò  (libilo 
pastorali*  oiJicii,  alios  in  sua  iuslitia  con- 
Ibvere ,  non  dobet  suam  et  Apostolicae 
Sedis  iustiliani  netjligere.  Quaii'  nos  ad 
ea  debemus  sobcitc  intendere,  per  quae 
nostra  el  rinsdeni  Sedis  auctoritas  con- 
senetur,  el  (piai'  pro|iterea  a  Romanis  Pon- 
tificibus  praedecessorilius  nostris  piovide 
processisseconipi'rimus,  utperpeluo  firma 
et  illibata  persistant,  libenler  apostolico 
munimine  roboramus,  ac  alias  nostrae 
provisionis  reniedinrn  adiicimus,  proni  in 
Dimiino  eonspieimns  salubritcr  expedire. 


trbauus  VI  Urbanus  Papa  VI,  in  sua  obedientia  nun- 

eoiicesslt    qui-  .  .  ... 

busdani  |.raeia-  cupalus,  conees-ent  ccrlis  praelatis  ut  ni 
Iposiollltrs'i-  corani  civilalibus  et  dioecesibus  executio 
ne  eorum  up-  ]iieraruiii  aposfolicamni  fieri  non  possit, 

probatioue,     e-  .  \  ,  .      ^ 

xeq.ii  non  pos-  uisi  lifcrae  ipsae  eisdeni  praelatis  aut  eo- 
loti,.  rum   iilliciahhus    jirius  exnibitae   et  per 

eosapprobatae  Ibreìit;  et  eorumdeni  prac- 
laloniin  offiiiales  id  in  consuetudinem  de- 
duxisvcnl:  ali(]iii  vero,  praele.xtu  slatulo- 
ruin  proviniialium  scu  synodalium,  etiam 
servassenl  quod  nulliis  lileras  apostolicas 
buiusmodi  exeqiii  auderel,  nisi  postquam 

I  (lontra  praedirtos  habes  etiani  coiislilulio- 
neiii  n  Mariini  \,Q>ioil,  iom.iv,pau.  (i77;  et  con- 
sii.  \\  Iiinnci-nlii  Vili,  Of/iciiAom.  v,  p.  5'(fi; 
iM  colisi.  xxxMi  Lvoiiis  X,  In  sHi>retiio,  ibid,  p.  7l/(; 
el  quolannis  Koiiiaiii  Poiilif.,  in  die  Coenac  Uo- 
Uiiiii.  anallicmali.s  sfliilciiliaiTi  prom'ilgaiit. 


Vii   PP.  \(ÌS       Ali.  C.   1535 

praelati  seu  ofTiciales  ipsi ,  per  siias  lito- 
ras,  quas  Vidimm  seu  Placet  nuncupa- 
banl ,  mandai'ent  et  concederent  ut  in- 
dices  in  ipsis  literis  apostolicis  deputali, 
illa  fixequi  possent. 

S  2.  Tamen  felicis  recoi'dationis  Boni-  B«nifaci,is  \\ 
facius  Papa  nonns,  eliani  in  sua  obedienlia  ces^ioar»  i  ,i,. 
nuucupalus,  provide  altendens  quod  prop-  "'  ^'' 
ter  tales  literas,  Vidimus  seu  Placet  nun- 
cuiiatas,  impetrantes  apostolici  sa'>pe  li- 
terarum  apostolicaruni  effecluni  coiisequi 
nequiveranl,  concessionem  Urbani  buius- 
modi ac  statula  quaecnunpie  siiprr  bis 
facla  revocavit,  cassavi!  et  annullavit,  ac 
decrevit  quod  iudices  et  executores  qui- 
cuinque  in  literis  apostolicis  prò  tempore 
deputali ,  etiam  sino  licentia  vel  con- 
sensu  quorumcumque  praelatorum  vel 
superiorum  aut  olficialium  eorumdem , 
literas  apostolicas  exequi  possent  et  de- 
berent. 

§3.  Et  successive  felicis  recordationis  MariinusVeon- 
.Martuius  Papa  V,  praedecessor  noster,  m  j^ni  Urbani  re- 
concilio Constanliensi   consid 'rans  quorl '"'^"'' "' "'*' 

^  ras  apo8tolii::ii 

in  exordiis  pestiferi  et  antiquati  scbismalis,  '"'"«    "«i"' 

^     .  .  .         .  I         11  mandavil    I. 

nuiic  per  Dei  gratiam  exluirti,  ad  tollen- 
dam  scandala,  quae  propler  execulioupui 
diversarum  liferarum ,  (piae  ab  bis ,  qui 
[uo  Romanis  Pontilìcibus  in  diversis  obe- 
dienliis  se  gerebant,  in  nonnuilis  partibus 
oriebaiitur,  .«upradictus  Lrbanus  in  sua 
obedienlia  quibusdam  piaelatis  supradic- 
tam  concessionem  lecerat,  et  quod  postea 
ipsi  praelati  seu  oiriciales  in  consuetudi- 
nem Iraxeranl;  aliqui  vero,  pi'aetexlu  dic- 
loruin  sfatutorum  principalium  seu  sy- 
nodalium ,  servabant  el  servari  (;iciebaijl 
quod  literas  apostolicas  nuUus  exequi  de- 
beret,  nisi  po.stquam  praelati  seu  ofTi- 
ciales  ipsi,  per  suas  literas,  quas  Vidimus 
seu  Plitcel ,  ut  praeforlur,  nniiciipabanl , 
niaiidarent  el  concederent  (juod  possinl 
exequi  per  iudices  in  eis  deputatos,  prop- 
ter  quod  executio  literaruni  apostolicarutn 
1  Vide  in  pi-,:- c.j:.-utulioiK-n,  tomiVjpag.  G77. 


Aq.  C.  Io35 


16i 


miLLAlUt'M   r.OMANt'M 


An.  C.  1533 


plus  debito  plerunujiie  relnnlata  fuernt, 
et  saepe  ipsae  literac  apostolicaft  execu- 
tione  caruerant  totalitor,  in  gravcm  iniu- 
riam   Sedis  Apostolicae  et  enorme  inipo- 
tranlium  praeiudicium  et  gravamen;  cen- 
sensque   rationi  congruum  ut  quod  dicti 
scliismatis   calamitas   introduxerat,  pacis 
tempore  auferretiir  ,  conces?ioncm  prae- 
dictam  et  quaecumque  slaliila  circa  pi'ae- 
missaqiiomodolibet  fiicla,  aiulorilale  apo- 
stolica, dicto  sacro  concilio  approbante, 
revocavit,  cassa vit  et  annnllavit,  ac  voluit 
et   decrevit  quod   iudicos  et  executores 
quicumque  in  literis  apostolicis  deputati 
et  deputandi  et  alii  quicuuKjue,  neciion 
notarli  et  labelliones  super  bis  requisiti  et 
rcquirendi,  absquo  buiusmodi  literis  Vi- 
dimus  seu    Placet  nuncupalis  ac   etiam 
licentia  vel  assensu  quorumcumque  prae- 
latorum,  patriarchali  aut  alia  quavis  di- 
gnitate  insignitorum,  et  locorum  ordina- 
riorum  aut  officialium  eorumdem,  libero 
buiusmodi  literas  apostolicas  exequi  de- 
lierent  atque  possent  ;  ac  eadem  auctori- 
tate  decrevit  omnes  et  siiigulas  sentenlias, 
quas  praedicti  praelati   ani  eorum   ofTi- 
ciales,  contra  buiusmodi  iudices  vel  exe- 
cutores seu  impetrantes,  propter  execu- 
liones  buiusmodi  per  eos  faciendas,  infli- 
xerant  et  promulgaverant ,  irritas  et  ina- 
nes  ac  nuUius  existere  roboris  vel   mo- 
menti; necnon  quenicumque,  qui  contra 
praemissa  aliquid  attentare  piaesumeret, 
ab   exercitio   iurisdictionis   ecclesiasticae 
per  tres  menses  suspensum  fore. 
§  A.  Ac  novissime  piae  memoriae  Leo 
I  f n  x  rc'i.ni- pypj  A^    cliam  Draedccessor  noster,  cum 
nes  criiiiranum  allas  ìu  publica  sigualura  corani  eo  non- 
ii.,(iii.c'ii  lìoni  nuUae  supplicationes  propositae  fuissent, 
i,",'(,|"]'''''"°"  continentes  quod  in  Toletana  et  Cartba- 
ginensi  ecclesiis,  sub   colore  falsitalibus 
obviandi,  conditae  fuerant  constitutiones 
synodales,  quibus  ciiveri  dicebatur,  vel  ta- 
belliones  et  notarli,  etiam  a  parlibns  rc- 
1  Vide  eius  consl.  xxxiii,  toni,  v,  pag.  714,  g  2. 


quiriti,  lilera?  apo'^tnllcas  iiullafonus  re- 
cipere  possent,  nisi  illae  pri'us  per  arcbie- 
piscopum  Toletanum  et  episropum  C-arlba- 
gineusem  prò  tempore  existontes  aut  eorum 
ofliciales  examinatae  forenl,  et  ab  eodem 
Leone  praedecessore  earumdem  constitu- 
tionum  confìrmatio  peterefur,  pelitionem 
buiusmodi,  ut  ratione  caventem  (cum  Ro- 
mani Pontificis  gesta  j'cr  iuferiores  et  sibi 
subilitos,  sine  eius  speciali  licenlia,  exami- 
nari  non  deberenl),  indccenset  absurdnm, 
quinimmo  temerarium  fore  censens  quod 
aliquis,  quavis  occasione,  literas  aposto- 
licas, sine  Romani  Pontificis  speciali  com- 
missione, examinare  velie  praosumeret,  ac 
supplicationes  ipsas,  prout  merito  reii- 
ciendac  erant,  reiecit,  et  corani  eo  lace- 
rari  fecit.  Ac  super  bis  tale  remediuni 
adhiberc  volens,  ut  aliis  in  posterum  com- 
miltendi  similia  aditus  praecbideretiu' , 
motu  proprio,  et  ex  certa  seleni ia,  ac  de 
apostolicae  potestatis  plenitudine,  literas 
dicti  Bonifacii  approhavit  et  innovavit,  ac 
perpetuae  firmitatis  robur  olitinere  iilas- 
que  inviolabiliter  observari  decrevit. 

§  5.  Necnon  quascumque  constitutiones  ei  consumiio- 
svnodales,  tamindictis  Toletana  et  Cariba-  ""  /!"°<'''" 
ginensi,quam  quibusvis  aliis  ecclesiis  per  "'"''"■"="'  li- 

,  .         .  IPr.Ttlni  aposln- 

umversum   orbem  constitutis ,  super  bis  licarum  «nnui- 
factas,  motu,  scienlia,  aucloritate  et  potè-  I,",?'it"e',uife- 
state  praedictis,  cassavit  et  annullavit ,  ac  "i"' "'"'"'"''; 
statuit  et  ordinavit  quod   iudices  et  exe- 
cutores in  literis  apostolicis  prò  tempore 
deputati,  ac  notarli  et  tabelliones  super 
bis  requisiti  ipsas  literas  apostolicas,  sine 
alicuius  personae,  cuiuscumque  ecclesia- 
sticae vel  mundanae  dignitatis  esset,  li- 
centia   vel  consensu ,  exequi  possint  et 
deberent. 

§  6.  Et  insuper  universis  patriarcbis,  impediemibus- 
arcbiepiscopis  ,  primalibus,  episcopis  et '''"'""""'•"■ 
aliis  praelatis  et  personis  ecclesiasticis ,  «■'»  ii»;  descri- 
necnon  communitatibus  civitatum  et  uni-  '''"*  '"?»>>"'; 
versitatibus  caslrorum  ,  oppidoi'um ,  ter- 
raruui  et  locorum,  sub  interdicti ,  singu- 


An.  e.  )S3Ó  CLEMENS 

laribusque  personis  ooriini ,  cliam  saccii- 
laribus,  sub  excommunicaliouisct  aiiathe- 
malis  poenis ,  quas  co  ipso ,  si  ci>iitrafe- 
cissent,  absquc  alia  declaratione,  inciiiro- 
renl,  et  a  quibiis  non  nisi  ab  eodem  Leone 
praedecnssore  vel  successoribiis  suis  ca- 
nonica inlraritibiis,  praetcrquam  in  morlis 
articulo  conslitu(ac  ol  debita  satisfactione 
praemissa,  absolvi,  et  interdici!  huinsmodi 
relaxationem  oblinere  possent,  in  virUilc 
sanctae  obedientiae,  districle  praecipiendo 
mandavit  ne  indice?  et  executores  lite- 
rarum  apostolicarnni ,  ac  notarios  et  la- 
belliones  super  bis  requisitos,  quominus 
literas  aposlolicas  buiusmodi  exequi  pos-  i 
senf,  quoquo  modo  impedire  praesume- 
rent;  ac  eos,  qui  executionem  literarum 
buiusmodi  impedirent,  seii  impedientilnis 
auxilium  vel  favorem  quovis  modo  ,  di- 
recte  vel  indircele,  publice  vel  occulte, 
praestare  praesumerent,  etiam  si  palriar- 
chab,  archiepiscopali,  primatiali,  episco- 
pali vel  quavis  alia  ecclesiastica  vel  nnm- 
dana,  etiam  inipeiiaii,  regali,  reginali  aut 
ducali  vel  alia  praefulgeant  dignitate,  ei-' 
dem  excommunicationis  et  anatliemalis 
sententiae ,  a  qua  non  nisi  ut  praefertur 
absolvi  possent ,  subiacere  ;  ac  civitates , 
terras,  castra,  oppida  et  loca  praedicta,  ad 
quae  inobedientes  et  contraiacientes  de- 
clinare, et  in  quibus  niorain  liabere  con- 
tingeret,  ecclesiastico  supposuitinterdicto, 
tamdiu  firmiter  observando,  donec,  coui- 
puncti  corde,  inlerdicti  buiusmodi  relaxa- 
tionem ,  debita  satisfactione  praemissa  , 
meruerint  obtinere,  molu,  scientia,  auclo- 
riiate  et  potestatis  plenitudine  siniilibns 
decrevit. 

§  7.  Necnon    sub   dictis   poenis  eliam 
Ei  conirarijs  mandavit  illis,   in  quorum  liliris  consli- 

cnnstiluliones  .  .       .    ,         ,      .  j 

svnodaies  cas-  tulioncs  svuodalcs  o[  provuicialcs  huuis-  I 

sari    et    ileleri  i-      i  •    ,  -,  .  i        ; 

iussii.  modi  descnptae  repenrenlur,  ut  eas  ae- ; 

Ieri  et  cassari  facerent,  ut  amplius  legi  ; 
non  pùs^enl  ,  prout  in  sin^ulis  dictoruni  ■ 


VII    TP.  '105       An.  C.  i^T'ì 

praedecessorum  desuper  cnnfrclis  lileris 
plenius  continelur. 

§  8.  Cum  autem  nobis  summe  cordi  sii  l'omitct  isio 
conalibus  istorum,  ([ui  executionem  lite-  dicusiiuii-siso. 
rarum,  mandalorum  aposlolicorum  sic  ".',',^'^1 '^^j  ,'''j'J; 
impediunt ,  omnibus  ,  quibus  cum  Deo  "i*  ^i 
possumus,  modis,  viis  et  mediis  obviare; 
quamvis  enim  de  praesenti  sint  alia  hir- 
bulentissima  et  deploranda  tempora,  et  in 
nonuullis  partil)U>  danmatissimae  baere- 
ses  pullulent,  tamen  bis  lemerariis  prae- 
sumplionibus  duximus  necessario  obvian- 
dum.  Nos  igitur,  qui  sunuis,  licet  imme- 
rili  ,  divina  providentia,  unicus  sponsus 
Ecclesiae  sponsae  nostrae,  et  non  debemus 
nostrani  et  ipsius  sponsae  nostrae  insti- 
tiam  negligere,  ([ui  alios  in  sua  iustilia 
confovemus,  inducli  eisdeiu  rationibus, 
quibus  praefolns  Martinus  praedecessor, 
cum  sacro  concilio  praediclo,  niotus  fuil, 
molu  proprio  et  ex  certa  scientia  ac  de 
nostra  matura  deliberatione  et  de  simili 
potestatis  plenitudine,  singulas  Bonifacii, 
Martini  et  Leonis  praedecessorum  literas 
buiusmodi  ac  omnia  et  singula  in  eis 
conlenla ,  auctorilate  apostolica,  tenore 
praeseutiuin  approbamus  et  innovamus, 
plenamque  rohoris  firniitatem  oblinere, 
ac  perpetuo,  inconcusse  et  inviolabilitei- 
obsi'rvari  debere  decernimus. 

§9.Necaon  quascumque  conslitutiones  ei  quascumqn* 

•    1  ,  111  1      ordinalioncs  di; 

provincialesctsynodales,  denonexequendo  TUenJis  iiie,,j 
literas  aposlolicas,  sine  piacilo  ordinario-  ''['"«'"''cis  «i n; 
rum  locorura ,   et  nisi  ipsac   literae  sint  ^'">Mm  jannni 

,  ...  ci  cassar!  man- 

pnus  per  eosdem  ordinanos  seu  eorurn  dai; 
odiciates  aut  sigilliferos  vel  commissa- 
rios  visae  et  admissac ,  in  supradictis 
et  quibusvis  aliis  ecclcsiis  ac  civitatibus, 
dioecesibus  elprovinciis,  per  lotum  orbem 
terrarum  constilulis,  ul  praefertur,  i^dilas 
et  facias,  ac  quoinodolibel,  etiam  sui) 
dicto  colore  obviandi  lalsilatil)ns  et  frau- 
dibus,  innovalis,  molu,  scienlia,  auctori- 
late et  potobtalii  plenitudine   pracdictis 


Ali.  C.  IS33       166 


BULLAHIL'M    ROMANUM 


Ali.  G.  15J33 


cassanius  et  aiinullamus,  ac  ex  quibiis-    vel  indirecte  ,  publice   vel  occulte,  aiit 
cunique  libris,  ubi  descriptaereperiunlur,    quovis  quaesito   colore  praesumpserinl , 


penilus  cassali  et  deleri,  sub  diclispoonis 
mandauius. 
§  10.  Necuon  de  novo  statuimus  et  or- 
.^iqui' liberar!,  dinanius  quod  iudices  et  executores  in 
e  eeuiionem;  liloiis aposltìlicis  pro  tcuipore  deputati,  ac 
nolaiii  et  tabclliones  super  bis  requisiti, 
ipsas  lileras  aposlolicas  libere  et  sine 
alicuius  porsonac,  cuiuscumque  ccclesia- 
sticae  vel  mundaiiae  digiiilatis  fuerit,  li- 
cenlia  vel  corisensu  exequi  possint  et 
debeant.  Et  nihilominus  uoiveisis  patri- 
arcbis,  archiepiscopis,  pririialibus,  epi- 
scopis,  locorum  ordinariis,  eorum  oflìcia- 
libus,  sigilliferis  et  cornmissariis  ac  aliis 
personis,  tani  ecclesiaslicis  quain  saecii- 
laribus ,  quavis  auctorilate  fulgentibus , 
necnon  conimunitalibus  civitalum  et  uiii- 
versilalibus  caslrorum,  oppidoruiii,  terra- 
rum  et  locoruai ,  in  virlule  sanclae  obi^- 
dientiac,  ac  sub  excomraunicationis  et 
anathenialis  poena  in  eorum  singulos , 
quani  si  conlrafecerinl ,  eo  ipso,  etiam 
absque  alia  declarationc  desuper  facienda, 
incurrant ,  a  qua  non  nisi  per  nos  aul 
successores  noslros  canonice  intranlos, 
etiam  praetexlu  quorumcunique  privilo- 
gioruni  aposlolicoruni  eis,  etiam  per  nos, 
quomodolibet  concessorum  aut  innova- 
toruni,  quae  eis,  quoad  hoc,  nuUatenus 
suffragari  volumus,  praeterquam  in  mortis 
arliculo  conslituti,  et  debita  salisfaclione 
praevia,  absolvi  possint,  dislricte  praeci- 
piendo  mandainus  ne  iudices  et  execu- 
tores literaruni   apostolicaruni    ac  nota- 


etiam  si  patriarcbali,  archiepiscopali,  pri- 
maliali ,  episcopali  et  (juavis  alia  eccle- 
siastica vel  niundana  ,  etiam  imperiali , 
regali ,  reginali ,  ducali  vel  alia  dignilate 
praefulgeant,  per  alias  noslras  literas  in 
die  Cffinae  Domini  publice  lectas,  excom- 
municavimus  et  analhematizavimus,  prout 
eliani,  tenore  praesenliuni,  eos  eidem  ex- 
communicationis  et  anatbeniatis  senten- 
tiae ,  a  qua  non  nisi  ut  praefeitur  ab- 
solvi possint,  subiaceie;  ac  civitates,  terras, 
castra,  oppidaetloca  in  quibus  dicti  ino- 
bedientes  ci  contrafacientes  manserint,  et 
ad  quae  eos  declinare  contigerit ,  eccle- 
siastico supposila  esse  interdicto,  tamdiu 
lirmiter  observando,  donec,  ad  cor  reversi, 
interdicti  huiusmodi  relaxalionem,  de])ita 
salisfaclione  praemissa,  merueiint  a  nobis 
aul  dictis  successoribus  nostris  obtinere. 
Necnon  omnes  et  singulas  senlenlias,  cen- 
suras  et  poenas,  quas  dicti  ordinarli  aul 
eorum  officiales  contra  huiusmodi  iudices 
el  executores  literarum  apostolicarum  aut 
illas  impetrantes  seu  notarios  et  tabel- 
liones,  jimpter  executiones  per  eos  foctas 
vel  laciiMidas,  inllixerunt  el  promulgarunt, 
aiit  in  l'uturuni  quomodolibet  infligent  aut 
piomulgabunt,  irritas  et  inanes  ac  nul- 
lius  rolioris  vel  momenti  exislere,  eisdem 
molli,  scientia,  auctoritale  et  poteslalis 
plenitudine  decerninius  et  declaramus. 

§  H.  Quocirca,dilecto  tilio  Curiae  cau- 
sai'um  Camerae  Apostolicae  generali  audi-  l;:;:;:,';""hcui-' 
tori,  auctorilate  et  tenore  praedictis,  motu  '-''"  coucejii. 
simili  commitlimus  el  mandamus  ut  si  el 


Executorem 


rios  el  tabclliones  sup(;r  bis  pro  tempori 
requisilos,  quo  ininus  literas  aposlolicas  quando  ac  quolies  de  celerò  ad  eius  no- 
huiusmodi  libere  el  absque  eorum  pia-  ^  tiiiam  per  delationeni  parlis  cuius  inte- 
cilo,  licenlia  et  consenso  cxequanlur ,:  resi,  veltisci  nostri,  seu  famain  publicam 
quovis  modo  impedire  pracsumant.  aut  alias  quovis  modo  deducalur,  dictos 

§  11.  Aos  enim  omnes  illos,  qui  exe-  i  ordinarios  seu  eorum  olliciales,  sigiUife- 
coniuT  ,  ien- '^"''^'"^"'  l'l<ii'''™iii  ipsarum   apostolica- I  ros  el  connnissarios  aut  quosvis  alios  seu 
tibus    p  .uomrum  impedivrrim,  seu  uapedicntibus  au-  i  eorum  aliquem  dictis  conslilulionibus,  ut 
xiliuiu,  consilium   vel  lavoreni ,    dii'ecte  i  praeleitur,  cassatis  el  ami ullatis ,  adirne 


imiouil; 


Ali.  C.  Ib53 


ci.EMKNs  VII  rr. 


167 


A  ;   V..  ì'ójj 


pertinanler  uti,  et  illas  f'x  ooniin  libris 
non  delevisso,  seii  ipsos  iudices  et  execu- 
tores  litcìaiiini  aposlolicarum  ac  nola- 
rios  et  tabelliones  super  liis  roquisitos , 
quominus  easdem  literas  a[)o?lolicas  li- 
bere  et   aljsqiie   roriini   [placito ,   visione 


non  aulem  eorum  dominis,  taniquam  mi- 
nori poleslati  noliis  subicclae  ;  quo  quidein 
termino  elapso,  el  diclis  inonitis  modo 
praemi;;so  non  compareutibus ,  vel  etiam 
coniparciitibu? ,  sed  se  non  sulficienter 
velmimisle"ilime  cxcusanlibus,  eos  omne? 


vel  adiuissione  ex(M|iiaiilur  (pioqno  modo  I  et  siiiirulos,  eliam  nominatim  el  in  specie, 


impediant,  seu  impeilieiililuii;  praemisso 
aut  alio  quovis  modo  auxilium,  ooiisilinin 
vel  tavorem  piiieslciil ,  liabilis  el  reci'plis 
prius  per  eiim  desiiper  aiiquibiis  pi'oba- 
tionibns,  ad  instantiani  parlis  vel  fisci 
vel  etiam  ex  merooflìcio,  eiiam  summarie 
el  exlraiudicialilei',  quantum  sibi  sudfieere 
videbitiir,  eosdem  ordiiiarios  eoriinupie 
officiales  et  sigillilVios  et  commissarios 
ac  quosvis  rdios  in  prai-missis  culpabiles, 
et  eorum  singulos ,  etiam  nominatim  et 
in  specie ,  ad  instantiam  partis  vel  fisci 
praedictorum,  vel  etiam  ex  suo  mero  of- 
ficio, prout  sibi  videbitur  magis  expedire, 
vigore  praesentium  peremptorie  moneat 
et  requirat ,  ac  inoneri  et  requiri  faciat , 
etiam  per  edictum  pnbliciim  in  locis  affi- 
gendum  publicis  et  parlihus  illis  vicinis, 
de  quibus  sit  verisimilis  coniectura  quod 
ad  ipsorum  monitornmnotiliam  pen^enire 
valeat ,  ad  comparendum  legitime  coram 
eo,  infra  terminum  arbitrio  suo  eis  prae- 
fìgendum ,  per  se  vel  piocuralore?  ido- 
neos;  et  si  sibi  videbitur,  quoad  officiales  et 
sigilliferos  ac  commissarios  ai  alios  inle- 
riores,  etiam  personaliter  et  non  pei  pro- 
curatoreni  ,  sub  privalioriis  omnium  et 
singulorum  beneficiorum  el  officiorum 
ecclesiasticorum  per  eos  obtentorum,  et  ad 
illa  et  quaevis  alia  obtinenda,  et  eorum  of- 
ficia et  alios  quoscumque  actu?  legitimos 
exercendum,  inbabililatis  poenis,  eo  ipso, 
si  non  paruerint,  incunendis,  se  de  prae- 
missis  legitime  excusandum:  et  quoad  of- 
ficiales ei  sigilliferos  ac  commissarios 
aliler  quam  quod  iussu  dominorum  suo- 
rum  id  fecerint,  cum  lioo  casu  leueanlur 
Dobis,  tamquam  maioii  poleslati  obediic  , 


quacuniijuc  appellalioiie  sA  exeeptione 
remola  ,  [irò  excommuiiicalis  ei  analhe- 
mati/.alis;  ac  civilales,  castra,  oppida  et 
loca,  in  quibus  manserint,  et  ad  quae  eos 
declinare  contigeril,  simililer  nominalim 
et  in  specie,  prò  inlerdiclis  ubique  loco- 
rum  publicari  et  denunciari  faciat  ;  ip- 
sosque  officiales,  sigilliferos  el  commis- 
sarios ae  alios  inferiores  dictam  priva- 
tionis  poenam  damnabiliter  iucidisse,  et 
eorum  beneficia  el  officia,  tamquam  pei- 
privationem  huiusmodi,  tam  de  iure  quam 
de  facto  vere  vacantia  ,  a  nobis  et  dieta 
Sede  dumtaxat  libere  impetrari  posse,  ac 
eos  ad  illa  el  quaevis  alia  beneficia  et  of- 
ficia ecclesiastica  obtinenda,  ac  eorum  of- 
ficia et  quoscumque  alios  actus  legitimos 
exercendum  penitus  inhabiles  perpetuo 
fore,  auctorilate  nostra  dcclaret,  literasque 
desuper  necessarias  et  opportunas,  suo 
sub  sigillo,  quibus\is  pelenlibus  det  et 
concedal. 

§  13.  Non  obstantibus  praemissis  ac  Oausuiae  .;«- 
conslilulionibus  el  ordinalionibus  aposto-  '"''"''"^'■ 
licis,  necnon  omnibus  illis,  quae  Bonifa- 
cius,  Martinus  ac  Leo,  praedecessoresprae- 
fati,  in  dictissuis  lileris  voluerunl  non  ob- 
stare,  contrariis  quibuscumque;  aut  si  ali- 
quibus,  communiter  veldivisiin,ab  eadem 
sii  Sede  indultum  quod  interdici,  suspendi 
vel  excommunicari  aut  eorum  loca  ec- 
clesiastico interdiclo  supponi  non  possinl. 
per  literas  apostolicas  non  facientes  ple- 
iiam  et  expressam  ae  de  verbo  ad  verbum 
de  indulto  huiusmodi  menlionem.  Quod 
quidem  indultum  decernimus  eis,  qua- 
cumquc  auctorilate  muniti  sinl ,  conlra 
praemissa  in  aliquo  suffragari  non  posse. 


An.  C.  Ibò" 


IG; 


Bl'LL.VRIl'M   ROJtAM'M 


An  c   i:r,'i 


Iqssìo  publi- 
candì  baDC  bui 
Inni. 


Sanctio  pocna- 
lli. 


Publicaiio. 


qiiominus  ì\}iì  huiusmodi  scnlentiis  el 
poenis  siihiaceanl,  et  dieta  loca  ecclesia- 
stico iiiterdiclo  snpposita  oxislant. 

§  14.  Ut  autein  pvaescnte?  litcrae  ad 
omnium  noiiliam  doducaiilur,  volumiis  et 
maiidamus  cas  in  Cancollaiia  Apostolica 
piililicari,  el  in  rpiintcrno  oinsdeni  Cancrl- 
lariae  describi;  et  praelatum  auditorem, 
lapsis  duobus  mensibus  post  pubi icationem 
huiusmodi,  ad  illarum  executionem  modo 
praemisso  procedere  posse  decerninnis  et 
declaramiis. 

!;  15.  Nulli  ergo  omnino  hominum  li- 
ceal  liane  paginam  no.-trae  approbationis, 
innovationis  ,  cassalionis,  annullationis, 
statuti,  oi'dinationis ,  declarationis,  vo- 
luntatismandatorum  et  decretorum  infrin- 
gere  eie. 

Datura  Rosiae  apud  Sanctum  Peirum, 
anno  Incarnalionis  dominicae  millesimo 
quingentesimo  trigesimo  terlio,  quarto 
kalendas  ianuarii,  pontifìcatus  nostri  anno 
undecimo. 

Lecta  et  puldicata  fuit  anno  et  ponti- 
ficatu  quibussupra,  dieis  mensis  ianuarii. 

Dal.  dio  29  decem.  1533,  ponlif.  anno  xi. 


Eiordiam. 


K.irriil  aofemeu- 
iirni  devolìonis 
liosarii  ; 


XLYlll. 

Approbatio  confraternilutis  Rosarii  Bea- 
tae  Mariae  Virginis,  et  declaralio  circa 
eim  recilationem ,  indnhjentiaruniqne 
exiensio  prò  ronfrotìibiis. 

Clemens  Papa  VII,  mota  proprio,  etc. 

Etsi  temporalium  cura  nos  solicile  an- 
gat,  tanto  accuratius  aciem  considcratio- 
nis  extendere  nos  decet,  quanto  divina  liu- 
manis  et  perpetua  temporalibus  digniora 
tognoscimus. 

§  1 .  Considerantes  igitur  quam  reli- 
gioni nostrae  salubre  ac  iVuctuosum  lueril 
Rosarii  instilutum,  quanlaque  exinde  pro- 
venerint  el  ipiolidie  proveniant  bona  , 
quamobrem  Inm  clerici,  lum  laici,  tam 


masculi  quam  foeminae,  ad  tantum  devo- 
lìonis fervorem  devenerint ,  quod  Deus 
et  ipsa  Virgo,  ad  cuius  honorem  fuit  ori- 
ginaliter  instilutum  ,  eosdem  non  solum 
graliis  decorare ,  veruni  eliain  miraculis 
et  signis  quamplurimis  illustrare  non  de- 
dignatur. 

§  2.  idcirco,  cuni  ad  notitiam  nostrani  Subdii  Sinum 
devenerit  quod  dicli  Rosarii  confratres  et  x'eius  cX" 
sorores  a  felicis  recordationis  Sixto  IV  el  '""''■''«"'  'p- 

probasse,  el  iii- 

Leone  X,  praedecessoribusnostris,  nedum  duigennis  locu- 
confirmationem  et  augmenlum,  sed  et  in-  •"""'' 
dulgentias  quamplures  et  privilegia  non  im- 
merilo  olilinere  meruerint,  proni  perapo- 
stolicas  liieras,  in  forma  brevis  expeditas, 
nobis  manifestissime  constai. 

§  3.  Nos  igitur,  eorura  vestigiis  inhae-  ei  e.  omnia 
rendo,  motu  simili  ac  eodem  devotionis  •'""fi"»"; 
affeclu  divinitus  excilati ,  diclam  confra- 
ternilalem,  indulgentiaset  privilegia  omnia 
]ier  praedecessoi'es  praeMos  eidem  socie- 
tali  quomodolibet  concessas  el  concessa 
approbamus,  confirmamus  et  roboramus, 
firmumacrobur  perpetnuiii  babere  volu- 
rnus  et  intendimus. 

§  4.  SedquoniamSixtus  in  literisprae-  Deciarai  satis 
dictis,  quas  bic  prò  expressis  haberi  volu-  i'n'hfb'domad™ 
mus,  instituendo  confirmavit  quod  dicti  """  ""'"'; 
Rosarii  confratres  et  sorores,  ad  consequen- 
das,  adipiscendaset  indulgentiaspraedictas 
integraliteroblinendas,  et  prò  earum  totali 
asseculione  tenerenlur  et  obligarentur  se- 
mel in  die,  ad  bonorem  Virginis  integrum 
psalterium  Beatae  Virginis  perfecisse,  pro- 
pter  quod  nonnulli,  multiliidine  ac  nego- 
cioruni  varietale  impediti ,  hoc  sibi  diffi- 
cillimum  l'ore  putantes,  ab  buiusmodi  sae- 
pius  retrabebantur,  et  in  amore  aceoruni 
devotione  tepescebant;  ad  aperiendum  igi- 
tur coelorum  semitas,  et  ut  fervenlius  indu- 
canlur,  quo  exinde  facilius  animarumsua- 
ruinsalulem  consequi  speraverint.volumus 
et  ordinamus  quod  spatium  uuius  dici 
ad  spalium  inlegi'ae  hebdomadae  amplie- 
tur  etdilatetnr,  el  quod  in  una  die  et  una 


An.  C.  inm 


CLEMEXS   VII   PP. 


169      An.  C.  135» 


bu 


,  vice  fortasse  tenebantur,  prò  die  dies,  prò 

vice  vices  assignamus,  et  niliilominus  illud 

idem  consequantur ,  ac  si  ritus  antiquus 

integraliter  servaretur. 

§  5.  El  quia  Leo  decimus  ordinando  in- 

Approbai  in- gtitiiit  ac  benigne  concessitquod  quilibet 

tiorinm    Criiis  ex  diclis  iratriDus,  iibicumque  existentibus, 

urgilas"  Uone  visitando  quinquc  aliariacuiuscumqueec- 

^'  clesiae,  vel  unum  aut  duo  quinquies,  si 

quinque  defuerint ,    easdem  iadulgentias 

integraliter  consequeretur ,  ac  si  omnes 

alniae  Urbis  stationes  peregrinando  circum- 

iret ,    hoc  idem,  auctoritate   apostolica , 

tenore  praesentium  approbamus  et  confìr- 

manms ,  ac  prò  fìrmis  et  approbatis  esse 

et  haberi  volumus  et  decernimus. 

§  6.  Et  quia  nos  decet  Religionesetsan- 

Auici  et  aii-  ctorum  Patrum  institiita  potissimum  am- 

dil  indulgeiiiias  i-      •  •  i  i        i 

diciis  contrairi- pl'.are ,  supradictis  etiarn  addendo,  volu- 
mus quod,  cum  praefatus  Sixtns  IV  omni- 
bus praesenlibus  et  futuris,  supranomina- 
tumRosarium  in  trespartes illud  dividendo, 
idestintre;  quinquagenas,  sinciulis  diebus, 
prò  qualibet  quinquagena,  quinque  annos 
ettotidem  quadragenas'  misericorditene- 
laxaverit,  ex  apostolica  benignitate,  ut  prée- 
dicti  confratres  ad  huiusmodi  devotionis  ! 
opera ferventiusindiicantur,praeterhuius-  : 
modi  indulgentias,  omnibus  conFralribus  ; 
et  consororibus ,  praedictum  Psalterium  ; 
modo  supra  exposito  et  per  nos  concesso 
recitantibus,  annos  duos  verae  indulgenliae 
concedimus. 

§  7.  Constitufionibus  et  ordinationibus 
apostolicis,  synodalibus  ceterisque  in  con- 
trarium  facientibus  non  obslantibus  qui- 
buscumque.  Et  ita  molu  proprio ,  ac  ox 
certa  animi  deliberal  ione  volumus  et  man- 
damus. 

Fiat  ut  pctitu)-. 

(Papac  sìiljscriptio). 

§  8.  El  cum  absolulione  a  censuris  ad 

effectum  praediclorum  el  cum  dei'ogatione 

privilegiorum  et  indultorumquoriuncum- 

que.  El  quod  literae  expcdiri  poesint  in 

\  Bipoli  addii  iiuliilgenliarum  (n.  t.). 
Bull.  Ho»,.   Voi.  VI.  22 


Conlririis  de- 
rogai. 


forma  brevis  vel  sub  plumho,  prout  dictis 

confrafribus  videbitur  oppoilunum. 

Fiat.  I. 

(Alia  Papac  suhscriptio) . 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum, 

sub  annuloPiscatoris,  vili  idusmaii,an.  xi. 

Dat.  die  8  mail  1531-,  ponlif.  anno  xi. 


Fiordittm. 


XLIX. 

Annnìlatio  quanmcinnqite disposi tionum, 
de  hencficiis  ecdesinslicis  Sedi  Aposto- 
licae  reservalis  ohlentanim,conlrafor- 
mam  concordatorum  inter  Sedem  Apo- 
stolica m  et  naiionem  Germanicam ,  u- 
principihvs  el  praelalis  quihuscumque^ . 

Clemens  episcopus  servns  servornm  Dei, 
ad  faturam  rei  memoriam. 

Adraonet  nos  incumbentis  nobis  pasto- 
ralis  officii  cura  ut  non  solura  nobis,  sed 
etiam  cunctorum  christifidelium,  etprae- 
sertim  ecclesiasticarum  personarum,  pro- 
fectibus  diligenter  intenti,  illorum  occur- 
ramus  dispendiis,  et  quaeincuiusqueipso- 
rum  praeiudiciura  sive  noxam ,  quavis 
etiam  auctoritate  prodiisse  coraperimus, 
salubriter  reformemus. 

§  1.  Sane,  dudum  ad  nostram  pervenitp„ci,tieiprin- 
nolitiam  qualiter  nonnulli   archiepiscopi  ?'■'"   """''^" 

;  .  ri     bnnl  dispnsilio- 

ct  episcopi  ac  ecclesiarum  praelati,  non-  "«s  benencio- 

ii'      ,-  ■       .  ,     ,         .    .  ,  rum  eonlrafoi^ 

nulli  etiam  principes  et  domini  tempora-  man,  concord*. 

les  inclitae  nationisGermanicae,  post  mi- '""""■ 

serabilem  Urbis  direptionem,  collationes 

et  dispositiones  beneficiorum  ecclesiasii- 

corum ,  nobis  et  Sedi  Apostoiicae ,  etiam 

I  virtule  concordatorum  inter  Sedem  et  na- 

I  tionem  praefalas,  reservalorum,  temere 

;  usurpare  praesumpserunt  ;  ac  collationes 

eKlispositionesnosIrascfdiclaeSedisdeillis 

;  l'aclas  admittere  conlcmpserunt,nedum  in 

!  nostrum  el  ipsius  Sedis  vilipendium,  sed 

I       I    Ista  concordala  firmavit  Nìcolaiis  V  in  eiiis 
I  conslitiitione  i,  A(Ì!.acram,  tom.  v,  pag.  96. 


An.  e.  1SÓ4        170 


BULLARIUM  ROMANUM 


An.  C.  185/« 


Pontifex  col- 
laliODCS  bene- 
frcìorum  faclas 
conila  formam 
riiclorum  con- 
rordaloi'ura  ir- 
l'ilat,  el  provi- 
sos  m.tlte  ndei 
|to^se*:piiicK,  el 
a!  rtsUlulio- 
ncm  rruclniim 
lentr:  deceriiii; 


etiam  in  iurinm  nostronim  el.  eiusd.  Sedis 
ac  illorum,  quibus de  ipsisbeneficiis provi- 
dimus,  aiit  in  quorum  favoreni  alias  dis- 
posuimus,  seu  provideri  et  disponi  man- 
davimus,  grave  praeiudicium.  Et.  quamvis 
contra  praesumptores  et  contemptoreshu- 
iusmodi  in  bulla,  quae  quotannis,  in  die 
Cocnae  Domini,  de  more  lecta  fuit,  dccla- 
raverimus  et  protestati  fuerimus  quod ,  in 
praemissis  et  aliis  quibuscumque  iuribus 
dicfae  Sedi  et  S.  R.  E.  undecumque  et 
quomodocumque  quaesitis  seu  quaerendis, 
perquoscumque  actus  contrariosaut  quo- 
raodolibet  praeiudicantes ,  tacitos  vel  ex- 
pressos,  a  nobis  vel  ab  eadem  Sede  quo- 
modolibet  facies  vel  faciendos,  autquem- 
cunique  temporis  fluxum  vel  palienliam 
vel  tolerantiam  nostrani,  nobis  aut  eidem 
Sedi  nullatenus  praeiudicari  debere,  aut 
quomodolibet  posse:  tamen,  sicut  nonsine 
animi  nostri  raoerore  intelleximus ,  non- 
nulli ex  arcbiepiscopis,  episcopis,  praelatis, 
principibus  et  dominis  praedictis  adhuc 
praemissis  desistere  non  curarunt,  nec  de 
praesenti  curant,  quinimmo,  quod  deterius 
est,  ne  provisiones  apostolicae  admittan- 
tur,  per  sua  mandata,  etiam  poenalia,  pro- 
hibere  non  verentur ,  in  animarum  sua- 
riim  grave  periculura,  et  aliorum  prae- 
Intorum  acprincipum  catholicorumdictae 
nationis  perniciosum  exemplum,  et  scan- 
dalum  plurimorum. 

^2.  ^'os  igitur,  qui  a  dictisconcordatis, 
quae  olim  Romanae  Ecclesiae  el  diclae 
naiionis  Irorainibus,  prò  ipsiu?  Ecclesiae 
unione,  ac  pace  et  tranquillitale  inter  Ec 


beneficiis  praedictis  per  nos  aut  dictam 
Scdem  seu  eius  auctoritate  provisum  exti- 
tit  et  in  futurum  providebitur,  per  alicuius 
temporis  fluxum  seu  aliquam  patientiam 
vel  tolerantiam  praeiudicium  fìat  aut  fa- 
ctum censeatur,  ex  pastoralisofiìcii  debito 
providere  volentes,  ac  concordatis  praedi- 
ctis fìrmiter  inhaerentes,molu  proprio  et 
ex  nostra  matura  deliberatìone  ac  certa 
scientia,  auctoritate  aposlolica,  de  aposto- 
licae potestatis  plenitudine,  tenore  prae- 
sentium  declaramuspraetensas  collationes 
et  alias  dispositiones  de  C|uibuscuraque 
beneficiis  ecclesiasticis,  cura  ciira  et  sine 
cura,  nobis  et  dictae  Sedi,  ut  praefertur, 
reservatis,  per  arcbiepiscopos,  episcopos, 
praelatos  ac  saeculares  principes  et  do- 
minos  quoscumque  dictae  nationis,  seu  ad 
eorum  praesentationem  vel  nominationem, 
etiam  perordinariosipsorum  beneficiorum 
coUatores  a  tempore  dictae  direplionis  ci- 
tra,  contra  tenorem  et  formam  dictornm 
concordatorum  quomodolibet  factas  et  in 
posterum  faciendas ,  personis,  quibus  aut 
in  quarum  favorem  factae  sunt  aut  in 
posterum  fieni,  nisi  sintper  nos  aut  nostra 
vel  dictae  Sedis  auctoritate  approbatae, 
nullum  titulum  vel  coloremipsa  beneficia 
possidendi  tribuisse  aut  in  futurum  tri- 
buere,sed  et  illos  prò  malae  fidei  posses- 
soribus  et  mere  intrusis  ab  omnibus  ha- 
beri  et  censeri,ac  fructus  pereosexbene- 
ficiis  buiusmodi  perceptoset  percipiendos 
nullo  umquam  tempore  suos  facere ,  sed 
ad  illorum  restitutionem  in  ulroque  foro 


elTìcacilerobligatosesse,etadniorumresti- 
closiam  et  nationem  praedictas  perpetuo  |  tutionem,  ad  eorum  quorum  interest  seu 
solidandis  el  conservandis,  laudata,  con-  {  etiam  fisci  nostri  instantiam,  omnibus viis 
elusa  et  accepla  fuerunl,  nullatenus  rece- 1  iuris  et  remediis compelli  posse  etdebere, 
dere  intendimus,  ne  dicti  praesumptores  j  et  eos  nullo  umquam  tempr-o  benefìcio 
el  contemptores,  aut  per  eos    in   diclis  \  regularum  de  annali  et  trieii  tUi  pacifico 
heneficiis  intrusi  ex  buiusmodi  temeraria  ;  possessore  gaudere  potuisse  ai:^  posse, 
praesumptione  gloriari  valeant;  neve  ipsi  |      §  3.  Illis  vero  quibus  eadem  beneficia,  Provisi!  ani«m 
intrusi  ex  adulterinis  eorùm  litulisaliquem  j^ìer  nos  aut  auctoritate  nostra  vel  dictae  j".  ^*-'* -^pos'»- 
fructum  reporlent  ;  nec  illis,  quibus  de  |  Sedis,  tenore  et  forma  concordatorum hu- r'«m  «nmda- 


An.  C.  ihòli 


CLEMENS 


lorum  ,     iuraiusmodi  sei'vatis,  collala  seu  commendata 

qiMecumqtie  re- 
se. Tal,  eii.im  a- SUnt  aul  in  futiu'um  conferenturvelcom- 

gendi    quando-  11,  1      ••         .     1       • 

eumque  couira 'l'^ndaDimlur  ;  nccHon  ecclesns  et  locis 
mirusos.         ecclesiaslicis  ac  coUegiis ,  quibus  perpe- 
liiovelad  tempus  eadem  auctoritale  unita 
MUit   aiit  in  postcrum  unientur;  ac  om- 
nibus illis,   i[ui  in  executione  literarum 
aposlolicaruni  eis  concessarumperconsli- 
liiliones  seu  mandata  archiepiscoporum, 
O[)iscoporum,  praclatorum,  principum,  vel  j 
dominorum  praediclorura  hactenus  quo-  ' 
modolibet  impediti  fuerunt  aut  in  poste-  \ 
lum  impodientur,  diclas  regulas  et  quem-  { 
«umque   temporis  fluxuni  seu  patientiam 
vel  tolerantiam  minime  obstare  debere, 
(piominus  centra  dictos  intrusos  et  intru- 
dendos  quocumqne  tempore   iudiciaiiter 
experiri  valeant. 
§  A.  Decerncntes  sic  per  quoscumque 
De.-.piuni  il-  indiceset  commissarios,  quavis  auctoritafc 

rilans.  ^. 

lungentes,  S.  H.  E.  cardmales  et  Palalii 
Apostolici  causarura  auditores,  sententiari, 
inlerpretari  et  imb'cari  debere,  sublata  eis 
et  eorum  cuilibel  quavisaliter  sententiandi, 
interpretandieliudicandi  facultate  etpote- 
sfate;  ac  irritum  et  inane,  si  secus  super 
Iiis  ab  eis  vel  ((uibusvisaliis,  quavis  aucto- 
ritale, scienter  velignoranter,  attenialum 
Ibrsan  est  haclenuf,  aul  in  posterum  con- 
ligerit  allenlari. 
§  5.  Nonobsiantibusreguliseta-liisprae- 
ciausuiae  le- missis  aliisquc  constifutionibus  et  ordina- 

rogaloriae.  •        -i  i-    - 

honibiis  apostolicis  cetensque  conlrarus 
(iuibusc\unquc.  Ut  auleni  praemissa  ad 
omnium  noliliam  deducanlur,  volumus  et 
mandamus  praesentes  in  Cancellaria  Apo- 
sloliia  more  solilo  pnblicari,  et  in  quin- 
lerno  eiusdem  Caiicellariae  describi. 
§  6.  r'raelcrea,quia  difficile  Jbret  prae- 
Transum|iiorum  sriitcs  lilcras  ad  singuUi  loca,  in  quibus  de 
eis  forsitan  (ides  lacicuda  tbrel,  delerre , 
eadem  apostolica  aiictorilale  decernimus 
qiiod  i|jsarum  traiisumptis,  manu  alicuius 
nolaiii  publici  inde  rogati  subfcriplis,  et 
sigillo  alicuius  personae  ecclesiaslicae  in 


va  pp.  171      Al).  C.  ib3', 

dignitate  constitutae  munitis,  ea  prorsus 
in  iudicio  et  extra  et  alias  ubilibet  fìdcs 
indubitata  adhibeatnr,  quae  praesentibiis 
adbiberetur,  siessentexhibitaevelostensae. 

Nulli  ergo  omnino  hominumliceathanc    sancuo  |.oe- 
paginam  etc.  ""'''■ 

Dalum  Romae  apud  Sanctum  Pelrum, 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
quingeutesimo  trigesimoquarto,  kalendis 
iulii,  pontificatus  nostri  anno  xi. 

Lecta  et  publicata  fuit  in  Cancellaria    „  ,,.  , 
Apostolica  die  xiii  iulii  mdxxxiv. 

Dal.  die  1  iulii  '1531,  ponlif.  anno  xi. 


lides. 


L. 

Declaralio  constiiulionis  de,  prarstnndisel 
regislrandis  consensibus  in  Cancellaria 
Apostolica  1. 

§  1.    Sanctissimus  in  Claisto  pater  et   !>„„;„„,  .,. 
dominus  noster,  dominus  Clemens,  divina  ■'S'"""*     t'o 
providentiaFapaseptimus,  conslitutioneni  sirandn  inCan- 
suam  de   consensibus  in  Cancellaria  vi'i  und'ùs'' r^dl'e 
Camera  Apostolica  ex  tunc  de  celerò  pian-  F''',7J^"''°"''  '" 
standis,  quae  ad  materias  Franciae  inlivi 
tres  menses,  in  aliis  vero  intra  quindecim 
dies  a  die  extensionis  eorumdem  consen- 
suum  computandos,  in  libris  solitis  et  aii- 
thenticis  annotandos,  ob  obviandiim  fraii- 
dibus,  quae  in  retardatione  annolalioiii^ 
consensuum  huiusniodi  conimittebanliii-, 
nuper   editam    declarando,   voluil   quoti 
dieta  tempora  non  a  die  extensionis  con- 
sensuum in  dictis  libris ,  cum  ipsa  coii- 
slitulio  sic  nihil  operaretur,  nec  per  caui 
diciis  IVaudibus  in  aliquo  obviarelur,  scd 
adiepracslationis  eorumdem  consensunm 
intelligi  debeanl. 

§  2.    Et  quoniam  nonminqiiam  prao-  „  .,  . 
stanlur  consensus  super  supplicalionibus  dum,  si  conscu- 
nondum  ad  regislvum  missis,  sed  adiuir '"'../'""^,;^'"' 
penes  datarium  suum  cxislenlibus;  el  no-  ';""''"*    '""'- 

^      ..  ,  ....     ui'ìji    ad     rogi- 

taru  non  po.ssunl  taics  consensus  m  diclis  sin.m  missis. 
l  lìx  Rege.«t.  i .  Vatic. 


An.  C.  1834      172  Bl'LLARIVM 

libris  annotare,  nisi  videant  huiusmodi 
supplicationes  registra tas  se u  expedilas; 
et  saepe  labuntur  dieta  tempora ,  anlc- 
quam  ipsae  supplicationes  ad  regisiruin 
mittantur  seu  expediantiir,  vnluit  et  de- 
claravitquod,  tunc  et  eo  casu,  dieta  tem- 
pora, a  die  quo  datarius  huiusmodi  sup- 
plicationes ad  registrum  voi  summistam 
miserit,  computari  habeaht;  diem  ante  i 
missionis  huiusmodi  de  cetero  annotabii 
datarius  prò  tempore  in  calce  supplica- 
tionum  consensum  aliquein  reqnirentium 
per  haec  verba,  videlieet:  Missa  die  tali. 
N.  Datarius; qniiiì\erhA  voluil  ad  pjenam 
probationem  missionis  praedictae  suffi- 
cere. 

§  3.    Praelerea  voluit  quod  uolarii,  de 

ivoiarii, silem-  jalibus  coustìnsibus  rodali,  in  annotalione 

p.  Ili  lapsi»  ftie-  .  .,...''.. 

rini.  rrgisiraro  illorum  m  oiclis  libris  facienua,  teueantur 
no.,  dcbL-ai.  ^j^  jjg  missionis  huiusmodi,  sicut  de  data 
supplicationum,  expressam  uientionem  fa- 
cere,  ut,  die  praestationis  consensuum  et 
die  missionis  supplicationum  huiusmodi 
simul  iunctis,  ex  illorum  inspectionc  evi- 
dcnter  appareant  ipsi  consensus  infra 
tempora  praedicta  in  dictis  libris  anno- 
tati; et  notarli  requisiti  de  cetero  ad  po- 
nendum  ahquos  consensus  in  libris  prae- 
dictis,  si  ex  inspectione  dierum  praesta- 
tionis consensuum  ac  missionis  supplica- 
tionum viderint  dieta  tempora,  ad  adno- 
tandum  consensus,  ut  praefertur,  praefixa, 
esse  lapsa,  consensus  tales  in  dictis  libris 
annotare  nullatenus  praesumant,  subpoe- 
nis  in  dieta  priori  constitutione  contentis. 
§  4.  Nihilominus  annotatlo  de  illis,  sic 
'nnotaiio  se-  extra  tempora  praedicta  prò  tempore 
&u$  Mcuau."*^  facta ,  ipsique  consensus  sic  annotati  vi- 
ribus  Dmnino  careant,  nulliusqu&  sint 
roboris  vel  momenti  ;  narrativa  quoque 
per  verbum  Hodic  vel  Nuper  in  literis 
aposlolicis,  super  materiìs  ad  quarum 
expedilionem  consensus  aliquis  requirilur, 
prò  tempore  expeditis,  posita,  conlra  prac- 

i  Folle  legenduui  uittem  (ii.  t.). 


ROMANl'M  An    C.  ioS", 

missa  minime  attendi  debeat,  noe aliquem 
elfeclimi  operetur. 

§  5.  Inscipor,  intelligeasSauctitas  Sua,    Sui.i.iei  cio- 
m    proleelione   sua   versus  .uasFiliam    et   losisniiionis 
durante  SanctilatisSuae  abUilie  abinlia,  ■>»"'""«  '-^'" 
ac  per  aliquot  dies  ante  et  pò  1 ,  quamplu-  •«■mi-'s  »t  Ur- 

„    .  .  .  be; 

res  consimsus  tuisse  praestitos,  qui,  pro- 
ptor  varia  impedimonta,  infra  dieta  tem- 
pora, iuxtadietam  cons^tiluliouem,  in  libris 
praedictis  annotari  non  |)Oluernnl,  ad 
eousulendum  indemnitati  partiìim,  daf  et 
concedit  notariis  Cancellariae  et  Camerae 
praedictis  lieentiam  el  faeuitaleru  quod 
omnes  consensus  a  die  recessus  Sanctita- 
lis  Suae  ab  Urbe  versus  Maesiliam  usque 
ad  eius  in  Urbem  felicem  reditum,  vide- 
lieet a  die  nono  septerabris  usque  ad  diem 
decimum  decembris  anni  millesimi  quin- 
gentesimi  trigesimi  teriii,  ae  per  quinde- 
cim  dies  ante  recessum,  et  alios  quinde- 
cim  dies  post  reditum  huiusmodi  praesti- 
tos,  in  libris  praedictis,  prò  absentibus 
infra  tres  menses,  el  prò  praesentibus 
infra  quindecira  dies  a  die  publicationis 
praesentis  constitutioniscomputandos,  an- 
notare possint  et  valeant;  necnon  con- 
sensus huiusmodi  sic  annotandos,aceliam 
de  mandato  Sanctitatis  Suae  vel  datarli 
sui  iam  annotatos,  in  omnibus  valere  et 
validos  esse,  perinde  ac  si  infra  tempora 
diclae  prioris  constitutionis  in  eisdem  li- 
bris annotali  fuissent. 

§  6.  Decernens  sic  per  quoicumque  iu-  sicque  tn  pcr- 
dices  et  commissarios ,  quavis  auctoritate  J!*"'„°5"'e?7ari'!" 
fungentes,  in  quibusvis  causis  motis  el 
movendis ,  ac  eliam  per  appellalionem 
adhuc  pendentibus  interpretari  et  iudicari 
debere,  ac  irritum  c/c,  si  secus  llat, 
priori  constitutione  praedicta  cum  poenis 
in  ea  adieclis  alias  in  suo  robore  perma- 
nentibus. 

Placet,  el  pubUcelur  et  dcscribatur.  I. 


An    C.  ISó4 


PAULUS 


Lxoidluoi 


PAILIS  111 

PAPA  CCXXII 
Aimo  Domini  MDXXXIV. 

/^Inxandfr  Faniesius ,  Romanus,  «acri 
cardinalium  collecrii  decanus  et  episcopus 
OstÌRnsis,  electiis  est  in  Romamim  Ponti fi- 
cemdie  decimatertia  octobris  anni  miil^^si- 
mi  quingentosimi  trigosimiquarti,  et  coro- 
natus  est  die  tertia  sequentis  novembri?. 
Fuit  tempnrilj\is  Caroli  V  imperatoris, 
?ummum(iUL'  tenuit  ponlincatuin  annosxv, 
iHes  xxviii,  et  diiodecim  promotionibus 
Lxxi  creavit  cardinale?.  Obiit  die  decima  no- 
vembris  anni  millesimi  quingentesimi  qua- 
dragesiminoni,  et  sepultus  est  in  Vaticana 
basilica.  Vacavit  Sedes  menses  fere  tres. 


I. 

Separatio  congregai  ioiiisEremitamniSan- 
cti  Romiuddi  Montis  Coronae,  Ordìnif! 
Cmnaldnlensis,  a  congregatione  sacrac 
Eremi  Camaldulcnsis  et  Sancti  Micìiuc- 
lis  de  Murano,  >^id)  Regula  Sancti  Be- 
nedicti ,  cura  plurimarum  gratiaruni 
concessione  et  cuiuscumque  alteriiis  Or- 
dinis  privilegiorum  cummuniaitione  ex 
indulto  Clemcntis  VII  K 

Paulus  episcopus  servus  seivorum  Dei, 
ad  perpetnam  rei  memoriam. 

Rationi  congruit,  et  conveiiit  honcslali 
ut  ea,  quae  de  Romani  Pontificis  gralia 
processcrunt,  licet ,  eius  supervenienle 
obitu ,  literae  apostolicae  confcctae  non 
luerinl  super  illis ,  suuni  consequantur 
effectum. 

§i.  DLiduiii  felicis  recordationis  Cle- 
menti Papae  VR  ,  praedocessori   nostro 

1  De  liac  coiìgregalioiic  luibes  siipra  in  consti- 
tutione  XXVI  Clcmenlis  VII,  f'estniin,  pag.  117 


III   PP. 

prò  parte  dileclorum  fìliorum  maioris,  vi- 
silalonim,  prioriim  el  fratrvmi  societalis 
Eremilarum  Sancti  Romiialdi,  Camaldu- 
lensis  Ordinis,  exposilo  quod  olim,  posl- 
quam  piae  mcmoriae  Leo  Papa  X ,  etiam 
pracdecessor  noster,  quondam  Paulo  Ve- 
neto et  quibusdam  aliis,  in  literis  tunc 
exprcssis,  Eremitis  sacrae  Eremi  dicti  Or- 
dinis, Aretinensis  dioecesis,  expresse  pro- 
fessi?, ardore  maioris  observantiae  et  per- 
fectioris  vitae  eremiticae  ferventibus,  In- 
ter alia,  quod  in  quibusvis  locis,  etiani 
extra  Italiam  et  loca  ultramarina ,  mo- 
nasteria,  eremitoria  et  religiosa  loca  eri- 
gere, et  postquam  erecta  forenl,  omnibus 
et  singulis  indultis  et  privilegiis  quomo- 
dolibet  a  Sede  Apostolica  Eremitis  sacrae 
Eremi  huiusmodi  ac  congregationi  eius- 
dem  Eremi  et  Sancti  Michaelis  de  Murano 
concessis ,  gaudere  ,  et  habitum  eiusdem 
Rcligionis  aliis  exhibere  possent,  persuas 
in  forma  brevis  literas,  licentiam  conces- 
serat . 

§  2.  Et  ipse  Paulus  cum  uno  socio  Ere- 
mita ,  vigore  concessionis  huiusmodi  ad 
id  electo,  ad  locum  Cryptarum  nuncupa- 
tum  castri  Massarii  ,  Exincnsis  dioecesis, 
qui  tunc  niembrum  Ereraifarum  sacrae 
Eremi  praedicti  erat ,  accesserat,  et  ad 
eosdeni  Paulum  el  socium  diversae  mul- 
tarum  partium ,  tam  ecclesiasticae  et  re- 
ligiosae,quam  saccularespersonae  in  dies 
ad  eosdem  veniente?,  cum  eodem  Paulo 
et  socio  se  coniunxerant;  et  praefatis 
Paulo  et  socio  et  successive  receptis  per- 
soiiis  nonnulla  loca  eremitica,  partim  fere 
dirupata  et  parlim  aedificari  coepta,quae 
postmodum  ipsi  restauraverant,  et  quasi 
de  novo  acdificaverant,  tam  a  Sede  Apo- 
stolica quam  a  diversis  cbristifidelibus  ec- 
clesiasticis  el  saecularibus  personis  do- 
nata et  concessa  fueranl. 

§  3.  Vidensque  ipse  Paulus  se  lot  per- 
sonis ac  locis  quolidic  mulliplicari,  ad 
olim  congrcgaliouis  sacrae  Eremi  et  Sancti 


173      Ad.  c.  VótA 


Leo  X  ecin- 
cessiiP.iulo  \ti 
nelo  el  miibii  > 
dam  aliis  Fn,- 
mitia  S.  Iti< 
munirli  Cinril- 
«lulensis  ul  .the 
Itica  ereDiìioiir 
uVii(|iie    erigere 


Ijj^e  Paulua^dm 
UDO  «Oi'iO  :;  I  I  ■ 
cum  CrjplariJ'i 
accessit  et  ad 
eo9  gcii?  multa 
confluii  et  mul- 
ta loca  eisdem 
daia  fueruDt. 


r 


Idem  Tduliis  ;t  1 
Ticarium  fi  i: '- 
ralem  sacr.T'  1{- 
reniì  CamalduU 


An.  C.  VóVi       ili  BULURimi 

rediit,  eiilue  o-  Micliaelis  de  Murano  vlcaiium  generalem, 

UìlliA    hipc    si-  ,  .  t       ' 

gniiKMvii.  Eiab  tiinc  vero  generalem  nuncupalura,  et  vi- 

eodeni  sibì  loca 

qilinq,   as: 

1.1  fi.o.uni,  ei  J^^^.(i  cxnlicavcrat,  velleaue,lam  ipse  quam 

insUUilafuU  so-  '  '  .  , 

ciiiis  l'rcihila-  celeri  sòcii  Eremitae  hiiiusmodi,  sub  eo- 
rum  obeuienha  et  visilatione  vivere  de- 


sitatores    accesserat ,    nisdemque   seriem 


regonda. 


dt  i>er  eiu8  pite- 

l!'."!  "'''""''"' claraverat.  Olim  vicarius,  tunc  generali? 
praedictus,  habens ,  ut  asserebat ,  a  con- 
gregalione  huiusmodi  omnimodam  aucto- 
ritatem,  sinceritatem  animi  dicli  Pauli 
cognoscens,  praefala  eremiloria,  videlicet 
quinqiie,  Cryptarum  Massari!,  Sancii  Hie- 
ronynii  de  Pascilupo ,  Cryptae  Sancii  Bc- 
nedicti  in  Monte  Conaro,  Sancii  Leonardi 
de  Volabrio  ac  Sanctae  Mariae  de  Spiritu 
Sancto ,  Exinensis,  Eugubinensis,  Anco- 
nitanae,  Firmanae  et  Larinensis  dioece- 
sis ,  a  Sede  praedicta  aliisque  cbristifi- 
delibus  praefatis  eisdem  •  Paulo  et  sociis , 
ut  praoferlur ,  concessa ,  et  Eremitas  in 
illis  lune  commorantes  in  corum  con- 
gregationem  receperat,  ipsosque  Paulum 
et  socios  roceptos,  Eremitas  eorumque 
eremitoria  et  religiosa  loca  huiusmodi  in 
societalcm  Eremitarum  Sancti  Romualdi, 
per  maiorem  et  olim  correctores,  tunc 
aulem  visitatores,  capitulum  et  eremilo- 
riorum  huiusmodi  singulornm  prioi'es 
perpetuis  futuris  temporibus  regendam  el 
gubernandam,  erexoral.  Et  eisdem  Paulo 
et  Eremitis  praefatae  societatis  condendi 
et  celebrandi  generalia  capitula  eiusdem 
societatis;  et  in  eis  priores,  i-ectoi'es  el 
alios  ministros  eligendi ,  el  prò  eiusdem 
societatis  conservalione  et  augnienlo  mis- 
sas  et  alia  divina  officia  in  eorum  capitu- 
lis  celebrandi,  capitula  generalia  eiusdem 
societatis,  el  pio  eiusdem  observantia, 
quaecumque  statuta,  ordinationes  et  con- 
stiluliones  cdendi,  et  prò  tempore  edita 
corrigendi,  refoi mandi  el  mulandi,  quae, 
si  conlra  substanlialia  Piegulae  Sancii  Be- 
nedici i  non  esscnt,  a  piaediclo  tunc  vica- 
rio el  visilaloribus  auL  praelalae  congre- 
gationis  capitiili  derogari  autinnovari,sine 


romaNum  An.  C.  tbó'i 

diclorum  Eremitarum  consensu,non  pos- 
sent;  ac  alia  loca  quaecumque  el  personas 
quascumque  in  eadeni  socictate  rece- 
plaudi  ;  necnon  quod  eiusdem  societatis 
superior,ex  tunc  maior  nuncupandus,  per 
eiusdem  cougregationis  capitulum  de  anno 
in  annum  cligendus,  loca  et  personas  de 
triennio  in  Iriennium ,  et  frequentius,  si 
sibi  videretur,  visitare  doiioret,  licentiam 
concesserat;  et  omnia  et  singula  privile- 
gia, gralias  et  immunitales  Eremitis  con- 
cessa et  quomodolibet  concodenda  ,  lam 
sacrae  Eremi  Caraaldulensis,  quam  tolius 
praefatae  cungregalionis,  eidem  socielati 
Eremitarum  Sancti  Romualdi, locis  et  per- 
sonis  commuiiia  esse,  diimmodn  receptio 
et  adniissio  huiusmodi  per  capitula  gene- 
ralia congregalionis  sacrae  Eremi  el  San- . 
eli  Michaelis  de  Murano  praedict.  appro- 
barelur,  voluerat.  El  pracfali  Eremitae , 
vigore  concessionis  huiusmodi,  in  eorum 
capilulis  congregali ,  nonnuUas  conslitu- 
tiones  et  statuta  super  fribus  subslanlia- 
libus  et  forsan  aliis  eniillendis  volis  et 
regularibus  instilulis  Regulae  Sancti  Be- 
iiedicti,  et  divinis  officiis  cclcbrandis  ac 
nliis  felicem  diclae  societatis,  tam  in  spi- 
rilualibus  quam  in  lemporalibiis,  guber- 
nationem  el  directionem ,  ac  honeste  et 
religiose  vivendi  modum  concerncntia  or- 
dinaveianl.  Ac  postmodum  praesidens  el 
definitores  capiluli  generalis  congregalio- 
nis sacrae  Eremi  et  Sancti  Michaelis  prac- 
dicti,  per  eorum  specìales  lileras,  dieta 
quinque  eremiloria  et  socielatem  huius- 
modi ab  eorum  congregalione  penitus  se- 
paravorant ,  el  dissobitam  el  separatam 
esse  declaraverani ,  iiullamque  sibi  eli- 
gendi superiorem  ,  necnon  eremiloria  ac 
illorum  personas  liuiusmodi  visilandi  fa- 
cullalem  reservavcrant ;  quodque  praclìili 
Eremitae  ad  eorum  superioris  huiusmodi 
electionem,  proni  eis  visum  foret,  proce- 
dere possent ,  ac  in  iis,  quae  eremiloria 
et  illorum  personas  praedicta  concerne- 


Ali.  C.  1S3'»  PAULUS 

baili,  ac  quidquid  eidera  societati  visum 
Ibret ,  a  Sede  Apostolica  petere  possent, 
voliierant. 

§  h.  Praefatiis  Cleiueiis  praedeccssor 
ciemcns  VII  praedicta  omnia  et  dissoUitioiiem  huius- 
firnwvu';''  ""''  'nodi  approbaveral  et  (■onrirmaveral,  eis- 
(jue  unum  dictae  societatis  maiorem  et 
correctores,  nunc  autem  visilatores  nun- 
cupafos,  locorum  priores  et  alios  officia- 
les ,  proni  eis  expediie  videretur,  per 
seipsos  annis  singulis  eligendi,  qui  eo 
ipso ,  quo  electi  forent ,  confirraati  esse 
censerentnr,  indnlserat. 

§  5.  Et  successive,  cuniipsi,  prò  dictae 
Et  cii.im  con-  sociclalis  commodiori  subcrnatione,  ali-  | 

StitllliouCS     prò  1*       •  '^  •  •         '^ 

diciae  società-  quas  cx  pracdictis  constitutionibus,  ordi- 

,i'i'„,',^as"'à",p°o'- nationibns  et  capitulis,  eis  diligenlins  et  j 

''"■"f  nialuriusexaniinatis,  cassassenl,  et  aliquas 

denuo  ordinassenl,  et,  amotis  quibusdam 

superiluis,  in   meliorem   formam  refor- 

massent,  idem  Clenienspraedecessor  illas 

etiam    approbaveral    et    conlirmaverat  , 

proni  in  diversis  inslrumentis  et  scriptn- 

ris  vicarii  generalis  ac  visitalorum  prae- 

sidentis  et  definilornm  praedictorum ,  ac 

ipsorum  Leonis  el  Clementis  praedeces- 

sornm    diversis   literis,  dicelianl  plenius 

contineri. 

§  6.  Ac  prò  parte  eorumdem  maioris, 

societatemcino  visilatoris,  priorum,  fratrum  el  Eremita- 

jstaol     inslUuit  -i  r^^  .*  j  •     i 

Eremitarum  s.  ''Il"'  ddem   Clementi  praedecessori  hu- 
Romuaidi  "im-iniliter  supplicalo  ut,  ex  praedicLis  el  aliis 
eis  concessis  et  concedendis  locis,  imam 
tantum  socielalem  Ereinilarum  Sancii  Ro- 
mualdi  erigere  el  insliluere,  praemissis 
el   aliis   infrascriptis,  prò  illorum  subsi- 
slentia  firmiori,  robur  apostolicae  firmi-  j 
talis  adiicere,  ac  alias  in  praemissis  op- 
portune providere,  de  benignilate  aposto-  \ 
fica  dignaretur;  praefalus  Clemens  prae-  | 
decessor,  qui  ad  ea,  per  quae  status  re-  i 
ligiosarum  personarum  florere,  ipsaeque  ; 
personae  acceptius  divinis  beneplacitis  sa  ■ 
coaplare  possenl,  solertiae  suae  curas  li-  j 
benter  dirigebat;  volens  maiorem,  vinita-  j 


III  pp. 

tores ,  priores ,  ofiìciales  ac  eremitas  so- 
cictatis  hniusmodi  amplioris  apostolici 
favoris  praesidio  complecti ,  ac  eos  et 
eornm  singulos  a  quibusvis  excommuni- 
cationis,  suspensionis  et  interdicti  aliis- 
que  ecclesiasticis  sententiis ,  censuris  ac 
poenis,  a  iure  vel  ab  bomine,  quavis  oc- 
casione vel  causa  lalis,  si  quibus  quo- 
modolibet  innodati  existebanl,  ad  effectum 
infrascriptorum  dumtaxal  consequcndnm, 
absolvens  et  absolutos  fore  censens,  hnius- 
modi supplicationibus  inclinatus,  sub  da- 
tam  videlicet  tertio  nonas  septembris , 
pontificalus  sui  anno  sexto,  anctoritale 
apostolica ,  ex  praediclis  ac  quibuscum- 
que  aliis  eis  tunc  el  prò  tempore  dictae 
societati  ubique  terrarum  concessis  et 
concedendis,  ac  per  eos  recipiendis  et 
retinendis  eremitoriis  et  religiosis  locis , 
imam  tantum  omnium  ac  singulorum 
fratrum  in  eisdem  eremitoriis  et  religio- 
sis locis  prò  tempore  degentiunri  società- 
lem  Eremitarum  Sancii  Romualdi  nuncu- 
pandam;  per  superiorem,  maiorem  min- RcsoniUm  quo- 

,  .    .,    ,  .,    ■  .  quo  iussilabiinfi 

cupalum  ,  visilatores ,  capitulum,  priores  superiore  nun. 
ac  alios  offìciales ,  iuxta  ipsius  societalis  '^"'""'i'"''»'»"; 
slalufa  et  ordinationes,  regendam  et  gu- 
bernandam. 

§  7.  Ita  quod  omnes  et  singnli  dictae  omnesque  na- 
socielatis  fratres,  praesentes  et  futuri ,  s'o^r^cuTom  """ 
quamvis  in  diversis  locis,  etiam  extra  Ita- 
liani et  loca  ultramarina,  prò  tempore 
manerent,  unum  taraen  corpus  el  unica 
socielas  Eremitarimi  Sancii  Romualdi,  Ca- 
inaldulensis  Ordinis  ,  perpetuis  futuris 
temporibus  exislerent  ac  facerent. 

§  8.  Cum  facultate  celebrandi  genera-  FacuHaies  \xt 
lia,  provincialia  ac  alia  capitula  eiusdem  "LTi"'"  "^*"" 
societalis,  el  in  eis  superiorem,  maiorem, 
priores,  rectores  et  alios  ministros  eli- 
gendi; et,  prò  eiusdem  societalis  conser- 
vàtione  el  augmento,  missas  et  alia  divina 
officia  in  eorum  capitulis  celebrandi,  alia- 
que  omnia   et   singula,  quae  ad  similes 


\ 


«4r   ;    ■-  - 

*An.  C.  laó'l 


170 


BULLAIUtM 


tom    concessll; 


bociolales    perlinel)aiit    et    prò  -tempore 

pcrlinerent  ,  facieiKÌi,  erexit  ac  instituit. 

^  9.  Xecnon  separationcm ,  dissolutio- 

initiiiia  ornili»  jieiii,  coiicessiuiiein  et  indulta  ac  faculta- 

fiimavi'iV  '""  te.s  eis  quoinoilolibel  concessa;  ac  consti- 
tutiones  el  statala  per  capilulum  diclae 
ereclae  società! is  edita,  ut  praeferlur,  re- 
formata ;  ac  omnia  et  singula  privilegia , 
iadulta   el  gralias   per   Sedem  eamdcm 

I  dictae  socielali  vel  per  aliani  iacultatem 

habenteai,  etiani  vivae  vocis  oraculo  vel 
alias  quomodolibft,  concessa  etconcessas, 
aucloritate  proedicta  approbavit,  confìr- 
mavit,  slabilivit  ac  robiir  aposlolicae  con- 
fi rmationis  liabere  decrovit,  suppìensoni- 
nes  et  singnlos  dofecfus,  tara  iuri«<  quam 
facti ,  si  qui  forsan  intervenerant  in  eis- 
dem. 

§  10.   El  prò  potiori  cautela  maioris, 

Aiiariae  eden- visitalorum,    priorum   et   officialium   el 

di  elharbamdo-       .  ,  -    .      •       -ii 

ferendi  tacuiu- aliorum  fralTum  praetatae  societat'.s,  lUas 
et  illa  quinque  eremitoria  praedicla  ei- 
dem  malori,  visitatoribus ,  prioribus   et 
fratribus   eol'um    erectae   societatis,  prò 
tempore  existentibus,  de  novo  perpetuo 
concessit  et  assignavit  ;    quodque  omnes 
et  singuli  dictae  societalis  erectae  Ere- 
mifae,Ordinem  praedictum  in  ipsa  socie- 
tate  professi,  lune  praesentes  et  futuri, 
in  capitulo  generali    prò   tempore  cele- 
brando, in  co  voccni  habentos,  prò  felici 
diclae  societalis  statu  et  successu ,  alia 
staluta,   constitutiones ,  ordinafioncs  ac 
omnia  et  singula ,  quae   in  spiritualibus 
et  temporalibus  ipsius  societalis  ac  eius 
regularis   disciplinae   statum ,   obscrvan- 
tiam,  indemnilatem,  et  circa  divini  officii 
et  missarum  dircctionem  etordinationem, 
ac  caeremonias,  absque  ipsius  Regulae , 
in  substaniia  vel  in  effeciu,  variai  ione , 
inlerprelalione  vel  declaraiione ,  quoqiio 
modo  cunccrnere  posscni,  insliUiendi,  or- 
dinandi, inlerprelandi ,  dcclarandi  el  alia 
de  novo  faciendi;  et  sic  inslilula,  ordi- 
nala, inlerprelala,  declarala  el  de  novo 


.iliorum  oi'mit; 


ROMANUM  A"'  ^'-  ''^^'* 

facla,  in  loto  vel  in  parte,  proul  rerum 
et  temporum  qualilas  exigeret ,  toUendi 
el  alterandi  ac  in  melius  commutandi  ; 
necnon,  prò  honestale  et  qualitale  vilao 
ercmitirae  liuiusmodi,  barbam  deferendi 
plenam  el  liheram  eis  concessit  faculta- 
tem. 
§  11.  A<'  huiusmodi  socielalem,  omnes- a  tuperioriiaia 

,  .  *,  I       ordinai  ioi  lini, 

que  et  smgulos  superiores,  eremitas ,  ob-  i„,,„i5Uoiuni  ei 
lato?,  novilios,  familiares,  servilores  et  per 
sonasdictae societalis,  lune  el  prò  tempoie 
exislenles,  ac  ipsius  monasleria,  eremito- 
ria religiosa  et  loca  alia  quaecumque,  ac 
mobilia  et  immobilia  bona,  tunc  praesentia 
el  futura,  ad  praeratain  socielalem  quomo- 
dolibel  prò  tempore  pertinentia,  et  in  po- 
slerum  eidem  de  novo  erectae   societati 
quandocumque  seu    quomodolibet   uniri 
voi  incorporari  seu  subiici  in  perpetuum 
veladlempuscontingeret,  a  quorumcum- 
qiie  legatorum  ,  etiam  de  latere ,  necnon 
nunciorum  diclae  Sedis,  ac  quorumvis  offi- 
cialium  Romanae  Curiae  et  patriarcharum, 
arcbiepiscoporum ,  episcoporum,  eleclo- 
rum  et  inquisiloruni  haerelicae  pravitatis, 
quacumque,  eliam  apo-tolica,  aucloritate, 
aliorum  quorumcumque  iudicum  ordina- 
riorumelnonordinariorum,  quavis  auclo- 
ritate etpotestale  fungenlium,  ditione,au- 
ctoritate,  superiorilate,  potestale, dominio, 
visilatione,  reformalione  etcorrectione,  ila 
quod  conira  dictam  de  novo  ereclam  so- 
cielalem vel  eius  singulares  personas,  nec 
non  monasleria,  eremiloriaet  loca  et  per- 
sonas ac  familiares  cum  eis  dcgentcs,  ralio- 
ne  del  idi  ,    excessus  seu  contraclus  aul 
rei  de.  qua  ageretur,  ubicumque  inirelur 
contraclus,  conimilleretur  delictum   aut 
res  ipsa  consisterei ,  excommunicationis, 
suspensionis  autinterdicli  aul  alias  quasvis 
sententias,  nisi  de  speciali  Sedis  praedictae 
commissione,  quomoiolibel,  dircele  vel  in- 
dircrte,  proferre  seu  promulgare  non  |ios- 
senf. 
§  12.  Necnon  ab  omnibus  et  singulis 


An.  e.  153ft  r.VULtS 

A  deciraarom,  decimis,  coUectis ,  exactionibus,  gabcllis, 
soiuiione  libe-  tallus,  dativis,  datus,  traclis,  subsidiis  can- 
'""'  f ativis,  impositionil)us  ordinariisct  cxlraor- 

dinariis,  collegiis,  parochianis,  univcrsila- 
libus,  monasteriis,  fabricis  et  aliis  quibus- 
vis  personis,  quacumque  aiictoritate  et  ex 
quavis  causa  et  consideratioiie,  etiam  prò 
expeditione  centra  infideles  aiit  fabricae 
basilicae  Principis  apostoloruni  de  Urbe, 
aut  aliis  immincnlibiis  necessilatibus Sedis 
praediclae,  auctorilate  eiusdem  Sedis  vel 
quavis  alia  impositis  et  imponendis ,  sub 
quacumque  verborum  vi  et  forma,  etiam 
sub  excommunicationis  latae  sententiae 
poena,  exempti  et  exempta  censerentur, 
nisi  de  indulto  et  societate  huiusmodispe- 
cialis  et  expressa  mentio  in  literis  aposlo- 
licis  fieret,  et  tunc  non  veram  decimam, 
sed  mediani  auri  unciam  Cainerae  Aposto- 
licae  solvendo,  prò  omnibus  eorum  locis 
ac  ererailoriis,  bonis  el  personis,  lilicralio- 
nem  consequerentur ,  prorsus  exemit  et 
totaliter  liberavi!  ;  eaque  omnia  et  eorum 
quodlibet  in  ius  el  proprietatem  beat.  Petri 
etPauliet  Sedis  praediclae,  ac  sub  eorum 
et  dictae  Sedis  protectione  suscepit.  Et  si 
legali  et  subdelegati,  ordinarli  aut  aliae 
personae  praediclae  conira  cxemptionem 
'   .  etliberationemhuiusmodi  quicquam  atten- 

tare quoquo  modo  praesumerent,  ac  lite- 
rarum  desuper  conficieudarum  vigore  re- 
quisiti per  ipsiusdenovo  ereclae  societatis 
prselalos,  Eremitas  vel  procuratores  eonim, 
infra  Ires  dies  a  die  requisitionis  huius- 
modicomputandos  non  desisterent,  excom- 
municationis sententiae  ipso  facto  nosce- 
rent  se  subiectos;  et  si  forte  aliter  factum 
fóret,  eo  ipso  esset  irrilum  et  inane  nul- 
liusque  roboris  vel  momenti. 

§  13.  Praeterea  ipsis,  religlosos  eorum 
Reii-iosos  Oi-Oi'dinis  ad  primam  tonsur.im  et  quaiuor 
dinit  ad  mino-  miuorcs  ordiucs  promoveudi  ;  ad  sacros 
mov°eri'"!cien°i  vero,  eiiaui  SÌ  tcmpus  a  canonibus  slatutum 
per  queroiibei  jjqj^  aliingerent,  per  nuemlibet  catliolicum 

»olislilcmeiei-  "      .  '  ■    .       .  ,.,  .         ,  . 

epiàcopum  in  eorum  locis  et  alibi,  uhi- 
PuU.  Rum.  Yvì.  VI.  2o 


IH  TP.  -177       An.  e.  lì)-,1 

cumque  eis  commodum  foret,  absnne  IJ.  •«  lempor»  u- 

...  .  .  '  cuUalcm  tribif^ 

eentia  dioecesani ,  etiam  extra  tempora,  «'e.  i; 
diebus  tamen  dominicis  vel  festivi? ,  eos 
pronioveri  faciendi,  acillos  eis  libere  con- 
ferendi;  eumdemque  episcopum,  prò  con- 
secralionibus  altarium  seii  ecclesiarum, 
acproOleo  Sanclo  et  quolibet  ecclesiastico 
sacramento,  adeundi;  et,  de  licenlia  eorum 
capiluli  generalis  seuprovincialis,  lerusa- 
lem  et  alia  loca  sancta  visitandi  et  inibi 
habitandi ,  ac  loca  et  eleemo.synas  ,  etiam 
ab  infidelibus ,  recipiendi  licentiam  et  fa- 
cultatem  concessif. 

§ '14.  Et  insuper,  prò  conservatione  puri-  'ufiiessum  ?.i 
talis  eorum  soliludinis,  ne  mulieres  ad  liehbus  proiii- 
eorum  eremitoria,  etiam  Sancii  Hieronymi  ''""' 
de  Pascilupo,  Eugubinae  dioecesis,  tunc 
praesenliael  futura,  intra  videlicet  per  eos 
praefìxos  seu  praefigendosterminos,  prae- 
ler  illos tantum  dies,  quos  ipsi  slatuerenl, 
dummodo  non  ultra  tres  dies  in  quolibet 
anno,  accedere  quomodolibet,  sub  excom- 
municationis poena,  auderent  vel  praesu- 
merent, cellularum  lamen  ipsorumingres- 
su  semper  prohibilo  remancnle,  inhibuit. 

§  15.  Demum,  prò  commoditateet  utili-    siabiiia  aiie- 

Z"  .        .  ,  ,      .  nandi    nd    eii- 

lale  eremitonorumet  locorum  numsmodi,  demem  miiiia- 
tuncpraesentium  et  futurorum,  de  licenlia  ce"„\"m'taper' 
eorum  capituli  generalis  seu  provincialis,  "'"*  '""• 
eis  et  cuilibet  eorum  ac  prò  tempore  exi- 
slentibus,  quaecumque  immobilia  ad  eos 
eorumque  ccclesias,  eremitoria,  altana  et 
loca  huiusmodi  prò  tempore  spectantia  et 
pertinentia,    in  empbyleusim  perpetuam 
vel  per  tempus,  sub  aliquo  annuo  canone 
sive  censu  quibusvis  personis,  in  eviden- 
tem  ecclesiarum,  monasteriorum  et  reoru- 
larium    locornin    buiusmodi   utilitatem,  . 
concedere;  illaque  prò  aliis  immobilibus 
ulililatibus  permutare  seu  vendere  et  alie- 
nare, el  prelium  inde  proveniens  in  aliis 
iinmol)ilibus  bonis  eorum  ecclesiis,  eremi- 
I  Pnmum  declarat  Concil.  Trid.,   sess.  xxiM  , 
De  lieforui.,  cap.  Il;  secundiim  revocavit  idem 
Concil.,  ubi  sup.,  cap.  12  et  seqq. 


An.  C.  IS3'«        178  BL'LLARITM 

loriis  ef  regiilaribu?  locis  ulilionlms,  ac 
alias,  iuxla  ti^norem  litcraruiii  recDlLMidae 
luemoriac  Pauli  Papae  seciiiidi,  similiter 
praedecessoiis  nostri,  de  rebus  ecclesia- 
sticis  non  alienandis  edilarum  :  ita  quod 
priores,  qui  prò  tempore  essent,  locorum 
liiiiusmodi  iudices,  ad  hoc  ut  iniuiobilia 
bona  huiusmodi  in  emphyleusim  vel  cen- 
sum  aut  alias  danda  et  permutanda  seu 
vendenda  etalienanda,  corani  eisdemiudi- 
cibus  speclarenlur,  eligere  possent,  conver- 
tere, et  ceteris  eremitoriis  eorum  socielatis, 
proiiteis  comniodiusvisumlbret.  proeius- 
deni  sociclatis  conservatione  applicare  va- 
lerenl,  etquaecuniquebona,etiam  feudalia 
acemphyteutica,  etiani  ecclesiastica,  eideni 
socielali,  lam  inlervivos  quam  causa  nior- 
tis  seu  testamento,  vel  codicillo,  dari,  con- 
cedi ei  relinqui  libere  possent. 
§  16.  Ila  quod   ipsa  societas  ad  eadem 

Onera,  art  qui  onera,  ad  quae  donator  seu  testator  lin- 

pro  dictìiboniv  ■  !•  •  , 

Ertm.i.ie  lene-  lusHiodi ,  occasioue  bouorum  eoruuidcm, 
no"ram'.:!^!iofi:'^"^balur,et  quapcumquc  alia,  quae  ipse 
niri  rtecre»ii;  donalor  seu  testator  eliam  imponeret , 
omnino  tenerentur ,  eliam  si  ad  certum 
numerum  grenerationum  aut  nominafio- 
num  eadem  bona  concessa  essent ,  ipsa 
societas ,  non  perpetuo ,  sed  per  triginla 
annos  proqualibetgeneratione  seu  nonii- 
natione  huiusmodi  bona  eadem  lenere 
possent;  et  fmilis  ipsis  annis,  bona  prae- 
dicta  ad  eorum  directos  dominos  devolve- 
rentur,  et,  absque  eorum  consensu,  tenere 
non  valerent,  statuii  et  ordinavi!. 

§  17.  Ullerius  ipsis,  delicentia  capituli 
romm  »nima- generalis  seu  provincialisdiclaesocielalis, 

rum  celerorum  .  ■•  .-,     r.    i       .       • 

locnram  sofie-  curaui  auimarum  monasleru  b.  Salvatons 
'■'  '  1"r",'"  de  Monte  Acuto  et  parochialiumS.Michaelis  i 
'-i',  Archangeli,  ac  prioratus  S.  Salvatoris  de  j 

Fano ,   Perusinae ,  Tudertinae  et  Fanen-  i 
sis  dioecesis,  ecclesiarum,  eidem  socielali  j 
perpetuo  canonice  unitarum,  abdicare; 
et,  de  consensu  illorum  parochianorum,  in 
loco  dictis  parochianis  accommodo  ,  alias 
eccles.,  quibus  cura  parochianorum  prae- 


KO.\i.\Nra  Al,  e.  1S35 

faloruniapplicaielur,  construi  facere, seu 
alteri  parocliiali,  quae  parochianis  huius- 
modi accomoda  l'urei,  eliam  de  consensu 
illius  recloris,  cui,  prò  huiusmodi  cura 
exercenda,  quod  inter  eos  couventum  esset 
solverent ,  ac  illas  iurisdiclioni  ordinarli 
loci  subiicere. 

§  18.  Ac  loca  quaecumque,  etiam  per  ^-oIaq^^e  ere- 
ecclesiaslicasel  religiosas  personaseiscon-  '"']"."  "*'*'''" 
cedenda  recipere  et  eorum  usui  applicare. 
Necnon  loca  sive  eremitoria  prò  tempore  re- 
ceptaperlìcere,et  alia  de  novo,  cum  eccle- 
siis,  oratoriis,  humili  campanili,  cellulis 
elofficinisnecessariis,  construere  seu  con- 
strui, et  iam  constructa,  proconvenientiori 
eorum  mansione,  demoliri  lacere,  elea  ad 
aliorum  locoium  conslructorum  sive  de 
novo  construendorum  usurn  convertere. 

i^  19.  Ac  prò  dicliOrdinispropagatione,  neii^iosos  i,no- 
omnes  et  singidos  religiosos  quorumcum-  ™",m""'''eii*'m 
que,  etiam  Mendicantium,  Ordinumel  con-  Mondicmiium  , 

ad     socielalem 

gregalionum  ac  monasleriorum  ad  eremi-  umquamad  at- 
toria praefata,  lamquam  ad  arctiorem  vi-  riX'ì'pnts'f'dc- 
lam,  convolare,  et  sub  socielate  et  eorum  ""'"'• 
habitu  Altissimo  famulari  eligentes,  supe- 
riorum  suorum  licentia  pelila,  licei  non 
obtenta,  absque  alia  conlradiclionevelob- 
slaculo,  recipere;  ipsique  sic  recepii  et  in 
eadem  socielate  sive  Ordine  professi ,  ad 
omnia  officia  et  dignitates  sociefatis  eorum- 
dem  Eremitarum  promoveri  et  assumi  libe- 
re et  licite  valerent,  indulsil. 

§  20.  Postremo  maiori  ac  omnibus  et  induua,  tr»- 
singulisvisilaloribus,  provincialibus,  prio-  "."  °'  p""'"- 
ribus  et  aliis  officialibus  ac  fralribus  sive  cumquoiiiioruni 

^  .   .  ,     .  .       .  Ordinum      huit 

Lremilis  praelatis,  ut  ipsi  et  omnes  et  .«ooieiaii  con- 
singuli,  ac  commissi,  oblali,  novilii,  ser-  ''"""' 
vilores,  i'arailiares,  benefactores  et  aliae 
persoiiae,  ac  etiam  oratoria,  ecdesiae, 
monasteria,  eremitoria  et  luca  et  quae- 
cumque bona  et  celerà  alia  eìdem  so- 
cielali prò  tempore  pertinenlia ,  omnibus 
et  singulis  indulgenliis,  pe  xalorum  re- 
missionibus,  gratiis,  concessionibus ,  l'a- 
cultatibus ,  immunitatibus ,    exemptioni- 


Ali   C.  iìCh  .  t-AtJLUé 

bus,  pi'ivilegils,  pneeniineutiis,  praeroga- 
livis  ,  libertatilius,  favorilnis,  licentiis  et 
indiiltisapostolicisvelalilor,qiialiacunique 
esserli,  qiiibiis  omiies  et  singuli  Ordines, 
congregationes,  societates  et  monasteria, 
sub  approlìatisRegulis  degenfes  seu  mili- 
lanlos,  ac  ilegeulia  seu  mililautia,  eorum- 
que  superiores  generales,  proviuciales  et 
parliculares  monaci  seu  religiosi,  com- 
inissi,  oblati,  novitii,  familiares,  servito- 
res,  benefactores  et  aliae  personae  eorum- 
que  ccclesiae,  oratoria  et  alia  quaecum- 
que  bona ,  qnae  omnia ,  ac  si  nominatim 
exprimerentur,  dictus  Clemens  praedeces- 
sor  baberi  voUiit  prò  sufficienter  express 
sis,  coniunctim  veldivisim,  eis  et  cuibbet 
ipsoruni ,  in  genere  vel  in  specie ,  etiam 
vivac  vocis  oraculo  vel  alias  quomodolibet 
concessis  seu  concedcndis ,  tam  in  spiri- 
Inalibus  quam  lemporalibns,  el  lam  in  com- 
muni qiuuTi  parliculari  seu  alias  quomo- 
dolibet utebantur,  potiebantur  et  gande- 
bant,  seu  uti  ,  poliri  et  gaudere  possenl 
quomodobbet  in  luturum,absque  ulladif- 
l'orentia,  iam  in  communi  quam  in  parli- 
culari vel  abas  (piomodolibet  uti ,  potiri 
el  gaudere  libere  et  licite  possent  et  vale- 
renl  in  perpetuum,ac  etiam  de  novocon- 
cessit  pariter  el  indulsit,  et  in  eis  locum 
liabere  vobiil,  ac  si  eisdem  omnia  etsin- 
gula  praemissa  directe  el  expresse  con- 
cessa fuissenl,exceptis  quae  essent  contra 
eorum  conslitutiones  approbalas  ac  ordi- 
ualiones  capitulares  l'aclas  el  prò  tempore 
lacicndas.  Ac  ni,  dum  privilegiorum,  con- 
cessionum,  exeuiplionum,  immunitalum, 
f  acuita  lum,gralia  rum  elindullorum  eorum 
el  cuiusiibet  diclorum  Oidinum,  congre- 
gationum  ,  socielalum  et  monasteriorum 
originales  lilerae  seu  Iransumpla  aulben- 
ticaexillis,  proni  in  favorem  dictae  socie- 
lalis  eiusque,  supeiiurum ,  ereuuiarum, 
romniissorum  ,  oblaloiiuu  ,  novitiorum  , 
j'amiliarium,  seivilorum,  bcnefaclorumet 
personaruui  ac  ecclesiarmn,  'uonaskTio- 


III  VP.  i7ft      An.  !!•.  Ib3!t 

rum,  eremitoriorum,  locorum,  bonorum 
et  aborura  ceterorum  eiusdem  societatis. 
oslenderenlur  vel  exhiberentur ,  eadeni 
fides  indubia  adbibcretur,  tam  in  iudicio 
quam  extra,  et  aliis  locis  quibus  opus  foret, 
ac  si  prò  el  in  iavorem  eorum  societatis, 
ecdesiaruni,  eremitoriorum  el  monaste- 
riorum, fratrum  et  personarum  ac  bono- 
rum praedictorum  acpraediclarumaSede 
praedicla  emanassenl,  ac  eis  et  cuilibet  ip- 
sorum  fuissent  immediate  concessae,  man- 
davit. 

§  21 .  Necnon  quod  iilerarum  desupor    rransumpHi- 

/1-1  .  ..  ..  quo    crtii    TO- 

conliciendarum  transumptis,  nianu  notarn  ìi,»; 
publici  subscriptis,  et  sigillo  alicuiusprae- 
lali  ecclesiaslici  munitis,  ul)i(]ue  staretur. 
proni  originalibus  literis  starelur,  et  piena 
fides  in  iudicio  et  extra  adbiberelur,  quae 
eisdem  desuper  conficiendis  literis  darelur, 
si  essent  exhibilae  vel  ostensae. 

§  22.  Quodque  lilerae  ipsac  desuper  con-   ciau^ui,.»  .r.- 
ficiendae,  cura  confeclae  forent,  ac  in  eis  ^èr'^iTa" ''Ip- 
contenlaquaecumque,  sub  qùibusvisrevo-  p"*""- 
calionibus,  modifìcationibus,  limilalioni- 
bus elsuspensionibus  quarumcumque Iile- 
rarum ,  graliarum  et  dispositionum  per 
ipsum  Clementem  praedecessorem  et  Se- 
dem  praedictam ,  etiam  motu   proprio  et 
ex  certa  scientia,  seu  ad  imperatoris,  regum 
et  ducum  instanliam,  concessis  etconce- 
dendis,  nullalenuscomprebenderentur,  sed 
semper  ab  illis  excepfa  essent,  et  esse  cen- 
serenlur.  El  quolies  revocala,  modificala, 
limitala,  suspensa  aut  alleralaforent,  lolies 
in  eo  slalu,  in  quo  ante  revocalionem,  mo- 
dificalionem ,  limilalionem  et  suspensio- 
!  nem  huiusmodi,  repositae,  reslitulae   il 
i  reintegralae  ac,  si  opus  fueril ,  de  novo 
concessae  esseni,  et  esse  censerenlur.  Et 
1  quotiescumque  per   aliqucm  a\it    pluros 
i  actus  contra  ea  aut  ipsorum  aliqua,  a  (juo- 
I  quam,cuiiìscumqui'  dignitalis, status, gi'a- 
j  dus  et  condilionis  ioiet,  ex  negbgcnlia  vel 
ignoranlia  iìlorum,  quibus eaconcedeban- 
tur,  aut  aliq'^avis  causa,  scienler  vel  igno- 


An.  C.  1854 


Dut)ì.i  in  dii-tae 
sociflalis  I'avo- 
reni  ìnieiprfia- 
rì  iussil,  sublala 
aliler  iuilicaudi 
faeultale: 


Eicculorcs  di- 
clae  Lullae  ile- 
putaTit  i 


180  BULLARIUM 

ranter,  attentari  vel  attentata  oDservari  con- 
tingeret;  niillum  lamen  propterea  cxem- 
ptionibus,  immunitatibus,  libcrfatibiis , 
gratiis,  induUis  et  privilegiis  liuiiisinodi 
praeiudicium  generareliir ,  sed  ea  omnia 
et  singula  in  suo  robore  et  firmitale  per- 
manerent,easdem  literas,  absquealionuii 
instrumentorum,  literarum  praedictaium 
productione  et  ostensione,  ad  probanduni 
piene  omnia  et  singida  siiperius  onanala 
et  specificata,  in  iudicio  et  extra,  ubique 
sufficere,  nec  ad  id  probationis  alterius 
adminiculum  reqiiiri. 

§  23.  Et  si  forte  contingeret  aliquod 
dubium  in  dictis,  per  ipsum  Clemenlem 
praedecessorem  confii'matis,  autliterissuis 
super  praemissis  conficiendis  huiusniodi, 
aut  aliquo  eorum  prò  tempore  emergi, 
data  verborum  ambiguilate,  et  iurisperito- 
ruminterpretatione,  indictaesocietatis  de 
novo  erectae  ac  illius  locorum  parlicula- 
rium  et  personarum  favorem  interpretari 
debere.  Sicque  per  quoscumque  iudices  ^  et 
extraordinarios  ac  delcgatos  et  causaruni 
Palatii  Apostolici  auditores  ac  S.  R.  E. 
cardinales  sententiari,  iudicari  et  definiri 
debere,  sublata  eis  et  eorum  cuilibet  qua- 
cumque  alia  iudicandi  et  interpretandi 
facultate  et  auctoritate,irritum  quoque  et 
inane  quicquid  secus  fieri  sive  attentari 
contingeret,  decrevit. 

§  Q^.  Ac  voluit  et  concessit  universis 
et  singulispatriarchis,archiepiscopis,  epi- 
scopis,  abbatibus  ac  aliis  in  dignilate  ec- 
clesiastica constitutispersonis,  ac  quarum- 
cumque  metropolilanarum  et  calhedralium 
ecclesiarum  canonici?,  necnonpraefatoruiu 
patriarcbarum  ac  archiepiscoporum  et 
episcoporum  in  spiritualibus  vicariis  et 
officialibus  generalibus  dari  in  mandatis 
quatenus  ipsi,  vel  duo  aut  unus  eorum, 
per  se  vel  alium  seu  alios,lileras  desuper 
conficiendas  huiusmodi,  cum  confectae  fo- 
rent,  acin  eis contenta  quaecumquesolem- 
niler  publicanles,  ipsisquc  I^rcniitis   seu 

1  OrJimrUs  addii  Cherub.  (r    t). 


ROMAl^fUM  An.  (1.  iafa 

fratribus  acpersonis  praedictisln  praemis- 
sis efficacis  defensionis  praesidio  assistere, 
an  lacero  eosdem  Eremitas  ac  alias  personas 
omnibus  praemissis  pacifice  fruì  et  gau- 
dcre ,  non  permittentes  ipsos  seu  ipsas 
siiper  iis  per  quoscumque  quomodolibet 
indebite  molestari,  perturbari  aut  inquie- 
tari.  Conlradictores  quoslibet  et  rebelles, 
jK'rcensuras  ecclesiaslicas  ac  alia  oppor- 
tuna iuris  remedia,  appellatione  postpo- 
sita ,  compescendo,  et  legitimis  super  iis 
habendis  servatis  processibus,  censuraset 
poouas  ipsas  iteralis  vicibus  aggravandi, 
invocali!  eliam  ad  id,  si  opus  foret,  auxilio 
bracini  saecularis. 

§  '^5.  Non  obstantibus  praemissis  ac  coniranis  qui- 
Clementis  (per  quam,  inter  alia,  voluerat  p";,'";,7;;™: 
quod  pctentes  beneficia  ecclesiastica  aliis  s'^"- 
uniri,tenerenturexprimere  veruni  annuum 
valoreni ,  secundum  communem  aestima- 
tionem  ,  tam  beneficii  unìendi  quam  il- 
lius cui  unio  fieri  peteretur ,  alioquin 
unio  non  valeret ,  et  semper  in  unio- 
nibus  commissio  fieret  ad  partes,  vocatis 
quorum  interesset);  necnon  Pauli,  priede- 
cessorum  praedictorum  ,  ac  similis  me- 
moriae  Innocentii  IV ,  centra  exemptos 
edita,  quae  incipit  Volentes;  necnon  qui- 
bus  cavetur  quod  nuUus  extra  suam  ci- 
vilatem  vel  dioecèsim ,  nisi  in  certis  ex- 
ceplis  casibus,  et  in  illis  ultra  unam  diae- 
lam  a  fine  suae  dioecesis  ad  iudicium  evo- 
cetur,  seu  ne  iudices  a  Sede  praedicla 
deputati  extra  civitatcm  vel  dioccesim,  in 
quibus  deputati  forent,  contra  quoscum- 
que procedere ,  aut  alii  vel  aliis  vices 
suas  commilterepraesumerent,  et  Bonifacii 
Vili  Romani  Pontificis ,  eliam  praedeces- 
sorum  nostrorum;  et  de  duabus  diaetis  in 
concilio  generali  edita,  dummodo  non 
I  ultra  Ircs  diaetas  aliquis,  dictarum  litera- 
'  rum  desuper  confìciendarum  auctoritate. 
i  non  tralieretur;  et  quibusvis  aliis  aposto- 
1  licis,  necnon  provificialibus  et  synodalibus 
r  concifiis   eaitia,  generalibus  et  .speciali- 


An.  C.  I!i54  l'AUI.rs 

bus  constilutionibus  et  ordinalionlbiis;  ac  | 
praeclictariim  ecclesiarum,  monasteriorum 
etiam  S.  Antonii  de  S.  Antonio,  Ordinis 
S.  Augiistini,  Viennensis  dioecesis,  et  reli- 
giosorurn  locorum  ac  Ordinum  quorum- 
cumqiie,  eliani  Canialduleiisishiiiiisniodi, 
ac  alioruni ,  eliani  Mendicanlium  ot  non 
Mendicantiuni,  sfalutis  et  consuetudinibus, 
etiam  illis  in  quibiis  cavulialiir  ut  nnili(^- 
res  ad  dictum  eremiloriuui  S.  Ilicronymi 
dePasciiupo,  sub  excommunicalionislatae 
sententiac  poena,  numqnam  accederent , 
iuranienlo,  confirnialione  apostolica  voi 
qiiavis  ilrmitate  alia  rohoratis;  priviloi^iis 
quoque  et  indullis  ac  literis  apostolicis 
Camaldulensi  aliisquc  Uidinibus  Mendi- 
canlium et  non  Mendicanlium  et  Mililia- 
rum  ecclesiis,  monasteriis  et  S.  Antonii 
huiusmodi ,  necnon  universitalibus,  con- 
gregationibus,  societatibus,  communitali- 
bus,  collegiis  et  ceteris  aliis  pcrsonis  et 
locis  per  eumdem  Clementem  praedeces- 
sorem  et  Sedem  pracdiclam,  subquibusvis 
verboruu)  formis  et  clausulis,  eliani  deio- 
gatoriarum  derogatoriis ,  aliisque  effica- 
cioribus  et  insolilis,  illis  praeserlim  quibus, 
inler  alia,  caveri  dicebatur  ex|)rcsse  quod 
nulli  IVatres  seu  monaci,  de  dictis  etiam 
Mendicanlium  Ordinibus,  ad  alium'Ordinem 
etiam  sliictiorem,  transeunies,  por  supe- i 
riores,  priores  et  alios  lialies  Ordinum 
aul  socielatum  ,  ad  quos,  si  Iransierint, 
etiam  de  licenlia  eorumdcm  suporiorum 
petita  et  oblenta,  recipi  et  admilli  pos- 
sent,  alias  recipienles  et  recepii  excom- 
municalionis  senlentiam  incurrerenl  ;  ip- 
sique  sic  vel  alio  modo  recepii,  ad  ali- 
quod  olìicium  seu  praelaluram  eiusdem 
Ordinis,  in  quo  recipiebanlur,  eligi  non 
possent,  absque  Aposlolicae  Sedis  speciali 
et  expiessa  licenlia,  per  ipsius  Sedis  pa- 
tentesliieras  concedenda,  lacientes  plenam 
ac  cerlam  et  delerminalam  de  stallilo  et 
ordinai  ione  huiusmodi  expressam  et  indi- 
viduani    menlionem     Ouibus    omnibus  , 


in  PP.  ÌM       An.  C.  1334 

etiam  si  prò  eorum  sufficienti  derogatione 

de  illis  eorumque  totislenoribus  specialis, 

specifica,   expressa   et   individua  menlio 

seu   quaevis  alia  expressio  habenda   vel 

aliqua  alia  exquisita  forma  servanda  foret, 

dictu*  Clemens  praedecessor  eorum  te- 

nores  et  formas  illarum  concessionum,  ac 

si  de  verbo  ad  verbum  insererentur,  prò 

expressis  babens,  illis  alias  in  suo  robore 

permansuris,  ea  vice  dumtaxat,  auctori- 

tate  praedicta,  specialiter  et  expresse  de- 

derogavit  ,  ceterisque   conlrariis  quibus- 

cumque. 

§  26.  Ne  autem  de  absolutione,  erec-  ei  quoniam  di- 
tione,  institutione,  approbatione ,  confir- ^.'emis"  vii,*''ob 
malione,  supplelione,  concessione,  assi- 'i"'"'   ol'i'i'm. 

*         .  .  ,  f  \[»etlita      noQ 

gnalione,  exemplione,  liberalione,  susce- fuii.  ine  Pomi- 
ptione ,  inbibitione  ,  statuto,  ordinatione,  a'diaTaue;""' 
indulto,  volunlatc,  mandalo,  decreto  et 
derogatione  praedictis,  prò  eo  quod  super 
illis  dicli.  Clemenlis  praedecessoris,  eius 
superveniente  obitu,  literae  confectae  non 
fuerunt ,  valeal  quomodolibet  baesitari; 
ijisique  maior,  visilalores,  priores,  offi- 
ciales  el  fratres  illorum  frustrentur  ef- 
feclu ,  volumus  et  similiter  apostolica 
auctoritate  decernimus  quod  absolulio  , 
ereclio,  inslitulio,  approbatio,  confirma- 
tio,  suppletio,  concessio,  assignatio,  exem- 
ptio,  libcralio,  suscoplio,  inbibilio,  slalu- 
lum,  ordinalio,  indulium,  volunlas,  man- 
datum,  decretum  et  dcrogatio  Clemenlis 
praedecessoris  huiusmodi  pcrinde  a  dieta 
die  terlio  nonas  septcmb.  suum  sorlianlur 
eirectum,  ac  si  super  illis  ipsius  Clemenlis 
praedecessoris  literae,  sub  eiusdem  dici 
dalam,  conlectae  fuissenl,  proni  suporius 
enarralur;  quodque  praosenles  lilerae  ad 
probandum  piene  absolutionem ,  ereclio- 
nem,  inslitutionem,  apiirnbalioncm,  cou- 
firnialionem,suppletioneMi,concessionem, 
assignationem  ,  exemptionem  ,  liberalio- 
nem,  susceptionem,  inhibilioneui ,  slaln- 
tum,ordinalionem,  indulium,  volunlalcni, 
mandatui'.^      ^''".•'etura  et  derogalionem 


L'Uti^tillltl  >lllS. 


Al).  C.  Ih.Vl         IS-J  RULLAR aiJl 

(lleincntis  pi'acdrcossi.rls  huiusiuodi  ubi- 
qiie  sufficiant,  nec  ad  id  probafionis  altc- 
riiis  adminiciilum  roquiratur. 

§  27.  Qiiocirca  universi^  ac  singulisve- 

""■i""''"'"" .*- nerabilibus  IVatribus  nostris  patriarchis, 
arcbiepisropis ,  episcopis  ot  dilodis  filiis 
abbatibus  ac  aliispersonis  in  dignilate  ec- 
clesiastica constitutis,  necnon  metropoli- 
lananim  et  alianim  ecclpsiarum  canonicis, 
ac  poriimdoin  palriai"charuni,arcbiepisco- 
poi'iim,  episcoporum  vicariis  in  spiritua- 
libus  ac  officiaiibus  generalibns  per  apo- 
stolica sci'ijila  niandanius  rpialenus    ipsi 
vi^l  duo  aut  imus  eorum,  per  se  vel  per 
aliiiin  seii  alios,  praesentes  lileras  et  in 
eis  contenta  qnaecumquc,  ubi  et  quando 
opus  fuerit,  ac  quolies  prò  parte  maioris, 
visitatoruni ,  priornin,  olìicialiuni  et  fra- 
trum  praedictorum    seu   alicuius  eorum 
desuper  fuerint  requisiti,  solemniter  pu- 
blicanlcs,  eisque  in    praemissis   eflicacis 
defensionis  praesidio  assistentes,  (aciant 
auctoritale  nostra  praesentes  literas  et  in 
eis  contenta  liuiusniodi  firniiter  observari,  I 
acsing'ulos,  quoseredeni  praesentes  literae  ' 
concernunl,  illis  pacifice  gaudere  ;  non! 
j'erniitlenles  eos  desuper  per  quoscumque 
quouiodolilìel  indebite  niolestari ,  pertur-  ! 
bali  aut   inqnletari.  nonlradiclores  quos-  i 
libel  et  l'ebelles  per  censuram  ecclesia-  ; 
slicani  et  alia  opportuna  iuris  reniedia,  | 
appelialione  postposila,  compescendo;  ac  i 
legilimis  super  iis  habendis  servatis  prò-  ! 
ees-iljus,  rcnsui-as  et  poenas  i[isas,  eliani 
itpralis  vicihus,  aggravando,  invocato etiam  ] 
ad  boc,  si  opus   fuerit,  auxilio   bracliii  ' 
saecidaris  ,  iuxla   voluntaleni   et  conces- I 

sionem  Clemenlis  praedecessoris    huius-  i 

I 
modi.   Non  obstantihus   onuiibus  supra-  i 

iliclis  aul  si   aliquibus ,    i;ouiiauniler  vel  | 

divisim,  a  dieta  sii  Sede  indaltuni  quod  i 

interdici,  suspendi  vel  excomniunicari  non 

jto.-sint  per  lileras  aposlolicas,  non    ia- 

cienles  plenam  et  expressiìrii  ac  de  verbo 


no.MANUM 

ad  verbum   de  indulto  huiusmodi  men- 

lioueni.  Nulli  ergo  ek. 

Datuin  Homae  apud  S.  Pelruni ,  anno 
Incarnationis  dominicae  millesimo  quin- 
gentesimo  trigesimoquarto ,  terlio  nonas 
novembris,  ponlificatus  nostri  anno  I. 
Dal.  die  3  nov.  1534,  ponlif.  anno  i. 


II. 

Qttod  oiiines  ynUitic  et  exemplionps  con- 
cessae  et  concedendae  per  Sedetn  Aposto- 
licain  locis  et  pcrsoìiis  Ordinis  Sanctis- 
siiiiae  Trinilatis  Redemptionis  caplivo- 
vuiH  in  provincia  Castellae  ci  Leijionis 
ai:  iietliicuc,  concessae  censeantur  locis 
et  per.sdiiis  eiiif:dein  Ordinis  in  regno 
l'orlmjidline  '. 

Paulus  episcopus   servns  servorum  Dei, 
ad  perpetuam  rei   memoriani. 

hiler  curas  mulliplices,  quae  nobis  ex 
apostolalus  otiicio  incuinbere  dignoscun- 
tur,  illam  libenler  auiplectinms,  perquam 
status  persoiiarum  quaruuilibet,  praeser- 
tim  religiosorum  (quorum  precibus  assi- 
duis  et  sanclis  operalionibus  pro|)iliatur 
Allissimus),  non  solum  idjìque  lloreal,  sed 
etiam,  auctore  Domino,  l'eiicibns  profìcial 
incremcnlis. 

§  1.  Sane  prò  parie  dilectorum  lilioi'um 
moderni  provincialis  et  aliorum  ministro 
rum  acconventuum  et  monasleriorum  Or- 
dinis Sanclissimac  Trinitali^Iledemplionis 
capli\onuu,  regni,  el  secuuduiu  - ipsir.s Or- 
dinis, provinciae  Porlugalliae,  nobi^nuper 
exbibita  pclitio  coulinebai  quod,  lieet  ipsa 
privilegia,  exempliones,  concessioncis  et 
indnlla  monasleriis  eiusdem  Ordinis  pro- 
viiiciae  Castellae  el  Legionis  ac  Detbicae, 
stcundum  morem  Imiusmodi,  ac  eoruui- 
d,  ni   proviiiciac  Ca>tellae  el  Legionis  ac 

i  Aldilà  de  lioc  Urdine  i.otata  suiil  iri  consiiUi- 
twi'.c  XVII  Innocer.iii  111,  0;)nci;i,'e.  loin.  iii,p.  153. 
•i  'Ji.'f.il  forte  ir.nr.i-.  (n.  T.). 


An.  C.  1S34 


Prn-enii':'.'., 


fommunicalin- 
111!»  iuduUoruin 


4n.  c.  iSòi  r.\n.i  t; 

Bethicc'ie  illiusque  monasterionnii  imiviii- 
ciali  el  minislris  ne  convontibus  cA  foi'.san 
in  genere  Ioli  Oi'dini  praedieU)  per  Sedciii 
Apostolicam  concessa,  ad  uionasteria  Oi- 
dinis  regni  et  provinciae  Porlugalliae  liu- 
iiisniodi ,    illoiMim    piovinciaicni    el   alios 
ministro^  ac  coiivciiliis  praclalos  se  ex- 
tendere  credanl,  lanien  a  nonnnllisde  liu- 
iiismodi    exlensione   haesitatur,   maxime 
cum  in  loto  regno  el  provincia  Porlugal- 
liae praediclìs  duo  dumlaxal  cxigui    va- 
loris    conventualia    monasteria   necnon , 
in  tpiibus  polum  dicli  Oi'dinis  l'ralies  re-  . 
sidenl,  duo  eremiluria  sive  oraloria   cxi-  : 
stunl;   ac  iidem  provincialis  el  alii  mini-  ! 
siri ,  necnon  convenUis  ipsins    regni   de 
privilegiis  Iniiusniodi,  quibus  se  lucanlur, 
oh  eorum  pauperlaleni  el  praelalornm  Or-  j 
dinis,  ipii   liactenus  iuernnt ,   incuriam,  I 
realiler  docerc  nequeaiil,  quo  fit  ut  |)ro-  I 
vincialis  el  alii  ministri,  necnon  lomenlus  j 
praefati  ac  personae  Ordinis  regni  Porlu- 
galliae illorumque  monasleriorum  huius- 
modi,  lam  in  personis  quam  in  rebus,  a 
locorurn  ordinariis  et  aliis  iudicibus  ec- 
clesiasticis  ac  sacicularibus  passim   inde- 
bile moleslenlur ,  ac   in  suis  iurilius  op- 
primanlur:  el  IVequenler  praelali  iudices, 
ob  privilegiorimi  huiustuodi   carenliam  , 
eisdem  provinciali  et  aliis  ministris,  con- 
venlibus  et  personis,  eliam  prò  quacum- 
que  levissima  re,  diversas  iniurias  el  di- 
versa opprobria  inferendi  occasionem  as- 
sumant,    quae  dicli   provincialis   el    alii 
ministri  ac  convenlus,  si  buiusmodi  pri-  ; 
vilegia  penes  se  haberèVit,  sibi  inferri  non 
pemiitlerent,  unde  Religio  ab  illarum  pai- 
tium  fidelibus  parvipeadilur,  et  illarum  so- 
lita devolio  frigescit,  ac   monasteria  ipsa 
religiosis  deslituuntur,  eldivinus  cultus  in 
eis,  necnon  eleemosyr.ae  et  piae  largitio- 
nes  ab  eisdem   fidelibus   erogari    solitae 
(ex  quibus  ipsi  provincialis  et  alii  mini- 
stri ac  personae  Ordinis  el  regni  Porta 
galliae  praediclonun   vita-'  subsidium  re 


Ciiniiiiiiii'- 
iti'iulioi  iiin- 


m  pr.  18,>     Ali.  e.  i.ryi 

cipiiial)  in  dies  diminuuniur.  Quare,  prò 
parie  moderni  provincialis  el  aliorum  nii- 
nislrornm  ac  convenlnum  regni  et  pro- 
vinciae Porlugalliae  praedictorum  ,  nobis 
luil  liumiliter  supplicalnm  ut  eis  eorum- 
que  monasleriis  et  in  iUis  degenlibus  per- 
sonis ,  ut  luiiusmodi  privilegiis  gaudere 
possinl,  concedere,  ac  alias  eorum  incolu- 
niilali  in  praemissis  opportune  previdero 
de  benignitate  aposlolica  dignaremur. 

§  2.  Nos  igitur,  qui  Ordiuempraediclum 
in  visceribus  gerimus  caritatis,  et  illius  per- 
sonarum  prosperum  statiim  paterno  ze- 
lamus  alVectu,  modernum  provincialem  et 
alios  ministros,  necnon  convenlus  mona- 
sleriorum regni  el  provinciae  Porlugalliae 
buiusmodi  ac  eorum  singulos  a  quibusvis 
excommunicationis,  suspensionis  el  inler- 
dicti  aliisque  ecclesiaslicis  sententiis,  cen- 
suris  et  poenis,  a  iure  vel  ab  bornine , 
quavis  occasione  vel  causa  lalis,  si  quibus 
quomodolibet  innodati  exislunt,  ad  effec- 
tum  pra?senlium  dnmtaxatconseqnendum, 
liarum  serie  absolventes,  el  absolnlos  fore 
censentes,  buiusmodi  supplicationibus  in- 
clinali, omnia  el  singnla  privilegia,  exem- 
pliones,  concessiones  et  indulla,  provin- 
ciali et  aliis  minislris  et  supeiioribus,  nec- 
non conventibus  ac  singulis  religiosis  per- 
sonis dicli  Ordinis  praefatae  provinciae 
Castellae  et  Legionis  ac  Bethicae  seu  il- 
lorum  monasteriis,  per  quoscumque  Ho- 
manos  Pontifices  praedecessores  nostros, 
ac  per  nos  et  Sedem  praedictam ,  quo- 
cunique  modo  ac  sub  quibuscumquemodis, 
tenoribus  et  formis  ac  verborum  expres- 
sionibus,  general  iter  concessa  et  pluries 
confumata ,  quorum  lenores  praesenti- 
bus  haberi  volumns  prò  expressis ,  ac  in 
posterum  concedenda  el  confirmanda  , 
provinciali  et  aliis  ministris,  necnon  con- 
ventibus ac  singulis  religiosis  personis  Or- 
dinis regni  et  provinciae  Porlugalliae  bu- 
iusmodi, nunc  el  prò  tempore  exislenli- 
bu?^  ac  eorum  monasteriis  praesenlibus 


Ali.  C.  Ibò'i 


BULLARIIM    ROJIAM'M 


A,   c.  ,;.3'i 


cifulmis:  il;i  uljpsi  huiusmodi  privilegiis, 
fixemptionibiis,  concessionibus  et  iìulullis 
praeilictis,  uliiruiii(]ui\  in  iudicio  et  extrn, 
utanliir,  potianliir  et  gaudoant,  ac  uli  , 
potiri  et  gaudere  possint,  parifonniter  et 
aeqiie  principaliter,  aiictorilale  apostoliea, 
tenore  praesentium  concedimus;  illaque 
eisdein  provinciali  et  aliis  minisi ris  ac 
conventibiis  ,  necnon  singulis  religiosis 
per^onis  Ordinis  regni  ac  proviaciae  Por- 
tngalliae  illorumque  monasteriis  buius- 
niodi  in  ulroqnc  foro  sufTragari;  ac  eliaiii, 
qiioad  eos,  etiam  sub  sententiis,  censuri? 
et  poenis ,  ac  cum  clausulis  necnon  de- 
crelis  in  literis  aposlobcis  desuper  con- 
fectis  contentisjiuxta  illorum  lenorem,  ob- 
servari ,  in  omnibus  et  per  omnia,  ac  si 
Illa  eidem  provinciali  el  aliis  ministris, 
necnon  conventibus  el  singularibus  reli- 
giosis personis  Ordinis  regni  et  provinciae 
Portngalliae  illorumque  monasteriis  hu- 
iusmodi ,  primo  et  principaliter  concessa 
fuissent ,  si  eis  tali  modo  concederentur. 
§  3.  Sicqtie  per  qiioscumque  iudices  el 
subiau.iiier  commissarios,  eliam  causarum  Palalii  A- 
indicaiidi  f.cni- ppgjQJ—  a^djtores ,  subbia  eis  el  eorum 
cuilibet  quavis  aliler  iiidicandi  et  inter- 
prelandi  l'acullate  et  auclorilate,  iudicari 
et  definiri  debere;  necnon  quidquid  secus 
super  bis,  a  quoquam,  quavis  auctoritale, 
scienter  vel  ignoranter  conligei-il  alten- 
tari,  irrilum  el  inane  decerniuius. 


ordinis,  condilionis,  excellentiae  et  pne- 
eniinenliae  existentibus,  eliam  cardinala- 
lus  bonorc  fulgenlibus,  ac  alias  Ordini- 
bus,  congrei'alionibus  el  conventibus  ac 
monasteriis,  quomodolibel  ac  sub  quibus- 
cumque  lenoribus  el  formis,  necnon  cum 
quibusvis  clausulis  et  decrelis,  etiam  ite- 
rai is  vicibus  concessis,  approbalis  el  in- 
novalis,  ac  concedendis,  approbandis  el 
innovandis:  quibus  omnibus,  eliam  si  de 
illis  eoriimque  lotis  lenoribus  specialis , 
specifica,  individua  et  expressa  mentio 
sen  quaevis  alia  expressio  babenda  aut 
aliqua  alia  exquisita  l'orma  ad  haec  ser- 
vanda  forel,  lenores  luiiusmodi,  ac  si  de 
verbo  adverbum,  nihil  penilus  omisso 
ac  forma  in  illis  tradita  observala,  insere- 
renlur,  prò  sullicienlei'  expressis  babentes, 
illis  alias  in  suo  robore  permansuris,  bac 
vice  dumlaxal,  specialiter  el  expresse  de- 
rogamus;  ac  onuiibus  illis,  quae  in  literis 
apostolicis  privilegiorum,  exemplionum 
el  indultorum,  provinciali  et  aliis  mini- 
stris, conventibus  et  religiosis  personis  ac 
monasteriis  Ordinis  provinciae  Caslellae 
el  Legionis  ac  Bethicae  concessorum  bu- 
iusmodi  concossum  fuil  non  obslare,  ce- 
terisque  contrariis  quibuscumque. 

§  5.  Dccernentes   quod  singulis ,  lam  Fide»    eum- 
praesenlinm  quam  privilegiorum  provin-  '"''"■''"'• 
ciac  Caslellae  et  Legionis  ac  Bethicae  hu- 
iusmodi, concessarum  lilerarum  transum- 


Dtrocalio  con- 
Irariorum. 


§4.  Non  obstanlibus  quibusvis  aposto-    plis,  pi'o  provinciali  el  aliis  ministris  ac 
licis  ac  in  provincialibus  et  synodalibus  j  conventibus  el  religiosis  personis,  necnon 


concdiis  editis ,  generalibus  vel  speciali- 
bus  conslilulionibus  el  ordinalionibus  , 
necnon  dicti  Ordinis,  iuramento,  confir- 
matione  apostolica  vel  quavis  firmitate  alia 
roboratis,  slalntis  et  consueludinibus,  ac 
quibusvis  privilegiis,  indullis  et  literis 
apostolicis,  quibusvis  ecclesiis  ac  iUarum 
praesulibus  el  capitulis,  necnon  locorum 
ordinariis  el  aliis  personis  ecclesiaslicis 
et  saecularibus ,  cuiuscumque,  eliam  ar- 


monasleriis  Ordinis  et  provinciae  Porlu- 
galliae  huiusmodi  a*c  eorum  singulis  con- 
ficiendi-;,  manu  notarii  puhlici  subscriptis 
et  sigillo  alicuius  personae  in  dignilale 
ecclesiastica  conslilutae  munilis,  eadem 
prorsus  fides  adbibealur ,  quae  ipsis  ori- 
cinalibus  literis  adhiberetur,  si  forent 
exhibitae  vel  ostensae.  Nulli  ergo  etc.  Si 
quis  eie. 

Datum  Romae  apud  Sanclum  Petrum , 


chicpiscopalis,  dignilalis,  status,  gradus,  -anno  Incarnniionis  dominicae  millesimo 


An.  r.  i;;54 


rvri.r?  m  rr. 


185       An.  C.Um 


qiiingcnlc'-iiiin  lri;;rsimo    (piiirlo,   idilms 
iiovembris,  ponlificalus  nostri  .-inno  i. 
Rat.  die  13  iiov.  1531,  potilif.  mino  i. 


r.iusi  decla- 


Dfolaralur  qii 
siili  veii  fami- 
hues  P.ijiae. 


111. 

Qìti  veri  sint    ci  finniliares  et  coììlinui 
commensalesSummi  Romaìii  Ponti ficìs. 

Sanctissimus  in  Christo  pater  et  dominus  noster 
dominus  Paulus,  divina  providentia  Papa  II!. 
Provide  considerans  retroaclis  tempori- 
bus plnries  dubifatiim  fiii??c  an  rcforeii- 
darii  et  alii  ollìciales,  exPalatio  Apostolico 
panem  habentes ,  sccretarii  apostolici , 
literarum  aposlolicarum  scriptorcs,  cubi- 
cularii,  milites  Sancii  Petri  cctorique  ol- 
ficiales  Sanctitati  Suae  seu  Romano  Pon- 
tifici prò  tempore  existenti  in  eodem  Pa- 
lalio  deservientes  aut  custodiam  f;icien- 
tes,  fuerint  et  sint  Sanctilatis  Suae  et  Ro- 
manorum  prò  tempore  Pontificum  veri  et 
indubitati,  et  non  per  priviles;ium,  familia- 
res  et  continui  comniensales. 

§  1.  Eadem  Sanctitas  Sua  liuiusmodi 
ambiguitatcm  in  futurum  toUere  volens, 
ex  certa  scientia  declaravit  referendarios 
et  alios  oflìciales  ex  diclo  Palatio  jianem 
habentes,  protonotarios,  subdiaconos,  au- 
ditores  Rotae,  acolitos,  scutiferos,  secre- 
tarios,  literarum  apostolicarum  scriplores, 
cubicularios  ac  milites  Sancii  Pelri  reli- 
ipiosque  officiales  eidem   Sanctitati  Suae 
et  Romano  Pontifici  prò  tempore  cxislenli 
in  Palatio  deservientes  aut  custodiam  fa- 
cientes,  licet  in  eodem  non  habitaverint, 
uec  habitenl,  nec  forsan  habilabunt,  nec 
in  tinello  comederint  nec  comcdant,  nec 
in  futurum  forsan  comedent,  in  postcrum 
veros  et  indubitatos  SanctitalisSuae  etRo- 
manorum  prò  tempore  Pontificum,  et  non 
per  privilegium  necficte,  familiares  etcon- 
linuos  commensales  censeri,  reputari  et 
fsse;  ila  ut  regulis,  tam  edilis  quam  edcn- 
dis,  de  veris  familiaribus  et  conlinuis  com- 
Dull.  Rom.   Voi.  VI.  24 


niensalihus  Suae  Sanctilatis  et  Romano- 
rum  prò  tempore  Pontificum  loqucntibus,  , 
in  posterum  potianlur  el  gaudeant,  ac  eis 
quoque  quoad  omnia  subiiciantur,  cliam 
ad  hoc  ut  Sanctitas  Sua  et  alii  Pontifices,  < 
occurrenlibus  vacalionibus  liencficiorum 
ecclesiasticorum  per  eos  obtentorum  et 
obtinendorum,qualilercumque  qualificato- 
rum,  per  obiluin  eorumdem  in  Romana 
Curia  vel  extra ,  ad  collationem  ,  provi- 
sionem ,  praesentalionem  seu  quarnvi? 
aliarli  disposilioncm  (juornmcTunqne  col- 
laloinm  et  collalriruin  ,  communiter' vel 
divibim  pertinenlium  ,  providerc  et  de  illis 
disponere  libere  et  licite  valeant  in  om- 
nibus el  per  omnia,  ac  si  referendarii , 
sccretarii,  scriplores  et  alii  olficiales  hu- 
iusmodi  ac  deservientes  supradicli  in  Pa- 
latio habitassenl,  et  in  tinello  vere  et  rca- 
liter  comedissent. 

§  2.  Et  ita  per  quoscumque  iudlces,  i,,,,,,,,,  ,„i,. 
etiam  sanctae  Romanae  Ecclesiae  cardi-  i.^u  cu. 
nales,  el  sacri  Palalii  Apostolici  causarum 
auditores,  de  celerò  iudicari  i  et  interpre- 
tari  debere  statuii,  suhlata  eis  aliter  inter- 
preiandi  et  iudicandi  polcslate.  Decernens 
irrilum  et  inane  ctc. 

S  3.  Constilulionibus,  ordlnalionibus  et 

"^    ,.  ,    1-    ■  •    -1       •■  .     C"ro:sli:i  con. 

regulis  apostolicis ,  pnvilegns  quoque  et  i.arionim. 
indullis,  tam  ordinariis  coUatoribus,  quam 
quibuscumquealiis  pcrsonis,  cuiuscumquc 
dignilatis,  gradus,  ordinis  vel  condilionis 
existentibus,  concessis  et  concedendis,  cum 
quibusvis  clausulisderogatoriarum^prae- 
servativis,  restitulivis,  irritativis,  annulla- 
tivis  et  aliis  decretis,  quorum  omnium 
tenores,  ac  si  de  verbo  ad  verbum  inse- 
rerentur,  prò  expressis  liaberi  voluit,  ce- 
terisque  in  contrarium  facienlibus  non  ob- 
stanlibus  quibuscumque. 

Placet,  publicelur  et  describalur.  A. 
{Papae  subscriptio). 

Leda  et  publicata  fiiit  suprascripta 
constilutio  sive  declaratio  in  Cancellaria 
Apostolica,  anno  Incarnalionis  dominicae 

1  Sententiari  addii  Cherub.  (n.  t.ì.  2  Deest 
forte  lìerogatoriis,  (r.  t.). 


PuMiC'.lio. 


Ali.  C.  Idji        "-" 

niillcsimo  quiiigentesimo  irigesiaio  quarlo, 
die  Malli?,  vigesiuia  secunda  mensis  de- 
oembris,  ponlilìcalii?  sanctissiiiii  in  Chri- 
^lo  pati'is  et  D.  .X.  D.  Palili,  divina  pio- 
videntia  Papao  Iciiii,  annu  i. 
l'ub.  die  i-I  tlecfiiibiis  1531,  iionlil'.  :iiuio  i. 

Sequiinr  dedamtio  dictae  coiìslttìilionh. 

SAnctiisimns  in  Ch'isto  pater  et  dominus  costei 
domicus  Panlus  di-ina  provìdeatia  Papa  !!I. 

r.uidudampostquam  unam  consliliilio- 
nijni    suani   rie.  ^. 

§  1.  liiiioUiil  qnaliifv,  inter  celeros  in 

Primini  da-  cadciTi  coii~liliiliono  noiiiinalos,  reil'i'enda- 

b  .ni  oiiom  Si-  y\\  g^  aiidilorcs ,  rereiendaiialus  et  audi- 

cciomìs   con-  torwitus,  ac.  nonnulli  alioinm  oliicioriiiii, 

Miiuiionis.       ^^^^^^^  iililincbant ,  rationo,   ut  ,sini;ali  de 

ipsorimi  (iiiicii.'iis,  necnon  ex  sciiploiibus 

itnus    tanujiiain    l'ell-rondarius    oiììciuiii 

actu  exorcens,  et  aliu?  tanupiaui  decanu> 

anliqiiitalis,    et   l'orsan  in  aliis    ooUeiiiis 

unus  voi  dno  aut  forsan  pliires,  el  non 

singuli,  ipsoruin  coUegionin;  riilione,  pa- 

nemexl'alatio  Apostolico  haheanl,  lamcn 

cuslodiani  non  laciunt,  a  nonnulli?  a??e- 

rebatur  eonslilutioneni  praedictani  in  ba- 

bcntilr.is  paiieni  in  Paìalio,  et  cuslodiaiu 

facientibu?  coninnclim  loenrn  balieìv,  et 

effeclum  sibi  vindicare,  et  non  alias  noe 

alio  modo  proeedcre. 

^  2.  Ambiguitatis  dubium  submovere 

T».firrMio  rri-  '^■o'('"s  '  P''""'^  '^'''''^  ^*^';''^  oraculo  decla- 
mi dui.ì.         yr^y\i   g(   flecrevii    conslilulionem    ipsam 

cliam  in    die  publieationis  illius  inleliigi 

locumquc  vendicare,  et   procedere  posse 

(1  debcre,  sive  dieti  ol'ìeiales  vel  qnicuni- 

q-ie  aliijconinnclimauldivisini,  paneinex 

l'alalio  liaberent,  et  in  eodem  cnslodiam 

laccrenl,  etiam  si  iidcm  officiales  etalii, 

per  quorum  obitum  beneficia,  ut  prae- 

lertur,  vacavcrinl,  pancm  non  habuissent, 

nec  in  ipso  Palalio  cuslodiam   fecisscnt , 

ac  beneficia  per  eosdeni  officiales  et  alias, 

I  Cetcra  ut  supio. 


r.OMAMM  An.  C.  lià'l 

ut  j'iaelertur,  obtenla,  per  obitum  etiam 
eorunideni  ollieialiuni  in  dieta  Cnn'a  vel 
extra  cani  vacarenl,  et  ad  collalioiiem , 
[iiùvisioncni,  pracsentationem  seu  qnam- 
vis  aliain  disposilionem ,  etiam  S.  R.  E. 
cardiiialium  1 1  ([nornuieumque  aliorum 
ei.illal;irunielcullaUieum,  eonimuuiter  vel 
divisim,  speclarent. 

^  d.  l'ostea  aceepit  quod,  prò  eo  quod  scem-).im  ^la. 

i  .■•11  .■  I      •  I-      1*        '''"in  or'-im   o.S 

de  po^lerlon  declaratioue  buiusmodi  alias  „„„  p,i:,uoaij,- 

uon  aiiparebat,  adirne  ab  aliquibus  in  du-  ",*""  ,'*'"''■"'  ^^' 

binili  revocureìur  quod  conlingere  posset 

eos,  quibusde  beneliciisliuiusmodi  per  o- 

bitiiiu  dictoruin  olliciaiiumae  aliorum  sic, 

ut  jirai'lertur,  vacauliìius,  per  Suani  Saii- 

clilulem  piùvisum  seu  proviJrri  eonces- 

suia    exiitit  ,    aiit  in  luturuiu  provideri, 

vel   qiiuil    pi'uvideretur  concedi  conlige- 

lii ,    desupcr    in    i'utiirum    posse   inole- 

slari. 

§  i.  Mola  proprio  el.c,  per  aliam  suani  pccun.ii'i  se- 
coiislitutiiuiein,  ijuam  et  lileras  desujier ''"'"'' ''"'"' 
expeditas ,  etiam  quod  in  eadem  Cancel- 
larla Irita  et  puLlieala  nou  essel,   arclare 
voluil,  sali  data  deeiuionono  kaliMidas  se- 
ptemliris,  eiusdem  poiililicalus  sui  anno 
secundo,  inter  alia,  (idem  recit,ac  in  verbo 
Uomaiii  Ponlilieis  attestai us  tuit  semper 
suae  incoiuniutabilis  iiieulis  fiiisse  et  lune 
esse  ipiod  etiam  posterior  declaralio  hu- 
iusmodi,  etiam  quod  aliter  in  dieta  Can- 
cellaria  lecta  et    publieata  non  l'oret ,   ab 
iilins  data  valeret  el  ligarel  ;  ac  omnibus 
et  siiigulii  ,  quibus  de  singulis  aut  plu- 
ribus  beiieliciis  praedictis,  ni  piraefertur, 
provisum  seu  provideri  concessum  extitit, 
aut  in  futuruni  provideri  .-cu  quod   pro- 
videalur  concessum  l'uerit,  sull'ragaretur 
etiam  in   omnibus  et  jier  omnia,  ac  si 
dieta  die  vigesimasecunda  martii  i  in  dieta 
Caneellaria    lecta    et    publieata  fuissel , 
culli   de  sic   iudieando  et  aliis  clausulis, 
eliam  irrilanlilnis  decretis,  in  literis  desu- 
per conlcclis  lalius  eontinetur. 

^  .").  (>uin  Sanclilati  Suae,  etiam  novis- 

1  Leg.  f.  dirla  die  Mariis,  vMjesima  secunda  de- 
cembris  ul  ii>  pniicipio  liuiu»  paginae  {n.  t). 


An.  C.  lyS'i 

Tcrliuni  i^u 
Lium. 


llc'  1  r^liu  Ur- 
ti'  «lutili. 


I  int'r.rs  in  rr. 

-  sinio  iimohiri'il,  ali  ali([iillin>,  r-liam  jiliis- 
qiiam  convenial  sapere  voleiUibns,  jiiai- 
teiidi    ronslil.iilionem    ot    declarationLim 
praedicfas  forsan  ad  de  numero  parlici- 
panles  et  alios  nonparliclpantes,  praeser- 
tim  Romnnoniin  Ponfilìnmi  praederesso- 
rum  siinruiii    ac   eliani    poiilincadis   sui 
tempore,  etiani  per  S.  Fi.  E.  rardinalos, 
eliam  delatei-e,  et  alios leiialossiveniincios 
apostolicns,  eliam  facultaleni  legaloinmde 
latere  liabentcs,  f(iioriun  numerus  nimis 
iam  excrevìsse  asscrilur,  prò  tempore  crea- 
lo? notarios  apostolico?,  superniimerarins 
niineupalos,etomnesaliosoriicialesin(licla 
constitulione  nnminalos  el  expressns,  qui 
in  eodein  Palalio  forsan  non  liabilanl  ncc 
inposternniliabitaluint,anl  in  lineilo  nnnr 
non  comediinl  neqne  forsan  in  postenini 
comedenf,  minnsqneSanclilali  Snae  desm-- 
viunt  ncque  Romano  Ponlilìri   pio   lem- 
pore  exislenli  in  fuhinini  desrivicnl,  ani 
custodiaii:   non   farinnl   ani    non  fariml, 
non  exiendi ,  ncque  eosdem  coiiiinTben- 
dere,  neqne  in  illis  jiroccdere  ant  lociun 
sibi  vendicare. 

^  0.  Ad  hninsmodi  eliam  ullr-rioiis  ain- 
bignilalis  dnbivmi  resecandiini,  consliln- 
tionem  regidamqne  neenon  declaralio- 
nem  praedielas,  eliam  cnm  omnibus  et 
singulis  dccrelis  et  aliis  clansulis  (pilbvis- 
cumqnc  in  illis  respeclive  conlentisel  e\- 
pressis ,  prò  inserlis  et  expressis  babens, 
decrevit  et  declaravil,  fidemque  indnbiam 
faci!  et  attestatur  mentis  et  inlenlionissuae 
seniper  fuisse  et  esse,  Iam  a  die  edilionis 
elpublicalionissingularum  censi  ilntionnm 
sivc  regnlae  ac  declaralionis  ]iraedicla- 
rum,  quam  eliam  cuinslibcl  ipsarunijam 
de  numeio  parlicipantinm  qnam  non par- 
licipanlium  notariis  praediclis,  ac  eliam 
omnibus  et  singulis  aliis  officialibus  in 
ilicla  conslilutione  sive  rcgula  et  decla- 
ralione,  nt  praeferlur,  nominali?,  intelligi, 
locumque  sibi  vendicasse  et  processisse, 
ac  vendicare  el  procedere  debere-     iam 


-187      Av  C.  1j:'j 
(|iiod  ([iiieumque  |ìai  llclpanles  el  non  par- 
lieipanles  notarli, aliiquc  onmes  et  singuli 
onìciales  praedicli.  in  dicla  conslilutione 
sive  reguja  el  declaratione  quomodolibel 
nominali  el  expressi,  panemexPalatio  non 
baberent,  non  babuerint  et  non  babeanl, 
etcìislodiam  in  co  non  fecerint  et  non  fa- 
ciant,  ani  alili'iSuaeSanclilali,et  Romano 
Pontifici  prò  tempore  exislenli,  in  Palalio 
Aposlolico  vel  exira,  aliquo  modo  non  ser- 
viciinl  nri|ue  servianl,  vel  alias  quomodo- 
libel in  Palalio  Aposlolico  non  habitave- 
rintetnonhabilent,  etcustodiam  in  co  non 
feceiinlet  non  lacianl;  el  niliilominus  sin- 
gulas  consiiiuliones  et  declaraliones  prae- 
dielas et  ipsarum  (|uamlibet,  etiain  cnm 
r.mnilni?  el  singulis  clausulis  et  decretis 
in  illis  conlenlis,  illas  prò  expressis  et  in- 
serlis babens,  ad  quoscurn(pie  non  parli- 
cipanles  notarios  p(r  eosdem  Romano? 
Poniilices,  et  per  Sanctitalcm  Suam  crealo? 
lanluni  reslrinxil  et  reduxil,  ac  re.-tringil 
el  reducil;  illasqui^  minime  ad  non  parti- 
cipanles  el   supernumcrarios  notarios,  ab 
eisdem  cardinalibus  de  latere  et  aliis  lega- 
lis  et  nunciis   apostolici? ,  etiam  faculta- 
lem  elaucloritalemlegali  de  latere  baben- 
libus,  crealos,  in  eadem  regula  sive  con- 
slilutione el  declaratione  nullatenus  con- 
lineri  nec  comprebendi  posse  nec  valere 
ani  debere,  ac  si  specialiler  et  individue 
expressa  fnissent,  perpetuisfuturis  tempo- 
ribus valere  et  observari  debere. 

S  7.  Et  ila  per  quoscumque  iudices,  Ai.ter  iLa;,ar» 
eliam  Palalii  Apostolici  causarum  andito-  "'■"">"■■ 
res  el  alio?  quoscumque  iudices,  eliam 
in  quibuscumque  causis,  eliam  pendenli- 
lius,  el  in  (piibuscumque  inlcr  omnes  el 
singulos  iudicari  et  senlenliari  e|  deiìniri 
debere  statuii,  volnii,  decrevit  el  ordina- 
vil,  sublata  eie. 

l  S.  Praesenteinque, proni  mori?esl,in    u,,;^  pui,ji. 
dicla  Cancellaria  legi  et  publicari,  etinter '^■""''• 
alias  regulas  Cancellariae,  ut  mori?  est , 
d  scribi  et  adnolari  mandavit. 


Ali.  C.  ìuó'.}     '188  nn.r.Aun'M 

l'iacet,  l'I  piibliciliir  el  ilocribalur.  A. 

(l'apae  subsii-iptio). 
Lochi  et  publicala  fiiit  suprascripla  rc- 
ruUieaii,.     gola  sivo  constilutio  l'ononiae  in  Cancel- 
larla Apostolica,  anno  Incarnalionisdomi- 
nicae  millesimo  qnins'ontesimo  quadrapv 
simo  terlio,  die  Veneris,  decimoclavamaii 


IV. 

ludices  et  ol]kiuh\t  Romanac  Curiac  non 
conccdant  transunipta  supplicalioniini, 
ncque  eorum  praetextu  mandata  adipi- 
scendi  posscssionem  beneficiorum ,  vi- 
gore sìippllcdliouum  ,  nini  prtns  lilcrì'i 
aposlollcis  dcsiipcì'  ejpeditis  '. 

Paulus  episcopus  servns  servornro  Dei, 
ad  perpetuam  rei  memoriam. 

§  1.  Cum  nolìis,  inter  alia,  innolnisscl 

iudiciiu<(  Ro-  quod  nonnulli  iudices  Romanae  Curiae 

nnin.ie   imiao  transumpta  supplieationnm  suiier  provi- 

lam     prolubiut  ili  ir 

ronccddeuan  sionibus  benclicioi'um  ccclesiaslicorum  et 

smallici    SUnpli-      ,.. 

caiio.u,in  l'I,  auis  gTatus  signatariuii  et  rcgistrafarnm , 
mandai »''° "a- ^''^  ipsarum  supplicalionuiii  praetextu,  li- 
pictiiii  i>'>5?e'- leras  et  mandala  de  adinisccnda  posses- 

sìoiiem  Iit'iuMÌ  -  ... 

ciorum;  sione  beneficiorum  ni  ilhs  expressorum, 

anlequani  literae  apostolicac  super  liuius- 
modi  supplicationibus  expeditac  essenf, 
conccdebanl.  Vulenles  iiniusniodi  abusibus 

I  et  IVaudibus  congruis  l'ernediis  obviare, 

iiiliibuimus  rpiiliusvis  iudicibus  dielae  Cu- 
riae, quavis  auctoritate  iViugentibus,  cum 
'  appositione  decreti  irritanti?,  ne  transum- 

pta supplicationum  apostolicarum  neve 
iileras  seu  mandata,  ipsarum  supplicatio- 
num vigore,  possessionem  beneiiciorum 
apostolicoruni  apprchendendi ,  dare  et 
concedere  qiiomcdolibet  praesnnierent , 
prout  in  conslilulione  nostra  desuper  edita 

{  Qiiae  nolarii  I!ev.  Camerao  Apostolicao  ser- 
vare debeaiit  circa  coiisensiis  cessionis  iurium 
aut  resignalioilis  beiieficlonini  sunt  nip,  in  v'on- 
slitiilione  xvii  Cleiii.  Wl/iroxUlc,  pag.  <J'J. 


ROVANI-M  An.  C.  IEi3:; 

ei  ia  Canc{'llaiia  Aposlollca  publicala  ple- 
nius  contineiur. 

§2.Xos,  conslilutioneni  buiusmodi,  au-  iunv-.i  ".-.m- 
ctoritate  apostobca ,  tenoie  praesentnim  nm  ,iim  a|,i,.,- 
innovanles,  et perpetuis futuris  temporibus  Tv'"ommu',u'r 
pro  leoe  observari  debere  decernentes,  ''""'siaiaeson- 

'  "  .  lonliao.  PI  .ili;,s 

hoc  perpetuo  edicto,  omndius  et  singulis,  inn..vai  pn-na-^ 
laniarchivu  diete Curiaescnptoribusquam  n^a  ,ic  iii,s  u 
Camerao  Aposlolicae  gubernatoris  ac  vi- '■"''*■ 
carii  Urbis  nolariis  celerisquc  olficialibus 
dielae  Curiae  et  tabeliionibus  publicis 
quiimscumque,  sub  excommunicationisla- 
tae  sententiao  poena  in  eorum  singulos  qui 
contra  fecerint,  earumdem  tenore  prae- 
sentium ,  auctoritate  apostolica  praefata 
inbiiiemus  no  de  celerò  do  transumptis 
supplicationum ,  praelorquam  liabcnlium 
clausulam  quod  earumdom  sola  signatura 
sufficiat,  ac  do  decrelo  et  concessione  li- 
lorarum  et  mandalorum  buiusmodi  de- 
rogari  debeant,  neve  Illa  scriberc  vel  sub- 
scribero,  aut  quovis  modo  aulhenticare 
voi  parlibus  traderc  quovis  modo  jiraesu- 
mant.  Volenles  et  eadem  apostolica  au- 
clorilatae  slaluenlos  quod  notarli  et  olTi- 
ciales  et  tabellionos  praolali,  qui  dictam 
excomniunicalionis  senlentiam  incurre- 
rinl,  ab  illa,  nisi  per  nos  aut  successore? 
nostros  canonico  intrantes ,  absolvi  non 
possint,  praelorquam  in  mortis  articulo 
consliluti.  Ouodquo,  ullra  oamdeni  excom- 
niunicalionis senlenliam,  prò  prima  vice, 
viiii;in(iipuuquo  ducaforum,  et  susponsio- 
nis  a  perceplionc  emolumentorum  ofiicio- 
rum  suorum  ad  tres  menses,  per  datarium 
voi  Cancellariae  Apostolicao  regcnleni  prò 
lempore  existentes  irromissibililor  exi- 
gondarum,  ac  fabricao  basilicac  Principis 
apostoloruni  de  Urbe  applicandorum  ;  et 
si  secundario  doliquerinl,  ipsoruniofllcio- 
rum  privationis  poenas  incurranf  eo  ipso. 
S  3.  Necnon  partes  transumptis  scu  li- 
loris  aut  mandatis  humsmodi  demceps  jicus  imisni»- 
ulentes.  ac,  illorum  praoloxtu,  possessio- ''''*  •"  mandi- 

'  1  .  ^  US  p€F>nain  aniis- 

noiri  beiiCiitioium  aoostoiicorum  appre-  sionis  fruciuum 


An.  c.  l!ir>r)  p.u-irs 

ei  hii.ii,;iii,,iis  hendeiilos,  rniclus,  quns  i''\  illis  rn'o  toni-  ' 

ari  ìila  benslìcid  .  ,      .  .     .  | 

infligii;  poropprceponnt,suosiioinaLiaiit;(|uiniiiio 

ad  beneficia  in  eisdem  trausiimplis  ae 
lileris  et  mandatis  .expressa  perpetuo  ef- 
ficiantiir  ipso  facto  iniialjiles,  et  ad  resti- 
lulionem  tVuctmini  ex  illis  perceptoruin  in 
ulrocpie  l'oro  teneanlur. 
,^  A.  Decernentes  sic  por  qiiosciiiiii|iie 
Ei  ita,  non  a-  iudiccs ct  conimissarios,  fiuavisauflorilatr 

uiiudM;  liinjì'enles,  cliam  si  sint  b.  R.  E.  car(lniak> 

ani  Palatii  Anoslolici  causarum  aiidilores, 
in  quibuscnmqne  causis  et  quilmsvis  il- 
larum  instanliis  sentenliari  et  iiidicari  de- 
bere,  siddata  eis  et  eoriim  cuiliiiet  qiiavis 
aliter  sentenliandi  el  indicandi  fanillate; 
ac  irritimi  el  inane,  si  scrns  snper  bis  a 
quoquani,  quavis  aiictorilale,  seienlervei 
ignoranter  conligerii  atlriitaii. 

§  5.  Non  obstantibiis  constilulionibus  el 

*^'""""''^ ''^- orcbnationibus    apostolicis    ac    nuibnsvis 

statulis  et  consueludiuilnis,    eliain   nira- 

menlo,  conliiinalinne  apostolica  vid  qnavis 

lirniitale  alia  rohovalis,  privilepiis  quoqi;e 

el  indullis  apostolicis,  iudicibus,  nolaiiis, 

officialibns,    labellionibus   praediclis  eo- 

nimqiie  coliegiis,  in  genere  vel  in  specie, 

([uomodolibel  concessis,  quae  ipsis  conira 

praemissa  nullalenus  volumns  snfiVagaii, 

ceterisqiie  conlrariis  quibiiscuniijne. 

§  0.  Yoliinius  auliMii  praesenli^s  in  ilicla 

liane  c(in*ii- Cancellaria,  ut  moris  est,  pnblicari,  el  in 

lui  .■ii.-m  (lulili-  .  . 

CUI  el  iiiiei  a-  illius  quintcmo,  niter  alias  exiravagantes, 

^'^.'^i,'7"iXt  ^d  perpeluam  rei  memoriam,  desciibi,  ac 

a  die  publicalionis  ligare,  et  sub  poenis 

praediclis  perpetuo ,  inconcusse  et  invio- 

labililer  observari. 

l^hicct,  puidicetur  et  describalur.  A. 

(Pdjiae  siihscripllo). 

Leclaetpublicalaruitsuprascriplaregnia 

PubiiciiiD.     FiOMiae  in  Cancellaria  Aposlolìra,  anno  In- 

carnalionis  dominitae  milb^sinio  rpiingen- 

lesiuio  trigesimo  quailo,  die  sabali  ler- 

tiadecima    mensis    marlii  ',   ponlifìcaliis 

I  Hlc  profocto  ioizencliim  aìmo  millesimo  rniiii- 

gcnlesimo  Irigesimo  quinto.  Die  cnini  xiii  mensis 


III   PP.  ISO       An.  C.  1j3ì. 

samlissimi  in   l";bnslo  palris   el   D.  .\.  0. 
i'auli,  divina  providentia  Papaelil,  aiuini. 
l'iib.  die  13  innrlii   lólìó,  poni.  an.  i. 


De  Rohic  imlìhitionc  in  ch'itale  Bomnhie 
proviuciac  Lombantiae  et  StnlusEccic- 
siastici ,  cmisisqìic  cogiio.'icnìdis  et  ter- 
ììiìììiDìdis  iìì  en. 

Paulus  Papa  111,  ad  futaram  rei  msmoriam. 

l'.\  iniunclo  nubis  desuper  apostolicae  Proffimium. 
servilulis  oHicio,  quo  unicuique  in  adnii- 
nislranda  iuslilia  buiusmodi  peisonis  qui- 
buslibet,  praeserlini  nobis  el  Apostobcae 
Sedi  immediate  subieclis  consulitur,  nostra? 
vigilanliae  partes  propensius  impartimur. 

i;  1.  Expoiii  nobis  fecerunt  dilecli  libi  hìc  p.nuifai  i» 
vi'xilliier  iusliliae  et  quadraginta  reforma-  nileRo^iame^w 
loresstaluslibertalisccclcsiasticae  civitalis  '"d'iwi,  audito- 

runique  eligeii- 

noslrai!  Bononiae  quod,  licei  in  primordio  iiorum  quauia- 
nostrae  ad  sunnnum  aposlolalus  apicem  ^r'oacs  pìàeii- 
assumplioniSjdiclorumvexilliferi  ac  refor-  ""^''' 
matorum  su]iplicalionibus  inclinati,  quod, 
in  dieta  civitale,  Rola,  perpeluis  lempori- 
biisdnralura  el  singulo  quinquennio  reno- 
vanila,  lieret  et  erigcrelur,  el  prò  ea  fa- 
cienda  ac  erigenda  quinque  doclores  ex- 
eelli'ules,  et  usu  ac  perilia  iudicandiprae- 
slanles,  aliunde  qnain  ex  ipsa  civital  • 
aut  eius  comilaln  sive  disliùtu  oriundi, 
et  qui  in  euilem  civilale  saltcm  per  inte- 
gri anni  inlervallum  non  babitassent,  qui 
omnes  causas  civiles  dumlaxat,  cerlam 
summani  excedentes,  in  prima,  sccundaet 
ulteriori  inslanliis  cognoscerc  et  termi- 
nare babeant ,  cum  niodis  et  oneiàbus , 
capilulis  et  provisionibus  necessariis  et 
oppoiiunis,  ac  per  partila  inter  eosdem 
vexilliferum  el  reformatores  ,  legilime  , 
more  solilo,  in  praesenlia  et  de  consensi! 
marlii  jinxxxiv  Alexander  Farncsius  in  Sum- 
miini  Ponlificenn  nondum  eleclus  fueral;  nec  tem- 
pori respondets«/vi')(i?(  circumstanlia,  quae  diei  xiii 
mensis  marlii  .mdxxxv  belle  quadrai  (i\.  t.). 


Ali.  C.  !;,-•;      '100  nTij.Auii  M 

prò  tempore  oxislcnlisnoslri  in  dieta  eivi- 
tale  leaati  seu  eius  vicelegali,  ol)liiienila, 
slatueiiflis  ol  dcclarandis,  eligerentiir;  et 
exeisdem(juinqiiedoetoiil>ussingulis;uiiu> 
potestas  eiusdem  civilalis  deputaretnr;  ip- 
siijue  omnej;,  post  diios  annos  immediate 
subseciiluios ,  syndicatiii  de  eis  laeiendo 
subiacere  deberent,  ri  duin  Rntae  buiiis- 
modi  pi'aesiderent,  milliim  aiiiid  nnicium 
lieo  iurisdictioncm  aliqnam  iudietacivilale 
liaberc  aut  obtinerc  possent  slatucrlmus 
etordinaverimus,  prout  in  capitiilis  de  man- 
dato nostro  signatis  plenius  rontinetnr. 
§  i.  Mliilominus,  quia  conlingere  possct 
Kimc  ciTiias  causas  in  eadem  lìota  pendentes ,  vigore 

snp|>l>c.-it      prò 

iuduM  ne   e^  commissionnm ,  ad  miportnnam  partiiim 

dì'.-la  Itola  cau-   •       ,        .  -  i  t    , 

taf»>...iirii.os- 'nstantiam,  per  nos  seu  de  mandato  no- 
■'"'  stro  prò  tempore  signatarnm,  ab  illa  avo- 

cari,  ac  aliis  iudicihns,  tam  in  partibus 
quam  in  Romana  Curia,  commini;  ac  cives 
L-l  incolae  civitatis  et  comitatns  ac  distric- 
lus  praedictorum  erectione  P.olae  Imius- 
modi  frustrar!,  et  circa  perscculionem  cau- 
saruni  et  lilium  suarmn  diversis  expensis 
et  laboribus  fatigari,  in  eorum  grave  dis- 
pcndium,  nol)is  bnmiliter  supplicaci  Icce- 
rant  ut  in  praemissis  opportune  providere 
de  bonignilate  apostolica  dignarcnuir. 
§  3.  Nos  igilur,  qui  noslrorum  et  dictae 
Ki  ;pse  Pomi  Sedis  subditoruui  disnendiis,  quantum  cum 

fex  lioe    inilul-  ^  * 

lu...  L-onoeJìi  :  Dco  possumus,  libenlcr  occurrmins,  (h(  Io- 
rum  vexilliferi  et  reformalormu  supplica- 
lionibus  inclinali,  (piod  de  celerò  omnes 
et  singulae  causae  civiles,  inter  cives  et 
incolas  prò  lenqiorc  oxort»,  summam  prac- 
dictam  excedentes,  inquacumqueinstantia, 
in  eadem  Rota  et  non  alibi  cognosci  et 
terminari  debeanl  ;  qnodque  ab  illa  quo- 
vis  modo,  nisi  per  nos  et  successores  nostros 
Romanos  Ponlifices  prò  tempore  existontes, 
et  in  vim  commissionis,  per  nos  seu  eos- 
dem  successores  nostros,  nostra  vel  eorum 
propria  manu  et  per  boc  verbum.  Placet, 
signatae,  nisi  de  ulriusipie  partis  consensu, 
avocaci  non  possint;  nec  potestà?  aut  au- 


^.o^i.\^■;■M  An.  C.  Iu5j 

ilitoies  praefali,  inliibitionibus  seu  man- 

datis   eius,  vigore  rommissionnm  aliter 

quam    ut  praeferlur  signatarum,  faciis, 

I  tiam  quascumquc  sententias,  censuras  et 

poenas,  ctiampeeuniarias,  in  se  continen- 

libus,  parere  teneantur;  nec  ob  non  pari- 

lioncni   liuiusmodi   aliquibiis   sententiis, 

rousuris,    poenis  jnaediciis  iunodaii  au! 

illas  incuri'cre  quovis  modo  |iossint,  aneto 

lilate  apusl(ili(a,liMiore  iii'aiscnlinm  et  ex 

ci'i'la  scienlia  slatuimus  d  nnlinamus. 

§  i.  Decernentesex  nunc  irrilum  eliuane  noprctmi  irri- 
si  secns  superbis  a  quoquam,  quavisau-  '  "'  "pi""-"'- 
cloritate,  scienter  vel  ignoranter  coutigerit 
attentali. 

,^  .").  Xon  obslanlibus  praemissis  ac  con-  (i„i!.iHn.mTi<! 
slilutinnibus  et  ordinalionibus  apostolicis  [|;^'|.'  "'"'■'■"'- 
ci'terisqu(^  couirariis  quibuscumipae. 

Daluiii  Romae  ajmd  Sanctum  Petrum, 
suli  annulo  Piscatoris,  die  xi  iulii,  millesi- 
mo ([uingentesimo  trigesimo  quinto,  pou 
lilicalus  nosli'i  anno  i. 

DjI.  die  11   iulii  1535,  jionlif.  anno  i. 


VI. 


('(i»ijmihiilio  riiììijrcijiil/iiiìis  Clcricornm 
Reriuuiìiitm  S.  Pauli  Decollati,  cum 
jii'orfinltinveqìKmnndamorcUiìalionum 
et  cdiìccssiuiie  jii'irileciiontm  '. 

Paulus  episcopus  servus  servorum  Dei,  dilectis 
filiis  Antonio  Maria  de  Zacciiariis  et  Bartbo- 
lomaeo  de  Ferrariis,  presbyteris  Cremonensi 
et  Mediolanensi,  salutera  et  apostclicam  bene- 
dictionem. 

Duilum    l'clicis  recoi'daiionis   Clementi  „  ,  . 

Uefertur    con- 

PapaeVil,  riraedeccssori  nostro,  uro  parte  siiiuiiocipmen- 

.  .,  ,  '.,       '     ...     lis  VII,  ,(,  i„j 

vesira  exposilo  qnod  vos,  cum  li  ibus  aliis  ,,.  noia. 
vestrae  volunlatis  sociis,  ut  liberiusdivinis 
bencplacitis  insistere,  et  quae  Dei  erant , 

1  Islam  congregationeiii  primo  approbavit  Cle- 
nieiis  VII  in  eius  conslilutione  xlv,  f^ota  ,  pag. 
160  liuius  tomi. 


Ad.  C.  ilìZli  r.\ULUS 

perquirere  possriis,  rupii'lialis  professio- 
neni  Irium  votoriini  siilislantialium  Reli- 
j^ionis  in  maiiibiis  tiiiic  ar(lii('|)isc(ipi  Me- 
(liolaiiciisis  seti  cius  lune  virarli  in  sjiiri- 
tualibus  g-eiicnilis  eiiiitlerr,  ri  insiiiìul  in 
aliquo  loco  civilalis  scu  dioeci'sis  Minliola- 
ncnsis,  per  vos  eligendo,  inorali  ac  reina- 
nere;  idem  praedceessor,  vesli'is  in  oa  parte 
Mippiicationiinis  inelinatus,  vobis  et   ve- 
slriim  siiigulis,  ut  profcssionem  ipsaiii  in 
eiusdeni    areliiepiscopi    seii-  vicaiii ,  (pii 
vero  ad  vos  de  eclero  convelli  velli'iil,  iii 
alterius    vesli'iini    smi    piaepo::ili    veslrae 
congregalionis  pio  lenipore  exis'entis  iiia- 
iiibus  professioneni  liiinii  \olorniii  eorum- 
dcm  emittere,  ac  insiiiiul,  snb  obedientia 
tamen  ordinaiii  loci,  in  ipso  loco  pervos 
eligendo  cobabitare,  etin  eomnmiii  vivere, 
necnonpro  vcslroct  rrniin  veslraiann  salu- 
bri stati!  ac  direelione,  quaceuinque  sta- 
tutaetordinationes,  l'alioiiabilia  l'I  lionesla 
acsacriscanonibus  non  cimiraria  condere 
et  facere,  illaque,  ut  vobis  prò  teiniiorurn 
quatitate  expedire  viderelur,  mutare  et  in 
totuin  lolli'ie,  aliaipie  illoruin  loco  de  novo 
lacere,  libere  et  licile  xali'rclis  conccssit- 
et  indulsil,   prout  in  eiusdein  praedeccs- 
soris  literis, desuper  in  forma  brevis  eon- 
icctis ,  quas  perpcluis  l'nluris  lemporibus 
valere  voliiil,  plenius  eontinetur. 

§  1.  Cuna  autem,  sicut  iiobis  nuper  eX- 

Pii  Tiri,  qui  poni  fecistis,  vos  et  noniiuUi  aliiciusdem 

niinncm  insii- votuntatis  socii  vesti'i ,  qui    protessioneui 

J.''"™''',,p'''';',;;  aliquam  nondum  emisislis,  divina,  ul  cre- 

Jiic  ^elall^.       diliir,  inspirai ioiic  ducli ,  cupiciiles   cuni 

inaioii   animi    quiele   Deo  servire,  el  illi 

magis  adliaereie  posse,  tria  subslantialia 

religiosae  vitae,  pauperlalis  scilicet  ,  ca- 

slitalis  et  obedienliae   vola   emittere,  et 

sub  solito  et  communi  habitu  clericali  in 

unum  habitanles,   el  in  communi  ac  de 

communi  vivente?,  necnon  Deo  luimiliter 

et   devote ,    quantum   ip?e    dederit,  ser- 

vienles ,  sub  nostra  et   Apostolicae  Sedis  \ 

humili  et  irtimediata  subiecliotie  et  spe-  i 


ÌU   r;-.  lOi        An.  e.  1j3L' 

ciaii  protectionc  cleric;deni  vilam  ducere, 
ac  praedicationi  verbi  Dei  ,  audientiae 
coiil'essionum  et  adminislrationi  sacra- 
menloruin,  sacraeque  tbeologiae  et  sa- 
ci'orum  canonuin  studiis ,  ad  vesli-aruiii 
et  aliorum  clirislilìdelium  animarum  pro- 
i'rclum  vacare  decrcveritis ,  nobis  bumi- 
liler  supplicala  fecistis  ul  vuliis  in  i)rac- 
missis  benigne  annucreac opportune  ]iro- 
videre,  de  benignilate  apostolica  digna- 
remur. 

,^  2.  Nos  igilur,  (jui  omnium  cbristifi-  ou,  cis  ir^n- 
deliuni  piis  el  lionestis  desideriis  Hlicnter  j,'';",.„'„',"'"-;j: 
aimuimus,  veslrum    ùi   liac  parie  lauda- *''""'•'''■'  '""'>- 

1    -1  1  •    1  ■  1  •  •  n  .te  111, 

bue  desiderium  plunimiin  m  lìiuniiio 
commendanlcs,  vestrisque  huiusmodi  sup- 
plicationibus  inclinati ,  vobis  el  cuilibel 
vestrum  ul ,  quandocumque  vobis  visum 
l'ucril,  possilis  Iria  subslantialia  religiosae 
vilae,  ut  pelilis,  pauperlalis,  castilalis  et 
obedienliae  vola  publicc  emittere,  in  ma- 
nibus  cuiuscumqiie  presbyteri  saecularis 
vcl  cuiusvis  Ordinis  regularis  solemniter 
prolileri. 

§  3.  Ac  sub  solilo  ci  eomrnuni  babilu  ei  luiMium 
clericali,    subque   nomine   et  nuncuna- '''''T"'f"""''''" 

'1  1         reiuli,  ci  mrom- 

tionc  t'dericorurn  R(^gularium,  in  communi  ■nimieidccom- 

1  .      •     ''  ...  ...        niuiiì      vivendi 

ac  de  communi  viventes,  in  locis  relimo-  ^:,  |,ioi.>riio- 
sis  aul  saecularibus,  proni  vobis  ab  iUis,  ::J:^::,X 
quorum   loca    ipsa    fiierinl  ,    concessum  nuf"""""  '• 
fuerit,  seu  c.xpedire  videbitur,  sub  nostra 
el  liuius  sanclae  b^edis  Apostolicae  imme- 
diala subiectione  el  speciali   protectione, 
ad  (juinquenniiim  dumlaxal  in  unum  lia- 
bilare. 

,^  -i.  Atque  ex  vobis  et  inter  vos  singulis  PraeposUum  ai 
aiuiis  superiorem,  praepositum    luincu- ''■'™""""   °''* 
paiidum,  qui  usque  ad  trienniumel  non 
ultra  conlirmari  possit,  eligere. 

§  5.   Ac  alios  quoscumque  saeculares     Aiiosqm  .,d 
clericos,  quavis  dignitate  ful^entes,  eoi- ''*''6'""'«"' r»- 
scopo  tamen  mlenores,  ac  etiam  laicos, 
qui,  Deo  aspirante,  ad   huiusmodi    vitae 
Irugem   et   comniunem   vivendi   modani 
1  hoc  l'uit  perpetuai  lira,  ut  inira  proximo. 


cipiondi, 


An.  C.  ihó'ó       102 


nn.i.AnruM  romanum 


An.  e.  IbóS 


pese  coiifcrre  volncrinl,  reiiiioro;  ri,  post 
annuam  probationcm,  ad  Uilem  Irium  vo- 
loi'iim  professionfin  in  iiiaiiibns  ipsiiis 
siipcrioris  oiiiilleiidam,  o[  ad  luiiusniodi 
communeni  vivendi  nioduin  iidmiltcre. 
5  0.  Ac  lioras  canonicas  diurnas  p:iri- 
ofTuia  divina  tei-  et  noctaiMias,  necnon  inissas  et  alia 
divina  oliicia,  siniul  et  divismi,  seciindum 
usura  et  morem  RomanaeEcclesiao,  etiam 
inxta  bnn'iarinm  novilcr  compilalnm,  ila 
tanionqnod,  ciini  puldice  ea  recilaveiilis, 
vos  inxic.'^m  conrormelis,  in  ecclesia  di- 
cere et  recitare. 

,^  7.    Necnon   quibiiscumqnc    fidelibus 
Sicrnmenu ad-  vere  poenitenlibus  et  confessis,  ad  vestram 

niJiiUIraodi;  ,      .  i         -i 

ecclesiam  prò  tempore  accedentibus,  quo- 
cumqne  anni  tempore ,  praeterqnam  in 
lesto  Paschatis  Resnrreclionis  Dominicae, 
Eucharistiae  et  alia  ecclesiastica  sacra- 
menta ministrare  libere  et  licite  valealis; 
et  ad  aliiini  usimi  super  bniusmodi  horis, 
missis  et  officiis  diccndis  observandum 
minime  teneamini,  nec  ad  id  a  quoquam 
invili  compelli  valeatis. 

§  8.  Necnon  ut  dictus  superior  vester 
prò  tempore  exislons,  clerici  et  socii  ve- 
slri,  qui  infirmitale  gravati,  aiit  circa  in- 
firmorum  in  doniibus  veslris  morantium 
curationem  adeo  impediti  fuerint,  ut  con- 
tjruum  cis  tempus  ad  divinorum  officio- 
rum  recitalionem  non  supersil ,  ut  infir- 
iiiitale  aut  circa  infiriiios  occupalione  Im- 
iusmodi  durante,  cerlum  psalmorum,  per 
ipsum  superiorem  eisassisinandorum,  nu- 
merum,  non  minus  seplem  aut  sex,  cum 
divisione,  ctOrationem  Dominicam  septies, 
ac  Symbolum  Apostolorum  bis  ;  graviter 
autem  aeorolanlibus  Oralionem  Domini- 
cara  semel,  et  Salutationem  Angelicam 
septies  in  die  recilando,  seplem  horis  ca- 
nonicis  et  Ioli  divino  officio  salisfecisse 
censeanlur;  et  cum  quibusvis  clericis  et 
sociis  vestris  super  praeventione  vel  post- 
positione   temporis  recitationis  horarum 


Praepof*'.oiiu^ 
d.il  ar  (orila- 
trm  'iiapens.in- 
(.i  cn.n  infirmi^ 
ri  eos  curanli- 
l'Us,  circa  rcci- 
latinncm  divini 
olìicii, 


eanonicarum,  aliqua  subsi^lcnle  cau^u  Ic- 
gìtima,  dispensare. 

§  9.   Qiiodqne  tempore    ieiunii ,  etiam  ei  ciiam  firp^ 
de- pracceplo,  eliam  tempore  quadranesi- '""'"'''' 
mae ,  cani  bis,  qui  indiguerinl ,  quorum 
conscii'iiliae  acquiescant,  ut  coilationem, 
eliam  cum  jiane,  Tacere  possint  etvaleant, 
aueloritate  nostra  dispensare. 

S  10.  Ac  qnod  vos  inter  vos  mutuas,  Fumiamque  Me. 
seu  eliam  alii  saeerdotes,  saeciilares  vel  5Ìii','j'„"jj,'p„i^f,' 
reQ'iilares,  a  vobis,  de  superioriim  vestro-  ''^"'■''"s  "mui- 

'  bus  da  congre- 

riim  lieenlia  ,  ad  hoc  prò  tempore  eli-  elione  conr». 
gendi,  vestras,  ac  vos,  diiin  illi  confesso-  ' 
res  veslri  fuerint,  eorum  confessiones  au- 
dientes,  in  absolutionibus ,  congrua  la- 
men  salisfactione  praemissa,  faciendis, 
sic  inter  vos  liac  forma  uti  possitis  et 
illi  possint,  videlicet,  posi  Misercatnr 
eie.  et  Indiilgeniiam  etc.^  Dominus  lesus 
Cltrixtut  te  ahsolvat,  et  ego  OKctoritrtte 
ipsius  et  bcatornm  aposlolorum  Pelvi  et 
Palili  niilìi  commissa,  absolvo  te  ab  omni 
l'inculo  excommvnicalionìs  maioris  veltni- 
lìori.'!,  fìmpensionis  et  inlerdicli,  praeter- 
qnam apostolica  aiicloritatc  Intae  vel  lati, 
lìecnon  ab  omni  irr ecjular itale ,  praeter- 
qnam occasione  homicidii  aut  ex  causa 
a  beneficiis  ecclesiasticis  quociimque  modo 
dependente,  et  vestitilo  te  sanetis  sacra- 
mentis  Ecclcsiae,  unionique  et  participa- 
tinni  pdclium.  In  nomine  Patris  etc.  Ite- 
iiim,  auclorilale  apostolica  eie. 

^11.   Vobisque    insuper,  qui,  speciali  Tempium  quo- 
devotionis   affectu   ducti,  erga    doctorem  «l'ioiir  sTuVi^ 
genlium  Paulnm,  ecclesiam,  sub  eius  no- ^'|U|'  ""*""* 
mine,  etiam  apostolica  aueloritate  insi- 
gnilam,  babere  cupilis,  ut  primum  tem- 
pliira,  quod  conslrui    fecerilis,  qnod  ta- 
men  sine  alicuius  praeiudicio  vos  facere 
volumus,  sub  ipsius  Pauli  nomine  ac  in- 
vocatione  babere  liceat  et  denominare,  ac 
ab  aliis  denominari  et  appellar!  raanda- 
mus. 

§  12.  Necnon,  ut  omnibus  et  singulis 


1 


An.  C,  153S 


PAULUS 


Priviiefia  con-  privilegiis,  exemptioiiibii?,  immunitatibus, 
noDicorum  re- mdulgeiitiis,  fnciiltatunis,  libertatinus,an- 
r\"eiiuri- cloi-ilatibus ,  indultis,  favoribns,  conces- 
sionibus  et  gratiis,  ?pinUiaUbus  et  tempo- 
ralibus,  qtiibus  iioliuiilur  ci  gaudent,  ac 
in  fuluruiii  policiitiir  el  gaiidebunt  cano- 
nici regulares  congregationis  Lateranen- 
sis  ac  personae  et  loca  eonim,  quorum 
tenores  praesentibus  prò  sufficienter  ex- 
pressis  ac  de  verbo  ad  verbum  inserlis 
haberi  volumus,  ita  ut  liferae  apostolicae 
super  eisdeni  privilegiis,  exemplionibus, 
immunitatibus,  concessionibus  et  graliis 
eisdem  concessis  vel  prò  tempore  conce- 
dendis,  mutalis  dumtaxat  nominibus,  co- 
gnominibus,  invocationibus  et  diebus,  ad 
libitum  vestrum  expediri  possint,  perinde 
ac  si  omnia  illa  et  singula ,  non  solum 
per  clausulas  generales ,  sed  per  eorum 
tenorem,  de  verbo  ad  verbum  expressa 
et  inserta  fuissent,  vos  personae  et  loca 
vestra  uti ,  potiri  et  gaudere  possitis,  vo- 
bis,  per  bas  nostras  literas,  tenore  prae- 
sentium  et  ex  certa  scientia  ac  de  aposto- 
licae potestalis  plenitudine ,  concedimus 
pariter  et  indulgemus. 

§  13.   Non   obstantibus   praemissis  et 
CoBinriii  de-  apostolicis  ac  in  provincialibus  et  syno- 
dalibus  conciliis  editis  etc. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Marcum, 
anno  millesimo  quingentesimo  trigesimo 
quinto,  octavo  kalendas  augusti,  pontifi- 
catus  nostri  anno  i. 

Dal.  die  25iulii  1535,  ponlif.  anno  i. 


regat. 


Sequititr  perpetuatio  dictanim  (iratiarum. 

Faalns  Papa  III,  ad  perpetuam  rei  memoriam. 

f  Pastoralis   officii    cura    nobis ,  meritis 

'     Eiordiom.    Hcet    imparibus,   ex   alto   commissa  nos 

excital  et  induci!  ut  circa  stalum  fldelium 
•     quorumlibet,  praeserlim  sub  regulari  ob- 

servantia  trium  votorum   subslantialium 

1  Haec  vide  in  constiuuione  xxix   Pascalis  ii, 
Quanlo.  tom.  ii,  pag.  246. 

Bull.  Rom.  Voi  VI.  95 


ni  PP.  lO.S       An.  C.  1835 

Religionis  degentium,  prospere  dirigen- 
dum,  operosis  studiis  iugiter  intendonfes, 
eosdem  fideles,  ut  vola  sua  Altissimo 
quictius  persolvere  possint ,  benignis  fa- 
voribus  et  gratiis  confoveamus ,  aliasque 
desuper  disponamus ,  prout  in  Domino 
conspicimus  salubriter  expedirc. 

i^  1 .  Dud\im  siquidem  nobis,  prò  parte  Refennr  cs»- 
(lilecti  filii  Bartbolomaoi  de  Ferrariis  ,  et  'fr,",'"  p""'"" 
lune  in  humanis  agentis  quondam  Antonii 
Mariae   de   Zaccbariis,    Medìolanensis   et 
Cremonensis  presbyterorum  exposito  etc.  ^ . 

§  2.    Nos   igitur,  qui  Deo  devotorum  Pcri,eiua(io  ai- 

.'  .  T\  1'     clarum    gialla- 

votis,  quantum  cum  Deo  possumus,  li-  ,„^,  ^^  qmb», 
benter  annuimus,  Bartholomaeum  et  eius  '"  P"i!ins«ri». 
socios  praefalos  el  eorum  singulos  a  qui- 
busvis  excommunicationis,  suspensionis 
et  inlerdicli  aliisque  ecclesiaslicis  sen- 
tenliis ,  censuris  et  poenis ,  a  iure  vel  ab 
bomine,  quavis  occasione  vel  causa  latis, 
si  quibus  quomodolibet  innodali  existunt, 
ad  effeclum  praesentium  dumtaxat  con- 
sequendum  ,  harum  serie  absolventes  el 
absolutos  fore  censentes,  huiusmodi  sup- 
plicationibus  inclinali ,  Bartbolomaeo  et 
sociis  praefalis,  quod  de  caetero,  perpe- 
tuis  l'uturis  temporibus,  sub  solito  et 
communi  babitu  clericali,  subque  nomine 
et  nuncupatione  clericorum  regularium  , 
in  communi  et  de  communi  viventes,  sub 
nostra  et  eiusdem  Sedis  humili  et  devota 
subiectione  ac  speciali  prolectione,  in 
unum  babitare,  ac  omnia  et  singula  alia 
in  eisdem  literis  nostris  contenta  facere 
et  exequi  valeant,  eadem  aucloritate  apo- 
stolica ,  tenore  praesentium ,  de  speciali 
gratia  concedimus  et  indulgemus. 

§  3.    Non  obstantibus  constitulionibus    ciau^uiie  de- 
et  ordinationibus  apostolicis  ac  omnibus  '"^aionae- 
illis,  quae  in  dictis  literis  nostris  voluimus 
non  obstare,  ceterisque  contrariis  quibus- 
cumque. 

Dalum  Romae  apud  Sanctum  Petrum, 

1  Omittitur  residuum   narrativae   builae  ,  quia 
ipsa  ost  quae  praecedit 


*n.  e.  1»58       i9i  BTJLLARIOTI 

anno  Incarnationi?  dominicae  millesimo 
quinfjentesimo  quadragesimotertio  ,  ka- 
lendis  decembris,  pontificatus  nostri  an- 
no X. 


VU. 

Tiirisdictìo  camerarii  et  iudicis  Curìae 
Rìpae  abnae  Urbis,  quoad  caitsas  ri- 
pales  1. 

Paulns  episcopns  servns  servornm  Dei, 
mota  proprio  etc. 

Cum  nobis  constet  pei'  felicis  recorda- 

oerofiaisvii 'ionis  Clementem   septimum,  praedeces- 

Binms  proprins,  soreni  nostruiii,  praeinsertiim  motumpro- 

«-  y«n  in  noti.         ^  ^  '  ^ 

prium  fiiisse  concessum,  et  ad  utilitatem 
Roraanae  Urbis  et  Sedis  Apostolicae  re- 
dundare  videatur. 

§  i.  Nos,  quae  per  praedecessores  no- 
cona™»iur.  ?'ros  lacta  rite  et  ratione  congrua  cogno- 
scimus,  et  propterea  approbare  et  con- 
firmare omni  studio  e1  conatu  debere  ar- 
bitramur,  ac  propterea  dictum  praein- 
sertum  motum  proprium,  et  omnia  in  eo 
conlenta,  tam  coniunclim  quam  divisim, 
confirmamus  et,  qiiatenus  opus  sit,  de 
novo  concedimus. 

§  2.    Addentes   praeterea   quod   dicto 

AdJaninr  iiii  ^olu  proprio  praeinscrto,  per  nos  aliquo 

ei.D^nbc  prae-  inodo  derooatum  esse  non  censeatur,  nisi 

•erv..iirae.  ^  ' 

de  verbo  ad  verbum  in  snpplicationibus 
seu  motu  proprio  aut  per  alias  signatu- 
ras  noslras,  et  etiam  per  dilectos  filios 
praesidentes  et  clericos  Camerae  noslrae 
Apostolicae  mentio  de  dicto  motu  pro- 
prio facta  non  fuerit. 

S  3.  Et  quod  dicti  oflìciales  almae  Ur- 

ìaritdieiioea-bis,  quacumque  aucloritate  fungentes,  in 

"IViffrim"  V  *^^''"5'5  criminalibus  in  dieta  Ripa  et  eius 

libaf.  districtu,  in  causis  ripalibus  \ d  in  Ri  Js 

1  Iudicis  autem  allerius  Ripae  iurisdictionem  j 
habes  io  coDSliluliooe  iv  Clementis  VII,  Nuper,  j 
pag.  5b  huius  tomi.  j 


ROJUNLiM  An.  C.  iSóS 

quocumque  modo  proveuientibiis,  etiam 
rum  effusione  sanguinis,  se  intromittere 
noni  possint  nec  valeant;  sed  executio 
dictarum  causarum  et  cognitio  ad  dominum 
camerarium  Ripae  spectet  et  pertineat. 

§  -4.  Ac  etiam  per  visitafores  carcerum  Carueraiias  so- 
aliquem  prò  debito   ripali   incarceratum  '„^„5  '""Ir'e- 
in  quacumque  curia  Romanae  urbis  re-  "' 
laxari  non  possit ,    nisi   de   consensu   et 
voluntate    camerarii  Ripae  et  intervento 
notarli  dictae  Ripae. 

§  5.  Necnon  execulores  Romanae  ur-  ^"'1"°  """- 
bis  et  barisellus  non  possint  ahquas  exe-  ius  mandala  e- 
cutiones  prò  debito  ripali  in  ipsa  et  eius  "i"""'"^- 
districtu  facere;  et,  si  forsan  factae  fue- 
rint,   nuUae  et  invalidae  sint  et  existant. 
Ac  dictis  executoribus  possint  per  dictum 
camerarium  Ripae  de  facto  relaxari,  abs- 
que   aliqua  solulione  executionis  ac  car- 
ceris. 

§  6.  Mandantes  propterea  dilectis  fìliis  '""'»  "•"*'- 

,  .  ,  .  ,.        .      _        raniiì  hanc  eoB« 

almae  Urbis  gubernaton ,  auditori  Ca-  suiuiionim. 
merae,  senatori  Urbis,  vicario,  barisello 
et  aliis  quibuscumque  Romanae  urbis  of- 
fìcialibus,  qualenus,  sub  excommunicatio- 
nis  et  mille  ducatorum  auri  poenis,  con- 
tenta in  praesenti  motu  proprio  obser- 
vent,  ac  ab  aliis  observari  faciant  et  per- 
mittant. 

§  7.  Non  obstaritibus  constitutionibiis  Snins  otston- 
et  ordinationibus  apostolicis,  stilo  Palatii 
ceterisque  in  contrarium  facientibus  qui- 
buscumque. 

Pontificatus  nostri  anno  primo. 
Placet  et  ita  mandamus.  A. 
(Papae  siibscriptio). 

Visa.   Pbilippus,  Camerae  Apostolicae 
decanus. 

Visa.  lo.  Carolus,  Camerae  Apostolicae 
clericus. 


..  tibos. 


An.  C.lJSSb 


Ì>AULUS 


Vili. 


Damnalio  et  excommunicatioHenrici  Vili 
regts  Anglìae,  eiusque  fautorumet  com- 
pUcmn,  cuvi  aliarum  poenamm  adie- 
ctione  *. 

Paulus  episcopus  servns  servormn  Dei, 
ad  futuram  rei  memoriam. 

Eius,  qui,  iinmobilis  permanens,  sua 
Exordium,  providciilia  ordine  mirabili  dal  cuncta 
moveri,  disponente  clementia,  vices,  li- 
cei immerili,  gerentes  in  terris,  et  in  sede 
iustitiae  constituti,  iuxfa  prophclae  quo- 
que Hiereraiae  vaticinium  dicentis,  Ecce 
te  constitid  super  gentes  et  regna,  ut  e- 
vellas  et  deslruas,  aedifices  et  plantes, 
praecipuum  super  onines  reges  universae 
terrae  cunctosque  populos  obfinentes 
principatum;  ac  lUum,  qui  plus  et  inise- 
ricorsest,  et  vindictam  ei,  qui  illam  prae- 
venit,  paratam  temperai,  nec  quos  impe- 
nitentes videi,  severa ultione  castigai,  quin 
prius  comminetur;  in  assidue  aulem  pec- 
cantes,  et  in  peccatis  perseveranles,  cura 
excessus  niisericordiae  fines  praefereunt , 
ut  salteni  metu  poenae  ad  cor  reverti  co- 
gantur,  iuslitiae  vires  exercet,  imitantes, 
ex  incumbenti  nobis  aposlolicae  solicitu- 
dinis  studio  perurgemur  ut  cunclarum 
personarum,  nostrae  curae  coelitus  com- 
missarum,  salubri  statui  solerlius  inlenda- 
mus,  ac  crroribus  et  scandalis,  quac  ho- 
stis  antiqui  versutia  imminere  conspici- 
mus,  propensius  obviemus,  excessusque 
et  enormia  ac  scandalosa  crimina  con- 
grua severitate  coerceamus,  et,  iuxta  Apo- 
slolum,  inobedientiam  ovium  pvouipfius 
ulciscendo,  illorum  perpetralorcs  debita 
correctione  sic  eompescamus,  ipiod   eos 

1  Henricus  centra  Martinum  Lutheium  et  alios 
liaereticos  ante  sciipserat,  et  propterea  titulo  de- 
fensoris  cliristianae  fidei  a  Leone  X  donatus  fuerat, 
ut  in  eius  conslitutione  ii,  Ex  supernae,  toro,  v, 
pag.  773. 


IH  pp.  195      An.  €.  1555 

Dei  iram  provocasse  poeniteat,  et  ex  hoc 
aliis  exemplum  cautelae  salutaris  accedat. 

§1.  Sane,  cum  superioribus  diebus  no-  nenrirus  (,?;<. 
bis  reiatum  fuisset  quod  Henricus,  An-  ?i',';i',rMel'"„'^ 
eliae  rex,  licei  tempore  pontificalus  felicis  ''■'  <^/.'^''  ■'»"•'- 

«  '  r  r  ttis  fmt,  e\  con- 

recordationis  Leonis  Papae  X,  praedeces-  '«  iii-  n^p,,... 
soris  nostri,  diversorum  haereticorum  er-  ii''ie'Wia»ii  et 
rores  saepe  ab  Apostolica  Sede  et  sacris  :;:^l,~' 
conciliis  praeterilis  temporibus  damnalos, 
et  novissime  nostra  aitate  per  perdilionis 
alumnum  Martinum  Lulherum  suscitatos 
et  innovatos,  zelo  catholicae  fidei  et  erga 
dictam  Sedem  devotionis  fen'ore  inductus, 
non  minus  docte  quam  pie,  per  quem- 
dam  librum  per  eum  desuper  composi- 
lum,  et  eidem  Leoni  praedecessori ,  ut 
eum  examinarel  et  approbaret,  oblatum, 
confutasset,  ob  quod  ab  eodem  Leone 
praedecessore,  ultra  dicli  libri,  cum  ma- 
gna ipsius  Henrici  regis  laude  et  com- 
mendatione,  approbationem,  tilulum  de- 
fensoris  fidei  reportaverit;  a  recta  fide  et 
apostolico  tramile  devians,  ac  propriae 
salutis,  famae  et  honoris  immemor,  post- 
quam  carissima  in  Christo  filia  nostra 
Galherina,  Angliae  regina  illustri,  sua  pro- 
genie coniuge,  cum  qua  publice  in  facie 
Ecclesiae  matrimoniuni  conlraxerat,  et 
per  plures  annos  conlinuaveral,  ac  ex 
qua,  diete  constante  matrimonio,  prolera 
pluries  susceperat,  nulla  legilima  subsi- 
stente  causa  et  centra  Ecclesiae  prohibi- 
tionem,  dimissa,  cum  quadam  Anna  Po- 
lena, muliere  anglica,  dieta  Galherina 
adhuc  vivente  ,  de  facto  matrimonium 
conlraxerat,  ad  deteriora  prosiliens,  quas- 
dam  leges  seu  gencrales  constilutioncs 
edere  non  erubuit,  per  quas  subditos  suos 
ad  quosdam  haeretices  et  scbismalicos  ar- 
ticulos  tenendos,  inler  quos  et  hoc  erat 
quod  Romanus  Ponlifex  caput  Ecclesiae 
et  Chrisli  vicarius  non  ei'at,  et  quod  ipse 
in  Anglica  Ecclesia  supremum  caput  exi- 
stebat,  sub  gravibus,  eliam  mortis,  poenis 
cogebal.   Et  liis  non  conlenlus,  diabolo 


Ali.  c.  i:i3b*    196  lìi  Li.AniuM 

sacrilegii  crimen  suadente,  quaniplures 
praelatos,  etiam  episcopos,  aliasqne  per- 
sonas  ecdesiastkns,  eliaui  regulares,  ncc- 
non  saeculares  sibi  ut  haeretico  etschis- 
matico  adliaerere,  ac  articulos  praediclos, 
sanctorum  Patram  decretis  et  sacrorum 
concilioruKj  statuii*,  immo  etiani  ipsi  e- 
vangelicae  veritati  contrarios,  t<imquam 
tales  alias  damnatos,  appiobare  et  sequi 
nolentes,  et  intrepide  reeusantes,  capi  et 
carceribus  mancipari;  bisque  similiter 
non  contentus,  mala  malis  aeiumulando, 
bonae  menioriae  loannem,  tituli  S.  Vitalis 
piesb\1erum  cardinaleni RotVenseni , quem , 
ob  fidei  constantiam  et  vitae  sauctimoniain, 
adcardinalatus  dignitateni  promoveramus, 
cum  dictis  haeresibus  et  erroribus  eoii- 
sentire  noUet,  borrenda  immanitale  et 
delestanda  saexitia ,  publice  miserabili 
suppliciotradi,  et  decollan  mandaverat,  et 
lecerat,  exconimunicationis  et  anatbema- 
tis  aliasque  gra\"issinias  sententias,  cen- 
suras  et  poenas  in  literis  ae  eonslitutio- 
nibus  recolendae  niemoriae  Bonifacii  Vili, 
llonoriilll,  Romanoruni  PontiUcuni  prae- 
decessorum  noslroium,  desuper  editis  eon- 
lentas,  et  alias  in  tales  a  iure  latas  dam- 
nabiliter  incurrendo ,  ac  regno  Angliae 
et  doniiniis,  quae  teuebat,  neenonregalis 
fasligii  celsitudine  ac  praeiali  tituli  prae- 
rogativa  et  bonore  se  indignum  reddendo. 
§  2.  Nos,  licet  ex  eo  quod,  prout  non 
ignorabamus,  idem  Henricus  rex  in  certis 
censuiis  ecclesiasticis,  quibus  a  piae  nie- 
moriae Clemente  PP.  VII ,  etiam  praede- 
cessore  nostro ,  poslquaui  bumanissiinis 
literis  et  paternis  exhortationibus  mul- 
tisque  nunciis  et  mediis,  primo,  et  po- 
stremo etiam  iudicialiter,  ut  praetiitam 
Annam  a  se  dimilteret,  et  ad  praedictae 
Catberinae  suae  verae  coniugis  consor- 
tium  rediret ,  frustra  monitus  fuerat,  in- 
nodalus  extilerat,  Pliaraonis  duritiam  imi- 
tando ,  per  longum  lempus,  in  clavium  ! 
contemptum,  insordueraletinsordescebat,  ; 


Clcuiens  \n 
tandem  ìIIuiti 
e^roiDmunica- 
v)t,  qui  io  cen- 
suri* insorde- 
scendo  dcle- 
rìor  evasit. 


..v.MAN'nt  An.  e.  tri33 

quod  ad  cor  rediret  vix  sperare  posse  vi- 
derenuis;  ob  paternam  tauìen  caritatem, 
qua,  inminoribuscoustiluti,  donecinobe- 
dientia  et  reverentia  Sedis  praedictae  per- 
mansit ,  eum  prosecuti  t'ueramus,  utque 
clarius  videre  possemus  an  clamor,  qui 
ad  nos  delatus  fuerat  (^^quem  certe,  etiam 
ipsius  Henrici  regis  respectu,  falsum  esse 
desiderabamus),  verus  esset,  statuimus,  ab 
ulteriori  conira  ipsum  Hi'uricum  regem 
processu  ad  tenipus  abstinendo,  buius  rei 
verilatem  diligentius  indagare. 

i^  o.  Cum  autem  debilis  dilisentiis  de-   '""^  p™'ì'«« 

"^  .  ,  ^  isl'  conlr»  re- 

super lactis,  clamorem  ad  nos,  \it  prae-  g™.  complice» 

r     .  1    1    .  •         1  ei  fniitores  de- 

fertur,  delatura  ,  verum  esse,  simulque ,  creui  procede- 
quod  dolenter  rel'erimus,  dictum  Henri-  "^  "'  '"''• 
cum  regem  ita  in  profundum  uudorum 
descendisse,  ut  de  eius  resipiscentia  nulla 
IH'uitus  videatur  spes  baberi  posse,  repe- 
reiimus;  nos.  atlendentes  velcri  lege  cri- 
mine adulterii  notatum  lapidari  manda- 
tum,  ac  auctores  schismatis  liiatu  lerrae 
absorplos ,  eorumque  sequaces  codesti 
igne  consumptos,  Elymamque  magum,  viis 
Domini  resistentem,  per  Apostolum  aeterna 
severitate  damnatum  fuisse;  volenlesque, 
ne  in  districto  examine  ipsius  llenrici 
regis  et  subditorum  suorum,  quos  secum 
in  perditione  traliere  vidomus.  aniniarum 
ratio  a  nobis  exposcalur,  quantum  nobis 
ex  alto  conceditur,  providere,  contra  Hen- 
ricum  regem  eiusque  complices,  fauto- 
res,  adbaerentes  et  sequaces.  et  in  prae- 
missis  quomodolibel  culjiabiles,  conira 
quos,  ex  eo  quod  escessuset  delicla  prae- 
dicla  adeo  manifesta  sunt  et  notoria,  ut 
nulla  possiiU  tergiversationo  celari,  abs- 
que  ulteriori  mora,  ad  executionera  pro- 
cedere possemus,  benignius  agendo  ,  de- 
crevimus  infrascripto  modo  procedere. 

§  4.  Habila  itaque  super  bis  cum  ve-  Roreni  lUqie 
nerabilibus  fratribus  nostris  sanclae  Ro-  J"^''"  "'  *'' 
manae   Ecclesiae    cardinalibus   delibera-  rvritu^desuui- 
tione  matura,  et  de   illorum  Consilio  et 
assensu,  praefatum  Henricura  regem  eius- 


An.  C.  ISó'j 


l^'inplìeen  ve- 
ro ci  fautores 
nionet  al  ab- 
Btineant  regi 
de^uppr  faveie 
rei  adbaerere; 


IiiAlie'iientes- 
que  mainris  ex- 
rnmmuniratio- 
nià  dCiiteDtiH in- 
ulti ttl; 


PALLUS 

que  compliees,  fautoivs,  ;ulhaereiiles, 
consultores  et  sequaces,  ac  quoscuniqiie 
alios  in  praeniissis  scu  eonim  ali(iuo 
quoquoniodo  ciilpabiles,  laiii  laicos  quain 
clericos,  eliarn  roiiularos,  cuiuscumqiie 
tlignitatis,  status,  gradus,  ordinis,  con- 
ditionis,  pi.Teniinenliap  ci  excollentiac 
fxislant  (quoniiii  iKimiiia  el  rognoiiiina, 
perinde  ac  si  pi'u^sentihiis  iiisricrontur, 
prò  siifTicieiili^r  cxpii'ssis  lialici'i  voluiniis), 
per  viscora  iiiis(MÌ(Oidiar'  l'ci  nostri,  liof- 
tamur  et  reqniriniiis  in  Domino  qualr- 
nns  ITonricus  rex  a  pracdictis  errorilìus 
jn'oi'sus  abstincat;  et  eonslitiitiones  sen 
leges  praedictas,  sicnl  de  facto  eas  fecit, 
revocet,  cassel  et  annullel;  el  coaclione 
subdilornm  snornni  ad  eas  servandas, 
necnon  careeiatione,  captura  et  punitione 
illorum,  qui  ipsis  constitutionibus  sen 
legibns  adliaereiv;  aul  eas  servare  no- 
luerint,  et  ab  aliis  errorilìus  praedielis 
penitus  et  omnino  abstineat;  et  si  quos, 
praemissoruni  occasione,  caplivo'^  bahrat, 
relaxel. 

§  5.  Compliees  vei-o,  fantores,  adliae- 
rentes,  consultores  et  seqnaees  dieti  llcn- 
rici  regis  in  praeniissis  el  eii-ca  en  i|»si 
llenrieo  l'egi  super  bis  di'  celerò  non  ad- 
sistant  nec  adhaereant  vel  faveant ,  nee 
ei  consilium,  auxiliuni  vel  favoi-eni  de- 
super praestenl. 

§  tì.  Alias  si  Henricus  rex  ac  fautores, 
adhaerentes,  consultores  el  sequaces  bor- 
tationibus  el  reipiisilionibns  buinsmodi 
non  annnerinl  cuni  ell'ectu,  lleniicuui  re- 
gem,  fautores,  adbaerentes ,  consultores 
et  sequaces  ac  alios  culpabiles  praedi- 
clos,  auclorilate  apostolica,  ac  ex  cerla 
nostra  scienlia  et  de  apostolicae  potestatis 
plenitudine,  tenore  praesenlium,  in  vir- 
tule  sanclae  obedientiae.  ac  sub  niaioris 
exconimunicationislatae  sentenliae,  a  qua, 
eliam  praelextu  cuiuscuniqne  privilegii 
vel  facultatis,  eliam  in  forma  confessio- 
nalis,   cum  quibuscumque   eflìcacissimis 


111   PP.  197       An.  e.  lS3t! 

clausulis  a  nobis  et  Sede  pracdicta  quo- 
rnodolibet  concessis,  et  eliam  ileratis  vi- 
cilius  innovalis,  ab  alio  quam  a  Romano 
iViiiiilice,  praelerquani  in  morlis  aiiiculo 
consliluti  (ita  lamen ,  quod  si  aliquem 
absolvi  contingat ,  (jui  poslmodnni  con- 
valucril,  nisi  posi  convalescenliam  mo- 
nilioni  el  mandalis  noslris  buinsmodi  pa- 
r\ieril  cum  efTcclu,  in  eamdem  excom- 
niunicalionis  senlentiam  leincidaO, absolvi 
non  possinl. 
§  7.  Necnon  rebellionis  el,  qnoad  Ilen-  Rebeiiionisii,!». 

,'  l'i'        •  •       i  nu6    ot     aniib- 

ncum  regem,  eliam  perdilionis  regni  el  Ji„„i„fg„ipa.. 
dominiorum  praediclorum;  el  tain  quoad  """    ""p""'"' 

*  ^  '  ^  regi.*in(]iie       et 

eum  quam  quoad  alios  monitos  supradi-  oompii.'cs  mo- 

.     t>  '    ,'  •  •  "^1  ul  infra  cer- 

ctos  supra  et  mlrascnptis  poenis,  quas  si  mm  inmiimm 
diclis  monilioni  el  mandalis,  ut  pi'aefer- ,7ò'''ui"7n"''p.l■ 
lur,  non  parnerinl,  eos  cteorum  singulos,  ""  ''■'^  ci|ir-s- 
ipso  facto  respective  incurrere  volumus,  ciari; 
per  praesenles  monenius:  eisque  el  eorurn 
cnilibet  dislricte  praecipiendo  mandanius 
([uatenus  Henricus  rex  per  se  vel  procu- 
ratorem  legilimum,  ctsullicienli  mandalo 
>uirnllum,  infra nonaginla;complicesvero, 
fantores,  adbaerentes,  consultores  elsequa- 
ces  ac  alii  in  praeniissis  quomodolibet 
culpalules  snpiadieli  saecniares  et  eccle- 
siaslici,  eli;Hii  icgidares,  i)ersonaliler,  infra 
sexaginla  diescompareantcoram  nobis,  ad 
se  super  pi'aemissis  legìlime  excusandum 
el  defendenduin,  alias  videndum  el  audien- 
dum,  conira  eos  et  eoruni  singulos,  eliam 
iiominatim,  quos  sic  monemus  quatenus 
expedial,  ad  omiiesel  singulos aclus,  eliam 
senlentiam  delìnilivam,declaraloriam,con- 
demnaloriam  i4  |iiivaloiiam  ac  mandalum 
cxeculivuni,  procedi.  Oiiod  si  Henricus  rex 
el  alii  moniti  praedicli  intra diclosteiminos 
eis,  ut  praefertur,  respective  praefixos  non 
eomparnerinl,  iM  praedictam  excommuni- 
calionis  senlentiam  per  Ires  dies  postlap- 
sum  dictorum  terminorum,  animo  ,  quod 
absit,  suslinuerini  induralo,  censuras  ipsas 
aggravamus  el  successive  reaggravamus, 
Uenricunique  regeni  privalionis  regni  et 


Ali.  e.  isSj     -198  m  f.LARicM 

dominiorum  praedictorum,    et  tam  euni 
quam  alios  nionitos  praedictos  et  eorum 
singulos ,  omnes  et  singulas  alias  poenas 
praedictas  incurrisse,  ab  omnihusque  chri-  ' 
stifidelibus  cum  eorum   bonis   perpetuo 
diffidatos  esse.  Et  si  interim  ab  huraanis 
decedat,  ecclesiastica  debere  carere  sepul- 
lura,  auctorilate  et  polestatis  plenitudine 
[iraedi(nis  decernimus  et  declaramus,  eos-  , 
quo  anathematis,  malediclionis  et  damna- 
tionis  aeternae  mucrone  percutinius. 
§  8.  Necnon  quae  praefatus  Henricus 
Éi  quascuraHuo  rex  quoniodolibet  et  ex  quavis  causa  tenet, 
desia!  ei  alia  uabct  aut  possulet,  quauidiu  Ilenncusrex 
ipsf  dc'iin'Ive-  ^t  slii  monili  praedicti,  et  eorum  singuliin  ; 
rial,  '"l'Ili"-!»  aliis  perdictum  Henricum  reaem  nonten- 
ponii;  tis,  habitis  aut  possessis  permansuris  ^ ,  et 

triduo  post  eorum  inde  recessum,  et  alia  | 
quaecumque,  ad  quae  Ilenricum  regem  | 
et  alios  monitos  piaedictos  post  lapsum 
dictorum  terminorum  declinare  contigerit, 
dominia,  civilates,  terras,  castra,  villas,  | 
oppida   metropoiitanasque  et  alias  catbe- 
drales  ceterasque  inferiores  ecclesias,  nec 
non  monasteria,  prioratus,  domos,  con- 
venlus  et  loca  religiosa  vel  pia,  cuiuscum- 
que,   etiam   S.   Benedicti ,   Cluniacensis, 
Cisterciensis.PraemostratPusis  ac  Praodica-  ' 
torum,Minoruni,EremitaruniS.Augustini, 
Carmelitarum  et  aliorum  Ordinum  ac  con- 
gi'egationum  et  iiiilitiarum  quarumcumque 
in  ipsis  dominiis,  civitatibus,  terris,  castris, 
villis,  oppidis  et  locis  exislenlia  ecclesia- 
stico supponimus  interdicto  :   ita  ut,  ilio 
durante,  in  illis,  etiam  praetexlu  cuiuscum- 
ipie  apostolici  indulti,  eeclesiis,  monaste- 
riis,  prioralibus,  domibus,  conventibus, 
locis,  Ordinibus  aut  personis,  etiam  qua- 
cum((ue  dignitale  lulgentibus,    concessi, 
praeterqunin  in  casibus  a  iure  permissis, 
ac  etiam  in  illis,  alias  quam  clausis  ianuis  j 
et  excommunicatis  el  inlenlirtis  exclusis, 
nequeant  missae    aut   alia  divina  officia  ; 
celebi'ari .  '■ 

§  9.   Et  Ilenrici  rcgis   complicumque,  ; 

i  Chenibinus  et  P.  Matlhaeus  legiint   iiermuu  - 
i«r''if  (n.  T.). 


ROMAN'UM  An.  C.  15 38 

fautorum ,  adbaerentium  ,  consultorum ,  niiosque  eo- 

,       ,    ,.  ,.  lunidem    digni- 

sequacuim  et  culpabuium  praedictorum  lauijus,  graiii» 
fdii,  poenarum,  ut  liic  in  lioccasu  par  est,  jò^-l,Vis''e'rbo- 
participes  sint:  omnes  et  singulos  eiusdem  iiisoranib"'?;'- 

'  .    ;  *^  valos,  el  ad  alia 

Henrici  regis  ex  dieta  Anna  ac  singulo-  de  ceiero  oim- 
rum  aliorum  praedictorum  iilios  natos  et  esse  deciaraii 
nascituros,  aliosque  descendentes  usque  in 
eum  gradum,  adquem  iura  poenas  in  ca- 
sibus luiiusmodi  extendunt(neminepxcepto 
nuUaqueminoris  aetatis  aut  scxus  vel  igno- 
rantiae  vel  alterius  cuiusvis  causae  habita 
ratione),dignitatibiis  et  honoribus,  in  qui- 
bus  quomodolibet  constituti  existunt,  seu 
quibus  gaudent ,  utuntur,  potiuntur  aut 
muniti  sunt^  necnon  privilegiis,  concessio- 
nibus,  gratiis,  indulgenfiis,  iinmunitatibus, 
remissioiiibus,  libertatibus  et  indultis,  ac 
dominiis,  civitatibus,  castris,  terris,  villis, 
op|)idis  et  locis,  etiam  commendatis  vel  in 
guberniuin  concessis,  et  quae  in  feuduin, 
emphyteusim  vel  alias  a  Piomanis  vel 
aliis  eeclesiis,  monasteriis  et  locis  eccle- 
siaslicis  ac  saecularibus,  piincipibus,  domi- 
niis, potentatibus,  etiam  regibus  et  impe- 
ratoribus,  aut  aliis  ])rivatis  vel  publicis  per- 
sonis quomodolibet  liabent ,  tenent  aut 
possident,  ceterisipie  omnibus  bonis,  mo- 
bilibus  et  immobilibus,  iuribus  et  actio- 
nibus,  eis  quomodolibet  competentibus, 
privalos;  dicla(|ue  bona  f'eudalia  vel  em- 
pliyteiitica  el  alia  quaecumque  ab  aliis  * 
quomodolibet  olifenta,  ad  directos  dominos, 
ita  ut  de  illis  libere  disponcre  possint, 
respective  devoluta ;el  eosqui  ecclesiastici 
fuerint ,  etiam  si  religiosi  existant,  eecle- 
siis, etiam  calbedralibiis  et  metropolitanis, 
necnon  iiionastei'iis  el  prioratibus,  prae- 
posituris,  praepositatibus,  dignitatibus , 
personatibus ,  officiis,  cnnonicatibus  el 
praebendis  aliisque  benoliciis  ecclcsiasli- 
cis  per  eos  quomodolibet  oblentis  pri- 
valos, et  ad  illa  ac  alia  in  iiosterum  ob- 
linenda  iniiabiles  esse ,  simililer  decer- 
nimus et  declaramus;  eosque  sic  respective 
privalos  ad  illa  et  alia  quaecumque  ùirailia, 

1  P.  MaUhaeiisin  Summis  CuiiiUtutioniim  e'-c. 
ifgit  eeclesiis  loco  aliis  \fi,  t.). 


An.  C.  Ibob  PAULIS 

ac  dipiitates,  honore?,  admini«tralionespt 
ofTìcia,  iura  ac  feiula  in  posterum  obti- 
iienda,  auctoritatp  et  sciontia  ac  plenilu- 
dine  similibus,  inbabilitamus. 

§  10.  Ipsiu?qiie  Henrici  regis  ac  regni 

snbdiio.'qBc  i  omniumque  aliorum  dominiorum.  civila- 

luramenlo  fidc- 

liiaiis  et  «ubic- tura,  fcrrarum.  castrorum,  villariini,for- 

clìoae   liberal,  .    t-*  •  -j  .1 

et  eiidem  man-  l^iitionim ,  arcium,  oppinonim  et  locorum 
d»i  ni  ab  obe-  i;,]orum,  efiam  de  facto  obtentonim,  ma- 

dientia  ommiio     ,  ' 

receJani;  gisti'atns.  iudices,  castellanos,  custodesel 
officiales  qnoscumqiic,  necnon  communi- 
late?,  universitafes,  coUegia,  feudatarios, 
vassallo?,  subditos,  cives.  incoia?  et  habi- 
latores,  etiam  forenses,  dicto  regi  de  facto 
obedientes,  tam  sneciilaves  qunm.  «i  qui, 
ratione  alicuius  temporalitatis,  ipsiim  Ilen- 
ricum  regerain  superioremrecognoscant, 
etiam  ecclesiasticos,  a  praefato  rege  seu 
eius  complicibu?,  fautoribu?.  adhaerenti-  ■ 
bus ,  consultoribu?  et  sequacibn?  ?upra- 
dictis  deputato?,  a  iuramento  tìdelitatis  i 
iure  vassallitico,  et  nmni  ei-ga  regem  et 
aliospraedictos  subiectione  absolvimus,  ac 
penitus  liberamus.  Eis  nihilominus,  sub 
excommunicationis  poena,  mandante?  ut 
ab  eiusdem  Henrici  regis  suorunique  offi- 
cialium  ,  indicum  et  magistratuum  quo-  ; 
rumcumque  obedientia  penitus  et  omnino 
recedant,  necillosin  ?uperiores  recogno- 
scant,  neque  illorum  mandati?  obtempe- 
rent. 

^  11.  Et  ut  alii.eorum  esemplo perler- 

Henrico  ei  coro-  y[i[  discaut  al)  luiiusmodi  exccssibu?  absti- 

ptìCiDUS        a)hl^ 

prenas  hic  ei-  uerc,  cisdem  auctorifate ,  scientia  et  ple- 
rreswsimpona;  jjjiyfjjpg   volumu?  ac   dccemimus  quod 

Henricus  rex  et  complices,  fautore?,  ad- 
Iiaerentes,  consultore?,  sequaces  et  aliiin 
praemissis  culpabiles,  postquam  alias  poe- 
na? praedictas,  ut  praeferlur,  respective 
incurrerint,  necnon  praefati  descendente?, 
ex  lune  infame?  existant,  et  ad  testimonium 
Honadmittantur;  testamenta  et  codicillo? 
aut  alias  dispositiones,  etiam  inter  vivos, 
concedere  et  facere  non  possint;  et  ad  ali- 
cuius successionèm  ex  testamento  vel  ab 


ni  PP.  -199       An.  e.  ISSI) 

intestato  ,  necnon  ad  iurisdictionem  seu 
iudicandi  potestatem  et  ad  notariatusofTl- 
cium  omnesqne  actu?  legitimos  quo?cum- 
que  (ita  ut  eorum  processus  sive  instru- 
menta alque  alii  aclu?  quicnnique  nulliu> 
sint  robori?  vel  momenti)  inhabile?  exi- 
?lant  ;  et  nulli  ipsis ,  sed  ipsi  aliis,  super 
quocumque  debito  et  negotio  ,  tam  civili 
quam  criminali ,  de  iure  respondere  te- 
noanfur. 

§  12.  Et  nihilominus  omnes  et  sinsrulos  chrisiindeiibni 
chrislilìdele?,  sub  excommunicationis  et  "p.o'Jfp.Sè! 
aliis  infrascripti?  poenis  ,  monenuis  ut  f.'''''  "'  ''.'''''" 
monitos,  excommunicatos,  aggi-avatos,  in-  «--ommerciuiii; 
terdicto?,  privato?,  maledicto?  et  damna- 
tos  praedicto?  eviteut,  et,  quantum  in  eis 
est,  ab  aliis  evitari  faciant,  nec  cum  eis- 
dera  seu  praefatiregiscivitatum,  dominio- 
rum,  terrarum,  castrorum,  comilatuum, 
villarum,  fortalitiorimi,  oppidorum  et  loco- 
rum  praediclorum  civibus,  incolis  vel  ha- 
bitatoribus  aut  subditis  et  vassalli?,  emen- 
do, vendendo,  permutando  aut  quamcuni- 
que  mercaturam  seu  negotium  exercendo, 
commercium  ?eu  aliquam  conversationem 
seucommunionembabpant;autvinum,ci;i- 
num,  sai  seu  aliavictuaba,  aima,  pann^?. 
merces  vel  quasvis  alias  mercantia?  \ei 
res  per  mare  in  eorum  navibus,  trirrmi- 
bus  aut  aliis  navigli?,  ?ive  perterram  cum 
raulisvel  aliis  animalibus  deferre  aut  con- 
ducere seu  deferri  aut  conduci  facere,  vel 
delata  per  ilio?  lecipere,  publice  vel  oc- 
culte, aut  falla  facientibus  auxilium,  con- 
?ilium  vel  favorem ,  publice  vel  occulte, 
directevelindirecte,quovi?quae?ito  colore, 
per  se  vel  alium  seu  alios,  quoquomodo 
praestare  praesumant.  Quod  si  fecerint, 
ultra  excommunicationis  praedictac,  etiam 
nullitatis  conlractuum,  quos  inirent,  nec 
non  perditionis  mercium,  victualium  et 
bonorum  omnium  delatorum ,  quae  capien- 
tium  fiant,  poena?  similitereo  ipsoincur- 
rant. 

^13.  Ceterum,  quia  convenire  non  vide- 


An.  C.  1855       200  BULLARma 

pr»euii6  quo-  fiip  Ut  ciuii  lii>  fiui  Ecclcsìam  conlemmint, 

que   et    celerìs    ,  .  ... 

pprscnis  frcie-  "Uni  pmcscrtim  e\  eorum  pertinacin  spos 
Masi  niindat,  coiTÌffihilitali«  noii  habetui',  hi  quidivinis 
conteiiiis,  qua-  obsoqiiiis  vacaiit ,  conversentiir,  quod  l'tiam 

Ipiuii  de  regno  .,,        .   ^  j    i,-,       j  . 

AiiBii,!»  disce- illos  ^  tacoiT  non  posse  dubitandiim  est, 
''""''  omnium  e(  sinf;iilarum  metropolilanarum 

et  aliarum  catliedralium  caeterarnmqne 
inferionim  ecdcsiaruni  et  monasteriorum, 
domoi'um  et  locorum  relit;iosorum  et  pio- 
rum  quorumeumque,  etiam  S.  Augustini, 
S.  Benedicti,  Cluniacensis,  Cisterciensis, 
Praemostralensis,  ac  Praedicatorum ,  Mi- 
norum ,  Carmelitarum  aliorumqne  quo- 
rumcnmqueOidinum  et  Militiarum,  etiam 
hospitalis  Hierosnlymilani,  praelatis,  ah- 
batibus,  prioribus,  praeceptoribiis,  prae- 
positis,  ministris,  custodibus,  guardianis, 
conventibus,  monacis  et  canonicis,  necnon 
parocbialium  ecclesiarum  recforibus  aliis- 
que  quibuscuniqne  personis  ecclesiasticis, 
in  regno  et  dominiis  praedictiscoramoran- 
libus ,  sub  excominunicationis  ac  priva- 
lionisadniinistrationum  et  reginilnuni  mo- 
nasteriorum, dignitatum,personatuuni,ad- 
ministralionuni  ac  ofTiciorum  canonica- 
luumque  et  praebendarum,  parocbialium 
ecclesiarum  et  aliorum  benefieiorumeccle- 
siasticorumquorumcuinque,quomodolibet 
qualilìcatorum  ,  per  eos  quomodolibet  ob- 
lentorum,poenis,  mandamusquatenus, in- 
tra quinque  diesposlomneselsingalos  ter- 
minos  praedictos  elapsos,  de  ipsis  regno  et 
dominiis.  dimissis  tanien  aliquibus  pres- 
byterisin  ecclesiis,  quarum  curamliabue- 
rint,  prò  administrando  baptismate  parvu- 
lis,  et  poenilentia  decedentibus,  ac  aliis 
sacramentis  ecclesiasticis,  quae  tempore 
inlerdicti  minislrari  permitluntur,  exeant 
et  discedant,  ncque  adregnum  et  dominia 
praedictarevcrtantur,  donec  moniti  et  ex- 
eommunicati.  aggravali,  reaggravati,  pri- 
vati, maledicti  et  damnati  praedicti  nioni- 
tionibus  et  mandatis  noslris  buiusmodi 
fibtemperavcrint,  et  meruerint-a  censuris 
buiusmodi  absolutionis  benelìcium  obli- 

1  P.  Mattliaeus  addit  tute  (r.  t.).       Ctierub. 
Jegit  phUmpetantes  merwrint  (r.  t.V 


ROMANUM 

nere,  seu  interdictuni  in  regno  et  dominiis 
praediclis  fuerit  sublatuni. 

,^  li.  Praetcrea,  sipraemissisnon  abstan- 
tibus,  Henricus  rex,  complices,  fautores, 
adbaerentes,  consullores  et  sequaces  prae- 
dicti in  eorum  pertinacia  perseveravcrint, 
nec  conscientiae  sliinuluseosad  cor  redu- 
xerit ,  in  eorum  forte  potentia  et  armis 
confidentes,  omnesct  singulos  duces,  mar- 
chiones,  comites  et  alios  quoscumque  lani 
saeculares  quam  ecclesiasticos,  e^iam  fo- 
renses,  de  facto  diclo  Henrico  regi  obe- 
dientes,  sub  eiusdem  excommunicationis 
ac  perditionis  bonorum  suorum  (quae,  ut 
infra  dicitur,  similiter  capientium  fiant) 
poenis,  requirimusetmonemus  quatenus, 
omni  mora  et  excusalione  postposita,  eos 
et  eorum  singulos  ac  ipsorum  milites  et 
stipendiarios,  tam  equestres  quam  pede- 
stres,  aliosque  quoscumque,  qui  eis  cum 
armis  faverint,  de  regno  et  dominiis  prae- 
dictis,  etiam  vi  aimorum,  si  opus  fuerit, 
expellant  ;  ac  quod  Henricus  rex  et  eius 
complices,  fautores,  adbaerentes,  consul- 
lalores  et  sequaces,  mandatis  nostris  non 
obtemperanles  praedictis,  de  civitatibus , 
terris,  castris,  villis ,  oppidis,  fortalitiis 
aut  aliis  locis  regni  et  dominii  praedicto- 
rum  se  non  intromittant,  procurent;  eis, 
sub  omnibus  et  singulis  poenis  praedictis, 
inhibentes  ne  in  favorem  Henrici  eiusque 
complicum,  fautorum,  adhaerentium,  con- 
sultorum  et  sequacium  aliorumque  moni- 
torum  piaedictorum  mandatis  nostris  non 
obtemperantium,  arma  cuiuslibet  generis 
offensiva  et  defensiva ,  machinas  quoque 
bellicas  seu  tormenta  (artellarias  nuncu- 
pata)  suniant  aut  teneant  seu  illis  utan- 
tur,  aut  armatos  aliquos,  praeter  consue- 
tam  familiam,  parent;autabIIenrico  rege, 
complicibus ,  fautoribus,  adhaerentibus, 
consultoribus  etsequacibus  vel  aliis  in  re- 
gie ipsius  favorem  paratos ,  quomodolibet, 
quavis  occasione  ve!  causa,  per  se  vel  aliuin 
seu  alios,  publice  vel  occulte,  directe  vel 


Ali.  e    Ib35 


Dui.esi^uo  et 
alios  monel  sub 
pTiiis  supradì- 
clis,  ul  Ùenri- 
cuni  ei  eius 
complices  de 
regno  eipeller* 
ne.   prncntenl; 


I 


An..C.  IS5S  PAULUS 

indirecte,  teneant  vel  receptent;  ani  (lieto 
Ilenrico  ree;!  sou  illius  romplicilius,  lau- 
loribus,  adliaerentiluis ,  consullonbus  et 
sequacihus  praedirlis  consiliiini ,  aiixilium 
vpI  lavorem  quoinodolibct  ex  quavis  causa 
velquovisquapsilo  colore  sive  ingenio,  pu- 
blice  vel  occulte,  dircele  vel  indirecte,  ta- 
cite vai  expresse,  per  sevelalium  seu  alios, 
in  pr;emissisvel  aliquo  prwniissornm  pra^- 
stent  seu  praeslari  l'aciant  iiuoniodolilìet. 
§  15.  Praeterea,  ad  diduni  Henrieum 
Principum  fhri- regem  facilius  ad  sanitatem,  et  praefatao 

SI.  conrocdera-  ^-,     ,.  ....  ,  , 

liones  eioijiiga  oedis  obedienliaui  reducenduni,  omnes 
c.rcurHe":et  singulos  chrislianos  principes,  qua- 
rico  nuibs  ei  ounique,  etiaoi imperialielrccali,  dicuitale 

lnTali:l,is  decla-  »    ,  .  .  ■     '' ■  r'        n    • 

rai;  lulgentes,  per  viscera  misericordiae  Uei 

nostri  (cuius  causa  agitur)  hortamur  et 
in  Domino  requirimus,  eis  nibilominus, 
qui  imperatore  et  rege  inferiores  fuerint, 
quos,  propter  excellentiam  dignilatis,  a 
censuris  excipimus,  sub  excommunicatio- 
nis  poena  mandanics  ne  Ilenrico  regi  eius- 
que  complicibus,  fautoribus,  adbaerenti- 
bus,  consultoribus  et  sequacibus  vel  eo- 
rum  alicui,  per  se  vel  alium  seu  alios, 
publice  vel  occulte,  dirccte  vel  indirecte, 
tacite  vel  expresse,  etiaui  sub  jiraele\lii 
conlòederationum  aut  obligationum  ([ua- 
rumcumque,  etiam  iuramento  aut  quavis 
alia  firmitale  roboratarum  et  saepius  ge- 
minatarum,  a  quibus  quideni  obligationi- 
bus  et  iuramenlis  omnibus  nos  eos  et 
eorum  singulos,  eisdem  auctoritale  et  sen- 
lentia*  acpoteslatis  plenitudine,  per  prae- 
sentes  absolvimus,  ipsasque  conl'oederalio- 
nes  etobligationes,  tam  factas  quam  in  po- 
^leruni  faciendas,  quas  lainen(in  q\ianluin 
Ilenritusrexet  complices,  fautores,  adhae- 
rentes,  consultores  et  sequaces  pra;dicti 
circa  praemissa  vel  eorum  aliquod  se 
fjirecte  vel  indirecte  iuvare  possent),  sub 
eadem  poena,  fieri  probibemus,  nullius 
loboris  vel  momenti,  nullas(iue,  irrilas, 
cassas,  inanes ,  ac  prò  infcclis  habendas 
fora  decernimus  et   dcclaramus ,  consi- 

1  Ctierubinius   et   P.   Matttiaeus   sdentici  loco 
senlenlia  legunt.  (b.  t.). 

Bull.  "Bom.  Voi.  VI.  26 


m  TP.  201      A'.,  e   1533 

liuiii ,  auxilium  vel  favoreni  quomodolibet 
praestent  ;  quinimmo,  si  qui  illis  aut  eorum 
alicui  ad  praesens  quomodolibet  assistanl, 
ab  ipsis  omnino  at  cum  effeclu  racedant. 
Quod  si  nonfecerint,  postquam  praesentes 
pulilicalae  et  executioui  demandatae  fue- 
riiil,  et  dicti  termini  lapsi  l'uerint,  omnes 
et  siugulas  civilates,  tcrras,  oppida,  ca- 
stra, villas  et  alia  loca  eis  subiecta  simili 
eci  lesiastico  inlerdicto  supponimus;  vo- 
li'iitesipsum  inlerdictum,  donecipsi  prin- 
cipesa  Consilio,  auxilio  et  favore  Ilenrico 
regi  et  complicibus ,  fautoribus,  adhae- 
rentibus,  consultoribus  et  sequacibus  praa- 
dictis  prestando  destiterint,  perdurare. 

§  16.  Insuper,  tam  principespraedictos  Principihii?  et 
quam  quoscumque  alios ,  etiam  ad  sti-  "'"*  """j''  "' 
pendia  quorumcumque  christifìdelium  mi-  ""<  <"  '""-p''- 

.  CCS    arni^i     ca- 

litantes  ,  et  alias  quascumque  personas  ,  r  i"i; 
tam  per  mare  quam  per  terras  armige- 
ros  babentas ,  similiter  bortamur  et  re- 
(piirimus,  et  nibilominus  eis  in  virtute 
sanctae  obedientiae  mandanles  quatenus 
conira  Henrieum  regem,  complices,  fau- 
tores, adbaerentes,  consultores  et  sequaces 
praedictos,  durn  in  erroribus  praedictis 
ac  adversus  Sedem  praedictam  rebellione 
permanserint,  armis  insurgant,  eosque  et 
eorum  singulos  persequantur,  ac  ad  uni- 
tatem  Ecclesiaeelobedicntiam  dictae  Sedis 
redire  cogant  et  compellant  ;  et  tam  eos, 
quam  ipsorum  subditos  et  vassallos,  ac 
civitatum  ,  terraruni,  caslrornm,  oppiilo-  . 

rum,  vilhuuni  et  locorum  suorum  incolas 
et  habitatores,  aliasque  omnes  et  singulas 
personas,   supradictis  mandatis  nostris ,  "' 

ut  praefertur,  non  obtemperantes,  et  quae 
praefatum  Henrieum  regem ,  postquam 
censuras  et  poenas  praedictas  incurrerit , 
indominum  quomodolibet,  etiam  de  facto, 
reeognoverint,  vel  ei  quovis  modo  obtem- 
perare  praesumpserint ,  aut  qui  eum  ac 
complices,  fautores,  adbaerentes,  consul- 
tores, sequaces  ac  alios  non  obtemperan- 
tes  praedictos  ex  regno  et  dominiis  prae- 


An.  e.  |S5>>      20-2  BltLARim 

dictis,  ut  praefrrtur,  r^xpellerp  noluerint,  I 
iihicumque  eoj:  invniiorint,  ponimqnc  bo- 
na   mobilia  et    imniobilia,   mercantia?, 
pecnnias,  navioia,  riedita,  res  etariimalia,  | 
ptiam  extra  teiTiloriuin  dicti  Ileiiiici  rcgis 
iibilibef  cniisislcntia,  capianl. 

,^  17.  ^'o^;  eniin  eis  bona,  meioanlias , 
i96d«!fs  fi  inu- pecunia»,  navigia  ,  res  et  aiiimalia  prae- 
pi,'',!'ur..,T":  dieta  sic  capta,  in  proprios  eornm  usns 
fieri,  ei  "T'ira  f(,nvei.|endi ,  eisdem  auctoritate,  scienlia 

bona  ocrupftn-  .... 

tium  fs«e  di-  et  potestalis  plenitudine  plenariani  licen- 
*'""'■  tiam,  laciiltaleni  et   aiictoritatera  conce- 

diimis ,  illa  omnia  ad  eosdem  capientes 
plenarie  |)erlinereet  spedare,  et  persona? 
ex  regno  et  dominiis  piardictis  originein 
Irahentes  sen  in  illis  iloniicilinm  habon- 
tes  aut  qnomodolibet  habilantes,  nian- 
dalis  noslrispraedietis  non  obtemperanles, 
iibicumqiie  eoseapi  contigerit,  capientiiim 
servos  fieri  deeernentes  ;  praesentesqne 
literas,  ijiioad  Ime,  ad  oiiines  alios,  eniiis- 
enmqne  dignilatis,  gradus,  staliis,  ordiiiis 
vel  conditionis  iìierint ,  (|iii  ipsi  ilcnrico 
regi  vel  eius  coinplicibiis,  i'antoribns, 
adhaerenlibus,  consiilloribusetscquacibus 
nutaliis,  monilionibus  et  mandatis  nostris 
liuinsmodi,  quoad  commcreiiim,  non  oii- 
temperanlibus,  vejeornm  alieni  viclualia, 
arma  vel  pecimias  subministrare  aiit  cuui 
eis  commerciiim  liabeie ,  seu  aii\iliiim  , 
consiliiim  vel  l'avorem  ,  ]ier  se  vel  aliiim 
seu  alios,  publice  vel  ocrnlle,  direcle  vel 
iiidirecle  ,  quovis  modo,  contea  lenoi  em 
praesenlium,  praeslare  praesumpserinl  , 
extendenti's. 

§18.  Et  ut  praemissa  ra<ilius  iis,  qiios 

rraeblis  pi  a  coiicernunt,  innnicscanl,  universis  et  sin- 

liis  mandai, iuu  c,^\\^  iiairiaieliis,  aieliicpiscopis,  episcopis 

ro-ni'    de   qui-  »^  '     _  ,     '  r  r     '     r  i 

bus  Me ,  ni  in  p|,  patriarcbalinin  ,  metropolilanaruni  ci 
HeMkunf^HnliiH-umcatl.edraiium  el  eollegialarum  ec- 
eonipiices  t\-  (jesiaruni    praelatis  ,    eaiiilulis    aliisque 


*;on  niuni'al.|iU' 
Mite 
èl    evi 
fiaDt 


miuciei.1  pcrsonis    ecclesiaslicis    saecularibus    ac 

'"'    ''  qnorumvis  Ordinum  regiilaribus.  necnon 

nmnibus  el  singulis,  etiam  Mendicantium 

Ordinum,  profcssoribus,  exemptis  et  non 


exemptis,  ubilibet  eonstitutis,  per  easdcm 
praesenles,  suhexeouimnnieationis  et  pri- 
valionis  ecclesiarum ,  monaslerioruui  ac 
aliorum  beneficiornm   ecclesiasticorum  , 
graduum  ipioque  et  otlìeiorum,   necnon 
])rivilegiorum  et  indultoruni  qiiorumeum- 
(pie,  etiam  a  Sede  praedicta  quoaiodulibet 
einanatorum,  poenisipso facto incurrendis, 
praeeipimus  el  mandainus  qualenus  ip  i 
ae  eorum  siiiguli,  si  et   postquani  vigore 
praesenlium    desuper    requisiti    fuerint  , 
infra  tres  dies  immediale  se(pientes  prae- 
faluui  llenrieum   regcin    omnesque  alios 
l't  singulos,  qui  siipradictas  censuras  el 
poeuas  inciirrrrinl  ,   in   eorum  ecclcsiis, 
doiniiiicis    et  aliis   feslivis  diebus ,   dum 
inaior  iiiibi  populi    inullitudo  ad   divina 
eonvenerit.  cimi  crucis  vexillo ,    pulsalis 
carnpauis,  el  accensis  ac  demum  exiinclis 
et  in  lerram  proieclis  el  conciilcalis  can- 
delis,  et  aliis,  in  similibus  servari  solitis, 
caereinoniis  seivatis,  exconinuinicalosjm- 
blicc  nnnciari  *,  ac  ab  omnilnis  arctius 
evitati  facianl  el  mandent;  necnon,  sub 
supradiclis  censiiris  et  poenis,  praesentes 
literas  vel  eaiuiii  liansumptum,  sub  forma 
iuliascripla   <rinl'eclum ,    infra  terminimi 
Iriuni  dierum,    poslqnam,  ut  praefertur, 
requisiti  fuerinl,  in  ecclesiis,  monasteriis, 
eonvenlibus  et  aliis  eorum  locis  publicari 
ci  albini  facianl. 

§  Iti.  Volenles  omnes  et  singulos,  cu- 
iuscimique  status,   cradus ,   conditionis,    „   , 
I  pra'emmentiac,  digmlalis  aut  excellenliae  num  romn.n- 
l'uerint,  qui,  uuuminus  praesentes  literae 'il"'' '"'■"'"'!; 
vi'l  earuin  Iransumpta,  copiae  seu  exem- pn»"  imioii, 
plaria  in  suis  civiiatibns,  terris,  castris, 
oppidis,  villisel  locis  legi  el  affigi  ac  publi- 
cari possiul,  per  se  vel  aliuin  seu  alios,  pu- 
blice vel  occulle,    dircele  vel  indircele, 
impediverint,  easdem  censuras  el  poenas 
ijiso  l'aclo  incorrere.  El  cum  fraus  et  dolu? 
neinini  debeant  patrocinari,  ne  quisqnam 
ex  bis,  qui  alieni  regimini  et  adminislra- 
tioni  deputali  sunt,  infra  tempus  sui  regi- 

1  Cherub.  pi  P.  ^!^l',h.  niiiìcieni  et  ab  nliis  nun- 
ciari  etc.  (n.  t.). 


An.  e.  i::;s  vxnxi^ 

minis  seu  aJmiuislralionis  ,  praedictas 
sententias,  censuias  et  poenas  siistineat, 
(jiiaii  post  dictum  tempiis  senlentiis,  ceii- 
siiiis  et  poenis  praediclis  amplius  ligatiis 
non  existat,  q\iemcumque,  qui,  diiiii  in 
rci^iiiiine  et  administratione  existens,  nio- 
nilioai  et  mandato  noslris,  qiKiad  prae- 
missa  vel  aliqiiid  eornni,  oiili'nijorare 
noluerit,  etiam  deposilo  re^iiniine  el  ad- 
niinistratione  huiusmodi,  nisi  paruerit, 
eisdem  censuris  et  poenis  subiacere  de- 
cernimus. 

^  20.  El  ne  Henricns  rex  eiusque  com- 
Pui.iicari  naii- pjigQv;  ^  l'aulores,  adhaerenU's ,  consid- 
siiiMiiniiem  hi  lorcs  et  sequaces  aliiqne,  quos  |naemissa 
p"e'Ais''i'';  "  conceraiinl,  ignorantiani  eannndein  prae- 
sentium  lileranim  et  in  eis  contentorum 
in-aelendere  valcant,  literas  ipsas(in  qui- 
bus  omnes  et  singulos,  tam  inris  qiiam 
lacti,  eliani  solenmilaluni  el  processuuin 
citationumque  omissaruni  ddecliis,  etiamsi 
tales  sint,  de  quibns  specialis  et  expressa 
inentio  facienda  esset ,  propter  notorie- 
talem  iacli,  aiietorilale,  scienlia  et  pote- 
statis  pbniiludine  similibus ,  sujtplemus) 
in  basiHcae  Principis  aposlolonim  et 
Caneellariae  Apostoticae  de  Urbe,  el  in 
parliluis  in  eoliegialae  Bealae  Alaiiae  15ni- 
gensis,  Tornacensis,  el  Parocbialis  de  Dìin- 
kerke  oppidorum  Morinensis  dioeeesis, 
ecclesiarnm  valvis  alligi  el  publicari  nian- 
damus,  decernentes^quod  eariimdem  lile- 
rarum  publicatio  sic  facta,  Hcnricum  rc- 
gem  eiusqne  rompbces,  fautores,  adbae- 
renles,  consuitores  et  seqnares  omnesque 
alios  et  singulos,  quos  lileiae  ipsae  (pm- 
modolibetconcernunt,  perindeeosairleiil, 
ac  si  literae  ipsae  eis  pcrsonaliti'i-  leelae 
el  intimatae  fuissent,  cuni  non  sii  veiisi- 
mile  quod  ea,  quae  tam  palenter  lìunl, 
debeant  apud  eos  incognita  rcmanere. 
Transumpus  Rq)  Qeterum,  quia  dillicile  loret  ck. 
§  22.  Nulli  ergo  omnino  hominuni  eie. 

1  Sed  haec  forma  immutata  est,  ut  liic  in  line. 


I„   pp.  503       Am.  C.  l33S 

Dalma  Uoniae  apud  S.  Marcum,  anno 
Incarnalionis  dominicae  millesimo  quin- 
gentesimo  trigesimo  quinto,  terticJ  kalen- 
das  seplembris,  ponlificatus  nostri  anno  i. 

Dat.  die  30  augusti  B35,  ponlif.  anno  i. 

Sequitur  sìisprnf:ìo  dietaefndhie,  et  lini(l''m 
stispeìisloiu's  rreoratio  et  buUae  execntio. 

Paulus  episcopus  servus  servoram  Dei, 
ad  perpetuam   rei   memofiam. 

Cum  Redemptor  noster  ideo  illum,  qui  lvjiJìu  i. 
ipsum  negaverat,  Peirmn  videlicel ,  uni- 
versae  Ecclesiae  praelicere  voluerit  ut  in 
sua  culpa  disceret  aliis  esse  miserendum; 
non  immerito  Romanus  Pontifex,  qui  ipsius 
l'etri  in  dignitafe  successor  exislit,  debet 
eliam  in  ollìeio  exercendae  misericor- 
diae  ipsius  esse  successor.  Sed  cum  in  eum 
dirigilur  misericordia,  qui  ex  Iidc  fit  in- 
solenlior  el  obslinatior ,  aliosque  secum 
Irabit  in  perdilionem,  debet  ipse  Rcynanus 
Pontifex,  poslposila  in  eum  misericordia, 
omnem  severitalem  adliibere,  quo  mem- 
brum  illud  putridum  ila  a  corpore  sepa- 
relur  ut  reliqua  meudjra,  absque  metu 
eontagionis,  salva  remaneanl,  praeserlim 
cum,  pluribus  curis  adbibitis  el  nmlto 
leiiqiore  in  bnc  consumpto,  rfiorbum  quo- 
lidie  magis  invalescere  ipsa  e:^)erientia 
comprobat. 

§  I.  Alias  cum   nobis  relalum  fuisset  Referiur  con- 

1    ir         •  k        \-  t  !»litulio  ur^ecd- 

quod  Ilenricus,  Angliae  rex,  praeler  ea,  ,,,,„5  ' 
i|uae  matrimoniumde  laclo  el  conira  probi- 
bitionem  Eeelesiae  leuierarie  coutractum 
concernebant ,  quasdam  leges  seu  genera- 
les  conslilnliones,subdilos  suos  ad  haere- 
sim  el  scbisma  IrabiMiles,  edideral,  el  bo- 
nae  memorine  loannem,  lit.  S.  Vitalis  pres- 
bylerum  cardinalem  Roll'ensein  ,  publice 
damnari  el  capite  puniri ,  ac  alios  quam- 
plures  praelatos,  necnon  alias  personas 
eccle^iaslicas,  liaeresi  et  scbismati  buius- 
modi  adbaererenolentes,  carceribus  man- 
cipari  fecerat  ;  nos,  licei  illi,  qui  talia  nobis 


An,  C.  1S3S      204. 


Bl'LL\Rini   ROMANtTir 


An.  C.  153S 


retulerant,  tales  essent  ut  nullo  modo  de 
ventate  suorum  dictorum  aniLigendum 
esset  ;  cupii^'ulos  tamen,  respectu  ipsius 
Ilenrici  regis,  queni,antequam  in  has  in- 
sanias  inciderei,  peculiari  quadain  cai-i- 
fale  prosequehaniur,  ])raedicta  falsa  repe- 
riri,  de  eis  inrormationem  ullerioreni  lia- 
bere  procuravimus,  et  invenientes  clamo- 
rem  adnos  dflalum  vorum  esse,  ne  nostro 
officio  deesseinus,  contia  eum  procedere 


piscopi,  cuius  ossa,  quae  in  dicto  regno 
Angliae  potissimum,  ob  innumera  ab  om- 
nipotenti  Deo  illic  perpetrata  miracula , 
summa  rum  veneratione  in  arca  aurea  in 
civitate  Cantuariensi  servabantur,  post- 
(|uara  ipsum  divuin  Thomam,  ad  maiorem 
religionis  conlemptum,  in  iudicium  vocari 
et  tamquam  conlumacem  damnari  ac 
proditorera  declarari  fecerat,  exhumari  et 
comburi,  ac  cineres  in  ventum  spargi  ius- 


docrevimus,   iuxta  formam   quarumdam  I  sit,  omnem  piane  cunctarum  gentium  cru 
literarum  nostrarum  ,  quarum  lenor  se- 
(piitur,  et  est  talis  ^. 

§  '2.  Dura  autem   postea   ad   dietarum 


Super-e.sgiia  Hterarum  executionem  deveniendum  esse 

per  tf&uOb  \[cs. 

statuissemus ,  cum  nobis  per  nonnullos 
principes  et  alias  insignes  personas  per- 
suaderetur  ut  ab  executione  liuiusmodi 
per  aliquantum  tempus  supersederemus, 
spe  nobis  data  quod  interim  ipse  Ileii- 
ricus  rex  ad  cor  rediret  et  resipisLijrot , 
nos,  qui,  ut  hominum  natura  fert,  facile 
credebamus  qnod  desiderabamus,  dictam 
exequutionem  suspendimus,  speranles  (  ut 
spes  nobis  data  erat)  ex  ipsa  suspensione, 
correctionem  etresipiscentiam,  non  autem 
pertinaciam  et  obstinationem  ac  maiorem 
deliralionem,  ut  rei  etl'eclus  edocuil,  pro- 
veuturam. 

§  3.  Cum  ilaque  resipiscentia  et  cor- 
iiennci  magi,  rpctio  huiusmodi,  nuam  tribus  fere  annis 

Improba  ci  sx-  . 

Tu  proterjù.  cxpectavinius,  non  solum  postea  sequuta 
non  sit,  sed  ipse  Henricus  rex,  quotidie 
magis  se  in  sua  feritate  ac  temeritale 
conlìrmans,  in  nova  eliam  scelera  proiu- 
perit,quippe  cum  non  conlentus  vivorum 
praelatorum  el  saccrdotum  crudelissima 
Irucidatione,  etiam  in  morluos  et  cos  qiii- 
dera,  quos,  in  sanctorum  nunierumrelatos, 
imiversalis  Pxclesia  pluribus  saeculis  vene- 
lala  est,  feritatem  excrcere  non  exoavil. 
Divi  enim  Tbomae  2,  Cantuariensisarcliie- 

l  Omitlilur  inseilio,  quia  bulla  ipsa  est  quae 
j.iuecedit.  2  Hunc  S.  Tho.  canonizavit  Alex.  111. 
ut  inconslitutione  lxvi,  lìedolel,  tom.  u,  pag.  7j8. 


delitatem  superans  ,  cum  ne  in  bello 
quideni  hostes  viclores  saevire  in  mortuo- 
rum  cadavera  solili  sint  ;  ad  liaec,  omnia 
ex  diversorum  regum  ,  eliam  .'\nglorum  , 
et  aliorum  principum  liberalitate  donaria 
ipsi  arcae  appensa,  (]uae  multa  el  maximi 
pretii  erant,  sibi  usurpavit;nec  putans  ex 
hoc  satis  inìuriae  religioni  intulisse,  mo- 
nasterium  divo  illi  Angustino,  a  quo  chiù- 
si ianam  lidem  Angli  acceperunt,  in  dieta 
civitate  dicatum ,  omnibus  lhes,auris,  qui 
eliam  multi  et  magni  erant,  spoliavit,  et 
sicut  se  in  belluam  transmutavit,  ita  etiam 
belluas  quasi  socìas  suas  honorare  voluit, 
feras  videlicet  in  dicto  monasterio,  expul- 
sis  monacis,  intromittendo,  genus  quidem 
.sceleris,  non  mudo  chrislilidelibus,  sed 
etiam  Turcis  inauditumet  abominandum. 

§  A.  Cum  itaque  morbus  iste  a  nullo,     lossio  pubii- 
quantumvis  perilissimo  medico,  alia  cura  f'""''  ''""=''°'- 

*  .  .  *  ...  lani,  revocatio- 

sanan  possit  quam  putridi  membri  ab-  ne  praeinseru 
scissione ,  nec  valeret  cura  huiusmodi ,  '^^  suspea- 
absque  eo  quod  nos  apiul  Deum  causam 
liane  nostrani  efficiamus,  ulterius  retar- 
dari,  ad  dietarum  literarum  (quas  ad  hoc, 
ut  Henricus  rex  eiusque  complices,  fau- 
tores,  adhaerentes,  consultores  et  seqiia- 
ces,  etiam  super  excessibiis  per  eum  no- 
vissime, ut  praefertur,  perpetratis,  intra 
leiminum  eis  qnnad  alia  per  alias  nostras 
literas  praedictas  respective  piaefìxum,  se 
excusare  ' ,  alias  poenas,  ipsis  literis  conten- 
las  incurranf ,  exiendimus  et  ampliamus) 
publicalionem,  et  deinde,  Deo  duce,  adexe- 
1  Deest  forsan  possint  (r.  t.). 


An.  C.  1535  PAHUS 

cutionem  procedere  oiiiniiio  slaluiinus. 
Et  quia  a  fide  dignis  accepirniis  quod,  si 
ipsarum  et  praesentiiim  litcranim  publi- 
catio  Diepo,  RolhomaLjpiisis,  vel  Boloiiiae, 
Ambianensis  dioecesis ,  oppidis  in  Fran- 
ciae,  aiit  civitate  S.  Androne  ,  seu  in  op- 
pido  Calislreiisi,  Sancii  Andrea^  dioecesis, 
in  Scotiae  regnis,  voi  in  Tiiuamensi  et  Arli- 
fei'lonsi  civilalibiis  vel  diooc(>sibus  doininii 
Ilibeiniae  liat,  non  soliun  tam  facile,  ni 
si  in  locis  in  diclis  literis  expressis  fierel, 
sed  facilius  ipsanim  lilerarum  lenor  ad 
llenrici  et  alioriim,  (|nosconccrnunt,  prae- 
sertim  Angiormn,  nutitiam  iloveniret,  nos, 
volentesin  hocopportune  |innidore,inotu, 
scientia  et  polestaiis  |ilcnitndine  prai^dictis 
decernimus  qiiod  publicalio  llteraruni  sii- 
perius  insertarum,  quarum  insertioni  su- 
perius  factae  ac  ipsis  originalibus,  qiioad 
validitatem  publicationis  seu  execulionis 
praesenliuni ,  lidem  adbiberi  volumus,  in 
duobus  ex  locis  praeseiitibus  lileris  ex- 
pressis,aliasiuxtasuprainsortaruinet  prae- 
senliuiu  litcnuuni  ((Mioreui  facla,  eliam 
si  in  locis  extra  Romaiiaiii  (awiani  in  diclis 
praeinserlis  literis  specilìcalis,  buiusinodi 
publicatio  non  fiat,  perinde  Ileniicuni  re- 
gem  et  alios,  quos  eoncernunt,,  praoserlim 
Anglos,  afficiat,  ac  si  Honrico  regi  et  aliis 
praedictis,  praesertim  Anglis,  personaliter 
inliinatae  l'uissent. 

§  5.  Quodquepraesenliuni  liansumptis, 
Fi.ios  iriBsuni-  iuxta  moduiTi  iu  pracinsorlis  literis  expres- 
SUITI  laclis,  tani  in  iiuiicio  quam  extra, 
eadem  fides  adbibeatur,  quae  originali- 
bus  adhiberetur,  si  forent  exhibitae  vel 
ostensae. 

§   (i.   \on  obslantibus  constilutionibus 

Berogniio  con-  et  ordiuationibus  apostolicis,  necnon  om- 

U.uiorum.  -1  •11"  •        1"    •*      1".      •  1     • 

nibus  illis,  quae  in  duiis  lileris  voluimiis 
non  obslare,  celeris(pic  coiiliariis  quibus- 
cumque. 

Sanclio  [.iena-        S   7.    ÌS'ulli   ei'gO  CtC. 

Daluni  Roniae  apud   S.  Petruni,  anno 
Incarnalionis  doniinicae  millesimo  quin- 


m  pp.  205     An.  C.  loàii 

genlesimo  trigesimo  oclavo ,  decimoscxto 
Lai.  iaiiuaiii ,  pontìficalus  nostri  anno  v. 


IX. 

Approhiilio  et  }nihliialio  obsolutionis  Cte- 
iur)ttis  VII,  de  liaereticis  et  in  fi  delibici 
rei/ Ili  PuiiwjaUiac  et  Ahjarhii ad  fidein 
coìiversis;  et  confinnalio  indidtontm 
eis  eoncessorum  et  exlensio  eontmdem. 

Paulus  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad  futuram  rei  memoriain. 

lUius  vices  in  lerris  gerenles,  qui  non     EiorJmm. 
viilt   moiiein  transgressorum ,  sed  potius 
cmversiiinein,  traiisgressoribusliuiusinodi 
iauuaiii  pietatis  et  misericordiae  libenter 
aperinius. 

^\.  Duduin  siquideni,  postquam  per  n.mons  vn 
relicis  recordalionis  Clementem  PP.  VII,  "^ltVu^iMms 
praedccessorem  nostrum  ,  accento  quod  ''""us'iiii»»  <■< 

.  .  •  T  ■  Al^iii-bìorum  ei- 

in  iilensqiie  partibus  regni  Pnitngalliae  et  Uro,  oi  ideo 
(loiuiiiiis  canssuni  m  Llirislo  libi  nostri  ,,„isiif,rem  iie- 
bìaiinis  Portugalliae  et  Algarbiorum  regis  p'"'''"- 
ilbistris,  iioiiniiUi  ex  baebraica  perfidia 
ad  Cbiisli  fidein  conversi,  cbristiani  novi 
nuncu|)ali,  ad  riliim  iudaoorum,  a  quo 
discesscrant,  redire,  etalii,  qui  baebraicam 
sectam  numquam  professi  erant,  sed  cliri- 
sllanis  parontibus  procreali ,  riluin  eum- 
dem  observare,  et  alii  lutheranam  etalias 
dcpravatas  baereses  et  orrores  sequi,  ac 
sortiiegia,  baeresim  manifeste  jap'entia, 
instigante  Immani  generis  inimico,  com- 
miltere  non  verebauliir,  in  gravissimam 
DciolTensam,  elorlbodoxa'  lideiscandaluin, 
dicliis  pracdeci^ssor  dilccluiii  filimii  Dida- 
cnm  de  Silva,  Ordinis  fratrum  Mininioruiii 
Sancii  Francisci  de  Paula  prol'essorem,  in 
suum  et  Apostolicae  Sedis  commissarium 
ac  super  praemissis  inquisitorem  in  regno 
et  dominiis  praedictis ,  cum  piena  facul- 
lale  contea  de  buiusmodi  criminibus  reos 
aut  suspectos  inquirendi,  eosque  carce- 


An.  C.  Ib35       i^OC  lìlLl.AnitM 

laudi,  punii'iiiii  et  cnrrisrfndi,  per  quasdara 
constituerat  et  doiititavci'at. 

§  2.  Et  deinde,  ox  tc-rlis  ratioiiabilibus 
Posiea  eiiis  [a- eausis,  praedictas  et  quascumcjue  alias  li- 

tullalem  ad  be-  '^  -ii  •  i  t->- 

nepiaciium  sus-  tei'as  suas,  ac  per  illas  eatenus  eidem  Di- 
*""  "'  daco  et  quibusvis  aliis,  etiani  locorum  or- 

dinariis,  super  praeinissis  concessas  l'aciil- 
fates  et  comniissiones  per  alias  ad  <uum 
beneplaritum  suspenderat ,  ac  venerabili 
frati'i  Marco  episcopo  Senogalliensi  nostro, 
lune  suo,  et  diclae  Sedis  apud  dictum  re- 
gem  nuncio,  iiiter  alia,  in  mandatis  dedera* 
ut  Didaco  et  ordinariis  praedictis  ac  aliis 
iiiquisitoribus  in  partibus  illis  existenlibus 
posteriores  literas  praedictas  intimaret,  et 
suspensionera  huiusniodi  inviolabiliter  ob- 
servari  faceret. 

§  3.  Ac  postmoduin  per  euiiuleni  prae- 
Posiea  ppr  »-  dccessorem  etiam  accepto  quod  nonnulli 

In-  eiiis  Iiiei-as  ^         '  ^ 

cunvcriciiicsso  ex  suspcctis,  de  criminibus  praedictis  a 
leimiuur!.  i,c  quadraginta  annis  vel  circa,  ex  uidaisnio 
•  iiiressum  ab- ^,j  niahoinetica  et  aliis  sectis,  nuibus  tiinc 

solvil  el  [iiriias  '     1 

foudoiiatii  et  obcaecali  erant,  ad  fideni  Claisii  et  illius 
sacrumbajìtisnia  suscipiendum  coaeii  luo- 
rant:  alii  vero,  licet  sponte  sua  conversi, 
seude  parentibus  ebrislianis  procreati  fuis 
sent;  tanien,  ob  praedictoruni  indiscreta 
commercia  vel  alias  diabolica  insligatione 
persuasi ,  eliain  in  praedictas  et  alias  di- 
versas  baereses  et  errores,  eodem  instigante 
inimico,  lapsi  fucrant,  aliaque  (juaniplu- 
rima  crimina  commiseiant  et  in  dies  com- 
mittebant,  idem  })raedecessor,  motu  pro- 
prio et  ex  certa  scientia  ac  de  apostoli- 
cae  potestalis  plenitudine,  per  alias  suas 
sub  plumbo  literas,  ornnes  et  singuios 
ulriusque  sexus,  tam  novjler  conversos 
quain  alios  quoscumque  de  praemissis 
culpabiles  aut  siispectos  ex  diclis  regnis 
et  doniiniis  oriundos,  ac  in  eis  degentes 
Ibrenseset  alienigjenas,  undecumque  venis- 
sent ,  qui,  tempore  publicationis  ipsarum 
poslerioriiiH  iiterarum  per  eumdem  Mar- 
cum  episcopuin  et  nuncium  vel  ab  eo  ' 
depulandos,  in  singulis  (  ivilaiilus  et  dioe-  ' 
cesibus  iL\^norum  et  dominicrum  buius-  ; 


r.oMAA'i  M  Ali.  C.  1j3o 

modi  faciendae ,  in  iills  domiciiium  vel 
liabilationem  habuissent,  ac  etiam  illorum 
filios ,  nepotes  et  descendeutes,  tam  tune 
praesentes  quam  absentes ,  seu  qui  ab 
eisdem  regnis  et  dominiis  alias  recessis- 
sent ,  etiam  si  exules  et  banniti  forent , 
(|ui  eidem  Marco  episcopo  et  nuncio  vel 
.ilicui  alteri  ex  sacerdotibus  et  conlesso- 
riiius  '  videlicct  in  regnis  et  dominiis  prae- 
(b'ctis,  infratresa  die  eiusdem  pu!)licatio- 
nis;  absentes  vero  ab  eis,  intra  quatuor 
seu  plures  aut  pauciores,  qui  arbitrio 
dicti  Marci  episcopi  et  nuncii  viderenlur 
esse  necessarii ,  a  die  earumdem  posle- 
riorum  lilerarum  per  eos  habendae  noli- 
liae  cnnipulandos  menses ,  praedicta  el 
alia  (piaecunKpie,  quolcumque  et  qualia- 
cumque  sua  elimina,  excessus,  delieta  et 
peccata  confessi  forent,  ac  quorum  no- 
mina et  cognomina  in  aliquo  libro  vel 
memoriali  per  eosdemconfessoresdescripta 
lorent,  etiam  si  ibi  ecclesiastici  saeculares 
nul  quorumvis  Ordinum  regularos,  niili- 
liiuuin  inilites  ac  in  quibusvis  gradibus, 
diguilaliiiuset  ordinilius  constiluti,  et  tam 
iili  quam  alii  laici  et  utriusque  sexus  per- 
sonae,  cuiusvis  status  et  ordinis  existerent, 
eliam  si  illi  eatenus  et  in  futurum,  dictis 
niensibusduiantibus,  in  regnis  et  dominiis 
praedictis  vel  extra  illa,  tamquam  haere- 
tici  sententialiler  condeninafi,  et  ut  tales 
ipsi  et  illorum  bona  publieata,  aut  prò 
talibus  accusati,  in(iuisili,  publice  vel  oc- 
culte dilTaniati,et  ut  tales  habiti,  reconci- 
liati, et  contea  eos  sententiae  desuper  latae 
et  executae,  vel  illi  propterea  carcerali 
extilissent,  ab  omnibus  et  singulis  per  eos 
ealenus  perpetratis,  etiam  baereses  et  ab 
eadein  fide  a|)Ostasias,  blaspiiemias  et  alios 
quoscumque,  eliam  maximos,  errores  sa- 
pienlibus, etiam  qnanlunieumqne  gravibus 
el  qualiiìcalis  peccalis,  ciiminii)us,  exces- 
sibus  et  delictis,  etiam  sub  generali  ex- 
pressione de  iure  vel  alias  non  venien- 
i  P.  ficopen  sei],  siipplent  Clierub.  et  I'  Meili. 
]ir  ip5i(>?!  l.':.- 'filli  €pisc\ypui>i  et  niiiitiiiin  ad  iJ 
UejJiil.i4,JiS, iti\i:sejìta  tul  'Tri  .eir  (n.  t.). 


hn.  C.  loòo  PAIIAS 

tibus  et  spcrialeni  notam  mquirontibiis; 
necnon  exi-oniiiniiucalioniim,  susponsin- 
num ,  iiilonlicliinuii  i>l  ;iliis  eccli'siasli- 
cis  et  teniporalibiis,  corpoialibiis ,  oliaiii 
capitalibus,  senlonliìs,  ccnsuris  et  pooiiis, 
a  iure  vel  ali  lidiniiii',  cliam  a  pracfalis, 
l't  qui  pi'n  Iciiipori'  foi'onl ,  iIlq^li^;ilOl■illiis 
baiTelicar  jiravilalis  liuiu>iiiOfli,  praeinis- 
soniiii  rt  alia  occasioni'  vel  causa  lalis 
l'I  ]ii'urmilL;alis,  cliam  si  in  illis  ali  cisdiMii 
iiiiailraiiinla  d  ullciiiis  aiinis  insui-iliiis-  ! 
seni,  ac  illormii  alisoluliu  fidem  pr.icde- 
eessori  et  pio  tempore  existenli  Uoinano 
Pontillci  et  eidem  Sedi ,  etiaiii  iuxla  il'a- 
!iim,  quae  in  die  Coenae  Domini  leiii  con- 
;:ueveranl,  el  aliaiann  lilcraruniet  |iroces- 
fimni  aposlolicoi'um  Icnorem  ci  alias 
quomodolibct  reservala  cxi^lerel;  quorum  ! 
omnium  qualitates,  quanlitates,  et  circum- 
stantias  etiam  lialteri  volnit  prò  expres^is, 
apravilalis  vidclicel  liacrelicac  buiiismodi, 
in  utrocpie  foro  civili,  criminali  el  conlen- 
tioso,  conscicntiac  ci  animai',  penilns  et 
jìlenaric;  a  icliipiis  vci'o  criiiiiniltns,  pravi- 
taleni  liniusmodi  non  sapii'nlibns,  in  l'oro 
coscientiae  dinnla\al ,  ex  tnne,  proni  ex 
'•a  die  el  e  conira,  praevia,  quoad  Ibrum 
conscientiac,  cordis  conlrilione"et  oris  eon- 
l'cssione,  auclorilate  aposlulica  absolvil;  ac 
eosdem  carccralos  vel  alias  delenlos  et 
cxiik'seliam  a  carceribns,  exiliisel  bannis, 
qnibns,  occasione  criminum  baeresis  el 
npostasiae  ac  biasphemiae  huiusmodi  de- 
lenti et  condcmnati  exislebant ,  relaxavil 
el  liberavil  ac  relaxaii  el  liberari  man- 
davil.  Kl  tam  illis  qnam  aliis,  nlia  oc- 
casione vel  causa  delenlis  vel  cxnliinis, 
donec  ab  eis,  a  qnibns  delinebanlnr,  re- 
laxarentur,  et  ab  eis,  ad  quos  id  speclaret, 
salvus  conduclus  et  aline  necessariae  se- 
curilales  eis  concederenlur.  dicli  mcnses 
.  currere  non  inciperenl ,  dummodo  ipsi  a 
die  notitiae  posleiiornm  lilerarum  in  ali- 
quam  baercsim  cecidisscj  voi  in  velcri  er- 


po«ji'  (iPTOiil; 


11   i'i>.  207       An.  C.  Vjó'o 

rore  perstitisse  non  convincerentur,  con- 
cessi t. 

^4.  Necnon  cuin  eis,  tam  praesen-  nin-^nn ci  eo- 
tibii?  (piani  absenlibns,  ac  etiam  cum  J"rad'diEml"- 
clcrici-  ci  aliis  saecularibiis  et  (luoiuinvis  "-si^li""";"" 
Ordinum  rcgnlaribus  ,  ecclesiaslicis  per- su.iuonim  ..u 
sonis,  eliani  quaecuuique,  qnolcnmqiie  et 
qnaliacumque  beneficia  ecclesiastica  sae- 
cnlaria  et  quorumvis  Ordinum  regularia, 
etiam  si  saecnlaria,  canonicalns,  prae- 
bendas,  dÌLinitates,  eliani  maiorcs  post 
|)onliiicales  el  principales,  ac  coiiventiia- 
les,  personatus,  adminislralioncs  ci  ollìcia, 
eliam  curala  el  decliva  in  calbedralibus, 
l'Iiani  mctropolitauis  el  collegiatis  eccle- 
siis;  l'cgularia  vero  beneficia  buiusmodi, 
monasteria,  eliam  dii^nitates  convenlua- 
Ics  ,  |iracceploriac,  eliam  c\iralac  et  de- 
ci ivae,  et  alias,  cuiuscumque  qualilalis  es- 
senl,  oblinenlibns,  etianisi  arcbie[iiscopali, 
episcopali ,  abballali ,  magisliali  el  alia 
quacumque  dignilale  praefulgcrenl,  super 
irregnlaritate  per  eos,  praemissorum  hae- 
resis  el  aposlasiae  et  blaspbemiae  crimi- 
num occasione  vel  causa,  ac  etiam  quia 
sic  ligali  missas  el  alia  divina  ollìcia  IVn- 
san,  non  lamen  in  conteniplum  davi  ,,i, 
cdebrassent,  aul  alias  illis  se  inmiis.^'.iis- 
senf ,  contrada;  et  cum  iis,  qui  promofi 
non  eranl,  ni  ad  omnes,  etiam  sacic-  et 
presbyleralus,  ordines  promoveri,  ci  in 
illis,  tam  illi  qnam  qui  lune,  eliam  post 
dicla  crimina  perpetrata  et  absolulionem 
buiusmodi,  promoti  eranl,  eliam  ii:  alla- 
ris  minislerio  ministrare,  ac  beneliciiì  ec- 
clesiastica, eliam  ul  praemiltitnr  ci  alias 
qualilercumque  qualificala,  eis  caiionice 
conferenda  rccipere,  illaque  el  alia  per 
eos  lune  oblenta  rclinere:  ac  eliam.  lam 
ipsi  ecclesiastici  et  regulares  ac  n  ililes, 
qnam  laici  ac  mulieres  eorumq  .e  fdii , 
nepoles  et  descendenles,  ad  grad'i-,  bo- 
nores,  ordines,  officia  et  alia  assumi,  il- 
laque suscipere  et  exercere,  ac  illis  et 
aliis  similibus  ci  dissimilibus  iaiu  susce- 


A  .  c.  i;ì3s     208  Bru.ARUM 

ptis  liti;  necnon  veslps  scriceas  el  pnnni, 
cuiuscuniquf'  eliani  nilioi  coloris,  ar  an- 
rum,  afiiiMihiiii ,  ponimas  et  alia  iocalia , 
necnon  cnsem  et  arma  oorum  stalui  coii- 
(lefonlia  ilelVrn';  super  erpios  et  iiinlas 
cquilare  ;  ac  aliis  oiiinilms  et  sini;iilis 
privilegii;;,  exeiiiptionibus,  favoribus,  gra- 
tiis,  imniunitalibiis,  liberta!  ibiis  et  con- 
cessionibus,  quibiis  alii  christifìdcles  eo- 
rumque  fllii  et  nepotes  ac  ab  eis  descen- 
dentes  iilebanliir,  potiebantur  et  "aiide- 
bant,  ac  iiti,  potiri  et  gaudere  polerunt 
quoniodolibel  in  fiiturum ,  liti,  potili  et 
gaudere  libere  et  licite  valerent,  in  omni- 
bus et  per  omnia ,  pcrinde  ac  si  ipsi  eo- 
rumque  avi,  proavi,  parentes  et  alii  ge- 
nitore? veri  cbristiani  fuisscnt ,  et  num- 
qiiain  a  fide  deviassent,  dispensavit,  eisquc 
pariter  indulsit.  Necnon  omnem  inbabi- 
litatis  et  infamiae  maculani  sive  notam 
circa  eos ,  praemissorum  occasione ,  tani 
ex  propriis  quam  illorum  parentum,  con- 
sanguineorum  et  alTìnium  culpis  et  sen- 
tentiis  earumque  exccutionibus  et  alias 
quomodolibet  insurgentcs,  ab  eis  penitus 
et  omnino  abolevil. 

§  5.  Ac  confiscationes  bonnrum,  si  quae 
bo''no"i''ura'"'c'5co  ^atenus  tactae  l'uerant ,  quorum  tamen 
non  incorpora-  possessìo  pi'o  eodcm  fisco  apprchcnsa  non 

toruni    el    prò-  ^ 

cessi.s  ci  sen-  uierat,  nccnon  processus  centra  eos  for- 
eos  laias  deic-  'nalos  scntcntiasque  latas  ac  dictis  men- 
""'•  sibus   durantibus  formatas   el    ferendas; 

necnon  informationes  et  alia  quaecumque 
acta  et  gesta,  ordinaria  et  extraordinaria, 
in  iudicio  et  extra,  centra  eos  eatenus 
facta,  ac  ex  tunc,  prout  ex  ea  die  et  e 
contra,  eisdem  mensibus  durantibus,  fa- 
cienda,  quorum  omnium  tenores,  status 
et  merita  similiter  haberi  voluit  prò  ex- 
pressis,  cassavit,  irritavit,  abolevit  et  an- 
nuUavit,  ac  cassala,  irrita,  deleta  et  an- 
nullata fore  decrevil  ;  ipsaqne  bona  sic 
confiscata  el  confiscaiida,  eis,  a  quibus 
ablata  fueranl,  si  eidem  fisco  incorporata 
non  essenl ,  remisil ,  donavil  el  restituii , 


ROMANUM  An.  C.  1335 

illosque  el  illa  in  pristinum  et  eiim,  in 
quo  ante  praemissa,  et  tempore,  quo  ba- 
ptizati  fueranl,  erant ,  statum  restituii, 
roposuil  el  plenarie  reintegravit. 

§  6.  Necnon  statuii  et  ordinavil  quod  Habemes  cdem 
omnes  et  singuli  confessores  pi\aedicti,  °(,J"°'7„7u'mi'i'. 
quibusvis  eis,  durantibus  mensibus  supra- '"'  annoiaios, 

.      .  ,  ^     ^    securospssed;- 

diclis,  confessis,  eliam  de  diclis  crimini- ciaraTH; 
bus  non  culpabilibus  ncque  suspectis,  in 
diclo  libro  describcndis,  si  id  petiissenl, 
prò  illorum  super  praemissis  tutiori  cau- 
tela, aliqaam  cedulam  vel  scripturam  au- 
tlienticam,  manu  propria  subscriptam  vel 
ipsius  nuncii  sigillo  raunitam,  in  testi- 
monium  praemissorum  gratis  et  absque 
alia  exaclione  concedere  posscnt  el  debe- 
rent,  qua  perpetuis  fuluris  temporibus 
per  eos  cxbibila  vel  ostensa,  illam  ba- 
bentes  vel,  eliam  absque  illa,  in  dicto  li- 
bro descripli  et  annotali,  tuli  et  securi 
permanerent,  el  de  praedictis  criminibus, 
haeresim,  aposlasiam  et  blaspbemiam  sa- 
pienlibus,  per  ipsos  culpabiles  vel  suspe- 
ctos  perpetratis  usqiie  ad  diemdataecius- 
dem  cedulae  voi  teslimonii,  seu  in  eodem 
libro  annotalionis  et  descriplionis,  nuUa- 
tenus  inquiri  possent;  ac  quod,  praemis- 
sorum occasione,  ipsis  describcndis  vel 
suas  cedulas  praediclas  habituris  et  ilio- 
rum  liliis  et  descendentibus  in  nullo  prae- 
iudicari  nec  praeiudicium  alFerri,  nec  re- 
conciliati censeri,  eliam  ex  eo  quod  di- 
clorum  delictorum  seu  aliquorum  ex  eis 
veniam  peliisseni,  vel  ab  eis  absoluti  fuis- 
senl  ;    nec  eliam    si   forsan    in   aliquem  _ 

praedictorum  errorum  in  poslerum  rein-  ^ 

cidissenl,  vel  alias  quomodolibet  depre- 
bensi  extilissent,  relapsividerenlur;  netjue 
aliquod  indicium  ,  eliam  minimum  ,  con- 
tra eos  oriri,  allegari  vel  deduci  posse,  in 
iudicio  vel  extra,  indulgenlia,  remissio 
et  alia  in  damnum ,  iniuriam  vel  aliud 
incommuduni  illorum  relorqueri  nequi- 
rent. 

§  7.  Q'iodque  si  aliqui  iam  esscni  con- 


An.  tJ.  tSó"; 


PAUIUS  III   PP. 


200 


An.  e.  lo3:j 


c.m()cmnai.,s  fi^iTinati    do    ri'iiiiinibu?    hacrosis  huius- 

ile  liaeresib.  |)ii-  ,.  ,  ...  . 

iiiifc  iii.,sai,ii..  modi ,  voi  ponim  rninina  laiii  essent   in 
r..r. -t.bere  do- j^i^j^,j^    omiiibus   noloric  piol)ala,  ipsi, 

sccundiim  ecclesiastica  slalula,  erroros 
sxios  abiurare,  illi^i'ie  lìuhlic:'  reiuinliare 
deberent.  Ouibus  abiurali^  et  reniincialis, 
idem  niincins  eiiis  arbitrio  poeiiilenlias 
eis  iniungendas  vel  iniunctas ,  non  tamen 
in  alias  poblicas,  scd  secretas  poenitrnlias 
commutare  ;  ac  reconciliatis ,  quibu.s  ali- 
qua  publica  poenitentia  per  quoscumque 
iudices  et  in(piisitoies  l'uissef  iniuncta, 
etiam  illam,  veluli  ipsi  inquisilnres  etiam 
commutare  potuisscnt  vel  consuevissent, 
in  alia  pietatis  opera  commulai'e  et  cum 
condemnaiis 'llis  dispensaiT  valcret.  Ac  quod  si  ex 
«""«"''''"s  "  supradictis    condi^mnatis    vel    inqiiisilis, 

gravalo» ,      ad        ^  .  m*      •  i         • 

nuncium  rccjr-  accusatis   aut   reconciliatis   seu    relapsis 

tura  concessil  ;  .^   •  i     i*       •  •  ,       •      »      i*         < 

luissent  aliqui,  qui  se  centra  instantiam  i 
ijravatos  esse  assererent ,  ac  propterea 
cuperent  ut  iterum  eorum  causae  audi- 
rentur,  licerci  eis  ad  dirluni  nuiuium 
recurrere  et  personaliler  corani  eo  com- 
parere, et  se  ipsos  in  eo  statu,  in  quo 
tunc  esse  reperirentur,  de  integro  del'en- 
dere ,  sic  tamen  quod ,  si  iterum  in  de- 
fensione  sua  ipsos  succumbere  continge- 
ret,  lune,  tamquam  ob  causano  delictorum 
buiusmodi  relapsi,  legilima  poena  puni- 
rentur;  ceteri  vero  sccretain  poenitentiain 
susciperent,  quae  loco  legitimae  et  cano- 
nicae  poenae,  quam  pati  dcbaissent ,  ip- 
sius  nuncii  arbitrio,  ipsis  imponcretur. 
Et  nihilominus  ii,  qui  relapsi  non  essent, 
dictis  liteiis  et  illarum  elTectu  gauderent. 
§  8.  Ac  quod  dicli  oondemnati  aut  in- 
j ,  quisiti,  accusati  vel  reconciliati,  si  iterum 
tispoenispuniri  in  hacresis  crimen  relabi  eos  contingerel, 
■ussii,  jjpp  i-eiapgis  puniri  possent,  habila  lamen 

diligenti  deliberatione  ;  quod  si  ex  ipsis 
aliqui  essent,  qui  se  violenler  ad  fidei 
sacrainentumsuscipiendumperlraclosesse 
docerent,  illis  non  ita  imputentur  culpae 
ut  in  posterum  rclapsorum  poena  lene- 
reni  ur. 
1  Cherub.  et  Malth.  i^siiiiom  leguiit  (r.  t.). 
Bull.  Rom.  Voi.  VI.  27 


5  9.  Quodque  ii,   qui  piiblice  de  cri-   OiCamaio!  co- 

.         ,  •       !■«•  •  rana  nuncio  ab- 

mine  naeresis  diiiamali,  non  lamen  con-  iurare  seu  so 
vieti  seu  accusati  essent,  quorum  peiTidia  n,''mdl°u;''°"° 
ex  publica  voce  et  lama  ad  aures  ipsius 
nuncii  perveniret,  proprio  iuramento  et 
duobus  vel  tribus  testibus  coinpiirgatori- 
bus  fide  dignis,  per  cumdem  diftamatum 
eligeudis,  seipsos  scerete  et  extraiudicia- 
liter  coram  nuncio  vel  al)  eo  deputandis 
praediclis  seu  eorum  aliquo  purgare,  seu 
elimina  liiiiusmodi,  de  quibus  diffamati 
essent,  sua  sponte  et  cum  iuramento,  se- 
crete  ac  eliam  extraiudicialiter,  coram  eo- 
rum nuncio  seu  deputato  aliquo,  in  prae- 
sentia  duorum  testium  vel  proprii  saccr- 
dotis  locii  eorum,  abiurare  possent. 

§10.  Qui  omnes  accusati,  inquisiti,  Quiumenom- 
condemnati^  reconciliati  et  publice  diffa-  "u^n^if""™-^!^ 
mati,  modo  et  forma  praemissis;  ceteri  "■''•  «''l'iei» 
vero ,  praemissa  tantum  confessione  et 
absque  aliqua  publica  poenitentia  eis  in- 
iungenda,  plenariam  et  totalem  veriiam 
et  alia  supradicta  consequi  et  oblinere; 
ipseque  nuncius  omnia  et  singula  su- 
pradicta et  quaecumque  alia,  quae  alii  in- 
quisitores  et  commissarii  quicumque,  per 
quascumque  praedicti  praedecessoris  et 
dictae  Sedis  literas,  ac  etiam  de  iure  vel 
consuetudine,  facere ,  gerere  et  exercere 
possent,  facere,  gerere  et  exercere  libere 
et  licite  valeant.  Ac  quod  si  aliqui  ex 
praedictis  omnibus,  tam  noviler  conversis 
quam  aliis,  praesenlibus  et  absentibus, 
reperirenlur,  qui  buiusmodi  gratiam,mo- 
dis  praemissis,  durantibus dictis  mensibus, 
suscipere  nollent,  lapsis  eisdem  mensi- 
bus, gratiis  per  dictas  posteriores  literas 
concessis  nullo  modo  gaudere  possent. 
Qui  lamen  ad  sui  excusalionem  aliquid 
afferre  vellent,  benigne  et  secundumcbri- 
stianam  mansuetudinem  audirentur,  et 
eorum  iura  et  defensiones  ad  eumdem 
praedecessorem  pei'  dictum  nuncium,sub 
suo  sigillo  clausa,  mitterenlur. 

§  l'I.  Quodque  contra  noviter  conyer- 


An.  C.  1535 

Contra  noTiler 
eoDTersoi  ei 
cernm  filini  el 

descendcnlps, 
f|aorum«jcu$a~ 
tionti  ad  ipsutii 
Pontif.  miB?.i(; 
focrant,  Kiippr- 
M'tri  ius.'il; 


Inhibnilqac  "- 
mnibus  praeln- 
ti9  ne  do  one- 
ro moleslarenl 
ece,  qui  grillai 
•uper  ilplictis 
florum  oblinue- 
rut; 


210  BULLARIUM 

SOS  ac  filios  et  descendentes  eoruni  con-  ' 
fessos  1,  quorum  tamfiii  excusationes  per 
niiiicium  aul  (l(^i)utnlos  praefalos  sive 
conini  aliquoni  ii'icptae  el  ad  dietum 
prai^deocssorem  Irausmissae  essenl,  in  iie- 
{jolio  iiirpiisilionis  vel  visilalionis  ordina- 
riae  voi  oxtraordinaiiae  super  criniinihus 
praediclis,  iuxta  formam  literarura  prae- 
dictanim,  usque  ad  anmim  a  die  ipsaruni 
publicationis,  etiani  supersederetur,  quia 
interim  diclus  praedccessor ,  tani  super 
eodem  ne^'olid  iin.im  etiam  circa  illoruTU 
fiitui'ain  vilaiii,  opportuno  providore  in- 
tendebal. 

§  12.  Districtius  inhibons  omnibus  et 
singulis ,  etiam  iudicibus  ecclosiasticis  et 
saecularibus,  ac  praelatis,  inquisitoribus, 
ordinariis  seii  delet;atis,  quacumfpie  au- 
ctoritate ,  potestate  et  dignitate ,  etiam 
ponlitìoali,  arohiepisoopali ,  primatiali  ol 
jiali'iarcliali,  ac  slalu,  gi'adu,  condiliono  ol 
prseeminenlia,otiam  cardinalalns  bonore, 
ftilgontibus,  ac  lab  qnalilale,  de  qua  ex- 
jiressa  mentio  (ieri  deboret ,  pollentibus, 
a  praefato  praedecessore  seu  Sede  prae- 
dicta,  eliam  ad  inslanliam  oiusdem  regis, 
«lepulalis,sub  oxcomimiiiicalionis,  suspen- 
sionis  et  interdìcti  sontentiis,  ac  beneficio- 
rum  ot  oiìicioruiii  poroos  oblontorum  pri- 
vationis  poonis,  no  aliquos,  de  praemissis 
haeresi,  apostasia,  blaspbemia  culpabiles 
aul  suspoclos,  (|iii  giatiis  praodiclis,  iuxta 
postoriorum  sub  plumbo  lileraruin  l(>no- 
rem,  gaudere  deberent,  si  quos  sub  aliqua 
custodia  vel  carceribus  lonerent  aul  in 
exilium  misissenl  aniìdius  detinerent  aul 
conlraeosad  ulteriora  procederent,  immo 
ciptos  relaxaroHt  ol  exulos  ad  palriani  se- 
cure  rediro permilloront,  el  in  eorum  slalu, 
in  quo  iam  ante  accusaliones,  condem- 
naliones,  carceraliones,  oxilia  et  banni- 
hienla  huiusniodi  oxistobant,  reponeront; 
accusatoribus  vero,  denunciatoribus,  testi-  i 
bus,  inquisitoribus,  iudicibus,  yiromolo- 
ribus  et  aliis  quibusvis,  sub  similibus  con- 

1  Vel  non  con  fessos,  Cherub.  et  P.  MaU.  (r.  t.). 


ROMiNUM  An.  C.  Ibóa 

snris  ctpoenis,  ne  contra  supradictos  etiam 
non  culpabiles  noe  suspoclos,  praemisso- 
lum  occasiono,  se  inlromittere,  ncque  ali- 
quos ad  testificandum  vel  accusandumseu 
donunciandum  inducero  voi  alias  illos  super 
l>raomissis  voi  illorum  occasione  molestare 
(liicxpiomodo  praosumerent. 

ì^  13.  Ac  decernens  omnes  et  singulos  ei  mniraTo- 
in  praemissis  inobedienles  vel  contraven- „!,j"i,',' px|,rei- 
tiiioseasdemsentcnlias,  censurasol  poenas  "'  '"'P"""". 
eo  ipso  incurrere,  et  beneficia  per  eostunc 
ol)lonta  eo  ipso  vacare  ot  ab  ipso  praede- 
cessore ac  quibusvis  illorum  ordinariis 
cnllatoribus  impetrari  et  conforri  posse, 
ipsasque  impeti'ationes  et  collationes  ac 
alias  dispositiones  ,  alias  legitime  factas , 
valere,  plenamque  roboris  lirmitatem  obti- 
nere;  ac  easdem  posteriores  literasdesub- 
roplionis^  vitio  seu  inlentionis  defectuno- 
lari  voi  impugnar!  non  posse ,  nec  sub 
ipiibusvis  revocalionibus ,  niodificationi- 
bus,  limitationibus  et  suspensionibusqua- 
lumcumque  similiuiLi  voi  dissimiliumlite- 
larnm,  ac  etiam  per  oumdom  praedecesso- 
rom  olSodem  praefatam  l'actis  et  faciendis, 
nnllalenus  comprebensas,  sed  semper  ab 
illis  exoeplas  esse;  et  quoties  revocataevel 
limitalae  essent,  toties  in  pristinum  eteum, 
in  (pni  lune  oxislcbant,  statum  restitutas 
et  reintogratas  existere.  Necnon  illarura 
transumptis,  manunolarii  publicisubscri- 
plis  et  sigillo  oiusdem  nuncii  inunilis,  eam- 
doni  prorsus,  larn  in  iudicio  quam  extra 
illud,  fidem  adbiberi  debere ,  quae  ipsis 
poslorioiibus  literis  adliiborelur,  .si  forent 
exiiibilao  vel  oslensae. 

i^ì  '14.  Sicque  in  praemissis  omnibus  per  DcccmiT^p 
praol'atosetquoscumquo  alios  inquisitores  initm-  adiecii; 
el  iudicos,  eliam  S.  U.  E.  cardinales,  in 
quacumqueinstanliasive  in  iudicio  coram 
eis,otiamnuncol  in  l'ulurum,  pendentibus, 
iudicari ,  sonlenliari  el  doliniri  debere, 
sublala  eis  et  eorum  cuilibel  quavis  aliler 
iudicandi,  sententiandiol  defìniendi  facul- 
tato.  Ac  irritum  el  inane  quicquid  secus 

1  1\  MaUhaeus  addii  rei  obreptio>\is  (r-  t  ). 


Ali.  C.  i;ì35  PAILIS 

super  bis  a  quoquaiii,  quavis  auctoritate, 

eliam  per  ipsiini  praedecessorem,  scienter 

vel  ifrnoranter  continsioret  attentar!. 

§  15.  Mantlans  praefato  niincio  ut,  por 

Hve^uiorem-  jg  ygi  aiium  geu  alios,  posteriores  literas 

fii.*    eius   con-         ^  ... 

niiuiioii.  nuD-  liiiiii<inodi-etin  eis  rontenta  quaecmnqut', 

cium  Jepuu^il;      i  •      .  * 

uni  et  (piando  ac  qiioties  opus  l'sset,  so- 
jcninitei'j)iililicans,  acin  juaemissis  elfica- 
citer  assistens,  faceret  oasdern  posleriores 
literaset  in  eis  conlonta  qnaecuniqiie,  ubi 
et  quando  ac  quolies  opus  esset,  liiinilcr 
observari,  ac  singulos,  quospraedictae  po- 
f^lorioresliteraeconcornebant,  illis  pacilice 
gaudere.  Nec  permitteret  eos  desuper  |ii'r 
inquisitoresetiudices  praelatos  scn  ijuos- 
cumque  abos  qiiomodolibet  impedii!,  iiio- 
lestari  vel  perturbar!,  ac  rontradiclores 
quoslibel  et  rebelles  jiercensuras  et  poenas 
ecclesiasticas  et  alia  opportuna  iuris  reme- 
dia,  appellatione  postposila,  comjiescerel; 
invocato  etiam  ad  lioc,  si  opus  luissel, 
auxilio  brachii  saecularis. 

§  16.  Ioannem  vero  regem  praefaluni 

iojnn«roqu«  j-Qo-jnig  ^j  hortaus  iu  Doniiuo  ut,  prò  sua 

iigariiioi unire-  jn  jianc  sauctani  Scdem  dcvolione  et  obser- 

gein,  rog^fil  ut  .         .       .  .  . 

cideni    uQucio  v.iiilia,  ipsi  .Marco  nuiicio  snis  aiirtoritale 
°'i'ÙÌ,"'qun'..'  '■'  'avore  assistens,  non  perinilleret  ipsum 

•^"■"'i'"^ " '•  M'ucum  nuncium  circa  praeinissorum  exe- 

(piutionem ,  aul  dios,  ijui  sid»  eisdem 
posterioribus  literis,  cnmprebendebantur, 
quominus  iuxta  ipsarum  lilerarum  li'uorcrn 
iiaiidme  pnssent,  quomodidibet  turliari 
.lut  impediri.  Non  obslantibus  |)raemissis 
ac  piae  memoriae  Bonilacii  Papae  Vili  et 
.dioruni  Romanorum  Poiililiciim  prae- 
ilr-cessoriim  suornui,  ac  aliis  aposfolicis, 
iii'cnoii  in  gcneralibus  ac  provincialil)us 
l't  synodalibiis  conciliis  editis, lieneiaiibus 
vel  specialilius  constitutioniiius  etordina- 
lionibus,  eliam  ab  cisdem  iiraedccessori- 
bus,  etiam  pluries,  emanalis;  legibus  im- 
perialibus,  necnon  etiam  iiiramenlo,  con- 
lirmatione  aposlolica  vel  quavis  firmitale 
aliaroboialis,  oliìcii  inquisilionis  et  eccle- 
siarum  acregnorumef  dominiorum  prae- 


III  VP.  211       .\n.  e.  1835 

dictorum  illorumque  civitatumellocorum, 
etiam  iiuinicipalibus,  stalutis  et  consuetu- 
diiiibus.  privilegiis  quoque,  indultis,  etiam 
in  coi'poreiuris  clausis;  ac  eliam  in  l'orma 
brevis  literis,  etiam  per  dictos  praedeces- 
sores  et  Sedem  buiiismodi,  eliam  inquisi- 
loribuspraedictis,  eliam  ad  instantiameiu>- 
dcni  loannis  et  aliorum  quorumcumque 
reg'um  et  reginarum,  aiit  etiam  motupro- 
prio et  de  s.''nctai'  itomanac  Ecclesiae  car- 
(iiiialium  ronsilio,  eliam  a|iostolicae  pote- 
slatis  plenilndine,  ac  cum  quibusvis,  etiam 
dei'OLratoriarum  deioi,'aliiriis,  aliisqueedi- 
(  acioi'iliiis  et  insolilis  clausulis,  irritanli- 
iiiis(pie  l'I  aliis  dècretis  concessis  et  inno- 
vai is,  eliam  si  in  eis  caveretur  expresse 
quiid  illis  nullatenus  ,  aiit  non  nisi  sub 
cerlisinibiexpressisniodis  et  Ibrmis.  dero- 
gari  possef ,  quibiis  omnibus,  etiam  si,  prò 
iilfuum  suflicicuti  derogalione,  de  illis  eo- 
lumque  tolis  tenoribus specialis,  specifica, 
expressaet  individua,  non  aulem  per  dau- 
sulas  generales  idem  imporlanles  mentio 
seu  quaevis  alia  expi-essio  babenda  aul 
alicpia alia  e\([uisita  forma  ad  boc  seivandu 
t'ssel,  Icnores,  ac  si  de  verbo  ad  verbum 
ac  forma  in  illis  tradita  observata  inselli 
essenl,  prò  sul'ficionter  expressis  habens. 
illis  alias  in  suo  robore  permansuris,  ea 
vice  dumtaxat ,  motu  simili,  specialiter  el 
expresse  derogavit,  contrariis  quibuscum- 
qiie;  seu  si  inquisiloiibus  etiudicibus  prae- 
dictis  vel  (piibnsvis  aliis,  cornmuniler  vel 
divisili! ,  ali  r.idi'iii  essel  Sede  indultum 
qiiod  iiilerdici,  siispendi  vel  cxcommuni- 
cari  non  possenl  per  literas  apostolicas  non 
facientes  piiMiam  et  cxpiessam  ac  de  verbo 
ad  verbum  di'  indullo  liuiiismodi  mcntio- 
nem. 

§  17.  El  deinde  posleriores  lileraspiae- 1....,^,. ^.^,  ,„,, 
diclas  non  alia  ralione ,  nisi  ut  praefato '''••'••' '""■"'"- 
regi,  qui  mulla  ad  Lbrisli  gloriam  porti-  |,uLi,.u,ii.ruiii. 
nenlia,  super  buiusmodi  absolulioniscon-  '""'; 
cessione  eidem  praedeccss.  per  spccialeni 
eius  oralorem  signilìcare  velie  praemo- 


An.  C.  lo3S       212  Bri.l.ARirM 

mierat,satisfaccrel,  edi,  etperdiclnni  Mar- 
cimi episcopum  et  niiiicium  piiblicari  por 
alias  in  foruia  brevis  lileras  prohibuit.Ac 
postmodum,  tam  dilecto  lilio  Henrico  de 
Meneses,  eiusdem  retjis  nuncio,  ad  ipsum 
piaedecessorem  ob  hanc  causain  specia- 
bler  destinato,  qnam  venerabili  fratre  Mar- 
tino archiepiscopo  Funcballensi,  suo  apud 
eiimdein  praedocessori'in  oratore,  auditis, 
ac  omnibus  et  singulis,  qiiae  per  eos  ad- 
versus  praedictae  absolutionis  concessio- 
rioui  acta  et  in  scriptis  data  fuerant,  ma- 
ture consideratis,  sufìicienlicjue  ad  omnia 
ex  urbanitate  dato  responso,  et  quid  ad  ea 
per  eumdem  regeni  replicaretur  per  qua- 
tuor  menseset  plus  eo  expectato,  per  alias 
in  l'orma  brevis  lileras  statuii,  declaravil 
et  voluit  quod  litcrae  absolutionis  luiius- 
niodi  in  omnibus  et  per  omnia  eam  vim 
et  aucloritatem  haberent,  ac  si  in  regno 
prspdicto,  iuxta  illarum  lenorem,  publicata; 
fuissent.  Addens  quod  si  per  eumdem  re- 
gem  ac  per  eius  ministros  aut  populum 
effectum  Ibret  ut  praedicti  novi  clnisliani 
secure  non  possent  ca  adimplere ,  quae 
dietus  praedecessor  in  praedictis  absolu- 
tionis literis  adiniplenda  esse  mandaverat, 
ut  praediclam  absolutionem  consequi  va- 
lerent,  ipsi  niliilominus  in  eis,  quae  ad 
potestatem  ipsius  praedecessoris  tempora- 
lem  perlinebanl,  quoad  forum  contenlio- 
sam,  absoluti  et  liberi  esse  censerentur;  ac 
nullo  modo,  ralione  praedictorum  deliclo- 
1  uni,  ex  lune  per  viam  inquisii ionis  seu 
visitationis,  urdinarie  vel  extraordinarie, 
moleslari  voi  inquiiHari  valercnt. 

§  18.  Mandanscidem  Marco  episcopo  et 
EiJciniio  iiiim  nuncio,  quem  ad  id  spccialiterexecutorem 
jcqiii  móujavli.  constituerat,  quod,  eius  et  diclaeSedis  no- 
mine, illius  declarationem  et  volunlatem 
liuiusmodi,  sub  eisdcin  comminalionibus 
et  censuris,  exequi  Tacerei,  quae  in  prae- 
dictis veniaeliteris,  sub  plumbo  datis  con- 
linebantur.  Non  obslanlibusdiclis,  lam  sub 
ulumbo  quani  in  t'orma  brevis  emanatisi 


ROMAM'M  \n.-C.  1833 

lileris,quibus,iUorum  omnium  tenores  prò 
sulTicienter  expressis  habens,  ipse  Clemens 
praedeccssoi-  derogavit,  ceterisque  contra- 
riis  quibuscumque. 

§  19.  Postmodumaulem,  cumdicti  Mar-  Hioautem  Pon- 
tinus  arcbieiùscopus  et  Henrieus ,  etiaìu  |,'i'r«,pri.s!'"sT. 
apud nosoratores,nobisexposuissenl quod,  pirsedeh  man- 

/  '  '  '  davii  In  eiecu- 

licet  1  pmef.  rex  responsiones  suas  ad  cau-  limiodiciaicm. 
sas  praediclas  misisset,  pularelque  per  eas  'n'unuTuii  *"' 
constare  ad  absolutionem  praedictani,  sub 
forma  praefata,  etiam  causis,  quae  dictum 
[u-aedecessorem  ad  id  induxerant,  non  ob- 
slantibus,  procedi  non  debuisset  ;  tamen 
quia  praefatus  pnedecessor,  cui,  cum  infir- 
mitate  gravarelur,  ipsi  Martinus  archie- 
piscopus  et  Henrieus  oralores,  ipsius  re- 
sponsiones, quae  tempore  dictae  infirmi- 
latisad  eorum-manus  pervenerant,  tradere 
non  poluerant,  nesciens  responsiones  prae- 
diclas delalas  esse,  ac  putans  ipsum  regem, 
ex  eo  forsan  quod  causae  praedictae  ad 
oummissac  ita  validae  viderentur  ut  con- 
grue ad  eas  respondei'i  non  posset,  ipsas  re- 
sponsiones, lamquam  non  urgenles,  missas 
non  esse,  praemissa  in  ultimo  datis  literis 
conlenta  stalueratet  ordinaverat;  quodque 
nos  responsiones  ipsas  debile  attendere  et 
considerare,  ac  mature  in  hoc  negotio,  ex 
quo  dictoi'um  regnoruniipiies  non  par.um 
pendebal ,  iirovidero  vellemus,  apud  nos, 
nomine  ipsius  regis,  institissent,  nos  re- 
sponsionesprrediclas  per  ipsos  oratoresno- 
bis  Iradilas  nonnullis  viris,  doclrina,  inte- 
gritate  ,  gravitate ,  experienlia  decoratis  , 
examinandas  tradidimus,  ea  inlenlione  ut, 
babila  illoriun  relalione,  in  hi^c  negotio, 
proni  ad  nostrum  spectabai  onicium,pro- 
videremus;  iiraefato  Marco  episcopo  et  nun- 
cio, ne,  etiam  vigore  pracdictarum  et  qua- 
rumciunquc  aliarum  literarum  a  praefato 
praedecessore  emanalarum ,  ac  universis 
et  singulis  de  haeresi  et  a  fide  apostasia 
culpabilibus  seu  suspectis,  ne  modo  aliquo 
lileras  absolutionis  pubUcare,  aut,  si  publi- 
catae  forent,  eis  uti;  inquisitoribus  autera 

1  P.  Matihaeus  liic  addit  poslea  (r.  t.). 


An.  C.  ISÓB  P-^t'I'I'S 

praediclis,  iii\  vigore  lilinaruin  pcriiismii 
praedecessorem  super  eorum  deputatio- 
nem,ut  praeferlur,  concpssaium;  ordina- 
riisvero  ne,  l'acultatis  eisdeiure  vel  consue- 
tudine concessae  vigore,  aliquem  ex  dietis 
de  haeresi  el  apostasia  culpalnlibus  et  su- 
spectis,  occasione  criininiun  per  eos  com- 
missoruni,  modo  aliipm  molestare  aude- 
rentvelpraesumerent,  donec  aliud  per  nos 
desuper  ordinatnm  rnrel,  per  qnasdam  in- 
terim inliiiii'iiles,  vdluiiiuis  quoque  ut  si 
qui  obcrimina  liuinsmodicarceribus  nian- 
cipati  invenirenttu',  nisi  l'elapsi  forent,  data 
idonea  cautione,de  ipsos  carceres,quolies 
per  eos,  adquos  spectabat,  desuper  requi- 
siti forent,  intrando,  et  si  eorum  l)ona  in 
manibus  fisci  devenissent,  aul  ad  eius  in- 
stanliam  secjuestrata  essent ,  absque  alia 
cautione,  ex  praefatis  carceribus  relaxa- 
rentur. 

§  20.  El  demum,  cumpraedicli  viri.di- 
SeJ  uiiideiii  |,ei  scussis  et  mature  consideratis  per  eos  ralio- 
luperiei'sorbm  "ìbus  huiusiuodiet  aliis quae considerauda 
r«vucavii  el  i.i  erant,  litcras  absolutionis,  per  dicium  pra^- 
rcro     iir.iij  decessorem,  ut  praeferlur,  conccssas,  exe- 
""■"  '""'        cutioni  debitae   demandandas  esse  nobis 
letulissent ,   nos  [iraefato  Marco  episcopo 
rinuncio  per  alias  noslras,  etiam  in  fmnia 
brevis,  literas  dedimus  in  mandatis  quale- 
nus  ad  executionemdictarum  absolutionis 
literarum ,  iuxta  illarum  tenorem,in  om- 
nibus et  per  omnia,  perinde  ac  si  earum 
executionem  per  dictas  literas  non  suspen- 
dissemus  et,utsupradictum  est,  non  inlii- 
liuisse.nns ,  procederei ,  prout  in  eisdem 
lileris,  (juarum  oiimium   tenorcs  liic  prò 
suftlcientcr  expressishaberi  voluuuis,  ple- 
nius  continctur. 
§  21.    Cum  autem ,  sicut  accepimus , 
Modo  auir-m  lilcrac  alisolutiouis  buiusmodi,  si  illa  for- 
e^ihaim  coi.sii  j-j-,^    nuoad  nonnulla  in   ipsis  lileris  con- 

iiii.i.iii'.i»     con-  '1  ,       .      .  .       , 

ùiinai  ei  inuo-  tcula,  scrvctur ,  dc  iacili,  absque  scandalo, 
cxecutioni  demandari  non  possent ,  prae- 
sertim  cum,  jiro  nunnuUis  Scdem  Apo- 
slolicam    concerncntibus   causis,  dictum 


Tal; 


III  rr.  213     An.  C.  ik^j 

Manum  episcopum  el  iiunciuni,  qui  ^.u- 
pcr  praeinissis  executor,  ut  praefertur, 
deputalus  fuit ,  brevi  ad  nos  vocare  in- 
teudamus,  nos,  ex  praemissis  elaliis  cau- 
sis animum  noslium  moventibus,  litcras 
ipsas  siuun ,  prout  convenit  ad  obvian- 
dum  '  periculis,  etlectum  sorliri  volentes, 
mota  piiipiio,  et  ex  certa  nostra  scientia, 
et  apostolicae  potestatis  plenitudine  vo- 
lumns  et  dccernimus  ipiod  literae  veniae 
praedictae,  quae,  ut  accepimus,  iam  diu 
oidinariis  regni  et  dominii  praedicloruni 
v(d  eoi'um  ollicialilnis  lu'o  inaiali  parte 
iulimatae  fueiinil,  (pujad  absolulioiiem  et 
iinmia  alia  in  eis  conlenla,  eamvim  et  au- 
ctoritalein  liabeant,  perinde  ac  si  in  re- 
gno et  dominiis  praedictis,  iuxta  ipsarum 
literarum  formam,  in  omnibus  et  per  om- 
nia publicatae,  et  novi  cbristiani,  ab  eis- 
dem descendentes  onmesque  alii  ab  be- 
biaeis  originem  (juomodolibet  trabentes, 
in  praefatis  literis  comprehensi,  dc  hae- 
resis  et  aliis  praediclis  criminibus  culpa- 
biles  et  suspccti,  et  in  regnis  et  dominiis 
praefatis  vel  extra  Illa  tamquam  haere- 
lici  inquisiti,  accusali,  publice  vel  oc- 
culte dilfamati ,  eliam  si  eorum  crimina 
in  iudicio  notorie  probata  fuissent,  el  tam- 
quam baeretici  senlentialiter  condemnati 
et  ut  tales  ipsi  babiti,  convicti,  reconci- 
liali, et  eorum  bona  })ublicata,  et  contra 
eos  sententiae  desuper  latae  et  executae, 
et  poenae  publice  iniunclae,  vel  illi  pro- 
pterea  carcerati  confessiones,  abiuratio- 
nes,  lenunciationes,  puigationes,  poeni- 
tentias  iniunclas  et,  iuxta  diclai'um  lite- 
rarum formam ,  iniungendas,  omniaque 
alia  in  diclis  literis  contenta  adimplevis- 
sent,  et  per  eos  realiter  adimpleta  et  cum 
effectu  completa  fuissent.  Decernentes 
quod  in  foro  temporali,  civili  et  crimi- 
nali, eliam  contcnlioso,  de  omnibus  el 
singulis  criminibus  per  dictas  literas  ve- 
niae, eis,  ut  praemiltilur,  remissis,  etiam 
baclenus  quoinodulibel  per  eos,  qui  tem- 

1  P.  Matti),  hìc  addii  animarum  (r.  t.). 


An.  r.  is:)»      ^M  PM.I.ARir: 

pore  dalae  diclarum  litoraniin  ?\\h  plum- 
bo  in  regno  el  dominiis  praedictis  mo- 
nibantur,  ot  alio?  ab  bebraeis  doscondon- 
tes,  indiilis  bteris  veniao  compioliensos, 
perpetrati?,  plenarie  absoluti  el  liberati 
sinl  et  iiili'lliiiantur,  prout  no?  eliam  eo?, 
mota,  ?iientiaet  pole?tate  ?imililui?,  ple- 
narie absolvinms  et  liberamu?. 

§22.  Volente?  quod,  quoad  forum  fori, 
luamqne  am- ad  alifiuain  eonfe?sionem  ,  abiurationem, 
renunciationeiii,  puriialioncm,  poenilen- 
liam  aliorumque  in  dicti?  Uteri?  conten- 
toriim  execiilionem ,  paritionem  et  dili- 
gentiam,  non  leneanfur,  lam  qiioad  hae- 
resis,  aposta?iae,  bla?pbcmiaéetalia  prae- 
dicfa  crimina,  qiiani  in  foro  con?rienliae 
dumtaxat  quoad  ea  et  omnia  alia  delieta 
et  exce??us,  pravitatem  huiii?modi  non 
sapientia,  (piaecumque,  qnotcuni(|iie  el 
qualiaciimqiie  fiierint,  diunmodo  eoniiu 
errata  et  excessu?  alieni  per  eo?  eli.uendo 
confessori  sacranientaliter  corde  contriti 
et  ore  confe??i  fiierinl ,  absqne  aliqna  ' 
poenitentia  eis  iniiingenda,  in  omnilms  el 
per  omnia  sufl'ragari  volumus.  Decornen- 
les  quod,  ob  confessionein  et  contritionem 
praediclas  quomodolihet  oniissa?,  nullo 
pacto,  teniporaliler  el  in  foro  conlenlio?o 
el  civili,  quominus  plenarium  praemi?- 
sorum  effectum  libere  eonsequanlur  im- 
pediri,  molestali  seu  perlurbari  po??inl; 
ac  per  eo?  eligendi?  confe??oi'ibus  ip?os 
el  eorum  singulo?  a  praemissis  aljsulvendi 
plenariani  et  generalissimani  (lolestalem 
et  lacullatem  concedimu?  el  impartimur. 
-N'ecnon  eosdem  earceralos  vel  alias  de- 
tentos  et  exnies  eliam  a  carceribus,  exi- 
liis  etbannis,  quibus,  occasione  criminum 
liaeresis  et  apo?la?iae  ac  blaspbemiae  Ini- 
iusmodi,  detenti  et  condemnati  cxistunl, 
ix'laxamus  et  lil^eramus,  ac  relaxari  et 
liberar!  mandanuis. 

§  2o.  Ac  omnibus  et  singuli?  alii?  pri- 
\ilegii?,  exeniplioiiibus,  favoi'ibu?,  giatii?, 
immunitatibus,  liberlatibus  et  conce?sio- 

1  Cherub.  el  P,  Mallli.  adduiit  publica  (b.  t.). 


I    nOMANTM 


An.  e.  I55S 


nibu?   in  dicti?  literis  vcniae  conlenlis,    inJuUis  qno- 

que    et    osem- 

et  quibu?  alii  chrislitìdeles  eorumque  iiii.imiius  qui- 
u  et  nepotes  ac  ab  eis  descendentes  „i„niur,  gaujc- 
uluntur,  potiuntur  et  gaudent,  ac  uti , '!;|.i'""° '"''"" 
potiri  el  gaudere  poterunt  quomodolihet 
in  fului'um,  uti,  potiri  et  gaudere  libei.' 
et  licite  vaieaiil  in  omnibus  el  per  om- 
nia, perinde  ac  ?i  ipsi  eorumque  avi, 
proavi,  parente?  et  alii  genitore?  veri  cliri- 
stiani  fuis?ent,  et  nunquani  a  fide  callio- 
lica  deviassenl,  de  ?[tccialis  dono  graliae 
pienissime  dispen?anius  eisque  pariter 
indulgemu?;  omnemipie  inbabilitali?  et 
inlamiae  maculam  ?ive  nolani  circa  eos, 
praemi??oiuni  occasione,  lam  ex  pro- 
priis  quam  illorum  parenlum,  consan- 
guineorum  et  aflìnium  cidpis  el  senten- 
liis  earumque  executionibus  et  aliis  quo- 
modolibel  insurgentes,  ab  eis  penilus  et 
oinnino  abolemus.  Ac  eonfi?eatione?  bo- 
noium,  si  <|uae  liaclenu?,  eliam  posi  di- 
clas  lileras  veniae,  in  dielis  regnis  el  do- 
miniis faclae  fueiiiil,  i|uornni  lamen  pos- 
sessio  pio  fisco,  aule  dalam  lilerarum  ve- 
niae sub  plumbo|ier  (  nuiilcm  Clemenlem 
jiraedecessorem  nostrum  concessarum,ap- 
pivlien?a  non  fueril,  nccnon  proee??us 
eonira  illos  el  illorum  singulos  l'ormalo?, 
senlenliasque  lata?,  necnon  inlnrmaliones 
el  alia  (piaeennique  aela  et  gesta,  ordi- 
naria el  exlraordinaria,  in  iudicio  et  ex- 
Ira,  contra  eos  hactenus  similiter,  eliam 
post  dictas  lileras,  facla,  quorum  omnium 
tenore?,  ?lalu?  et  meri  la,  eliam  prae?en- 
libus  haberi  volumu?  prò  lati??ime  ex- 
|ire?sis,  cassamu?,  irrilanuis,  delemus  el 
amiullamu?,  ac  ca??ala,  irrita,  dclela  et 
annullala  l'ore  decernimns;  ipsaque  bona 
sicconfì?cata  ei?,  a  quibus  ablata  l'uerinl, 
ci,  eis  mortuis;  eorum  baeredibusel  suc- 
cessoribus,  si  eisdem  fìsco,  ul  |)raemit- 
lilur,  incorporala  non  sinl ,  pienissime 
remillimu?,  donanni?  et  reslilninius,  co?- 
(jue  el  iila  in  piistinum  el  eum ,  in  quo, 
ante  praemissa  et  tempore  quo  baplizal; 


An.  e.  Iu3b  PAl-LIS 

fnerant,  rrant,  ptatiim  restituirmi^,  ropo- 
nimus  et  plenarie  reintegramus. 

§  Q^.  Et  insuper  auctoritate  et  femire 
Processuspi  supradiclis  statuinius  et  ordinaiiuis,   vo- 

penlentias  con-  , .      .     , . 

Ir» pnsinusan  lumus  et   maiKlMiiius   (|iio(l    pi'aedicli    li- 

nullal.et  in  pii-  1        •      ,        ■  ■  .        ...        .     .•       . 

fiinnm   siaiiir.. ''tM'i  et  plenarie    aljsoluti,    tuli  et  seeun 
reponii;  renuuieant;  et  de  haeresini  et  aposlasiani 

ac  blasplìemiani  sapientibus,  ac  aliis  cri- 
minihus  et  excessibus  ?upradictis,  per  ip- 
?os  usque  ad  diem  datae  praesentium , 
quoniodolibel  perpelratis,  nullaienus  in- 
i|uiri,  accusari  vel  niolestari  possint  ;  ac 
(piod,  praeiuissorum  occasione,  ipsis  vel 
illorum  tiliis  et  descendentibus  in  nullo 
praeiudicari  vel  praeiudicium  afferri,  nec 
reconciliati  censeri,  eliam  ex  co  quod 
diclorum  delictoruni  seu  aliquorum  ex 
eis  veniam  petierint  vel  ali  eis  absoluti 
fuerint  ;  nec  etiani  si  forsan  in  aliquem 
praedictorum  errorum  in  posteruni  rcin- 
ciderint  vel  alias  ipionnitlolibcl  depre- 
hensi  extilerint,  relapsi  videantur;  ncque 
aliquod  ex  praeteiilis  indiciuni,  etiam 
mininiuiu,  conira  eos  oriri,  allegari  vel 
deduci  posse,  in  iudicio  vel  extra,  in- 
dulgentia,  remissio  et  alia  in  damnum, 
iniuriani  vel  alium  inconuiiodum  illorum 
retorquei'i  nequeant. 
§  25.  Districtius  inhibentes  omnibus  et 
toniravenicn- singulis,  ctiani  iudicibus  ecclesiasticis  vcl 
dcsi-ripi.s  ini- saeculaiibus  ac  praelatis,  inquisitorilnis. 


p"nll; 


ordinariis  seu  delegatis,  quacumque  au- 
ctoritate, potcstate  et  dignitate,  etiam 
pontilìcali,  archiepiscopali,  priuiatiali  et 
patriarcliali,  ac  statu,  gradu,  conditione, 
et  pra^eminentia,  etiam  cardinalatus  lio- 
nore,  fulgentibus,  et  tali  (pialilale,  de  qua 
expressa  mentio  fieri  debeiet,  poUentibus, 
etiam  a  nobis  seu  Sede  praedicta,  etiam 
ad  instantiam  eiusdem  regis,  deputatis  et 
prò  tempore  deputandis,  sub  excommu- 
nicationis,  suspensionis  et  interdicti  sen- 
tentiis,  et  beneticiorum  ac  officiorum  per 
eosobtentorum  privationis  poenis  eo  ipso, 
nisi   paruerint,    incurrendis,  ne  aliquos 


ni  pp.  '  21.5      An.  e.  IS5a 

dehaeresi,  apostasia  aut  blasphemia  et 
aliis  praemissis  culpabiles  aut  suspectos, 
fpù  gratiis  praedictis,  iuxta  praesentium 
tenorem,  gaudere  debent,  siquos  sub  ali- 
([ua  custodia  vel  carccribus  teneant  aut 
in  exilia  euiiserint,  amplius  detineant, 
aut  contra  eos  ad  ulleriora  procedant, 
inuuo  captos  relaxent,  et  exules  ad  pa- 
triam  redire  permittant  et  in  eoruni  statu, 
in  quo  fuerunt,  et  ante  accusationes,  con- 
demnationes,  carcerationes,  exilia  et  ban- 
nimcnta  huiusmodi  exislebant,  reponant; 
accusatoribus  vero,  denuncialoribus,  le- 
slibus,  inquisitoribus,  iudicibus,  promo- 
toribus  et  aliis  quìbusvis,  sub  similihu.^ 
censuris  et  poenis,  ne  contra  supradictos. 
deliclorum  haeresim ,  a  fide  apostasiam 
acblaspliemiam  sapientium  bactenus  com- 
missorum  occasione,  se  intromittere,  ne 
aliquos  ad  testifìcandum  vel  accusanduui 
seu  denunciandum  inducere,  vel  alias  il- 
los  super  praemissis  vel  illorum  occasione 
molestare  quoquomodo  praesumant.  Ac 
decernentes  omnes  et  singulos  in  prae- 
missis inobedientes  vel  contravenientes 
easdem  senlentias,  censuras  et  poenas  co 
ipso  incurrere,  et  beneficia  per  eos  vaca- 
re ,  et  a  nobis  et  quibusvis  illorum  or- 
dinariis collatoribus  impetrari  et  confciri 
posse  ;  ijisasquc  impetrationes  et  colia- 
tiones  ac  alias  dispositiones,  alias  leuilimc 
factas,  valere  plenamque  roboris  firmi- 
tatem  obtinere;  ac  easdem  praesen!os  li- 
teras  de  subreptionis  vel  obreptionis  vili'.' 
seu  intenlionis  nostrac  defeclu  notari  \'  ' 
imjiugnari  non  posse,  nec  sub  quibusvi< 
revocalionibus,  modificationibus,  limil; - 
tionibus  et  suspensionibus  quarumcu  ri 
que  similium  vel  dissimilium  literanim  , 
ac  etiam  per  nos  et  Sedem  eam('';m  f  - 
ctis  et  faciendisnullatenuscompreliensa>, 
sed  ab  illis  semper  exceptas  esse,  of  q;:  • 
ties  revocatae  vel  limitatae  fuerint,  toti.,:» 
in  prislinum  et  eum,  in  quo  ad  praesens 
exislunf,  statum  restitutas  et  reintegratas 


An.  C.  IbS.i       216  nULLARIlM 

existere.  Necnon  illnnim  trnnsumptis, 
marni  notarii  luililici  subscriptis,  eamdem 
prorsus,  tani  in  imlicio  fpiaiii  extra  ilhul, 
fìdeni  adliibi'iiik'bero  ([iiae  ipsis  praesen- 
tibiip  adbilii'relur,  si  Ibrnit  cxbilìilao  vnl 
ostensae.  Sin]iip  in  pvaemissis  omnibus 
per  praefalos  et  quoscumque  abos  inqiii- 
sitores  et  iudices,  eliam  sanclac  Romanae 
Ecclesiae  cardinab:!S ,  in  quacumque  in- 
stantia sive  iudicio  corani  cis,  etiam  nunc  et 
in  fufunim,  pendente,  indicavi,  S'^ntenliari 
et  defmiri  debere,  sublata  eis  et  eorum 
cuilil)et  qnavis  aliler  iudicandi ,  senten- 
tiandi  et  dellniendi  l'acuitale,  et  irrilum  et 
inane  quidquid  secus  super  bis  a  quo- 
quam,  quavisauctoritate,  scienterveligno- 
ranter,  contiiierit  attentari. 

§  26.  Quocirca  venerabilibus   fratribus 
Execaior»  i-  poslris  Trancusi   et  Ulixbonensi    arcbie- 

slim    foiiElilu- 

lionis  (lepiiiai  piscopis  ac  episcopo  Ferraricusi  per  baec 
scripta  mandamus  quatenus  ipsi  vel  duo 
aut  unus  eorum,  per  se  vel  alium  seu  a- 
lios,  easdeni  praesentes,  prò  malori  prae- 
dictorum  notitia,  et  in  cis  contenta  quae- 
cumque,  ubi  et  quando  ac  quoties  opus 
fuerit,  etiam  in  Romana  Curia  ac  eius 
locis  sobtis  et  consuctis  publicantes,  et 
in  praemissis  eliicaciter  assislentes,  h- 
ciant  praesentes  et  in  eis  contenta  quae- 
cumque,  ubi  et  quando  ac  quoties  opus 
fuerit ,  firmiter  observari ,  ac  singulos 
qnos  ipsae  praesentes  concernunt,  illis 
pacifice  gaudere.  Necnon  quibuscumque 
babentibus  interesse  instrumentum  inti- 
mationis  buiusmodi,  cum  insertione  ea- 
rumdem  praesenliuni  ,  omni  contradi- 
clione  et  excusatione  cessante,  tradant  et 
coiicedant,  seu  tradi  et  concedi  faciant. 
Non  permittentes  eos  desuper  per  inqui- 
sitores  et  iudices  praei'atos  seu  quos- 
cumque alios  quomodolibet  impedir!,  mo- 
lestari  vel  pertuibari.  Conlradictores 
quoslibet  et  rebelles  per  censuras  et  poe- 
nas  ecclesiaslicas  et  alia  iuris  opportuna 
remedia,  appellatione  posiposita,  compe- 


ROJLVMM  An.  e.  Ib53 

scendo,  invocalo  etiam  ad  hic,  si  opus 
fuerit,  auxilio  bracbii  saecularis  ;  ne  au- 
tem  siqier  anno,  in  quo  futnrae  vilai'  di- 
ctorum  novorum  cbristianorum  modus, 
iuxla  vdiuntatem  dicti  Clementis  praede- 
cessoris,  dari  debet,  aliquadubitalin  oria- 
tur,  vobunus  et  dieta  auctoritate  decer- 
nimus  ijisum  annum  a  die  datac  prae- 
sentium  incipere. 

§  27.  Non  obstantibus  praemissis  ac  a^osoi»»  je- 
efiam  felicis  recordationis  Bonifacii  vm  "6»io.i.o. 
et  alionun  Romanorum  Pontilicum  prae- 
decessorum  nostrorum,  et  aliis  apostolicis, 
necnon  in  gcneralibus  ac  provincialibus 
et  synodalibus  conciliis  editis,  generalibus 
vel  specialibus  constitutionibus  et  oi'dina- 
tionibus,  etiam  ab  eisdem  vel  a  nobis, 
etiam  pluries,  emanai is;  legibus  imperia- 
libus,  necnon  etiam  iuraraento,  confirma- 
lione  apostolica  vel  quavis  firmilate  alia 
ruboralis,  offici!  inquisitionis  et  ecclesia- 
rum  ac  regnorum  et  dominiorum  praedi- 
ctorum  illorumque  dignitatum  et  loco- 
rum,  etiam  numicipalibus  statutis  et  con- 
suetudinibus,  sententiis,  privilegiis  qvio- 
que ,  indultis ,  eliam  in  corpore  iuris 
clausis;  ac  eliam  in  forma  brevis  literis, 
etiam  per  nos  et  praedecessores  nostros 
et  Sedem  buiusmodi,  etiam  inquisitoribus 
praedictis,  etiam  ad  instantiam  eiusdem 
loannis  et  aliorum  quorumcumqueregum 
et  leginarum,  ani  etiam  molu  proprio  et 
de  sanclae  Romanao  Ecclesiae  cardina- 
lium  Consilio,  eliam  apostolicae  potestalis 
plenitudine,  ac  eum  quibusvis  eliam  de- 
rogaloriarum  derogatoriis  aliisque  effica- 
cioribus  et  insolitis  clausulis,  irritanlibus- 
que  el  aliis  decretis,  concessis,  approba- 
lis  el  innovalis,  etiam  si  in  eis  caveatur 
expresse  quod  illis  nullatenus,  aut  non 
nisi  sub  certis  inilii  expressis  modis  et 
Ibrmis,  derogar!  possit ,  quibus  omnibus, 
eliamsi,  prò  illorum  sufficienti  derogatione, 
de  illis  illorumque  lolis  tenoribus  spe- 
cialis,  specifica,  expressa  et  individua, 


An.  C.  JS3b  PAULl'S 

non  auteni  per  clausulas  genorales  irlem 
importantes ,  mentio  seu  quaevis  alia  ex- 
pressio  habenda  ant  aliqiia  alia  exquisita 
forma  ad  hoc  sorv.iiula  fdrcl,  tonorns  hu- 
iusmodi ,  ac  si  ùc  vimIio  ad  verbuni  ac 
forma  in  illis  (radila  ohservata,  inserti 
forent ,  prò  sufikicnlcr  expressis  habcn- 
tes,  ìllis  alias  in  suo  robore  permansuris, 
hac  vice  dumlaxat ,  barum  serie ,  motu  , 
scientia  et  potestatis  plenitudine  praedi- 
ctis ,  specialiter  et  oxpresse  dorogamus , 
contrariis  quibuscumque  ;  seu  si  inquisi- 
toribus  et  iudicibus  praedictis  vel  qui- 
busvis  aliis,  commimitor  vel  divisim,  ab 
eadem  sit  Sede  indultum  quod  interdici, 
suspendi  vel  excommunicari  non  possint, 
per  literas  apostolicas  non  facicntes  ple- 
nam  et  expressam  ac  de  verbo  ad  vcrbum 
de  indulto  buiusmodi  mentionem. 

§  28.  Volumus  autem  quod  carcerati 
Deciaraiio.  vcl  sub  cautiouibus  rclaxati,  qui  de  bae- 
resi,  aut  a  tlde  apostasia,  seu  blaspberaia 
baeresim  sapiente  condemnati  aut  con- 
victi  fuerint ,  aut  desuper  confessionem 
fecerint ,  abiurationem  super  boc  coram 
aliquo  iiirisdictionem  babcnte,  per  bos 
eligendo,  publice  facere  omnino  tenean- 
tur.  Et  aliiuratione  buiusmodi  facta,  etiam 
absque  publica  poenitenlia  per  eos  fa- 
cienda,  iuxta  formam  praedictarum  sub 
plumbo  confectarum  literarum ,  omnino 
relaxentur. 

Datum  Homae  apud  Sanctum  Petrum , 
sub  annulo  Piscatoris  ,  die  duodecima 
octobris ,  millesimo  quingentesimo  Irige- 
simoquinto,  pontificatus  nostri  anno  i. 

Anno  a  nalivitate  Domini  millesimo 
rubiicaiin.'  quingcniesimo  trigesimo  quinto,  indi- 
ctionc  octava ,  die  vero  secunda  mensis 
novembris  ,  pontificalus  sanclissimi  in 
('.bristo  patris  et  domini  nostri  domini 
Parili,  divina  providenlia  Papae  III,  anno 
primo,  relroscriplae  liU3rae,in  forma  bre- 
vis,in  praesenli  quinterno  descriptae, 
afTixae  et  publicalae  fneranl  in  acie  Campi 
BM.  liom.  Voi.  VI.  28 


ni  PP.  217       An.  e.   1!J53 

Florae  valvisque  Cancellariae  Apostolicae 
ac  in  valvis  Principis  Apostolorum  de 
Urbe  et  in  aliis  locis  pubiicis  et  solitis 
ac  consuetis  Romanae  Curiae  ,  ut  moris 
est,  per  me  Simonem  de  Bellavilla  san- 
ctissimi  domini  nostri  praelibati  Papae 
cursorem. 

Aymo  Gilleon,  magister  cursorum. 
Dal.  die  12  octobris  1535,  ponlif.  anno  i. 


X. 

Causae  civiles,  interesse  fisci  Reverendac 
Camerae  Apostolicae  concernentes ,  in 
eadem  Camera  cognvscantiir  iti  omni- 
bus instantiis. 

Paulas  Papa  III,  mota  proprio,  etu. 

Non  sine  animi  molestia  accepimus  cnu^^  wm 
causas  feudales  et  alias,  quac  Inter  fiscum  ""»■'- ''"'"""s- 
et  privatum  vertuntur,  per  diversa  tribu- 
nalia  almae  Urbis,  vigore  commissionum 
specialium  aut  alias,  non  sine  magno  Ca- 
merae Apostolicae  et  illius  auctoritatis  et 
iurisdictionis  praeiudicio ,  passim  audiri 
et  terminari  ;  et  quia  causae  buiusmodi 
de  sui  natura  in  Camera  Apostolica  et  non 
alibi  tractari  et  deluiiri  debent ,  volentes 
in  praeraissis  opportune  providcre ,  non- 
nullorum  Piomanorum  Pontificum  prae- 
decessorum  nostrorum  vestigiis  inbae- 
rendo: 

§  1 .  Motu  proprio  et  ex  certa  scientia  avoc  un  cm- 
ac  de  apostolicae  potestatis  plenitudine  ,  ^""^  '^IcIllT- 
lenore   praesentium,  omnes   et   singulas -''"''"'"  ■•'''  "- 

^  '^  lini. In-     iiidri- 

causas feudales  et  alias  quascumque,  quae  ims;  (^numiiun 
inter  fiscum  et  privatum  in  prima  vel  ul-  J^'j' 
teriori  inslantia,  in  auditorio  Rolae  et 
coram  almae  Urbis  gubernatore  et  audi- 
tore Camerae  et  senatore  ac  aliis  tribu- 
nalibus  dictae  Urbis,  et  aliquibus  ex  cle- 
ricis  seu  praesidentibus  particulariler 
inslruclae  pendent ,  quomodocumque  et 
qualitercumque,  in  petitorio  vel  posses- 
sorio, mero  vel  mixto,  introductac  sint. 


ronimissio      in 
nieia. 


An    C.   Ibo!)        218  BULLARUl! 

ad  nos  advocanfes,  illap,nna  cum  (iiiilms- 

vis  earum  iiicidonlibns,   depiMid(Mililjus , 

eiinTgentibus  ,  annexis  et  coniiexis  ,  tam 

coniiinclim  fjiiam  div'u-^iia  pendenics ,  dl- 

]('.c\o  filio  caiuoraiio  et  praesidenlibiis  ac 

clrricis  Caiiicfar    Aposlolicao  ,    per  cos  , 

more  ranii'iali,  rt  iiixla  Ibrmam   coiicrs- 

siiiiiuiu,  indiilldiaim  d   [irivili'jiiornin  ip- 

siiis  CameraL',  in  piena  Camera  audiiMnlas, 

cof;noscendas ,  decidendas  finecpie  debito 

liTiiiinandas  commitlimus  et  niandamus. 

.^  "2.  Danti's  cis  plcnam  et  liberani  Pa- 

r»mrr:." r^cMi-  r\iliateni,et  aurldiitatern  praedictis  etaliis 

in  cis  itnni>iin- <initiiisvis  Hill ibendnni    Inerii  ,  in  liomnna 

'lluJ^!m  non  (''"'i^l   ''<    ''^l''-'   ''^»".  '^IÌ^""    ^"t*  f'^llsni'is  el 

c,mimi-,is.  poenis  ;  et  rpioad  cau.sis  similes  in  lìiln- 
rum  extra  Ganieram  connTiill(Midas,  pro- 
pria et  eornni  aucloiilate ,  sine  alin  no- 
stro mandalo  vel  signatura,  inliibendi  et, 
in  causis  hninsniodi,  non  obslanlituis  ipii- 
bnsvis  signalnris  iM  iniiilìilionibns  hade- 
nns  faeti;-  el  in  pusleiaini  l'acifiiilis,  nisi 
eommissiones  in  l'uhiruni  praesentandae 
inanu  nostra,  cimi  praeseiitiuni  de  verbo 
ad  verbum  insertione  et  illarum  deroga- 
tione,signalaj  l'ucrint,  piocedendi,  cilandi, 
dcclarandi,  a;it;ravandi,  reaggravandi,  in- 
terdictnm  ponendi  atixiliuioque  liracbii 
saecularis  invooandi,  eeleraque  alia  fa- 
ciendi ,  dicendi,  gerendi  et  exeijuendi  , 
(juae  in  praeniissis  ac  circa  ea  necessaria 
seu  quomodolibet  dpportuna  luerinl. 

§  ò.  JNon  obstaiilibns  piaemissis el con- 
'  lilnlionibns  el  ordinalionibiisapostolicis, 
liausnlis,  slalnlis  el  consiielndinibus  ac 
rL'rniinationibns,  eliaiii  iuramenlo  ctr.  ro- 
boratis,  privilegiis  ijuiMine  ,  indiillis  el  li- 
tcris  aposloiicis,  quibus  (illoruin  lenores, 
causas  ci  effectus  prò  expressis  et  inserlis 
babentes,  el  exprinii  ac  de  verbo  ad  ver- 
bum inseri  posse  deccrncntes)  latissime 
derogamus,  ceterisqne  contrariis  quibiis- 
cumque,  cnm  clansiilis  opporlunis  et 
consuetis. 
§  4.  Volenles  praesentium  solam  signa- 


r.l»a<nl.. 
rfigalorii 


nOMA.MM  .\n    C.  i:mt 

luram  sufTicere,  et  iiliir|iie .  tam  in  indi-  s.i»  suOitu 
ciò  ipiani  extra,  fidem  facerc,  absque  alia  "^'"  ""' 
lilerai'iim  expcditione,  seu  quod  lilerae 
in  forma  brevis,  ad  porpetuam  rei  me- 
inoriaiii  ,  cnu]  maiori,  vera  et  ampliore 
s|iecilìcalione  omnium  elsingulorimi  prae- 
missorinn  et  circa  ea  nec(^ssariorum ,  la- 
lissime  exli'iidcndo,  quod  contraria  qiiae- 
cumqiie  peniliis  el  omnino  tollantur  et 
non  obslent.  De  mandato  domini  nostri 
Papae  audiaut  pracfali  reveremlissimi  do- 
mini cardinalis  camerarius ,  praesidentes 
etcleiici  Gamerae, cileni,  inliiiieaul,  ctiam 
snli  ceiisniis  piocedant,  ut  petitur,  el  iu- 
sliliam  l'aciant. 

Placet,  inohi  proprio.  A. 
{Piijiac  suljSLìiptio). 


XI. 

Anathcmalizalio  lutcrcticorinn  et  aliorinn  , 

coniravenienlium  contentis   in  consti-  ' 

Itilioiir,  (jìinc  bulla  in   Coena  Domini 
nppdltilìir. 

Paulus  episcopus  servus  servorum  Del, 
ad   futuram  rei  memoriain. 

Consucverunl  Roniani  Ponlifices  prae-     rv-»m-^  ..i- 
decessores  nostrr,  ad  relinendiini  purila- '"•'"'  ''    '  ■ 

....,-..  *  Iherii.ttiz.iiiu    , 

lem  religionis  cbnstianae,  et  ipsiiis  unita- in^i^'  «niìiunn 
lem,  quae.  in   coniunctione  rneinbrorum  ,„„„i,  i.„,„ì;ì- 
ad  unum  caput,  Gbrislum  videlicet,  eius- '"'" 
que   vicarium   principaliter  consistit ,  et 
sanctorum  lìdelium  societalem  ab  offen- 
sione  serv;uidani,  arma   iustitiae  per  mi- 
nisterium  apostolalus  in  praesenli  cele- 
britale  exercere.   Nos  igitur  vetustuni  et 
soleinuem  bunc  moreni  scquenles. 

§  1.  Excommunicamus  el  analhemali-    Haorcnci  eo- 
zamus,  ex  parte  Dei  omnipolentis  Palris  ^''""'"" /'"',°' 
et    nlu    ci   bpirilus   Sancii,  auctoritate  s«nics  ^-lo.;  . 
I  quoque   beatoruin  aposlolorum  Petri  et 
:  Pauli  ac  nostra,  omnes  haereticos,  Catba- 
.  ros ,  Patarchos ,  Pauperes  de   Lugduno, 
;  Ar.'i;  Kii^ias,  i^p.iv.nista?,  Passagenos,  Wi- 


An.  C.  IjjG 

clefìslas  et  IlussiUis,  Fralicellos  de  Opi- 
nione mmcupatos,  necnoii  por  felicis  re- 
cordalionis  Leonem  Papaia  X,  [iracdeces- 
soreni  nostrum,  superioribus  annis  dani- 
natam,  impiam  et  abominal)ilem  Martini 
Lutlieri  haeresim  seipientes,  ipsique  Mar- 
tino, qviominus  puniri  possit ,  qiiomodo- 
libet  favenles,  et  qnoslibet  alios  haereticos, 
quocumque  nomine  censeantiir,  ac  om- 
nes  fautores  et  rece[)tatores,  librosqne 
ipsius  Martini  aut  quorumvis  aliorura 
eiusdem  sectae,  sine  auctorilale  nostra  et 
Sedis  Aposlolieae,  qnomoiloliii(;l  le^ienles 
aut  in  suis  domibus  lenenles,  iniprimcn- 
tes  aut  quomodolibet  delendentes ,  ex 
(juavis  causa,  publice  vel  oeeulte ,  quovis 
ingenio  vel  colore,  et  generaliter  «pios- 
libet  defensores  eorumdem. 

§  'ì.    Item ,  excommunicanius  et   ana- 
•*'"!"  "'""  tliematizamus  omnes  piralas,  cnrsarios, 

rom  fiàulores  ;  .  . 

lalrnnculos  maritimos  et  illos  praecipue, 
qui  mare  nostrum  a  Monte  Argentario 
iisqiic  ad  Terracinam  discurrere  et  na- 
vigantes  in  ilio  depraedari ,  mutilare,  in- 
lerficere  ac  rebus  et  bonis  suis  spoliare 
praesnmpsenint  baclenus  et  praesnmunt, 
ac  omnes  receplalores  eorumdem,  et  cis 
auxilium  dantes,  consilium  vel  favorem. 
§  .i.  Ilem,  excommunicamus  e!  ar.a- 
Pedagi»  10'»  themalizamus  omnes,  qui    in   lerris  suis 

imponeiLles  Tel  _  '  i  -i  • 

proiiibiu   eli- nova  pcdagia  impoiuint  vel  proiiiiJila  exi- 

geutes; 

gunt. 

§4.    Itein,   excommunicamus   et    aiia- 
FaiiiQotiie»  thcmalizamus  omnes    falsarios  builaruin 

Iiterai    aposto- 

licas  1;  seu  litcrarum  apostolicarum  et  supplica- 

lionum  gratiam  vel  iiislitiam  concernen- 
lium,  per  Romannm  Pontificem  vel  virr- 
cancellarium  seu  gerenles  vices  eurmn 
aut  olllcium  vice-canccllarii  saiiclar  lio- 
nianac  Ecclesiac ,  de  mandalo  eiusdem 
Romani  Pontificis,  signatarum  ,  aut  sub 
nomine  eiusdem  Romani  Pontificis  seu 
vlce-cancellarii  aut  gerentium  viceni  prte- 

1  Islud  cap,  est  vui  in  lil.  De  crim.  fai. 


M  3lU 

cbii- 
T.i    i.ominU 


l'Ui.rs  lil  VP.  ^I'»      ■^"•^-  '"''^^ 

dictorumsignantessupplicaliones  easdem, 
extcndentes  caT^.Adfalsariurum,  cum  om- 
nibus poenis  iu  eo  contentis,  ad  falsifi- 
cantes  seu  mutantes  supplicationes  per 
nos  seu  de  mandato  nostro  signatas  et 
datas,  sine  nostra  aut  dalarii  nostri  li- 
centia. 

S  5.  Rem .  excommunicamus  et  ana 
tbematizamiis  omnes  illos,  qui  equos ,  ['j:;;^'. 
aima,  l'erruni,  liliim,  slamnum  clialybem  'M'^'ues; 
omniaque  alia  melalloiuin  genera  atque 
bellica  inslnimeula,  lignamina,  canapem, 
lunes  et  aliapioliibiladderunt  Saracenis, 
Tiireis  ci  aliis  cbristiani  nominisinimicis, 
quibus  chrislianos  impiignant  ;  non  ob- 
stantibiis  quibusvis  privilegiis  et  conccF- 
sionibus,  quibuscumquc  principibus  et 
dominis  seu  privatis  personis,  per  nos  et 
Sedem  praedictam  bactenus  forsan  con- 
cessis ,  quae  illis  nolumus  in  aliquo  suf- 
fragar i. 

§  G.  Ttem, excommunicamus  et  anatliema-      i,„j,e(iifniei 
tizamus  omnes  imnedienles  seu  invaden-  '"*  ''"'  '!""'" 

*    _  Ili  con  a. IX  ne- 

tes  victualia  seu  alia  ad  usum  Romanae  >■  'suna     hu- 

ir.um    defi'iuul, 


,-,       .  -Il»  .■  '!••'<"    dell'I uui, 

(^uriae  necessaria  aduucentes,  ac  ciiam  v^i  ^h  uyea- 
eos  (jui  ne  ad  Romanam  Curiam  adducan-  "*' 
tur  vel  deferantur  inifiediunt  seu  perlur- 
banl,  vid  qui  talia  faciunl  voi  defendunt, 
cuiii^rumque  fuerint  ordinis,  pneeminen- 
tiae,  conditionis  et  status,  ctiamsi  pontifi- 
cali, regali,  reginali  aut  alia  quavis  ec- 
clesiastica vel  mundana  praefulgeanl  di- 
gnitate. 

^7.  Item,  excommunicamus  ctanathema- 
lizamus  oiimos  illos,  qui,  ad  Sedem  Apo- 
stolicam  venicnli;'S,etrecedenlesali  cadiMU,  lommorauiur; 
necnon  omnes  illos,  ipii,  iiiiisdictioni'm 
ordinariam  vel  delegatam  aliquam  non 
liabentes,  in  eadem  Curia  morantes,  teme- 
rilate  propria  rapiunt ,  spoliant  et  deli- 
nent,  aut  proposilo  deliberato  veiberarc, 
mulilarc  vel  interiìcere  praesumunl  ,  et 
qui  ta^ia  fieri  faciunt  seu  mandant. 

§  8.  Item,  excommunicamus  et  anatbe-  orceranu,  j 
niatizamus  omnes  temere  mutilantes,  ver-  p'*^»p°«  "•■■; 


Vi  xAii'es  sint 
iurisdu'l.  eos  , 
[]ui      ili    Curik 


Ari.  C.  ILùfl      220  Bn.i.A;;RM 

berantes ,  vulnerantes ,  interficientes,  ca- 
pienles,  incarcerantes  et  dctinentes  palriar- 
rhas,  archieniscopos  el  episcopos,  eorum- 
que  mandatores. 
!59.Ilem,exconimunicaniusctanathema- 
!.,i(.ri,.„i,><  p,i.  (i/;iraus  omnes  illos,  qui,  per  se  voi  aliuiu 
iu,m  cuii..m  ra-  scu  aiios,  quascumque  personas  ecclesia- 


cmriinl,  vt*l 
gni'ia  ili  t'ii 


fnnJìùèl  (IVO-  slicasvelseciilarosad  Romanam  Cuiiam  su- 


iìct-ruui  -, 


per  eorum  causis  el  iiei;ociis  recurrentes, 
illaque  in  eadem  Curia  piosequentes  aut 
procurantes ,  negociorumque  gestores , 
l'.dvocatos,  procuratoresipsorum,  vcleliam 
uuditores  seu  iudices  super  diclis  causis 
seu  negociis  deputatos,  occasione  causa- 
rum  vel  negociorum  huiusniodi,  vcrberanl, 
mulilant  vel  occidunt  seu  bonis  spoliant. 
§  10.  Ac  illos,  qui,  ne  aliquas  lileras 
imp. ■rìcini se  aposlolicas,  etiam  in  forma bre vis,  tamgra- 

li'i'iil  oiiL'in    li-    .  ... 

i.i..um,.|Ji.sio- tiam  quam  lustiliam  concernenles,  edam 
citationes,  monitoria  et  exequutorialcs, 
quae  a  Sede  Apostolica  emanarunl  et  prò 
lempore  emanabuut,  sino  eorum  bene- 
placito et  examine,  executioni  demandant, 
inliibent;  ac  notarios,  executores  et  sub- 
executorcs  literarum  monitorialium  et 
cifationum  executorialium  luiìusmodi  cx- 
cipiunt,  incarcerant  et  delineni,  vel  capi, 
incarcerari,  detineri  faciunt.  Necnon  qui, 
ne  literis  et  mandatis  Sedis  praedictae  et 
legalorum  ac  nunciorum  el  iudicum  de- 
legatorum ,  eisdem  similiter  gratiam  vel 
iustiliam  eoneernentibus,  decretisquc  su- 
per illis  et  rebus  iudicalis,  processibus  et 
exequutorialibus,  non  nisi  Iiabilo  prinium 
eorum  beneplacito  et  assensu,  pareatur, 
per  eorum  literas  exequuioriales  vel  alias 
nunciipalas,  et  certo  prelio  soluto;  neve 
tabelliones  et  notarii ,  super  buiusmodi 
lilerarum  et  processauni  executione,  in- 
siiunienta  vel  acta  conllcere ,  aut  lacla , 
parli,  cuius  interest,  tradere  debcant;  quive, 
sub  quibusvis  poenis,  quibuscumque  per- 
sonis,  in  genere  vel  in  specie,  ne  prò  quilius- 
vis  eorum  negociis  prosequendis  seu  graliis 
impelrandis,  ad  Romanam  Curiani  acce- 


nóM'.vxt'M  Ali.  C.  i'oó'j 

dant  aut  recursum  babcant  seu  gratias 
ipsas  a  Sede  Apostolica  impctrent  aut  re- 
cursum babeant,  aut  impetratis  utantur, 
directe  vel  indircele ,  etiam  sub  gravissi- 
mis  poenis,  probibere,  slalucre  seu  man- 
dare ;  quive  in  animarum  eorumdem  peri- 
culum  seu  a  nostra  et  Romani  Pontificis  prò 
tempore  existentis  obedientia  perlinaciter 
subti'abere ,  seu  qnomodobbet  recedere 
praesumunt. 

§  II.  Quive,  ex  eorum  officio  vel  ad  in-    Laici  ì„,iì,cì 
slauliamqiiorumciunque,  personas  eccle-  fj' s^°eis' "r I°[ 
siaslicas,  capilula,  conventus  et  collegia '"  "l't""--*; 
ecclesiarum  quarumcumque  corani  se  ac 
eorum  trilmnal,  audienliam,  cancellariam, 
consilium  vel  parkimentum,  praeter  iuris 
communis  dispositionem,  Irabunl,  ac  trabi 
faciunt  vel  procurant,  directe  vel  indire- 
lie  ,  quovis  quaesito  colore. 

§  H.  Necnon  qui  slatuta,  ordinationes,  siuuemes ali- 
conslitutiones,  pragmaticas  seuquaevisalia  liolfm^reccle" 
decreta,  in  genere  vel  in  specie,  ex  qua-  skisììcui  ; 
vis  causa  et  quovis  quaesito  colore,  etiam 
sub  praetexlu  literarum  apostolic.  in  usu 
non  receptarum  seu  revocatarum,  hac- 
tcnus  feceiunt,  ordinarunt   seu  publica- 
runt,  aut  facient,  ordinabunl  vel  jiublica- 
bunl  in  futurum,  peiquas  et  quae  libertas 
ccclesiasliea  loliilur  seu  in  alitpio  laeditur 
-vel  dcprimitur  aut  alias  quovis  modo  re- 
slringitur,  seu  nostris  et  dictae  Sedis  iun- 
bns  quomodolibet,   tacile   vel  expresse, 
praeiudicalur. 

§']o.  (Jiiive  iurisdicliones  seu  fructus,  rsur,.anies  bo- 
reddilus,  proventus  ad  ecclesiaslicas  per-  "l'i^^s  '"eóciB- 
sonas,ralione  ecclesiarum, monasteriorum   '''™"  '"• 
el   aliorum    beneiiciorum  eccclesiaslico- 
rum  per  easoblenlorum,  perlinentesusur- 
pnnl  vel  subripiunt,  seu  quavis  occasione 
vel  causa,  sine  Romani  Ponlificis  expressa 
licenlia,  sequeslrant,  aut  coUectas,  deci- 
mas,  lalias,  praeslantias  el  aba  onera,  cle- 
ricis,  praelatisetaliispersonisecclesiasticis 
ac  eorum  et  ecclesiarum,  monasteriorum 
el  aliorum  beneiiciorum  ecclesiasticorum 


Afi.  C.  IbSG  r.U-TJrs 

boni? ,  illonini  IViirlilnis; ,  1'(n1i1ìiì1i;is  fi 
pi'oventibus  huiusmodi  ,  ;ilis;(iiic  simili 
Romani  Ponlifuis  ?perinli  fi  fxpressa  li- 
cpiitia,  iinponunt.  et  diversis  fliaiii  fx(pii- 
sitis  niodis  fxipunt,  aut  a  spontf  fliani 
danlibus  et  consenlieiilibns  ifcijiiunl. 
Necnon,  qui,  pfr  sf  vfl  aliiim  sfii  aliiis, 
directe  voi  imliifclr,  praodicla  facfi'f  , 
exequi  vel  procurare  aut  in  eisdfni  auxi- 
lium  ,  cousilium  Vfl  favorftn  aut  votum  , 
sufl'raiiiuiii ,  palaiii  vel  occiille,  pracslarf 
non  verentur,  ciiiusi  iimf|nf  sinl  priecnii- 
nentiae ,  digiiilalis,  ordinis,  condiliouis 
aut  status,  etianisi  imperiali  aut  reijali 
praefulgeant  ditinitale,  seu  principes,  du- 
ces,  comites,  ìiaioncs,  respublicae  et  alii 
potentatus,  quicumqiie ,  etiam  rej^nis,  pro- 
vinciis,  eivilalibus  et  terris  qu0(|uomodo 
praesidenteslìiiTinl,  aut([Havis,  fliam  |ion- 
tificali,  dii^nitatepraerulgcanl  ;  innnvnmus- 
que  decreta  super  bis,  l;im  jier  sarros 
canoneselconeilia  i^eneì'alia  (piam  l'iiamin 
LateranensI  concilio,  novissime  celebralo, 
edita,  eliam  cum  inlerdicti  ecclesiastici 
ac  aliis  censui'is  et  poenis  in  eis  contenlis. 
§14.  Item,  iweommunicainus  et  aiiallie- 

Aioranics  ci.ii   matizamusomni^scl  siiif;nl(is  canecliarios, 

Siis  a   iuiìiriljii*     .  Il-  ■  1  •       •  1- 

ec-riesiasii.is  ,  vice-cancellarios  l'I  cousuiunos-orduiaiios 
p'éliiìio™"  .ym  '"'  extraordinarios  quorumcnmque  repum 
quomodo    IDI- ,,(  nrincipum;  ac  praesidentescancellaria- 

pediinles  ;  '  '      .  .  ' 

runietcoiisdiorumacpaiìamenlorum,nfC- 
nonprocuratoies  jicnerales  eorumdem  vrl 
aliorum  |irincipuiii  saernlariiiiii ,  flianisi 
imperiali,  i-e^ali,  ducali  vel  alia  quacuni- 
(|ue  praefuliifaut  dii^nilale;  necnon  ar- 
cliiepiscopos  ,  episcopos,  abbates  ,  com- 
mendataiios  eorumque  vicaiàos  et  ofli- 
■  ciales  qui,  pei' se  vel  per  aliiun  seu  alios, 
quarumcuniqueexemplionum  velaliarum 
gratiarum  et  lili'iarum  apostolicaiaun , 
necnon  decimarum  fi  benefìciales  ac 
alias  spirituales  et  spiriluaiibus  annexas 
causas  ab  audiloribus  el  commissariis 
nostris  (ut  eorum  verbis  ulamur)  avocant, 
ac  execuliones  inoniloriorum,  citationum, 


III  nr.  221      An.  e.  t;,3G 

iiihibilionum,  sequeslrorum,  exequutoria- 
lium  ft  aliarum  literarum  apostolicarum, 
tam  i;ialiam  quam  iustitiam  concernon- 
lium,  a  luiliis  necnon  camerario  el  prac- 
sidenlibus  Camcrae  Apostolicae  ac  audi- 
loribus et  commissariis  apostolicis  in 
eisdeni  causis  prò  tempore  cmanatarum , 
illaruuKpie  cursum  elaudicntiam  ac  per- 
sonas,  capitula,conventus  et  collegia  cau- 
sas ipsas  proscqui  volentes,  auctoritate 
laicali  impediunt,et  se  de  illarum  cogni- 
tinue,  lamquam  iudices,  inlromittere;  ac 
j)arles  actrices,  quae  illam  committi  fe- 
cerunt  et  laciunt,  ad  revocandum  seu 
revocaci  faciendum  cilaliones  vel  inlii- 
bitiones  aut  alias  literas  in  eis  decretas, 
et  ad  faciendum  eos ,  centra  quos  tales 
inbibitioues  emanaverunt,  a  censuris  et 
poenis  in  illis  contenlis  absolvi,  ordinant 
vel  compelhinl,  vel  alias  execulionern  lite- 
rarum apostolicarum  vel  execulorialiuni, 
etiam  subpraetextu  violentia;prohibendse, 
impediunt,  declaranles  niliilomlnus  ac 
proicstantes ,  prout  tenore  pi'aesentium 
declaramus  ac  expresse  protestanmr  , 
absolutiouemliodie  vel  alias  etiam  solem- 
mti'i-  per  nos  faciendam  pracfatos  supra- 
uomiiiatos  et  qualilicatos,  ac  cancellarios, 
vi(  e-cancellarios,  consiliarios,  procurato- 
res  ac  alios  excommunicatos  praedictos, 
nisi  [uius  slatuta,  ordinationes,  constitu- 
lioiies,  ]iragmalicas  et  decreta  buiusmodi. 
[ndiliee  revocaveriiit ,  et  ex  arcliiviis  seu 
capii ularibus  Ic.cis  aut  libris,  in  quibu: 
adnolata  reperiunlur,  deieri  et  cassari,  ai 
nos  de  revoeatioue  et  cassatione  huius- 
modi certiores  fecerint,  et  alias  apracrais 
sis,  cum  vero  pioposilo  ulterius  simili, 
non  conimiltondi,  desliterint,  comprebei; 
deie,  nec  illis  aliter  suffragaturam  fere: 
ac  in  praemissis  omnibus  et  singulis  a( 
aliis  quibuscunujue  iuribus  Sedis  Aposto- 
licae ac  S.  R.  E.  undccumquc  et  quomo- 
dolibet  quaesilis  seu  quaerendis  per 
quoscumque  aclus  contrarios  aut  quomo- 


blulicae  ; 


A.i.  C.  ISSO     2-22  mi.i.ARiuM 

dolibel  jinieindicanlos,  lacitos  vel  expros- 
sos,  a  iiobis  vel  a  Sede  Apostolica  quomo- 
dolibel  iados,  ani  (luemctimque  tomporis 
lluxum  voi  toleraiiliain  seti  patienliam 
nostiam  ullalenus  praeiudicari  debere 
aiit  quoiiiodolibet  posse. 
§  15.  Ileiii ,  excommunicanius  et  anallie- 
offeiijnii  *  ,iii,ti7,ainus  omnes  mutilanles,  vulnerantes 

peiepnnos     ail 

i.iM.m  euut--,  ;iiii   iiUcrficieiiles  seu  capiente?  et  deli- 

rcced.ai.s;      iieiiles    seu   depraedantes    romipetas    et 

peregrinos  ad  Urbem  ,   causa    devotionis 

seu   peregrinationis ,   accedenles  el  in  ea 

morantes,  vel  recedentes  ab  ipsa,  et  in  bis 

danles  auxilium,  consilium  vel  favorem. 

§16.  Item,exconiniunicamusetanatbeiTia- 

().ni|,anies  li.p-  lizamus  omnes  illos,  qui,  per  se  vel  alinm 

ha   Sfdis    .\pt>-  *  / 

seu  alios,  dircele  vel  indn-ccte ,  sub  qno- 
cumque  titulo  vel  colore,  oeeupanl,  deti- 
nent  vel  bostililer  deslnnuil  seu  invaduiil, 
aut  occupare,  deliuere  vel  destruere  ani 
invadere  bostililer  praesunumt,  in  totuni 
vel  in  partem,  almani  Urbem,  regna  Sicilia^ 
seuTrinacria\  insulas  Sardinia:- el  Corpiea\ 
terras  citra  Pbariun  ,  Palrinioniuin  Beati 
Pelri  in  Tuscia,  duealuniSpolelanuin,  en- 
niitatum  Venaysinum,Sabinensem  Marcbia' 
*  Anconilanae,  Massae  Trebnriae,  Ronian- 

diolae,CampaniaeetMariliniae  provineias, 
illaruniquc  terras  el  loca,  ac  terras  specialis 
comniissionis  Arnulpboruni ,  rivilales(]ue 
noslras  Bononiam  ,  Ferrariam  ,  liegiuni , 
Mulinani,  Favenliam,  hnolani,  Korlivium, 
I\avennam,Cerviam,Ca^seiiaiii,  Ariniiiiuni, 
Benevenluni,  Periisiam,  Avcnioneni  ,  ('.\- 
vitateui  Caslclii,  Tudertuiii,  Carneriniuii 
et  alias  civilales,  lerras  et  loca  v{d  iiu-a  ad 
ipsani  Piomanani  Ecclesiam  speclantia  el 
pertinenlia ,  el  adhaerenles  ac  fautores 
et  deiensores  eorum  seu  in  bis  danles  au- 
xilium, consiliimi  vel  l'avorem. 

§17.1tem,  excommunicanius  el  analbe- 
Dhipieiiitssa- malizamus  omnes  sanclarum  reliquiarum 
:rac(»cies.»iun,  ^j^  ornaiiientoruni  ecclesiasticorum  quo- 
rumcumque,  calieum,  crucum,  candela- 
brorum  ,  tburibulorum,  vasorum  argen- 


ROM.VNUM 


An.  C    lb3G 


>  ibit. 


teoruni  el  aureorum ,  vesUum  sacrarum 
ad  divinum  culluni  el  usuin  depulatarum 
ex  basilicis  el  ecclesiis,  lani  Urbis  ijuam 
extra  illius  moenia  consislentibus,  et  alia- 
nim  quarumcumque  rerum  in  ipsa  urbe, 
tempore  illius  direptionis  usque  in  prae- 
senlem  diein  nequileralilalarum,  ablatores 
et  illarum  occupatores  ac  quoscumque 
alios  ad  quorum  manus  res  ipsae ,  quo- 
eumque  titulo  el  ex  quavis  causa,  scienler 
pervenerint  et  existant,  cuinscumque  fue- 
rintordinisvelpra>eniinentiae,  eonditionis 
ac  status,  etiamsi  ponlifieali,  regali,  regi- 
nali  aut  alia  quavis  eeclesiastica  vel  mun- 
dana  praelulgeant  dignitale,  nisi  reslitue- 
linl  res  alilatas  buiusmodi  eorum  veris 
dominis,  si  quorum  noliliam  babuerint, 
vel  cum  ipsis  dominis  desiiper  aniicabiliter 
(■(incordaverinl  ;  seu,  si  eosdem  doniinos 
ii^noraverint,  nisi  res  ipsas  ad  manus  per- 
.-^onarum,  ad  boc  per  nos  de|iulalarum, 
consignaverint  realiter  et  eum  elTeelu. 

^18.  Non  obstanlilms  (piiiiuseunique  coiiininorum 
]uivilegiis  et  indulgenliis  ac  iileris  apo-  'J'^'^s"""- 
slolicis,  generaliluis  ve)  s|ieciaìibus,  eis 
vel  eorum  alieni  vel  aliqiiibus,  cuiuseum- 
(pie  ordinis,  status  vel  eonditionis,  digni- 
lalis  vel  pneeminentiae  ruerint,  etiamsi 
(ul  praeniillilur  )  ponlifieali,  imperiali, 
regali  ,  rei^inali  >;en  quavis  alia  ecclesia- 
stica vel  mundaua  piaerulg(\anl  dignilate, 
a  praedicta  Sede ,  sub  quavis  forma  vel 
tenore,  concessis,  quod  exeommunicari  vel 
aiiatbemati/.aii  non  |iossiiil  per  literas 
apostolicas  non  facieiites  plenam  et  exprcs- 
sam  ac  de  verbo  ad  veriumi  de  indulto 
buiusmodi  ac  tìrdinibus,  locis,  nominibus 
propriis  ,  cognominibiis  el  dignitatibus 
eorum  menlionem,  necnon  consuetudini- 
bus  et  obscrvanliis,  scriptiset  nonscriptis, 
et  aliis  contrariis  (piil)us(imi(pii%  pei-  qua; 
contra  noslros  processus  buiusmodi  ac 
sententias,  quoniinus  concludantur  in  eis, 
se  iuvare  valeant  vel  lucri,  el  (piae,quoad 
boc,  pcnilus  lollimus,  et  omnino  revoca- 
mus. 


An.  C.  lo36 


§  19.  Etaquibns  quiflem  sententiis  nul 


Ab^olutionis 
reserfalio,  qu» 
non  iuvel  non 
desislcnlcs  ,i 
praenjjssìs. 


Pffina  conlra- 
\cnienlMim  ,  in 
ftbsoWcitdo. 


Forma  el    ef- 

feclus   publica- 
lienifi  in   Urbe 


lus,  per  aliuiii  quaiii  per  Romanum  Pon- 
lilìceni,  nisi  in  iiiortis  arliculo  constilu- 
liis,  absolvi  possit.  Nec  eliam  tiiiic,  nisi 
ileslando  saiictae  RomanacEcrlosiaonian- 
ilato,  satlsfactionc  et  siilliiinili  laiiliinii' 
jiraeslilis,  otiainpraoli^xln  (OiilVssionaliuiii 
soii  qiiariiiiivi>  raciillaliiiii  ,  veiliO,  lileris 
ani  ipiavis  alia  scriplui'a,  cliaiii  in  (pia 
qiioil  sola  sii^natiii'a  sullieenT  (■(iiicessuiii, 
ci  (piacvis  derogaloriarnin  deriii;atonae, 
iortiores  et  efficacioie?  ac  insolilae  clau- 
siilae  apparereiif,  quihiisvis  personis,  cii- 
iuscnmquo  pra'cminenliao,  dii;iiilalis,ciiii- 
dilionis  ani  staliis  liiorinl ,  eliani  <i,  iil 
praemittilur,  pontificali,  imperiali,  regali, 
reginali  velqnavis  alia  jnaernlgcaiil  digui- 
tate,  religiosis  et  saeculaiibus  nlriusqne 
sexus  capitulis  ,  coUegiis  ,  conventibu?  , 
Ordinibns,  eliam  Mendicanlium,  il  inililia- 
vnm  bospilalibus,  cuiilValriis,  miiversila- 
libus  concessarum  a  iiolii  •  voi  a  pi'aedicla 
Sede,  el  quas  concedi  cuiiliiigri'el  (piomu- 
dolibel  in  fnlurum. 

Ji  20.  Illos  antem,  ipii,  conlra  lenorcm 
praesentium,  talibus  vel  eoruin  alieni  scii 
aliqnibns  absolnlionis  benelìcinm  iinpen- 
dere  de  l'aclo  praesnnqiserini;  excommn- 
nicalionisel  analbematis  senlentia  innoda- 
nuis,  eisiiue  praediealionis,  elrelionis,  ad- 
iiiiiiislralionis  saeraiiiriilunim  ci  andicndi 
iiinressiiines  ol'licia  inlrrdirimiis;  praedi- 
cenles  el  declainnlcs  aprrle  Iranpgresso- 
ribns  et  contemploribns  praediclis  nos 
giavins  conlra  eos  spiiilnaliler  et  lerapo- 
raliler,  proutexpedirecognoverimus:,  pro- 
cessuros;  et  nihilominns  qnicijnid  egerinl 
absolvendo  vel  alias  nnlliiis  sii  roboris  vel 
momenti. 

,^  21.  Vi  aniem  hninsmodi  nostri  pro- 
cessus  ad  commnnem  omninm  notiliam 
deducantur,  cartas  sen  menibranas  pi'o- 
cessus  continentes  eosdem  in  valvis  basi- 
licarum  Principis  apostolornm  et  S.  loan- 
nis  Lateranensis  de  Urbe  aiìigi  sen  ap- 


PAULUS  111  PP.  22.-Ì       Al.  C.  Ibó6 

pendi  faciemup,  qnae  processusipsos  quasi 
sonoro  praeconio  et  patulo  indicio  publi- 
cabnnt,  ut  ii,  qnos  processns  bniusmodi 
contingunt,  quod  ad  ipso?  non  pervenc- 
rint  ani  ipsos  ignoravcrint  nullam  pos- 
sint  excusalionem  praetexere  seu  ignoran- 
tiam  allegare ,  cnm  non  sit  verisimile , 
qiioad  i|)sos  renianere  incognitum  quod 
lain  palenter  omnibus  pnblicatur. 


^  22.  Yeruin,  ut  praesonles  literae  ac  ìa-fio  hme 
omnia  et  smgula  in  cis  contenta  eo  iiant  i„  ^y„,  lo^j, 
notioia,  quo  in  plerisque  civitatibus  et ''"''''"'"''• 
locis  lìieiinl  publicala,  venerabilibus  fra- 
Iribus  nostris  palriarcbis,  primalibus,  ar- 
cbiepiscojiis,  episcopis  ac  locorum  ordi- 
naiiis  ubilibel  constilulis,  perhaec  scripta 
commitlimns  et,  in  virtule  sancta^obcdien- 
tiae,  distriete  praecipiendo ,  inaii.lamus 
((ualenus,  per  se  vel  alium  seu  alios  prae- 
senles  literas,  postqnam  eas  recepeiint 
sen  earum  liabuerint  notitiain,  saltem  se- 
mel in  anno,  ant  pluries,  pront  expedire 
viilerinl,  in  ecclrsiis  snis,  dum  maior  in 
eis  pii|nili  inultitudo  ad  divina  convene- 
ril ,  ^•^lll'umill'l•  publicent,  ad  cbristifide- 
liiim  mcnies  deducant,  nuncicnt  cldccla- 
rent. 

§  2o.  Decernentes  earumdem  pracsen-  Transumptorum 
tiuni  transuraptis,  eliam  impressis,  mimu 
notarli  publici  sul)scriptis  et  sigillo alicuius 
iudicis  ordinarli  Romanae  Curiae  mnnitis, 
eamdem  prorsus  iidem  in  iudicio  el  exlra 
idnlibetadhibendam  fore,  qnae  ipsis]irae- 
sentilnis  adhiberclur,  si  forent  exbibitae 
vel  ostensae-. 

§  24.  Nulli  ergoomiiinohominum  liceat  sanciio  r<rn« 
banc  paginam  nostrae  excommunicalionis, 
extcnsionis,  revocationis,  innodalinnis,  in- 
lerdicti,  innovationis,  protestationi>-,  drcla- 
ralionis,  commissionis, mandati,  v(  liiiitatis 
el  decretorum  infringere  eie. 

Datum  Romae  apud  Sanclum  petnnn, 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
quingenlesimo  trigesimo  sexto,  idibns  apri- 
lis,  ponlilicotu;  nostri  anno  u. 


Ddet. 


lis. 


Irbc. 


An.  C.  ISóG      224  BULI.ARIIM 

Aimon  iialivilati'Poniial  millesimo qiiiii- 
lio  in  gontesimo  trigesimo  scxlo,indiclionp  orla- 
va^ (He  vero  dorima  terlia  mensis  aprilis, 
ponlifìraliissanclissimi  inClirislo  palrisfl 
D.  N.  1>.  rawli,  divina  providciiliaPaiiao  HI, 
anno  seuiiiido,  rcli'oscriplac  lilriao  apo- 
slolicae  afflxau  ci  publicalae  fucrmil  in 
S.  loannis  Laleranensis  ac  Principis  apo- 
stolorum  do  Urbe  basilicarum  valvis  seii 
porlis,  dimissis  ibidem  per  aliquodlemporis 
intervalhnn  aflixis  per  nosTbomnm  Roger 
et  Franciscum  de  Grosa,  praelibati  SS.  D. 
N.  Papae  eiirsores. 

Petrus  Cornuli,  magister ciiisornni. 
D;il.  die  13  aprilis  1536,  pontif.  anno  li. 


Bvordiura. 


XII. 

hìdidio  Concini  (Ecumenici  in  civitale 
Manluana  prò  die  xxiii  mensis  maii , 
anni  mdxxxvii  •.  1 

Faulus  episcopus  servas  servorum  Dei , 

ad  futuram  rei  memoriam.  | 

.\d  dominici  gregis  curain  et  regimen,  i 
divina  disponcnle  providenlia,  assumpti, 
nihii  magis  ex  animo  desideramus  et  ab  I 
omnipotenti  Beo  precati  sumus,  quam  ut 
Ecclesiam  suam,nobis  commissam,  et  tot 
baeresiim  et  eiroiumvepribusiampridem 
in  ca   suborlis,  Spiritus  Sancii  operante 
gratia  noslroqvie  studio,  repiirgalam,  eius- 
que  moribus  in  melius  rel'ormatis,  debito 
nitori  et  sinceritali  restitulam,  insanctitate 
et  iustitia  gratiim  Deo  obseqiiium  praestare 
videamus;  sed  et  illa  nibilominus  cura  nos 
tangit,  cumconsidcramus  atque  adeo  ocu- 
lis  ipsis  cernimus  cbristianam  rempubli- 
cam,  intestinis  fidelium  odiiset  infidelium 
vi  ac  dolo  aflliclam,  in  dies  magis  dissipari 
atque  diminui. 

§  I.  Quibus  opportuna  remedia  adhiberi 

1  Ex  Regesl.  Valic.  et  Kaynald.  conlinuni.  .Vn- 
nal.j  lom.  xx. 


nOMANTM  An.  C.  tì)ó5 

oro  iiaslorali  cura  nìnientes,  cum,  mullis  Cnisac  quibus 

'       ,.'  ..  '  .       '  '  .  adJudus       est 

vaiiis(piR  viis  per  nos  diligenter  examina-  l'nuius   concu 

,.  Il  |.  •      !■  •  r  l'um  indiccro. 

tis,  millam  aliamiudicavcrnnus  mcliorem 
,-H'  iirompliorem  ea,  quam  maiores nostri 
sanctissinii  viri,  adeoque  uiiiversaiis  ipsa 
Ecclesia,  in  Imiiismodicasiims  cxpcriaest 
s  ilubi'rrimam,  gencralis  videlicel  concilii 
celebriiliiiiu'in:  idcirco,  eorum  sanctis  ve- 
sligiis  insistentes,  sacrosancliun  occume 
nicnm    seiw  universale    concilium  (quod 
eliam,  cuin  iu  minoribus  cssemus,  a  nobis 
maxime  est  desideratum),  ineunte  statìm 
ponlificatu  nostro,  celebrare  omnino  sla- 
liiimus;  et  di'  bac  nosira  conslanli  volun- 
Inli'noii  sùlnm  ])alam  lof[uuli  sumus,  sed 
ci    cbarissinios  in  Cbrislo    filios  noslros 
Carolum,  Romanorum  imperatorem,   ac 
alios  cbristianos  reges  et  principcs  per 
literas  et   nuniios  nostros  cerliores  feci- 
mus,  elnunc,  aulborc  Domino,  indicereet 
exinde  iuloco  et  tempore  per  nos  inferius 
declaiando celebrare,  ac  demum  adopta- 
lum  fìnem  perducerc  omnino  decernimus: 
spcranteset  cum  Dei  auxilio  nobis  promit- 
tentes,  per  hoc  tam  sanctum  et  tam  salu- 
tare remedium,  non  solum  omnes  baere- 
ses  et  errores  ex  agro  Domini  extirpandos, 
et  cbiistiani  populi  mores  corrigendos , 
sed  et  universaleminterfìdelespacemcom- 
I  poneudam,  el,  facta  sub  vexiltosaluliferae  Exerciium  con- 
crucis conira  infideles  venerali  expeditione,  '"  ^"'".^,  P' 

^  i  '  rare  iiiedilalur. 

regna  et  terras  nostras  ab  illis  occupatas 
recuperandas,  caplivosquc  innumerabiles 
liberando,s,  et  infideles  ipsos  ad  sanctam 
religionem  noslram,favente  Domino,  con- 
vertcndos,  el  sic  ab  universo  orbe  in  unum 
idemque  ovile  Domini  coalesccnte  in  vera 
lide,  s|ie  et  cliarilate,  sobrie  et  pie  et  iuste 
vivatur,  el  inde  ab  omnipotenti  Deo  corona 
iustiliac  expecletur. 

ì^  2.  Hoc  igilur  perpetuum  et  constans  i,ocuni  ci  diem 
animi  nostri  super  universal.  concilii  cele-  ^^°J'ì''""ci! 
bralionc  propositum  et  sententiam,  ad  Dei  uo  indiai; 
laudem  et  gloriara,  Ecclesiaeque  suae  salu- 
tom,  decus  el  mcrementum,  exequi  aggre- 


An.  C.  «538 


dientes.  In  nomine  snncliin  ci  individuae 
Trinitatis  Patris  et  Filii  et  Spiritus  Sancfi, 
auctoritatp  omnipotentis  Dei  ac  beatonmi 
Petri  et  Paiiii  iiiKislnloriiiii  eius,  (pia  in 
terris  fungimnr,  l'.r  vcncr.iMlinni  lìalrnm 
nostrorum  S.  R.  E.  caidinaliuin  Consilio 
et  assensu,  oocunienicum  seu  universale 
ac  generale  concilium  incivitafeManluana 
loco  luto,  commodo,  fertili  et  domonim 
ac  bonarnm  habitalionnm  copia  praedito, 
anno  Domini  millesimo  qningeiilesinio  tri- 
gesimo spplimo,  (!i(^  vigesimatertia  mensis 
maii ,  qnae  crii  feria  quarta  post  saci'atis- 
!-imum  feslum  l'enti'coslcs,  inchoandnm  el, 
ut  sequitur,  continnandum,  et  aiictore  Do- 
mino, fniiendnmnnnliamus,  convocamus, 
staluimus,  indicimus  et  ordinamus. 
§  3.  Universis  et  singulis  veneral)ilibus 
r.cges  ei  epi-  fratrihus  nostris  patriarchis,  archiepisco- 

fcopos      cele-     .  .  .  .... 

rosiue  ar.os  jd  pis ,  cpiscopis    et  dilectìs  fdiis  abbalib'.is 

jllud  Invitai.  .  1      .  . 

et  ceteris  ecciesiarum  et  monastoriorum 
praelatis,  nbiqnc  terraruni  constitutis,  in 
virtnte  praestiti  iviramenti  ac  sanctae  olie- 
dientiae,  et  sub  poenisde  iure  vi*l  consue- 
tudine aut  alias  contra  eos,  qui  ad  gene- 
rale concilium  non  accedunt,  statutis,  man- 
dantes  quatenus  personaliler;  praediclos 
vero iniperatorem,  reges,  principes,  duces, 
niarchiones  et  alios,  qui  de  iure  vel  con- 
suetudine in  imiversali  concilio  interesse 
debent,  per  viscera  charitatis  Domini  no- 
stri lesu  Christi  invitantes  et  exhortantes 
quatenus,  prò  par.", ,  salute  et  augmenlo 
Ecclesiae  Dei ,  et  ipsi  personaliler  (quod 
mallemus),  vel  si  jiersonaliter  non  possint, 
per  solemnes  oratores  suos  congruo  tem- 
pore buie  saci'O  concilio,  in  di<ta  civifale 
■  Mantuae,  ut  priefertur,  celeijrando,  debeant 
interesse;  qui  tamen,  si  considerentquam 
nobisiucunda,  cbristianaeveroreipublicae 
maxime  necessaria  futura  sit  eorum  in 
(lieto  concilio  pastoralis  praesentia ,  non 
dubitamus  quin  tum  alii  supradicti  reges 
et  principes,  tum  Carolus  imperator,  tum 
Bull.  Rom.  Voi.  Vi,  29 


rxiiAS  III  IT.  225      An  r.  1535. 

FranciscusFrancorufn  rex  Christian  issimus 
sint  illi  personaliler  interfuturi. 

§  4.  Siquidem  Carolus,  prò  sanctae  fidei  c»,.\a-  v  ìmp. 
nostrae  zelo  ci  amore,  lam  suo  (luanisere-  '""i"  »P''d  eie- 

'  nii^i  lem   \  il  el 

nissimi  Frrdinanili,  Romanorum  regis,  fra-  P'mi'im  111  pri 
tris  sui,  ac  elcclorum  ceterorumque  sacri  cìin.  " 
Romani  impcrii  ordinuni  nomine,  prò 
universalis  concilii  celebralione,  apud  fe- 
licis  recordationisClementemVll,  praede- 
cessorem  nostrum,  saepenuniero  et  maxi- 
mopcre  institil  ;  et  cum  variis  rerum  perlur- 
bationibus  et  bellis  ac  aliis  legitimis  de 
causis,  et  [iraeserlini  praefafi  Clementis  ^ 
oiiitu,  tam  sancii  operis  et  optimi  animi, 
(luem  ad  hoc  idem  praedecessor  habebat, 
impediliis  essct  rffectus,nobis,obbanc no- 
strani promptam  ullroque  sibi  et  omnibus 
supradiclis,  ab  initio  usque  nostri  pontifica- 
lus,  ulpraedictum  est,  a  nobis  significatam 
et  oblatam  super  dicto  concilio  per  nos 
indicendo  et  celebrando  deliberalionem,et 
proxime  in  praedictorum  liatrum  nostro- 
rum  S.  R.  E.  cardinalium  generali  con- 
gregatione  dccretam  et  declaratam  con- 
clusionem  ,  qua  decuit  filiali  reverentia  , 
eodem  nomine  maximas  gratias  egit. 

§  5.  A  Francisco  vero  rege  praefato.qui  ,„  ij,„,  „„, 
etiam  ad  eumdein  Clementem  et  sacrum  somii    rr.iiui- 
collegium  plenas  pielalis  ac  religionis  bac  iirunV"*'''' 
de  re  literas  scripserat,  quale  a  principe 
vere  christianissimo  sperabamus,  consen- 
sum  et  conforme  bonae  nostrae  voluntati 
super  huiusmodi  concilii  negotio  respon- 
sum  accepimus. 

§  6.  El  nibilominus  eosdem  imperato-     , 

rem,  reges,  principes  et  alios  supradiclos  rr;csf|up  iior- 

simililer  rogamus  et  hortamur  ut,  omnia  liTub.wol'!;»"; 

adhibita  opera  et  studio,  elìlciantutomnes  i'"  *«  "i  p" 

et  singulae  personae  in  eorum  regnis  et  [TZll  ^Z 

dominiis  existentes,  quae  de  iure  vel  con-  «onc'i'""'    '»- 

I  sueludine  generalibus  conciliis  interesse  "i'".' 

jdebent,  ad  concilium  huiusmodi,  cessante 

huiusmodi  legitimo  impedimento,  de  quo 

legitime  docere  teneantur,  personaliler, 

alias  per  idoneos  nuntios,  procuraloresvel 

1  Stiperveniente  addii  Raynalaus  (r.  t.). 


ciani      conTB- 


Ad.  C.  IbòO        220  BULLARIUM 

oratores  legitima  mandala  habentcs,  con- 
cilio praedicto  interesse,  et  usquc  ad  ipsius 
tonclusionem  et  absolutionem  in  dieta  civi- 
tateManluae  morai'i  dobeant,  et  sirconofe- 
gata  niiillilii(liiieebrislianoMinico|iiosa,ea, 
qaae  ad  Pei  landem,  Ecclesiae  in  moribus 
rerorniationem  el  exallnlionem,  liaeresuiii 
vero  omnimodani  extinetionem,  fidelium- 
que  praediclornm  concordiam  et  sahitem, 
ac  generalem  centra  infìdcles  expeditioneni 
pertinent,  in  eodem  eoncilio,  Deo  anctore 
f^l  adiutore,  sahdiriter  ordinentnr  de. 

C<inclu!Ìoiies.         Su\\\  CrgO  ClC. 

Datimi  Romae  apiid  Saiictuni  Pefnim, 

anno  Incariialioiiis  doniinicac  millesimo 

quingentesimo  trigesimo  sexto,  quarta  men- 

sis  iiiuii,  pontifìeatus  nostri  anno  ir. 

«["din '/''«uh'  "^  ^*^'°  ^""-^l'LUS,  catbolicae  Ecclesiae episco- 

«crìplioneB.  pus,    SubsCripsi. 

-J-  Ego  Ioannes,  episcopus  Ostiensis,  car- 
dinalis  Senensis,  siibscriiisi. 

Y  Ego  Ioannes  Dominicus,  episcopus  Por- 

tuensis,  cardinali?  Tranensis,  subscrip. 
-f-  Ego  Boniflicius,  episcopus  Sabinensis, 

cardinalislporegiensis,  manu  propria 

subscripsi. 
7  Ego  Laurenlius,  episcopus Praenestinus, 

cardinalis  Cainpegius,  manu  propria 

subscripsi. 
7  Ego  Antonius,  presliyter  cardinalis  de 

S.  Severino,  manu  propria  subscrip. 
•j-  Ego  Augustinus,   cardinalis  Pcrusinus, 

.sanctissimi  domini  nostri  Papae  ca- 

merarius,  subscripsi. 
^  Ego  Vincenlius  Caralla,  cardinalis  Nea- 

politanus,   manu  propria  subscripsi. 
-j- Ego  Andreas,  cardiiialisParmeriiis,iiianii 

propria  suliscripsi. 

Y  Ego  Franciscus,  cardinalis Sanctae  Cru- 

cis, manu  propria  subscripsi. 

Y  Ego  Franciscus,  cardinalis  Cornelius, 

manu  propria  suliscripsi. 

•f  Ego  Nicolaus,  cardinalis  Capuamis.  ma- 
nu propria  subscripsi. 

•]-  Ego  Hieronyiiius, cardinalis  de  (Ibinuc- 
cis,  manu  propria  subscripsi. 


ROMAMM  A'1    C.    1^ 

Y  Ego  lacobus,  cardinalis Sinionela,  manu 

propria  subscripsi. 
7  Ego  Gaspar,  cardinalis  Contarenus,  manu 

propria  subscripsi. 
-]-  Ego  Paulus,  Sancii  Eustacbii  diaconus 

cardinalis. . . . ,  subscripsi. 

Y  Ego  Alexander,  S.  Maiiae  in  Via  Lata 

cardinalis  Caesarius,  subscripsi. 

Y  Ego  Ioannes,  cardinalis  de,  Salviatis, 

manu  propria  subscripsi. 

Y  Ego   Mcolaus,   cardinalis  Rodulphus, 

manu  propria  suliscrip^i. 
•j-  Ego  Augustinus ,  Sancii  Hadriani  dia- 
conus cardinalis  Trivullius,  manu  pro- 
pria subscripsi. 

Y  Ego  Hercules ,  Sanctae  Mariae  Novae 

diaconus  cardinalis ,  manu  pro- 
pria svibscripsi. 

Y  Ego  Mattbaeus,  Sancii  Theodori  diaco- 

nus cardinalis  de  Caddis,  subscripsi. 

Y  Ego  Ilieronymus,  cardinalis Grimaldus, 

subscripsi. 
•f-  Ego  Alexander,  cardinalis  de  Farnesio, 
vice-cancellarius,  subscripsi. 

Y  Ego  Guido  Ascanius  Sforila,  cardinalis 

Sanctae  Florae,  manu  propria   sub- 
scripsi. 

Y  Ego  Marlinus,  Sanctae  Mariae  in  Aquiro 

diaconus  cardinalis  Caracciolus,  sub- 
scripsi. 
D:it.  die  ì  iunii  1536,  pontif.  anno  n. 


XIII. 

Prolìihitio  nr  svbdili  S.  lì.  E.  sub  alie- 
niijoioriim  jirtiidpum  sllpendiis  mili- 
tent,  ac  in  ditione  ecclesiastica  prò  co- 
rvmdem  seit'itio  milites  aliusque  copias 
jiiireiil  '. 

Faulas  Papa  III,  ad  futuram  rei  memoriam. 

§  1 .  Superioribus  mensibus,  cum  inter    ProWb  no  di 
nonnnlln?  chrislianos  principescertasdis-ediia  occasion» 

1    E\  lìt'm;>[.  in  .Vrclii\',  Viilic. 


An.  C,  1536  fAULUS 

d  sford.  inier  coi'dias  cxortas  vldercmus,  timeremusquc 
fiiroTi,'!!""  inde  bella  facile  posse  provenire;  nos,  ut 
r.iis  beiiam  li- j  [j,Q  suffragarenius  olìlcio,  discordia? 
huiusmodi  totis  viribus  sedare  tentavimus, 
utque,  quantum  in  nobis  esset,  belli  fo- 
menta toUeremus,  omnibus  et  singulis 
noslris,  etiam  S.  R.  E.  siibditis  et  vassal- 
lis,  quacumque,  etiam  ducali,  marcbionali, 
comitali  et  qualibet  alia  dii;nitate  fulgen- 
llbus,  etiam  .'-ub  laesae  maieslalis  et  con- 
fiscationis  omnium  bonorum  suorum,nec 
non  privationis  civitatum,  terrarum,  oppi- 
dorum  et  locorum  quorumcumque  a  dieta 
Romana  Ecclesia  quomodolibet  obtento- 
rum  poenis  ipso  facto  incurrendis,  man- 
davimus  ne  se  ad  stipendia  aliqiiorum 
principum  aul  polentaluum  locare ,  aut 
in  civitatibus,  lerris,  oppidis  et  locisbuius- 
modi  milites  conpvnare  seu  stipendiare, 
ve]  aliquo  colore  aut  piaetextu  mililum 
aut  gentium  coadunanliam  facere,  neve 
.iliquembannitum  inibì  recipere  seu  rece- 
jjlare  praesumerent. 

§  2.  Cum  autem,  sicut  non  sine  animi 
Nuonuiii  tnmen  nostri  gxavi  displiccntla  accepimns,  non- 
tus  Ecciesiisii-  nulli  Gx  suiidilis  pt  vassallis  nosins  luiuis- 
c.  tane  letreni  |-|^Qj]j    j,yj  gi^ius  et  honoris  inuucmores , 

traiiSjireili    non  '  .... 

li-nucruni.  mandatìs  nostris  liuiusmodi  siìretis  et  con- 
templis,  se  adstijiendia  aliorum  principum 
seu  potentaluum  locare,  et  in  civilatihiis, 
terris,  oppidis  et  locis  praediclis  milites 
congregare  aut  stipendiare,  militum  seu 
gentium  coadunanlias  facere  ac  bannilos 
ibi  recipere  aut  receplare  ausi  fuerint,  et 
ad  praesens  audeant. 

§  3.  Nos,  ad  quorum  aures  ex  fide  di- 

Eanidem  lesem  guorum  rclatioue  dcvcnit  dictos  subdilos 
et  vassallos  nostros  ex  nocpotissune  m  hac 
remagis  audere,  quod  ipsi  paium  vrl  nihil, 
((uod  ad  nos  specfet,balienli's,  et  civil.iles, 
terras,  oppida  et  loca,  quae  gubernanl, 
tamquam  adeorum  uxores  perlinentia,  sub 
ipsarum  uxorum  clypeo  salvare  posse  spe- 
rantes,  poenas  praedictas  deludere  posse 
confidunt,  nos  inconvenientibus,  quae  lime 


ni  pp.  227     xu.  C.  1536 

provenire  possent,  occurrere,etne  sub  bis 
caulelis,  sublerfugiis  mandata  nostra  de- 
ludantur,  atque  in  civitatibus,  lerris,  op- 
pidis et  locis  nobis  et  dictae  Romanae 
Ecclesiae  subdilis  armorum  strepitus  et 
scandalacessent,  providerevolentes;  molu 
proprio  et  ex  certa  nostra  scientia  ac  de 
apostolicae  potestatis  plenitudine,  omnibus 
et  singuli?  noslris  et  diclae  Ecclesiae  sub- 
ditis  et  vassallis  pì-aediclis  aut  quibusvis 
aliis  dianitaliiius  fufciMitibus ,  sub  dictis 
poenis  ipso  l'aiio  similiter  incurrendis,  ac 
exaliiscausisanimumuostrummovenlibus, 
praecipimus  et  mandamus  ut  ad  stipendia 
principum  aut  potenlafuum  liuiusmodi  se 
locare,  aut  in  civitatilnis,  terris,  oppidis 
et  locis  praediclis  milites  congregare  aut 
stipendiare,  aut  milites  seu  gentium  coa- 
dunanlias facere,  aut  bannilos  recipere 
seu  recept;u-e  non  audeant  nec  praesu- 
mant. 

§  4.  Decernentes  molu,  scientija  et  po- 
(eslate  praediclis,  non  solum  subdilos  et 
vassallos  praedictos,  sed  etiam  eorum  uxo- 
res nobis  et  dictae  Ecclesiae  subditas  ad 
praemissa  teneri;  et  in  eventum  contraven- 
lionis,  etiam  maritorum  suorum  ,  ipsas 
etàim  uxores  diclas  poenas  incurrere ,  ac 
conira  eas  eorumque  bona,  etiam  dotalia, 
usque  ad  execulionem  inclusive  super  poe- 
nis praediclis  procedi  posse;  sicque  per 
(pioscuirique  iudices,  etiam  causarum  Pala- 
lii  Apiistolici  auditoies ,  eiiam  S.  R.  E. 
cardinales, interprctari,  iudicari  etdefìniri 
debere,  subbila  eis  et  eorum  cuililiot  (piavis 
iiliteriulcrprctaudi,  iudicaudiel  di'liniendi 
l'acuitale;  ac  inilum  et  inane  (piidquid 
secus  a  (pioquam  super  bis,  scienler  vel 
ianoranler,  coiilit^eiil  atlentari. 

§  5.  Non  obstantibus  conslilutionijjus 
et  ordinalionibus  aposlolicis  ac  stalutis  et 
consuetudinibus,  eliam  iuramento,  cou- 
lirmatione  apostolica  vel  quavis  iìrmilate 
alia  n-.boratis,  ac  omnibus  illis,  quae  alias, 
quoad  praemissa,  voluiimis  non  nbslare, 
ceterisque  tuntrariis  quibuseumque. 


Coiìlra  Irana- 
;:ie§srires  pio- 
ce.ii  pr.ite  sla- 
liiìl  «iLtm  fil- 
ler Ionie  JùlH- 

ìilitiS       uiorum 
eh-. . 


Derogai  ob' 
^tan'.ibuà. 


A  ti.  c.  i;  ,■:(•; 


^Vn 


Cl'IJ.A  :lUM 


Daliim  Itoiiiao  ninni  S;mcliiin  Maicnin, 
puh  annuloPiiicaloriSjXii  augusti  mdxxwt, 
pontifìcaliis  liofili  anno  ii. 

Dal.  die  12  augusti  1536,  poiilif.  ■iiiiio  n. 


XIV. 

l'I  tiara t  nuras  loralioiic!,  arrcndaliuni'.s 
seu  conccssìoììcs  in  rhijihijteusini  hono- 
rum ecclesìarniii^,  ìnonaslerionim  lic. 
in  dislnctu  l'iliis  l'uliclas  esse,  ciiaìn 
non  citatis  aiìliquis  culuiiiSj  inquiliììis 
e  te.  <. 
Paulus  episcopus  servus  servornm  Eci, 
ad  perpetuam  rei  ir.emoriam. 

SidiffusispiM'  oìbi'ni  ti'iTaiuiii  ecclesiis, 
Pri,iin::um     nionaslcriis  ct  piis  locis  apostolica  nosde- 
ceat  previsione  consulcre,  ampliori  solle- 
liludine  ecclesiis,  monasteriis  et  piis  lo(  is 
in  Urbe  et  eius  disìrictu  conslilulis,  (plu- 
rimi cura  stiiclioi'i   iure  iioliis  iiniiiinero 
dignoscitur,    no.s  convonit   iirovidcic;  ac 
iliovum,  necnon  cis  prarsidrnliuiii   il   in 
cis  divinis  obsequiisiuancipalaiuin  perso- 
naruni,  excisis  ab  eis  contentionuni  dis- 
pcndiis,  proiectui  iugitcr  intendere. 
^1.  Sanecuin,  sicutaccepiniiis,  licci  l«iii 
E»  iiovu  1.,-  venerabiles  IValres  nostri  S.  li.  E.  caidi- 
.:rio,i(i..ii,„HÌjiis  nalcs,  eliain  O.^^tiensis  et  Porluensis  cpi- 
Hèwau'l'''iiu- '-opi  calhedraliuni,  ac  presbiteri  ci  dia- 
e^»'  coni    bnsilicae  l'rincipis  Apostoloruin  ci 

Sancii  loannis  Lalcranensis  ac  Beatac  Ma- 
riae  Jlaioris  arcliijiè'esbyleratuum,  iiccnon 
aliaium  ecclesiai'uni,  quibus  praesunt,  tilu- 
loruni  et  diaconiai'iuu  ,  (|uam  dilocli  libi 
basilicae  Principis  Apo^^tolorum  el  Sancii 
loannis  ac  aliarum  ecclesiariun  |irardi- 
claruni  capilula,  neciumiiniversorniii  iiio- 
iiastcrioruiii,<iuorunivis  Ordiiiuin,  abbales 
et  coiiVi'iitus,  aliiipie  cimici  saeculaies 
beneficia  ecclesiastica,  cuni  cura  et  sino 
cura,  in  Urbe  consistentia  obtinentcs,  ac 
pioruin  locorum  rectores,    gubernatures 

1  E.\  Ucyest.  ili  Arclm.  VjI'c. 


i;o.v,aN(':'.(  Am.  C.  V.yZj 

sive  admiiiislralores  leiuilas  sive  casalia 
et  alia  praedin  rustica,  ad  ecclesias,  archi-  , 
presbyteralus,  tilulos  et  diaconias,  necnon  .  ' 
nionasleiia  et  mensa?,  tam  capitulares 
(piani  convenluales,  et  alia  beneficia  et  pia 
loca  ipsius  Urbis  spectantia,  etiam  ad  lon- 
gum  tempus  vel  alias,  prò  annuis  afficti- 
bus  sive  responsionibus  arrendari  seu  in 
afficlum  concedi  vel  locali  solita,  antiquis 
sive  tunc  inslaiili!)us  illorum  colonis  aut 
in(|uilinis  vel  alias  ea  lenenlibus  non  in- 
lerpellalis  sive  rcquisilis,  aliis  novisinqui- 
iiiiis,  colonis  sive  alias  noviter  conducere 
volenlibus,  cani  paclis  et  conditionibus,  de 
et  pio  (juibus  suani  ac  ecclesiarum,  men- 
sarum ,  arcbipresbyteratiuim  ,  tilulorum , 
beneficìorum  el  pioruni  locorum  prae- 
dicloruni  condilionem  efficcre  possinl  me- 
liorem,  anendare  et  locare  ac  in  affi- 
clum el  alias  concedere  consueverinl ,  ac 
ani'iidaliones,  localiones  et  concessiones 
buiusmodi,  etiam  insciis,  iiimio  etiam  in- 
vilis  antiquis  colonis  sive  inipiilinis,  efle- 
clmn  babuerint  ac  soililae  l'uerint  ;  nibi- 
lomiiius  a  nonnullis  dicaliir  praetendi  el 
a' seri  airendaliones  sive  localiones  et  in 
arficliim  concessiones  de  lenutis  sive  casa- 
liiiiis  el  praediis  praedicfis,  aiiliquis  sivi,' 
lune  inslaiilibiis  colonis  \v\  iiiquilinis  et 
alias  lenenlibus  piaediclis  non  rcijuisitis, 
laclas,  imu  solum  iiullas  et  invalidas  exi- 
slcie,  scjd  prout  in  palatiis  el  domibus 
ipsius  Urbis  et  aliis  piaediisurbanis  reeep- 
tuni  siveslatutuni  esse  dicilur,  hoc  etiam 
in  i[isis  lenutis  seu  casalibus  et  praediis 
oli^ervari  solitimi  esse,  el  observari  deberc, 
videlicel  (piod  lalcs  novae  arrendationes 
sive  lucalii'Wi's  el  in  alticliini  concessiones, 
eisd(-iii  iiovis  iuijuilinis  sive  colonis,  non 
inlerpellalis  sive  rcquisilis  antiquis  sive 
lune  iiislanlibus  colonis  sive  inquilinis, 
faclae,  pio  eisdcin  pretiis,  paclis  et  con- 
dilionibus,  eis  iii.i  riccepiantibusetliaberc 
V(di/uliijiis,  aiiìiiii.r-  colonis  vel  iiu|nilinis 
cciibcaiiUir  ei  inleili^aiiUìr  l'actue,  acpro- 


Ali.  C.  ijóf5  PAn.r^: 

jiterea  eliain  super  aiTcinlaliouiluis  sou 
locatioiiibus  et  concessionibus  liuiusiiiodi 
novis  inquilinis  factis,  dictis  anliquis  non 
interpellatis,  inter  ipsos  antiquo?  et  novos 
colonos  sive  inquilino^  sive  conductorL'? 
quaestiones  quandoque  exorlae  fiierint,  et 
in  dies  oriantiir,  ar  in  fuluiuin  niaiores 
oriri  formid(Milar. 

§  2.  Nos,  quaostionuni  Imiiisinnili  ina- 

:;,.vjeint;.to- (eriani    succidere    et    penitus    amputare 

n  <^,    ÌD  lontim  -  .         .  . 

E.-ciisiarum  fa- volentes,  ex  certa  nostra  scientia,  nac 
(irj'llllri'"- nostra  in  perpetuum  valitura  constitu- 
quu.ii- »iiu(inii  (ione,  prò  potiori  cautehK»  suffragio,  au- 

coloniit,  in  lu.ti  ^    r        r  <       ^ 

miele  ctoritate  apostolica,  tonoi'c  pi'aesentium  , 

statuimus  et  ordinamus  qiiod  de  cetero, 
tam  ipsi  episcopi  et  alii  presbvleri  ac 
diaconi  cardinales  quam  abbates  et  alii 
ecclesiarum  praelati,  necnon  quarunicum- 
que  ecclesiarum  capitula,  et  quorumvis 
Ordinum  nionasteriorum  Urbis  huiusmodi, 
etiam  conventu?  et  clerici,  in  eadeni  Urbe 
iieneficia  ecclesiastica  obliniMiIcs,  necnon 
pioruin  locorum  rectores  et  adniinistia- 
tores,  de  tenutis,  casalibiis,  praediis  et  i 
aliis  immobilibus  bonis  et  praediis  rusli-  i 
cis  in  dictae  Urbis  territorio  seu  districtu  | 
existentibus ,  antiquis  colonis  sive  inqui- 
linis vel  aliis  ea  tenentibus  non"  requisiti? 
nec  interpellatis,  novas  arrendationes  seu  ' 
concessiones  et  in  allìclum  locationes  no-  i 
vis  affictuariis  sive  conductoribus  et  ha- 
bere  volentibus,  prò  prelio  et  cum  pactis  | 
seu  condilionibus  de  ac  prò  quo  vel  (]ui- 
bus  suam  et  ecclesiarum ,  mcnsarum , 
monasteriorum,  arcbipresbyleratnum,  ti- 
lulorum  ,  diaeoniarum  et  beneliciorum 
praedictoruni  conditionem  efTicere  polue- 
rint  melitirem,  ad  annam  vel  aliud  lempus, 
ita  tanien  qiiod,  si  agatur  de  niainri  tem- 
pore, quo  ex  dispositione  iiiris  vd  sacris 
constitutionibus  concedatur,  licntia  de- 
super a  Sede  Apostolica  hubealui-,  dare  et 
concedere;  ipsosque  novos  affici uarios  sive 
conductores  capere ,  recipere  et  iiabei-e 
ac  assequi   posse  ;  nec  novae  arrendatiu- 


III  VV.  5-20      An.  C.  lb3G 

nes,  concessiones  cL  localioue;-  huinsniodi 
ipsis  antiquis  sive  tunc  inslantibus  colonis 
aut  inquilinis  vel  tenentibus  censcantur 
vel  sint  factae,  sed  ipsi  antiqui  coloni  sive 
inquilini  et  alii  tentores,  finitis  tempori- 
bus snarum  arrendationum  sive  locatio- 
num  et  concessionum,  a  tennlis  sive  casa- 
libus  et  aliis  praediis  praedictis  sint  ipso 
facto  omnino  exclusi. 
Ji  3.  Decernentes  irritum  el  inane  quid-     Praesemiam 

di   •  putdicalio      fa- 

secus   super  liis,  per  quoscumque,  cienda. 

scienter  vel  ignoranter,  conljgeril  atten- 
tar!; ac  volentes  praesentes,  ut  illae  om- 
nibus innotescant ,  in  acie  Camiii  Florae 
el  basilieae  Principis  Apostolorum  ai'  ec- 
clesiae  Sancii  Ioannis  Lateranensis  prae- 
dictarum,  necnon  Cancellariae  Apostolicae 
valvis  per  aliquem  ex  cursoribus  nostris 
afìigi,  ac  omnes  el  singulos  arctare  et  af- 
fìcere,  ac  si  eis  singulariteret  personalitei- 
intimatae  fuissenl. 

§  -4.  Non  obstanlibus  praemissis  ac  con-  i.i--uniiumii». 
stitutionibus  et  ordinalionibus  apostolicis,  '"S"""- 
ceterisque  conlrariis  quibuscuuuiue. 

Xulli   ei'gO  eie.  Coalusiones. 

Datum  lioniae  apud  Sanctum  Marcum, 
anno  Incarnationis  doniinicae  niillesimo 
(piingentesimo  trigesiniosexto,  tertiodeci- 
mo  kalendas  septenibris,  pontillcatus  no- 
stri anno  ii. 
Dal.  ilie  ^0  augusti  1j36,  pontif.  aiitio  n. 


XV. 

Approhatio  secidula  coiH/rqjationis  Cap- 
puciuorum  Ordinis   frutrum  Minoruni 
Sancii  FriDìcIsci,  emù  di'claralionilnu^ 
circa  jìiìiiìtis  eonnii  n'carii  generalis  et 
uliorìiin  offici  ali  din  '. 
Paulus  episccpns  servus  servorum  Dei, 
ad  perpetaam  rei  meinoriam. 
l'-Nponi    nobis   nuper    lecerunt    dilecti    ,-,         ,■• 
lilii  vicarius  niodernus  et  l'ratres  Urdinis  cunfiegCippa- 

I  Mi  fialres  C.ijipucini  liaclentis  [•Je.-iiilae  nun- 
cii|iabimtur,  eorunique  congregauu  a  Clementi'  VII 
apprubata  fuil,  ul  luibes  iii  eius  coiistit.  xxiv, /<e- 
liytoiiis,  pag.  113  liuius  tùiiii. 


Ali.  C.  l.SóO     2,'ÌO  l'.rii.AiiiCM 

rinonim  appro-  MilKirilIll,  Cll  I  IIMIcilinnim    IlUIKUnal  (ll'lllll , 
liavit.  VII  in  t'ius  ,     .    .  .        .      ^ 

coiisiiiuiiouerff  (jiioil,  posiqiKiiii  IV'Ucis  rocorclalioiiis  Cle- 

tjuiiin  nota.  .-      n  a-h  i  •  , 

menli  Papac  MI,  praedccesson  nostro, 
prò  parie  iionmilloriim  tunc  expressorum 
t'ratruni  Ordinis  Minoruiii  exposiluni  i'ue- 
rat  etc.  i. 

§  1.  Ciim  autom,  siciil  oadom  oxposilio 
Ilio  modo  p.in- guijjunooljai  ,  liliM'annn   prai'iliclariiiii  vi- 

tif-'\  cisdì  ni  pi'-  **  .    . 

i.,.iii)us,dicum  goi'O,  nonniilli  fiorici  saecularos  ci,  regii- 
mc'niiVviiini::- '•'ti"'?s  ac  Iaici,  al)  ipsis  frali'ibus,  ut  prae- 
''■"'"'''"'■"■'"  l'ertui',  nominalis,  vel  uno  ox  cis  ac  ab 
aliis  de  ipsonim  commissione  recepii , 
congregationem  IVafrimi  Ordinis  Minonim, 
Cappucinornm  mincupalorum,  constilue- 
rint  ;  ipsique  l'ialies  cnpianl  lilei'as  pi'ae- 
dictas,  quoad  inl'rascripta,  cimlìrmari  et 
extendi,et  proplerea  nobis  liumililer  sup- 
plicari  fecerint  ut  Iniiusmodi  eornm  votis 
annuere  de  benignilale  apostolica  digna- 
remur. 

§  -1.   Nos,  allcndenles  nberes  fniclus, 
Eisqiie  in  ornili- quQg  q,.,)q  ipse  Minorum  in  asro  mililanlis 

bus      sutTia^an    '^  ^  *  ^  "^  _ 

decenni;  Ecclesìae  liacleuiis  proiluxit  el  in  pnsle- 
iiim  prodnchii'uiii  spe  lìrma  i>i»erainns, 
ac  dignum  censentes  ut  circa  ea,  qnae 
ipsius  Ordinis  incrementiim  concernnnt, 
benignos  favore?  impendamns,  hninsmodi 
supplicalionibus  inclinati,  literas  Clemen- 
tis  praedecessoris  liuinsmodi,  qiiariim  lo- 
nores  praesentibus  liaberi  volninns  prò 
expressis,  auclorilale  aposlolica,  ex  cerla 
scienlia,  per  ])raesentes  approbanles  et 
confirmanles,  illas  dileclo  tilio  modi'rno 
el  prò  tempore  existenli  vicario  generali 
congregalionis  Cappncinoriini  lininsmodi 
ac  ipsins  consregalionis  l'ratribns,  perinde 
ac  si  illae  eisdem  congregationi  et  IVatri- 
Inis  dii'cctae  Inissent ,  quoad  omnia  et 
^iMgula  in  ipsis  lileris  contenta,  sulTragari 
tleberc  decernimns. 

§  3.  Et  niliilominus,  auclorilale  el  scien- 
Vicaiin  eoniiii-  [i;i  siniilibus ,  per  easdem  praesenles  sta- 
'-u'Icilk  iiiih  luimus  el  ordinaiuus  quod  deinceps  vica- 

1  Omitlitur  resiiiuuin,   quia  bulloin   liubes   in 
loco  cit.  in  praecedenli  iiotu. 


lUI.MAM  M  Ali.    C.  IIìól'. 

rius  generalis  ipsorum  tValruni  Caiipuci-  '"''  "'<■"•  '""- 

55  _  1  'I  gres  n.li  ;ai'.l- 

norum ,  circa  finem  Iriennii ,  ex  (pio  ad  Mitm  .oiu.:dii; 
olTicium  vicariatus  buiusmodi  electns  fne- 
rit,  vel  eliam  prius  aut  posterius,  iuxta 
praefalae  Regulae  tenorcm,  ac  ipsorum 
rralrum  laudabiles  couslitntiones,  vicarios 
(liscreloselcustodes  vocem  congregalionis 
babenles,  qnarumlibeiprovinciarum  el  cn- 
slodianim  sibi  subieclariim,  in  locumper 
ipsum  vicarium  gcnera'em  depulandum, 
ad  capilulum  convocare  possit,  quorum , 
si  qui,  legitimo  impedimento  detenti,  ipsi 
capitnlo  interesse  non  potuerint,  per  nun- 
cios  ab  eis  deputalos,  vel  siippletis  votis 
eorum  ,  iuxta  ipsorum  consuetudineni , 
praesenlia  siqiplealur. 

§  A.  Qliì  sic  congregali,  omnia  et  sin-  '"  'i""  ^■"■•'- 
gula,  (jiiae  ahi  Iratres  dicti  Ordinis  meo- cini^eiisnun. ei 
rum  generali  capitulo  de  iure  vel  con-  f'^l^lla.  "coù- 
sueludineetex  privileoiisnossunt,  faciendi,  vcniiiaiiunipr,T>. 

,.  .  .      .  .     senlelur; 

ordiiiMiiili  el  (lisponenili,  el  potissime  eli- 
gi'iidi  unum  religiosumeiiisdem  Ordinis  el 
eongregaliouis  in  eorum  similem  vicarium 
generali'iii  lacnllalem  balieanl  ;  el  ipsius 
viearii  elrelionem  ,  si  a  uiaiori  parie  eli- 
genliiim  celebrefur,  ipuim  prinuim  com- 
mode fieri  jioleril ,  generali  magistro  di- 
clorum  fralrum  Conventualinm  nuncupa- 
kirnm,sicut  bactenusservatum  fuil,donec 
aliiid  dosiiper  ordinatum  a  Sede  Aposto- 
lica *,  praesentent  seu  praesenlari  faciant. 

,^  5.  Ipse([ue  generaiis  magisler,  intra  a  qua  coniìr- 
Iriduum  a  luaesenlalione  sibi  facla,  ipsum  '"'''"''  "  "^''' 

■         ,  '    i  nien  i-oiigre^a- 

eli'clum  vicarium  confirmare  teneatur ,  lìonis  cappuii- 
concedendo  ei  et  commitlendo  plenarie  'i'°!''°'  '"''"''" 
vices  suas,  Iribuendo  viilelicel  liberam 
poteslatem  et  auctorilatem  ac  omninio- 
dam  laciiilatem  snam  suiier  omnes  el  sin- 
giilos  fralres  eiusdem  Ordinis,  Cappucinos 
nuncnpatos,  eliam  si  alin  quovis  nomini^ 
mincupenliu',  lam  in  capilibiis  quam  in 
membris  ;  publice  ac  privalim  visilandi 
congregationes  in  provinciis  et  cuslodiis 
oninibv.s  eis  subieclis,  sive  prò  electione 
vicariorum  ,    discrelorum  ,    custodum    ci 

1  Fiu.i:  adJii  Wadii.  fr.  t.). 


i 


An.  C.  IbóG  PAI-Lis 

guardianonim,  pive  prò  aliis  iililibus  ne- 
gociis;  faciendi  seii  fieri  faciendi  nova  loca; 
conventus  seu  eromitoria  l'ocipiondi  ;  fra- 
tres  subdilos  coitì^oikIÌ  et  iiiiiiiondi,  p\- 
communicaiuli  et  absolvendi  ,  iiicarce- 
randi  et  a  carcei'ibiis  liberandi;  coiKradi- 
ctores  ac  reljelles  per  cen-siiras  ccclesia- 
sticas  et  alia  iuris  ac  dicti  Ordinis  reme- 
dia, etiam  per  iiivocationem  brachi!  sac- 
Lulai'is  vel  ecclesiastici,  si  0[)us  faerit , 
conipescendi;  ac  generalitm'  sjiciialitiMqiie 
omnia  et  singola  circa  l'iatr's,  conventus, 
demos,  loca  et  crcniitoiia  huiusniodi  fa- 
ciendi, exercendi  et  disponendi,  ordinandi, 
administrandi  ac  statuendi,  quae  generalis 
magister  dicli  Ordinis  circa  fratres,  con- 
ventus, domos,  loca  et  eremitoria  fi'atrum 
Gonventualium  nuncupalorum  focere  pos- 
set,  si  personaliter  adessrt  vel  interessel; 
ac  easdem  auctoritatern,  potestatein.  L;ra- 
tiam  et  facultates  per  ijisinn  niaizislriim 
generalera  eidem  viearid  ;^enerali  conces- 
sas,  vel  earum  parleni,  aiiis  Iratribus,  quos 
ad  liaec  iudicaverit  idoneos,  comniitlendi 
et  concedendi;  necnon  per  ipsos  praedicti 
vicarii  commissarios  commini  et  concedi 
faciendi;  et,  triduo  elapso,  et  eleclo  non 
confirmato,  idem  electus  proconlirmato 
Sedis  Apostolicae  auctorilate,  cum  plena- 
ria potestate  buiusmodi,  usque  ad  suc- 
cessoris  electioncm,  hal)eatur,  et  infra  hoc 
tempus  officio  suo ,  sine  scitu  omnium 
vicariorum  et  discretorum  provincialium 
aut  maioris  partis  eorumdem,  renunciare 
neqneat.  Possit  tamen  convocare  oiunes 
vicarios  et  discretos  sibi  sidùectos ,  infra 
tempus  officii  sui,  in  loco  per  ipsuui  de- 
putando, quoties  sibi  opus  visum  fuerit. 
§  6.  Si  vero  generalis  vicarius,  infra 
Eoiiu»  Ticaiiu  ollicii  sui  tempus,  ex  hac  luce  migraverit, 
deocienie.vica  ^gjj  ^jj^g  jj|j  q{\\(^\q  amotus  luerit,  vicarius, 

»gat  de  coun-  m  cums  provincia  mori  vel  amoveri  con- 
'ro''»iie?i'uw- ''§'^"''  nunciet,  quarn  citius  poterit,  om- 
leciione,  ei  in  nibus  dcfinitoribus  capituli  generalis  im- 
iBtim    pr.mu»  j^g^jj^jg  praeccdentis  et  omnibus  vicarus 


HI  ri'.  231       An.  C.  lb3G 

provincialibus,  ac  de  Consilio  alque  con-  deomior  eier- 

'  .         .  .  ceat  oflìcìum  tì- 

sensu  duorum  vicariorum  proximorum  cariaiusj 
dctermincf  locum  et  tempus,  nisi  fuisseiit 
per  generale  cajiitulum  vel  per  praedictum 
vicarium  ,  ante  obitum  ipsius  ac  amotio- 
nem,  deputala,  et  convocet  qui  fuerint 
evocandi  prò  successoris  vicarii  clectione 
celcbranda;  quo  vacalionis  tempore ,  au- 
ctoritale  Sedis  praedictae ,  exerceat  offi- 
cium  vicariatus  buiusmodi  primus  diffini- 
torum  praedictorum  vel,  ipso  deficiente, 
secundus,  el  sic  de  aliis  successive,  cum 
plenaria  potestate  piraemissa. 

§  7.  Et  boc  idem  censeatur  de  vicariis    Et  hoc  idem 
urovincialibus,  cum  cis  mori  vel  amovcri  ^""""l"'   "''"'■'- 

i  '  ^  fieiilibus   Tica- 

contigerit ,  ac  provincias  regi  et  guber-  ';«  piowncia- 
nari  per  primum  ac  alios  definitores  suc- 
cessive capituli  provincialis  immediate 
praecedeiitis ,  prout  supra  de  vicario  ge- 
nerali statnfum  exiitit,  salva  semper  et 
reservafa  praedicti  vicarii  generalis,  ut  , 
praemittitur,  potestate. 

§  8.  Generalis  vero,  tam  magister  prae-  .lugisicr  gene- 
dictus   quam    minister  Ordinis  Jlinorum  "■''''     0"i""s 

1  tanlum    ^.ippii- 

buiusmodi,  aut  quisquam  ministrorum  seu  cinosTisiuic n 

....  ,.  corrigere    pot- 

magistrorum  provmciahum  seu  aliorum  siu 
fratrum  dicti  Ordinis,  tam  Conventuali: mi 
quam  de  Familia  sive  de  Observ.uilia 
nuncupatorum,  donec  aliter  per  Sef'.'m 
ApostoUcam  ordinatimi  fuerit,  praedicto 
vicario  generali  seu  ccteris  vicarila  vel 
cuipiam  fratrì  eiusdem  congregationis,  de 
Cappucinis  nuncupatae,  molestiam  feu 
impedimentuni  aliquod  inferre  non  au- 
deat  nec  praesumat ,  sub  poena  excom- 
nuinicalionis  latac  sententiae,  privationis 
ollicii  omnininque  actuuni  legitiiiiorum, 
nisi  quod  pracl'atus  magister  generalis , 
donec  aliter  per  dictani  Sedem  on'i-nafum 
fuerit,  per  se  dumtaxat  personaliTT  visi- 
tare et  corrigere  possit  et  valeat,  praedi- 
ctum vicarium  generalem  seu  fralres , 
doniiim,  locum  e!  eremitorium  eoruindem 
fratrum  Gappucinorum  nuncupatorum  , 
pie,  benigne  et  charitative,  ad  meliorem 


An    r.   I.'iófi        232  BULLARHJ! 

l'nigfMu  provor.inflo '.  Fi  si  quemqunin  , 

quod  ahsif,  ivpererit  criininosum,  ipsum 

vicaiiiiin,  (le  Consilio  ot   assensu  maioris 

partis  vicarionim  prapiiiissonim  ;  LCtoros 

vero,  Ho  Consilio  et  assensu  maioris  et  sa- 

nioris  partis  IValram  Hoiims,  ereiiiitorii , 

loci  vel  convenlus  visilatonim ,  in  codem 

loco   et   non   extra ,   corrigere  valeat  et 

punire,  poenitenliare   ac    emendare,  se- 

cundum    quod   delieti    qiialitas    exegeril 

faciendum.    De   regimine   vero    ae    cura 

praedictorum  fratrumCappucinorum  niin- 

cupytorum  si'  aliler  non  introtnittat. 

§  9.  Districlius  inhibcntc?  quibuscum- 

Habiius  c»ri>u-  quc   personis ,   cuiuscunique   conditionis 

ri'r.nu  pr.M-  cxislant  ,    sub    excommunicationis    latae 

beiur.  sententiae  poena  co  ipso  incurrenda,  ne 

lialiitum  per  eos  deferri  solitum,  nisi  sub 

praefali  vicarii  generaìis  prò  tempore  exi- 

stentis   obedientia   et    cura  permaneant, 

,        gp.stare  quoquomodo  praesumanl. 

§  10.  Insuper,  vestigiis  piae  memoriae 

DccUrMio  cir- Pii  Papac  II,  eliaui  praedecessoris  nostri, 

minu.ru'è'i'y?  Ì"  hac  parte  inbaereiido,  qui  alias  ex  certis 

cariis  pr«esun- pg„j.jg     auctoritati'   apostolica  ,   ex   certa 

d.im,  ^  .  , 

scicnlia ,  in  lavorem  familiae  de  Obser- 
vantia  interprelatus  est  ac  declaravit  quod, 
cum  Apostolica  Sedes  gcneralem  totius 
Ordinis  Minorum  ministrum  generaleni, 
et  provincialcs  viearios  ministrorum  loco, 
certis,  piis  ac  sanclis  respeetibus  esse  vo- 
luisset  ac  decrevisset,  vicarii  ipsi,qui  illis 
prseessent  et  quibus  ipsi,  ex  debito  eorum 
professionis,  obediebaut,  veri  et  indubitati 
ipsorum  ministri,  cum  tales  beatus  Fran- 
ciscus,  dicti  Ordinis  institutor,  eos  esse 
inlellexisset,  quoad  usque  praefala  Sedes, 
in  cuius  aibitrio  consistebat ,  aliud  alio 
respectu  ordinare  slatuisset,  essent  ac 
•  ■  perpetuo  forent ,  diffeicntes  a  praedictis 

ministris  solo  nomine;  eosque,  qui  dictis 
vicariis  obedirent  secundum  dictae  Sedis 
determinationem,  eorum  Regulae,  et  prae- 
cipue  in  ea  parte,  ubi  erat  Pirifcìpio  fir- 
miter  fratribus  ìiniversis  ut  obediant  suis 
I  Rrxooandij  Wadd.  (r.  t.). 


ROMA.VUM  An.  C.  1836 

ììiìììislris,  piene  el  integre  safisfacere, 
aucloritate  ac  scientia  praedictis  declara- 
mus,  el  decernimus  quod ,  donec  aliter 
super  praemissis  per  praefatam  Sedem 
ordinatum  fuerit,  fratres  Cappucini  prae- 
dieti  eorum  vicariis,  prout  de  vicariis 
familiae  per  dictum  Pium  pruedecesso- 
rem,  ut  praefertur,  statutum  fuerat,  obe- 
diendo ,  piene  ac  integre  praefatae  Re- 
gulae satisfaciant. 

§  il.  Quoeirca  universis  et  singulis  ve- Eteemoram hu- 
neraliiliiius  fratribus  nostris  patriarchi?  ,;■;; '^^'J,",';»- 
archiepiscopis  et  episcopis ,  necnon  dile- 
ctis  liliis  abbatibus,  prioribus  ac  aliis  per- 
sonis in  dignilate  ecclesiastica  constitutis, 
per  apostolica  scripta  mandamus  quate- 
nus  ipsi  vel  duo  aul  unus  eorum ,  per  se 
vel  alium  seu  alios ,  praesentes  literas  ac 
in  eis  contenta  quaecumque,  ubi  el  quando 
opus  fuerit  ac  qiloties  prò  parte  vicario- 
ruiu  et  fralrum  Cappucinorum  praedi- 
ctorum sive  alicuius  eorum  fuerint  de- 
super requisiti ,  solemniler  publicantes, 
eisque  in  praemissis  eificacis  defensionis 
praesidio  assistenles,  faciant,  auctoritale 
nostra,  praesentes  literas  ac  in  eis  con- 
tenta buiusmodi  firmiter  observare ,  ac 
singulos,  quos  praesentes  concernunt, 
illis  pacifice  gaudere ,  non  permittentes 
eos  desuper  per  quoscumque  ,  contra 
praesentium  tcnorem,  quomodolibet  mo- 
leslari,  inquietari  seu  pcrturbari,  conlra- 
dictores  quoslibet  ac  rebelles,  per  censu- 
ram  ecclesiasticam  ac  alia  opportuna  iuris 
reniedia,  appellatione  postposita,  compe- 
scendo ,  ac  censuras  et  poenas  ipsas  ite- 
ratis  vicibus  aggravando,  invocato  etiam 
ad  lioc ,  si  opus  fuerit ,  auxilio  brachii 
saecuiaris. 

^  'ri.    Non    obstantibus   praemissis  ac    Contrariomm 
recolendae    memoriae    Bonifacii     Papae  '^«"s»"»- 
Vili ,  praedecessoris   nostri ,  de  una,   et 
concihi  generalis  de   liuabus  diaelis,   ac 
aliis  apostlicis  constitutionibus,  necnon 
quiiiusvis  jnvilegiis  ac  indultis  apostoli- 


An.  C.  I55G  TAULUS 

cis,  sub  quibiisvis  tenoribus  ac  l'omiis, 
Clini  quibiisvis  chuisub's  et  decrelis ,  quae 
advci'sus  praemissn  nullalonns  suflVai^nri 
voliimiis,    cclcris(iii(_;    cciiilrariis    (jiiibiis- 
«         cumque.  Aut  si  ;',liquiliiis,  coiiiiniiiiiter  voi 
Hivisim,  ab  eadcm  sit  Sede  indullnni  qiiod 
interdici,  siispoudi  vel  excomninaicarinon 
possint  per  literas  apostolica.?  non  l'acicn- 
_  fes  plenani  et   expressani  ac  de  verbo  ad 
verbiim    de    indulto  liuiusinodi   inenlio- 
nem. 
rrnnsumpiorum     §  ''^'    Voluinus  autem   quod  praesen- 
''''"•  tium  Iransumptis  etc. 

Nulli  eigo  de. 

Dal  uni  Romae  apud  Sanctum  Marcuni, 
anno  liicnrnalionis  doniinicae  millesimo 
quinii'entesimo  lriii(^simosexlo,  odavo  ka- 
lendas  septembris,  pontificai us  noslri  an- 
no II. 
(  Dat.  die  25  augusti  1536,  ponlif.  anno  n. 


XVI. 

Saecularizaiio  Vezeliacensis-  monasteri) , 
quod  in  saeeularem  ahlmlimn  et  eapi- 
titlum  redueilur  •. 

Paulus  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad   perpetuara    rei  memoriam. 

Ex  sujicrnae  Maieslalis  |)rovidentia  Ro- 
Ecciesiarum  ei  manns  PoHlifex,  in  aposloiicae  dignilalis 

monastcr.    sia-        i  i-      •.    ,  .•■     i  •  i      • 

lus  iuiia  op- s-nblimitale  constitutus,  circa  eeclesiarum 

poriuDiiatem  in    ^  monasteriorum  quornmlibet  slalom  in 

muiaiidu".        mclius  ,  dante  Domino,  commulandum  , 

proni  ex  debito  pasloralis  olficii  silii  in- 

cumbit ,  diligenter  pi'ospicil  l'I  iiilendii, 

illumque  interdiim  alterai  el    commulal, 

ac  desuper  disponi!  et  ordinai,  proul  la- 

tionabiles  cansae  suadent,  ac  pia  catholi- 

corum   regum  vola   exposcunt ,   necnon 

''  temporum,locorumel  rerum  qualitatibus 

ac  condilionilnis  ililigenler  consideralis , 

ad  divini  cultus  aiigmentum  et  bonornm 

illorum  conservalionem,  necnon  ecclesia- 

2  Ex  GalUa  ChrhIUma,  (oin.   iv.  png.  110  in- 
slrumentorum  (edit.  Riri,-;.   17i8). 
Udì.  Iim>  Vvì.  VI.  30 


HI   PP.  233       An.  C.  1:^57 

ì'um,  monasteriorum  el  personal  um  eo- 
rumdem  decnrem  el  vennstatemconspicii 
in  Domino  salubriter  expedire. 

§  1 .  Sane  cbarissimns  in  Cliristo  filìus    vi-znii.ironsji. 
nosler  Franciscus,  Francornmrex  cliristia- 


nionaslerii  fun- 
diiii'mein,  dota- 


nissinnis,  tam  suo  quam  dileclorum  fdio- '''!'""'"•  ""'"' 

^1  ^  ^     pluinem  a  (lua- 

iiim  Deodati  de  Biiduer,  moderni  abbatis  cumque nniina- 

,  ,         •■     ir  !•  ■         l-\         'i'   epìscopi   iu- 

eiconventns  monasteri!  vezeliacensis,  Or-  iìc,iìciìoii., con- 
diuis  S.  Bcuedicti,  in  /Ediionsi  dioeeosi,  no-  ""»''•"  "''':•'- 
iiiinilius,  iiobis  exponi  fecit  quod,  licei  di- «h"""'- 
(limi  moiiasterium,  nullius  dioecesis.  Sedi 
Aposloiicae  immediate  subicelum ,  olini 
nionasterium  nionialium  eiusdein  Ordinis, 
per  quondam  Gerarduni  comitem  Niver- 
nensem  el  Bertham  eius  uxorem,  debonis 
eis  a  Deo  collalis,  ad  lionorem  Salvatoris 
Domini  nostri  lesn  Cbristi,  piefundalum,  el 
postmodum  ad  slalum  monacliorum  eius- 
dein Ordinis  apostolica  ancloritate  redu- 
elum;  ac  certis  fructibus,  redditibus,  pro- 
ventilms  el  emolumentis  spiritualibus  et 
temporalibus,  prò  illius  abbatis  el  mona- 
cliorum prò  tempore  existontinm  suslen- 
lalione,  olim  |)er  diclos  fundalores  et  alios 
cliristindeles  pie  elargilis,  ac  territorio  in- 
signi, polestate  i  Vezeliacensi  nuncupato, 
ab  aliis  dominiis  et  terrihu'iis  per  cruce? 
seu  insignia  et  conllnia  certis  limililmspe- 
nilus  diviso,  separato  el  limitato,  laudabi- 
liler  dotatum;  necnon  diversis  privilegiis, 
liiierlatibus,  exemplionibus,  gratiis  et  in- 
dullis  eidem  monaslerio  et  prò  tempore 
exisienlibus  abbati  el  monaehis,eliam  per 
Sedcin  pra:'diMam  concessis  et  approbatis, 
decoratum;  ipsique  abbas  et  monachi  pri- 
vilegiis, libertalibus,  exemplionibus,  gra- 
liisetindnltis  liniusmodi  a  temporeimmo- 
morabili  gavisi  sinl,  et  ab  onmi  inrisdictione 
ordinaria  prò  tempore  existentis  episcopi 
.Eduensis  ac  quorumcumqne  2  ordinario- 
inni  ab  omni  aevo  exempti  extiterint  el 
exislant  ;  qninimmo  conventus  praefali , 
necnon  omnes  et  singuli  alii  lam  inoppido 

I  Pdksltts  et  poIcsUiiii,  villa,  pagus,  districlus 
et,  ut  hlc,  territorium  passim  In  medii-aevi  scri- 
ptoribus  (  R.  T.).  2  In  Calila  Chr.  addilnr  alin- 
rum  (r.  t.). 


An.  C.  1S37      234  BULLARIUM 

Vezeliacensi  qiiam  infra  limites  territori! 
liuiusmodi  prò  tempore  liabitantpspt  com- 
inorantes,  ac  parochiales  ecclesiao  in  eis 
consistentes,  eliclo  abbati  prò  tempore  exi- 
stenti  et  nulli  alteri  in  spiritualibiis  et  tem- 
poralibus  penilus  subesse;  ac  parochiales 
ecclesiae  huiusmodi  per  dictum  et  prò 
tempore  exislentem  abbatem  pieno  iure, 
ac  per  olim  Pliilippum  de  Villars  in  dicto 
nionasteriofundatanicappellaniainadprac- 
sentationem  dicti  conventns  conferre,  et 
earumdeni  parocbialium  ecclesiarum  cu- 
ram  coniuiiltere;  ac  ex  privilegiis  praedi- 
ctis  idem  Deodatus  et  prò  tempore  existens 
abl)as  ab  anliipio  mitra,  baeulo  pastorali, 
tunica,  dalmatica,  (piuiudiebus  dominicis 
et  festivis  celebrai,  uli  et  tam  ex  eisdem 
privilegiis  quam  ex  approbala  consueludi- 
neetobservantia  lejjitinie  praescriplis,  eius 
subdilos  ac  infra  limites  praedictos  com- 
morantes,  mililiae  clericali  adscriin  volen- 
tes,  clericali  cliaractere  insignire,  ac,  ex 
indulto  telicis  recordationis  Martini  Papa'  V, 
praedecessoris  noslii,  lainores  ordines  eis 
conferre ,  iHisipie  alios  maiores  ordines  a 
quocumque  maluerini  catbolico  antistite 
recipicndi  posse  licenliam  et  lacullatein 
concedere,  siyepcrquemcuiuque  calholi- 
cum  anlistitem,  ad  se  propterea  evocandum, 
maiores  ordines  eis  conferri ,  ac  clirisma 
et  oleum  sanclum  benedici  lacere,  aut  a 
quocumque  maluerit  catholico  antistile, 
chrisma  etoleum  saiicluui  luiiasn)odi  reci- 
pere  et  eisdem  siibditissuis  ministrare;  nec- 
non  officialem,  qui  de  omnibus  et  singulis, 
etiam  de  maioribus  causis  et  ecclesiasticis 
cognoscat,  et  a  quo  a|ipellaliones  prò  lem- 
pore  interpositfeadSedemprfefatani  imme- 
diate devolvuntur,habereetinsliluei  e  posse, 
ius  habere  consueverit  ;  ac  in  ipsuni  uio- 
Mcnasicrium  in  nasterium,  in  (pio  mensa  abbatialis  pror- 
quo   fcpariiae  g^is  distincla  ct  separala  a  conventuali,  et 

mensae,    plur»      i         j-       •  ii       •    i 

efieu  et  be-  Ultra  aignitatem abbatialcm  una  camcraria, 
una  inlirniaria,  ^  una  hostellaria  et  una 
cantoria  claustralia  et   foisan  saccularia 

1  Addendum  e  Gali.    Chr.    una  sacrislin,  una 
celleraria  (r.  t.). 


neficU. 


ROM.\NUM  Ad.  C.  Ib57 

officia,  necnon  impra'esentiarum  triginta 
monachorum  numerus,  dieta  sex  officia 
oblinentibus  inclusis,  l'ore  noscantur;  et 
prioratus  S.  Ioannis  de  Vendaco  dicti  Or- 
dinis,  Claromontensis  dioecesis,  eidem  sa-  »  ! 
iristiae  unilus  perpetuo  existat,  necnon  ab 
l'odem  monasterio  deLangiacoNivernensis, 
de  Meriolo  et  de  Bornello  Kelvacensis,  de 
Villari-S\  Iva  Noviomeusis  et  de  Oseyo  Coe- 
iiomanensis  dioecesis,  ac  forsan  pluresalii 
prioratus,  etiam  conventuales,  et  alia  bene- 
ficia ecclesiastica,  curii  cura  et  sine  cura, 
ad  plenam  collationem  et  dispositionem 
abbatis  ipsius  monasteri!  prò  tempore  exi- 
stentis  pertinenlia  dependeant. 

§  "1.  Cum  lamcn  monasterium  ipsum  in  Co»»  »ini 
dicto  oppido  Vezeliacensi  satis  insigni  *,  et  nVni^'lidMitT 
ex  frequenti  monachorum  illius  monasteri! 
conversalione  cumulriusque  sexus  saecu- 
laribus  personis  ad  illius  ecclesiam,  quae 
principalis  dicti  oppidi  ecclesia  existit,  et 
in  qua  sermones  publici ,  praesertimin 
(juadragesima  et  adventu,  ordinarie  fiunt, 
necnon  catione  processionum  generallum, 
quae  in  ipso  oppido  prò  tempore  celebran- 
lur,  contluentihus,  monaciii  vitamregula- 
ribus  inslilulis  dicti  Ordinis  conlbrmem 
de  facili  ducere  nequeunt,  quo  fitut,  vota 
sua  Altissimo  iuxta  regularia  instituta  hu- 
iusmodi non  reddenles,  auiiiiarum  suaruni 
saluti  minus  consulant,  et  saeculares  eo- 
rumdem  monachorum  famae  et  honori 
nominique  deiraliant,  ac  devolio  ad  eccle- 
siam et  Ordinem  huiusmodi  minuatur;  ac 
inlerdimi  in  ipso  monasterio  siiit  monachi, 
quorum  opera  et  favore,  honorum  et  iu- 
l'ium  dicti  monasterii  consenationis  et  oc- 
cujiatoruui  recuperationi  ctaliis  ipsius  mo- 
nasterii necessilatibus,  uti  expediret,  con- 
sidi  non  potesl;  ci  nisi  per  Sedem  praedi- 
ctam  opportune  provideretur,  gravia  in- 
commoda,  pericula  et  scandala  forsan  sub- 
sequerentur:  si  in  dicto  monasterio  nomea 
ettitulus  monasterii,  etdignitas  abbatialis 
et  conventualitas,  necnon  in  eoet  singulis 

l  Add.e  Gali.  Chr.  ti pnpuhsoconfhtat  (r.  t.U 


An.  e   <S37  r.UìLl'S 

monachalibiis  portlonibus  ac  unito  elaliis 
dependentibus  prioratibns  et  benoficiis 
pryedictis,  OrdoS.  Benedicti  et  oninis  status 
oninisque  dependentia  reijularis,  necnon 
canieraria, infirmaria,  saciislia,  celleraria, 
liosteìlaria  et  cantoria  et  alia  claustralia 
ac  forsan  saecularia  olììcia  necuoii  bene- 
ficia liuiusmodipenitns  et  omninosuppri- 
nierenlur  et  exting:nerentnr  :  ac  ecclesia 
nionasterii  bniusmodi,  in  ipia  corpus  B. 
Mariae  Magdalenes  lionorilìce  conservatur 
et  veneratur,  in  saecularem  et  collegiatam 
erclesiam  ciim  abbaliali  et  ab  illa  prorsus 
separata  capitulari  niensis;  necnon  inea, 
loco  regularis  abbatialis  dignitatis,  una 
abbatia  saecularis ,  qviae  principalis  prò 
uno  abbate  saernlaii;  et  loco  canierariae, 
unus  decanatus  prò  uno  decano,  rpii  se- 
cunda;  et  loco  infinnarlae,  unus  aicbidia- 
conalus  prò  uno  arcbidiacono,  (|ui  lerlia; 
et  loco  cellerariae,  una  Ihesaiu-aiia,  quae 
quarta  dignitates  post  abbatialeni,  prò  uno 
thesaurario;  necnon  loco  sacristiae,  hostel- 
lariae  et  cantoriae  regularinm,  unasacri- 
stia,  una  bostellaria  et  una  canloiia,  qunc 
pe'rsonatus  seu  officia  saeculaiia  inibiexi- 
slrrent  prò  uno  sacrisla,  uno  lioslelinrio 
et  uno  cantore  saccularibus;-  necnon  sin- 
gulae  monacbales  porliones,  in  canonicat  iis 
et  praebendassaeculares;  ac  (|uatuorheb- 
domadaria\  prototidom  licbdfiniadariis;  e! 
aliaediiO(l(^cinipcrpelnae  cappciliuiiae,  prò 
totidern  aliis  duodeciin  perprhiis  cappella- 
l'is  erigerenlur  et  in?lilui'renlur:  ar  unus 
bedellus,  necnon  sex  pueii  cborarii  et  unus 
niagisterincantu,  qui  eosdeni  |tueroscru- 
diiet,  perpetuo  de|iularen1ur;  ac  inensao 
capitidari  de  Langiaco ,  de  Merlolo  ,  de 
riornello,  de  Villari-Sylva  el  de  Oseyo,  ciini 
eorumdem  annexis, prioraliis  priedicli,  per 
I  l'ssuin  vel  decessum;  necnon  sacrislia  et 
)ìliunilus  prioralus  de  Yendaco  et  liosteì- 
laria ac  cantoria.  oTficia  praedicta,  per  ces- 
Miiii  prioratus  ei  officia  ìiuiusmod'  obti-  l 
uentiu(n,quoinodolibel  vacunlia,peruetuo 


(Il  PP.  235      An.  C.  ii3? 

unirentur,  annecterentur  el  incorporaren- 
tur;  ipsique  mensae  capitulari  omnia  et 
singula  supprimendorum  officiorum  prae- 
dictorum  fructus,  redditus,  proventus  et 
bona  similiter  applicarcntur  et  appropria- 
renlur,  profecto  feliciori  statuì  monasterii 
et  illius  ecclesiae  bonori  consuleretur,  et 
illa  venustior  redderetur,  ac  divinus  cul- 
tus  in  ea  et  ad  illam  cbrislifldelium  devo- 
tio,  cum  illoruni  spirituali  consolatione, 
non  panini  aiigcreliu",  et  facilius  reperi- 
renlur  viri,  nobilitate  generis,  literarura 
scientia  etpolenlia  ac  aliis  virtutibus  pol- 
lentes,  qui  dignitates  ac  canonicatus  el 
praebcndas  huiusmodi  ecclesiae  obtinere 
procurarent,  et  (pioni m  doctrina,  epe  et 
Consilio,  necessilatibus  ipsius  ecclesiae  sa- 
lubrius  consuleretur  et  lacilius  illis  incom- 
modis  obviaretur. 

§  o.  Quare  praefatus  Francrt^cus  rex,  in 
cuius  temporali  dominio  dictum  monaste- 
rium  consisti!,  tam  suo  quani  dicli  Deodati 
abbatis  et  conventus  praedictorum  nomi- 
nibus  praedictis,  nobis  supplicari  fecil  ut 
in  dillo  monasterio  nomen  et  lituUun  mo- 
nasterii ac  dignitalem  abbatialem  et  con- 
venliialitalein  ;  necnon  in  ilio  ac  niona- 
clialibus  portionibus,  necnon  unito  et  de- 
pendentibusprioralibus  et  benefìciis  prae- 
dictis, Ordinem  ipsnm  ac  omnem  statum 
etilependentlam  legnlares  necnon  singula 
officia  bniusmodi,  ni  praefertur,  perpetuo 
sii|»priiii('re  et  extinguere;  ac  in  ipsa  eccle- 
sia stallini  regularem  in  stallini  abbatis,  ca- 
noiiiconiiii ,  pii'sbvleronim  el  clcricoruni 
sai'culariiiiiì  iniiniitari'  et  ad  slatiini  saecu- 
larem reducere,  necnon  eamd.MU  ecclesiam 
in  saecularem  l't  cdlb'giatam  erigere  el 
iiistituere,ariaqiieiii  praeniissis  opportune 
(irovidere  de  benignilatu  aiKist,.lic.i  digna- 
reiiiur. 

j  4.  Nos  igiUir,  qui  daduiii,  iiiler  alia, 
voluimus  quod  ,jetefites  beneficia  eccle- 
siiìstici!  cdiis  uniri ,  lenereiitur  exprimere 
vci  i-.Ti  annaum  \aloreni,  secunduni  coni- 


Accedil  FraB- 
risoi  regia  el 
Deoil  ai  nlibaUs 

.11-  ICOIiaCltOI  uiu 
C0:i>cii.    CI    pj- 


Ll.tuìtratidifi  <s- 
i.;u.ie  et  muiiM- 
cluliiA  ^upp^l- 
mi;  l'ouiiiii; 


Àn.  €.  lo-'?       2r1(j 


Èri.r.uuni  rióMANfM 


Ali.  C.  low 


muncm  aei?tinialionom,oli;im  lionelicii  cui 
aliati  uniri  pcleretur ,  alioqiiin  unio  non 
valere!;  el  soinperin  unionibus  commissio 
(ioret  ad  partes,  vocalis  quorum  inlcressel; 
quique  ecclesiarum  et  monasteriorum  quo- 
rumlibet  ac  illarum  personarum  prospe- 
rum  statum  ,  decorem  et  venustalem  ac 
in  nielius  directionein,  neeiion  in eis divini 
cultus  conservationcni  et  augmentum  sin- 
ceris  desideramus  alVcctibus;  Deodatnni, 
abbatem,  et  convenluni  pi ael'alos  ac  corum 
pingulos  a  qiybusvis  exconinmnicalionis, 
suspensionis  et  interdicti  aliisquc  eccle- 
siaslicis  sentenliis ,  censuris  et  poenis,  a 
iure  vel  ab  homine,  quavis  occasione  vel 
causa  latis,  si  quibus  quomodolibel  inno- 
dati  existnnt,  ad  elTectunipraesentiumdum- 
(axal  consequeiuluni ,  haruin  serie  absol- 


iil  ^•taIu■n 


^aecukuia  officia illorumque  omnium  qua- 
litatcs  et  denominationes,  ita  ot  de  cetero 
officiaci  mnnacliales  porlionesdenominarì 
seu  censeri  non  possint,  ex  cerla  nostra 
scieiUia,auctoritale apostolica,  tenore pne- 
scntiiim  peniins  et  omnino  suppriinimu> 
et  exlingniimis. 

§  5.  Acin ecclesia monasteriiluiiusmudi 
statuin  regiilarem    in  statura  abbatis,  ca-  |,resi)yicris  ^i 
nonicorum,  presliyterorum  et  clcricornm  °!1',"|-,  "  ^t^u- 
saecularium  immulanius,  el  illain  ad  sia-  '■"''"''  Udusir» 
tum  saeculareni  rediicimus;  ni'cnon  praefa- 
tuiM  Deodatimi,  inodernuin  abbatem,  qui 
olim  canonicus  regularis  nionasterii  Sancii 
Anionii  ile  Sancto  Antonio,  Ordinis  Sancii 
Auguslini,  Vieiinensis  dioecesis,  Ordinem 
ij)suin  Sancii  Augustini  expresse  proi'essus, 
|)raefalo  suppresso  monasterio,  tane  certo 


venteset  absolutos  foie  censentes;  neciion  j  modo  vacanti,  in  abbatem  dieta  aucforitate 
nionasterii  et  singulorum  clausiralium ,  !  pracfectiis  exislit,  ac  omnes  et  siiigulos 
regularium  et  saecularium  ofliclorum  ac  ipsiussuppressi  nionasterii  et  prioraluum 
monachalium  porlionnm,  necnon  depen-  |  >^b  co  dependentiuin  moiiacbos,  eliam  ab 


dentium  uniendorum  *  prioratuum  et  be- 
neficiorum  praedictorum  fructuum,  rcddì- 
luuinet  proventuum  vcros  annuosvalores 
praesenlibus  prò  expressis  habcnies,  bu- 
iusmodi  supplicalionibus  inclinati,  ad  om- 
nipotenlis  Dei  laudem  et  gloriam  ac  mili- 
tanlis  Ecclesiae  exaltationem,  necnon  mo- 


eo  dependentes  prioratuslmiusmodi,  ipso- 
rmiupie  nionasterii  et  prioratuum  clau- 
slialia  el  alia  officia  et  beneficia  regularia 
obtinenles,  dicium  Ordinem  Sancii  Benc- 
dicli,  in  codem  monasterio  vel  alibi,  tacite 
vrl  expresse  proCessos,  ab  observalione  sta- 
Inlorum  d  consiietudiiiuin  remilai'ium  mo- 


naslerii  et  illlus  ecclesiai;   praeilicloriim  j  nasleriorumelOrdiiium  praedictorum,  nec 


feliciorein  slalom,  in  praefato  monaslerio 
nomen  el  lilulum  munasleiii  ac  (ligiiil;i- 
lem  abbalialem  et  cmiveiilualilaleiii ,  iiec 
non  iniikiac  omnibus  et  singulis  illlus  mo- 
nachalibus  porlionibus,  necnon  de  Lan- 
giaco,  de  Merloto,  de  Bornello,  deA'illari- 
Sylva,  de  Ose\o  et  de  Vendaco  ci  forsan 
aliìs  a  dicto  monasterio  dependenlibus 
prioralibus  non  convcnlualibus  et  bcne- 
ficiis,  quae  de  cetero  piioratus  et  bene- 
ikia  saecularia  existunl,  Ordinem  praedi- 
ciuin  S.  Benedicli,  omnemque  statum  el 
dependenliam  regulares,  necnon  camera- 
liam,  iiifirinariani  cclleraiiain,  saci is'liam, 
hoslellariaui  et  cantoria.m  ciauslralia    ac 

1  Ade.  t  t.:ill.  dir.  (1  iiuit  Hiicemlorum  (a.  t.). 


non  quorumcumque  per  eosdem  abbatem 
el  monacbos  in  eorum  professione  emis- 
soruiu  voliunm ,  caslitatis  et  obedientiae 
Yolisdunitaxatexceplis;  et  Deodalum  abba- 
tem a  S.  Auguslini,  ac  niimacbos  praefatO'^ 
a  Sancii  Benedicli  Ordinmn  [eaediclorum 
Regulis,  ac,  secundum  illas,  divini  ollicii 
rocitalione ,  ila  ut  ipsi  abbas  ci  monaclii, 
iumc  regulares,  cleorumsinguli,  de  celerò 
abbas  et  canonici  saeculares  dictae  eccle- 
siae exislanl ,  et  prò  lalibus  babeantur  el 
leputentur,  ac  de  celerò  babiluin  regula- 
rem  diclorum  Oi'ùinum  gestare,  el  illorum 
regularia  inslituta,  oidiualiones,  diilinitio- 
nes,  ritus  et  mores,  eliam  quoad  divino- 


An.  c.  i;:57 


infr.T';  ni  pp. 


An.  e.  i'ÒT)'' 


fdertihiriz.  Iia- 
ijltiilli  inniia^li  - 
OHM.  ì<i  velini, 
cef  icn.ii  po- 
lo>l.ilim  facil, 
tjiiì  laii  e.i  fO 
icn*i  omnibus 
g..ii:lcai.l  piivi- 
Ic.iis. 


l'i'.m  odìcionuTi  t-rlfl.Kiiiiini  m  ,  ìlìuiiì.i, 
viclum  et  ciborum  ac  alimentornmusiiiii 
et  ;  lii  qiiaccumque,  qiiae  ralioneOnlinis 
et  piofessioiii?  Imiusniodi  obseivaie  tciie- 
liaiiliir,  ile  celerò  oliscrvareniininie  tenean- 
tui;  sed  in  liahilu,  ritn,  inoiiluis,  inressii, 
caereiiioniisel  vita,  i|unaii  omnia,  saecula- 
ribus  canoiiicis  aliaiuin  eci-lesiaruin  sac- 
cularium  illanmi  iiarliiun  se  oinniiio  r\ 
iibique  conPonnenl,  abs(ine  alicnius  apo- 
stasiae  ant  eensuiaeecclesiasliraeineiirsn; 
acabbas  et  canonici  seculares  et  abi  ein<- 
dem  ecclesiae  miiiistii  boras  canonica? 
iliurnas  et  noclniiias  ac  missa?  et  aba 
(bvina  officia,  secinidiiiii  nsnin,  niorem  e: 
rituin  Ronianae  Ecdesiae ,  etiani  novilei 
edilum,absqiie  aba  concessione,  efianiext  III 
cborum,  et  qnani  primum  de  bhiis  ad  id 
requisiti?  provisi  fiierint,  diani  in  cboi-c 
dictae  ecclesiae  et  abi}i;  ae  inleiiin  i\i\ta 
modnin  bbrorum  ,  quos  nunc  bal>i'in  ,  sr 
usni  HoiìKUiae  Kcclesiae  coiìronitaiidn,  ar 
ordinem  et  nunicivun  jisabiioruiii,  Icclio- 
num  et  byinnornni,  quantum  nia^is  |)ole- 
runt,  servando,  debilis  et  congruis  horis 
l't  canta  ac  accentu  morose  et  decentcì 
lUcere  et  decantale. 

§  6.  Et  nunc  praesenles  moitaclii ,  qui 
liabitum et  Iteiiiiiam  Sancii Beuedicli dimit- 
tere  noluerinl.iii  ibis,  qu;uiidiu  voIuimìuI, 
renianerepossinl;  (Miain,si  cis  vidi'l)ilur,  di- 
missaRe|iui;i,babiluui  tantum  rclinere  va- 
leani;et  nibiiominus,divinis  in  dieta  eccb_^- 
sia  deserviendo,  tantiun  percipiant,  quan- 
tum unus  ex  abis  canonicis  dictae  eccb_^- 
siae;  et  sedeant  in  solilis  calbeibis  cliori 
ecclesiae  iiuiusmoib,  ac  in  proccssionii>ns 
et  abbi  in  eoruin  locisincedaut,  vocem(]ue 
aclivam  et  passivam,  si  in  sacris  consliluli 
IVierint,  cuni  abis  canonicis,  secundum  or- 
diuciu  prislinum,iii  ca pi lu loci usdem eccle- 
siae liabeant,  dunnnodo  in  diviais  et  eccle- 
siasticis  olìiciis  in  supeiiori  liabilu  saecula- 
ribus  se  conformenl ,  penitus  absohinius 


l'I  lolablcrlilwramu? 
lati'iu  impailimur. 


ac  ri>  dcsu[jer  lacul 


ì;  /.  I[)samquc  ccclesiam  in  «aecularem  A!,!i:>t;.m  sac- 
ci coilciiiatam,  cum  abbiiliab  et  ab  illa  i,"l,à'i^io"!,u'ro 
prorsus  separata  et  seorsum  capitulari  p""i'iicaiiun>  et 
inensis  buiusmodi,  necnon  sigillo-et  ai'ca  nui  ^.riTiiesia- 
conimunibuset  abis  coll('t;ialibus  insiiiniis, 
ac  in  ea  caiiilidum  sai'culare;  necnon,  loco 
suppressae  abbaliabs  dignilalis,  unam  ab- 
iialiain  saeciilarcin,  quae  principaiis  prò 
uno  abbate  saeculari,  qui  omnibus  et  sin- 
Liulis  dignitatibus,  privilegiis,  exemptioni- 
lius,  pravmincmiis,  bberlatibus,  praero- 
iialivis,  bonoribus,  graliis,  iuribus  et  in- 
dullis,  praeserlim  exemplionis  et  iurisdi- 
ilionis  suae  ordinariae,  ac  etiam  quod  usum 
milrae,  bacub'  pastoralis  et  abornm  pon- 
liiicabnni  supradicloi'um ,  proni  diclns 
modiM'ims  abl)as  ac  eliani  eius  pi'ai'deces- 
sorcs  ipsius  monaslerii  abbales  privilegiis 
l'I  imbdtis  aposlolicis  ac  alias  quomodo- 
bliel  ali  antiquo  usi  bierunt,  eliam  ulatur, 
potialurel  gaudeat;  necnon  iurisdictionem 
in  capitulum  ci  canonicos  ac  inferiores 
ipsius  ecclesiae  minislros,  eornmque  ser- 
vilorcs  eldomeslicos  abosipie  dicli  abbalis 
subdilos,  proni  ante  reduclionem  buiu>- 
luodi  habei'i^  solebai,  excepto  in  appella- 
lionii)us  ad  Sedem  praedictam  ,  ut  moris 
rral,  ili  solidum  babeat. 

,^  S.  .\ecnon,  loco  diclae  camerari;e,  unum 
(Iccanalum,  qui  sccunda  prò  uno  decano; 
arlocoinlirniaiia\  unumarcbidiaconatum, 
ipii  li'i'lia  prò  uno  archidiacono;  ac,  loco 
celleraria',  imam  lliesaurariain,  quae  quarta 
non  principalcs  dignilates,  prò  uno  tlie- 
saurarìo;  necnon,  loco  sacristiae  regularis, 
unam  sacristiam  saecularem ,  cui  dictus 
prioralusdeVendaco  unitus  remaneat,  prò 
uno   saciistii  saeculari;   ac,   loco  hostel- 
lariae  regularis,  unam  liosliMlariain  saecu- 
larem, prò  uno  boslcllaiio;  necnon,  loco 
cantoris  regularis,  unam  cantoriam,  quae 
pcrsonatus  seu  officia  saecularia  inibiexi- 
slanl,  ac  quibus  dignitatibus  el  personati- 


Mi.ts    in.-lila 
(licriilale*; 


An.  c.  ibò7     238  niLi.AniVM 

bus  seu  oflìciis  canonicalus  et  [iraebendae 
eiiisdcni  ecclesiaeanncxisint;  acpersonis, 
quibus  de  illis  jiro  tempore  providebitur, 
etiaiii  de  cauonieatu  et  praebenda  eiusdem 
ecclesiae piovisum  esse censcatur,  sic quod 
provisione  de  diiiiiitatibiis  et  personatibus 
seu  ol'lkiis  liuiusmodi  iam  eanonico  faeta, 
canonicatus  ci  praebenda  per  euni  obtenti 
vaceiil  prò  uno  cantore  saecidaii;  neenon 
omnes  et  singulasmonacbalesportionesin 
canonicatus  et  praebendas,  ita  quod  omnes 
et  singuli  monacbi,  qui  nunc  suiit  et  in 
eodem  monasterio  nionacbalemportionem 
actu  pereipiunl ,  eliam  quaindiu  vixerint, 
eiusdem  eccb:'siae  canonici  existanl  ;  ac 
dignitates  et  personatus  seu  officia  sic 
erecta  obtinere  debeant,  donec  uumerus 
eoruindem  ad  numerum  duodecim  cano- 
nicorum  sit  reductus;  ac  stalkun  in  eboro 
et  vocem  in  capitulo,  prout  nunc  habent, 
habeant,  et  eoruni  praebendas  percipiant, 
prout  eoium  nionachales  portiones  perci- 
piebant  el  |ier(ipere  consueverant. 

§  9.  Et  ultra  illas,  etiani  post  n'ductio- 
No.muii.ie  prie- nera  eoFum  ad  numerum  duodecim,  aiili- 
f,'i'o'''iuLJ""oiquior  et  senior  ecclesiasticus  domus  el 
I  cnioi,.Lu-  «-  opjjgj.jj  (]g  Bedver ,  ac  ex  nunc  dilectus 

filius  Carolus  de  Bedver,  presbyter  ipsius 
ecclesiae,  canonicus  crealus  sit  et  esse  cen- 
seatnr,  illiq\iect  successoribus  eius  divinis 
oflìciis assistendo,  prout  ceteris  diclae  ec- 
clesia canonicis,dislribuatur;  et  modcrnus 
abbas,  necnon  otlicia  clauslralia  ac  loca 
et  monacbales  portiones  buiusmodi  nunc 
canonice  obtinentes ,  abbalialem  et  alias 
dignitates  el  personatus  necnon  canonica- 
lusel  praebendasbuiusmodi,  locosuppres- 
sorum  abbalialis  dignitatis  el  officiorum 
clausiralium  ac  monacbaliumportionum, 
vigore  praesenlium,  absque  alia  provisione 
eisrecpective  facienda,  rclinere  possint;  el 
ipsius  moderni  abbatis  in  dieta  saeculari 
abbatia  prò  tempore  successores  novam 
provisionem  super  eadem  saeculari  abbatia  : 
prò  tempore  vacante  a  Sede  praedictaob-  i 


IlOMA.NrM  Ali.  C.  Ibó? 

tinere,  et  iura  Camerac  Aposlolicae  pro- 
pterea  bactenus  consueta  integre  solvere 
teneantur,  alioquin  dieta  abbatia,  posi  sex 
menses  a  die  babitae  illius  pacifìcae  pos- 
sessionis  computandos,  eo  ipso  vacare  cen- 
sealur.  Ac  idem  abbas  buiusmodi  dignila- 
les  vel  personatus  seu  officia  prò  tempore 
vacantia,  nonnisi  ipsius  ecclesiae  canonicis 
aclu  existentibus,  donec  numerus  eanoni- 
corum  ad  numerum  duodecim  sii  omnino 
reductus,  postea  vero  cuicumque  personae 
idoneae,  ita  quod  canonicatus  el  praebenda 
a  dignitatibus  el  personatibus  seu  officiis 
separari  ne(jueanl,  confcrre,  et  de  illis  pro- 
viilere  possil;  el  canonici  aclu  presbyleri 
suos  ranonicalus  et  praebendas,  quotieset 
in  favorem  quorum  eis  placueril  ;  novitii 
antem  donec  ad  sacerdotium  promoli  fue- 
rint,  resignare  non  possint,  sed  dignitates 
et  personatus  seu  officia  buiusmodi  prò 
tempore  obtinentes,  illos  vel  illa  ac  cano- 
nicatus el  praebendas  per  eos  prò  temjiore 
oblenlos.sinuilet  semel  vel  separatim,  eliam 
in  l'iivorem  unins  canonici,  jirout  eis  pla- 
cni'iil,  resignare  vali'.inl;  ila  lainen  quod  di- 
gnitates el  personalus  seu  officia  buiusmodi 
non  separentur  a  dictis  canonicatibus  et 
jiraebendis,  nullusque  loco  simplicium  ca- 
nonicorum  decedentium  recipi  possil,  sed 
canonicatus  et  praebenda  sic  decedentis, 
ut  praefertur,  suppressi  el  extincli  sint  eo 
ipso,  donec  numerus  canonicorum  ad 
numerum  duodecim  integre  sii  reductus; 
el  interim,  dum  aliquem  ex  eis  decedere 
contigerii ,  nulli  de  eorum  canonicatibus 
el  praebendis  provideri  possil,  sed  omnes 
canonicatus  et  praebendae  monacborum, 
lune  canonicorum,  eliam  Ibrsan  aliorum 
in  execulione  praesenlium  recipiendorum, 
ani  illorum,  in  quorum  favorem  dirti  sim- 
jilices  monacbi  aul  alii  sic  reciiiienditunc 
canonici  resignaverint,  per  decessum  bu- 
iusmodi aut  alias  quovis  modo  vacanles, 
suppressi  et  exiincti,  ac  fiuclus  illoru;'! 
diclae  rnensae  capitulari  applicati  sint  il 


An.  C.  1S37 


PAULi.s  III  vr. 


230       An    C.  Ij57 


Hensae  capi- 
tulari  prìoratus 
unit,  iniuncu 
lege  adimplendi 
annexa  ouern. 


cssccenseantur  eo  ipso;  et  cuni  ad  dicium 
mimerum  duodecim  pervenerint,  ultra 
dicium  abhatem,  duodecim  canonici  prac- 
liendati,  decanatu,  archidiaconalu  et  tlie- 
f-auraria  ac  personatilins  sevi  ofOciis  jirae- 
diclis  inclusis,  perpetuo  ^\i^lanl,  auclDii- 
tale  et  tenore  supradiclis  iicrpciui)  crigi- 
inus  et  instiluimus;  ila  (juod  etiam  sacri- 
stia,  liostellaria  et  cantoria,  personalibus 
peu  officiis  huiusinodi,  per  obilum  illos 
seu  illa  obtinentiuni  vacantibiis,  illi  seu 
illa  suppressi  seu  suppressa  sint  eo  ipso, 
ac  eoruin  fructus,  redditus,  proventus  et 
cmolumenta  quaecumquc  niensao  capitu- 
lari  praedictae  applicata  et  approiniata 
fore  censeantur. 

§  10.  Ac   eidem  mensae  capitulari  de 
Langiaco ,  de  Meiioto  ,  de  Bornello ,   de 
Yillari-Sylvaetde  Oseyo,  cum  primvim  per 
cessum  vel  decessimi  eosdem  prioralus  in 
tilulum  vel   commendnm  ohlinenlinm.aut 
alias  qnovis  modo,    siniul  vrl  successive; 
necnon  de  Vendaco,  cum,  decedente  prò 
tempore  sacrista  ipsius  ecciesiae,  el  sacri- 
stia  praedicta  per  iiliusdeccssum  suppressa, 
ac  per  illius  snppressioneni  unione  huius- 
uiodi  dissoluta,  per  dissolutionem  Iniius- 
niodi  vacaverint,  prioralus  praedictos,  qui 
conventuales  non  sunt,  ex  nunc,prout  ex 
lune  el  e  centra,  efiamsi  ad  piioniliis  et 
officia  huiusmodiconsueveriiit  qui  perele- 
clionem  assumi, eisquecuia  immineal  ani- 
niarum,  cum  iUis  annexis,  supporlalis  prius 
omnibus  eisdem  officiis  el  prioratibus  in- 
(  umbentibus  oneribus,  neiiion  omnia  et 
singula  omnium  et  singuloium  suppres- 
sorum  officiorum  praedicloruni  fiuclus, 
redditus,  proventus,  iura,  obventiones  et 
emolumenla  quaecumque,  quorum  acsa- 
crisliae  et  omnium  prioratuum  praedicto- 
rum  insimul  fructus,  redditus  el  proventus 
viginti  quatuor  ducatorum  auri  de  Camera, 
secundum  communem  aestimationem,  ut 
asseritur,  summam  non  excedunt,  auclo- 
rilateel  tenore  pruediclis perpetuo  unimus, 


anneclimus,  et  incorporamus,  ci  applica- 
mus,  et  appropriamus;  itatamenquodoriì- 
ciaelprioratushuiusmodinunc  in  lituluiu 
vel  comniendam   aut    alias  quomodolibd 
oblinentes,  ([uoad  vixerint,  illorum  onera 
iilis  respeclive  incumbenlia  supportando, 
aijsque  praeiudicio  ipsorum  capiluH,  illo- 
rum fructus  huiusmodi,  prout  baclenus 
perceperunt,  percipereet  retinere  possinl; 
licealque  prnefatis  capitulo  de  Langiaco. 
de  Merlolo,  de  lìornelio,  ih  Yiilari-Sviva, 
de   Oseyo  et  de  Vendaco  prioratuum  ci 
annexorum,  iuriumque  et  iicrlinenliaium 
suaium ,    necnon    omnium    bonorum    el 
etiam  iuiium  et  peiiinentiarum  suppres- 
sorum  ofliciorurn  praedicloruni,  cum,  ut 
l)rael'eilur,  vacaverint, corporalem,  rcalem 
etactualem  possessionem,  per  sevelalium 
seualios,  propria auclorilate  etabsqucalia 
declaratione,  libere  apprehenderc  ci  per- 
petuo retinere;  necnon  eisdem  prioratibus 
sic  unitis,  per  presbyteros  idoneos  ad  ipso- 
rum capituli  nutum  ponendos  acamoven- 
dos,  et  locorum  ordinariis ,   solutis  tunc 
iuribusillis  solvi  consuetis,  praesentandos, 
deserviri,  et  animarum  cui-ani  dlis  forsan 
imminentem  exerceri  lacere,  dioecesano- 
l'um  locorum  el  aliorum  quorumvis  liceii !ìm 
minime  requisita.  Sicquetamenquod  capi- 
tulum  praefali,  ratione  prioratuum  hnins- 
niodi  mensae  capitulari  sic unitorum,  omnia 
onera  illis  incumbenlia,  quae  prioraluum 
buiusmodi  prioivs,  prò  tempore  '  exisirns 
ipsius    ecciesiae   abbas    bedellum   suum, 
guardianum  nuncupatura,  prout  baclenus 
babere  consuevil ,  babeat;  et  simililer  de- 
canus  et  capitulum  buiusmodi  eorum  be- 
dellum babere  el  deputare,  ac  unum  ma- 
gislrum  in  canlu  et  sex  pueros  cliori,  ad 
eorum  nutum  amovibiles  ,  tenere  el  nia- 
nutenere. 

§  11.  El  decanus  primmn  locum  il  pri-    Normam  se- 
mam  vocem  in  capitulo  et  illius  li"Ktati- ^biìnenubipr^ 
bus,  arcbidiaconus  vero  secundum  locum  '"int. 
el  secundam vocem,  Ihesaurarius  leilium 

i  Addendum  e  Gall.Chr.  .•  exislenies  subire  te- 
neburitur,  fliam  subire  leneanlur;  et  insuiier  quod 
nwdcnius  tic  pio  Un.pore  cxislens  etc.  (r.  t.). 


Ali  c.  i:)37     2in  nii.LAiin.M 

lociiai  ci  hM'liani  V(1('(M1i,  sacrista  riiuirluiii 
locum  cti[iiar(iim  vocem,  lioslellarius  quin- 
tum  locuin  etquinlain  vocom,  caiiUirvm) 
sexliiiii  locum  ci  sc\lain  vocciii  lialn'ie,  et 
alii  canriiilci  iiradali,  sivc  li,iliituiii  rryiila- 
rcni  iliiiiillaiil  sivc  non,  l'I  alii,  t[n\  de  novo 
recipicnUii',  oniincni  snae  rccc|jlioni.s  ser- 
vare dcbcanl;  ai-  in  clioro  ecclosiai'  prac- 
diclae  ilccanus  in  pi'inio-,  llicsaniaiius  in 
secnmloct  liostcllaiiusin  Icilio  giallo  prope 
ingTcssninclioricccli'SÌachuiusnioi]i;ipai-lc 
sinistra,  ci  aicliiiiiaconusin  primo,  sacrista 
in  secando  et  canini"  in  tcrlio  stallo  a  parte 
dextera,  prope  inp'cssnni  chori  praodicli 
sedeant;alii  vero  canonici,  tam  praesentes 
qiiam  futuri, liinc  inde  a  dexterisct  asini- 
stris  suae  rcceplionis  ordinem  scrvcnt. 
Tliesaurarius  eliam,  cantor  prò  tempore 
eflectus,  locum  non  niulil,  d  liuiu.sinodi 
sedendi  ordn  in  codem  clioro  et  alilii,  ac 
incedendi,  quoad  onines  dignitales  ctper- 
sonalusseu  officia  obi inentes  et  alios  sim- 
plices  canonicos,  praeter  quam  in  sacro 
preshyteralns  ordine  non  constitutos,  qui 
voccniincapiUilononlialieanl,  nccin  allio- 
rihus  sedibus,  srd  inrcriorihus  scdeanl , 
servetnr. 

§  12.  Ouodquiin  ipsa  ecclesia  maiores 
r!i;sm.m'"iia-  missac  ct  liorafi  canonicaedistincte  et  dcbi- 
*"?,■.'"""  """'P'  '■'c  cum  pausa  et  debito  accentii,  nec 
non  devota  psalmodia,  secundum  usnm,  ri- 
lum  et  moreni  dictae  Piomanae  Eccb'siae, 
celebrentur  et  recil(Miliii';  ci  dicbiis  solem- 
nibns,  decanus,  in  absi-nlia  vel  nciili^enlia 
sen  impedimento  abbatis;  cti-  abseiitia  de- 
cani, arcliidiaconus;  din  absentia  arcbidia- 
coni,  tliesaurarius;  et  in  absentia  tbesaura- 
rii,  alii  personatus  sen  officia  buiusmodi 
oblinentes,  si  eis  placuerii ,  missas  et  alia  di- 
vina officia  cum  ornanientisconvenientibus, 
assistenlibus  sibi  duobus  ex  simplicibus 
canonicis  inibi  pràesenlibus,  (jui  sibi  gia- 
dalim  assistere  leneanlur,  celebrare  de- 
beanl  ;  et  cantor  rotulum,  tam  de  diclis 
duobusijnam  aliisciusdeiTi  ecclcfiaecano- 


tbodus 


r-OMA.MM  An.  C.  1357 

nicis,  qui  in  praediclisdiebus  solemnibus 
Irclidui's  maluliuales,  quam  cappcllanis  et 
aliis,  (pii  alia  ol'llcia  dicere  et  decanlaro 
leneanlur.  iniificere,  et  in  bieo  per  deca- 
!iimi  ri  capii u! uni  [)roplri  Ime  cli^riidnar- 
ligerc;ac  dicli  quatuor  cappellani,  licbdo- 
madarii  nuncupati,  suece.sMve  iiiius  post 
:  l.um  |iii  niiam  bebdomadain,  luxta  ordi- 
nem per  dicium  caiiloiem  indicnidum,  ma- 
iores inissas  ordinarias  seu  dici  occurrentis, 
ac  boias  cauniiiea^,  iii>i  aliqnis  eornmdoin 
caiiouicoium  llli^sam  ri  olìicia  iiuinsmodi 
<elcbraic  volueiil,  iiici|icri'  et  terminare; 
alii  vero  e\  ipsis  ipiatuor  bebdninadariis, 
qui  non  iTiinl  in  lurno.seu  bebdoinada  ad 
alias  missas  celebrandas,  in  dicla  malori 
niissa  ordinaria  et  alii-  maioiilnis,  diaco- 
iiuni  ci  sulidiacouum,  si  cum  diacono  et 
subdiacono  dccaulaii  dcbeanl ,  alternatis 
\aibus,  secundum  ordinem  per  eumdeni 
caulorem  super  lioc  slaluenduin,facere;et 
(lieti  duodecim  alii  cappellani  Ires  ma£>nas 
missas  ci  qualuoriuiudccs,  ipialibet  die,  et 
ultra  illas,  siiit;ulis  quaitis  et  sextis  feriis 
ac  sabbali  diebus,  imam  parvam  mis^am, 
secundum  luiniuii,  inodiimel  roluliimper 
diclosdecanum  et  capilnlum  ordinandum 
ci  per  eunidem  caulorem  iiidiccndum,  de- 
cantale et  celebrare  leneanlur. 

§  lo.  A'ulli([uead  capiiellanias  buiusmodi    Doics  requi- 

,      .  •    ■    1  I  ,         rr    ■  rendile  in    fri- 

adiuiltanlur,  iiisi  bene  legere  el  suKicien- movcniii  hj 
l.'r  cantare  scialli,  et  actu  presbyleri  vel  "rf<'"""'^- 
iu  aclale,  in  (pia  iiilVa  aimuiii  ad  sacros 
ci  pi'cslivtcralus  ordines promoveri  possint, 
coiistitnli  existant;  etsi  alieni,  modo  prae- 
misso  non  ipialifìcalo,  aliijua  praedictaruni 
cappcUaniarumconleratur, collalio  buius- 
modi sii  ijiso  iure  nulla;  sic  ipiod  si  ali- 
ipiis,  cuicxeisdem  cappellaniis  provisum 
l'ueiil,  inba  aimum  ad  sacruni  presbyte- 
ratus  ordinem,  leiiilimo  ini|)ediuiento  ces-  ^ 

sanie,  promotus  non  exiilerit,  cappellania  '% 

sibi  coUala  ipso  iure  vacare  censealur,  et 
de  illa,  absqne  alia  declaralione,  per  abba- 
leni  alteri  qualificalo  providcri  possil. 


Ali.  C,  la57  PAULUS 

_^  14.  E(  nlibas,  prosila  domo  ahhaliali, 
ites  ei  ijoiia  (otiini  id  ci  (|iiid(|uid  està  clausura  stabu- 

cii|iiluli  quo  pa-  *  ' 

Ilo  sini  ajmi-  loruiii  veiiiendo  usque  ad  torcular,  et  a 
(lido  torculari  eundo  per  longiludinem 
liorli  usqni^  ad  stalmlum ,  por  dilcclum 
lìliuni  RaynalduMi  sivo  Keynal  possessum; 
et,  residuum ,  non  comprehensis  eis  (piae 
sunt  a  dormitorio  et  refectorio,  capitulo 
et  canonicis  praefatis  remancat,  ad  domi- 
llcandum  et  doinos  canonicalcs  et  clausuras 
aedificandum,  secundum  partem  et  distri- 
butionem  per  diclos  deeanum  et  capilulum 
fociendam  ;  quodque  domus  et  omnia  et 
singula  bona  ,  res  et  iura ,  fructus  ,  red- 
ditus ,  proventus ,  dominia ,  haereditagia , 
lerrae,  prata,  pascua,  census  et  alia  iura, 
quae  ad  singula  suppressa  oflìcia  respe- 
clive  et  divisim,  spectent  et  pertineant  ad 
dignitates  et  personatus  seu  officia,  loco 
suppressorum  ol'lìc.  erccta,  prò  tempore 
obtinentes,  libere,  prout  hactenus  spccta- 
runt  et  pertinuerunt;  et  si  contingat  quod 
aliqui  ex  canonicis  adquirant  aliquas  domo.s 
in  ipso  oppido  ,  a  domo  quam  dileclus 
filius  Franciscus  Vachat  habitat  veniendo 
directe  ab  utraque  parte  usque  admuros 
ipsius  oppidi,  dietae  domus  sic  acquisitae 
et  ab  illis  depcndentia  quaecumque,  ulii- 
cumque  fuerint,  etaliae  praedictae  domus 
claustrales,  nonconiprelicnsis  dictis  domi- 
bus  dignitatum  et  personatuum  praedicto- 
rum,  eisdern  decano  et  capitulo  pertineant; 
et  illae  prò  temjiore  vacantes ,  canonicis 
seu  aliis  eiusdem  ecclesiae  cappellanis  et 
habituatis  jilus  et  ultimo  oiTerentibus  ad 
vitam  benelìcialem  tantummodo  vendi,  et 
pecuniae  ex  hoc  jirovenientes  in  emptio- 
nem  librorum,  calicum  et  ornanientorum 
ecclesiae  praedictae  converti  debeanf.  Nec 
non  abbas,  ultra  id,  quod  dictis  canonicis  i 
competebat  loco  alimentorum  et  corum, 
quae  dictus  abbas  religiosis  suppeterc  tc- 
nebatur,  eisdem  canonicis  singulis  annis, 
super  fructibus  mensae  abbatialis,  ipso  el 
eius  succcssores  dietae  ecclesiae  abbates 
1  Gali.  Ciirist.  monaehis  (r.  t.). 
Bull.  Hom.  Voi  VI.  31 


lu   l'I'  241       An.  C.  lo57 

proll'm|lOl•ee\isl^■nle^;,  qnantilatemseptin- 
j^enloriim  biclii'Ioriiiii  grani,  iliadi,  fru- 
menti, cum  centum  modiisvini,  mensurae 
illius  oppidi,  necnon  trecenlas  scxaginla 
libras  luronenses  in  pecunia  numerata 
eisdem  decano  et  capitulo  perpetuo  in  festo 
S.  Remigii  dare  et  effectualiter  persolvere 
leneatnr,  saltem  donec  et  quousque  idem 
modernus  el  pio  tempore  existens  abbas, 
similes  grani,  vini  et  pecuniarum  quanti- 
tates  in  competenti  redditu,  oneribus  de- 
dnctis,  super  bonis  a  praefato  monasterio 
de[iendeiitibus,  et  de  pertinentiis  mensae 
abbatialis  pi-aefatae  existentibus,  realiter  et 
cum  effectu  assignaverit  ;  quod(|ue  prae- 
missorum  omnium  et  singulorum  aliorum, 
eisdem  decano  et  capitulo  in  futurum  com- 
petentium,  duodecima  pars  in  arcam  com- 
munem  dictorum  capiluli  anno  quolibet 
primituset  ante  omnia  prò  negoliis,  rebusel 
indigentiis  eorumdem  decani  el  capiluli  re- 
ponaturetrecondatur.  Reliqua  vero  in  dis- 
tribuì ionibus  quolidianis,  lam  eorumdem 
canonicoruni  quam  hebdomadariorum  et 
aliorum  cappellanorum,ad  diclamenetor- 
dinationcm  dicti  decani  et  capiluli  praedi- 
ctorum,  applicentur  el  distribuantur  ;  ac 
quod  dignitates ,  personatus,  canonicatus 
et  praebendas  ac  cappellanias  in  eadem 
ecclesia  nunc  et  in  futurum  obtinentes, 
et  illis  in  divinis  deservientes ,  habituati 
nuncupali,  sint  usuarli,  habeanlque  libe- 
rum  usum  in  nemoribus  sivo  caeduis  et 
Ibrcslis  ipsius  inonasterii,  ad  dicium  abba- 
tein  el  eius  mensam  abbatialem  spedanti- 
bus,  lam  ad  domificandum  in  claustro 
dietae  ecclesiae  quam  ad  comburendum, 
ac  ad  scallatos ,  paxillos  seu  perticas  con- 
ficiendum  et  capiendum  prò  eorumdem 
vincistam  ad  capilulum  seu  mensam  capi- 
tularem,  quam  ad  dignitates,  personatus 
seu  officia  ac  canonicatus ,  praebendas 
occlosiao  huiusinodi  spectanlibus,  necnon 
ad  delia,  prò  vinis  earumdem  vinearum 
recolendis,  componendum  et  faciendum  , 


An.  C.  1S57       242  Bl'LLAriIUM 

quae  quidoni  Ugna  ad  domifìcandum  et 
scallalos  ac  paxillos  et  pcriicas  conficien- 
duni,  eisdem,  ciim  signo  et  marca  dicti 
abbatis  more  solilo  libereulur;  ac  liberi  et 
immunessint  perpetuo  a  solutione  molen- 
dinagii  seu  molilurae  suorum  granorum, 
et  minagii  ac  fnrnagii  prò  siiis  et  suorum 
usa;  ipsique  capiUilum  et  habitnalidirtae 
ecclesiae  in  illiiis  claustro  solum  et  imi- 
cumfiirnuni  prò  onniibvis  liahere  possinl; 
et  quilibet  oblinens  digniLalcm  vel  perso- 
natum  seu  olììcium  ac  canonicatum  et 
praebendam  percipiat  distributiones  prò 
canonicatu  et  praebenda,  et  non  prò  di- 
gnitate  vel  personalu  seu  oflioio,  quaruni 
quidemdistribulionumtaxa  per  capitulum, 
secundum  quaalilatem  fructuum  et  reddi- 
luum  ecclesiae  pracdictae,  fiat  ;  ita  quod 
canonici  in  preshyteratus  ordine  non  con- 
slituti  solum  unamsemipraebendam,  et  tres 
cappellani  insimuKanlum  quantum  unus 
canonicus,  tam  in  distribulionibus  quoti- 
dianis  quam  aliis,  sic  quod  quilibet  ter- 
tiani  pailem  valoris  unius  praebendae;  et 
quilibet  cappellanus  bebdomadarius  unam 
semipraebendam,  et  magister  puerorum 
chori,  prò  se  et  praefatis  sex  pueris,  unam 
praebendam  cum  dimidia  per  manus  ijiso- 
rum  capituli,  pi'o  coruni  viclu,  vcstitu  et 
manutentione,  percipiant;  ita  quod  si,  jier 
praebendarum  praedictarum  suppressio- 
nem  aut  alias,  ecclesiae  praedictaefructus 
augeri  contiugat  tempore  procedente,  eo 
casu  etiam  dictorum  hebdomadariorum , 
cappellanorum  et  magislri  puerorum,  se- 
cundum canonicorum  distributiones,  au- 
geantur.  Bedellus  vero  capituli,  secundum 
discretioncm  corumdem  capituli,  salariuni 
percipiat;  et  quilibet  oblinens  dignilalem, 
personalum  velorticium  in  ecclesia buius- 
modihabeatsingulisannisduosmensescum 
dimidio;  ac  quilibet  canonicus  duosmenses 
de  absentia  continuos,  vel  pluribus  conti- 
nuis  vel  divisis  diebus,  quibus  nibil  per- 
dant  de  praedictis  suis  grossis  fruclibus, 


I50MA^'UM  An.  e.  Ib37 

sed  praesentes  reputenlur;  ila  tamen quod 
nuUus,  sive  constilutus  in  dignitate,  sive 
sii  canonicus  simplex,  absens  percipere 
valcat  quolidianas  distributiones,  in  quibus 
conlinenlur  grana,  vina  et  pecuniae,  quae 
prò  alimentis  eiusdem  capituli  data  fue- 
runl,  sic  quod  de  distribulionibus  prò  ab- 
^enlibus  nibil  minislrelui';  poterunl  tamen 
capitulum  praefati  cum  canonicis,  illorum 
permissione  et  liconlia  absentibus,  ex  insta 
et  ralionabili  causa,  super  liuiusmodi  fru- 
clibus et  distribulionibus  in  absentia  per- 
cipiendis dispensare;  licealque  dicto  abbati 
unum  canonicum  ex  numero  dictorum 
duodecim  babere,  qui,  etiam  absens,  suos 
grossosfructus  percipiat;  et  dignitates seu 
personalus  aul  officia  liuiusmodi  prò  tem- 
pore oblinentes,  quarnvis  absentesfuerinl, 
grossosfructus dignitaluni et  personatuum 
suorum ,  dieta  eorumdeni  absentia  non 
obstante,  percipere  valeant;  sed  deeorum 
praebendisnibil,  nisi,  ut  praelerlur,durante 
absentia  dictorum  duorum  mensium,  per- 
cipere possinl.  Et  quoties  dignitates  et 
personalus  seu  officia  ac  canonicatus  et 
praebendae,  necnon  cappellaniae  huius- 
modi  prò  tempore  vacabunt,  illi,  quibus 
de  iisdem  dignitalibus  et,  personatibus 
sive  officiis ,  canonicatibus  et  praebendis 
ac  cappellaniis  provider!  contigerit,  donec 
sinl  pacifici  possessores,  vel  aliquis  colliti- 
ganlium  super  illis  sentenliani,recreden- 
tiam  nuncupalam,  desuper  reporlaverit , 
iRiUos  fructus  ex  eis  percipere  valeant,  sed 
dirli  fruclus  per  ipsos  capilulum,  durante 
lite,  percipianlur;  et  ipsi  cajiiluluni  ex  illis 
divina  officia,  ad  (juae  dignitates,  perso- 
nalus seu  officia,  canonicatus  et  praeben- 
das  vel  cappellanias  buiusmodi  oblinentes 
lenenlur,  celebrari  facianl;  et  residuum,si 
quid  sii,  in  utililalem  et  prò  negotiis  ca- 
piluli  buiusmodi  converlalur. 

ì:;  15.  Quodque  decanus,  qui  loco  carne-  pccuii,iros  red- 
rarii,  ratione  onerum  camerariae  incuni-  ?''"'  digniuu- 

,  .  .  ...  l'US  assiguali. 

bcntium,  sexaginta  hbras  turoncnses  prò 


An.  C.  Ib37  nULUS 

una,  videlicel  in  S.  Ioannis  Bapliske,  ol  alia 
illariim  medietatihus  in  Domini  nostri  lesa 
Chrisli  Nativitatum  festivitatibus;  archidia- 
conus  autem,  ratione  oneruni  inflrmariae 
incumbentium,  triginta  Ubras  turonenscs 
prò  una  videlicet  in  celebritatc  Omnium 
Sanctorum,  et  alia  in  festo  Resurrcctionis 
eiusdem  Domini  nostri  lesu  Cbristi;  et  the- 
saurarius,  ratione  onerum  cellorariae  in- 
cumbentium, ultra  manutentionem  lampa- 
dis in  ecclesia  B.  Mariae  Viiginis  eiusdem 
monasteri!  continuo  ardentis,  sexat^intaso- 
lidos  luronenses,  prò  una  in  celebritate 
Omnium  Sanctorum,  et  alia  aoquis  portio- 
nibus  in  lesto  Resurreclionis  buiusmodi; 
hostellarius  vero  dimidium  dolium  boni 
vini  in  festo  Nativitatis  Domini ,  singulis 
annis  perpetuo,  capitulo  buiusmodi  per- 
solvere,  et  dictus  bostellarius  elcemosynani 
per  eum  feria  quinta  maioris  liebdomadae 
fieri  solitam,  similiter  perpetuo  illam  fa- 
cere;  sacrista  autem  onera  per  eum  sup- 
portali solita  ,  donec  sacrisi iam  buius- 
modi per  obitum  nunc  illam  seu  prò 
tempore  possidenlis  vacare  contigerit  ', 
omnia  doniinia,  iura,  fructus,  redditus  ci 
emolumenta  quaecumque  per  modernum 
sacristam,  ratione  ipsius  sacristia\pcrcipi 
solita,  penitus  percipiant;  diclusque  prio- 
ratus  deVendaco  eidem  sacristiaeunitus, 
etiam  eum  suis  iuribuset  pertihentiis  uni- 
versis,  mensae  capitulari  praedictae  perpe- 
tuo unitus  sit  et  remaneat;  ettunc  capitu- 
lum  buiusmodi  onera sacristiae  etprioratui 
de  Vendaco  praediclis  incumbentia  onini- 
no supportare,  ac  ecclesiam  praediclam  in 
omnibusmanutenere  ac  reparare:  sic  lameii 
quod  idem  abbas  manutentionem  et  repa- 
rationem  buiusmodi,  nunc  et  donec  dieta 
unio  suum  sortita  fuerit  effectum ,  more 
solito  lacere  teneatur;  et  expensae  convi- 
viorum  quae  dominica,  cuius  missae  in- 
troitus  incipit  Quasi  modo,  et  B.  Mariae 
Magdalenes  ac  translationis  eiusdem ,  na- 
tivitatum ac  anniversari!  ipsorum  Gerardi 

1  Contirjei-il,  omnino  sìipporlarc  leneanbir;  sai 
citm  priniiim  illam  sic  lacare  conliijeril,  omnia 
etc.  Ex  Gali.  Christ.  (n.  t.). 


IH  PP.  5i3      An.  C.  I5S7 

et  Bertae  fundatoium  diebus  lleri  solebanl, 
inpiiseleemosynis  dictis  diebus,  iuxta  ta- 
xam  seu  providam  ordinai ionem  per  ab- 
batem  et  ca|>ilvdum  desuper  fariendam, 
expensis  ipsorum  decani  et  capiluli,  per- 
petuis  futuris  temporibus  erogandis  et 
distribuendis  convertantur  et  applicentur. 

§  IO.  Quodquc  spolia  decedentium  mo-  De  spuiiis  Je- 
nacborum  ,  quae  abbati  dicti  monasteiii 
pertinebant,  de  celerò  per  ipsum  abbatein 
exigi  non  possint,  nisi  canonici  ipsi  ab  in- 
testato decederent,  quo  casu  dictus  abbas 
sic  in  omnibus  bonls  mobilibus  succedat. 
§  17.  Ac  abbas  et  capitulum  praefati    Bona  mensa- 

1  ...  rum  noD  arren- 

i)ona  mensarum    suarum    praesentia    et  jand»,  aienan- 
fulura,  aliqua  locatione  seu  arrendalione  ''^  ''"■ 
ultra  novem  annos,  altero  non  consentiente 
et  inconsulto,  quoquomodo  arrendareseu 
locare  nequeant. 

§  18.  Ac  quod  ius  nominandiaddictam  lus  non.inandi 
abbaliam,  iUius  occurrente  vacatione,  ^A^^t^:^: 
praelatum    Franciscum  et  prò  tempore 
existentem   Francorum  regem  :    collafio 
vero  canonicatuum  et  praebendarum  bu-  Ad  oa 
iusmodi,   si    quando  et  eum  primum  ad  J,"'. 
dicium  numerum  reducti  fuerint,  ad  prae-  abbau; 
fatuni  regem  eldictum  abbatem,  ilaqund 
primo  vacaturorum  ad  abbatem,  et  secvmdo 
loco  etiam  vacaturorum  canonicatuum  et 
prcTbendarum  ad  regem  pnefatos  alterna- 
tive secundum  vacationem  illorum.  Collatio 
autem  dignitatum,personatuum,  cappella-   .y   digniuifs 
niarum,  iirioratuum,  parncbialium  eccle-  "'   p"sou.iius, 

\       ì-  1  ,.    •  ,-  abbati; 

siarum  et  aliorum  beneuciorum  a  dicto 
monasterio  dependentium,  ad  dictum  ab- 
batem pieno  iure;  praescntatio  vero  bene- 
ficiorumab  officiis  olim  i  nunc  in  dignifa- 
tes  creclis,  dependentium,  ad  decanum, 
archidiaconumet  Ihesaurarium  praedictos; 
aliorum  tamen  ab  officiis,  nunc  persona- 
libus  seu  officiis  sacristiae,  bostellariae  et 
cantoria  dependentium,  postiiuam  illorum 
fructus  mensae  capitulari  praedictae  appli- 
cati fuerint,  ad  capiluluni  et  capitulo  prae- 
falis,  et  collatio  seu  institutioad  abbatem 
respeclive  spectent  et  pertineant. 

1  Regularibiis  addit  Gali.  Christ.  (n.  t.), 


aiinniea- 
Iiis  vrro   :iller- 
re    regi    el 


QAA 


Ali  bonefii'ia  a 
prior.ilitiiis  de- 
pondenlia,    ca-  (IO    Bomcllo 
pilulo. 


Ad.  C.  1u37       ^244  BULLARIUM  nOMANl'M 

,  §  19.  Etquoniamadprioresprioriiliuiin 

de Lnnn'iaro,  do Moilolo et  de  Villari-S\ Iva, 
et  de  Oseyo  pracdictoruni, 
mensac  capitulari,  ut  praefertur,uniloriuii, 
forsitan  compelunt  aliqiiorum  bcnolìcio- 
rum  vel  offìciorum  ccclcsiasticorum  col- 
laliones,  praesentationes,  provisiones,  in- 
stitutiones  seu  aliae  dispositiones,  illac, 
poslqiiam  dictoiiiiu  piioratmini  iiiiio  prae- 
senliiini  vigore  sortita  fiiciit  clTecluin,  ad 
capitulum  pracfatos  penitus  spectcìit  el 
pertineant. 

§  20.  Quodque  omnos  cansac  diii^nilales 
Causae  c.ipiiu-  L'I  pei'sonatiis  scu  oflìcia  ohlineulium,  ae 

Iiiriiim  a    fani- 

luioipsocogno-  canoiiicol'ulii,  cappcllaiiorum  et  alionun 

scendac.  I      i  *i        ,  •        i  i      •  , 

liabiliialorum  eiusdem  ccclesiae,  tam  cn- 
niiaalus  quaiu  civiles  et  mixtac  ,  sive  de 
parte  ad  partcm,  corani  praefato  abbate 
auteius  vicario  in  loco  capitulari  eiusdem 
ecclcsiao  vel  alibi  infra  anibifuia  *  in  quo 
lial)ebunt  carceres  necessarios,  et  nullo 
modo  in  consislorio  officialatus  praefali 
traetenlur,  noe  ipsi  canonici  autbnbiluati 
in  carceribus  olficialatus  buiusmodi  in- 
troduci possinl,  sed  eorumdem  canoni- 
coruin  causac  activae  et  passivae  in  dicto 
capitulari  vel  alio  loco  infra  illius  am- 
bii uhi  tractari  dcbeanl. 

§  21.  Ac  quod  ecclesia  buiusmodi,  noe 
nonalìbas,  dignitales,  personatus  vel  oflì- 
cia oblinentos,  capitulum,  canonici ,  beb- 
domadariiel  alii  cappellani,  personae,  mi- 
nistri et  baliiluati  occlesiae  buiusmodi 
prò  tempore  existentcs,  cum  universo 
territorio  ipsius  olira  monasterii ,  nullius 
provinciao,  prout  prius  monasterium  et 
illius  abbas  ac  oflicia  obtinentes,  necnon 
conventus,  monachi  et  personae  ac  terri- 
toiium  buiusmodi  non  orant,  sic  de  cetero 
non  exislaat,  nulliquo  arcbiepiscopo  seu 
primati  subsint,  nec  ab  ilio,  praeterquam 
a  nubis  ci  successoribus  nostris  Romanis 
Pontilicibus  et  diclae  Sedis  legato,  visilari 
possinl,  eisdem  auctoritale  et  tenore,  perpe- 
tuo slaluimuselordinamus  ac  decernimus. 

1  Gali.  Clirist.  addii  eiusdem  (r.  t.). 


Ab])as  ci  ca- 
piluluni  e\cm- 
pti  declaranlur 


An.  C.  1537 
^  22.  Praclerca  abbati  et  capituloprao-   Capimio  ,iaia 
lalisinoxcculioneprfcsentiumdileclosfdios  dcndi    stallia 
Matburinum  de   Rupemorello  ,   Ioannom  ,'',",  "^è'^il'one' 
Andream  de  Ludcsse,  Antonium  Desqui- 
culx  et  Petrum  Foilbac,  alias  Gerbe,  ac 
alios  cloricos  saecularos,  quos  maluorini, 
eiusdem  i^cclosiae  canonicos  praobi'ndatos 
rocipiondi;  necnon  slalula  el  ordinationes 
ralionabilia  et  bonesla  ac  sacris  canoni- 
bus  non  contraria,  super  recepì  ione  per- 
sonarum  ac  celebralionc  divinorum  of- 
lìciorum  et  agendis  per  ministros  eiusdem 
occlesiae,    ac    ca]iitulis   generalilms    et 
parlioularil)us    celolirandis  et    tenendis , 
necnon  divisionibus  IVucUmm   faciendis, 
ac  dislribulionibus   percipicndis   voi  di- 
millendis,  et  boris  canonicis,  ac  tbcsau- 
rario  etaliis  olTiciis  necessariis,  necnon  iis 
(|uao  concernunt  decorem  et  honestalem 
diclae  ecclesiae,  etiam  quoad  dolalionem 
almutiarum,   ac   bonos  mores  dictorum 
magislri  et  puerorum,  et  super  aliis,  qua; 
cii'ca  omnia  praemissa  maiori  doclaratione 
indigebunt,    subslantia  non  mutata,    et 
prtcemincnlia  abbatis,  capituli  et  aliorum 
ecclesiae  prediclae  ministrorum  prò  tem- 
pore exislentium,  quas  ba])obunt  in  eadom 
ecclosia  ac  illius  eboro,  etiam  privando 
dislribulionibus,  et  alias  multando   non 
sorvanles    slalula   ecclesiae    buiusmodi, 
etiam  super honoresuperioribusexbibendo 
el  caeleris  omnibus  aliis  quae  viderint, 
slaUicnda,  condendi  el  edendi,  ac  condita 
et  odila,  quotios  opporlunum  fuerit,  mu- 
tandi ,  limitandi ,  corrigendi  et  interpre- 
tandi  secundum  rerum  et  temporum  qua- 
litates,  et  loco  illorum    aliud  vel  alia  sla- 
lula el  ordinationes,  quolics  eis  placuerii 
ci  visum  fuerit  expedire,  de  novo  edondi 
et  faciendi,  (piao,  poslquam  condita,  liini- 
lata  et  corroda  fuerint,  dieta  auctoritale 
apostolica  confirmala  sint  et  esse  cense- 
anlur,  el  ad  quorum  observalionem  singuli 
de  gromio  diclae  ecclesiae  adstricli  sinl, 
et  ad  id,  cum   poenarum  et  censurarum 


1 


An.  e.  lo37  PAULUS 

eci^lesiaslicarum  adiectiono,  compelli  pos- 

siiit,  plenani  et  liberarli  facultaleni  ci  an- 

ctoritalciii  concediinus  per  praesentes. 

§  23.  Necnon  abbatcm  et  iiionacos  prio- 

cum  ibbaiiiius  fatos    et  eorum  singulos ,  qui ,  propler 

pensai  a  qua-  IransgTessuni     insliluloiuni     rcgularuuii 

L"r?X!  ro'.'ip'é  P™'-^'''-'"^''"'"'  riliqiiaiii  apd-lasiao  nolani 

ad  niia:.umt|,ie  give irrenularilatcni aiU inluìl iililateni loisan 

Itcnelicia,  habi-  ^ 

liiai  ciiain  sac-  Incurferint,  ab  huiusmodi  excessibus,  nec 
non  apostasia  et  quibusvis  excommunica- 
tionis  et  aliis  senlenliis,  censuris  et  poenis 
ecclesiasticis,  qnam  praemissorum  occa- 
sione quomodolibet  incurrerint ,  eadem 
auctorllate  et  praescntium  tenore  absol- 
vinius,  sic  cum  eis  super  irregnlarilale, 
si  qnam,  censuris  huiusmodi  ligali,  missas 
et  alia  divina  officia  celebrando,  ani  alias 
seinimiscendocontraxerinl.qnodqueetiain 
abbas  dignitates,  personatus;  canonici  et 
cappellani  quaecuniipie ,  quodcunique  et 
qualiacuinque,  cum  cura,  sine  cura ,  sae- 
cularia,  alias  se  invicem  cornpalientia  be- 
neficia ecclesiastica ,  etiamsi  canonicatus 
et  praebendae  aut  dignitates,  personatus, 
administrationes  vel  officia  in  cathedra- 
libus,  etiam  metropolitanis,  post  pontifi- 
cales  maiores,  seu  collegiatis  ecclesiis 
Iniiusmodi  prineipali'S  fuerint ,  si  alias 
canonice  conferantur  auleliganlur,  prs- 
senlentur  vel  alias  assumantur  ad  illa  et 
instituanturineis,  etiani  post  reductioneni 
huiusmodi,  ac  si  regulares  num([uani  fu- 
issent,  absque  alia  dispensatione,  recipcie, 
et  illa,  necnon  quaecunique,  quodcumque 
et  qualiacumque  alia  beneficia  ecclesia- 
stica, cum  cura  et  sine  cura,  saeculariaac 
praedicti  ac  quoruinvis  Ordinum  regula- 
ria,  etiamsi  saecularia,  parochiales  eccle- 
siae  vel  earuni  perpetuae  vicariae;  regu- 
lariaverobeneficiabuiusrnodi,  monasteria, 
prioratus,  praepositurae ,  praepositatus, 
dignitates, etiam  comentuales, personatus, 
administrationes  vel  officia,  tam  saecularia 
quam  regularia,  consueverint  qui  perele- 
ctionem  assumi,  eisque  cura  inimiueal 


III  PP.  2/t5      An.  C.  Ibó? 

aniiiiaram ,  qnae  singuli  eorum  in  diclo 
nionasterio  vel  alilii ,  etiam  ecclesiis  ca- 
lliedralibus,  etiam  regularibus,  etiam  ex 
quibusvis  concessionibus  et  dispensatio- 
nibus  apostolicis,  etiam  natalium  et  aHatis 
ac  aliis  quibuscumque  defectibus  non  ob- 
staiitibus,  in  titulum  et  commendam  et 
alias  obtineantet  expectent,  ac  in  quibus 
et  ad  quaeius  eis  quomodolibet  competit, 
absque  nova  provisione  seu  commenda 
et  possessionis  adeptione  pereos  desuper 
faciendis,utprius,  quoadvixerint,  retinere, 
illaque  omnia  et  singula,  simul  vel  succes- 
sive, simpliciter  vel  ex  causapermutationis, 
quofies  eis  placuerit,  dimittere  et  eidem 
commendae  cedere;  ac  loco  dimissi  vel  di- 
missorum  aliud  vel  alia ,  simile  vel  dis- 
simile, aut  similia  vel  dissimilia  benefi- 
cium  vel  beneficia,  ecclesiasticum  vel 
ecclesiastica  quaecumque,  quotcumque  et 
qualiacumque  se  invicem  competentia  *  si- 
militerrecipere  et,  ut  pracl'ertur,  retinere; 
necnon  quascumque  pensiones  annuas 
super  quibusvis  fructibus,  redditibus  et 
proventibus  ecclesiasticis  eis  ibrsan  assi- 
gnatas,  etiam,  ut  prius,  quoad  vixerint, 
percipere,  exigere  et  levare;  ac  quibus- 
cumque gratiis  et  dispensationibus  ac 
indultis  sibi  et  eorum  cuilibet  apostolica 
vel  alia  quavis  auctoritate  quomodolibet 
hactenus  concessis,  necnon  eidem  erectae 
ecclesiaeacillius  abbati,  capitulo,  necnon 
dignitates  et  personatus  ac  canonicatus 
et  praebendas  inibì  prò  tempore  obtinen- 
tibus,  necnon  omnibus  et  singulis  bene- 
ficiatis  et  aliis  personis  ac  ministris  ipsius 
ecclesiae,  etiam  prò  tempore  existentibus, 
omnibus  et  singulis  privilegiis,  immunita- 
tibus,  libertatibus  2,  praerogativis,  conces- 
sionibus el  indultis,  cpiibus  aliaecollegiatae 
ecclesiae  saeculares  et  illorum  capitula  ac 
dignitates  et  personatus  obtinentes  necnon 
canonici  ac  clerici  beneficiati^  personae 
et  ministri  de  iure  vel  consuetudine  utun- 
tur,  potiunluretgaudent,uti,  polirietgau- 

1  Compalicniia  Gali.  Ctirist.  (r.  t.). 

2  Fusoriijus  addii  G.  C.  (r.  t.). 


An.  C.  1S57       246  BlLLAim-M 

dere  polerunt  quomodolibel  in  fuluriim,ac 
etiam  aliis  gratiis  et  indulgentiis  per  quos- 
cumque  Romanos  Pontifices  praedeces- 
sores  nostros  eis  ac  dicto  monastorio 
quoquoiTiodo  concessis,  quorum  omnium 
tenores  praesentibus  haberi  volumus  prò 
expressis,  quibus  antea  utebantur,  polic- 
bantur  ctgaudebant,  uti,  potiri  et  gaudere; 
necnon  beneficia  sub  eisdem  dispensatio- 
nibuscomprehensarecipereetiuxtaillarum 
tenorem  retinere libere  el  licitevaleant,  dis- 
pensamus,  sibique  pariter  indulgemus.  Ac 
omnem  inhabibtatis  et  infamiae  maculam 
sive  notam  per  eos,  pnvmissorum  occasio- 
ne, forsan  conlractam  penitus  abolemus, 
nec  non  beneficia  obtenta ,  et  ius  buius- 
modi  propter  reductionempraediclam  non 
vacare  et  commendas  non  cessare,  ac  dis- 
pensalioneset  gratias  et  indubabuiusmodi 
plenam  roboris  firmitatem  obtincre,  ac 
cum  clausuhi  permutandi  et  commendae 
cedendi  derogalionibus ,  ac  omnibus  et 
singubs  abis  in  eis  contentis  clausulis, 
eisdem  abbati,  capitulo  et  canonicis,  cliam 
post  reductionem  buiusmodi,  suflragari 
posse  et  debere  in  omnibus  et  per  omnia, 
ac  si  reductio  ipsa  minime  facta  fuisset, 
seu  illa  ecclesiae,  abbati ,  capitulo  et  mo- 
nacbis  praefalis,  ut  ecclesiae  saeculari  el 
personis  saecularibus,  principio  concessa 
fuissent  ;  ipsosipie  Deodatum  et  prò 
tempore  existentem  dictae  ecclesiae  ab- 
batem  ad  docendum  de  concessione  la- 
cultatis  eius  subdilos,  et  infra  limites 
praediclos  commorantes,  clericali  cbara- 
ctere  insigniendi,  et  minores  ordines  eis 
conferendi ,  ac  alios  maiores  ordines  ab 
aliis  recipiendi  licentiam  concedendi , 
aliisque  jirivilegiis  et  indultis  praediclis, 
olim  abbati  dicti  monasterii  prò  tempora' 
esistenti  concessis,  nullatenus  teneri,  nec 
ad  id  compelli  posse. 
§  24.    Sed  praesentes  ad  id  in  iudicio 

Praeseniiuni  li-  gj  extra  sufTiccre,  nec  allerius  probationis 

leiarum    Ormi-      ...  .    .     ,    , 

las.  adminiculum  requiri  debere,  necnon  eas- 


ROMANl'M  A"    e.  Ib37 

dem  praesentes  el  in  eis  contenta  quae- 
cumque,  quovis  praetextu  seu  quavis  oc- 
casione vel  causa,  etiam  necessario  expri- 
menda,  de  nuUitatis  vitio  aut  intentionis 
defectu,  per  quoscumque  iudices,  cuius- 
cumquedignitatis  existant,  notari  seu  impu- 
gnari  et  illarum  efTeclum  quoquomodo 
impediri  non  posse,  sed  suum  plenum  ef- 
fectum  sortiri  debere;  necnon  uniones  et 
applicationes  buiusmodi  sub  quibusvis 
revocalioiiibus,  suspensionibus  et  deroga- 
lionibus unionum  et  applicalionum  effe- 
ctum  non  sortitarum  per  nos  et  Sedem 
praedictam,  sub  quibuscumque  tenoribus 
et  formis,  etiam  prò  tempore  faciendis, 
nullatenus  comprebendi,  nec  comprehen- 
sas,  sed  semper  ab  eis  exceptas,  ac  per 
illas  iusquaesitumcsseet  censeri;  necnon 
pracmissa  omnia  el  singula  vim  contractus, 
fransactionis  et  concordiae  inter  ipsos 
abbatcm  et  capiluluin  invicem  ac  prae- 
falum  Franciscum,  et  prò  tempore  exi- 
stentem Francorum  regem,  necnon  Sedem 
praedictam,  favore  et  contemplatione  bu- 
iusmodi novae  ercctionis  et  ad  saecula- 
rilalem  reductionis,  obtinere ,  ac  inter 
cctera  Franciae  privilegia  adscribi  et  cora - 
putari:sic  in  praemissis  omnibus  et  sin- 
gulis  per  quoscumque  iudices  et  commis- 
sarios,  quavisauctoritale  fungentesetdictas 
Romanae  Ecclesiae  cardinales,  sublata  eis 
et  eorum  cuilibet  quavis  aliter  iudicandi 
el  interprelandi  facultate  et  auctoritate, 
iudicari  et  diffiniri  debere,  necnon  quidquid 
secus  super  praemissis  vel  eorum  aliquo, 
scientervelignoranler,  contigerit  attentari, 
initum  et  inane  decernimus. 

§  25.  Quocirca  venerabili  fratri  nostro  d  puiaii  e.-.- 
cjiiscopo  tielhleemitanensi,  et  ^lvernensls  ^es. 
ac  Aniissiodorensis  ollicialibusper  aposto- 
lica scripta  mandamus  quatemis  ipsi  vel  duo 
ani  unus  eorum,  per  se  vel  alium  seu 
alios,  praesentes  literas  et  in  eis  contenta 
quaecumque,  ubi  et  quando  opus  fuerit, 
ac  quoties  prò  parte  dictorum  abbalis  el 


rogalio. 


An,  C.  1357  PAULl'S 

capiluli  seu  alicuius  eorum  desiipcr  fu- 
erint  requisiti,  solemniter  publicanlcs, 
cisque  in  praemissis  elTicacis  defensionis 
praesidio  assislonles,  facianl  aiiolonlale 
nostra  presenles  lileras  ci  io  eis  contenta 
huiusmodi,  sub  censuris  el  poenis  eccle- 
siasticis,  firmiter  observari,  ac  singulos, 
quos  ipsae  praesentes  literae  conccinunt, 
iilis  pacilìce  gaudcre,  non  pcriniltenles 
eos  desuper  perqnoscumque,  quavis  au- 
clorilate  fungenles,  contra  praesenlium 
lenorem  quoniodolibet  niolesturi,  inipediri 
seu  perturbari;  contradictores ,  niolesta- 
tores  quoscumque  et  rebelles  percensuras 
et  poenas  ecclesiasticas,  appellatione  post- 
posila,  compescendo,  ac  censuras  et  poenas 
ipsas,  etiam  iteratis  vicibus,  quoties  opus 
fuerit,  aggravando,  invocalo  etiam  ad  hoc, 
si  opus  fuerit,  auxilio  brachii  saecularis. 
§  26.  Non  obstantibus  praemissis,  ac 
obstiniiura  de-  pnori  voluntate  nostra  praedicta,  necnon 
Lateranensis  concilii  novissime  celebrati 
unionesperpetuas,  nisi  in  casibus  a  iure  per- 
missis,  fieri  prohibentis  ,  et  quibusvis  aliis 
constitutionibus  el  ordinationibus  aposto- 
licis,  necnon  tundatione  laicali  monasterii 
de  Vezeliaco  huiusmodi,  et  translatione 
illius  status  de  monialibusin  monachos,  et 
de  monachis  in  stoculares,  ipsiusque  mo- 
nasterii  et  Ordinum  praedictorum  ,  iura- 
mento,  confirmalione  apostolica  vel  qua- 
vis alia  firmitate  roboratis,  statutis  etcon- 
suetudinibus,  necnon  privilegiis  et  indullis 
apostolicis  illis  ac  quibusvis  Universita- 
tibus  studiorum  generalium  et  illorum 
personis,  etiam  super  nominationibus  fa- 
ciendis  et  alias,  sub  quibuscumque  teno- 
ribus  et  formis  ac  cum  quibusvis,  etiam 
derogaloriarum  derogatoriis  aliisque  ef- 
ficacioribus  el  insolilis  clausulis,  necnon 
irrilanlibus  et  aliis  decretis,  eliam  motu 
proprio  et  quavis,  etiam  regia,  considera- 
tione,  ac  ex  quibusvis  causis  concessis, 
approbatis  el  innovalis,  quibus  omnibus, 
etiam  si  de  iUis  eorumque  tolis  lenoribus 
specialis,  specifica  el  individua  mentio 


lir  l'P.  247       An.  C.  1937 

lieri  debcrel,lcnore5  huiusmodi,  ac  si  de 
vi'rbo  ad  verbnm  inserti  forent,  praesen- 
lilnis  prò  suflicii'nler  expressis  el  inserlis 
iiabcutcs,  quoad  praemissa  specialiler  et 
exprcsse  derogamus,  et  sufficienler  dero- 
gatum  esse,  et  adversus praesentes  nemini 
sulTiagari  posse  decernimus  ;  ac  quo- 
rumvis  tribunalium  consuctudinibus,  nec- 
non conlradiclionc  alicuius  parlis  con- 
venlus  monaslerii  huiusmodi,  ac  dissensu 
seu  consensus  defeclu  vel  contradictione 
cuiusvis  dicti  Ordiais  su[»erioris  aul  alle- 
rius  Ibrsan  facta  conlrariis  quibuscumque; 
aut  si  aliquibus,  communiter  vel  divisim, 
a  dieta  sii  Sede  indullum  quod  interdici, 
suspendi  vel  excommunicari  non  possint 
per  literasapostolicas  nonfacientesplenam 
et  expressam  ac  de  verbo  ad  verbum  de 
indulto  huiusmodi  menlionem. 

§  27.  Decernenles  transumptis  prae-  Tr,in5um.iis 
sentium  seu  processibus  aut  literis  die-  *""'''  '''''^*- 
torum  executorum  aut  cuiuslibet  eorum, 
manu  notarli  publici  subscriptis,  et  sigillo 
alicuius  eorum  seu  alicuius  curiae  ec- 
clesiasticae  aut  personae  in  dignitate  ec- 
clesiastica conslitutae  munitis ,  eanidem 
prorsus  fidem  in  iudicio  et  extra adhiberi 
debere ,  quae  ipsis  originalibus  literis  ad- 
hiberelur,  si  Ibrent  exhibitae  vel  osten- 
sae. 

Nulli  ergo  etc.  couciusioues. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Pelrum, 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
quingentesimo  trigesimo  septimo,  tertio 
idusianuarii,  pontifìcatus  nostri  anno  in. 

Dal.  die  11  ianuarii  1537,  pontif.  anno  ni. 


XVII. 

lurisdklio  el  facultates  Vincentii  cardi- 
vai  is  NeapoliUnti  niuicupati,  in  alma 
Urhe  Icijali  (Ir  lalere  deputati,  oh  di- 
seessum Pontificis  versus  civitatem  Pla- 
centiae  '. 

i  Huiusmodi  legationum  liullas,  quarum  ma- 
gnus  est  numerus,  suporvacuas  arljitratussum,  et 
ideo  liane  solunimodo  et  atterani  ex  anli(]uioribus 
(liinoc.  VI,  constilut.  i,  Cnvi  onus,  toni,  iv,  pag. 
503)  posili,  ut  concessionem  iurisdictionum,  tem- 
pore variari,  dignoscat  lector. 


An.  C.  1B37 


Po'ilìfei  de- 
crevit  Placen- 
ti.im  se  confcr- 
re. 


2jÌJ^  TìniAlilUM 

Paulus  episcopus  servus  servorum  Dei ,  dilecto 
Alio  Vincentio,  tituli  S.  Mariae  Transtiberini 
presbytero  cardinali,  Neapolitano  nuncupato, 
in  Urbe  eiusque  territorio  et  districtu,  nostro 
et  Apost.  Sedis  legato,  salutem  et  apostoli- 
cam  benedictionem. 

Licet  potestatis  plenitudo  Jesuper  no- 
bis  commissa  sii,  et  universi  gregis  do- 
minioi,  divina  disponente  clementi;i,  enram 
liabean)us,  lìneni   lanicn  hunianae  possi- 
bilitatis  excedere  non  valenles,  conside- 
ranlesqyie  quod  circa  singnla  per  nosme- 
tipsos  apostolicac  servitulis  debilnm  ab- 
solvere  non  possnnuis,  nonnuniquam  aii- 
quos,  et  praecipue  sanclae  Romanae  Ec- 
clesiae  cardinales,  in  soUicitndinis  parleni 
assnmiinns,  ut  ipsis  vices  nostras  siipplen- 
tibus,  ministerium  nobis  desuper  commis- 
sum,  favente  pielale  superna,   tacilins  et 
salubrius  exequamur.  Et  quanivis  ad  cun- 
ctoruni  cbiistilìdelium  provincias,  civita- 
tes  et  loca  paternum  studium  et  diligen- 
fiam  adhilieanuis,   ad  abnam  Urbeni  ta- 
mcn  nostrani  acieni  noslrac  consideratio- 
nis  paternis  affectibus  dirigenles,  illam, 
cives,    incolas   et  babitatores    eiusdem , 
tamquam  peculiares  lllios  et  devotos,  di- 
bgentiori  cura  inluemur,  et  super  eoruni 
felici  regimine  pacifico  et  tranquillo  de- 
siderantes  specialiler  jirovidere,  ni  prae- 
servenlur  a  noxiis,  et  optatis  porlruantur 
increinentis.  Gum  itaque  nos,  prò  non- 
nuUis  arduis  et  urgenlibus  negociis  or- 
thodoxae   fidei  ac  publicum  reipublicae 
christiauae   commodum   concernentibus, 
ab  ipsa  Urbe  ad  aliquod  lempusdiscederc, 
et  ad  civitatem  nostrani  Placcntiani,  pro- 
vinciae  Mediolanensis,  nos  conferre,  et  di- 
missis  in  eadem  Urbe  Palatii  nostri  et 
Curiae    Camerae    Apostolicae   causarum 
audientiis,  necnon  gubernatore  seu  vice- 
camerario  ac  vicario   seu  eius  locumle- 
nente  et  senatore  ac  aliis  eiusdem  Urbis 
officialibus ,    Cancellariam   nostrani  sub 


nOMANVM  An.  C.  1557 

plumbo,  cuin  Cappella  et  nonnuUis  eius- 
dem Cancellariae  et  Curiae  Romanae  offi- 
lialiluis,  nohiscum  ducere  intendamus. 

§  1.  Nos,  volentes  interim  bono  et  fé-  Uco  pm  Vrbis 
liei  Urbis  et  Romanae  Curiae  praedicta-  mA„ae'rctimiDe 
rum  rcgimini  providere,  et  polissimum  [^^|;'";,';|'J|.';_^.|;;: 
ad  te,  ouem  etiam  in  niasnis  et  arduis  l'^i'i"!.!  Jepuiai 

'  "  ..    bic  eipressis. 

sacrosanclae  Romanae  Ecclesiae  negocus 
versatnm,  eximia  probitate  et  fidclilate 
rerumque geiendainm  experiontiaet  prae- 
cipue prudentia  ac  integritate  conipro- 
jjatuni  liabemus,  mentem  nostrani  coii- 
vertentes,  ac  sperantes  (juod,  ea  qnae 
libi  dnxcrimus  eommittenda,  gratia  tihi 
assistente  divina,  circumspecle,  pruden- 
ter, iusteel  fideliterexe(jueris:  le,  in  Urbe 
praedicta  eiusque  territorio  et  districtu 
ac  terris  et  locis  illis  adiaccniibus,  no- 
strum et  dictae  Sedis  legatum  de  latere, 
in  spiritualibus  ettemporalibus,  vicarium 
generalem ,  de  venerabiliuni  fratrum  no- 
strorum  sanetae  Romanae  Ecclesiae  cardi- 
nalinm  Consilio,  auctoritate  apostolica, 
tenore  praescntiuni,  usque  ad  beneplaci- 
lum  vel  ad  eanidem  urbem  reditum  no- 
strum dumlaxat,  creanius,  conslituinius 
et  etiam  deputamus. 

§'2.  Dantes  tilii   haruni   serie    pariter  F,.ouiias  cogno- 

,       ,  ,  ,-.  .  soeuiii  Ciius.is  et 

et  concedentes  plenam ,  liberam  et   om-  qu„scuiniiue  c- 
nimodam  potestatem  et  facultalem  ac  au-  "''"'  '^^^r^"^ 

r  -  puiueuui. 

ctoritatem,  Urbem  et  loca  praedicta,  cum 
eorum  tei'ritoriis,  dislrictibus  et  perti- 
nenliis,  necnon  personas,  cives,  babita- 
tores, etiam  curiales  et  ipsam  Romanam 
Curiaui  sequentes,  seu  ad  eamdeni  unde- 
cumque  venionles,  duni  in  ea  fuerint  , 
seu  in  ea  degentes,  et  incolas  eiusdem , 
cuiuscumque  status,  gradus,  ordinis, 
prff'eminenliae,  dignilatis,  etiam  pontili- 
calis,  fuerinl,  ac  eiusdem  Romanae  Curiae 
ollìciales  existant ,  etiam  si  se  exemptos  a 
quocumque  legationis  officio  praelende- 
n'ut,  nostro  el  dictae  Romanae  Eccb^- 
siac  nomine  gubernandi,  regendi  et  ad- 
minislrandi,  prout  coelestis  gratiae  infu- 


An.  C.  Ibó?  rM'Ll'S 

sio  et  tua  pi'udeiiliii   persuadeljuul,    re- 
fonnandi  et  corrigendi,    occupata  recu- 
perandi,  necnon  illa  et  alia  deformata  in 
prislinum  et  de!)itnni  statimi  rcducendi, 
et  iiirisdictioneni  ouiiiiuiodain  exercendi; 
civiles  et  criminales,  ecclesiasticas  et  spi- 
ritiiales,   et  super   quihuscumque  niona- 
steriis,  prioribus  ^,  praeposituris,  canoni- 
calibus  et  praebendis,  dignitatibus,  per- 
sonatibus  ,    adniinistrationibua,    ofTiciis  , 
ceterisque  beneliciis  ecclesiasticis,    cani 
cura  et  sine  cura,   saecularibus  et   quo- 
rumcumque  Ordinum  regularibus,  et  pro- 
fanas  ad  forum  eoclesiasticum  quocum- 
que  iure  spectantes,  ac  niixtas  quascum- 
que,  tam  in  dominio  nostro  quain  extra, 
per  appellationes   extraiudiciales   vel  ge- 
nerales  qua?relas,  etiam  non  obstantc  quod 
ad  ipsam  Romanam  Curiam  legitime  de- 
volulae,    aut  in  illa  de  iuris  necessitate 
tractandae   seu    finiendae    non  existant, 
illarumque  et  etiam  aliorum  quorumcum- 
que  et  -  quibuscumque  iudicibus  ecclesia- 
sticis  et  saecularibus,  quacunique  aucto- 
ritate,  dignitate  seu  prseeminentia  fulcitis, 
ad  nos  et  Romanam   Curiam  ac  Sedem 
huiusmodi,  et  prò  quibuscumque  grava- 
minibus  vel  defìnitivis  sententiis  prò  tem- 
pore interpositis,   primarum  et  secunda- 
rum  ac  ulteriorum  appellationum  causas, 
una  cum  negocio  principali,  coniunctim 
vel  divisim,  vel  alias,    prout  tibi   visum 
fuerit,  ac  omnibus  et  singulis  earum  in- 
cidenlibus,  dependentibus,  emergentibus, 
etiam  summarie,  simpliciter  et  de  plano, 
sine  strepitu  et  iigura  iudicii,   sola  facti 
ventate  inspecta ,    alias    iuxta   casum  et 
prout  libi  videbilur,  etiaiu  cum  potestate 
citaudi  in   eadem   Curia  Romana,  eliam 
extra  eam,  per  edictum  publicum,  con- 
stilo summarie  de  non  luto  accessu,  ac 
inliibendi  quibus  et  quolies  fuerit   inhi- 
bendum,  audiendas,  cognoscendas,  deci- 
dendas  et  fine   debito  terminandas  com- 
miUendi. 

i  PiioralibusCheinh.,  ed.   Liigil.  17li2  (r.  t.). 
2  Deest  forte  cm-am  (n.  t.). 

Ball.  Rum.  Voi.  VI.  32 


IH  Pf.  249     Al),  e.  loó? 

i;;  3.  Et  pan  modo  iater  audilores  dicti  Facuins  com- 

alatu   nostri    seu    eorum  locatenentes  i„  (-^,1,  et  ei- 
dislribui   (ut   moris  est)   faciendi,  et  per  ""• 
signaturam  nomine  nostro,  videlicet,    si 
illae  iudicibus  in  Romana  Curia  per  hacc 
verba,   videlicet,    Placet  domino   noslio 
Pupar;  si  ve  *  extra  eam,  praeterquam  ubi 
nos  fuerinuis,  dirigendae,  per  concessum 
inpra3sentia  domini  nostri  Papa?,  signandi; 
ac  omnia  et  singula,  per  signaturam  iu- 
slitiae  concedi  et  committi  solila ,  conce- 
dere et  etiam  eisdem  audiloribus  et  loca- 
tenentibus  seu  aliis  (|uibiiscumque  prae- 
latis  vel  iudicibus,  tam  in  Romana  Curia 
quam  extra  eam,  conimiltendi,  seu  per  te 
vel  alium  seu  alios  auiliendi,  cognoscen- 
di,  etiam  summarie,  simpliciter  et  de  pla- 
no ,  sine  strepitu,  ut  praefertur,    etiam 
rciteratione  terminorum  ex  stylo  Curiae 
seu    natura   observari  consuetorum ,    ac 
etiam  iilorum    omissione  ;    illasque  deci- 
dendi    et    lermiuandi ,    causasque  ipsas, 
quando   libi   placucrit,    ab  illis,    quibus 
commissae  fuerint,    tam  in  dieta  Curia 
quam  extra,  evocandi,  et  aliis  eliam  com- 
mittendi.  Et  quascumque  senlenlias,  per 
le  seu    eliam   alios  iudices  quoscumque 
latas,  lam  in  Romana  Curia  quam  extra 
eam,   etiam  si  in  rem  transiveriul  iudi- 
calam,  execulioni   debilae   demandandi, 
cum    decreto   literarum    executorialium 
seu   mandali  executivi,  etiam  cum  invo- 
catione  braciai  saecularis,  nullilates  pro- 
cessuum,  aclorum,   geslorum  et  senten- 
liarum  et  toUendi  et  finiendi,  ac  reslitu- 
tionem  in  integrum  adversus   rem  iudi- 
catam,   eliam  si   Ires  sentenliae  confor- 
mes  latae  fuerint,  etiam  gi-atiose  conce- 
dendi ,  dictarum  causarum  cognitionem , 
terminationem   et    execulionem    ac  cur- 
sum  instanliarum  vel  eliam  fatalium  sus- 
pendendi,  ac  restitutionem  ad  illa  etiam 
concedendi. 

S   4.    Necnon    constitutionibus    felicis    no,„.„  i- 
recordationis  Bonifacii  Papae  Vili ,  prae-  omnibus  priTi- 

1  Si  vero  Chei'ub.  1.  e.  (r.  t.). 


An.  C.   1537        250  BULLARIUM 

''«''■»•"■"""''■  decessoris  noslri,  de  una,  ci  concilii  a;e- 

per  sigiMliirnm  ^  ... 

iusiiii..e  rtero-  ncralis  de  duabus,  non  tribns  diactis,  et 

gali  solllis;  ...  .  .  .    .  , 

aliis  per  signaluram  uistiliae  deronan 
politis,  et  eliani  quibusvis  privilegiis  et  in- 
dultis,  tam  Curiae  causarum  Camerae  A- 
postolicae  generali  auditori,  quam  aliis 
ordinariis  iudicibus  dictae  Urbis,  etiam 
per  nos  concossis  et  approbatis,  etiam 
quod  illis,  nisi  per  signaturam  manu  no- 
i^tra  et  motu  proprio  coneessis,  derogari 
non  possit  disponenlibus,  et  iiactenus 
observatis,  spccialiter  et  expresse  dero- 
gandi. 

§  5.  Necnon,  si  nccessarium  fore  con- 
Rfferen,i..ri.!  jpexei'is,  ununi  vel  diios  signalurae  dum- 

qiie    BÌ|;iiftlui;ie  .  "^ 

iusiiiia.    juos  laxat  rcferendanos,  quos  malueris  et  ad 

Tel     iiimni    de-  i  l 'i  <    •  i 

puiandi.  '""'  'il'Ies  el  idoiieos  essecognoveris,  qui 

commissione?  iuslitiae  luiiusmodi  rcferen- 
dariare,  et  in  signatura  per  te  faciendatibi 
assistere,  ac  illi  interesse  licite  valeant , 
durante  legatione  tua  tantum  deputandi, 
et  alia  quae  sanctae  Romanae  Ecclesiae 
cardinales,  qui  hactenus  signaturam  iu- 
stitiae  habuerunt,  et  dictae  urbis  legali 
facere  et  exercere  potuerunt  et  debue- 
runt,  faciendi  et  exercendi. 
,^  6.  Omniaque  et  singida  beneficia  ec- 
Fncoiiai  rirra  clcsiastica,  cum  cura  et  sine  cura,  saecu- 

benelicior.  col-  ,      .  r»    .• 

laiiones.  lana  et  Urdinum  quorumcumque  reguia- 
ria,  etiam  si  dignitates,  etiam  maiores  el 
principales  fuerint,  et  ad  illa  consuevcrint 
qui  per  elcclioncm  aut  alium  nioduni 
assumi,  intra  limiles  tuae  legationis  con- 
sistentia  (basilicae  Principis  Apostolorum 
de  Urbe  ac  Laleranensis  et  Beatae  Mariae 
Maioris  ccclesiaruin  canonicatibus ,  prae- 
bendis  et  illis,  quae  ad  collalionem  ali- 
cuius  ex  venerabiliiius  fratribus  noslris 
sanctae  Romanae  Ecclesiae  cardinalibus 
praefatis ,  respectu  episcopatuum,  titulo- 
rum  suorum  presbyleralium  aut  diacona- 
lium  vel  alias  quocumque  modo  perli- 
nent,  dumtaxat  exceptis),  ac  quorumcum- 
que fomiliarium  luorum  conlinuorum 
commensalium  nunc  et  prò  tempore  exi- 


ROMANUM  An.  C.  1S57 

stentium,  etiam  si  ipsa  *  familiaritate  re- 
cessissent,  et  in  quibuscumque  provinciis 
seu  locis  consistant  beneficia  ecclesiastica, 
etiam  si  dispositioni  apostolicae  speciali- 
ler  vel  alias  ex  quavis  causa,  etiam  de 
necessitate  exprimenda,  praeterquam  fa- 
miliaritatis  noslrae  ,  aut  quoad  ea  ,  quae 
ad  dispositionem  tuam,  ratione  ecclesia- 
rum  vel  beneficiorum  tuorum  ,  non  per- 
linent ,  alicuius  cardinalis  viventis  gene- 
laliter  reservata,  seu  ex  quavis  generali 
reservatione  alTecta  fuerint,  cum  illa,  per 
cessus  vel  decessus  aut  alias ,  quavis  di- 
missione illa  nunc  et  prò  tempore  obti- 
nonliuin  ,  etiam  si,  ut  praefertur,  reser- 
v;ita  ruerinl  ,  dumniodo  etiam,  illorum 
coinmciulis  cessanlibus  vel  unionibus  tem- 
poralibus  dissohilis,  vel  alias  quocumque 
modo  vacare  contigerit ,  quibusvis  perso- 
nis,  de  quibus  libi  videbitur,  eliam  quae- 
cumque ,  quotcumque  et  qualiacumque 
lienelicia  ecclesiastica  obtinenda  et  expe- 
clanda.  Necnon,  et  si  extra  limites  tuae 
legationis  beneficia  aliqua,  ut  supra  qua- 
lificata, in  civitalibus,  dioecesibus  et  locis 
per  duas  diaetas  dictae  Urbi  propinquis 
vacaverint,  etiam  si,  ut  praefertur,  reser- 
vata fuerint,  dummodo  alicuius  ipsorum 
beneficiorum  reservatorum ,  praeterquam 
ex  familiaritate  nostra,  in  dictis  civitatibus 
el  dioecesibus  vacantium  buiusmodi,  fru- 
ctus ,  redditus  et  proventiis  sumniam  seu 
valorem  annuum  ,  secundum  communem 
aeslimationem,  vigintiquatuor  llorenorum 
auri  de  Camera  non  excedant ,  personis 
iiloneis  per  te  eligendis  conterendi,  et  de 
illis  etiam  providendi,  seu  illa  aliis  bene- 
lìciis  ecclesiasticis  ad  vitam  uniendi ,  an- 
ncctendi  el  iiicorporandi ,  verosquo  ulli- 
niarum  vacalionum  modos ,  etiam  si  ex 
illis  quaevis  generales  reservationes,  etiam 
in  corpore  iuris  clausae ,  resultcnt ,  prò 
expressis  babendis.  Ac  etiam  in  ipsa  Urbe, 
quamdiu  ab  ea  absentes  fuerimus ,  in 
quoscumquc  curiales  et  ipsam  Curiam 
1  Si  ipsi  a  familiorilate  etc,  Cherab.  (r.  t.). 


An.  C.  lliSr  PAl'LrS 

seqiienles  seu  cortisanoselofficialesquos- 
cunique  ipsiiis  Curiae  nostrae,  et  ipsorum 
officiorum  praesidentes,  cuiuscumque  di- 
gnitatis ,  status,  gi'adus,  ordinis  vel  con- 
ditionis  fuerint ,  dummodo  sanctae  Ro- 
manae  Ecclesiae  cardinales  non  existant, 
omnimodam  iurisdictionem  exercendi,  eos- 
que  prò  excessibus  puniendi,  et,  prout 
demeruerint  seu  deliquerint ,  a  suorum 
officiorum  exercitio  suspendendi,  et,  prout 
iustitia  suaserit,  eos  eisdem  officiis  suis 
privandi  et  destituendi. 
§  7.  Necnon,  etiam  inter  barones  et  mi- 
FacuUns  ius  di-  ijigg    (joniinos  teiTiporales  et  nobiles  ac 

cendi  oouira  uf-  ^  ^  ,       .        . 

ficijes  iioma-  persouas  alias  saeculares  et  ecclesiasticas, 
curiaies  ei  la-  necnou  couimunitates  et  universitates  ac 
rones,  commu-  populos  et  ooines  alios  saeculares  discor- 
des  et  differentes,  Urbis,  terrarum,  loco- 
rum  et  districtus  praedictorum,  pacem  et 
concord  iam  faciendi ,  et  inter  eos  tre- 
guas  indicendi  ;  ipsosque  ad  eas  et  ipsa- 
rum  observanliam  quibuscumque  poenis, 
districtionibus,  sententiiset  censuris,  prout 
tibi  videbilur,  compellendi;  concordes  in 
unitatis  et  cbaritatis  vinculo  confovendi 
et  confirmandi  ;  rebelles  et  delinquentes 
ac  eiusdem  Romanae  Ecclesiae  hosles 
censuris  et  poenis,  tam  ecclesiasticis  quam 
aliis,  etiam  pecuniariis  et  corporis  afflicti- 
vis,  arcendi  et  corrigendi ,  et  ad  nostrani 
et  dictae  Romanae  Ecclesiae  unitalem  re- 
ducendi. 

§  8.  Necnon  cum  luis  et  quinque  prae- 
Dispensandiq.ie  latoruui   86  asscrentium   familiaribus  et 

ad  plura  bene-  .        .  ...  . 

Scia  ei  circa  coutuiuis  commeusalibus,  et  decem,  quos 
("uumVfecus"  ^u  elegeris,  personis  aliis,  ad  duo,  et  si 
nobiles  vel  graduali  fuerint,  ad  Iria,  seu 
cum  dispensatione,  ad  duo,  ad  tertium  cu- 
rata ,  dummodo  inler  illa  non  fuerint 
nisi  duae  parochiales  ecclesiae,  seu  alias 
invicem  incompalibilia  saecularia,  etiam 
maiores  et  principales,  personatus,  admi- 
nistraliones  vel  officia ,  etiam  curata  et 
eiectiva,  in  cathedralibus,  etiam  metropo- 
litanis,  vel  collegiatis  ecclesiis,  parochiales 


ni  p^.  551     An.  e.  [\Ì3Ì 

ecclesiae  vel  earum  perpetuae  vicariae 
fuerint,  et  ad  duo  alia,  etiam  similia,  sim- 
jilicia ,  non  tamen  duos  canonicatus  et 
praebendas,  sub  uno  et  eodem  tecto 
unius  et  eiusdem  ecclesiae  consistentia , 
si  eis  et  cuilibet  eorum  alias  canonice 
conferantur  aut  eligantur,  praesententur 
vel  alias  assumantur  ad  illa,  et  instituan- 
tur  in  eis  simul  ad  vitam,  cum  potestate 
permutandi  et  commendae  cedendi,  toties 
quoties  in  titulum  et  commendam  respe- 
ctive  obtinenda.  Necnon  super  aetate  in 
decimoseptimo  dispensandi;  super  aetatis 
et  natalium  defectibus,  ad  unum,  et  in 
vigesimo  ad  duo;  necnon  super  defectum 
patientibus  ad  quaecumquc,  quotcumque 
et  qualiacumque  beneficia  ecclesiastica, 
etiam  si  canonicatus  et  praebendae  in  ca- 
thedralibus, etiam  metropolitanis,  vel  col- 
legiatis ecclesiis,  et  alias,  ut  praefertur, 
qualificata  fuerint  ;  et  ad  canonicatus  et 
praebendas  cathedralium  in  undecime,  et 
aliarum  coUegiatarum  in  octavo  suarum 
aetalum  annis;  et  de  non  promovendo 
ad  seplennium,  dummodo  infra  primum 
tricnnium  dicti  seplennii  ad  subdiacona- 
tus  ordinem  se  faciat  promoveri,  vel  aliud 
breve  tempus,  prout  tibi  videbilur;  ac 
etiam  de  promovendo  ad  saccrdotium  in 
vigesimoterlio  cum  saecularibus  clericis  ; 
cum  regularibus  vero,  in  vigesimosecundo 
anno  ;  et  de  suscipiendo  clericatum ,  mi- 
nores  et  sacros,  eliam  presbyteralus,  ordi- 
nes  in  Romana  Curia  a  quocumque  anti- 
stite ,  et  etiam  extra  eam ,  eliam  extra 
tempora  a  iure  statuta,  in  tribus  tamen 
feslivis  diebus,  dispensandi. 

§  9.   Necnon  quibuscumque  Cancella-  Facuiias  di-ro- 
nae   regulis  ,  processus  ,    acta  et  menta  (■,ai,ceii.,ri»c  oi 
causarum  ,  ac  etiam  praemissa  omnia  et  """p»" »"•""•. 
singula  concernenlibus,  dummodo  alteri 
non  tollalur  ius  quacsilum  ;  ac  etiam  iu- 
rispatronalus  laicorum,  quoad  beneficia 
familiarium  tuorum  et  alia  in  limitibus 
tiiae  legationis  vacantia  vel  ex  lune  vaca- 


An.  C.   1357        252  BTLLARirM   ROJIANrM 

tura ,  quae  de  ilio  ex  consuetudine  vel 
privilegio  fuerint,  in  totum,  alioquin  prò 
medietate  patronorum  eorumdem  dero- 
gandi. 
§  10.  Et  quascumque  persona?,  quibus 
Absoiveniique  litL^i'as  tuas ,  vigore  praesentium,  conces- 

»  ccnsuris;  .  .  .        . 

seris,  a  quibuscumque  excommuniciilio- 
nis ,  suspensionis  et  interdicti  aliisque 
ecclesiasticis  sententiis,  censuris  et  poe- 
nis ,  a  iure  vel  ab  homine ,  quavis  occa- 
'  sione  vel  causa  latis ,  si  quibus  quomo- 
dolibet  lune,  efiam  ob  non  paritionem 
rei  iudicatae  aut  alias,  in  casibus  in  re- 
gula  desuper  edila  expressis  ,  innodali 
erunt,  etiam  si  per  annum  et  ultra  in  il- 
lis  insorduerint,  ad  effectum  gratiarum 
suarum  dumtaxat  consequendum  ,  absol- 
vendi  ;  eorumque  omnia  et  singula  bene- 
ficia ecclesiastica,  cum  cura  et  sine  cura, 
saecularia  et  Ordinuni  quorumcumque 
regulai'ia ,  quae  in  lilulum  vel  connnen- 
dani ,  etiani  ex  quibiisvis  concessionihns 
ac  dispensationibus  apostolicis,  lune  ob- 
tinebunt  et  expectabunt,  ac  in  quibus  el 
ad  quae  ius  libi  quuniodolibet  competet , 
quaecunique,  quolcumque  et  qualiacum- 
que  fuerint ,  eorumque  fructuum ,  reddi- 
tuum  et  provenluum  verosannuosvalores, 
ac  buiusmodi  concessionum  et  dispensa- 
tionum  tenores  prò  expressis  habendi. 
§  il.    Necnon  quascum(|ue  concessio- 


Conimissioncs  1168,  sì  ìxi  evideutein  ulililalem,  super  alie- 
"l'i/l"-™  'su-  natìonibns  et  arrendationibus  perpetuis 
per   aiieuaiio- seu  lem[)oralibus ,  etiam  cmplivtlieuticis, 

nes       bonoruiii  ,  *,'.,.  , 

ecciesi,ie  con- quorumi  umque    bonoriuu    slabiluim    ad 


ccclesias,  rnonasteria,  dignitates,  benefi- 
cia ac  loca  alia  ecclesiastica  intra  limites 
tuae  legationis  consislentia,  cuiuscumque 
valoris  exislant;  in  aliis  vero  locis,  quan- 
tumcumque  reinotis,  usque  ad  valorem 
centum  ilorenoruni  auii  de  Camera  dum- 
taxat, spectantia ,  cum  insertione  tamen 
literarurn  lelicis  recordalionis  Pauli  Pa- 
pae  11 ,  praedecessoris  nostri ,  quae  inci- 
piunl,  Cioiì  ili  oDtiubiis  /mcJ/c('/s,  communi- 
ter  vel  divisili!,  concedendi. 


Ali.  C.  1B37 
§  li2.  Insuper  contradiclores  et  rebelles    comradicio- 

fì     .  .  .        .  ,       res  cliani  coer- 

([uoslibet  per  amotiones ,  privationes,  de-  cenai; 
posiliones,  relegationes  et  proscriptiones 
perpeluas  vel  lemporales,  etiam  sententia- 
iiler,  prout  ad  ipsam  Romanani  Curiain 
pertinuerinf ,  sublato  appellationis  obsta- 
(ulo,  compescendi. 

§  13.  Omniaque  alia  et  singula  ad  bo-    u...iiiai|iic  ra- 
lìorem  et  statura  nostri  el  ipsius  Romanae  pmiìL  facete 
Ecclesiae   et   populornm    commoditatem  p"'*"'' 
laciendi ,  gerendi ,  mandandi ,  ordinandi , 
disponendi  et  exeqncndi,  qiiae  necessaria 
qnomodolibet  et  opportuna  fore  cognove- 
ris,  et  qnae  nosmelipsi  lacere  possemus. 

§  li.  El  nibilominus  singulari  integri-  concessio qua- 

,„,         ri'  .       ,*         ■       .'.''  .  ,..        rumcunifiue    a- 

tale,  iKiei  constanlia ,  uislitiae  et  rectitu-  H.„um  f,,euiia- 
dinis  zelo,  darà  providenlia  ac  longacon- ["J"  "J.'^'^J,'°'^" 
summataquc  Urbis  el  Curine  pracdictarum  ""»• 
notitia  in  te  evidentissime  comprobatis, 
necnon  maturitate  consilii  per  te  arduis 
et  periculosis  nostris  ac  diclae  Sedis  ne- 
gociis,  fideli  experienlia  teslimonium  per- 
bibente,  praestitis ,  diligenter  perspectis, 
dignum  censentes  ut  le  non  minoribus 
praerogalivis  quam  praedecessores  nostri 
Romani  Ponlilìces,  alios,  qui  prò  tempore 
fuerunt ,  in  Urbe  legatos  prosecuti  sunt , 
prosequamur,  ultra  snpradictas,  omnes  el 
singulas  alias  lacultates ,  quae  prò  qui- 
busvis  aliis  diclae  Romanae  Ecclesiae  car- 
dinalibns  a  lempore  piac  memoriae  Alexan- 
driPaiKeVI,eliain  prtedecessoiis  nostri,  in 
ipsa  Urbe  depulatis  legalis,  |jer  quascum- 
que literas,  lam  sub  pliiml)0  quam  in 
Torma  brevis ,  sub  quacuiiique  forma  el 
expressione  verborum,  concessae  compe- 
riantur,  quarum  omnium  tenores,  ac  si 
de  verbo  ad  verbuni,  nibil  penilns  omisso, 
inserti  forenl,  praesentibus  prò  sulTicien- 
ler  expressis  baberi  volumus,  eidem  cir- 
cumspectioni  luae  barnm  serie  concedi- 
mus,  tibique  ut  illis  omnibus  et  per  om- 
nia ,  perinde  ac  si  illae  libi  specialiler  el 
expresse  concessae  forenl ,  uti ,  poliri  et 


g  and  e  re 
mus. 


ibcie  et  licite  valeas,  indulge- 


An.  C.  IS37 


n(?creiitni 
riUns. 


§  15.  Decernen(es  commissionibus,  rnanu 
mfcfonm'»" f '^- *"^  et,  vigore  praesentium ,  de  mandato 
g''ii-  nostro  ac  in  praesentia  nostra  signandis, 

ac  derogationibus  eis  concedendis,  in  iu- 
dicio  et  extra,  perinde  ac  si  propria  no- 
stra marni    signatae  tuissent,  stari  et  in- 
dubitatam  lìdem  adhiberi,  necnon  omnia 
et   singula  alia,  eorumdem  praesentium 
vigore,  per  te  seu  de  mandalo  tuo,  alias 
rite   prò  tempore  gesta  et  concessa,  ac 
quaecumque ,  quae   inde   sequcntur,  va- 
lida et  efllcacia  esistere,  et  suos  efi'ectus 
sortiri  debere. 
§  10.  Sicque  per  quoscumque  iudices, 
'-  quavis   auctoritate  fungentes,  sublata  eis 
quavis  aliter   iudicandi   et   interpretandi 
facultate  et  auctoritate ,  iudicari  et  inter- 
prctari   ac   definiri  debere,  ac  irritum  et 
inane  quidquid  secus  super  bis,  scienter 
vel  ignoranter,  contigerit  attentari. 
§17.   Mandanics  insuper  gubernatori , 
E-.eouiorum  vicario  ciusdeui  Urbis ,  auditori  Camerae 
et  senatori  ac  alns  omcialibus  quibuscum- 
que  in  ipsa  Urbe   praesentibus ,  necnon 
omnibus  et  singulis  baronibus ,  domicel- 
lis,  stipendiariis ,  nobilibus ,  civibus,  in- 
colis   et    babitatoribus  ac   personis    aliis 
Urbis,  Curiae ,  dislrirtuum    et    locorum 
praedictorum  ,  etiaui   ibrensibns   ibidem 
prò  tempore   degentibus ,    cuiuscumque 
dignitatis,  status,  gradus,  ordinis  vel  con- 
ditionis  t'uerint  ,  in  virtute  sanctae  obe- 
dientiae  et  sub  poenis  per  te  intligendis, 
ut   lilii  in  omnibus  pareant  efficaciter  et 
obediant  ,   omni   dilatione  et   exceptione 
cessante.  Nos   enim  per  te  prò   tempore 
facta,  concessa  et  acta  ac  gesta  quaecum- 
que, necnon  processus,  sententias  et  poe- 
nas ,  quas   per  le ,  vigore   praesentium , 
fulminari  contigerii  ,  rata  babebimus  ,  et 
faciemus,  auctore  Domino,  usque  ad  sa- 
tisfaclionem  condignam,  inviolaliiliter  ob- 
servari. 

§18.  Non  obstanlibus  privilegiis ,  in- 
dulgentiis,  tam  apostolicis  quam  aliis  ge- 


PAI'LIS  III  PP.  253       An.  C.  1S37 

neralibus  vel  specialilms ,  sub  quacuuKjue  Derogano  con. 
torma  et  expressione  verborum,  cuicum- 
que,  cuiuscumque  status,  gradus,  ordinis 
vel  condilionis  aut  Ordinum,  etiam  Ci- 
sterciensis,  Cluniacensis,  Praemonstraten- 
sis,  Grandimontensis,  Cartusiensis,  Vallis 
Umbrosae,  Camaldulensis,  Humiliatorum, 
Sancti  Benedicti  et  Augustini,  bospitalium 
Hierosolymitanorum,  S.  Ioannis  et  S.  Ma- 
riae  Teutonicorum,  Calatravensis,  S.  Spi- 
ritus  in  Saxia  et  Sancti  Antonii  seu  quo- 
rumcumque  aliorum  Ordinum  existanl , 
concessis,  confirmatis  et  innovatis;  ac  prae- 
dicti  Bonifacii  praedecessoris  de  una,  et  in 
concilio  generali  de  duabus  diaetis  edita, 
ac  Lateranensis,  Pictaviensis  et  generalis 
conciliorum,  nec  non  de  valore  expri- 
mendo  et  de  concessione  facienda  in  unio- 
nibus  et  illarum  contirmalionibus,  ac  de 
insordescentibus  in  censuris  per  tempus 
inibi  expressum  et  alias;  ac  de  non  expe- 
diendis  literis  exccutorialibus   et   seque- 
stris,  nisi  sub  plumbo,  et  aliis  constitutio- 
nibus  et  ordinationibus  apostolicis  necnon 
ecclesiarum,  in  quibus  saecularia  et  mo- 
nasteriorum  et  aliorum  regularium  loco- 
rum,  in  quibus  regularia  beneficia  huius- 
modi    torsan   fuerint ,  seu  a  quibus  illa 
dependere  contigerit,  et  Ordinum  quorum 
extiterint,  iuramento,  confirmatione  apo- 
stolica et  quavis  firmitate  alia  roboratis, 
slatutis  et  consuetudinibus  et  aliis  quibus- 
cumque     praemissis    obvianlibus,    quae 
omnia  et  singula  in  literis  per  te  super 
eisdem  praemissis  concedendis  latissime 
rxprimi  posse  volumus;  praemissis  accon- 
stitutionibus  et  ordinationibus  apostolicis 
necnon  quibusvis  aliis  privilegiis ,  literis 
et  exemplionibus  eis,  sub  quibusvis  ver- 
borum Ibrmis  el  clausulis,  etiam  deroga- 
loriarum  derogaloriis ,  per  nos  et  Sedem 
■amdem  concessis  et  concedendis  in  pò- 
>terum,quorumcumque  tenorum  existanl, 
per  quae,  praesentibus  non  expressa  vel 
lolaliter  non  inserta,  elìectus  earum  im- 


An.  C.  1557       254-  BILLARIUM 

pediri  valeal  quomodolibet  vel  diiTem,  et 
de  quibus  quorumque  totis  tenoribus  de 
verbo  ad  verbiini  habenda  sit  in  noslris 
Hteris  mentio  speciali^,  qiiae,  quoad  boc, 
cuiquam  nokimus  siidragari. 

§  10.  Vobimus  autem  quod,  in  conces- 

'•«s»'»s'"s"«  sionibus,  oratiis  et  iiteris  per  te  vigore 

honieneaiuriii- praesentium  laciendis  ,  praesentes  blerae 

eoiitmuiioncm'!  iiullatenus  inserantur,  sed,  absque  illarum 

insertione,  perinde  plenum  sorliantur  cf- 

fectum,  ac  si  ipsae  praesentes  de  verbo  ad 

verbum  insererentur. 

§  20.  Tu  igitur,  dilecte  fdi,  munus  bu- 

""""""■ ''"8  ■  iusmodi  devota  mente  suscipiens,  te   in 

lum  ul  L'iiis  mii-        ,  _  ^ 

nus  diii?i>nier  lllius  exccutione  soUcitiuii ,  ac  verbo  , 
eiequaiui.  gepmone  et  opere  studiosum  et  diligentem 
exbibeas ,  quo  ex  luis  laboribus ,  divina 
l'avente  gratia  ,  optati  fructus  succedant , 
quos  speranius.  Tuque  per  soliciludinem 
tuam,  praeter  aeternae  retributionis  prae- 
mium ,  merito  apud  nos  et  Sedem  prae- 
dictam  commendari  possis. 

Datum  Komae  apud  S.  Petrum ,  anno 
Incarnationis  dominicae  millesimo  (juin- 
gentesimo  trigesimo  seplimo ,  undecimo 
kalendas  apriiis ,  pontifieatus  nostri  an- 
no quarto  i. 

Dal.  die  22  raarlii  1537,  ponlif.  anno  ni. 


XVIII. 

Confirmatio  et  nova  concessio  pnvilcgio- 
rum  et  gratiamm  auditormn  fìotuc  Ro- 
manae  2. 

Paulus  episcopus  servus  servoram  Dei, 
ad  perpetuam  rei  memoriam. 

Romani  Pontifieis  consueta  benignilas 

ea ,  quae  per  praedecessores  suos ,  prae- 

F-jorJium.     scrlim    pcrsonarum   siili   et  Apostolicae 

Sedi    conlinuos     laborcs    impendenliuni 

commodum    ac    utilitalem    conccraentia 

1  Lege  tei-lio  (r.  t.).  2  Ad  haec  vide  consti- 
lutionem  XIII  Gleni.  VII,  Conrcnit,  pag.  81  liu- 
ius  tomi. 


ROM.ilNUM  An.  C.   183? 

concessa  suol,  ul  tirma  perpetuo  et  illi- 
bata persistant,  libenter  approbat,  prout 
in  Domino  salubriter  conspicit  expedire. 

§  1 .   Dudum  siquidem  felicis  recorda-  Puiaiti.-,-*  mui- 
tionis  Julius   secundus ,  Leo  decimus  et  duJnlus  ^lar- 
Clemens  septimus,  Roiuani  Ponlifices  prae-  "''  *""' 
decessores  nostri,  dilectis  fdiis  causarum 
Palalii   Apostolici    auditorihus  ac  eorum 
locumtenentibus  tunc  et  prò  tempore  exi- 
stenlibus   et   eorum  collegio  diversa  pri- 
vilegia^ concessiones ,  exemptiones,  ante- 
lationes,  pi'aerogativas,  fac.iltates,  gratias 
et  indulta  tunc  expressa  gratiose  conces- 
serunt  et  approbarunt. 

S  !2.  Nos  diiinuin.quin  potius  debitum,   Qu.s  hi.' pou- 
censentes  dictos  auditores  et  locatenentes, 
qui  prò  pidilica  ulililate  quolidie  et  in- 
cessanter  iiivigilanl,  el  in  iustilia  personis 
ad  Sedem  ipsam  ex  omnibus  mundi  par- 
tiiius  confluentibus   mlnislranda  immen- 
sos  lajjores  sustinent ,  prò  eorumdem  la- 
horum  remuneratione ,  illorum  exigenti- 
lius  merilis,  et  ut  commodius  se  alere  ac 
suslenlare  valeanl,  non  minoribus  gratiis 
ac  praerogalivis,  quam    a   dictis    praede- 
cessoribus  nostris  reportarunt,  eos  prose- 
qui  volentes,  molu  proprio,  non  ad  ipso- 
rum    auditoruni    seu    locatenentium   vel 
aliorum  prò  eis  nobis  super  boc  oblatac 
petilionis  instantiam,  sed  de  nostra  mera 
liberalitate   ac   ex  certa  nostra  scientia  , 
omnia  et  singiila  privilegia,  exemptiones, 
antelationes,  praerogalivas  ^,  concessiones, 
gratias ,  lacultates ,  literas  ac  indulta  hu- 
iusmodi,  per  dictos  et  alios  noslros  prae- 
decessores eisdem  auditoribus  et  locate- 
nentibus  ac  eorum  singulis,  in  genere  vel 
in  specie,  concessa,  quaecumque,  quol- 
cumque  et  qualiacumque  sint,  ac  cuius- 
cumque  teiioris  et  conlinentiae  exisfant , 
quorum  omnium  formas  et  tenores,  ac  si 
de  verbo  ad  verbum  insererentur,  prae- 
senlibus  prò  expressis  liabentes,  cum  om- 
nibus et  singulis  derogationibus,  decretis 
et  clausulis  in  cis  contentis,  in  omnibus 

1    Aiitclationniii    praeroiintivas.     Beriiinus,    /( 
Tribunute  iMla  S.  liola  Rom.  (r.  t.). 


An.  C.  1S37  PAULUS 

et  per  omnia,  auctorilale  apostolica,  te- 
nore praesenlium  confirraamus  el  inno- 
vamus,  illaque  sibi  et  eorum  cuilibet,  et 
prout  dicti  ac  alii  praedecessores  conces- 
serunl,  de  novo,  prò  potiori  cautela,  con- 
cedimus  et  indulgemus. 

§  3.   Ac  privilegia  e(  gratias  diloctis  fì- 
Priviiegia  re-  His  referendariis  nostris  seu  eorum  col- 

ferend.iriÌ5     a-  .       . 

posioiicis  con- legio  concessa  ac  m  posterum  conceaenda, 


"dend.r,  "il-  '11^  prò  sufficienter  expressis  habentes , 


cedi' 


dema.idiioriiius  gyjj,  eisdem  auditoribus  et  locatenentibus 

COmiliDtliCAl  ; 

ac  eorum  collegio ,  aucloritate  et  tenore 
praemissis,  communicamus,  seu  illa  de  novo 
eis  concedimus,  ac  praesentes  lifera?  et  in 
eis  contenta  quaecumque ,  sub  cuiusvis  ' 
suspensionibus,  derogationibus  ac  revoca- 
lionibus  in  contrarium  factis  et  faciendis, 
minime  comprehendi  noque  illis  derogari 
posse,  nisi  eorumdcm  audilorum  ac  loca- 
tenentium  ad  id  expressus  accesserit  as- 
sensus;  ac  irritum  et  inane  quidquid  se- 
cus  super  iis  a  quoquam,  quavis  auclori- 
tate, scientervel  ignoranter,  conligerit  at- 
tentari,  decernimus. 

§  A.  Quocirca  prò  tempore  existenlibus 
Eucucores  de-  sauctac  Romanac  Ecclesiae  camerario  et 

potai;  rt         •  ri  4  T 

Liuriae  causarum  tamerae  Apostolicae  ge- 
nerali auditori  ac  in  Urbe  in  spirilualilni? 
vicario,  per  praesentes,  motu  simili,  man- 
damus  quatenus  ipsi  vel  duo  aut  unus  eo- 
rum, per  se  vel  alium  seu  alios,  praesen- 
tes literas  ac  in  eis  contenta  quaecum- 
que, ubi  et  quando  opus  fuerit,  et  quo 
ties  prò  parte  dictorum  auditorum  et  loca- 
tenentium  seu  alicuius  eorum  desuper 
fuerint  requisiti,  solemniler  publicanles , 
eisque  in  praemissis  elTicacis  defensionis 
praesidio  assistentes,  facianl,  auctoritale 
nostra,  cos  et  eorum  quemlibet  confìr- 
matione  ,  innovatione  ,  concessione,  in- 
dulto, communicalione  et  decreto  ac  aliis 
praemissis  pacifice  frui  et  gaudero,  non 
permittentes  eos  desuper  per  quoscumque 
quomodulibet  indebite  molestari,  conlra- 
diclores  quoslibet  et  rebelles  per  censu- 

1  Quibusvis,  Beininus  1.  s.  e.  (n.  t.). 


I"   ff^-  255       An.  C.  1^37 

ras  occlesiaslicas  ac  alia  iuris  remedia , 
appellatione  postposita,  compescendo,  in- 
vocato etiam  ad  iioc  ,  si  opus  fuerit,  auxi- 
lio  bracliii  saecularis. 

§  5.  Non  obslanlibus  conslilutionibus  conir.iriis  de- 
ci ordinationibusapostoliciseditis  ac  eden-  '"^'''• 
dis,  etiam  perpotuis,  privilegiis  quoque, 
indullis  et  literis  apostolicis,  gratiis  ac 
concessionibus  per  quoscumque  Romanos 
Pontifices  praedecessores  nostros  ac  nos 
et  Sedem  eamdem ,  sub  quibu^cumque 
tenoribus  et  formis ,  ac  cum  cpiibusvis 
clausulis  et  decretis,  etiam  iteratis  vicibus, 
quibuscumque,  quocumijue  nomine  nun- 
cupLMitur  et  dignitale  seu  maiorilale  prae- 
fulgeant,  in  genere  vel  in  specie,  eis  seu 
eorum  coUegiis ,  concessis ,  approbatis  et 
innovatis,  ac  in  posterum  concedendis, 
approbandis  et  innovandis.  Quibus  omni- 
bus ,  etiam  si,  prò  illorum  sufficienti  de- 
rogatione ,  de  illis  eorumque  totis  teno- 
ribus specialis ,  specifica  et  expressa 
mentio  babenda  aut  exquisila  forma  ser- 
vanda  foret ,  ac  in  eis  caveatur  expresse 
quod  illis  nuUatenu?  derogari  possit,  illo- 
rumque  omnium  lenores  prò  sufficienter 
expressis  ac  insertis  habentes ,  hac  vice 
dumlaxat ,  illis  alias  in  suo  robore  per- 
mansuris,  barum  serie,  motu  ac  scientia 
similibus ,  derogamus  ;  necnon  omnibus 
illis,  quae,  in  literis  eisdem  auditoribus  et 
locatenentibus  seu  eorum  collegio  con- 
cessa, voluerunt  dicti  praedecessores  non 
obstare,  quae  prò  repetitis  habeantur,  ce- 
terisque  contrariis  quibuscumque. 

§  6.  Et  quia  difficile  foret  etc.  Eiempijs  edem 

Patum  Romao  apud  Sanctum  Marcum,  "''''"''■ 
sub  annulo  Piscatoris,  die  decimaseptima 
augusti,  millesimo  quingentesimo  trige- 
simoseplimo,  pontificatus  nostri  anno  in. 

Kilt,  die  17  aui;iisli  1537,ponlif.  .inno  ui. 

Sc(juìtur  conccssìo  exemplionis  a  gabella 
vini. 

FaQlas  Papa  III,  motQ  proprio  etc. 

Attendontes   continuos   labores ,    quos  Cius»  concei. 
dilecti    filii   causarum   Palatii  Apostolici  ''"'"'■ 


An.  C.  1537       256  lìULLAIìlLM 

auditores  et  eoriiin  localenentes,  prò  ad- 
ministranda  iuslitia  personis  ad  Sedenti 
Apostolicam  ex  omnibus  mundi  parlibus 
confluenlibus,  ac  in  causis  corani  eis  prò 
tempore  vertcniibus  iugiter  perlerunt,  ac 
propterea  dignum  reputamus  ul  illis  gra- 
liosos  favore?  et  opportuna  commoditatis 
auxiiia  impendaaius. 
§  i .  A^olcntes  igitur  eos  specialibus  fa- 
B\empiio  an-  yoribus  et  QTatils  proscqui,  niotu  proprio 

diloiumn  g  bel-  *-       ,  *  '  ^       ' 

la  villi.  et  ex  certa  scientia  nostra,  eisdem  audito- 

ribus  et  locatenentibus,  quos,  sicut  accc- 
pimus,  felicis  rccordationis  Clemens  Papa 
VlI,praedecessor  noster,  inter  alia  privile- 
gia illis  concessa,  a  solutionc  et  exaeliono 
quarumcumque  gabellarum  et  onerum 
liberavi!  ac  exeniit ,  ut  privilegii  liuiiis- 
modi  plenariuni  consequantur  effectum , 
quod  ipsi  et  eorum  quilibet,  ad  nostrum 
etApostolicaeSedis  beneplacitum,  singulis 
annispro eorum  usu  et  victu  quindecim  ve- 
getes  1,  cuiuscumquequalitatis  vini,quan- 
documque  illis  placuerit ,  absque  alicuius 
dohanae  seu  gabellae  ac  aliorum  onerum 
solutione,  ex  Ripa  seu  aliundc  pefcipere 
ac  habere  libere  et  licite  valeant,  aucto- 
ritate  apostolica,  tenore  praesentium,  de 
speciali  grafia  indulgemus,  ac  licenliam 
et  facultatem  coacedimus. 
§  2.  Mandantes  nihiloniinus  modernis 
inhibiiio  con-  30  pro  tcmporc  cxistcnlibus  camerario 
Ira   oii;d.iic5,  jjQgjfQ   gp    dofflus   uostrac    magislro    ac 

qmeosdesuiei  .  ?    i    i 

moiesiareni.  clericis  L.amerae  Apostolicae  et  dohane- 
riis,  omnibusque  et  singulis  dohanae  no- 
strae  officialibus,  ac  aliis  ad  quos  quouio- 
dolibet  spectat,  in  virtute  sanctaj  obedien- 
tiae,  ac  sub  excommunicationis  lata?  senten- 
tite  poena,  quani  si  centra  fecerint,  illos  eo 
ipso  incurrere  volumus,  quatenus  de  ce- 
lerò in  perpetuum  ,  singulis  auditoriJnis 
ac  locatenentibus  pnedictis,  quolibetanno, 
quindecim  vegetes  vini  huiusniodi,  alisqnc 
aliqua  gabellae  seu  doiianae  ac  onerum 
solutione  et  gratis ,  quandocumque  ab 
eisdem  auditoribus  seu  eorum  aliquo  re- 
f  l'eges,  modius,  doliurn,  vas  vinarium  (n.  t.). 


ROJIAKU.M  Ali.  C.  ib57 

quisiti  luerint ,  tradant ,  ac  tradi  faciant 
necabeisaliquid,praemissorum  occasione, 
exigant  seu  exigere  praesumant  ;  ac  illis 
et  eorum  cuilibet ,  quotics  op])ortunum 
lucrit,  mandata  ad  id  necessaiia  expedianl 
ac  expediri  faciant,  omni  mora  et  exce- 
ptione  cessantibus,  ac  per  eos,  ad  quos 
spectat,  sub  poenis,  etiam  pecuniariis,  eo- 
rum arbitrio  imponendis,  observari  faciant. 

§  3.  Non  obslantibus  constitutionibus  oerogaiio  con- 
ct  ordinationibus  ac  locationibus  ,  etiam '''"'"'""■ 
apostolica  auctoritate  factis  ac  faciendis, 
slatutis  et  consuetudinibus ,  eliani  iura- 
mento,  etc.  roboratis,  priviiegiis  quoque, 
indullis  et  literis  apostolicis  camerario  , 
magislro,  dohaneriis  et  offlcialibus  et  do- 
hanae huiusmodi,  ac  quibusvis  aliis  locis 
ac  personis,  cuiuscumque  conditionis,  gra- 
dus  etc.  existentibus,  etiam  motu  simili 
ac  alias,  sub  quibusvis  tenoribus  et  formis 
etc.  concessis  et  concedendis,  quibus,  la- 
lissime  extendentes,  motu  simili  deroga- 
mus,  ceterisque  contrariis  quibuscumque, 
cum  clausulis  opportunis. 

§  4.  Volumus  autem  quod  praesentium  suia  signatura 
sola  signatura  sulficiat,  et  ubique,  tam  in  «""J"'- 
iudicio  quam  extra ,  fidera  faciat ,  regula 
contraria  non  obstante. 

Placet,  et  ita  motu  proprio  mandamus.  A. 
{Papae  subscriptio). 


XIX. 

Uxores  non  possint  ab  eorum  maritis  caii- 
tìoncs  de  non  offendendo  petere  aut  alla 
de  eausa  ciim  eis  in  Urbe  litigare^  nisi 
prius  in  monaslerio  aut  alio  honesto 
loco  ponantur. 

Paulus  Papa  III,  motu  proprio  etc. 

Cum,  sicut  accepimus,  divers*  mulieres      caasa  imius 
couiugatae  almae  Urbis  seu  in  ea  commo-  «^oisinutioms. 
rantes,  tam  Romanae  quam  forenses,  for- 
san  attrectantes  i  vitani  ad  earum  libitum 
inhonestani  ducere,  ubi  se  ab  earum  nia- 

I  .Iffeclnntes.  P.  Mattliaeus,  Sunim.  Consl.  Llil;- 
duiii,  lb8"J(n.  T  ). 


An.  C.  i;jò7  PAULUS 

rilis,  super  earum  inhoneski  vilaaut  pra- 
vis  moribus,  aryui  vidriit,  eos,  a  quibus  se 
amari  sciiint,  maritis  suis  in  fideiussores, 
(luod  ipsi  eas  non  nffcndenl,  noe  offendi 
facient,  prò  diversis  iieciiniaiiua  sunnnis, 
etiam  excessivis,  iudicialiter  aut  alias  si- 
mileni  cantionem  ab  eisdem  maritis  suis 
exigant:  et,  iliis  cani  quandoqnepracstare 
neqiieuniibus,  illos  carceribus  mancipari  et 
quandoque  ad  triremes  delegari  procurent 
et  faciant;  vel  si  earnm  mariti  praedicli 
cantionem  buiusmodi  eis  praestent,  illius 
clypeo  fretae ,  vitam  ad  earum  Hbitum 
inbonestam  ducant ,  in  divinae  Maiestatis 
offensam  ac  scandalum  plurimorum. 
§  1.  Nos,  volentes  ex  debito  nostri  of- 
Sanciiorfe  qua  fjcii  pastoralis  pracfflissis occurrere,  mola 

tu  rufirita.  ... 

simili  modernis  et  prò  tempore  existen- 
tibus  abnac  Urbis  pracdictac  gubernalori 
ac  senatori  et  Curiae  causarum  Camerae 
Apostolicae  generali  auditori  ac  quibusvis 
aliis  Romanae  Curiae  ofìicialibus  seu  iu- 
dicibus  vel  marescallis ,  quacumque  au- 
ctoritate,  cliam  seculaii,  fungentibus,  di- 
strictius  inhibemus  ne  de  cetero ,  ad 
cuiusvis  mulieris  coniugatae  instantiam  , 
eius  virum  ad  fideiubendum,  et  sibi ,  sub 
aliqua,  quantumvis  modica,  pecuniarum 
summa,  de  eam  non  offendendo  nec  offendi 
laciendo  eavendnm  cogere  ani  monere;  seu 
ipsam  mulierem  coniugatam  ad  quovis 
modo  cum  viro  suo  quavis  occasione  liti- 
gandum  adraittcre  praesumant,  nisi  ipsa 
mulier  in  loco  honesto  aut  apud  mulie- 
rem honesfam,bonae  conditionis  et  famae 
aut  in  domo  Sanctne  Marlbae  de  Urbe,  in 
qua  quaeliiiet  mulieres  coniugatae  seu  ob 
earum  malam  vitam  et  violatum  thorum 
ofiendi  timentcs  recipiuntur,  et  donec  cum 
earum  maritis  reconcilientur,  caritative 
traclantur  et  sustentantur  ,  cum  effectu 
liabitaverit  et  vixerit.  Nos  enim  ex  nunc 
omneset  singulas  cautioncs  et  fideiussiones 
per  maritos  uxoribus  suis,  alibi  quani  in 
loco  bonesto  et  apud  mulierem  bonestam 
Bull,  lìoin.  Voi.  lY.  33 


ni  PP.  257       An.  e.  1537 

seu  in  dieta  domo  Sanctae  Martbae  liabi- 
tantibus  bactenus  praestitas,  unica  tamen 
praecedente  monitione,  et  in  posterum 
pracstandas,  nullas,  irritas  et  inanes  nul- 
lius(pie  roboris  vel  momenti  fore,  et  illa- 
rum,  eliamsi  iuramento  vallatae  sint,  exe- 
culionem  fieri  non  posse;  ac  dictos  maritos, 
si  qui  in  exilium  relegati  vel  ad  triremes 
transmissi  propter  praemissa  fuerint,  di- 
ctos triremes  exire,  et  ad  Urbem  libere 
redire  posse,  ac  irritum  efc.  deeernimus. 

§  2.  Mandantes  veneiabili  fratri  Plii-  vir.irius  Pap» 
lippo,  episcopo  Salutiarum,  moderno  ac  "lur".^"'  '"''"' 
prò  tempore  existenti  nostro  in  eadem 
Urbe  eiusque  districlu  in  spiritualibus 
vicario  generali ,  quatenus  inbibitionem 
et  decretum  nostros  buiusmodi  perpetuis 
futuris  tenqioribus  inviolaliiliter  observari 
facial  cum elfectu,  contradictores  quoslibet 
et  rebelles,  ac  si  ^  in  praemissis  non  pa- 
rentes,  per  sententias,  censuras  et  poenas 
ecclesiasticas  ac  alia  opportuna  iuris  et 
facli  remedia,  appellatione  postposita,  coni- 
pescendo ,  ac  censuras  et  poenas  ipsas , 
etiam  iterai is  vicibus,  aggravando,  invocato 
etiam  ad  hoc,  si  opus  fuerit,  auxilio  bra- 
chii  saecularis. 

§  3.  Non  obslantibus  conslitulionibus  chusnia»  de- 
ci ordinationibus  apostolicis,  ac  stylo  Pa-  "S'""'''"- 
latii  et  Curiaruui  gubernatoris,  scnatus  et 
auditoris  Camerae  buiusmodi,  necnon  ea- 
rumdem  curiarum,  etiam  iuramento  eie. 
roboratis  statutisac  consuetudinibus,  privi- 
legiis  quoque,  indultis  et  literisapostolicis, 
sub  quibuscumqne  tenoribus  et  forrnis , 
ac  cimi  quibusvis  clausulis  et  decretis  in 
contrarium  (juomodolibet  concessis. 

§  i.  Et  praesentium ,  etiam  absque  eo  Soia  signaiuin 
quod  registrentur,  aut  illius  data  appena-  '"""^"' 
tur,  solam  signaturam  suOicere  et  ubique 
fidem  facere,  in  iudicio  et  extra,  regula 
conti-aria  non  obstante,  decernentes. 
Placet,  et  ita  mandanuis.  A. 
{Papae  subscriptio). 

1  Jc  sibi  P.  Matth.,  I.  s.  e.  (b.  t.). 


Ali.  C.  tb57       258 


BILI.AKIUM 


XX. 


EiordidDì. 


Iiilius  II  ere\il 
i^iud  collegiiini 
et  coui'es*il  fa- 
rullatem  legiti- 
raandi.  basl.ir- 
dos, 


Kt   niuUi   f'ie- 
rum  legilim.iti. 


Dcdaraiio  ci  ampliatio  (acuUaUim  collcgii 
scriptorum  arcliivii  Romaiiae  Cnriar 
in  Icgitiiìifindis  baslardis  i. 

Paulus  episcopDs  servus  servorum  Dei, 
ad  perpetnam  rei  memoriam. 

Romani  Ponliluis  piovidenlia  circuin- 
spccta  nonnunqiKiTn  per  ciiis  piacilorcs- 
soresgesla,ciiin  super  illisduliia  oiiimlur, 
ne  aliqiii  proptorea  lililnis  iiidehilis  fali- 
i;entiir,  dihiridat  et  declarat,  jiroiil  cou- 
venit  et,  rei(pialitate  inspecta,  conspicil  in 
Domino  salubriler  expedire. 

§1.  Sane,  [no  parte  dileclornmlilionini 
eollegii  seriploruni  arehivii  Roiuaiiai^  Cu- 
riae  noliisnuperexliiliilapriiiio  eonlinehat 
quod,  licet  dudmn  fel.  recordalinnis  liilius 
Papa  II,  praedecessor  noster,  in  instilnlio- 
ne  eollegii  praedieti  per  eum  eredi,  intor 
alia,  eidem  collegio  seu  illius  correclori- 
bus  et  ofiicialilnis  quoscumque  bastardos, 
manserepetnotlios,  sinetamen  praeiudicio 
venienliuin  ab  intestato,  legilimandi  fa- 
cnltatem  concesserit;  ac  colleginm  seu 
correctores  etscriptorespraefati,  facultatis 
huiusmodi  vigore,  certas  formàs  super 
liuinsmodi  legilimalionibus  faciendis  or- 
dinaverint. 

§  2.  Et  tam  tempore  ipsius  Tulii  qnani 
etiam  piae  memoriae  LeonisX,  Adriani  Vi 
et  Clementis  VII ,  Romanorum  Pontificnni 
etiam  praedecessoi'um  nostrornm,  ac  no- 
stri pontificatuuni  temporibus  facultateni 
buiusmodi  continuantes,  quamplures  lia- 
stardos,  manseres  et  nothos,  ex  quocumque 
coitu  procreatos,  etiam  stanlibus  Icgiti- 
mis,  absque  larnen  praeiudicio  venienlium 
ab  intestato ,  iuxta  dictas  formas  diversi- 
mode  legitiiiiaverint ,  ac  in  possessione, 
seu  quasi,  legitimandi  luiiusmodi  paciticc 
et  dictae  forniae  per  ipsos  observalae  bac- 
tenus  fuerint,   ac  iegitimationes  per  eos 

1  Islud  collegium  eroxil  Iiilius  II  in  sua  coii- 
slitutione  xviii,  Sicul,  lom.  v,  pag.  458. 


r.OM.\MiM  An.  C.  i:;37 

bactenus  faclaeimpngnafae  nonextilerint, 
ncque  de  illarnrn  valiilitale  ab  aliqnibus 
liactenns  baesitatum  fuerit. 

§  8.  Nibilominus  impraesentiarum  a  Dubiumdoquo 
)iomiullis  de  viribus  legiiimationum  per  {■„';;.  """"""^ 
i]isum  colb'giuin  de  illegitimo  consensu 
|iatiuiii  legitimorum ,  stantibus  fdiis  legi- 
limis  et  naluralib'.is,  iuxta  formam  per 
ipsos  Iraditam  l'actarnm,  liaesitatiu',  et  as- 
serilur  facultatem  eollegii  buiusmodi  ad 
casnm,  in  quo  pater  illegitimi  fdios  le- 
gitimos  ac  naturales  baberel,  se  non  ex- 
Icndere,  cum  boc  ipsa  l'acuitate  specialiter 
expicssum  non  n^perialur,  ac  soluni  ba- 
stardos, manseres  et  notbos,  cum  Illa 
clausula,  si  ne  praeiudicio  venienlium  ab 
iniettalo,  comprebensos  esse.  Quare  prò 
pai'le  praelatorum  eollegii  nobis  fuit  bu- 
mililer  siipplicalum  ut  super  iis  oppor- 
tune providere  de  benignitate  apostolica 
dignareninr. 

§  i.  Nos  igitur,  buiusmodi  anibigiiitatis  in,  ideo  Pom. 
dubium  submovere,  ac  tam  per  ijisos  col-  '"'"'  '*""""'• 
leginm,  diclaefacultatisvigore,in  posterum 
legitimandorum ,  qnam  etiam  ipsorum 
eollegii,  quorum  iulerpretationi  tbrmae 
praedidae  iraditae  bierunl ,  et  iuxta  illas 
Iegitimationes  buiusmodi  processerunt , 
indemnitati  providere;  ac  dispendiis,  nec- 
non  diversis  litibus  et  forsan  scandalis, 
quae  exinde  oiiri  ac  subsequi  possenl , 
obviare;  necnon  Status,  tam  Urbis  quam 
Ronianae  Ecclesiae,  in  qua  Iegitimationes 
ipsae  concedentur,  quieti  consulere;  nec- 
non formarum  et  legilimationum  buius- 
modi tenores  praesentibns  prò  expressis 
babere  volentes,  ipsasque  legitimationum 
formas,  ut  praei'ertur,traditasapprobantes, 
confirmantes  ac  innovantes ,  buiusmodi 
suppbcationilius  iiiclinafi ,  praefatos  col- 
b'giuni,  facultatis  praedidae  vigore,  quos- 
cumque illeg'itimos,  ex  quocumque  illicito 
ac  dainnato  coilu  iirocrealos,  etiam  si 
eoruin  geniloresldioslegitiinos  et  naturales 
liaberent,  absque  tamen  praeiudicio  ve- 


An.  C.  ):ir)7 


J'AULUS   ni  l'IV 


'i.V.)        A;i.  C.  rei 


El 

iu 

iuilioar 

ridir 

le 

decer- 

un, 

Oililiu'^i 
iioiiuli-l. 


IMIli(ll 


Eiordium. 


nionliuni  ab  inlcslalo,  IcgiliniarL;  posse,  el 
legiliiiialioiics  jier  cos  in  po.sleruiii  facicn- 
das,  cliani  slanlibus  legiliiiiis,  valulas  cA 
cflìcaces  fore,  suosque  cffecliis  sorliii,  ac. 
firmiler  observari  debero,  el  illis,  (jiiibus 
fieri  contigerit ,  siilTragari;  ae  eos ,  fini 
legilimali  pio  lempore  l'ueiiiil ,  iiixla  liu- 
iusmodi  legilimationes  succedere  posse. 

§  5.  Sicqiie  in  pracMiis>;is  oniniliiis  ac 
singulis  per  quoscuinque,  etiani  causaruin 
Palatii  Aposlolici  aiidiloies,  acdictae  Ro- 
manae  Ecdesiao  cardiiialcs ,  sidilala  eis 
et  eoruiu  cuiUbcl  qiiavis  abtrr  iiidicaiidi 
ac  interpretandi  facilitale  el  aiiclorilale, 
indicali  ac  definiii  debere  ;  iiecnon  (piid- 
([iiid  secus  super  iis ,  a  qiioipiaiii,  (piavis 
auctorilale,  scienter  vel  ignoraiiler  ccmli- 
geril  attentari,  irriluin  el  inane,  ancloiilate 
apostoHca  ,  (enore  praesenlinm  drclara- 
mus  el  decerninius,  ac  pio  poliori  cau- 
tela facullatem  piaediclani  ad  lioc  exten- 
dimus  el  ampliaunis. 

,^  0.  Non  oljslantilMis  quiluisvis  consli- 
lutionibns  ac  ordinai  ionibiis  aposlolicis, 
nec  non  omnibus  illis ,  quae  praefalus 
Inlius  praedecessor  in  lilei'is  creclionis 
coUegii  liiiiusmodi  voluil  non  obslare,  el 
quae  praesenlibus  prò  repclilis  habeii 
voluraus ,  celerisque  conlrariis  qnibus- 
cumque. 

Nulli  ergo  eie. 

DaliiHi  Romae  a[ind  S.  Peiruni ,  anno 
Incaniationis  dominicae  millesimo  quin- 
genlesiino  trigesimo  seplimo,  pridie  ka- 
lendas  novembris,  ponlif.  nostri  anno  iv. 

Dal.  die  31  od.  1537,  ponlif.  anno  iv. 

XXI. 

Privilegiiim  eenlenariae  praeseripllon is, 
et  aliue  graliae  congreejationis  Cussi- 
nensis ,  alias  S.  Iiisliinie  de  Padiia,  mo- 
nacliorum  Ordinis  Sancii.  Bcnedicti  *. 

Paulus  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad  fnturam  rei  memoriam. 

Benignilas  Sedis  Apostolicae  consuela, 

ea  quae  per  Romanos  Ponlifices,  prò  reli- 

1  Ccterii  quae  liane  tnn^nnt  rnn^ronnlinnem 
\i(ie  in  ronstilullone  n  lulii   11,   Super,    toni,  v, 


gionis  conservatione  el  angmenlo,  ac  iiio- 
nasteriorum  el  aliorum  pioruin  locorum, 
necnon  personarum  dcvolarum  in  eis  sub 
rcgularis  disciplinae  observantia  Domino 
mililantium,  prospero  ac  tranquillo  statu 
el  salubri  directione  provide  concessa,  ac 
etiain  approliala  et  innovala  comperil,  ut 
eo  lirmius  illibata  persistaul  (juo  Irequen- 
liorisuo  fuerint  praesidiopro  tempore  sta- 
bilita, libenlcr  approbal,  innovai,  eisque 
uberioris  apostolici  immiminis  robur  adii- 
cil,  ac  de  novo  concedil,  el  alias  [irò  eoiuni 
oliservatione  providei,  ]Monl  in  Domino 
conspicil  salubriler  expcdire. 

§  1.  Sane,  prò  parte  dilectorum  lilioruni  picnque  Pon- 
ernorum  praesidenlis  et  delinilorum  ^^,(„„1  ,;.is«i- 
capiluli  congregationis  Cassinensis,  alias  """^'  ""'"',' 
S.  lustiiiae  de  Padna,  monacborumOrdinis  sum. 
S.  Benedicti  regularis  observanliae,  nec- 
non ipsius  congregalionis ,  nobis  nuper 
exliibita  petilio  conlinebai  qimd  diidum, 
prò  divini  cullus  angmenlo  el  Rcligionis 
propagalione  ac  regularis  observanliae 
conservatione  ,  congregalioni  praediclae 
ac  illiuspraesidenlibus,  definitoribus,  visi- 
laloriiius  ,  abbalibus  ,  prioribus  ,  reclori- 
bus,  monachis,conversis,novitiis  eoruiiique 
cappellanis,  familiaribus  ac  serviloribus , 
necnon  monasleriis,  prioratibus  ac  locis, 
etiam  unitis,  ecclesiis,  cappellis,  oratoriis, 
membris  ac  bonis  prò  tempore  existen- 
liluis,  quam  plura  el  diversa  privilegia, 
iminunitates ,  exempliones ,  tain  alj  ordi- 
nariorum  iurisdiclione ,  quam  etiam  ab 
omni  imposilione,  exaclione,  colicela,  de- 
cima, subsidio  el  alio  quocumque  grava- 
inine  ,  quocumque  nomine  censerenlur , 
per  Romanos  Ponlifices  prò  lempore  exi- 
stenles ,  eliam  prò  tempore  imponenda  ; 
necnon  a  quocumque  onere ,  occasione 
legalorum,  subdelegatorum,  nunciorum 
aposlolicorum,  ordinariornm,  dioecesano- 
rumseuallerius  cuiuscumque,  etiam  apo- 
stolica auctorilale  imponenda;  ac  carita- 
tivi et  alterius  cuiuscumque  subsidii,  ini- 


An.  e.  It)37       ^00  BULLARIUM 

jiositionis,  collectae  vel  alterius  cuius- 
ciimqiic  exaclionis  ac  oneris  personalis 
et  realis  vel  inixli,  annalarumque,  etiaiii 
ralione  inonasteriorum  et  alioruni  bene- 
licioruni,  etiam  unitorum,  solulionc,  ac 
al)  omnibus  ccnsibus,  redditibus  et  solu- 
tionibus ,  ratione  visitationis  vel  sobiec- 
lionis  quorumciimque  iure,  debendi  qui- 
bu!>cumquc  oraloriis  ac  personis;  liber- 
talcs,  prffii'ogalivae,  fovores,  conservato- 
riae  ,  declnratinnes  ,  faeultates,  "ratiae  , 
indulla  spiritualia  et  teuiporaiia,  lani  per 
felicis  recordationis  Urbanum  II ,  Enee- 
Illuni  IV,  Alexandrum  V,  Marlinum  etiam 
V,  Nieolaum  siniiliter  V,  Callislum  III, 
Pium  II,  Innoeenlium  Vili,  Alexandrum  VI, 
lulium  11,  Leoneni  X  ac  alios  Romanos 
Pontiiìees  praedecessores  nostros,  necnon 
imperalores  et  Romanos  rcges  ac  alios 
saeculares  principes,  etiam  circa  celebra- 
tionem  capituli  et  electionem  praelatoruni 
ac  conservationem  eiusdomcongregationis 
ac  illius  personarum  salubrem  direclio- 
nem  concessa,  ac  per  nonnullos  ex  ipsis 
praedecessoribus  ac  denuun  per  simili? 
niemoriae  Clementom  Papam  VII,  eliam 
pracdecessorem  nostrum,  approbata  et  in- 
novala extilerunt. 

§  2.  Et  Inter  alia  Urbanus,  tunc  et  prò 
Urbanusncon- {^;„Tpoj,g  oxistculi  abbati  ac  dilectis  liliis 

cessil  ahb.ill  fa-  * 

ruitaiem    alia  convcntui  monastcrii  Sanctissimae  Trini- 
diiica.i.iieiPon-  tatis,  Lassuicnsis  Ordmis  et  congregationis 
busdlm    e^c-  oorumdem,  ut  tunc  prò  tempore  existens 
piìs)  eiercciidi;  aijjjas  per  terras  sui  monasterii,  babilas 
et  babendas,  ecclesias  construere  et  cum 
cruce  signare,  ac  alia  pontificalia  et  spi- 
ritualia (sacrorum   ordinum   collatione, 
basilicarum    et    allarium    ac    cbrismalis 
consecralione    dumtaxal    exceptis)  excr- 
ccre  posset. 
§  3.  Nccnou  ut  de  iis,  quae  a  catho- 
Pia  itg^ia  con-  jjpjj  cbristiauis  cidcm  monaslcrio  Sanctis- 

gregalioni       ab     .  „,    .     .        . 

crani  soiuiioiie  SHuac  1  rinitatis,  tani  mler  vivos,  quam  m 

eiemii;  ultima  volunlate ,  ubicumque  donata  vel 

legata  forent ,  nulli  cpiscoporum  dioece- 


ROMANUM  An.  C.  iK37 

sanorum  licitum  essct  quartam  vel  ler- 

liani  parleui  in  ipsis  legatis  seu  donatis, 

laiii   in  stabilibus ,  quam   in  mobilibus , 

etiam  praetextu  cuiuscunujue  consuetu- 

dinis  cxigere,  concessit. 

§  i.  Et  si,  processa  temporis,  per  quos-    iviunbaioies 

cumque   centra    praedictorum    ac    alio-  dccrevu. 

rum  privilegiorum,  per  ipsuni  Urbanum 

dicto   monasterio  Sanctissimae  Trinilalis 

concessorum,  tenorem  per  aliquos  alten- 

latimi  foret,  illud  et  tunc  viribus  vacuatum, 

ac  praescriptionem    longi    temporis  non 

currere  decrevit ,  aut  quicumque  dicium 

monasterium    Sanctissimae   Trinitatis   in 

suis  iuribus,  possessionibus  et  libertalibus 

laedercnt,  aut  etiam  perturbarent,  liceret 

dicto  abbati  et  suis    successoribus  illos, 

cuiuscumque   pi^eeminentiae    sive  status 

forent,   auctoritate   apostolica,,  canonica 

monitione  praemissa,  excommunicare,  ac 

excommunicatos  fore  denunciare ,  a  qua 

cxcomniunicatione  absolvi  non  posscnt, 

iiisi  digne  satisfacercnt,  etiam  quocuinque 

privilegio   illis,  quo   excommunicari   vel 

interdici  non  possint,  forsan  concesso  non 

obslaiile  ,  uisi    de   indulto    buiusceinodi 

plenam  ac  expressam  facercnt  mentionem, 

indnlsit. 

§  5.  Necnon  Eugcnius  abbati  prò  lem- Euseniiisivab- 
-,     ,.       '       ,    ■•    o      ,•    n    1-  bah  s.  Palili  ca- 
pere  existcnti    monasterii    Sancii    "auli  ,,,,  „„,,.„si;ibis 

extra  iiiuros  Urbis,  eorumdem  Ordinis  et"'"''*'"  T'" 

'  se    emù    mura 

congregationis,  ut  cum  mitra  et  annulo ,  "icbraro et  mi- 

,    , .'.  .  ,    ,  .  .  nores     ordines 

sandalus,  tunica,  dalmatica,  missarumso- monaibis  lan- 
lemnia  celebrare,  et  astanti  clero  et  pò-  '"'"'' 
pulobenedicere.  Ac  idem  abbas  acdilecti 
lilii  conv(ìntus  i]>sius  monasterii  S.  Pauli 
consecratiiines  altarium  et  ordinationes 
monacboniin  ,  (pii  ad  sacros  ordines  fo- 
rent promovendi  a  quocumquc  mallent 
catliolico  antisliste,  apostolica  auctoritate 
fleti,  suscipere,  quas  sine  difficultate  ac 
pravilate  exbibcri  praccej)it.  Ipseque  abbas, 
duinniodo  presbyleressel,  minores ordines 
luiiusmodi  monacbis  suis  ex  apostolica  in- 
dulgentia ,  cum  necesse   foret ,  exhibere 


An.  C.  Ijj7 


Cenleiiariaiiue 
pniescriplione 
giudurc    iUisil. 


Alexander  VI 
ptivilegU  prae- 
(Ijcla  decrevit, 
in  dubiis,  iiiler- 
preUn.  esse  ad 
favnrem  coii- 
grtigalionis , 


IndiiUaqtio  cu- 
iiiscumque  nio- 
u.isltTti ,  ceie- 
liTi-i  f;sc  coni- 
iiiuiiU. 


Con. re;:  Jio 
supplicai  i'on- 
litioi  prò  diclo- 
rum  indullorutu 
conlirmalione. 


Ili  ■  ideo  Poh 
lif^'X  Illa  ap- 
prob.  l, 


KVULUS 

posset;  necnon  cidem  abbati  eliam  indii- 
menta,  quac  ad  usum  altaris  et  in  eod(Mi) 
inonaslciio  forent  necessaria,  benedicendi 
facultatem  concessit. 

§  0.  Ac  slatuit  ci  sancivi!  ut  sicutcontra 
Romanam  Ecclcsiam  nonnisi  centenaria, 
secundum  constitiiliones  canonicas  et  Ic- 
"itiraas  sanctiones,  currebat  pracscriptio, 
ita  praeiato  nionaslcrio  Sancti  Paub  mi- 
noris  temporis  praescriplio  non  obsisleret. 

§  7.  Et  demuni  Alexander  praedecessor 
praefatus  mota  proprio  voluit  et  decla- 
ravit ,  quidquid  dubii  in  buiusmodi  pri- 
vilegiis  scu  abqno  eoruni  prò  tempore 
eniergeret,  data  vcrboruni  amliigiiitate,  et 
varia  pcritoruni  inlerpretalione,  in  favo- 
rem  dictae  congregationis ,  ac  locorum 
parlicukxrium  cius  interpretari. 

§  8.  Necnon  cuiusvis  particnlaris  mona- 
stcrii  ipsius  congregationis  privilegia,  loti 
congregationi  praediclae  et  illius  particu- 
laiibus  nionasteriis  coninuinia  esse;  et  ad 
illa  extensa  ac  extendi  debere  decrevit , 
prout  etiam  extcndit. 

§  9.  Cum  autem,  sicul  eadem  petitio 
subiongebat,  praesidens  et  definitores  ac 
congregatio  prael'ati  cupiant  singula  pri- 
vilegia et  indiilla  praedicta,  ut  uberiorem 
obtineant  rolìoris  fìrmitatem,  etiam  nostri 
nuininiinis  praesidio  fulciri,  prò  parte  eo- 
rumdem  praesidentis  et  delinilorum  ac 
congregationis  nobis  fuit  humililor  sup- 
plicatiim  ut  privilegiis  et  indultis  prae- 
dictisrobur  nostrae  approbationis  adiicere, 
ac  alias  in  praemissis  opportune  provi- 
dere  de  benignilate  apostolica  dignareniur. 

§  10.  Aos  igitur,  attendentesubereslVuc- 
lus,  quos  dictae  congregationis  monacbi, 
qui  taniquani  mortui  mando,  soliCbristo, 
qui  est  vita ,  viventes,  prò  universali  Ec- 
clesia ad  Deum  preces  in  militanti  Ec- 
clesia in  dies  producunt,  ac  praesidenleni 
et  definitores,  necnon  congregafionem  prte- 
falos  et  eorum  singulos  a  quibusvis  ex- 
communicationis,  suspensionis  et  inter- 


ni PP.  201       An.  C.  1837 

dicti  aliisque  ecclesiasticis  sententiis,  cen- 
suris  et  poenis,  a  iure  vel  ab  bominc , 
quavis  occasione  vel  causa  latis,  si  quibus 
(piomodolibet  innodati  existunt ,  ad  effec- 
lu  111  [iraesentium  durnlaxat  conscquendum , 
liarum  serie  absolventes  et  absolutos  fore 
censentcs,  buiusmodi  supplicationibus  in- 
clinati, omnia  et  singula  privilegia,  im- 
iiiunilates,  exemptiones,  libcrtates,  prae- 
rogativas,  favores,  conservatorias ,  decla- 
rationes,  facultates,  gratias,  concessione?, 
indulgentias  et  indulta  spiritualia  et  tem- 
jioralia,  congregationi  et  illius  praesiden- 
iibus,  visitatoribus,  abbatibus,  prioribus, 
iiionacbis,novitiis,  conversis,  personis,  cap- 
|iellanis,  lamiliaribus,  servitoribus  etlocis, 
l'tiam  unitis,  necnon  ecclesiis ,  cappellis, 
iiiembris  et  bonis,  prò  tempore  existen- 
libus,  in  genere  et  in  specie,  tam  per  prae- 
dictos  et  quoscumque  alios  Romanos  Pon- 
lilices  praedecessores  nostros  et  Sedem 
praedictani,  quam  per  imperatores,  reges 
et  principes,  etiam  parliculanbus  nio- 
nasteriis, etiam  ampliativc  vel  extensive 
ani  alias,  sub  quacumque  forma  et  verbo- 
rum  expressione,  communiter  vel  divisim, 
concessa  et  approbata,  ac  cum  omnibus 
et  singulis  decretis  et  clausulis  in  eis  con- 
tentis  desuper  confectas  literas  et  in  eis 
conlenta  et  inde  secula  quaecumque,  quo- 
rum omnium  tenores,  formas,  datas  et  ef- 
lectus  ac  decreta  in  illis  apposita,  ac  si  de 
verbo  ad  verbum,  nibil  penitusomisso,  in- 
sererentur,  praesentibus  prò  suflicienter 
cxpressis  haberi  volumus,  ex  certa  nostra 
scientia ,  auctorilate  apostolica,  tenore 
praesenlium,approbamus  et  confirmamus 
ac  perpetua  roboris  fnmitale  subsistere 
i'{  firmiter  observari ,  necnon  congrega- 
lioni  buiusmodi  et  illius  personis  suffra- 
^ari  debere  decernimus.Supplentesomnes 
et  singulos,  tam  iuris  quam  facti  defectus 
si  ipii  forsan  in  imperatoruiii ,  l'cguni  et 
principum  concessionibus  buiusmodi  in- 
(ervenerint. 


Ali.  C.  I!)37       2G"2  BUI-LAUIUM 

§11.  Et  niliiloininus,  prò  poliori  cau- 
iicriiociiiccon- leia^  oa  omnia  el  singula,  proul  per 
diclos  pracdecessores  ac  imperatorcs,  re- 
ges  et  [irincipes  eliam,  ul  praefertur,  con- 
cessa fuerunt,  de  novo  in  omnibus  et  per 
omnia,  ita  qnod  congregatio  ac  praosi- 
denlfs,  delinilores,  visitatores,  abbates, 
priores,  rectores,  monachi  et  alii  svipra- 
dicti  ac  monasteria  et  locapraedicla,  om- 
nibus illis,  tam  in  genere  quam  in  specie 
(^oncessis,  uti,  potiri  et  gauderc  possint  et 
debeant ,  et  ab  imposilionibus ,  decimis, 
collectis,  subsidiis  et  oneribus  ac  omni- 
bus abis  et  singuHs  supradiclis,  etiam  ra- 
lionc  Apostolicae  Sodis  legatorum,  eliam 
de  latere ,  eliam  dieta  auctoritale  aposto- 
lica prò  tempore  imponendis,  libeii,  im- 
muncs  et  exempliexislant,  nec  ad  illorum 
solutioncm  seu  contributionem  cogi  aut 
desuper  iiioleslari  vel  inquietari  possint 
sru  debeant ,  aucloritate  et  tenore  prae- 
dictis,  de  novo  concedimus,  etindulgemus, 
ac  staluimus  et  ordinamus. 

§  H.   Dislriclius   inbibentes  quibusvis 
iniiibido  in  om-  personis,  cuiuscumque  ecclesiastica},  etiam 

nes     pcilurlia- '         .-ri-  i  i       •      j-        ■«    .• 

tores.  ponliiicalis,  vel  siecularis  dignitatis,  pra*- 

eminenliae  vel  auctoritatis  existcnlibus, 
ne  congregalioncm  ne  illins  praesidentes, 
definilores,  visitalores,  abbates,  priores, 
reclores,  monachos  et  aliospraefatos super 
huiusmodi  privilegiis  et  indultis  aut  ilio- 
rum  usu  ,  possessione  seu  quasi,  per  se 
vel  alium  seu  alios,  dircele  vel  indireclo^ 
quovis  quaesito  colore  vel  ingenio,  impe- 
dire, molestare  vel  perturbare  quoquo 
modo  praesumanl  ;  ac  cis  praecipiendo 
mandanles  ut  congregai ionem  ,  praesi- 
dentes ,  definilores,  visitalores,  abbates, 
priores,  rectores,  monachos,  et  alios  prae- 
dictos,  illis  omnibus  pacifìce  et  quiete 
frui,  uti,  potiri  et  gaudere  permillant. 
§  13.  Necnon  decernentes  eisdem  pri- 
ciausui.,«  i.ii- vilegiis,  indultis  ac  praesentibus  lileris, 
pr.)ese.Taiivac  et  Ul  CIS  conlentis  clausulis  qud)uscumque 
eliam  per  quascumqne  literas  apostolicas, 
etiam  quasvis  generales  vel  speciales, 
etiam  derogatoriarum  dcrogatorias,  elTi- 
caces  et  insolilas  clausulas,  ac  irrilanlia 


ROMANUM  Ali.  e.  I!i58 

decreta,  sub  quacumque  verborum  coa- 
ceptione,  in  se  continentia ,  nullatenus 
derogari  posse,  nec  derogatum  censeri, 
nisi  de  illarum  ac  praesenliuiu  lilerarum 
totis  tenoribus  de  verbo  ad  verbum,  nihil 
penilus  omisso,  ac  specifica,  specialis  el 
expi'cssa  mentio  facta  l'ueril;  ac  huiusmodi 
derogaliones  per  tres  distinctas  literas 
cumdcm  lenorcm  conlinentes,  tribus  si- 
miiiler  dislinctis  vicibus,  prò  tempore 
cxislenlibus  praesidenli,  deliuitorlbus  et 
visilaloribus  praefalislegitime  intimatae  et 
insinuatae  fuerinl;ac  ipsorum  praesiden- 
tis,  deliniloruiu  et  visitalorum  ad  id  ex- 
pressus  acceda!  assensus,  et  aliler  l'aclas 
derogaliones  neniini  suffragare  Et  sic  in 
praemissis  omnibus  per  quoscunKpie  iu- 
dices  et  commissarios ,  etiam  causarum 
Palatii  Apostolici  audilores,  sublala  eis, 
et  eorum  cuilibct  rpiavis  aliler  indicandi 
et  interprelandi  lacullate  et  auctoritale, 
iudicari  et  defìniri  debere;  ac  irritum  et 
inane,  si  sccus  super  bis  a  qnoquam , 
quavis  auctoritale,  scienler  vel  ignoranter, 
contigerit  atlentari. 

§  li.  Non  obstanlibus  constilutionibus  chuuuiae cun- 
ei ordiiiationiluis  aiwstolicis  ac  omnibus  "■"■'."'""'   ''"" 
dlis ,   ([uac   per   singulos  pracdecessores 
pracdictos   in    singulis    lileris   praediclis 
concessum   fui!  non  obslare,   celerisque 
conti-ariis  quibuscumque. 

Nulli  ergo  etc. 

Dalum   lìomae  apud  S.   Petrum  anno 
Incarnationis  dominicae   millesimo  quin- 
genlesimo   trigesimo  seplimo,    nonis  no- 
vendiris,  ponlificalus  nostri  anno  iv. 
Diti,  dio  5  iiov.  Ì5IJ7,  ponlif.  aiuio  iv. 


XXII. 


Coììfitihilioncx  /Er/idianae  in  loto  Statu 
Ecrlcsiastico  et  locts  ei  immediate  sub- 
ieclis  ;  diirpenses  vero  in  provincia 
Marcili  (te  ohserventiir. 

Paalus  episcopus  servus  servorum  Eei, 
ad  pcrpetnam  rei   memoriam. 

OHicii  nostri  debitum,  quo  sumus  uni-    Pioumium. 
versis  nostrae  curae,  praeserlim  etiam  in 


t 


An.  C.  1558  PAri.r 

lempoi'alibns  credili^,  in  iu«titiariebilnros, 
cxigit,  et  ad  hoc  potissimuin  nos  induci! 
ut  in  Ili?,  per  quae  iuslitia  unicuique  de- 
bite ministretur,  et   illani    exquisitis  viis 
conculcare  satagentium  malitiis  obvietur, 
eiusdem  oHìcii  partes  propensius  inipai- 
tiamur;  ac  ea  quae  proplerea  provide  or- 
dinata, ac  eliain  aposfulico  praesidio  ful- 
cita  ci   cxtcnsa  compcrinius ,  ut,  scmotu 
oiTini  ambiguitate,  fìrniiora  persislant,  de 
novo  approbemus  ;  ac  alias   prò   eorum 
observationc  provideamus,  proiit   in  Do- 
mino conspicimus  salubriter  expedire. 
§  1.  Sane,  sicut  nobis  innotuit,  dudum 
«giiiius  .Mnii-  postquain  bonae  memoriae  .Euidius,  tifuli 
innocpntio  VI  b.  (jlementis  presbyler  cardinahs,  tane  in 
d.pu.atusfui.i.  hujnanis  ggen^.^  ^^  feiipjs  recordaf ionis  In- 

nocentii  Papae  VI,  praedecessoris  nostri, 
acSedisApostolkae  in  Patrimonio  B.  Petri 
in  Tuscia  et  dncatn  Spoletano  ac  Mar- 
chiae  Anconitanae,  Romandiolae,  Carapa- 
niae  et  Maritimae  provinciis,  necnon  civi- 
tatibus ,  tcrris ,  castris  et  locis ,  S.  R.  E. 
immediate  subicctis,  et  infra  limiles  tunc 
expressos  constitutis,  Icgatus ,  necnon  in 
spiritualibus  et  temporatibus  vicarins  ge- 
iieralis,  sulllcienli  ad  id  per  literas  dictae 
Sedis  facilitate  sulTultus ,  jiro  tranquillo 
et  prospero  stafu  provinciarum,  civilatuni, 
terrarura,  caslrorum  et  locorum  praedi- 
ctoriiin,  plures  laudabiles,  honestas  et  sa- 
liibres  constiliitiones  et  ordinationes  pro- 
vinciales  ediderat. 
§  2.  Piae  memoriae  Sixtus  Papa  l\\  etiam 
siiiusivcon- pi'aedecessor  noster,  tam  illas  qiiam  alias 
Eiiiuiiones    ab  ^b  aliis  divcrsis  Roiiianis  Pontilicilius  ac 

itgidio      firma-  ,  .  ^.  r,    • 

las    cbservari  Icgatis  cditas ,   et  per  dictum   /Egidium 
lussit  2,  cardinaleni  in  nniiin  vohinien,  in  sex  li- 

bros  distiiKtuin,  collectas  et  ledactas,  per 
eos,  qui  tunc  erant  et  prò  tempore  es- 
sent  in  provinciis,  civitatibiis,  tcrris,  ca- 
stris et  locis  praedictis  deputati  legati, 
etiam  de  latere ,  gubernatores  et  eorum 

i  Ul  in  tonjlilutione  i,  Ciim  oiius,  lom.  iv, 
pag.  S03.  2  Ut  ili  constit.  xviii,  £(  si,  Cora,  v, 
Dag.  259. 


rvan.  prae- 


s  ni  VP.  203      An.  e.  1538 

locatcnentes,  firmiter  et  inviolabililor  ob- 
scrvari  debere  statuii  et  ordinavit,  prout 
in  ipsius  Sixti  praedecessoris  literis, 

§3.  Quas  etiam  ad  Urbem  ,  civitates,  E^ique  ^d  rr- 
lerras  et  loca  specialis  commissionis  et  in  .'a^i^'n'u. 
illis  tunc  et  prò  tempore  di'putatos  vice- 
caraerarium,  gubernatores,  thesaurarios, 
potestates,  iudices  et  officiales  extendii , 
ac  sub  censuris  in  eis  contentis,  in  cisdem 
Urbe,  ac  specialis  commissionis  civitatibus 
terris  et  locis,  sicut  in  provinciis,  firmiter 
obserwiri  mandavit,  plenius  continclur. 

§-4.  Cum  autem,   sicut  acci^pimus,   a   iiicmodoPon- 
nonnuUis  de  viribus  litcranini  praedicta- 1','"/,""""""' 
rum  et  in  eis  conlentoium  hai^siletur,  sub  '^'p''- 
eo  praelextu  quod  forsan  non  appareat 
constitutiones  praedictas ,  in  Urbe  et  pro- 
vinciis ac  civitatibus  ,  terris  ,   castris  et 
locis  praedictis,  etiam  specialis  commis- 
sionis aut  aliquibus  ex  ipsis  usu  reccptas 
fuisse;  nos,  considerantes  ex  lioc  neces- 
sario non    inferri    quod    constitutiones , 
additiones,  modillcationes  et  correcliones 
praedictae  suum  vigorem  amiserint;  at- 
tendentesque  quod  felicis  memoriae  Leo 
Papa  X,  etiam  praedecessor  noster,  in  La- 
teranensi   concilio   novissime   celebrato , 
.•Egidianas  constitutiones  praedictas,  quae 
fundamentum  totius  fere  voluminisexistunt 
praedicti,  approbavit  et  conilnnavit;  quod- 
que  constitutiones  praedictae,  ul  nobis  a 
peritis,  quibus  liane  curam  deinaiidavimus, 
relatum  est,  et  iuridicae,el  popuiis  utiles 
et  proilcuae  suiit;  et  proplerea  volentes 
omnino  elTeclumsuuni  consequi,ef  plenum 
robur  obtinere,  literas  praedictas,  quarum 
lenores  praesentibus  haberi  volumus  prò 
expressis,   cum  extensione  praedicla   et 
omnibus  et   singulis  decretis  et  clausulis 
in  eis  contentis,  auctoritatc  apostolica,  te- 
nore praescnlium,  et  ex  certa  scientia  ap- 
probamus  et  conlìrmainus,  easque  tam  in 
Urbe,  quam  provinciis,  civitatibus  *  et  locis 
praedictis,  etiam  specialis  commissionis, 
per  oiiines,  cuiuscumquedignitalis,  status, 
1  Clierub.  addit  (enis  (r.  t). 


An.  e.  1S38      2Gi  KrLI.Ar.ini 

grachis  ac  condilionis  oxtiterint,  pcrpetuis 
luturis  temporibus  inviolabiliter  observari 
debere. 

§  5.  Sicqiie  per  quoscumque,  etiam  Pa- 
CLiusi.!.!  siili-  latii  Apostolici  causarum  aiulitores  et  quos- 
cumque alios,  etiam  auctoritate  apostolica 
deputatos  iudices,  etiam  in  pendentibus 
causis  pronunciari ,  sententiari  ac  defi- 
niri  debere,  sublata  eis  aliter  iudicandi, 
sententiandi  et  definiendi  auctoritate  et 
facultate;  irritum  et  inane,  si  secus  super 
bis  a  quoquam,  quavis  occasione  vel  causa 
et  auctoritate,  contigerit  attenlari,  decer- 
nimus. 

§  6.  Yolunius  quoque  praescnteslileras 
inssio  pnbii-  in  valvis  basilicae  Principis  apostolorum 
de  Urbe,  et  Cancellariae  Apostolicae,  ac  in 
acie  Campi  Florae  per  aliquem  ex  curso- 
ribus  nostri?  aflìgi  et  copiam  collationatam 
dimitti  ,  ul  illae  ad  cunctorum  notitiani 
tacilius  valeanl  pervenire,  ne  aliquis  de 
illis  iiinorantiam  practendere  possit,  nec 
quomodolibet  allegare,  cum  non  sit  veri- 
simile apud  aliquos  remanere  incognitum 
quod  taiu  patenter  fuerit  puhlicatum. 

§  7.  Non  obstantibus  praeniissis  ac  con- 

ciausuiac  i!c-  stitutiouibus  et  ordinationibus  apostolicis, 

rog..  oriae.       ^ecnou  ouiuibus  illis,  quac  Sixtus  et  Leo, 

pracdecessorcspraedicli,volueruntnonob- 

stare,  ccterisque  contrariis  quibuscumque. 

Nulli  ergo  etc. 

Datum  Romao  apiul  Sanctum  Marcum, 
anno  Incarnai  ionis  dominicae  millesimo 
quingentesimo  trigesimo  octavo,  tertio  ka- 
lendas  augusti,  ponlificatus  nostri  anno 
quarto. 

Dal.  die  30  iulii  1538,  ponlif.  anno  iv. 

Seqiiitiir  Iniìla  quoad  constiiuiiones 

Ciirjii'ìtses. 

Paulns  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad  foturam  rei  memoriam. 

Ex  debito  pastoralisollìcii,  merilis  licei 
Eiordium.     imparibus ,  noslris  bumeris  inipositi,  ad 


ROM.VNni  Ali.  C.  1538 

ea  etiam  nos  couvenil  noslrae  vigilanliae 
euras  adhibere,  per  quae  universi  populi , 
nostrae  potissimum  solicitudini  etiam  in 
temporalibus  crediti ,  salubriter  et  pro- 
spere dirigantur,  et  per  qua?,  confusionibus 
extirpalis,  ius  aequa  lance  ministretur, 
et  propterea  nonnunquam  bis ,  quae  ad 
boc  provide  gesta  comperimus,  ul  lirma 
et  illibata  persistant,  nostrae  confirma- 
tionis  munimen  libenter  adiicimus,  prout 
temporum  et  provinciarum  qualitatibus 
conspicinius  in  Domino  salubriter  expe- 
di re. 

^  1 .  Clini  ifaque,  sicul  accepimus  nuper,  rsiaius  edidii 
cuin  conslilulioncs  per  bonac  meraonae  „,  ;„  |,raBin- 
.Egidium  ,  tiluli   Sancii   Clemenlis    olim  *!""»  '"';'."  '''- 

^  _     cilur  el  lue. 

prcsbyterum  cardinalem,  tunc  in  bumanis 
agentem,  et  in  cerlis  civitatibus  et  pro- 
vinciis  S.  R.  E.  subditis  Aposlolicae  Sedis 
de  latcrc  legatum  et  vicariura  generalem, 
salubrem  directionem  civitatum  et  provin- 
ciarum carumdem  concernentes  ;  necnou 
reliquac  leges,  sanctiones  ac  ordinationes 
per  diversos  alios  ipsarum  provinciarum 
prò  Romana  Ecclesia  praedicta  vicarios 
ac  gubcrnalores  editae,  et  per  euindem 
.Egidium  cardinalem  suis  adiunclac,  et  in 
sex  libios  redactae  et  partilae,  ob  diver- 
sarumaliarum  sanctionum  et  decretorum, 
per  varios  gubernatores  apostolicos ,  ac 
etiam  per  literas  nonnuUorum  Romano- 
rum  Pontificum  praedecessorum  uostro- 
rum,  prò  rerum  et  temporum  qualitatibus 
praesertim  ad  usum  provinciae  nostrae 
Marcbiae  Anconitanae ,  postmodum  edi- 
torum,  et  praedictis  .Egidianis  adiuncto- 
rum  seu  alligatorum,  dubia,  repugnan- 
tias,  absurditateset  confusiones,  in  iudiciis 
ac  negociis  inter  dilectos  fdiosdiclae  pro- 
vinciae bomines  in  varios  sensus  inter- 
pretarentur,  ac  iiiinus  clareintelligerentur, 
ex  (pio  Jioiiiines  provinciae  buiusmodi 
iiiultiplicuiii  lilium  involucris,  dispendiis 
ac  incommodis  afliciebantur  et  involve- 
banlur. 


1 


An.  C.  IbóS  PAILIS 

§  i2.  Dileclut;  lìliusnoslerRodulphiis,  li- 

Cirdin.ii*  f.o  tuli  Sancii  Clenicnlis,  lune  Sancite Piisca\ 

dTdi'ì,  p'io'mml  presbylercardinalis,  de  Carpo  nuncupatus, 

Mnl^cMae'"""'  ciiiiif'iis  pi'dvinciac  ct   lunninuni  praedi- 

ctorum  sublevaniini  providere,  el  lilibus 

ac  differentiis  prò  posse  iter  praecludere, 

de  mandalo  noslro,  eliam  lune  dielae  pro- 

vinciae  agentibus  id  saepius  a  nobis  el- 

flagitanlibus,  singularum  eliam  addilarum 

eonslilulionum  ac    exiravagantium  prae- 

dietarum  repurgalionis  '  eognilionc  non- 

nuUis  cuiiae  gencralis  eiusdem  provincia' 

perilis  demandala,  illas  repurgare,  corri- 

gere  el  elucidiores  ae  i'aciliores  reddere , 

in  librosque  sex    ordinatim  redigei'e    el 

collocare ,   nonnullis  suis  opporlune  in- 

terpositis  deeretis,  oplime  curaveril. 

§3.  Nos,  laudabilem  dicli  Roduliibi  car- 

iiic  l'oniifci  (jinalis    operam    in    Domino    plurimum 

lus  Mc  sniH,k--  commendanles,  eupienlesque,prout nostro 

InVinrprov'iii- incumbil  pastorali  ofTicio,  providere  quod 

'^i".''"™'''"' constituliones  sic  relormatae  ac  in  faci- 

Cl|>lt. 

liorem  sensum  redactae,  lamquam  ulilcs 
et  necessariaeomnino  adimpleantur,  et  in 
viridem  Iranseanl  observanliam ,  easdem 
,'Egidianas  consliluliones,  per  praefalum 
Rodulpbum  cardinalcm  sive  eius  agentes 
et  ad  id  deputalos  purgalas,  emcndatas, 
elucidalas,  mulalas,  alleralas;  addilas  et 
in  diclos  sex  libros  redaclas,  suisque  lo- 
cis  ac  ordinibus  collocatas,  omniaque  et 
singula  alia  in  ipsis  sex  libris  contenta , 
quae  praesenlibus  prò  suflìcienler  exjtres- 
sis  et  inserlis  liaberi  volumus,  ac  inde 
secuta  quaecumque,  tenore  praesentium 
perpetuo  eonfìrmainus  et  approbamus,  ac 
rata  et  grata  babemus,  praesenlisque  scri- 
pti patrocinio  eonsolidamus.  Illaque  omnia 
et  singula  in  (juibusvis  causis,  eliam  spe- 
cialis  commissionis  vigore  commissis ,  ac 
tribunalibus  et  iudiciis  per  quoscumque 
iudiees  ac  personas,  cuiuscunKiue  digni- 
latis,  status,  gradus,  ordinis,  eondilionis, 
exeellentiae  et  praeeminentiae  existentibus, 

1  Cherub.  addii,  I.  s.  e,   ne  rcpurattonis  (r.  t.). 
DulL  liom.  Voi.  VI.  'óì 


III  l'P.  205       An.  C.  laàS 

perpetuis  l'uturis  temporibus,  in  eadein 
provincia  observari  debere  ,  ac  quidcjuid 
secus  super  bis  a  quo(iuam,quavis  aucto- 
rilale,  scienter  vel  ignoranter  eontigerit 
allenlari ,  irrilum  et  inane  tbre  decerni- 
mus,  supplentes  omnes  ac  singulos  iuris 
ci  tildi  dereelus,  si  qui  forsan  inlervene- 
rint  in  eisdem. 

§  4.  Non  obstanlibus  praemissis  ae  con-  niniiuscnm,|iie 
slilutionibus  et  ordinationibusapostolieis,  i,.is. 
neciion  dielae  provineiae  slatutis  et  con- 
sueludinibus,  rel'onnalionibus  etcapitulis, 
eliam  ut  praefertur  loboratis,  eeterisque 
conlrariis  quibuscumque. 

§  j.  Vokuaus  aulcm  quod  praesentium  fì.ics  ir^nsum- 
fransuniplis  etc. 

Dal.  Perusiae,subannuloPiseatoris,  die 
decima  septembris,  millesimo  quingente- 
simo  quadragesimo  quarto  ,  pontificatus 
nostri  anno  x. 


XXIII. 


Coìifirmatio  constitutionis  luUi  II  con- 
tra  officiales  Reverendae  Camerae  Apo- 
slolicae  quomodoìihet  in  contractìhus 
crnneral ibìis jìK likipantes ,  et  ciiis  exten- 
sio  ad  omnes  intervenicnlcs  in  Camera, 
qi(ando  de  illis  agitiir  prò  corum  al- 
tinentibiis. 

Faulus  Papa  III,  motu  proprio  etc. 

xMias  fclicis  rceordationis  lulius  Papa  11^   '"lius  n  pro- 
praedecessor  noster,  considerans  aequum  cime, a"  '".nù- 
non  esse  ut  quis  in  rebus  propriis  index  "'''",'?  '"  ""'" 
esset,  cum  interesse,  quod  in  rebus  ipsis  '■^''''"^  '• 
habet,  ci  quod  iniquum  est,  iustum  quan- 
doque  videri  faciat,  et  illius  iudieium  re- 
ctum  esse  non  sinal,  motu  proprio  statuii 
ac  ordinavit  quod  praesidcnles  et  clerici 
Camerae  Apostolicae ,    ac    quaecumque 
aliae  personae  in   dieta  Camera  et  loco 
camerali  intervenientes,  eliam  si  episco- 

1  Ut  in  eius  constitulione  xi,  Percejx'jnus,  tom. 
V,  pag.  420. 


An.C.    V:-oS        2GG  BULLAUIUM 

pali ,  aichiepiscopnli  ac  maiori  dignitate 
rulgvront ,  dohanaj,  Ihcsaurarias,  salarias 
ac  alios  inlioilus  et  res  ad  dictam  Caiiic- 
ram  sportatilos,  per  se  vel  alium ,  in 
lolum  vel  prò  parte,  condiiccre,  ani  cum 
illoriim  conductoiibus  societaleni  super 
eis  inire  ,  aut  cum  conductoribus  ijisis 
quoniodolibel  parliciparc  possenl.  Diclis- 
que  p^ae^ide^tibus,  clericis  ac  personis , 
sub  excomrminieationislatae  sententiae  ac 
privai ioiiis  quorumeumque  officioruin  per 
eos  oi)leiilorum  poenis,  ipso  facto  ineur- 
rcndis,  inbibuil  ne  contra  praemissa  quo- 
modolibct  venire  praesumerent,  proul  in 
literis,  desuper  in  forma  niotus  proprii 
confectis,  etiam  nianu  dicli  lulii  pracde- 
cessoris  signatis,  plcnius  continetur. 

§  1.  Cum  autem  ea,  quae  innovantur, 
Pie  modo  Poh- magis  considerari  et  oliservari  soleant , 
'  praemissa  innovanda  duximus.  Dictarum 
ilaque  literarum  tenores  praesenlibus  prò 
suflìcienter  expressis  habcntes,  ac  prae- 
sentes  ad  docendum  de  literis  et  tenore 
praedictis  piene  sufficere  et  ubique  lldem, 
in  iudicio  et  extra  ,  absque  alia  illarum 
ostensione  vel  documento,  fiicere,  et  per 
omnia,  ac  si  illac  exhiberentur  et  oslcn- 
dercnlur,  decernentes,  motu  simili  literas 
lulii  praedecessoris  huiusmodi,  cum  inlii- 
bitionibus ,  poenarum  adiectionibus  ac 
aliis  in  eis  contentis  clausulis ,  approba- 
mus  et  confu'mamus.  Et  nihilominus  ea, 
quae  idi'in  lulius  pracdecessor  per  dictas 
literas  statuit  et  ordinavit,  sub  supradiclis 
poenis  de  novo  slaluimus  ac  ordinamus. 

§  2.  Et  ut  plenius  in  praemissis  provi- 
deatur,  easdcm  literas,  ad  hoc  ut  clerici, 
praesidentcs  et  personae  praedictae,  qua- 
rum  consanguinei  vel  aflhies  dictas  do- 
banas,  tbesaurarias,  salarias  ac  inlroitus 
conduxerint  seu  conducerc  velini ,  in 
eisdem  Camera  et  loco  camerali  (dum  de 
locai  ionibus  ipsis  et  maleriis  illas  concer- 
nentibus  discutitur  et  Iractatur)  interve- 
nire non  possinl  ,  extcndimus  et  amplia- 


Ei  ejlendii,  ui 
)ix. 


r.OMANL'M  Ali.  C.  l!ióS 

mus  per  praesentes.  Volcales  praesentes, 
supradictos  praesidentes,  clcricos  ac  per- 
sonas  afllcere,  et  contravenientes  praefatas 
poenas  incurrcre,  etiam  si  de  supradiclis 
literis  hilii  praedecessoris  nullo  modo 
constel. 

§   S.  Non    obstantibus   praemissis    ac  n  rr,i;.,iio ron- 
constitutionibus  apostolicis,  necnon  omni-  '""'"""• 
bus  illis,  quae  idem  praedecessor  in  dictis 
literis  voluit  non  obstare,  celerisque  con- 
trariis  quibuscumque. 
Placet,  et  ila  innovamus  et  inhibemus.  A. 
{Papae  siibscriptio) . 


XXIV. 


Iun'sdiclio  ci  [((CKÌlatcs  arcìiipvcshìjteri 
et  huUciv  aiìtsanim  capiluli,  canoni- 
cornm  ci  aliarum  personarum  eccle- 
siae  Beatae  Marine  Maioris  de  Urbe,  et 
ìiabitatorum  in  iltius  Frnnco  ^. 


Paulus  Papa  III,  mota  proprio  etc. 
Cum^  sicut  accepimus,  ad  parcendum  lurisjici  o  co- 
sumptibus  ac  expensis  coUitigantium ,  et  f,",Hr"capì'iTiì 
ne  dilecli  fdii  canonici  et  capitulum  ac  '^  "*''•'  <■''■' 
perjietui  cappellani  venerabilis  ecclesiae 
Sanctae  Mariae  Maioris  de  Urbe,  prò  re- 
Inis  ac  negociis  dictae  ecclesiae,  corani 
diversis  iudicibus  litigare  et  convenir!  con- 
tingat,  lites  quascumque  praesentes  ac 
lutiu'as,  tam  contra  ipsos  quam  per  eos- 
dcm  motas  et  movendas,  per  alias  nostras 
literas,  quas  et  illarum  tenores  prò  ex- 
pressis habere  volumus,  bonae  memoriae 
1).  Paulo  de  Caesis,  dum  viveret  S.  R.  E. 
cardinali,  piaedicla''  basilicae  archipresby- 
liM'o,  coinmiseriiniis;  el  proplerea,  ut  cre- 
dilur,  dileclum  fìlium,  nostrum  secundum 
cameni  nepotem,R.  D.  Alexandrum,  cardi- 
nalem  Farnesium  vulgariler  nuncupalum, 
lamquam  dictae  ecclesiae  modernum  ar- 
di ipresbyterum,  in  causis  huiusmodi  etiam 
iudic.em   existere  ,   ad  omne  dubium  tol- 

1  l-'niiiciini,  tei ritoiium,  cuius  iiicolae  iure  gau- 
dunl  imiiuuiilalis.  Da  Caity:  (r.  t.). 


i 


An.  n.  i;,3ft  r.uT.rs 

Ic'iuliiin,  ac  dictac  ccclusiac  ci  aliis  con- 
suleiiduin,  niolu  simili  et  ex  certa  nostra 
scientia  ac  de  Sedis  Apostolicae  polestalis 
|tlenitiidiiie ,  omnes  et  sinp;iilas  causas 
Inter  dictos  caiionicos  el  capilukini  ac 
cappellanos  respective  seu  qucmlibet  eo- 
runi  ex  una,  el  quascumque  alias  yiersonas, 
corani  quihiiscunique  iudicibus  ordinariis 
ac  extraordinariis,  commissariis  et  execu- 
loribus,  etiam  S.  R.  E.  cardinalibus  et 
Rotae  aiulitoribusel  locatencntibus,  super 
quibuscunique  rebus,  bonisac  pecuniarum 
summis  vertentes  et  pendentes,  parlibus 
ex  altera,  ad  nos  penitus  advocanles,  il- 
lamque  et  illas,  quatenus  etiam  opus  sit, 
denuo  incboalas  et  inchoandas,  ac  quas- 
cumqne  alias  causas  civiles  et  criminales 
ac  mixtas,  per  praediclos  canonicos  ac  ca- 
pitulum  et  cappellanos,  seu  eorum  quem- 
libet ,  centra  quascumque  personas,  quo- 
vis  nomine  nuncupatas  ,  coUeginm  et 
capital  uni  ac  univcrsitalem  respective 
motas  et  movendas,  et  sic  active  et  passive 
super  quihuscnm(|ue  pecuniarum  summis, 
censibus,  canonibus,  responsionibus,  re- 
bus et  bonis  ,  ad  quamcumque  summaiu 
pecuniarum,  numorum  et  quanlitatem 
ac  valorem  ascendentibns  reliu^qne  aliis 
in  actis  causae  et  causarum  Iniiusmodi 
latius  deductis  et  deducendis ,  et  illorum 
occasione,  cum  omnibus  et  sinoulis  suis  in- 
cidentibus,  dependentibuset  emergenlibus, 
annexis  et  connexis,  eidem  R.  D.  Alexan- 
dre, moderno  archipresbytero,  tamconiun- 
ctim  quam  divisim,  snmmarie,  sim|iliciter 
et  de  plano,  sine  slrepitu  el  figura  iudicii, 
sola  facli  veritate  inspecta ,  ac  quatenus 
opus  sit,  executive  et  manu  regia,  absque 
lerminorum  subslantialium  el  alicuius 
tclae  iudiciariae  observatione,  sine  conf'e- 
clione  regeslri  sive  exlraclus ,  quacum- 
que  appellatione  poslposita  ,  andiendi , 
cognoscendi  ,  decidendi  iineque  debito 
lerminandi ,  tenore  praesentium  de  novo 
conslituimus  ac  mandamus. 


li!  rp.  207     A:i.  C.  lo38 

^  1.  Cum  polestate  dictas  parles  respe-    Ciiamiiquc  in 
ctivc  et  omnes  alios,  quos  opus  fneril  et  .uii.'bcndi  lil'.' 
sua    communiter  vel  divisim   inlercsscl , 
etiam  in  execulione  citalionis,  nominandi, 
in  Romana  Curia  ac  extra  eam  ,   etiam 
|ierediclum  publicum,  constilo  summarie 
(l  extraiudicialiter  de  non  luto  accessu , 
oitandi  ;  ac   eisdem   onniibus  et  singulis, 
etiam  iudicibus  suprascriplis ,  ac  quibus 
et  quolies  opus  fuerit,  etiam  sub  censuris 
ecclesiasticis  et  pecuniariis  poenis,  suo  ar- 
bitrio moderandis  et  applicandis ,  etiam 
per  simile  edictum,  iuhibendi;  et  in  even- 
tuni  non  paritionis,   poenas  ac   censuras 
praedictas  damnabiliter  incurrisse  decla- 
randi,  aggravandi  et  reaggravandi,  et  bra- 
cbii  saecularis  auxilinm  invocandi,  locove 
sententiae  seu  senlenliarum  proferenda- 
rum,  mandala  ^  executiva  in  forma  solita 
et  consueta  decernendi ,  illudque  vel  illa 
et  quidquid  per  te  iudicalum  fuerit  exe- 
quendi,  expensasque  taxandi  ac  moderandi, 
omniaque  alia  et  singula  faciendi,  gerendi 
el  exercendi  ,    in   praemissis  necessaria 
seu  quomodolibel  opportuna. 

§  2.  Non  obstantibus  praemissis,  con-  cunsuiae  de- 
stilutionibusel  ordinalionibus  apostolicis,  '"6"  """• 
stylo  Palati!,  regula  Cancellariae  Aposto- 
licae prohibendi  mandata  aliler  qnam  sub 
plumbo  cxpediri  posse ,  facultalibus  et 
iurisdiclionibus  snpradictis ,  sub  quavis 
verborum  forma,  etiam  clausulis  urgen- 
lissimis,  per  nosforsan  concessis  et  inno- 
valis,  quas  seu  illorum  tenores ,  ac  si  de 
verbo  ad  verbum  specialis  bic  menilo  fa- 
eia  foret ,  prò  expressis  haberi  volumus  , 
ceterisque  contrariis  quibuscumque.  Sta- 
tum  et  merita  causae  el  causarum  liuius- 
modi,  et  nomina  ac  cognomina  et  quali- 
tates  partium  et  personarum  praediclarum 
necnon  diclorum  coUegii,  capitali  el  uni- 
versitalis ,  praemissorumque  omnium  et 
aliorum  de  necessitate  exprimendorum 
tenores,  prò  piene  ac  sufficienter  expres- 
sis habentes. 

1  ìlanilut'im  seu  mamìata,  Clierub.  (r.  t.). 


An.  C.  1j38 


208 


BULLARR'M 


5  3.  Et  quod  praesenliuin  sola  signatura 
Sola  sìgnaiura  suiricial  et  ubique  fidem  faciat. 

suUlcil.  _,.  .         , 

Fiat,  motu  proprio.  A. 
Et  quod  praesentis  nostri  motus  proprii 
sola  signatura  sutìiìciat,  et  ubique,  in  iudicio 
et  extra  iilud,  fideni  faciat,  regula  in  con- 
trarium  edita  non  obstanle,  et  literae  ex- 
pediantur  sub})lunibo. 
Fiat.  A. 
Daluin  Romae  apud  S.  Petrum  ,  nono 
kalendas  decenibiis,  anno  v. 
Caus.ni!  ah  :,r-      s  4.  Bcatissiuie  Pater.  Quoniam  super 

cliipreslivl.  non         '^  ^  '■ 

avoccniur.  praemissis  commissionibus  causarum  in 
Urbe  nunquani  literas  sub  plumbo  expe- 
diri  solitum  l'uit ,  sed  solani  signaluram 
semper  sufficere  compertum  extitit  ;  ne(p:e 
etiam  tempore  praedicti  reverendi  cardi- 
nalis  de  Caesis,  super  dieta  commissione 
sibi  facta,  fuere  alias  dictae  literae  oxpe- 
ditae;  necnon  ad  obviandum  fraudibus  et 
rnalitiiscollitigantium,qui,ineausisbuius- 
inodi  nulhun  iiis  babiMites ,  ut  illas  im- 
mortales  faciant,  ac  partesvariis  sumplibus 
et  expensisdefatigent,  confietisquibusdam 
l'alsis  causisctiminaginariis  suspicionibus, 
buiusmodi  causas  a  reverendissimo  mo- 
derno archipresbytero  forte  avocare  cu- 
rarent;  idcirco,  ad  preces  praefatornm  ca- 
nonieorum  ac  capiluli  et  cappellanorum, 
placeat  eidem  reverendissimo  moderno  ar- 
chipresbytero committere  et  mandare  ut 
in  omnibus  causis  supradictis ,  iuxta  te- 
norem  praeinsertae  in  omnibus  firmae  re- 
manentis,  perinde  ac  si,  absque  illorum 
verborum  insertione ,  videlicet  Et  quod 
literae  sub  plumbo  cxpediantur,  signata 
foret,  procedere,  illasque  expedire  et  ter- 
minare possit  et  valeat  :  necnon  concedere 
ut  praemissarum  causarum  avocationes  a 
IH'aediclo  reverendissimo  moderno  archi- 
presbytero seu  aliquo  ex  eius  successoribus 
(si  illas  forsan  fieri  contigerit)  sint  nullius 
roboris  et  momenti ,  nisi  de  praemissis 
omnibus  et  singulis  in  praeinserta  con- 
tentis  corumque  toto  tenore  ,  de  verbo 
ad  verbum  et  non  per  clausulas  generales, 


R0M.4NUM  An.  C.  1Kj8 

nec  etiam  derogatorias  et  derogatoriarum 
derogatoria?,  specialis  et  individua  men- 
ilo focta,  ac  nianu  S.  V.  per  F('a<  et  Motu 
proprio  spccialiter  signata  fuerit ,  et  ipso 
R.  D.  archipresbytero  et  praedictis  cano- 
nicis  specialiter  cilatis.  Praemissis  cete- 
risque  in  contrarium  facicntibus  non  ob- 
stantibus. 

Fiat.  A. 
^  5.  Pater  clementissime.  Cum   ex  te-   isi|ui>   pmce- 

,  '  ,  ì-  •     •     «ial  l'iì.tn»  in  oli- 

iiore  primo  loco  praeinsertae  dignoscivi-  iig,,i;o„ii„is  ca- 
deatur,  etiam  causae  instrumentales,  seu  ""'"'''"'s- 
((uae  ex  obligalionibus  etiam  in  forma 
t'.amerac  exoriri  possunt,  in  eadem  prae- 
inserta inclusae  seu  comprehensae;  atta- 
iiien,  ul  onuiis  ponilus  dubielas  tollatur, 
et  ne  eliaiu  causarum  buiusmodi,  pracser- 
lim  ccnsualiuni,  aul  alias  supiadictae  eccle- 
sinc  interesse  langentium,  propter  super- 
venientiam  quandocumque  feriarum,  ex- 
peditio  rclardetur ,  supplicant  humiliter 
oratores  praedicti  quatenuspracdicto  reve- 
rendissimo moderno  archipresbytero  sivQ 
eius  subdelegato  committere  et  mandare 
ut  in  causis  buiusmodi,  respective,  iuxta 
ibrmam  primae  insertae,  ac  etiam  secun- 
dum  facuilates  in  similibus  A.  C.  con- 
cessas,  singulis  diebus,  etiam  fcriatis,  prae- 
terquam  in  honorem  Dei,  perinde  procedere 
illasque  terminare  et  decidere  ,  prout  ac 
si  deeisdem,  in  eadem  primo  praeinserta, 
specialis  menlio  i'acla  foret ,  possit  et 
valeat. 

§  6.  Et  si  alieni  alteri  indici  per  eam-   Fciaennnnb- 
dem   S.  V.  in  secunda   inslanlia,  conira ''*"'„'"  '^•"*'* 

.        .  '  apiH'lIr.li'inJs. 

oratores ,  causa  alicuius  praetensae  ap- 
pellalionis  commissa  foret ,  de  et  super 
reliusel  bonis  ad  dictam  ecclesiam  spectan- 
tibus,  lune  etiam  ut,  supradictis  feriis  non 
obstantibus ,  ad  expeditionem  causae  et 
causarum  buiusmodi  procedi  possit,  que- 
madmodum  ante  iurisdictionem  i  dieta- 
rum  feriarum  procedi  potuisset. 

§  7.  Et  ne  causarum  locorum  depen- 
dentium  a  dieta  basilica  expeditio  retar- 

i  Iiulictionem  Cherub.  (n.  t.). 


J 


An.  C    nióg 


PM'i.rs 


lurisjkiio  se  detiir  ,  ad  eccloslas  oliam  Ss.  Pu(l(Miliaii;ie 

evlendit    eliam         t^     p        *  t  i  ■  i 

ad  habiiiiuicsiii  et  Liileniiao,  snpradictoaiTliiprcsuyleratui 

^'"""'-  unitas  et  accessorias:  necnon  ad  omnes 

liabitalores  oxistentes  in  Franco  siipradi- 

clae  ecclesiae,  qui,  ex  causa  huiusmodi  et 

ob  eorumpaupei'tatem,  cerlis  exemptioni- 

hus  perfruunlur,  ut  ab  expensis  et  liliuiii 

anfractibus    subleventur,  lamquam  illius 

membra  dependenlia  ,   porrÌL;atur  et  cx- 

tendatur,  concedere  et  largiri  dignetur. 

§  8.  Non  olislantibus  praemissis,  alias 

ciau«i.iae  de-  in  omuibus  lirinis  remanenlibus,  praedi- 

rogaiori.ie.  .  ,,...,  .  .  .       „ 

ctisque  obligalionibus  uiratis  et  in  forma 
Camerae  celcbratis,  feriis  indicliset  oliam 
indicendis ,  et  ccteris  aliis  in  conlrarium 
facientibus  quibuscumque;  el  quod  super 
praemissis  omnibus  et  singuHs  bterae  sub 
pliimbo  expediri  possinf;  statuni  et  merita 
causarum  et  omnium  ac  singulorum  prte- 
missorum,  nomina  et  cognomina  iudicum 
et  coUiligantium,   obligationum  formas, 
causas,  bona,  resignaliones,  confirmnlio- 
nes  diclorum  bonorum,  onmiumque  aUo- 
riun  bic  de    necessilali'   exprimendorum 
tenores  prò  suflìcienter  expressis  habens. 
De  mandalo  D.  N.  Papae  idem  R.  D. 
cardinalis  et  alii  iudices  procedant ,   ut 
pctilur,  feriis  non  obstanlibus. 
Placet.  A. 
(Papae  siibscriptio). 
§  9.  Beatissime  Paler.  Qiiaravis  creda- 
lurisriiciio  se  tur  quod  R.  D.  Guido  Ascanius,  qui  nunc 
conila     quos-  suprauictae  basilicae  arcbqiresbyter  exi- 
piosos  el  privi  ^'^t  IH  vuTi  praeuisertae ,  quoad  omnia  et 
leg  aios.         singula,  etiam  iudicia  executiva,  pront,  po- 
terat  praedictus  R.  cardinalis  Farnesius 
procedere,  facere  et  exequi  possit;lamen  ut 
omnis  haesitatio  et  dubietas  toUatur,  eh  il 
ne  niagis  suo   quam  R.    cardinalis  Far- 
nesi! tempore  tam  canonici  et  capituliim 
quam  omnes  alii  et  singuli  oralores  pivT- 
dicti  per  diversa  tribunalia  dislrabanliir, 
Sanctitati Veslrae bumiliter siipplicaut  ora- 
tores  praedicti  quatenus  eidem  R.  D.  Gui- 
doni Ascanio ,   moderno  arcbipresbyfero 


ni  rr.  269     An.  C.  <S38 

eoimiiillere  et  mandare  dignetur  ut  in 
omnibus  et  singulis  supradictis,  et  omni- 
bus et  per  omnia ,  perindc  ac  si  esedem 
prieinsorlae  sibi  directe  ac  per  domina- 
tionem  suam  reverendissimam  impetratae 
fuissent ,  partibus  iustitiam  ministrando, 
procedat  contra  quoscumque,  quomodo- 
libet  privilegiatos  et  exemptos,  etiam  re- 
ligiosos,  ac  eliam  lamralione  beneficiorum 
et  censuum,  quam  pensionum  et  respon- 
siouum  vini  ad  oralores  respeclive  quo- 
modnlilielspectanlium  et  pertinenlium,  ac 
alia  quacumquc  occasione  vel  causa , 
l'iiam  si  de  eorum  totis  tenoribus  bic  ba- 
benda  foret  menilo  specialis. 

§  10.  Cum   poleslale   cifandi    et    inbi-     Paniuniiani 
bendi  necnon  a  censuris  et  poenis  eccle-  Cu'prum'iTdi- 
siaslicis,  quatenus  oportuerii ,  absolvendi,  ""  i'^''i''»  Je- 
poenitentiarios  etiam  ad  audiendum  con- 
f'essiones  sufficientes  et  idoneos  ac  timo- 
ralae  conscientiae    supradictae    basilicae 
deputandi,  alios,  eliam  si  in  illa  de  prae- 
senli  exislerent,  prout  sibi  videbitur,  amo- 
vendi   et   expellendi  ,  omniaque   alia   el 
singula  l'aciendi ,   exercendi  el  exerpiendi 
in  p)-aemissis  necessaria  et  opportuna. 

§  11.  Non  obstanlibus  praemissis  con-  nuiinisnimiiiie 
slilulionibus  etordinalionibus  apostolicis,  Hul'. 
flylo  Palalii,  privilegiis  et  exemptionibus, 
cum  quibuscumque  clausulis,  eliam  for- 
lissimis  et  derogaloriarium  derogatoriis  ; 
etiam  in  vim  niolus  proprii  seu  alias 
quomodolibet  concessis,  ceterisque  aliis 
quibuscumque  ;  et  quod  super  praemissis 
omniinisel  singulis  literae  sub  plumbo,  ut 
supra,  expediri  possint. 

De  mandato  D.  N.  Papae,  audiat  idem 
11.  D.  cardinalis,  cilel ,  absolval,  deputet 
el  procedat  ut  pelilur  *. 

( Papae  subscriptìo  ) . 
Dal.  die  23  novemltris,  ponlif.  anno  v. 

1  Chorub.  adiungii  Placet.  À.  (r.  t.). 


Ali.  e.  i!iriO 


m 


BlUXAfiHJM 


XXV. 


Confìrmat  coiifilitulioncs  Leonis  \el  Clc- 
menlis  VlJcontra  fratres  Ordinis  Car- 
melitarum  extra  daustra  divagantcs, 
et  gradm  vel  ordincs,  absque  liccntia 
Sedis  Apostolkae  et  suornn)  pmelato- 
rmn,  accipienles  i. 

Paulus  Papa  III,  ad  perpetuam  rei  memoriam. 

Ex  clementi  Apostolicae  Sedis  provisione 
Ejor.iicm  iiecnon  personarum  Deo  devotarum,  prae- 
serlim  sub  regiilari  caslinionia  Domino 
militantiiim,  pia  devotione  provenire  di- 
gnoscilur  ul  Romanus  Pontifex  quandoquc 
per  praedecessores  suos  Romanos  Ponti- 
ficcs,  prò  relig'ionis  conscrvationo  ci  ang- 
mento,  ac  personarum  carumdem  quiete 
et  commodo  concessa  approbctet  innovet, 
ac  approbata  l't  innovala  aposloliea  au- 
etorilate  coiiimunial,  aliaque  de  novo  dis- 
ponat ,  proni  in  Domino  conspicit  sahi- 
liriter  expedire. 

§  l.Duduni  siqnidem  perfelicisrecorda- 
suii  nnis  co-tionÌ3  Leonem  Papam  X,  praedecessorem 
li  huiusoidini*  nostrum,  aceeplo  quod,  licet  tam  secun- 
culTra    "v"  '!""'  canonicas  sanctiones  (piam   Ordinis 
gaiianiiir.         fratrum  gloriosissiinaeDei  Genitricis  sem- 
per  virginis  Mariae  de  Monte  Carmelo  regu- 
laria  instituta,  fratres  Ordinis  liuiusmodi , 
quacumque  causa,  etiam  sludii ,  seu  alia 
occasione,  a  doniibus  dicti  Ordinis,  absque 
licentia  suorum  snperiorum  vel  post  eius- 
dem  licentiae  revocai ionem,  extra  domos 
easdem  morari  non  possent  ;  nibilominus 
nonnulli  ex  dicti  Ordinis  fratribus,  aegri- 
ludines  corporum   aut  animorum   simu- 
lantes,  alii  subveniendi  eorum  parcnlum 
inopiae  colore  quaesito,  alii  vero  ad  stu- 
diorum  Universitates,  absque  licentia  supe- 
riorum  bnitismodi,  seu  dieta  licentia  re- 
vocata, accedere,  et  inibi  morari,  et,  quod 
deterius  erat ,  privilegiis  Universitatibus 

1  Ex   Monsignani  Bullario  Carmelil.,    par.    ii, 
pag.  77. 


ROMANICI  Ali 

buiusmodi  illarumque  scliolaribus  con- 
cessis,  ut  liberius  in  sua  damnata  prae- 
sumptione  permanerent ,  se  tueri  ;  alii 
vero,  propriae  salntis  oblili,  apostolicas, 
in  quilius  se  professionem  ani  numpiam 
rtut  inira  puiiertatis  annos,  seu  per  vim 
et  metum  fecisse  asserenles,  literas  impe- 
trasse, ac,  liabilu  abiecto,  per  habilacula 
saecularium  personarum  et  loca  inhonesta 
discurrendo ,  cum  laicis  conversari  non 
verebantnr;  alii  vero,  sub  praetexiu  balii- 
litatis  seu  dispensationis  ad  oblinendum 
lienefìeium  seu  beneiìcia  ecclesiasticum 
seu  ecclesiastica,  per  clericos  saeculares 
obtineri  solilum  vel  solita ,  per  literas 
apostolicas sibiconcessas;  nonnulli  autnm 
■dicnius  ex  S.  R.  E.  cardinnlibus  prò  tem- 
i)ore  exislentibus  vel  alicuius  nobibs  a 
Sede  Apostolica  privilegiati  cappellaniae 
vel  tamiliaritatis  literas  exbibentes,  laxatis 
habenis, extra  Ordinem  et  obedientiam  suo- 
rum praelatorum,  in  parentum  vel  con- 
sanguincorum  domibus  aut  alias  extra  di- 
cti Ordinis  domos  morari  et  permanere, 
l't  benelìciis  ecclesiasticis  prò  cappellanis 
deservire  ,  et  per  saeculum  vagari  prae- 
sumerent  ,  non  sine  animarum  suarum 
[lernicie,  et  Religionis  vituperio  et  con- 
lemptu,  ac  populorum  scandalo. 


S  ^> 


Dictus  praedecessor,  motu  proprio 


I.    n    \    llllill^ 


,  ,  mi  li:   ,iiv.i;;Hlio- 

et  ex  certa  scientia,  quod  ex  tunc  de  ce-  „,,  |„(,ì.,lmi. 
lero  perpetuis  futuris  temporibus  fratres 
praedicti,  aegritudinis  aut  subveniendi 
parentum  inopiae  sen  quavis  alia  occa- 
sione vel  causa ,  etiam  stndii  aut  dispen- 
sationis ad  oblinendum  beneficia  eccle- 
siastica ,  ipsius  praedecessoris  seu  quavis 
alia  auetoritale  sibi  concessa ,  nisi  bene- 
lìcium  ipsum  forenl  canonice  actuassecuti, 
aut  lamiiiarilalis  seu  cappellaniae  alicuius 
ex  DD.  cai'dinalibus  vel  cuiuscumque  pri- 
vilegiati a  Sede  Apostolica  uobilis,  prae- 
terqnam  si  actu  continui  commensales 
forenl  eorumdem  cardinalium,  exira  pr;¥- 
dicluin  Ordinem, praeler  vel  absque  licentia 


I 


Al).  C   VJo9 


PAILIS 


mai;i.stri  ^eucralis,  ci  illa  durante  el  de 
liceiitia  SedisAposlolicae  praedictae,  etiara 
praetextu  quarumcumque  facultatum,  iii- 
dultoriim  et  aliaruiii  literarum  apostoli- 
canini  ((uiljusvis  l'niversilalihus  concessa- 
rum,  commoiari  non  possinl. 

>^    3.   Ouotiipie    unusquisque    prioruui 
"'"s'iies.ìu- ||,.QYÌj|Lqaliiini  Ordinis   in  sua  provincia, 

trin     per    |iro-  *  ,  ^  ' 

yiiicisies  or.ii-  dum  ct  quoties  opus  foret ,  lìatres  extra 
h!i'i,q"'.'b"siMm-  Ordinem  praedictum  quavis  occasione  vel 
^1",^^'""°'''"'"  causa  commorantcs,  ad  Ordinem  redire 
cogere  et  compellere  posseut ,  per  quas- 
dam  statuii  et  ordinavi!;  de  illis  vero, 
qui,  se  professioneni  nuimiuani  aul  intra 
pubertalis  annos,  vel  per  vini  aut  metuiu 
emisisse  asserentes,  aposlolicas  vel  a  Poe- 
nitentiaria  nostra,  lune  sua ,  literas  obti- 
nuerant  aul  oblenturi  essenl,  praelatis 
prioribus  provincialibus  conimisit  ut,  nisi 
ad  alianiReligionem,  in  (pia  actu  regiilaris 
vita  observaretiir,  transirent,  non  obstan- 
tibus  literis  apostolicis  vel  Poenilentiariaj 
praediclae  et  processibus  desuper  habitis 
vel  habendis ,  quas  dictus  praedecessor 
eis,  eliain  si  vera  narrassenl,  nonni^i  in 
foro  conscienliae  el  nullo  modo  co.itra  Re- 
ligionis  tuae  iura  el  consuetudines  suf- 
fragari  vuluil,  ad  Ordinem  el  Ordinis  loca 
revocarent,  buUas  el  processus  auferrenl, 
liabituni  relictum  resumere  et  poenilen- 
tiam  subire  cogerenl ,  invocalo  eliam  ad 
hoc,  si  opus  foret,  auxilio  brachii  saecu- 
laris;  qui,  nisi  eisdeni  prioribus  provin- 
cialibus parerent,  et  infra  odo  dies  man- 
datis  eorum  proximos  habituni  perpetuo 
geslanduiu  reassumerent ,  exconimiinica- 
tionislatse  senlenfe  poenam  incurrerent, 
a  qua  pi'r  solum  Romanum  Ponlificem 
aut  niayistrum  generaleni  dicti  Ordinis , 
nisi  in  niortis  articulo,  absolvi  possent. 
Et  siniililer  statuii  el  ordinavil  quod,  in 
quibnsi  iuiu|U('  literis,  ad  ipsoiiiiu  fralruin 
insUtnliani,  sive  sul)  annulo  Piscaloiis  aul 
sub  plunibo  vel  per  Poenilenliariani  super 
praemissoruni  alitpio,  inobedienliae  regn- 


ili l'P-  271      Ali  e.  i;ir)0 

laiis  derogationem,  eliain  super  quibusvis 
supplicalionibus  ab  ipso  praedecessore 
aut  Romano  Ponlifice  quomodocumquc 
extuncin  perpetunni  inipelrandis,  semper 
l't  iutlilferenlersuiiinlelligideberel,  etiamsi 
apposita  non  furel  clausula  huiusmodi  Et 
(le  licrnlia  superiori^  et  ea  durante  ;  de- 
cernens  literas  praedictas,  huiusmodi  clau- 
sula carentes,  nuUas  •  nulliusque  roboris 
vel  momenti  Ibre,  ncque  hteris  praedictis 
derogari  posse,  nisi  molu  et  scicntia  su- 
pradiclis  ;  districtius  inhibens  locoruni 
ordinariis,  sub  interdicti  ingressus  eccle- 
siae  et  suspensionis  a  regimine  et  admini- 
stratione  suaruni  ecclesiarum;  necnonUni- 
versilatibus,  recloribus  el  illarum  conser- 
valoribus ,  parocbialiumque  ecclesiarum 
recloribus  el  aliis  quibuscumque,  sub  ex- 
communicationis  latae  senlentiae  ac  pri- 
vationis  earumdemparochialiuni  ecclesia- 
rum  ,  ac  omnium  aliorum  beneliciorum 
ecclesiasticorum,  quae  obtinebant,  necnon 
inhabililatis  ad  illa  el  alia  oblinenda,  posnis, 
eo  ipso,  si  contra  facerent,  incurrendis, 
ne  ipsos  priores ,  quominus  fratres  dicti 
Ordinis,  sub  indulturuni ,  exeniplionum  , 
graliarum  et  literarum  apostolicarum  pree- 
diclaruni  specie,  extra  domos  et  obedien- 
liani  eorum  vaganles,  capere  et  appre- 
hendere,  eliam  violenler,  illos  ad  doinos 
et  loca,  unde  recesserant,  reducere  et  car- 
reribus  niancipare  valerent,  quovis  modo, 
per  se  vel  alium  seu  alins  ,  dircele  vel 
indirecte,  impedire  praesumerent. 

§  4.  El  dcindr,   prò   parie    dilecli   filii   Uonis  consu- 
ÌSicolai  Audet,  prioris  generalis  dicti  Or-  \^'Z7   a"! 
dinis,  piae  niemoriae  Clementi  Papae  VII,  "'*"*  ^'"• 
eliam  praedecessori  nostro,  exposito  quod 
nonnulli  ex  diclis   fratribus  baliilum  re- 
gulareni  Sancii  Bcnedicti,  alii  vero  Sancii 
Amiirosii  el  Iluiinlialoniiii ,  aliipii  autem 
aliorum    Ordiniim    suscipiciiani ,  el,  sub 
praelexln    delalionis    talis    liabiliis    intra 
loca  religiosa,  per  saeculum  vagando,  el 
cuiu  saeciilaribus  conversando,  non  sine 


An.  C.  IbóO 


Si  luil  eti.ini 
C.irmdil.  Ir.iiir- 
ciinlibus  aj  a- 
lini  Orli,  nnij 
licere  acquisita 
inibi  ìam  bona 
asporlare. 


Ì7^  liULL.UULM 

Religionisopprobrio,  nioram  trahebant;ac 
etiam  contingebat  sacpius  ut  fratres  Or- 
dinis  Carmelitanim  buiusniodi,  Ordinoni 
ipsuni  ac  illiiis  conveatus  et  domos,  al 
praefertur,  seu  alias  exeuntes,  reset  bona 
per  eos  seu  eorum  medio  in  eoruni  Or- 
dine Carmelitarum  ac  illius  conveutibus 
et  domibus ,  in  (jiiibus  Ordineni  ipsiini 
professi  fuerant  seu  deguerant,  acquisita 
vel  possessa  secum  deferrent  et  asporta- 
rent,  in  Ordinis  CarnieHtarum  et  conven- 
fuum  et  domorum  huiusmodi  iacturam 
et  detrinientum  :  praefatus  Clemens  pr;e- 
decessor,  per  alias  suas ,  literas  Leonis 
praedecessoris  buiusniodi,  et  in  cis  con- 
tenta quaecumque  approbavitetinnovavit, 
ne  piena  roboris  firmitate  subsistere  de- 
crevit ,  ac  praemissa  omnia ,  proul  per 
dicium  Leonem  praedecessorem  statuta , 
ordinata  et  decreta  fuerunt  de  novo. 

§  5.  Quodque  de  celerò  nulli  dicli  Or- 
dinis professores,  cuiuscumque  grudus  vel 
conditionis  existentes,  qui  Ordincni  et 
illius  conventus  et  domos  buiusniodi ,  ut 
ad  alios  Ordines  se  transl'errenl ,  vel  alia 
quavis  de  causa ,  eliam  de  speciali  dictae 
Scdislicenlia,exirent,ctiamsi  ad  calbedra- 
lium  ecclesiarum  regimina  assumpti  fo- 
rent,  aliqua  res  vel  liona,  quae  in  Ordine 
ac  conventibus  et  domibus  buiusniodi 
quomodolibel  acquisiveranl  seu  possede- 
rant,  cuiuscumque qualitalis  forent,  seenni 
deferre  aut  inde  asporlare  quoquomodo 
possent  ;  sed  illa  Ordini ,  conventibus  et 
domibus  huiusmodi,  aquibus  decesserant, 
relinquere  aslricti  forent  ;  et  tam  illi  ad 
illa  reliquendum ,  quam  etiam  onincs  ci 
singuli,  qui  eatenus  Ordinem  et  conventus 
ac  domos  quoquomodo,  eliam  quacumquo 
facultate  dictae  Sedis  Apostolicae  eis  de- 
super suffragante,  exiverant,  ad  res  et  bona 
per  eos  inde  asportata  reslituendum  et 
reddendum;  necnon  quoscumque  eiusdem 
Ordinis  Carmelitarum  professores,  extra 
Ordinem  ipsum  et  eius  loca,  et  etiam  prae- 


UOJIAM.M  Ali.  C.  1'j39 

texlu  quod  ad  alios  Ordines  se  transtulerint 
et  habitum  aliorum  Ordinum  buiusmodi 
deferrent,  insaeculopro  tempore  degentes, 
ad  redeunduni  ad  dictum  Ordinem  Carme- 
litarum et  illius  habitum  reassumenduni, 
etiam  quibusvislicentiis,  concessionibuset 
gratiis  eisdeni  fratribus  sic  in  saeculo 
permanentibus  per  abbates  seu  quoscum- 
que alios  suiieriores  aliorum  Ordinum 
huiusmodi  et  quaeumque  auctorilate  seu 
dignitate  lungenles  eis  desuper  concessis, 
quas  illis,  nisi  actu  loca  vel  monasteria  in- 
grederentur,  et  in  eis  regulariter  viverent, 
nullatenus  suffragari  decrevil,  nequaquam 
obstantibus,  percensuras  et  poenas  eccle- 
siaslicas  ac  alia  opportuna  iuris  reraedia, 
subbilo  quovis  appellationis  obstaculo , 
etiam  per  ipsum  Nicolaum  et  prò  tem- 
pore cxistentem  dicti  Ordinis  priorem  ge- 
neralem  cogi  et  compelli  possent,  eliam 
statuii,  ordinavit;  ac  illis,  eliam  per  quos- 
cumque, per  quasvis  literas,  etiam  dero- 
gatoriarum  derogatorias ,  eflìcaciores  et 
insolitas  clausulas  in  se  continentes,  dero- 
gari  non  posse  ,  nec  derogatum  censeri , 
nisi  illaiiiiii  tenor  de  verbo  ad  verbum  et 
nibil  penitus  oniisso  insertus ,  ac  huius- 
modi derogai  io  praediclo  Nicolao  et  prò 
tempore  existenti  gcneraU  priori  per  di- 
versas  literas  intimata  foret;  et  si  aliter  de- 
rogaretur,  derogaiio  huiusmodi  neniini 
sulTragari;  et  sic  per  quoscumque iudices, 
sublata  quavis  aliter  iudicandi  et  inter- 
pretandi  facultate  et  aucloritale,  indicaci 
et  deliniri  debere;  ac  quidquid  secus  al- 
tenlari  conligerit ,  irrilum  et  inane  foro 
decrevil. 

§  6.  Necnon  per  eumdem  Clementem  roim.im  auiem 
praedecessorem  acceplo  quod  nostmodum  f"'  i'""'''"""'' 

,  ,       ,  r         1  1  lileras  el  redu- 

aliqui  ipsius  Ordinis  fratres  diversas  alias  ""•''  vagauies 

,.  ....  ...  .ad  sua  cl.iustra 

literas  varns  viis,  cura  prnnodiclarum  li-  pracscripsu. 
terarum  derogatione,  subreplitie  et  obre- 
ptitie  obtinuerant ,  sub  ijuarum  clypeo  , 
babitu  ipsius  Ordinis  deposito,  vagabantur 
in  sacculo  ;  aliqui  vero,  post  reformatio- 


1 


An.  C.  IbòO  r.U'LUS 

nem  dicli  Ordiiiis  ab  ipso  Nicolao  priore 
factam ,  se  in  vita  reformata  remanere 
•  non  posse,  licei,  folso  asserentes,  ab  ea- 
dem  Sede  in  dicto  Ordine  manendi  et,prout 
ante  rcformalionenri  consueveraut,  vivendi 
licentiam  extortam,  lucris  et  peculiis  pro- 
priis  insisterent.  Aliqui  etiam  ex  parlicu- 
laribus  congregationibus  dicti  Ordinis, 
quasi  privilegiati,  cum  licentiis  vicariorum 
ipsarum  congregai ioniim,  extra  conventus 
Ordinis  praedicli  in  saeculo  residentes , 
Ordinem  praedictum  non  parum  diffama- 
bant  ;  nonnulli  vero  ex  dictis  fratribus , 
qui  se  poeniteuliarios  aposlolicos  a  dieta 
Sede  deputar!  obtinuerant,  non  soluni 
ecclesiis ,  in  quibus  ad  officium  poeniten- 
tiariae  exercendum  erant  deputati ,  sed 
etiam  in  ecclesiis  dicti  Ordinis  officium 
huiusmodi,  tamquam  tales  et  quasi  a  su- 
periore exempti,  exercebant,  in  grave  ani- 
marum  diclorum  fratrum  praeiudicium, 
dicti  Ordinis  denigrationem,  rerormationis 
et  regnlaris  vitae  perlurbationem  ,  cbri- 
stifidelium  scandalum  ac  malum  et  per- 
niciosum  exemplum  :  praefatus  Clemens 
praedecessor,  per  reliquas  suas  in  forma 
brevis  literas ,  eius  primodictas  literas 
confirmans  et  innovans,  ac  quatenus  opus 
esse!,  etiam  de  novo  concedéns,  eidem 
Nicolao  priori,  in  virtute  sancta?  obedien- 
lioe,  commisitet  mandavit  ut  omnes  et  sin- 
gulos  fratres  praediclos  in  domibus  dicti 
Ordinis  commorantes,  per  affixionem  lile- 
rarum  praedictarum  in  valvis  monaste- 
riorum  seu  domorum  ,  in  quibus  habila- 
bant,  in  genere;  alios  vero  extra  Ordinem 
vagantes,  per  specialem  et  personalem 
earumdem  praesentiumintimationem,  mo- 
neret  ut  intra  mensem  ex  tunc  compu- 
tandum,  qui  ex  ipsis  fratribus  extra  loca 
dicti  Ordinis  vagarentur,  ad  ipsius  Nicolai 
prioris  et  aliorum  superiorum  suorum 
obedientiam,  iuxiatenorem  lilerarum  prs- 
dictarum,  redirenl;  dispensati  vero  ad  vi- 
vendum  sicut  ante  reformationeni  huius- 
Bulì.  Rom.  Voi.  17.  35 


m  pr.  273      am.  c.  iti39 

modi  consueverant  ,  ad  observalionem 
regularem  redirent,  et  cum  fratribus  re- 
formatis  se  conformarent  ;  degentes  vero 
extra  conventus  Ordinis  et  in  saeculo,  cum 
licentiis  vicariorum  congregalionis  eius- 
dem,  ad  conventus  dicti  Ordinis  reverle- 
rentur;  deputati  vero  in  poenitentiarios , 
in  ecclesiis  dicli  Ordinis  officium  poeni- 
tentiarii,absque  suisuperiorislicentia,  non 
exercerent;  et  illi,  quos,  si  ad  Ordinem 
redierint ,  scandalum  in  Religione  parituros 
ipse  Xicolaus  prior  cognosceret,  et  propte- 
rea  extra  Ordinem  relinquendos  esse  du- 
cerei, pallio  nigro,  ut  a  celeris  fratribus 
dislinguerentur,  et  non  albo  uti  deberent, 
auctoritate  apostolica  inhiberet,  et  tam  eos 
quam  supradictos  fratres  et  alios,  qui 
monitionibus  Nicolai  prioris  huiusmodi 
non  parerent ,  etiam  per  censuras  eccle- 
siasticas  et  alia  opportuna  remedia ,  ap- 
pellatione  poslposila  ,  compescere  ,  ac 
brachii  saecularis  auxilium  ad  id  invocare 
posset  et  valeret,  facultatem  concessit , 
prout  in  singulis  literis  praedictis  plenius 
continetur. 
§  7.  Cum  autem,   sicut  exhibita  nobis     li^Jcm  ^ero 

,       j-    ,-   A--       1    •         •       •  molivis     subsi- 

nuper  prò  parte  dicli  Nicolai  prioris  pe-  stemibu», 
titioconlinebat,  causae,  propler  quas  sin- 
gulae  praediclae  literae  a  diclis  praede- 
cessoribus  emanaverant ,  adhuc  subsinl; 
et  licei,  secundum  regularia  instituta  dicti 
Ordinis,  fratres  praefali  extra  Ordinem 
praedictum  ad  aliquem  gradum,  absque 
licentia  suorum  superiorum,  se  promoveri 
facere  non  possint;  tamen  nonnulli  ex 
dictis  fratribus  baccalaureatus  et  magi- 
stcrii  aliosque  gradus  in  diversis  faculta- 
tibus,  absque  dieta  licentia  vel  extra  eum- 
dein  Ordinem  suscipere;  alii  vero,  propria? 
salutis  obliti,  adsacros  etiam  presbytcratus 
ordines,  aetate  legitima  vel  sufficentia  eis 
minime  suffragante,  se  promoveri  facere; 
reliqui  vero  fratres  huiusmodi,  propler 
eorum  demerita  et  regularis  vitae  perlur- 
bationem, extra  eorum  seu  dicti  Ordinis 


Ali.  C.  laó')       274  BULLARIUM 

domos  espulsi,  non  sine  Religionis  vitupe- 
rio et  conlemptu  ac  populorum  scandalo, 
diversis  viis  et  mediis  ad  Ordinem  et  de- 
mos praediclas,  centra  totius  Ordinis  vo- 
kmlatem,  redire  procurent  :  prò  parte 
eiusdeni  Nicolai  priorisnobisfuithuniiiiter 
supplicatum  ut  lileris  praediclis  nostrao 
approbationis  robur  adiicere,  aliasque  in 
praemissis  opportune  providere  de  beni- 
gnitate  apostolica  dignaremur. 

§  8.  Nos   igilur,   dicti  Ordinis  ,  quem 
Lpohis  eicie-  prae  ceteris  in  visceribus  gerimus  chari- 
"ùiio.'.c/dì'cirs  tatis,  prosperum  et  tranquillum    statum, 
conGimai;       animarum  salutcm  paterno  zclanles   af- 
fectu,  et  singularum  literarum  praedicta- 
rum  veriores  tenores,  ac  si  de  verbo  ad 
verbum    insererenlur,   praesenlibus  prò 
sufiicienter  expressis  et  insertis  habenlcs, 
buiusmodi  supplicationibus  inclinati,  sta- 
tuta,  ordinationes,  decreta,  inhibitiones, 
mandata,  approbationem  et  innovationem 
ac  cura  omnibus  et  singulis  in  eis  con- 
tentis  clausulis  desuper  confectas  lileras 
Leonis  et  Clementis,  praedecessorum  bu- 
iusmodi, auctoritale    apostolica ,    tenore 
praesentium,  ex  certa  scientia  approbamus 
et  innovamus,  ac  perpetuae  firmilatis  ro- 
bur obtinere  et  fìrmiter  observari  debere 
decernimus. 
„  ,^  §  9.  Et  nihilominus,  potiori  prò  cautela, 

Prohibn  ha-         "^         .  '  r  r  > 

iusmodi  fraiips  pracmissa  omnia  de  novo ,  quodque  de 
gradum  et  or-  cctcro  pcrpctuis  luturis  temporibus  fra- 
diueapromoTe-ii-es  praedicti,  etiam  praetextu  quarum- 
cumque  facultatum,  indullornm  et  IìIp- 
rarum  apostolicarum,  sub  quibuscumquc 
tenoribus  et  Ibrmis,  ac  cum  quibusvis  de- 
rogatoriarum  derogatoriis  aliisque  effica- 
cioribus  et  insolitis  clausulis,  irriinntibus 
et  aljis  decretis  concessorum  ,  baccalau- 
reatus,  magisterii,  iubilatusseulicentiatus 
et  alios  quaiumcumque  facultatum  gra- 
dus  extra  dictum  Ordinem  et  absque  li- 
centia  buiusmodi  suscipere,  seu  ad  illos 
et  ad  piesbyteratus  et  alios  sacros  ordines 
se  promoveri  facere  minime  possint;  ac 


ROMANl'M  An.  C     1^59 

propter  eonmi  demerita  seu  alias  a  do- 
mibus  et  Ordine  praediclis  expulsi,  ad  illos 
ijuovis  modo  reverti  nequeant;  et  si  qui  • 
lorsan  ex  fratribus  praefatis  ad  gradus 
:!ut  ad  ordines  buiusmodi  promoti  fuerint, 
corum  privilegiis  uti  nullatenus  valeant  et 
prò  non  promotis  habeanlur,  slaluimus 
et  ordinamus  :  ac  quascumquesusceptiones 
et  ad  gradus  ac  ordines  buiusmodi  promo- 
liones,  ut  praefertur,  eliam  praetextu  fa- 
cultatum et  indultorum  ac  literarum 
praedictarum  seu  alias  factas  et  faciendas, 
nullas  et  invalidas  ac  nullius  roboris  vel 
momenti  fore,  nec  eis,  in  quorum  favorem 
factae  et  concessae  fuerint,  suffragar!  de- 
bere decernimus  et  declaramus. 

§  10.  Mandantes  nibilominus  universis  Ecicsia.un 
et  singulis  patriarchis,  archiepiscopis,  epi-  ^"ifii'  l7fZ 
scopis,  abbatibus  et  in  dianitate  ecclesia-  ;:'"''' "'   ''"'"^ 

.  .         .  ,      *-  Ordinis    aiuilio 

stica  constitutis  personis,  necnon  quarum-  sim  prò  eipcu- 
cumque  metropolilanarum  et  aliarum  ca-  deirciorum; 
Ibedralium  ecclesiarum  canonicis,  ipso- 
rumquepatriarcbarum,archiepiscoporum 
et  episcoporum  vicariis  et  offìcialibus 
ubiiibet  conslitutis  quatenus  omnes  et 
eorum  quilibet,  quoties  prò  parte  Nicolai 
ac  prò  tempore  existenlis  prioris  generalis 
buiusmodi  fuerint  requisiti,  similiter  in 
praemissis  consilium,  auxiiium  et  favorem 
prò  viribus  impendant,  non  permittentes 
eum  et  alios  dicti  Ordinis  superiores  con- 
Ira  tenorem  praesentium  et  singularum 
nliarum  literarum  praefatarum  aliquo  mo- 
do lurbari  aut  impcdiri,  contradictores 
([uoslibet  et  rebelles  per  censuras  et  poe- 
nas  ecclesiasticas  ac  alia  iuris  remedia, 
appellatione  postposita,  compescendo,  in- 
vocato eliam  ad  hoc,  si  opus  fuerit^  au- 
xilio  brachii  saecularis. 

§  11.  Non  obstantibus  praemissis   ac  ncrosat  con- 
felicis  recordationis  Bonifacii  Papae  Vili ,  """"' 
praedecessoris  nostii,  de  una,  ac  concilii 
generalis  de  duabus  diaMis,  dummodo  ultra 
tres  dia?tas  aliquis  auctoritate  praesentium 
non    trabatur,  ac  aliis  apostolicis  et  in 


Ad.  e.  153^  PULUS 

provincialibus  et  synodalibus  conciliis 
edilis,  generalibus  vel  specialibus  consti- 
tutionibus  et  ordinationibus,  nocnon  sta- 
tutis  et  consuetudinibus,  etiam  iuramento, 
confirmatione  apostolica  vel  quavis  fir- 
mitate  alia  roboralis;  privilegiis  quoque, 
indullis  ac  literis  apostolicis  per  reco- 
leiidae  memoriae  Eugeniuni  Papam  IV  et 
Paulum  li,  Sixtum  etiam  IV,  Innocen- 
tium  Vili  ac  per  quoscumque  Romano? 
Pontifìces  praedecessores  nostros  ac  nos 
et  Sedem  Apostolicam  diete  Ordini  vel 
congregationi,  eliamManluanae  et  Albiensi, 
concessis ,  etiam  motu  et  scientia  simili- 
bus,  ac  de'  apostolicae  polestatis  plenitu- 
dine ,  et  cum  quibusvis  derogatoriarum 
derogatoriis,  aliisque  efficacioribus  et  in- 
solitis  clausulis  quomodolibet,  etiam  plu- 
ries,  concessis,  confirmatis  et  innovalis, 
quibus  omnibus,  etiamsi,  prò  illorum  suf- 
ficienti derogatione ,  de  illis  eorumque 
totis  tenoribus  spccialis  et  individua  ac 
de  verbo  ad  verbum,  non  autem  per  clau- 
sulas  generales  idem  importantes,  mentio 
seu  quKìvis  alia  expressio  habenda  aut 
alia  exquisita  forma  servanda  foret.  et  in 
eis  caveatur  expresse  quod  illis  nullatenus 
derogari  possit,  tenores  buiusmodi  prae- 
sentibus  prò  sufficienter  expressis,  ac  de 
verbo  ad  verbum  insertis,  necnon  raodos 
et  formas  ad  id  servandos  prò  individuo 
servatis  habentes,  hac  vice  dumtaxai,  illis 
alias  in  suo  robore  permansuris,  harum 
serie  specialiter  et  expresse  derogamus, 
necnon  omnibus  illis,  quae  dicti  praede- 
cessores in  singulis  literis  praedictis  vo- 
luerunt  non  obstare,  ceterisque  conlrariis 
quibuscumque,  seu  si  aliquibus,  commu- 
niter  vel  divisim,  ab  eadem  sii  Sede  in- 
dultum  quod  interdici  ,  suspendi  vel 
excommunicari  non  possint  per  literas 
apostolicas  non  facienles  plenam  et  ex- 
pressam  ac  de  verbo  ad  verbum  de  in- 
dulto buiusmodi  mentionem. 
§12.  Volumus  autem  quod  praesentium 


III  PP. 


-I7.n 


/0       An.  C.  1539 


transumptis,manu  notarli  publici  subscri-  iransumpui 
ptis  et  sigillo  alicuius  personae  in  digni- 
tate  ecclesiastica  constitutae  munitis,  ea 
prorsus  fidcs  adbibeatur,  qua»  originalibus 
adhiberetur,  si  essenl  exhibitae  vel  os- 
tensae. 

Datum  Romae  apud  S.  Petrum,  sub 
annulo  Piscatoris,  die  septimo  aprilis 
MDXxxix,  ponlificatus  nostri  anno  v. 

Dal.  die  7  aprilis  1539,  ponlif.  anno  v. 


XXVI. 


Approbatio  confraternitatis  sub  invoca- 
(ionc  Sanctissimi  Corporis  Chrisli,  prò 
decentiori  eius  veneralione  in  Urbe  in- 
stitutw;  indulgentiarumque  elargitio , 
iain  prò  ca  qunm  prò  aliis  confrater- 
nilatibus  tibique  locorum  institutis  et 
instituendis  ^. 

Faulus  episcopns  servus  servorum  Dei, 
ad  perpetuam  rei  memoriam. 


Dominus  noster  lesus  Christus  transi-  chrisiu!  in  ui- 

1  cttna    8»- 
cramenUim  Eu- 


turus  de  hoc  mundo  ad  Patrem,  in  ultima  ''"^  '""'  " 


iiimìae  rArìlutis 
memoriam     re- 


coena,   qua  Pascha  cum   discipulis  suis '^''^"*'''«    '"- 

.  '  sliluil,  ui  ipaius 

manducavit,admirabaeSacramentumpre-  adeies  sua.:  «- 
tiosissimi  Corporis  et  Sanguinis  sui  insti 
tuil,  per  quod  universi  christicolae  memo-  '^'''"•"' 
riam  suae  caritatis  eximiae,  quam  in  sua 
passione ,  bora  eius  appropinquante,  os- 
tendit,  recolerent.  Unde  nos,  Jlliusvices, 
licet  immeriti,  gerenles  in  terris,  debitum 
censemus  ut  quae  in  huius  sacrosancti 
Sacramenti  honorem  et  venerationem  ex 
pia  christifidelium  devotione  digne  ordi- 
nata comperimus  perpetuis  futuris  tem- 
poribus permaneant,  prompta  devotione, 
proutdecet,  apostolico  pra:'sidio  solidemus, 
et  ut  ad  id  fidelium  eorumdem  vota  faci- 
lius  concurrant,  fidelesipsos  spiritualibus 
muneribus  prosequamur ,   et  eorum  pia 

i  Festivitatem  Sanclissimi  Corporis  Chrisli  In- 
stituit  Urbanus  IV  in  constilutione  xix,  Trar\' 
ùlarm,  lora.  ni,  pag.  70j,  ubi  notavi, 


An.  C.  IS39        276  BULLARIUM  ROMANUM 

suffragia  donis  coelestibus  confoveaimis,  ut 
exinde  divinae  giatiae  apliores  reddantur, 
et  Sacramentum  ipsum  in  die  peregrina- 
tionis  extreniffi  sibi  fore  viaticum  salutare 
mereantur. 
§  1 .  Sane  prò  parte  dilectorum  filiorum 


Quidam  cives  unlvcrsorum  conlValrum   confraternitatis 

Romani  el    cu-  ,  .  ^  .      .      ,        _, 

riaics,  in  eccie- sub    uivocatione    ^acratissimi     Corpons 

sia  B.  M.  sunra  m      •    .-  -  i       •        i  r>     m       • 

Miiieryam,  Cor-  Olinsti  HI  ccciesia  duiiius  D.  Manac  super 
poris     tunsii  ]\iinervam  de  Urbe,  Ordinis  fratrum  Prae- 

societalem  ere- 

leruni,  prò  .le-  dicatorum  inslitutop,  nobis  nuper  exbibita 

centiori       eius  .  .  .       |     .  ,  ìi*     • 

cuiiu  el  Tene-  petilio  conluieoat  quud  nuper  nonnullici- 
rationa  ^"r""- yes  Romani  et  cuHales  christifideles,  pie 
considerantes  sacratissimum  Eucharistiae 
Sacramentum  jn'aedictum  in  parocliiali- 
bus  ecclesiis  dictie  urbis  minus  bonorilice 
et  in  locis  abiectis  sine  ulla  veneratione 
conservari;  el  cum  per  ipsam  urbem  prò 
communione  infirmorum  deferenduni  erat, 
ab  uno  tantum  cappellano,  sine  uUis  de- 
coreet  reverentia,  solitum  deferri;  et  sin- 
gulari  devotione  ducli,  cupientes  priTmissis 
et  ut  eidem  Sacramento  bonor,  cultus 
et  veneratio  debita  exhiberentur,  quantum 
in  eis  erat,  providere,  unam  societatem 
seu  confraternitatem  utriusque  sexus,  sub 
invocatione  eiusdem  Sacralissimi  Corporis 
Christi,  in  dieta  ecclesia  de  Minerva  ordi- 
narunt  et  instituerunt. 

§  2.  Ac  prò  eius  salubri  directionc  el 
cuius  confra-  incremeuto ,  Inter  alia ,  quod  confratres 

ires  curare  de-  .-,  ....  ,. 

leani  ni  ubi-  coniratemitatis  buiusmodi  prò  tempore 
mura  'hoe"sa-  existcntcs,  scu  ab  eis  per  singulas  regiones 
cramenium  ho-  urbis  pracdiclae  deiiulati  aut  deputandi, 

noriuce    cu?to-         .  ^ 

diaiur.  diligenter  ac  omni  cura  et  studio  face- 

reni  el  procurarent  ut  Sacramentum  lui- 
iusmodi  ,  tam  in  dieta  Minerva  quam 
singulis  aliis  parochialibus  ecclesiis  Urbis 
huiusmodi,  ea  qua  decet  veneratione,  in 
loco  onorifico  et  bonesto,  lampadibus  ac- 
censis,  die  nocluque  conservaretur  et  cu- 
stodiretur. 

§  3.  Et  si  earumdem  ecclesiarum  red- 
ditus  ad  id  non  sufTicerent,  ipsi  confratres 


Ah.  C.  1339 
illis  de  necessariis  ad  buiusmodi  opus,     ei  impensas 

-  .  ad   liuc   necos- 

necnon  ad  emendum  unum  paliium  prò  sari  s    prov.- 
singulis  ecclesiis  praedictis,  cum  quo  Sa-  ''""'' 


cramenium  ipsum,  quotiescumque  illud 
prò  conuiiunione  infirmorum  extra  eccle- 
siam  deferendum  esset,  deferri  deberet, 
providerent. 

§  4.  Ac  quod  rector  cuiuslibet  ex  ec-  ni  a  parochis 
clesiis  praedictis  seu  iUius   locumtenens,  m"s 
quotiescumque  esset  necessarium  Sacra-  ^'!"" 


.d    InUr- 

decenier 

et    fa- 

cibus    acccnsis 

mcntuni  buiusmodi  alieni  infirmo  mini-  associari  siu- 
slrari  et  ad  illius  donium  deferri,  cam- 
panam  suae  ecclesiaecertisictibus  pulsari 
facere  tenerelur,  ad  boc  ut  confratres 
vicini  parocbiie  illius  ecclesia?  se  moneri 
et  convocar!  ad  associandum  Sacramen- 
tum ipsum  cognoscerent,  et  per  se  ipsos 
associarent,  si  legilimo  impedimento  delenti 
non  forent,  alioquin  per  unum  de  suis 
dignioribus  familiaribus  Sacramentum 
praedictum  ad  domum  dicti  infirmi,  faci- 
bus  accensis,  associari  et  comitari  facere 
tenerentur. 

§  5.  A  e  quod  utriusque  sexus  personae  in  diciaque  ec- 
confraternitatis  buiusmodi  confratres  prò  „,Vva,  qnaiibé^ 
tempore  exislentes  tertia  quaque  die  do-  '"'''>''""""''■» 

f  '1  cuiuslilicl  men- 

rainica  cuiuslibet  mensis  totius  anni ,  in  «'«    soiemncm 

j.  1      •       ì       Tir-  •  niissam      cele- 

dicta  ecclesia  de  Minerva  congregan,  et  biarì  faciam. 
inibi  unam  niissam  in  cantu  vel  alias  ce- 
lebrari  facere,  ac  in  elevatione  praefati 
Sacramenti  faces  àccensas  habere  debe- 
rent. 
§  6.  Necnon  prima  die  Veneris  statini    hìc  psm  fe- 

,     P     ,  /T  .        ^,      .      .     .  ,.  stuiu     Corporis 

post  lestum  torporis  thrisli  immediate  cbrisii,  proces- 
sequenli,  solemnem  processioneni  extra  ^'„''^"jjJ.g"^^^°J 
el  circum  praefatam  ecclesiam  de  Minerva, ''''^'■■'"    ^*^''- 

^  1-  1  ■  ^  •     ^''""  procedanl. 

Sacramentum  pr»dictum  lionorihce,  faci- 
bus  accensis,  deferendo,  annuatim  facere. 
§  7.  Et  si  aliquem  ex  confratribus  con-  c.nrissores  in- 

n      .  •..•L-  !•  1  .•        lirmos  visilenl, 

traternilatis  buiusmodi  aegrotare  conlin- ci  a.i  ipsum  Sa- 

.  .^  »       1      *  „         •       .  cramenium  su- 

geret,  rector  aut  electus  nominatus  ec-  siipiendumhor- 
clesiae,  cuius  dictus  inlìrmus  parocbianus  "•'"'"'■ 
existeret,  una  cum  alio  confratre  eiusdem 
confraternitatis,  per  rectorem  seu  electum 


Ali.  C.  1J39 


PAULUS  III  PP. 


277 


A;i.  C.  l'JaO 


nominatum  huuismodi  prò  tempore  eli- 
gendo, diclLim  infirmum  visitare,  et  ad 
coiifltendum  peccata  sua  ipsumque  Sacra- 
mentum   suscipiendum  pie   adhortari  et 
commonere. 
§  8.  Necnon  singulis  hebdomadis  totius 
singuiisiiue  anni,  ipsi  utriusque  sexus  confratres  quin- 
quics  oniiion.  quies    Orationcm    Dominicam,    et   toties 
A,igeiic.in.oi,i- '5a'u''itionem  Angelicam,  in  commemora- 
mimonaioiinii  (jonem  dicti  Sacramenti,  devote  recitare 
et  commemorare  lenerenlur. 

§  9.  Ac  miilieribus  confratribus  dictae 

Muiices  noi,  confratemitatis,  quibiis  indecens  esset  per 

associare,  quhi-  dictam  urbcm  vagari  ad  associandum  di- 

se'libus,'Ùr'u-  cium  Sacramentiim  ,  ut,  quoties  signum 

prii,o™uos,in-  campanaeaudiient,  flexis  genibus,  Oratio- 

dul^i^iitias  con-  ^  '  o  ' 

irairiim  cnnsc-  nem  Dominicam  et  Salutationem  Angeli- 
po  (ilice  pelle- cam  huiusmodi  quinquies,  ut  praefertur, 
"'"''  recitando,  omnes  et  singulas   gratias  et 

indulgentias  confratribus  confraternilalis 
buiusmodi  prò  tempore  concessas  conse- 
querentur,  per  nos  concedi  procurare  sta- 
tuerunt  et  ordinarunt ,  prout  in  instru- 
mentis  seu  aliis  documentis  desuper  con- 
fectis  plenius  contineri  dicitur. 

§  10.  Ac  dilectum  filium  nostrum  Ab> 
Aieianiiiim  xaudrum  S.  Mariae  in  Via  Lata  diaconum 

card.     Cesari- 

num  proli. lo-  cartìmalcm,  de baesarmis  nuncupatum, m 

'""  ^ '"'""""'' protectorem   dictae  confratemitatis  ele- 

gerunt. 

§  il.  Qiiare,  prò  parte  eorumdem  con- 

coìinrmaiio-  fratrum  ,  nobis   fuit  humiliter  sunplica- 

nemque    ilicla-  ...  ' 

rum  oriiinaiio-  tum    Ut   mstitutioni    coufratemitatis    ac 

mini    P»*"''- g{a(^(jg  g)_  ordinationibus  buiusmodi,  prò 

illorura  subsistentia  firmiori,  robur  apo- 

slolicae  confìrmationis  adiicere  ac  alias 

in  praemissis  opportune  providere  de  bc- 

nignitate  apostolica  dignaremur. 

§12.  Nos  igitur  tantum  Sacramentum . 

Bic  erse  pon-  onini  laudc   et  veneratione   dianum  ,    a 

lias  «gens   je  cunctis  fidelibus,  ut  per  hoc  desideratani 

praemissis  ,    o-        , 

ionia  prae.iiiia  salutem  couscqui  valeant,  honorari,  lau- 

••n'»  "'.        j,,,  i ,,|  iiiagnificari  sinceris  desideriis  exop- 

tantes,  ac  omnipoli^r.li  Deo,  ipiod  tam  sa- 


luberrima tamque  necessaria  et  uliiia 
opera  nostro  tempore  exerceri  inccperint, 
gratias  agentes,  et  ut  illa  perpetuo  fre- 
quenlentur,  ac  cbristifideles  praefati  eis 
frcquenfiusi  insistant,  quo  nos  erga  eosam- 
plioribus  et  specialioribus  gratiis  libera- 
liores,  seque  per  boc  malori  coelestis 
graliae  devotione  refici  posse  cognoverint, 
quantum  cuni  Deo  possumus,  providere 
volentes,  buiusmodi  supplicationibus  in- 
clinati, institutionem  confratemitatis  bu- 
iusmodi, necnon  praedicta  ac  omnia  et 
singula  alia  per  eosdem  confratres  circa 
praemissa  statuta  et  ordinata  ac  prout  illa 
concernunt,  ooniia  et  singula  in  instru- 
mentis  seu  documentis  desuper  confectis 
praedictis  contenta,  et  inde  sequuta  quae- 
cumque,  ex  certa  nostra  scientia,  aucto- 
ritate  apostolica,  tenore  praesenlium  ap- 
probamus  et  confirmamus;  ac  omnes  et 
singulos  iuris  et  facti  defectus,  si  qui  for- 
san  intervenerint  in  eisdem,  supplemus, 
illisque  perpetuae  firmitatis  robur  adiici- 
mus ,  et  ea  per  ipsarum  parocbialium 
ecclesiarum  rectores  seu  eorum  locate- 
nentes,  prò  tempore  existentes,  et  alios 
ad  quos  spectat,  firmiter  observari  debere 
decemimus.  Et  niliilominus,  prò  potiori 
cautela,  praemissa  omnia  et  singula  alia 
per  eosdem  confratres,  ut  praefertur,  sta- 
luta  et  ordinata,  de  novo,  auctoritate  et 
tenore  praedictis,  perpetuo  statuimus  et 
ordinamus. 

§  13.  Ac  confratribus  confratemitatis 
buiusmodi,  nunc  et  prò  tempore  existen-  et  !.','aii!fa"'ia! 
tibus  ac  eorum  singulis,   quod  omnibus '''™  i''"'""''"- 
et  smgulis  pnvilegus,  mdultis,  exemptio-  fr.urii,, 
nibus,  libertatibus,  inmiunitatibus,  indul- 
gontiis,   eliam  plenariis ,   et  peccatorum 
remissionibus  et  aliis  gratiis  spiritualibus 
et  temporalibus  confratribus  Imaginis  Sal- 
vatoris  ad  Sancta  Sanctorum,  necnon  Ca- 
ritatis,  et  arcbiepiscopaiis   S.   lacobi    iu 

1  Fenentius,  Bipoli  (r.  t.). 

2  Vide  qnoad   indulgentias  qnod    snpra   nofa- 
tiim  est. 


eorinn  isiis  con- 
ns  elargi- 
tnr  2: 


Àn.  e.  1559       278  BL-LLARIUM 

Augusta,  ac  Sancii  Ioannis  Bapfistae,  nec- 
non  Sanctorum  Cosniae  et  Damiani,  na- 
tionis  Florentinac ,  ac  hospilalis  nostri 
S.  Spiritus  in  Saxia,  Ordinis  Sancii  Augu- 
stini ,  et  Campi  Sancii ,  confratcrnilatum 
eiusdem  urbis,  prò  tempore  existentibus, 
illarumque  ac  Beatae  Mariae  de  Populo, 
eliam  de  Urbe,  ecclesiis  ac  cbristifidelibus 
illas  visitanlibus,  per  quoscumque  Roma- 
nos  Pontilices  praedecessores  nostros  et 
successores  concessis  et  concedendis,  et 
quibus  illi  utuntur,  potiuntur  et  gaudent, 
ac  oli,  potiri  et  gaudere  polerunt  (juGmo- 
dolibet  in  futurum  :  quorum  tenores,  ac 
si  de  verbo  ad  verbuni  insererentur,  jH'ae- 
senlibus  prò  expressis  liaberi  volumus, 
ex  nunc  et  in  perpeluum  ulantur,  polian- 
tur  et  gaudeanl,  ac  uti,  potiri  et  gaudere 
libere  et  licite  valeant  in  omnibus  et  per 
omnia ,  perinde  ac  si  illa  eis  specialiter 
et  expresse  concessa  fuissenl,  et  in  futu- 
rum concederenlur,  concedinius  et  indul-  ': 
genius.  Ipsaque  privilegia,  indulta,  exem-  ' 
ptiones,  liberlates,  immunitates,  indulgen- 
tias ,  etiam  plenarias ,  ac  peccatorum  ] 
remissiones  et  alias  gratias  ad  confralres 
confraternitatis  Sanclissimi  Corporis  Cbri- 
sti  huiusmodi  ac  illius  cappellanos,  mini- 
stros  et  personas  prò  tempore  existenles, 
eisdem  auctoritate  et  tenore,  extendirnus 
et  eiscommunicanius. 
§  l^.  Necnon  cliristifidelibus  praefatis, 
iiiduigeniiam  qui  (Jictam  confralemilateni  Sacralissiiui 

ingressus  eiier  CorpORs  Chrisli  iogredientur,  die  illorum 

in  Tila  concedi!,  •  ^      .  i*        i  •  ì    •      . 

mgressus  huiusmodi,  plenariam  ad  instar 
lubilaei,  ac  eorum  peccalis  prius  confes- 
sis,  et  sacramento  huiusmodi  per  eos  de- 
vote recepto,  ter  in  vita  similiter  plena- 
riam omnium  peccatorum  suoruni. 
§  15.  Ipsisque  confratribus  qui  praefa- 

Ei  in  associ.,-  tum  Sacramentum  eisdem  infìrmis  mini- 
none     Siicra- 
nienii  fi  inier-  stranduui  associaveiiut, scu  impediti,  asso- 

venlu     diviun- 

rum  officiorum  ciari,ul  praefcrtur,  lecermi,  ac  eisdem  pro- 
si    \isil.ilione  .      .,  ,  j-   ■    •       (v>   ■• 

cessionibus  et  divinis  oiiiciis,  quae  per  cos- 


/ 


ROM.\NUM 

dem  confralres,  ut  praefeiiur,  celebrari  fa- 
cere  contigerit,  inlerfaerint,  quotiesid  fece- 
rint,centum;  qui  vero  diclam  ecclesiamde 
Minerva  diebus  Veneris  cuiuslibet  hebdo- 
niadae  lolius  anni  devote  visitaverinl , 
decem  annorum  et  tolidem  quadragena- 
rum  iniuuctarum  eis  poenitentiarum  in- 
dulgenlias  et  remissiones,  quolies  id  fece- 
rinl,  misericorditer  in  Domino  concedimus 
et  elargimur. 

§  16.  Necnon  niulieribus  eiusdem  con- 
fraternitatis, quibu.;,  propter  honeslalem, 
non  licci  per  urbem  ipsam  passim  vagari, 
quolies  signum  campanae  huiusmodi  au- 
dierint,  semel  Orationem  Dominicam  el 
lotidem  Salutationeni  Angelicam ,  flexis 
genibus,  devote  recitaverinl,  ut  omnes  et 
singulas  indulgentias,  concessiones  et  gra- 
tias, aliis  confratribus  inleressentibus  con- 
cessas,  consequanlur  et  consequi  valeant. 

§  17.  Ac  eisdem  utriusque  sexus  con- 
fratribus et  eorum  singulis,  ut  quemcum- 
que  presbyterum  saecularem  vel  cuiusvis 
Oidiiiis  rcgularem,  etiam  in  morlis  arli- 
culo,  etiamsi  mors  lune  non  subsequatur, 
in  suuni  possint  eligere  ronfessorem;  qui, 
eorum  confessionibus  diligenler  auditis, 
eos  et  eorum  singulos  ab  omnibus  et  sin- 
gulis eorum  peccalis,  criminibus,  exces- 
sibus  et  deliclis,  quantunicumque  gravibus 
el  enorniibus,  per  eos  et  eorum  singulos 
prò  tempore  perpetratis,  etiam  Sedi  Apo- 
slolicae  el  eorum  *  ordinaiiis  reservatis, 
praelerquam  a  contentis  in  lileris  in  die 
Coenae  Domini  legi  solitis,  ter  in  vita  ab- 
solvere,  et  eis  poenitentiam  salutarem  in- 
iungere. 

§  18.  Necnon  eiusdem  confraternitatis 
administratoribus  et  confratribus  prò  tem- 
pore existentibus,  prò  illius  statu  salu- 
briori  dirigendo,  ut  quaecumque  licita  el 
honesta  stalula  et  ordinationes  felix  re- 
gimen  et  prosperum  stntum  ac  guberna- 
tionem  illorum  et  aliarum  quarumcumque 

1  Et  Incornm,  Ripnll.  (r.  t.). 


An.  C.  1339 

eccli-.s.  B    M.1- 
riae  supra  Mi 


Al-  ni  lier'bu9 
non  T,ilv'nlil)u^ 
Sacianten.  as- 
sociare, sed  0- 
ranlilius  ul  b"c. 


F.iciiUas  con- 
fi atruiM  eligen- 
di confessoreni 
qui  eos  absol- 
val  etc.  , 


Slatalaqne  prò 
regimino  dictao 
confi-alernilalis 
ordinandi. 


Ad.  C.  Ij39 


rerum,  spiritualium  et  temporaliiim,  eos 

quomodolibetconcernentia,  concedere  'et 

Tacere,  eaque,  quoties  videbitur,  mutare  et 

alterare,  limitare,  corrigere,  declarare, 

modificare  et  in  nielius  reformare;  quae, 

poslquam  edita,  mutata,  alterata,  limitata, 

correcta,  declarata,  modificata  et  in  me- 

lius  reformala  fuerint,  eo  ipso  per  Sedem 

eamdem  confirmata  sint  et  esse  censean- 

tur,   auctorilate  et  tenore  supradictis  in- 

dulgemus,  et  plenam  ac  liberam  desuper 

facultatem  concedimus. 

§  19.  Et  nihilominus,  ut  christifidelium 

Aiiasqne  .on-devolio  ad  tam  salubre  Sacramentum  fer- 

eTdem  invoca-  ventius  invalcscat,  ac  christifideles  ad  illius 

li""",,  '^"'l""^  venerationem  et  similia  caritatis  opera  ex- 

Lb^l^tl,    ubique  i 

insiiiuend.  eij-  ercenda   per  amplius  excitentur ,    quod 

dem       induUis  .  ,  ,.  „ 

gandere  decer-  omnes  et  singulac  aiiae  coniraternitates 

""  *'  sub  eadem  invocatione  Sanctissimi  Corpo- 

ris  Christi  ubilibet  institutae  et  instiluen- 

dae    eisdem  privilegiis,    concessionibus , 

indulgentiis,   facultatibus,   gratiis   et  in- 

dultis  confraternitati  in  ecclesia  de  Minerva 

institutae  huiusmodi  per  nos  concessis  et 

concedendis  utantur,   potiantur  et  gau- 

deant ,  ac  uli,  potiri  et  gaudere  possint 

et  debeant,    praefata  auctorilate,  etiam 

praesentium   tenore,  slatuimus   et  ordi- 

namus. 

§  20.  Decernentes  praesentes  lileras  et 

ciausiiias  huius  in  cìs  contcntas  indulgentias  et  peccato- 

servaiivas  ,ip-  T^m  remissioncs,  sub  quibusvis  revocalio- 

pinii;  nibus,  suspensionibus  et  modificationibus 

similium  vel  dissimilium  indulgentiarum 

et  literarum,  etiam  per  nos  et  successorcs 

noslros  ac  Cancellariae  Apostolicae  regulis 

prò  tempore  edilis,  etiam  in  favorem  fa- 

bricae  basilicae  Principis  Aposlolorum  de 

eadem  Urbe  et  Cruciatae  Sanctae,  nulla- 

tenus  coniprehensas,  sed  ab  illis  omnino 

exceptas  esse  et  censeri.  Et  sic  per  quos- 

cumque  iiidices,   quavis  auctoritale  fun- 

1  Condn-e,  Clierub.  et  RipoU  (r.  t.). 

2  Hoc  intellige  et  absque  nova  aggregatione  et 
concessione;  quia  ita  dcclaravit  Sac.  Congregatio 
Cardinaliura  super  indulgentiis  die  xv  febr.  mdcvih. 


P.ULUS  III  rr.  270       An.  e.  U39 

gentes ,    sublata    eis   et   eorum    cuilibet 


quavis  alitcr  iudicandi  et  interprctandi 
facultate  et  auctoritale,  iudicarietdefiniri 
debere,  ac  qnidquid  secus  attentari  con- 
tigerit,  irritum  et  inane.  Nec  non  prae- 
sentium transumptis,  manu  notarli  publici 
subscriplis  et  sigillo  alicuius  curiae  eccle- 
siaslicae  seu  personae  in  dignitate  eccle- 
siastica constitutae  munitis,  eamdem  pror- 
sus  fidem,  in  iudicio  et  extra,  adhiben- 
dani  Tore,  quae  eisdem  praesentibus  ad- 
liiberetur,  si  forent  exhibil;i5  vel  ostens». 

§  21.  Quocirca  venerabilibus  fratribus  u-.ecuiorcsiia» 
nostris  universispatriarchis,  archiepiscopis  |'i'^'„'°  ^Tu',',',"' 
et  episcopis,  ac  dilectis  filiis  abbatibus  et 
aliis  personis  in  dignitate  ecclesiastica 
constitulis,  necnon  metropolitanarum  et 
aliarum  cathedralium  ecclesiarum  cano- 
nicis,  ac  eorumdem  palriarcharum,  ar- 
chiepiscoporum  et  episcoporum  vicariis 
in  spiritualibus  et  ofiicialibus  generalibus 
ubilibet  constitulis,  per  apostolica  scri- 
pta mandamus  quatenus  ipsi  vel  duo  aut 
unus  eorum,  per  se  vel  alium  seu  alios, 
praesentes  lileras  et  in  eis  contenta  quae- 
cumque,  ubi  et  quando  opus  fuerit,  ac 
quolies  prò  parte  confratrum  confrater- 
nitatis  Sacratissimi  Corporis  Christi  in 
ecclesia  de  Minerva  institutae  huiusmodi 
prò  tempore  existentium  desuper  fuerint 
requisiti,  solemniler  publicantes,  eisque 
in  praemissis  efficacis  defensionis  prae- 
sidio  assistentes,  faciant  praesentes  literas 
et  in  eis  contenta  huiusmodi  firmilcr  ob- 
servari,  ipsosque  confratres  illis  pacifice 
gaudere.  Non  permittentes  eos  desuper 
per  quoscumque  contra  praesentium  te- 
norem  quomodolibet  molestari.  Contradi- 
ctores  quoslibct  et  rebelles  per  censuras  • 

etpoenas  ecclesiaslicas,  appellatione  posl- 
posita,  compescendo.  Ac  quoscumque  sua 
interesse  pulanles ,  etiam  per  edictum 
publicum  locis  publicis  aflìgendum,  con- 
stilo summarie  de  novo  *  luto  ad  eos  ac- 
cessu,  citando,  ac  illis  necnon  aliis,  quibus 

1  De  non  tuie:  Cherub.  et  Ripoli  (b.  t.). 


An.  C.  1500       ^^(^  BIXLARIUM 

et  quolies  opus  fucrit,  inhibendo,  censu-  i 
rasqiie  et  poenas  ipsas,  etiam  iterafis  vi-  ] 
cibus,  aaaravando,  invocato  etiam  ad  hoc, 
si  opus  fuerit ,  auxilio  brachii  saecularis. 
§  22.  Non  obstanlibus  felicis  recorda- 
ciiuEuias ciii- (JQfjjg  Bonilacii  PaiiaoVIlI,  nraedecessoris 

honorum  dero-  '  ^ 

?»ioms  ajdii.  nostri ,  qua  cavelur  ne  quis  extra  suam 
civitatem  vel  dioecesim  ad  iudicium  evo- 
cetur  1;  seu  ne  iudices  a  Sede  praedicta 
deputati  extra  civitatem  vel  dioecesim,  in 
ipiibus  deputati  fuerint,  contra  quoscum- 
que  procedere  aut  aliis  vices  suas  com- 
mittere  praesumanl;  ac  de  duabus  di;elis 
in  concilio  generali  edita,  duramodo  ultra 
tresdioetas  aliquis  auctoritate  praesenlìuin 
ad  iudicium  non  Iralialur;  et  quibusvis  aliis 
apostoiicis  ac  inprovincialibuset  synodali- 
busconciliiseditis,  generalibus  vel  specia- 
libus  conslitutionibus  et  ordinafionibus  ; 
necnon  privilegiis  et  ^  apostoiicis  supradi- 
clis  et  quibusvis  aliis  ecclesiarùm  confrater- 
nitatibus  et  personis,  sub  quibuscumque  te- 
noribus  et  formis,  ac  quibusvis  etiam  dero- 
galoriarum  dei'ogaloriis  clausulis,  necnon 
■  irritantibus  et  aliis  dccrelis  concessis,  ap- 
probatis  et  innovatis,  quibus  omnibus, 
illorum  tenores,  ac  si  de  verbo  ad  verbum, 
nil  penitus  omisso  et  forma  in  illis  tra- 
dita observata,  insererentur,  praesentibus 
prò  sufiìcienter  expressis  habentes,  illis 
alias  in  suo  robore  permansuris,  hac  vice 
dumtaxat  specialiter  et  expresse  dero- 
liamus  contrariis  quibuscumque;  aut  si 
aliquibus,  communiter  vel  divisim,  ab 
eadem  sit  Sede  indultum  quod  interdici, 
suspendi  vel  excommunicari ,  aut  extra 
vel  ultra  certa  loca  ad  iudicium  evocari 
non  possint,  per  literas  apostolicas  non 
facientes  plenam  et  expressam,  ac  de  verbo 
ad  verbum,  de  indulto  huiusmodi  men- 
tionem. 

1  Hunc  locum  ita  supplet  Ripoll:  dioecesim, 
nisi  in  certis  exf.eplis  casilnts,  et  in  illis  tiUra  unum 
(iiaetam  a  fine  suae  tlioccesis  ad  iudicium  erocelur 
rie.  (b.  t.).    2  Indiiltis  addit  Ripoll  (n.  t.). 


ROMANUM 

Nulli  ergo  etc. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum, 
anno  Incarnationis  dominicae  mdxxxix, 
pridie  kalendas  decembris,  pontificatus 
nostri  anno  vi. 

Dal.  die  30  novenibris  1539,  poni.  an.  vi. 


An.  C.  1839 


XXVII. 

Innoratio  lilcrarum  contra  quaeslorcs 
omnium  hospitaliumetpiorum  locorum; 
et  renovatio  facultatum  ciscoììcessariim, 
cum  proli  ibi tione  similes  deputandi, 
nisi  de  conseìisu  praefectorum  fabriccr 
hasiìiciie  Sancii  Petri  de  Urbe,  cui 
quaestìiatae  eleeinosìjnae  et  nondum  di- 
clis  hospitalibus  incorporatele  appli- 
cantur  i. 

Faulus  Papa  III  universis  et  singulis  praesentes 
literas  inspecturis  salutem  et  apostolicam 
benedictionem. 

§  1.  Nuper,  postquam  felicis  recorda-    ciemens  vii 
tionis  Clemens  Papa  VII,  praedecessorno- i."„|,','^'j'„  "^^'^^l 
ster,  diversis  querelis  sibi  perlatis  providere  '•""'"  '■"'^■'- 
volens,  quasdam   suas  literas  omnia  pri- missariis   iios- 
vilegia  Sancti  Spiritus  in  Saxia,  et  Sancii  sù'^^n   pri' 
Ioannis    Lateranensis,    ac   Sancti  lacobi  "'"•'''■'"'''' '^' 
pauperum  incurabilium  de   Urbe  nostra 
hospitalibus,  et  S.  Antonii  Viennensis,  et 
Sancti  Sebastiani  extra  niurosdiclae  urbis, 
Sancti  Augustini  et  CisterciensisOrdinibus 
de  Mercede  Redemptionis  captivorum  per 
RomanosPontifices  super  qua^stislaciendis 
ac  confratrihus  describendis  et  induloen- 
tiis  publicandis  concessa,  et  per  eumdem 
Clementem  praedecessorem  nostrum  con- 
fìrmata,   ex  certis  causis  tunc   expressis 
ad  beneplacituin  suura  primo  suspenderat 
et  cappellas  sub  invocatione  Sancti  Seba- 
stiani penitus  suppresserat,  et  deinde  idem 
praedecessor,  per  alias  suas  literas  in  forma 
brevis,  praedictas   literas  suas  confirma- 
verat,   necnon  commissarios,  nuncios  d 

1  Ex  Regest.  in  Archiv.  Vatic, 


An.  C.  (StiO 


Haiusmodì  pro- 
bibiiioiiem  ei- 
lenderal  moi 
Paulus  III  ad 
quacuroqui?  ho- 
gpitatia  ,  Ordi- 
ne» ,  loca  pia 
etc.  ,  fabiica  S. 
Pclri  de  Crbe 
exCfipla,  eccle- 
6i-irnm  praela- 
tis  data  f.icul- 
uie  punicndi 
psnis  canonicìs 
inobedieotet. 


Cum  iiiohe- 

dìenles  adhuc 

aliqai  super- 
iìnt, 


PAULUS 

quaestores,  vigore  prinlegiorum  praedi- 
ctorum  constitutos,  revocaverat;  ac  omnem 
facultatem  desuper  concessam,  ab  hospi- 
talibus  et  aliis  praedictis  amoverat  et 
abdicaveraf  ;  ac  tam  quaestas  praedictas 
facere,  indulgentias  et  alias  gratias  eis 
concessas  publicare,  confratres  describere 
ac  confessionalia  concedere,  quam  etiam 
in  casibus  matrimonialibus  prohibitis  dis- 
pensare prohibuerat. 

§  2.  Nosque  successive,  cum,  non  sine 
animi  nostri  displicentia ,  accepissemus 
quod  nonnulli  hospitalium,raonasterioruni 
et  aliorum  praedictorum  ac  etiam  Sancti 
Helmi,  Sancii  Bovis,  Sancti  Bernardi,  San- 
cti Leonardi,  et  Sancfae  Marthae,  Sanctae 
Catharinae  Montis  Synai,  Sancti  Viti,  San- 
ctae Mariae  de  la  Heremita  seu  aliorum 
locorum  quaestores  et  commissarios  quae- 
stas praedictas  facere ,  et  alia  praedicta 
exercere  non  erubescebant  ,  per  alias 
nostras  in  forma  brevis  literas  omnibus 
et  singulis  locorum  ordinariis,  ut  sub  ex- 
communicationis  et  aliis,  de  quibus  eis 
videretur,  poenis,  quibuscumque  tara  ho- 
spilalium  et  monasteriorumacRedemptio- 
niscaptivorum  et  aliorum  sanctorum  etno- 
minum  praedictorum  commissariis,  nun- 
ciis  et  quaestoribus  praemissà  fieri  inhi- 
berent,  et  contra  talia  prohibita  exercere 
praesumentes  ad  declarationem  incursus 
dictarum  poenarum  procederent,  quaesto- 
ribus fabricae  basilicae  Principis  aposto- 
lorum  de  Urbe  a  personis  Deum  timentibus 
deputatis  dumtaxat  exceptis,  mandavera- 
mus,  prout  in  singulis  literis  praedeces- 
soris  et  nostris  praedictis  latius  continetur. 

§  3.  Ad  nostram  pervenit  notitiam  quod 
nonnulli  quaestores  et  commissarii ,  tam 
praedictis  quam  aliis  forsan  nominibus, 
vigore  privilegiorum  praedictorum  et  for- 
san aliorum,  etiam  a  nobis,  licet  contra 
mentem  nostram,  emanatorum,  tam  quae- 
stas facere  quam  indulgentias  publicare, 
etalia,quaeeisconcessafuissepraelendunt, 
BuU.  Rotn.  Yol.  YI.  36 


m  PP.  281       An.  C.  1840 

exercere,  ac  diversas  pecuniarum  summas, 
res  et  bona  exigere  et  aliqui  forsan  sibi 
ipsis  appropriare  non  destiterunt. 

§  A.  Nos,  scandalis,  quae  ex  praemissis  Quasmau»  pe- 
provenire possent, occurrere, etde pecuniis,  res"pe'ii'iTh" 
rebus  et  bonis  hactenus  exactis,  quae  ho-  «p''»''"»"  ■  O'- 

^  dinib.  fte.  non- 

spitalibus ,  monasteriis  et  aliis  locis  fa-  dum  incorpora- 
cultatem  quaestuandi  et  alia  praeraissa  pVincipit' Àp" 
exercendi  seu   exercere  faciendi   habere  '"''"f""  'pp''" 

cai; 

praelendentibus ,  adhuc  incorporata  non 
sunt,  gravissimis  expensis,  etiam  quoti- 
diani?, dictae  fabricae,  quam  nuper  per  ve- 
nerabiles  fratres  Franciscum,  Aleriensem , 
et  Philippum,  Burgi  Sancti  Sepulcri  epi- 
scopos,  et  dilectum  fìlium  Raphaelera  de 
Casalibus,  dictae  fabricae  praefectos  et  de- 
putatos  aggredì  fecimus  et,  dante  Domino, 
prosequi,  et  ad  finem  perducere  intendi- 
mus,  providere  volentes,  motu  proprio  et  ex 
certa  scientia  ac  de  apostolicae  polestatis 
plenitudine,  singulas  literas  praedecessoris 
et  nostras  praedictas  ,  illarum  tenores 
praesentibus  prò  sufiicienter  expressis  ha- 
bentes,  harum  serie  confirmantes,  appro- 
bantes  et  innovantes ,  firmis  tamen  scra- 
per et  illaesis  remanentibus  omnibus  et 
singulis  privilegiis  dictae  fabricae  et  illius 
collegio  et  deputatis  hactenus  concessis, 
omnes  et  singulas  pecuniarum  summas , 
res  et  bona  ex  quaestis,  eleemosynis , 
indulgenliis  et  aliis  praedictis  hactenus  • 
proventis,  et  penes  tam  hospitalium  , 
monasteriorum,Redemptioniscaptivorum, 
Sancti  Helmi  seu  Adhelelmi,  Sancti  Bo- 
vis ,  Sancti  Bernardi ,  Sancti  Leonardi, 
et  Sanctae  Marthae,  Sanctae  Catharinae 
Montis  Synai,  Sancti  Viti,  Sanctae  Mariae 
de  la  Heremita  praedictorum  quam  alio- 
rum quorumcumque  hospitalium  ,  mo- 
nasteriorura,  ecclesiarum  et  locorum  pio- 
rum,  quocumque  nomine  nuncupatorum, 
quaestores,  commissarios,  nuncios,  mini- 
stros,  thesaurarios,  depositarios  sive  alias 
personas,  loca,  collegia  et  universitates, 
cuiuscumque  gradus,  conditionis  et  digni- 


Lricae; 


Ad.  C.  Io'iO       282  BVLLARU'M 

tatis  fuerint  existentia ,  quae  adhuc  ho- 
spilalibus,  monasteiiis  et  aliis  piis  locis 
pracdiclis  cum  effectu  incorporata  non 
sunt,  harum  serie  dictae  fabricae  basilicse 
Principis  apostolorum  de  Urbe  et  illiiis 
collegio  et  deputatis  ad  opus  et  ulilitatem 
dictae  fabricae  concedimiis  et  applicamus, 
ac  prò  concessis  et  applicatis  dictae  fa- 
bricae haberi  volumus. 
§  5.  Necnon  omnes  et  singulos  quae- 

Amoreiqne  de- Stores   commissarios  ,  ministros,  tbesaii- 

piitutos      qufij- 

cumqu»  ei  rii-  rarios,  depositarios  et  alios  officiales  per 
fIim°queeis"on- guardianos,  officiales  et  superiores  dicto- 
cesia,    proi.i-  j.^jj^  hospitalium,  monasterionim,  Redem- 

beng     qiiaestas       _       _       ^  '  ' 

fieri,  Disi    de  ptionis  cantivorum   et  aliorum  locorum 

consenso    pr.T-  -. 

tidum  diciae  fa-  pra-dictorum,  ac  etiam  per  praedecessores 
nostros  et  per  nos  hadenus  deputatos 
revocamus;onnnesque  facultatem,  potcsta- 
tcm  et  auctoritatem  quaestuandi ,  indul- 
gentias  et  alias  gratias  publicandi,confra- 
Iresdescribendi,  confessionalia  conceden- 
di,  in  casibus  matrimonialibus  prohibitis 
disponendi,  ab  liomicidiis  casualibus  seu 
voluntariis  ac  simoniae  labe  absolvendi  et 
vota  commutandi  et  forsan  alia  exercendi, 
a  quaestoribus ,  commissariis,  ministris, 
tbesaurariis,  depositariis  et  aliis  praedictis, 
necnon  a  guardianis,  officialibus  et  aliis 
superioribus  hospitalium,  monasteriorum, 
Redemptionis  captivorum  et  aliorum  loco- 
rum  praedictorum  privilegia  et  facultates 
eos  substituendi  et  deputandi,  motn , 
scientia  et  potestà! e  similibus  abdicamus 
et  amovemus:  ita  quod  de  cetero,  perpe- 
tuis  futuris  temporibus,  quaestores,  com- 
missarii,  ministri,  thesaurarii,  depositarli 
aut  alii  officiales  ad  quaestas  huiusmodi 
exercendum,  indulgentias  et  alias  gratias 
publicandum,  confratres  describendum  , 
confessionalia  concedendi  et  aliis  casibus 
praedictis  dispensandi  et  absolvendi,  ab 
aliquibus,  etiam  a  nobis  et  successoribus 
nostris  Romanis  Pontificibus,  constitui  et 
deputar!  non  possint,  nisi  constitutioni 
et  deputationi  huiusmodi  praefati  collegii 


ROMAN™  An.  C.  1540 

aut  deputatorum  dictae  fabricae  prò  tem- 
[Kire  existentium  expressus  accedat  as- 
eensus. 

§  6.  Mandante?  universis  et  singulis  Piaedii-iis  de- 
ìraefatorum  hospitalium,  monasteriorum,  f"r„"L"prae- 
i hdinum Redemptionis  captivorum,  Sancti  '"' "^    """S"» 

.  _,  ■*  ^  f.il'i-icae      per- 

ilclmi  seu  bancti  Adhelelmi,  Sancti  Rovis,  sohce; 
Sancii  Rernardi,  Sancii  Leonardi,  Sanctae 
Marlhae  et  aliorum  quorumcumque  eccle- 
siarum  et  piorum  locorum  quaestoribus, 
commissariis,  ministris,  tbesaurariis,  de- 
positariis et  aliis  officialibus  sive  aliis 
personis,  loco,  collegio  et  universitatibus 
ut  pecunias,  res  et  bona  ex  quaestis,  in- 
dulgentiis  et  aliis  praedictis  acquisita,  et, 
ut  praefertur,  dictae  fabricae  applicata 
et  concessa,  penes  ipsos  et  eorum  quem- 
libet  existentia,  et  adhuc,  ut  praefertur, 
minime  incorporata,  praefatae  fabricae  et 
prò  ea  illius  collegio  ac  deputatis  et  of- 
ficialibus, ad  opus  et  ulilitatem  diclae  fa- 
bricae exponenda  et  convertenda,  persol- 
vant  et  consignent. 

§  7.  Eisdem  vero  nunc  et  prò  tempore  Collegio  rero 
dictae  fabricae  deputatis  et  praefectis,  ut  J";"'  rld', 
quaestores,  commissarios,  thesaurarios, '""l'"''^'''"""" 

*  ,        ,  ^  '  '  pfllendi      cen- 

depositarios  et  officiales  aut  alias  personas,  suns, 
penes  quos  pecuniae,  res  et  bona  huius- 
modi existunt,  sub  poenis  et  censuris, 
ijuibus  eis  videbilur ,  tam  praesentium 
quam  aliorum  privilegiorumdictEe  fabricae 
et  illius  collegio  et  deputatis  concessorum 
vigore,  ad  solutionem  et  consignationem 
huiusmodi  faciendam  cogant  et  compel- 
lant,  ac  praesenles  et  in  eis  contenta  quae- 
cumque  inviolabililer  observari  mandent 
et  facianl,  inobedientes  et  rebelles  ac  con- 
tradictores  quoscumque  perpoenaset  cen- 
suras  praedictas,  auctoritate  nostra,  ap- 
peJlalione  postposila,  compescendo,  invo- 
cato, si  opus  fuerit ,  auxilio  brachi!  sae- 
cularis. 

§  8.    Non   obslantibus   praemissis    ac  Comrsrisioiiii. 
constitutionibus  et  ordinationibus  aposto- 
licis,  necnon  in  provincialibus  et  synoda- 


An.  C.  ma  fAULltS 

libus  conciliis  goneralibus  et  specialibus 
edilis ,  statutisque  et  consueludinibus  , 
necnon  stabilinientis ,  usibus  el  naturis 
hospitaliiim  et  monasteriorum  et  aliorum 
loconini  pracdictorum  et  quorumvis  alio- 
rum membrorum ,  domoruiii  et  locoruni 
aliorum,  ecclesiarum,  etiam  cathedralium 
metropolitanarum,  etiam  iuramento,  con- 
fìrmatione  apostolica  vel  quavis  alia  fir- 
mitate  roboratis ,  privilegiis  quoque  et 
indullis  et  Jiteris  apostolicis ,  tam  sub 
plumbo  quam  in  forma  brevis  et  motu 
proprio,  etiam  a  nobis  emanatis  et  confir- 
matis  et  innovatis  et  forsan  de  novo  con- 
cessis,  quibus,  etiam  si  in  eis  quod  nul- 
latenus  aut  non  nisi  sub  certis  modo  et 
formis  derogari  possit  cautum  et  expres- 
sum  sit ,  illorum  omnium  et  singulorum 
tenores  praescntibus  prò  sulTicienter  ex- 
pressis ,  ac  modos  et  formas  prò  debite 
obsei-vatis  habentes^  ad  effectum  praemis- 
sorum  dumtaxat ,  specialiter  el  expresse 
derogamus,  ac  sufficienter  derogatum 
esse  volumus ,  ceterisque  conlrariis  qui- 
buscumque,  cum  clausulis  opportunis  et 
consuetis. 
Transumi.tis  |  9.  Et  quia  difficile  foret  etc. 
i„i"'  ""  '"'  DatumRomae  apud  S.  Petrum,  sub  an- 
nulo  Piscatoris,  die  vigesimo  quinto  ianua- 
rii,  anno  millesimo  quingentesimo  quadra- 
gesimo, pontificatus  nostri  anno  vi. 
Diit.  die  25  ianiuirii  1540,  ponlif.  anno  vi. 


Proamlum. 


XXVIII. 

Jnstitutio  Studii  generalis  in  civitate  Ma- 
ceratensi,  provinciae  Piceni,  Status 
Ecclesiastici,  cum  aliorum  Stiidiorum 
generalium  graliis  et  privilegiis^. 

Pauins  episcopus  servus  servornm  Dei, 
ad  futaram  rei  memoriam. 

In  eminenti  dignitatis  apostolicae  spe- 
cula, superni   dispositione  consilii,  licei 

1  Quoad  lectoies  et  scliolares  eiusmodi  Studio- 
rum,  vide  eliain  Conc.  Trid.,  sess.  v.  De  Reforni., 
cap.  1. 


COBIllUViOllU. 


Ili  PP.  283      An.  C.  IS'W 

immeriti,  consliluti,  ad  cunclas  fidelium 
regiones ,  nostrae  vigilantiae  potissime 
etiam  in  tcmporalibus  crcditas,  earumque 
profectus  et  commoda,  tamquam  pastores 
univcrsalis  gregis  dominici,  nostrae  con- 
sideralionis  aciem,  quantum  nobis  conce- 
dilur,  extendentes^  fideles  ipsos  ad  quae- 
rendum  literarum  studia ,  per  quae  mili- 
tantis  Ecclesiae  respublica  geritur ,  ac 
divini  nominis  el  fidei  calholicae  cullus 
prolendilur,  omnisque  prosperitatis  hu- 
manae  conditio  augetur ,  nostrae  sollici- 
tudinis  ope,  apostolicisque  favoribus  pro- 
pensius  excitamus. 

§  1.  Sane,  prò  parte  diloctorum  filiorum  Caa«»«  huiai 
communilalis  civilatis  nostrae  Maceraten-  ' 
sis  nobis  nuper  exbibila  pelitio  continebat 
quod,  cum  dieta  civitas,  in  qua  Curia  ge- 
neralis Marchiae  nostrae  Anconitanae  re- 
sidet,  etvictualium  omnium  copia  habetur, 
propter  varias  ipsius  civilatis  condiliones 
et  commoditates,  generali  Studio  non  mo- 
dicum  apta  censeatur,  ac  reipublicae  ex- 
pedire  credatur ,  ut  in  ipsa  civitate  ema- 
nel  fons  scientiarum  irriguus,  de  cuius 
plenitudine,  universis  literalibus  docu- 
menlis  imbui  cupienles,  haurire  possint^ 
si  in  eadem  civitate  una  Universilas  Studii 
generalis,  cuiuscumque  facultatis  et  scien- 
tiae,  erigeretur  et  institueretur ,  profecto 
Maceratensis  praedictae  et  aliarum  civi- 
tatum  ac  locorum  circumvicinorum  incolis 
et  habitatoribus,  in  scientia  proficere  vo- 
lentibus,  magna  commoditas  studendi  pa- 
raretur.  Ac  ex  eorumdem  studentium 
postmodum  doctrina  et  scientia,  in  civi- 
tatum,  terrarnm  et  locorum  regimine  ac 
ipsius  fidei  catbolicae  propagatione,  quam- 
plurimi  fructus  provenirent.  Quare,  prò 
parte  praefalorum  communitatis,  nobis 
fuit  humililersupplicatum  ut  super  iis,  ad 
hoc  ut  in  ipsa  civitate  literarum  studium 
incrementum  suscipiat,  opportune  provi- 
dere  de  benignitale  apostolica  dignaremur. 

§  2.  Nos  igitur,  attendentes   quod   ex 


Ad.  C.  ISfiO       284  BULLAMUM 

rnsiiiuiio  stu-  literarum  studio,  tam  publica  ciuam  pri- 

ciTiuie  Bace-vata,  spiritualia  et  temporalia  commoda 
mando  provenmnt,  commumtatem  prae- 
fatani  ac  corum  singiilos  a  qviibusvis  ex- 
communicationis,  suspensionis  et  interdi- 
cti,  aliisqiie  ecclesiasticis  sententiis,  cen- 
suris  et  poenis  ,  a  iure  vel  ab  homine, 
quavis  occasione  vel  causa  latis,  si  quibus 
quomodolibet  innodati  existunt ,  ad  effe- 
ctum  praesentium  dumtaxat  consequen- 
dum,  barum  serie  absolventes  et  absohitos 
fore  censentes,  huiusmodi  supplicationibus 
inclinati ,  in  eadem  civitate  Maceratensi 
perpetuis  futuris  temporibus  generale  Stu- 
dium  cuiuscumque  facultatis  et  scientia? 
licitae,  cum  catbedris  lacullatum  earum- 
dem  ,  ac  polestate  et  facultate  doctorandi 
seu  magistrandi,  necnon  rectoriae  et  aliis 
prò  illiiis  prospero  et  felici  regimine  ne- 
cessariis  facultatibus  et  ofilciis,  ita  ut  inibi 
generale  Studium  in  qualibet  licita  ia- 
cultate  perpetuo  babeatur  et  vigeat  , 
auctoritate  apostolica,  tenore  praesen- 
tium, erigimus  et  instiluimus.  Ac  eidem 
Studio  et  illius  Universitati,  necnon  re- 
ctori,  doctoribus,  scbolaribus  et  personis 
prò  tempore  existentibus,  ac  illis,  quos 
inibi  ad  quoscumque  gradus  promoveri 
contigerit,  ut  omnibus  et  singulis  privi- 
legiis,  immunitatibus,  libertatibus,  exem- 
plionibus ,  facultatibus,  praeeminentiis , 
antelationibus,  praerogativis ,  honoribus, 
favoribus ,  gratiis ,  concessionibus  et  in- 
dultis ,  tam  a  iure  communi  quam  ex 
concessionibus  apostolicis  et  imperialibus 
vel  alias  quomodolibet,  in  genere  et  in 
specie,  Bononiensi ,  Paduanensi  ac  qui- 
buscumque  aliorum  quorumcumque  Stu- 
diorum  generalium  Universitalibus,  illa- 
rumque  rectoribus,  scbolaribus  et  personis 
ac  in  eis  prò  tempore  promotis ,  quomo- 
dolibet concessis  et  concedendis,  et  quibus 
illi  utuntur,  potiuntur  et  gaudent,  ac  uti, 
potiri  et  gaudere  poterint  quomodolibet 
in  futurum,  uti,  potiri  et  gaudere  piene. 


ROMANUM  An.  C.  1540 

libere  et  licite  possint  et  debeant ,  etiam 
in  omnibus  et  per  omnia,  perinde  ac  si 
illa  eidem  Universitati  ipsius  erecti  Studii 
ac  illius  rectori,  doctoribus,  scbolaribus  et 
personis,  ac  in  illa  prò  tempore  promotis, 
specialiter  et  nominatim,  concessa  forent, 
auctoritate  et  tenore  praedictis,  de  spe- 
ciali gratia  indulgemus. 

§  3.  Necnon  eidem  Universitati,  ac  il-  Rccmris  eiof- 
lius  rectori    et  doctoribus  prò  tempore  uslumu'^  p» 
existentibus ,  quaecumque  statuta  et  or-  ''"'    ■''^ei"''" 
dmationes,  licita  et  bonesta  ac  sacris  ca- 
nonibus  non  contraria  condendi,  et,  prout 
qualitas  temporum  exegerit ,  reformandi 
et  immutandi ,  ac  alia  de  novo  edendi , 
quae,  postquam  condita,  reformata,  im- 
mutata et  de  novo  edita  fuerint,  eo  ipso 
auctoritate  apostolica  approbata  et  con- 
firmata  sint  et  esse  censeantur ,   plenam 
et  liberam  facultatem  concedimus. 

§  4.  Decernentes  cives  dictae  civitatis,  Priyiiegmm 
qui  inibi  studuerinlet  eorum  conclusiones  "„^°';o„\l,-^: 
Inter  advocatos    et   procuratores    ipsius  ""   smiin»»- 

...  Uam. 

curiae  sustmuermt  et  alias  idonei  et  suf- 
ficientes  reperti  fuerint ,  ipso  in  collegio 
ipsorum  advocatorum  et  procuratorum 
receptos  et  admissos  esse  et  censeri,  ac 
prò  talibus  baberi,  eisdemque  privilegiis 
et  indultis  advocatorum  et  procuratorum 
gaudere  et  potiri  et  recipi  et  admitti 
debere. 

§  5.  Non  obstantibus  consuetudinibus  Derogatio  con- 
et  ordinalionibus   apostolicis  ac  collegii  "'""'"'"'• 
advocatorum  et  procuratorum  huiusmodi, 
iuramento  etc.  Nulli  ergo  eie. 

Datum  Romae  apud  S.  Marcum  anno 
Incarnationis  dominicae  millesimo  quin- 
gentesimo  quadragesimo,  kalendis  iunii  , 
pontiilcatus  nostri  anno  vi. 

Dal.  die  1  iunii  1540,  poiiiif.  anno  vi. 


Ad.  C.  13^10 


fixordiun. 


Hieronymus 
Mìanus,  alias  E- 
nuliiiinis,  Vene- 
lus,  eiusqiie  sc- 
rii diversa  lio- 
fpilalia  prii  piiu- 
peribus  orplia- 
nis  el  iniilicri- 
bus  convertilis 
ereierunl,  ci, 
pio  contm  sa- 
lubrioii  profe- 
ctii,  peliiiU  a 
Papa  lirentiam 
constituendi  u- 
numsiiperioi'<'ni 
postulaiUque  a- 
liqun  privilegia. 


PAULUS 

XXIX. 

Af probalio  societatis ,  tam  ecdesiasUca- 
rum quani  saecularium  personarum  iiu- 
per  institìitae  ad  erigendum  ìiospitalia 
prò  subvenlione  pauperum  orpìianorum 
et  midierum  convertilarum. 

Panlas  Papa  HI,  ad  perpetuam  rei  memoriam. 

Ex  iniuncto  nobis  desuper,  meritis  licei 
imparibus,  apostolicae  servitutis  officio  , 
volis,  per  quae  hospitalium  etaliorum  pio- 
rum  locorum  utilitas  et  salubris  directio 
procuralur,  libenter  annuimus,  ad  illos 
quoque  dexteram  noslrae  liberalitatis  ex- 
tendimus ,  quos  ad  id  propria  virlutum 
merita  multipliciler  recommendant. 

§  1 .  Sane,  prò  parte  dilectorum  filiorum 
universorum  pauperum  orphanorum  San- 
claeMariae  Magdalenae  in  suburbio  Sancti 
Leonardi  Bergomensis ,  et  Mediolanensis, 
Comensis,  lanuensis,  Papiensis,  Brixiensis 
et  Veronensis  civitatum  ac  dioecesum  ho- 
spitalium recollectorum  nuncupatorum  , 
actam  ecclesiasticarum  quam  saeculai'ium 
personarum  in  eis  deservientium ,  nobis 
nuper  exhibila  petitio  continebat  quod, 
cum  alias  quondam  Hieronymus  Miani, 
civis  Venetiarum,  plures  pauperes  orpha- 
nos,  propter  bellorum  in  Italia  urgentium 
tristes  eventus  et  famem  urgentem ,  pas- 
sim derelictos  vagari  videret,  idem  Hie- 
ronymus ,  devotionis  fervore  et  pietate 
motus,  praedictum  hospitale  Sanctae  Ma- 
riae  Magdalenae  inchoavit;  et  deinde  ho- 
spitale praedictum ,  tam  propter  civium 
in  civitate  Bergomensi  degentium  fer- 
ventem  caritatem  quam  providam  dire- 
ctionem  et  salubre  regimen  praedicti  Hie- 
ronymi,in  tantum,  auctore  Domino,  crevit, 
ut  idem  Hieronymus  ad  alia  hospilalia  in 
aliis  Italiae  parlibus  instituenda  animum 
applicarit.  Ita  quod  tam  in  Mediolanensi 
quam  Comensi  et  aliis  civitatibus  ac  dioe- 
cesibus  praedictis  similia,  et  in  quibusdam 
ex  eis  mulierum  convertilarum  hospilalia, 


m  pp.  285     An.  C.  IIWO 

dicto  Hieronymo  et  nonnullis  aliis  median- 
tibus,  erecta  fuerunt,  unde  hospilalia  ipsa 
de  bono  in  melius  perducunlur,  in  dies 
eorumnumerusaugeluretaugerisperalur; 
et  sicut  eadem  exposilio  subiungebal,  si 
in  eisdem  hospitalibus ,  quae  per  diclos 
clericos  et  laicos  insimul  gubernari  con- 
sueverunt,  unus  superior  vel  caput,  qui 
inibi  prò  tempore  servientes  congregari 
facere,  et  de  loco  ad  locum  mutare  valeret, 
existeret  ,  hospitaliaque  ipsa  aliquibus 
praerogativis  decorarentur ,  profeclo  sa- 
lubri ipsius  hospitalis  et  illi  deservientium 
praediclorum  direclioni  et  quieti  pluri- 
mum  consuleretur ,  ac  in  illis  degenles 
pauperes  huiusmodi  et  melius  guberna- 
renturijdictaequepersonae  in  eo  confove- 
rentur,  et  ad  solita  servitia  invitarentur. 
Quare,  prò  ipsorum  pauperum  el  deser- 
vientium personarum  parte,  nobis  fuit  hu- 
mililer  supplicatum  ut  in  praemissis  op- 
portune providere  de  benignilatc  apostolica 
dignaremur. 

S  2.  Nos  igitur,  qui  carilatis  opera  ubique  hi.-  tna  Pon- 
exerceri  smceris  desideramus  aliectibus,  cemiam  conce- 
quemlibet  ex  pauperibus  personis  prae-  ''"' 
dictis  a  quibusvis  excommunicalionis  , 
suspensionis  et  inlerdicti  aliisque  eccle- 
siasticis  sentenliis ,  censuris  et  poenis ,  a 
iure  vel  ab  homine,  quavis  occasione  vel 
causa  latis,  si  quibus  quomodolibet  inno- 
datus  existit ,  ad  effeclum  praesenlium 
dumtaxat  consequendum,  harum  serie  ab- 
solvcnles  et  absolulum  fore  censentes , 
huiusmodi  supplicationibus  inclinati,  au- 
ctoritate  apostolica,  tenore  praesenlium, 
eisdem  hospitalibus ,  quod  pauperes  el 
personae  in  eis  prò  tempore  degenles  el 
deservientes ,  unam  ex  personis  inibi  de- 
servienlibus  huiusmodi,  ecclesiasticam  vel 
saecularem,  Inter  eos  superiorem  vel  ca- 
put, quae  ipsos  congregari  facere,  ac  de 
loco  ad  locum  mutare,  et  quaecumque 
staluta  et  ordinaliones  licita  el  honesta  ac 
sacris  canonibus  non  contraria  condere  , 

t  El  perlractarentur  addii  Cherub.  (r.  t.). 


Ali.  C.  1j/|0       286  Bl'LLARIl'M 

ipsaque  statuta,  quoties  ei  videbitur,  mu- 
tare, ac  de  novo  slatuere  possit,  eligere. 
§  3.  Necnon  saccrdotes,  eisdem  paupe- 
s.eeriioiestiiic;  ribus  pro   tempore   descrvientes ,    horas 

eorum      divina  .  . 

oiiiiia  reciiarc  canomcas ,  dmrnas  panter  et  noctiirnas  , 
poite  decermi,  j^jj^g^^g  gj  ^^|if^  (Jivjna  onìcia  scrundiuii  ri- 

tum  et  morem  et  usuili  S.  R.  E.,  etiam 
novissime  editum,  dicere  et  recitare. 
§  4.  Ipsosque  pauperes  ac  omnes  et 
Ei  otnniu,,!  in  gingulos  Ìli  dictis  bospitalibus  deservienles 

corum  loci';  ile-         ^  ' 

peuiium    CHI-  dumtaxat,  eorum  confessionibusdiligenter 

fosMonesiuiiIii  e  ,.  .  ,  -i  •  i- 

ei  cos  .ib<i.ivi>-  auditis  ,  ab  eorum  omnibus  et  singubs 
o!jìn!,rios ",!"'-  peccatis  ,  casibus,  criminibus,  oxcessibus 
se  iuduisci;  et  delictis,  a  quibus  locorum  ordinarii 
absolvere  consuevorunt,  absolvere,  ac  pro 
commissis  poenitentiam  salutarem  iniun- 
gere  libere  et  licite  valeanl ,  perpetuo 
concedimus  et  indulgemus. 

§  5.  Quocirca  venerabilibus  fratiibus 
nciensorcs  ei  nostHs  Cascrtancnsi ,  Felitcnsi  et  Viso- 
IÌ01JÌ5  evccuio-  nensi  episcopis  per  apostolica  scripta 
epu  al,  mandamusquatenus  ipsi  vel  duo  aut  unu? 
eorum  i,  per  alium  seu  alios,  auctorilatc 
nostra  faciant  praesentes  literas  et  in  eis 
contenta  quaecumque  plenum  effectum 
sortiri  ac  inviolabiliter  obsei'vari ,  illisque 
pauperes  sacerdoles  praedictos  ac  omnes 
et  singulos  alios,  quos  quomodolibet  con- 
cernunt ,  pacifice  frui  ac  gaudere ,  iuxta 
pracsentium  continentiam  ettenorcni.  Non 
permittentes  quemquam  contra  illorum 
tenorem  modo  aliquo  molestari,  impediri 
aut  inquietar!.  Contradiclores  per  censu- 
ram  ecclesiasticam,  appellatione  postpo- 
sita,  compescendo. 

§  6.  Non  obslantibus  apostolicis  ac  in 
Contraila  Ini-  proviucialibus  ct  syuodalibus  conciliis 
editis ,  generalibus  vel  specialibus ,  con- 
stitutionibus  et  ordinationibus  ac  statutis 
et  consuetudinibus ,  privilegiis  quoque  , 
indultis  ac  literis  apostolicis ,  etiam  in 
forma  brevis,  per  quoscumque  Romanos 
Pontilìces  pracdecessores  noslros  et  nos 
ac  Sedem  praedictam,  etiam  per  viam  ge- 
neralis  legis  et  statuti  perpetui  et  initi  ac 
l  Cherub.  addit:  per  se  vel  etc.  (r.  t.). 


III. 


ROMANl'M  A„.  C.  Ib40 

stipulati  contractus,  ac  motu  proprio  et  ex 
certa  scienlia,  ac  de  apostolicae  potestatis 
plenitudine ,  etiam  cum  quibusvis  irrita- 
tivis,  annuUativis,  cassativis,  revocativis, 
praescrvjitivis,  excoptivis,  restitutivis,  de- 
clarativis  ac  derogatoriarum  derogatoriis, 
aliisque  fortioribus,  efficacissimis  et  inso- 
litis  clausulis,  irritantibus  et  aliis  decretis, 
etiam  quibusvis  locorum  ordinariis,  sub 
quibusvis  verborum  formis  et  extensionibus, 
concessis,  confirmatis  et  innovatis,  quibus 
(illorum  omnium  tenorespraesenlibus  pro 
sufficienter  expressis  habentes),  illis  alias 
in  suo  robore  remansuris,  hac  vice  dum- 
taxat barum  serie  specialiter  et  expresse 
derogamus,  contrariis  quibuscumque.  Aut 
si  aliquibus,  communiter  vel  divisim,  ab 
eadem  sit  Sede  indultum  quod  interdici, 
suspendi  vel  exconimunicari  non  possint 
per  literas  apostolicas  non  facientes  plenam 
et  expressam  ac  de  verbo  ad  verbum  de 
induilobuiusmodi  menlionem;  et  qualibet 
alia  dictae  Scdis  indulgenlia,  generali  vel 
speciali,  cuiuscumque  tenorisexislat, per 
(]uam,  praesentibus  non  expressam  vel  to- 
laliter  non  inserlam  ,  effcctus  buiusmodi 
gratiae  impediri  valeat  quomodolibet  vel 
diiferri,  et  de  qua  cuiusque  toto  tenore 
liabenda  sit  in  nostris  literis  mentio  specia- 
lis.Nos  enim  ex  nuncirritum  decernimus 
et  inane  qnidquid  secus  super  bis  a  quo- 
quam,  quavis  auctorilate,  scienter  vel  igno- 
ranter,  contigerit  attentar!.  Nulli  ergo  etc. 
Datum  Roniae  apud  S.  Marcum,  anno 
Incarnalionis  dominicae  millesimo  quin- 
gentesirao  quadragesimo,  nonisiunii,  pon- 
tificatus  nostri  anno  vi. 

Dal.  die  5  iunii  1510,  pontlf.  anno  vi. 


XXX. 

Privilegia  et  gratiae  praelatormn  referen- 
dariorum  utrivsque  signalufae  Romani 
Ponlifìcis. 

Paulus  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad  futuram  rei  memoriam. 

Debita  considcratione  pensantes  quan-     Causa  i<tiai 
tum   venerabiles  Cratres  episcopi  ac  dile-  "»^'""''»°''- 


An.  C.  15(10 


PAl'LUS  III  PP. 


287       An.  C.  IS'lO 


Refprendarios 
freai  Seòis  A- 
posloiicae  no- 
larios  et  comi- 
US  Palalinos  tkC 
Tfrae  uobilìla- 
tìs  litulo  deco- 
rai flc; 


ctì  filli  in  minorihu?  constituti,  utriusque 
signaturae  ,  supplicationum  videlicet  et 
coramissionum,  per  nos  seu  in  praesentia 
nostra  signandarum,  infrascripti  referen- 
darii  nostri,  qui  prae  ceteris  ofilcialibus 
et  ministris  nostris  propinquius  nobis  as- 
sistunt,  circa  ipsas  supplicationes  et  com- 
missiones,  prò  nostro  et  Apostolicae  Sedis 
honore  ac  universalis  Ecclesiae  utilitate 
et  alias,  gratis,  prompta  voluntate,  inde- 
fesse laborant,  dignum,  quin  potius  de- 
bitum  reputamns  ut  illos  specialis  bene- 
volentiae  favoribus  amplectamur,  ac  prae- 
claris  dignitatum  titulis  decoremus  et 
alias  nos  eis  (prout  convenit)  gratiosos 
exhibeamus. 

§  1.  Hinc  est  quod  nos,  felicis  recorda- 
tionis  Leonis  X  et  Clementis  VII,  Roma- 
norum  Ponlificum  praedecessorum  no- 
strorum,  vestigiis  inhaerentes,  eosdem  in- 
frascriptos  referendarios  nostros,  qui  prse- 
lati  ac  etiam  faniiliares  et  continui  com- 
mensales  nostri  existunt,  condigni  favoris 
gratia  et  excellentiae  dignitate  sublimare, 
ac  opportunis  favoribus  munire  volentes, 
ipsosque  referendarios  ac  eorum  singulos 
a  quibusvis  excommunicationis,  suspen- 
sionis  et  interdicti  aliisque  ecclesiasticis 
censuris  et  poenis,  a  iure  vel  ab  homine, 
quavis  occasione  vel  causa  latis,  si  quibus 
vel  quomodolibet  innodati  existunt,  ad 
effectum  praesentium  dumtaxat  conse- 
quendum ,  harum  serie  absolventes,  et 
absolutos  fore  censentes,  motu  proprio, 
non  ad  ipsorum  referendariorum  vel  alio- 
rum  prò  eis  nobis  super  hoc  oblatae  pe- 
tilionis  instantiara,  sed  de  nostra  mera 
deliberatione,  et  ex  certa  scientia,  aucto- 
ritate  apostolica,  tenore  praesentium,  pra;- 
fatos  referendarios  et  eorum  singulos,  qui 
praesules  non  sunl,  ac  alios  infrascriptos 
et  eorum  singulos  in  nostros  et  diclae 
Sedis  nolarios  graliose  recipimus,  eosque 
et  alios,  qui  praesules  existunt,  ac  eorum 
singulos  in  Sacri  Palati!  et  Aulae  Latera- 


nonsis  comites  ;  necnon  qui  nobiles  non 
sunt,  nobiles  facimus,  conslituimus,  ordi- 
namus  et  deputamus  ac  nobilitamus,  nec- 
non nobilitatis  titulo  et  favore  decoramus, 
ac  aliorum  nostrorum  et  Sedis  praedictae 
notariorum,  necnon  Palatii  et  Aulae  hu- 
iusmodi  comilum,  ac  ex  magno  baronum 
et  nobilium  genere  procrealorum  numero 
et  consortio  favorabiliter  aggregamus , 
eosque  deinceps  nobiles  esse  et  prò  nobi- 
libus  reputari,  nominari,  teneri,  censeri 
et  iudicari ,  ac  de  cetero  in  quibusvis 
concessionibus  et  literis,  tam  gratiam 
quam  iustitiam  concernenlibus,  a  nobis 
seu  Sede  praedicta  impetratis  seu  impe- 
trandis,  vel  eis  a  nobis  aut  aliis  quibus- 
cumque  concessis  et  concedendis,  ac  in- 
strumentis  seu  aliis  scriptis ,  etiam  au- 
thenticis  et  privatis,  nobiles  nominari,  et 
prò  talibus  haberi  posse  et  debere  volu- 
mus.  Eisque  quod  omnibus  et  singulis 
privilegiis,  prEeeminentiis,  indultis,  immu- 
nitatibus,  libertatibus,  exemptionibus,  fa- 
cultatibus  ,  honoribus ,  antelationibus  , 
praerogativis,  etiam  in  assecutione  quo- 
rumcumque  benefìciorum  ecclesiastico- 
rum,  etiam  vigore  gratiarum  expectati- 
varum  et  illarum  mutationum,  extensio- 
num  et  revalidalionum,  collationum  et 
quarumcumque  aliarum  gratiarum  et 
indultorum,  quibus  celeri  nostri  et  dictae 
Sedis  notarii  de  numero  participantium 
existentes,  et  absque  illorum  praeiudicio, 
ac  Palatii  et  Aulae  praedictorura  comites, 
necnon  veri  et  indubitati  nobiles  et  ex 
nobilium  genere  ex  utroque  parente  pro- 
creali, tam  de  iure  quam  consuetudine 
seu  alias  quomodocumque  utuntur,  po- 
tiuntur  et  gaudent,  ac  uti,  potiri  et  gau- 
dere  poterunt  quomodolibet  in  futurum, 
in  iudicio  et  extra,  ac  ubicumque  locorum, 
uti,  potiri  et  gaudere  debeant  in  omnibus 
et  per  omnia,  perinde  ac  si  referendarii  el 
alii  infrascripti  de  dicto  magno  baronum 
et  nobilium  genere  ex  utroque  parente, 


Intìgnia  SUA 
eis  donai; 


Roltrios  ere- 
indi  facallalem 
dal, 


An.  C.  ISdO       288  BULLARIUM 

vere  et  non  fletè,  procreati  et  geniti  forent, 
concedimus.  Ac  eorum  singulis,  sublatis 
quibusvisobstaculiset  impedimentis,  veros 
nobiles  esse,  et  de  nobili  ex  diete  genere, 
ex  utroque  parente  procreatos  censeri 
debere  decernimus  et  declaramus. 

§  ^.  Et  in  signum  honoris  et  nobilifatis 
huiusmodi,  eis  et  eorum  cuilibet,  prò  in- 
signiis  et  armis,  quibus  ipsi  et  ab  eis  de- 
scendentes  et  ascendentes  uli  possint  in 
decorem,  partem  insigniorum  nostrorum, 
si  eis  uti  voluerint,  etiam  cum  vel  absque 
armis  suis,  si  illa  habuerint  vel  illis  usi 
fuerint,  aut  sine  ipsis ,  prout  diixerint 
ordinandum  seu  eligendum,  assignamus 
et  perpetuo  decoramus. 

§  3.  Et  eis  illos,  quos  moribus,  scientia, 
aetate  aliisque  requisitis  qualitatibus  ad 
officium  tabellionatus  exercendum  idoneos 
esse  repererint,  ad  instar  aliorum  dicti 
Palatii  comilum,  ubique  locorum,  extra 
tamen  muros  Urbis,  seu  locum  in  quo 
Romanam  Curiam  residere  contigerit, 
notarios,  tabelliones  publicos  ac  iudices 
ordinarios  (recepto  prius  ab  eis,  iuxta 
forraam  praesentibus  adnotatam,  solito  iu- 
ramento)  creandi ,  deputandi  et  consti- 
tuendi,  ac  de  notariatus  et  tabellionatus 
ac  iudicatusofBciis  huiusmodi  per  pennam 
et  calamare  (ut  moris  est)  investiendi. 

§  i.  Necnon  quoscumque  spurios,  na- 
turales,  bastardos,  manseres,  nothos  et 
incestuosos,  copulative  vel  disiunctive,  ex 
quocumque  illicito,  etiam  sacrilego,  vel 
damnato  coita  prò  tempore  procreatos 
seu  genitos,  viventibus  seu  mortuis  eorum 
parentibus,  legitimandi  et  habilitandi,  et 
ad  baereditates  et  bona,  prout  coUegium 
archivii  dictae  Romanae  Curiae  vel  eius 
officiales,  iuxta  facultatem  eis  per  piae 
memoriae  lulium  Papam  II,  etiam  prae- 
decessorem  nostrum,  concessam,  vel  alias 
ipsi  comites  Palatini  de  iure  vel  consue- 
tudine legitimare  et  habilitare  respective 
possunt,  legitimandi  et  habilitandi  et  ad 


Baslardosq-i 
legitimandi  , 


ROMANUM  An.  C.  ISW 

officia  saecularia,  publica  et  privata,  ac 
honores  et  bona  quaecumque  restituendi 
et  reintegrandi. 

§  5.  Necnon  quoscumque  idoneos,  ad-  Dociorandi  e- 
lunctis  in  hoc  sibi  assistentibus  duobus  ^^,^  „j_^ 
aut  tribus  magistris  seu  doctoribus  aut 
licentiatis  in  facultale,  in  qua  promovendi 
erunt,  quos  ad  hoc  duxerint  eligendos, 
eorum  votis  iuratis,  in  utroque  vel  alterum  * 
iuiium  et  theologia  ac  artibus,  ad  bac- 
calaureatus  et  licentiaturae  ac  doctoratus 
et  magisterii  gradus  respective  ubique  lo- 
corum promovendi,  eisque  sic  promotis 
legendi,  disputandi,  interpretandi  ac  alios 
actus,  ad  personas  in  huiusmodi  gradibus 
constitutas  quomodolibet  pertinentes,  fa- 
ciendi,  et  ipsorum  graduum  solila  insignia 
et  auctoritatem  conferendi.  Ac  sic  pro- 
moti quod  omnibus  et  singulis  privilegiis, 
imnninitatibus,  nobilitalibus ,  concessio- 
nibus,  honoribus,  libertatibus,  prseemi- 
nentiis  et  praerogativis ,  quibus  alii  in 
Rononiensi,  Parisiensi,  Lovaniensi,  Tho- 
losana  ac  quibusvis  aliis  Universitatibus, 
in  quibus  Studium  generale  viget,  promoti, 
etiam  in  assecutione  beneiìciorum  eccle- 
siasticorum  utuntur,  potiuntur  et  gaudenf, 
ac  uti,  poliri  et  gaudere  quomodolibet 
poterunt  in  futurum,  non  solum  ad  ip- 
sorum instar,  sed  pariformiter  et  absque 
uUa  differentia,  perinde  ac  si  vere  et  non 
ficte  in  aliqua  ex  eisdem  Universitatibus, 
rigore  examinis  praecedente,  ac  aliis  so- 
lemnitatibus  servari  solitis  observatis,  et 
alias  iuxta  formam  statutorum  ac  con- 
suetudinum  ipsarum  Universitatumacpri- 
vilegiorum  illis  concessorum  promoti  fuis- 
sent,  uti,  potiri  et  gaudere  valeant  conce- 
dendi,  plenam  et  liberam  facultatem  con- 
cedimus. 

§  6.  Praeterea  eisdem  referendariis  et    ^iir»,  annuio 
aliis  infrascriptis  ac  eorum  singulis,  mo-  ■■'  ''"°,''  .P'': 

I  ^  '  slorali  utendi  el 

nastcria,    quorum    abbates  prò  tempore  .'oiemnem  bo- 

.  ...  •(-•       1*1  nediclion.  dan- 

existentes   mitra    et    alns    pontiiicalibus  di    tacunaiem 

....  ,.  ,      ,.       eisdem  rfferen- 

insignus,  ex  privilegio  apostolico  vel  alias  d„nis  concedi». 
1  Altero  Ciierub.  (r.  t.). 


i 


Referendarii 
ei  corum  duo 
faniiliares  apo- 
slol.  ei  alins  t\- 
pédiiioncs  gra- 
tii  oblineni  ; 


An.  C.  mO  PAULUS 

uti  consueverunt,  in  coramendam  prò 
tempore  obtinentibus,  in  ipsis  monasteriis, 
perinde  ac  si  illis  ut  abbatos  praeessent, 
mitra ,  anmilo  et  bacillo  pastorali  ac 
aliis  pontificalibusinsigniishuivismodi  iili; 
necnon  solemnem  benedictionem ,  post 
missarum,  vesperarum,  matutinorum  et 
aliorum  divinorum  officiorum  solemnia, 
super  populum  tunc  interessentem  (dum- 
modo  inibi  aliquis  antistes  seu  dictae 
Sedis  legatus  praesens  non  sit,  vel  si  prae- 
sens  fuerit,  ad  id  eius  accedat  assensus), 
elargiri  libere  et  licite  valeant. 

§  7.  inique  ac  alii  omnes  et  singuli  re- 
ferendarii  ac  alii  praedicti,  ut  duos  fami- 
liares,  in  rotulo  familiarium  nostrorum 
numeratos,  habeant;  et  tam  ipsi  refercn- 
darii  quam  duo  adnotandi  familiares , 
quoad  expedilionem  quarumcumque  lile- 
rarum  aposlolicarum,  tam  gratiam  quani 
iustitiam  concernentium,  necnon  instru- 
mentorum  et  aliorum  quorumcumque , 
gratis  ubique  in  omnibus  officiis,  tam 
Cancellariae  eliam  solicilatorum  literarum 
apostolicarum  Camerae  Apostolicae,  quam 
in  auditorio  Rotae,  et  in  quibusvis  aliis 
ordinariorum  et  extraordinariorum  iudi- 
cum  tribunalibus,  absque  alio  speciali 
mandato  desuper  expediendo,  omni  con- 
tradictione  et  dilatione  cessantibus,  ex- 
pcdiant,  prout  alii  familiares,  continui 
commensales  nostri,  in  dicto  rotulo  de- 
scripti ,  et  prout  causarum  Palatii  Apo- 
stolici auditores  expediunt. 

§  8.  Ipsique  referendarii  et  eorum  sin- 
guli, prò  eorum  usu,  ex  Ripa  et  Ripetibus 
nostrae  Urbis,  sex  vegetes  vini  communis 
singulis  annis  gratis,  ad  instar  clericorum 
Gamerae  Apostolicae,  libere  extrahere  pos- 
sint  indulgemus. 

§  9.  Et  nihilominus  referendarios  et 
alios  praedictos  ac  eorum  singulos  ac  il- 
lorum  omnia  et  singula  beneficia  et  officia 
ecclesiastica,  quae  oblinent  ac  in  fulurum 
canonice  oblinebunt,  et  in  illis  prò  tem- 
Bull.  Rom.  Voi.  VI.  37 


Vini  gabcllam 
Riparum  Uibii 
non  eolTunt: 


Eicmplìqud 
sunt  ip^i  ci  co- 
rum  familiares 
ne  beiielìi'ia  a 
lurisdiclioneor- 
(Jiuariorum  elc.\ 


III   PP.  289      An.  e.  ISftO 

pore  deservientes  ac  cappellanos,  fami- 
liares et  servitores  suos,  tam  praesentes 
quam  futuros,  et  sua  ac  illorum  bona, 
quoad  vixerint,  ab  omniiurisdictione,cor- 
reclione,  visitatione,  dominio,  superio- 
ritate  et  potestate  archiepiscoporum,  epi- 
scoporum,  praelatorum  et  ordinariorum 
locorum  quorumcumque  illorumque  vi- 
caiiorum  et  officialium,  locatenenlium  et 
iudicum,  etiam  a  dieta  Sede  delegatorum 
aut  subdelegatorum  quomodolibet,  nunc 
et  prò  tempore  existentium.  Eosque  in 
rebus  et  bonis  illorum  propriis  durataxat 
cum  eis  contrahentes,  a  solutione  et  exac- 
tione  quarumcumque  pedagii,  gabellae, 
collectarum  ,  decimarum  et  cuiusvis  alte- 
rius  oneris,  tam  ordinarli  quam  extraor- 
dinarii,  ubicumque  locorum  et  ex  quacum- 
que  causa,  etiam  per  synodales  constitu- 
liones,  impositi  vel  imponendi,  eximinus 
et  totaliter  liberamus,  ac  sub  Beati  Pelri 
et  Sedis  praediclae  atque  nostra  prole- 
elione  suscipimus,  nobisque  et  dictae  Sedi 
mediale  subiicimus,  ac  liberos,  immunes, 
exemplos,  susceptos  et  subiectos  omnes 
constituimus  et  declaramus  et  decer- 
nimus,  ita  quod  archiepiscopi,  episcopi, 
praelati ,  ordinarli  locorum  ,  eorumque 
vicarii,  officiales,  locatenentes  et  iudices, 
etiam  a  Sede  praedicta  deputati  praefati 
et  alii  quicumque ,  eliam  ratione  delicli, 
conlractus  vel  rei  de  qua  ageretur,  ubi- 
cumque commiltatur  deliclum  ,  inealur 
conlractus  aut  res  ipsa  consislal,  nullam 
in  eos  aut  alicpiem  eorum  ac  beneficia 
huiusmodi  et  in  illis  deservientes,  cappel- 
lanosque^  familiai'es  et  servitores  suos 
pnesentes  et  futuros  ac  bona  praedicta 
iurisdictionem,  correctionem ,  visitatio- 
nem,  dominium,  superiorilatem  et  pote- 
statem  exercere ,  aut  alias  iniurias  et 
damna  irrogare ,  ac  excommunicationis 
aliasqne  sententias ,  censuras  el  poenas 
proferre.  Nec  exaclores  gabellarum,  pe- 
dagioi'um,  decimarum  et  onerum  huius- 


in.  C.  1SW       590  BULLARIUM    ROMANITH 

modi  ad  aliquam  solutionem  eos  coarctare, 
aut  alii  quicumque,  cuiuscumqiie  eccle- 
fiaslicae  vel  miindanae  dignitatis,  status, 
gradus,  condilionis  et  pra>eminentiae  exi- 
stant,  illos,  super  praemissis  et  illorum 
usu  ac  possessione  seu  quasi,  eliara  ex 
quocumque  crimine  vel  delieto,  praeter- 
quam  in  nostrani  et  Romanae  Ecclesiae 
offensam  perpetrato,  dircele  vel  indirecte, 
quovis  quaesito  colore  vel  ingcnio,  molesta- 
reaut  alias quomodolibet  impedire quoquo- 
modo  praesumant  aut  debeant  seu  eliam 
valeant ,  sed  solum  referendarii ,  deser- 
vientes,  cappellani,  familiareset  servitores 
praefati  coram  nobis  et  Sede  praedicta 
dumtaxat  de  iustitia  respondere  tenean- 
tur.  Decernentes  quoscumque  processus, 
sentenfias ,  censuras  et  poenas  ecclesia- 
sticas,  quos  et  quas  per  archiepiscopos, 
episcopos,  praelatos,  locorum  ordinario? 
illorumque  vicarios  et  ofTiciales,  locate- 
nentes  et  iudices,  etiam  a  Sede  praedicta 
delegatos  aut  subdelegatos,  ac  aliosprae- 
dictos  aut  eorum  aliquos  contra  refe- 
rendarios  et  alios  infrascriptos,  ac  deser- 
vientes,  cappellano?,  familiares  et  servi- 
tores praefatos  haberi  seu  promulgari 
contigerit,  et  quaecumque  inde  secuta, 
nulla,  irrita  et  inania  nulliusque  roboris 
vel  momenti  fere  et  esse. 

§    10.  Ceterum  ,  referendariis   et  aliis 
praedictis  ac  eorum  singulis,  ut  literas 


An.  C.  IS40 


Gratini    «ipe- 
etallTM  et  pla- 

r.  b.Deoci.,  ut  gratiarum  expectativarum,  cum  eis  ge- 
pnHoiitT"^"'  neraliter  concedi  contigerit  ,  absque 
aliqua  signatura  desuper  obtinenda  ,  ad 
tres  coUationes  per  singulos  eorum  eli- 
gendas  et  totidem  beneficia,  eliam  cum 
creatione  in  canonicum  quarumcumque 
trium  cathedralium,  etiam  metropolitana- 
rum,  vel  collegialarum  ecclesiarum,  sub 
expectatione  totidem  inibi  praebendarum. 
etiam  maiorum  et  pinguiorum,  ad  digni- 
tatum  ,  personatuum ,  administrationum 
et  ofTìciorum,  etiam  curatorum  et  electi- 
vorum  ac  ferculorum,obligearum,  addita- 


mentorum,  praestmioniorum  seu  praesti- 
nionialium  portionum  aut  simplicium  be- 
nefìciorum  unius,  duorum  vel  plurium  ce- 
dentium  vel  decedentium  ipsarum  eccle- 
siarum canonicorum,  seu  alias  in  earum 
(  ivitatibus    seu    dioecesibus  beneficiato- 
inm,  aut  ad  tria  beneficia  ecclesiastica, 
etiam  si  duo  illorum  cum  cura  aut  deca- 
iiatus  vel  archipresbyteratus  rurales  seu 
vicariae  vel  cappellaniae  perpetuae  ,  qui 
vel  quae  dignitates,  etiam  curatae,  extra 
tamen  calhedrales  ecclesias  repraesenten- 
tur,  aut  dignitatesvel  personatus  seu  singula 
eorum  canonicatus  et  praebenda,  admi- 
nistratio  vel  ofllìcium,  etiam  curatum  et 
electivum,  in  cathedralibus,  etiam  melro- 
politanisvel  collegiatisecclesiis,  aut  unum 
ex  eis,  cum  cura  vel  sine  cura,  cuiusvis 
Ordinis    regulare,    etiam    si    prioralus, 
praepositura,   praepositatus   vel    alia  di- 
gnitas,    non  tamen   conventualis,  perso- 
natus, administratio  vel  officium,  etiam 
curatum  et  electivum,  non  tamen  clau- 
strale, ac  illud  vel  unum  ex  saecularibus 
beneficiis    huiusmodi,    ex   quavis  causa, 
dispositioniapostolicae  specialiter  vel  per 
Cancellariae  Apostolicae  regulas,  aut  alias 
ex  quavis  causa,  etiam  de  necessitate  ex- 
primenda ,  praeterquam  ratione  vacationis 
iilius  apud  Sedem  praedictam   aut  fami- 
liaritatis,  continuae  commensalitatis   no- 
strae   aut  alicuius  ex  S.  R.  E.  cardina- 
libus  viventibus  et  in  Romana  Curia  prse- 
sentibus,  quorum  consensus  requireretur, 
generaliter    reservata   existant,    quorum 
fructus,  redditus  et  proventus  ducentorum 
ducatorum   auri   de  Camera ,  secundum 
taxationem  decimae,  valorem  annuum  non 
excedant ,   saecularia  videlicet ,  per  ipsos 
in  minoribus  constitutos,  in  titulum,  re- 
gularia  vero  in  commendam.  Ac  tam  re- 
guiaria  quam  saecularia  beneficia  huius- 
modi, per  praesules  referendarios  in  com- 
mendam retinenda,  etiam  extra  nationem 
in  qua  idioma  non  intelligunt,  prò  eis  et 


Ln.  C.  1840  PAULL'S 

eorum  quolibet,  cum  reseiTationis,  inhi- 
bitionis  et  decreti  ac  aliis  clausulis  op- 
portunis,  expedire,  ac  in  et  sub  illis  com- 
prehensorum  quorunicumque,  cuin  cura 
et  sine  cura,  saeculariuin  et  regularium, 
cuiuscuiTique  qualitatis  existenlium,  bene- 
ficiorum  ecclesiasticorum  assecutione  , 
quibuscumque  aliis^  nullis  prorsus  (prae- 
terquam  S.  R.  E.  cardinalibus)  exceptis, 
omnino  praeferri  pariter  et  anteferri  pos- 
sint  et  debeant.  Et  quaevis  antelationes, 
praerogativae,  decreta,  declarationes,  sus- 
pensioneset  clausulae,  etiam  derogatoriae, 
quibuscumque  aliis  concessae,  etiam  si 
in  eis  caveretur  expresse  quod  illis  per 
alia  privilegia,  literas  et  indnlfa  derogari 
vel  illorum  effectus  suspendi  non  possent, 
et  in  assecutione  per  eos  facienda,  singulis 
aliis  personis,  etiam  similes  aut  illis  ma- 
iores  praerogativas  prò  tempore  prose- 
quentibus,  omnino  possent  et  deberent 
anteferri ,  quommus  ipsi  referendarii  in 
huiusmodi  per  eos  facienda  assecutione 
potiores  existant,  cuiquani  suffragentur, 
absque  tamen  praeiudicio  familiarium 
continuorum  commensalium  nostrorum 
descriptorum,  illorum  videlicet  qui  prò 
tempore  assumptionis  nostrae  ad  summi 
apostolatus  apicem  nostri  familiares  con- 
tinui commensales  extiterunt ,  necnon 
quinquaginta  aliorum  post  ultimum  ex 
supradictis  anliquis  familiaribus  descrip- 
tis  adnotatoruni.  Ipsique  referendarii  ad 
satisfaciendum  conslitutioni  de  publican- 
dis  acceptationibiis  et  provisionibus  ac 
illis  intimandis  possessoribus  seu  eis 
ad  iudicium  evocandis ,  prò  tempore 
edendis ,  minime  teneantur ,  sed  tan- 
tum novam  pri^visionem  a  die  notitiac 
vacationis  illoram  habere  debeant,  quae 
alias  diligentias  fieri  necessarias  ac  defe- 
ctus  suppleat  indulgemus.  Et  insuper, 
cum  singulis  relerendariis  ac  aliis  prae- 
dictis  ,  ut  quaecumque  quatuor  curala 
seu  alias  invicem   incompatibilia  et  sae- 


ni  pp.  i29l     An.  c.  )i;(ió 

cularia  ,  aut  cum  uno  vel  duobus  aut 
tribus  ex  eis,  seu  absque  illis,  unum  cuui 
cura  vel  sine  cura,  S.  Benedicti  vel  San- 
cii Augustini  aut  cuiusvis  alterius,  etiam 
Cluniaccnsis,  Cislerciensis,  Praemonstra- 
tensis  vel  Grandimontensis  Ordinis  regu- 
laris,  necnon  quaecumque  alia  tria  similia 
vel  dissimilia,  sub  singulis  tribus  tectis 
quarumcunique  trium  ecclesiarum  con- 
sistentia ,  beneficia  ecclesiastica ,  eliamsi 
sub  eisdem  tectis  consistentia ,  canoni- 
catus  et  praebendas,  ac  tam  illa  quam 
incompatibilia  saecularia,  dignitates,  per- 
sonatus ,  administraliones  voi  officia  in 
cathedralibus,  etiam  metropolitanis  post 
pontificales  maiores,  seu  collegiatis  ec- 
clesiis  huiusmodi  principales,  aut  tria  ex 
ipsis  incompatibilibus  saecularibus  bene- 
ficiis  parocliiales  ecclesiae  vel  earumper- 
petuae  vicariae;  regularia  vero  beneficia 
huiusmodi,  prioratus,  praepositura,  prae- 
positatus,  dignitas,  personatus,  admini- 
stralio  vel  ollicium  seu  talia  mixtim  fue- 
rint.  Et  ad  prioratum,  praeposituram, 
praepositatum  ,  dignitates  ,  personatus  , 
administraliones  vel  officia  huiusmodi 
consueverint  qui  per  electionem  assumi, 
eisque  cura  immineat  animarum,  si  eis 
alias  canonico  conferantur  aut  eligantur, 
praesententur  vel  alias  assumantiir  ad  illa 
et  instituantur  in  eis,  recipere.  Et  saecu- 
laria in  titulum,  ac  regulare  in  commen- 
dani  sub  eisdem  tectis  consistentia,  vide- 
licet, si  singula  illorum  canonicatus  et 
praebendae  aut  tolidem  dignitates,  per- 
sonatuj ,  administraliones  vel  officia,  ad 
annum  a  die  babitae  per  eos  illorum  pa- 
cificae  possessioni»  computandum  dum- 
laxal;  si  vero  alia  fuerint,  illa  ac  incom- 
patibilia saecularia ,  necnon  regularia 
beneficia  huiusmodi,  quoad  vixerint,  re- 
tinole, illaque  omnia  simul  vel  «uccfssive, 
simpliciter  vel  ex  causa  permutationis  , 
quolies  eis  placuerit,  dimittere  et  eidera 
commcndac  cedere,  ac,  loco  dimissac  vel 


An.  C.  1140       292  BULLARIUM 

dimissorum,  aliud  vel  alia,  simile  vel  dissi- 
mile, aut  similia  vel  dissimilia,  benelìcium 
vel  beneficia,  ecclesiasticum  vel  ecclesia- 
stica, quatuor  dumtaxat  curata  seu  alias 
invicem  iucompatibilia  saecularia ,  aut 
cum  uno  vel  duobus  seu  tribus  ex  eis, 
aul  absque  eis,  unum,  cum  cura  vel  sine 
cura,  Sancti  Benedicti  vel  Augustini  aut 
cuiusvis  alterius,  etiam  Cluniacensis,  Ci- 
sterciensis,  Praemonstratensis  vel  Fronti- 
sebrandi  ^  Ordinis  regulare,  necnon  tria 
alia  similia  vel  dissimilia,  sub  singulis 
tribus  tectis  quarumcumque  trium  eccle- 
siarum  consistentia,  similiter  recipere.  Et 
insimul  saecularia  in  titulum,  ac  regulare 
in  commendam,  sub  eisdem  tectis  consi- 
stentia, si  illorum  singula  canonicatus  et 
praebendae  aul  totidem  dignitates,  per- 
sonatus,  administrationes  vel  oflìcia,  ad 
annum,  ut  praemittitur,  computanda  dum- 
taxat; si  vero  alia  fuerint,  illa  ac  incom- 
patibilia  saecularia  necnon  regulare  bene- 
ficia huiusmodi,dummodo  interina  omnia, 
ultra  quatuor  incompatibilia,  et  inter  ipsa 
incompalibilia  saecularia,  plures  quam  tres 
'  parocliialesecclesiae  vel  earum  perpetuae 
vicariae;  acpostdictum  annum  sub  eisdem 
tectisconsistentia,  duo  canonicatus  et  prae- 
bendae aut  totidem  dignitates,  personatus, 
administrationes  vel  officia  ac  regulai'e 
beneficia  huiusmodi  dignitas  conventualis 
seu  officium  claustrale  existant,  quoad  vi- 
xerintretinere;  necnon,  debitiset  consuelis 
ipsius  regularis  beneficii  supportatis  one- 
ribus,  de  residuis  illius  fructibus,  reddi- 
tibus  et  proventibus,  sicut  illud  in  titulum 
prò  tempore  obtinenles  de  illis  dispo- 
nere  et  ordinare  potuerunt  seu  etiam 
debuerunt  (alienatione  tamen  quorum- 
cumque  illius  bonorum  immobilium  et 
preciosorum  mobilium  eis  penitus  inter- 
dicta),  disponere  et  ordinare  libere  et 
licite  valeant.  Quodque  ratione  quorura- 
cumque    beneficiorum    ecclesiasticorum 

1  Fonlisebraldi,  gallicef"on(-£irfl)(/(,  oppidulum 
Galliae  in  Andegavensi  provincia  ,  ubi  percelebris 
erat  virginum  abballa  (r.  t.). 


ROMANUM  An.  C.  ISdO 

curatorum  seu  alias,  sacros,  etiam  pres- 
byteratus,  ordines,  etiam  ex  statuto,  fun- 
dalione,  consuetudine,  privilegio  vel  alias 
requirentium,  per  eos  et  eorum  quemlibet 
nunc  et  prò  tempore  obtentorum,  usque 
ad  septennium  a  fine  anni  a  iure  praefixi 
compulandum,  ad  aliquem  exdictis  sacris, 
etiam  presbyteratus,  ordinibus  se  promo- 
veri  facere  minime  teneantur,  nec  ad  id 
a  quoquam  inviti  compelli  possint  dispen- 
saraus. 

§  11.  Ipsosque  referendarios  et  alios  in  quibuscam- 
infrascriplos  et  eorum  singulos,  omnium  Senearia^reii- 
resnorura ,  dominiorum  et  provinciarum  ""«  p°'*'"'  " 

^.  ,  *  si  in    illis    nali 

legitimos  et  naturales,  ita  quod  ipsi,  vel  essem. 
procuratores  sui  illorum  nomine,  in  regnis, 
dorainiis  et  provinciis  huiusmodi,  quae- 
cumque,  quolcumquc  et  qualiacumque 
beneficia  ecclesiastica,  cum  cura  et  sine 
cura,  saecularia  et  quorumvis  Ordinum 
regularia,  etiam,  ut  praefertur,  qualificata, 
etiam  vigore  gratiarum  expectalivarum, 
specialium  vel  generalium  reservationum, 
iilarumque  collationum,  mutationum,  ex- 
tensionum,  revalidationum  per  nos  et  suc- 
cessores  nostros  Romanos  Pontifices  prò 
tempore  existentes  et  Sedem  praedictam 
eis  concessarum  et  concedendarum,  acce- 
ptare,  ac  de  illis  sibi  provideri  facere,  et 
illa,  ac  si  regnorum,  dominiorum  et  pro- 
vinciarum eorumdem  oriundi  ac  in  illis 
nati  essent,  recipere  et  retinere  libere  et 
licite  valeant,  creanius,  conslituimus  et 
deputamus. 
§  12.  Ac  eisdem  referendariis  et  aliis     neferendaru 

.    p  •    .•  'Ti  j  absenles  iussio- 

mfrascrqjtis  ac  eorum  smgulis  ut,  quoad  „jp^„„i;j|,a„, 
vixerint,  in  dieta  Curia  vel  aliquo  benefi-  *'"'*','  <"^"S'o- 

'  ^  *  ne.  fiucius  ba- 

ciorum  ecclesiasticorum ,  per  eos  prò  neociomm  per- 
tempore  obtentorum,  aut  si  contigerit  ipsos 
per  nos  et  Romanum  Pontificem  prò  tem- 
pore existentem  ad  aliquem  locum  desti- 
nare, in  eo  loco  residendo,  aut  literarum 
Studio,  in  loco  ubi  illud  vigeat  generale, 
insistendo,  omnes  et  singulos  fructus,  red- 
ditus  et  proventus  quoruracumque  bene- 


ci[icre  Taleanl. 


Ali.  C.  l5/i0  PAULUS 

ficiorum  ecclesiaslicorum  per  eos  in 
quibusvis  ecclesiis  sive  locis  nunc  et  prò 
tempore  obtentorum  et  obtinendorum , 
etiam  si  canonicatus  et  praebendae  et  alias, 
ut  praefertiir,  qualificata  fuerint,  ac  per- 
sonalemresidentiam  ex  statuto,  fundatione 
aut  consuetudine  requirant,  etiam  si  fru- 
ctus,  redditus  et  proventus  unins  benefi- 
ciorum  huiusmodi,  nonnisi  in  distribulio- 
nibus  quotidianis  consistant,  et  aliorum 
omnium  cum  ea  integritate  (quotidianis 
distributionibus  quoad  alia  dumtaxat  ex- 
ceptis)  cum  qua  illos  perciperent,  si  in 
eisdem  ecclesiis  sive  locis  personalitcr 
residerent  ac  primam  residentiam  fecis- 
sent,  ac,  quoad  unum  ex  benefìciis  hu- 
iusmodi, divinis  et  omnibus  aliis  actibus 
interessent,  et  ad  residendum  interim  in 
eisdem  ecclesiis  sive  locis,  in  quibus  be- 
neficia ipsa  fuerint,  minime  teneantur, 
nec  ad  id  a  quoquam  inviti  coarctari  va- 
leant,  percipere. 
§  i3.  Ac  residendo  ubi  supra,  eisdem 
jiiduiium  dica  bencficiis  ecclesiasticis,  cum  cura  et  sine 

residenliant.  i       m  i       m 

cura,  saeculanbus  et  regulanbus,  quae 
in  eisdem  ecclesiis  sive  locis  in  titulum 
vel  commendam ,  ut  praefertur ,  obtinent 
et  in  poslerum  obtiuebunt,  per  cappel- 
lanos  seu  vicarios  idoneos,  ad  eorum  nu- 
tum  amovibiles ,  in  divinis  deserviri ,  et 
animarum  cura  exerceri,  et  quaecumque 
ecclesiastica  sacramenta  ministrari  facere 
libere  et  licite  valeant,  dioecesani  loci  et 
cuiusvis  alterius  licentia  super  hoc  mi- 
nime requisita. 

§  14.  Necnon  ut  alicjuem  idoneum  pres- 

Contessorem  bytcrum  saccularcm  vel  cuiusvis  Ordinis 

flrL^rtin",'  qu'i  regularem  in  suum  possint  eligere  con- 

in  casibus  di- fessorem,  qui,  vita  eis  comite,  in  casibus 

eli»,     de    qliiliUS    ,  '       '  ' 

h'c,   absoivere  bcdi  praedictac  reservatis(practerquamoi- 

*'„'p',\'"\."°''  fensae  ecclesiasticae  libertatis ,  criminum 

muiaie     pus-  hacrcsis,  rebellionis  aut  conspirationis  in 

personam  vel  statum  Romani  Pontificis  seu 

Sedem   praediclara ,    falsitalis    literarum 

aposlolicarum ,   supplicaliouum  et   com- 


m  PP.  293      An.  e.  1840 

missionum,  invasionis,  depraedationis,  oc- 
cupationis  aut  devastationis  terrarum  et 
maris  Romanae  Ecclesiae  mediate  vel 
immediatae  subiectorum,  offensae  perso- 
aalis  in  episcopum  aut  alium  praelatum, 
prohibilionis  devolutionis  causarum  ad 
Romanam  Curiam ,  delationis  armorum 
et  aliorum  prohibitorum  ad  partes  infi- 
delium),  semel  dumtaxat  in  vita,  in  aliis 
vero  quoties  fuerit  opportunum  ,  confes- 
sionibus  eorum  diligenter  auditis,  prò 
commissis  eis  debitam  absolutionem  im- 
pendat,  et  iniungat  poenitentiam  salula- 
rem.  Necnon  vota  quaecumque  (ultra- 
marino,  visitationis  liminum  apostolorum 
Petri  et  Pauli ,  ac  S.  lacnbi  in  Compo- 
stella,  necnon  castitatis  et  Religionis  votis 
dumtaxat  exceptis)  in  alia  pietatis  opera 
commutare  valeat.  Quodque  confessor, 
(juem  duxerint  eligendum ,  omnium  pec- 
catorum  suorum  ,  de  quibus  corde  con- 
triti et  ore  confessi  fuerint,  etiam  semel 
in  vita,  et  in  mortis  articulo,  plenam  re- 
missionem  eis  in  sinceritate  fìdei,  unitate 
lictae  Romanae  Ecclesiae  ac  obedientia 
nostra  et  successorum  nostrorum  Roma- 
norum  Pontificum  canonice  intrantium, 
persistentium,  auctoritate  apostolica  con- 
cedere possit.  Sic  tamen  quod  idem  con- 
fessor de  bis ,  de  quibus  fuerit  alteri  sa- 
tisfactio  impendenda ,  eam  illis,  per  eos, 
si  supervixerint ,  vel  per  alios,  si  forsan 
lune  decesserint,  faciendam  iniungat, 
quam  ipsi  vel  alii  facere  teneantur. 

§  '15.  Liceatque  eis  habere  altare  por-    Facuii»i    .- 

,     ,  -,  *     1        '         1  I  bendi         allaro 

latde,  super  quo,  m  locis  ad  hoc  congruen-  p„rii,iiie  ci  ce- 
libus  et  honestis,  sine  iuris  aheni  praeiu-  '«'"■'"*'  '"  >- 
dicio,  et  quum  qualitas  negociorum  prò  surposnii. 
lempore  ingruentium  id  exegerit,  etiam 
antequam    illucescat   dies ,    circa  tamen 
diurnam  lucem,  si  forsan  eos  ad  loca  ec- 
clesiastico interdicto  tam  ordinaria  quam 
apostolica  auctoritate  supposita  eos  decli- 
nare contingerit,  in  illis,  clausis  ianuis, 
non  pulsatis  campanis  et  submissa  voce, 


<i  i 


An.  C.  «SdO       294  BULLAMUM 

excommunicatis  et  interdictis  exclusis,  in 
sua  et  familiariuni  suorum  domesticoniin 
ac  quatuor  aliaruni  personarum  utriusqiie 
sexus ,  per  eos  et  quemlibet  eorum  eli- 
gendarum  praesentia  (dunimodo  ipsi  et 
illi  causani  non  dederint  interdicto,  aiit 
eis  vel  illis  contigerit  specialiler  interdici), 
possint  per  se  ipsos,  qui  presbyteri  fue- 
rint,  aut  proprium  vel  alium  sacerdotem 
idoneuni,  missas  et  alia  divina  oflfìcia  ce- 
lebrare seu  celebrari  Tacere  ,  necnon  tem- 
pore interdicti  huiusmodi  divinis  interesse 
ac  ecclesiastica  sacramenta  recipere  ,  et 
ipsis  dicto  tempore  deccdentibus ,  eorum 
corpora  ccclesiasticae,  etiam  cum  fune- 
rali pompa,  tradi  possint  sepulturae. 
§  16.  Necnon  singulis  quadragesimali- 
ii.duiseiiii.«  Ijus  gt  ^liig  temporibus  et  diebus  statio- 

■  Utioncs   Li  bis  ,        •!•  1      •  1 

refcrcud.  con-  nuui  basuicarum  et  ecclesiarum  almae 
scquumui- fisi- y  j^j  et  extra  muros  cius,  duas  eccle- 
per  eoì  eiig.ii-  sias  vel  duo  aut  tria  aitarla,  unuis  vel  di- 
versarum  ecclesiarum,  inlocis  ubi  ipsos  et 
eorum  singulos  prò  tempore  eligendos  i 
seu  eligenda,  visitando,  omnes  et  singulas 
indulgentias  et  peccatorum  remissione? 
consequantur,  quas  consequerenlur  si, 
eisdem  temporibus  et  diebus,  stationum 
basilica?  et  ccclesias  Urbis  buiusmodi  et 
extra  muros  eius  ad  id  depulatas  perso- 
naliter  visitarent. 

§  17.  Ac  eisdem  quadragesimalibus  et 
Caruibus  vesci  aliis  tcmporibus ,  quibus  esus  carnium, 
jlliiT  '""'""  ovorum ,  casei  et  lacticiniorum  de  iure 
vel  consuetudine  est  prohibitus,  eisdem 
ovis,  caseo,  butyro  et  aliis  lacticiniis,  ac, 
de  utriusque  medici  Consilio,  carnibus, 
absque  conscientiae  scrupulo,  uti,  frui  et 
vesci. 

§  18.  Necnon  etiam,  quoad  vixerint  et 

Hornsque  e,- quolies  eis  placueril,  per  seipsos  aut  cum 

"•"'"^"  I'.'"''"'' uno  vel  duobus  amicis   seu   familiaribus 

tilis    lioris    re- 

ciLiie  |iussu,a;  suis,  per  eos  prò  tempore  eligendis,  noras 
canonicas,  diurnas  pariter  et  nocturnas, 
ac  alia  divina  officia,  secundum  usum  et 
morem  dictae  Romanae  Ecclesiae,  dicere 

1  Pro  tempore  esse   coiiiingcrii,  eligendos  eie; 
ila  parlim  cum  Cherub.  li'gimus  (r.  t.). 


R0M.\.NUM  Ali.  C.  iSdO 

et  recitare  libere  et  licite  valeant ,  et  ad 
alium  usum  super  hoc  observandum  mi- 
nime leneantur ,  nec  ad  id  a  quoquam, 
etiam  ratione  quorumeumque  beneficio- 
rum  ecclesiasticorum  per  eos  prò  tem- 
pore obtenlorum,  inviti  compelli  possint, 
etiam  indulgemus.  Et  ulterius  referenda- 
riis  et  aliis  infrascriptis  ac  eorum  singulis 
utriusque  sexus  parochianosparocbialium 
ecclesiarum  et  aliorura  beneficiorum  ec- 
clesiasticorum quorumeumque  per  eos  et 
eorum  singulos  nunc  et  prò  tempore  ob- 
tcntorum,  ad  eos,  confessionis  audiendae 
causa,  prò  tempore  contluentes^  confes- 
sionibus  illorum  per  eos  diligenter .  au- 
ditis,  a  quibusvis  eorum  peccatis,  crimi- 
nibuSj  excessibus  et  delictis,  in  omnibus 
et  singulis  casibus ,  in  quibus  ordinari! 
locorum  de  iure  vel  consuetudine  absol- 
vere  possint,  quoties  opportunum  fuerit, 
dioecesani  loci  et  cuiusvis  alterius  licentia 
super  hoc  minime  requisita,  absolvere,  et 
eis  prò  commissis  poenitentiam  saluta- 
rem  iniungere. 

§  19.  Necnon  ut  de  omnibus  et  singulis  lesunque  «- 
boiiis  mobilibus  et  semoventibus  ac  im-  "'^^^■J°,J°IZ 
mobilibus,  ubilibet  consistentibus,  necnon  iierRii.s   proui 

'  auditor.  Rolal; 

iuribusetactionibus,  quae  ad  eos  et  eorum 
quemlibet,  etiam  archiepiscopos  vel  epi- 
scopos ,  etiam  ratione  suarum ,  quibus 
pr8eessedignoscunlur,acaliarumcathedra- 
linm  ecclesiarum,  etiam  metropolitana- 
rum,  ad  quas  eos  Iransferri  contigerit,  et 
aliorum  benelìciorum  ecclesiasticorum , 
ssecularium  etregularium  quorumeumque, 
obteiUorum  et  obtinendorum,  quomodo- 
libet  pi'ilinent  et  pertinebunt,  acquisitis 
et  acquirendis,  prout  auditores  Curiae 
causarum  Palatii  Apostolici  ex  privilegio 
apostolico ,  eis  per  nonnullos  Romanos 
Pontifices  praedecessores  nostros  et  prae- 
sertim  praefatum  lulium  praedecessorem, 
per  eius  literas,  quas  nos  vidisse,  tenuisse 

I  Auditorum  Rotae  facullalem  islam  liabei    in 
1  Clemenle  VII,  conslit.  xirr,  pag.  81  luiius  tomi. 


An.  C,  imo  PAULUS 

et  legisse  etiam  motu  simili  attestamur , 
etiam  cum  expressis  clausulis  derogato- 
riarum  derogatoriis,  concesso  vel  alias, 
disponere,  erogare,  teslari,  codicillari  et 
convertere  possint,  tara  in  vita  quanti  eo- 
rum  ultima  voluntate  aut  alio  quocumquc 
tempore,  ac  inter  consanguineos  et  alias 
quascumque  personas,  etiam  non  notas,  et 
loca,  etiam  causa  mortis  aut  donationis 
inter  vivos,  necnon  prò  expensis  funerum 
et  remuneratione  illorum ,  qui  eis  viven- 
tibus  servierint,  disponere,  erogare,  te- 
stari,  codicillari  et  ordinare,  ac  Illa  in 
pios  et  quoscumque  alios  licitos  usus, 
prout  videbilur  expedire,  converlere,  abs- 
que  aliquo  conscientiae  scrupulo  ,  libere 
et  licite  valeant. 
§  20.  Et  demum  eis  et  illorum  singu- 
Resienare  ei  lis ,  beneficia  ecclesiastica,  cum  cura  et 

permularo   be-     .  ...  ■      /-v     ,. 

B-Mìi.  f^ine  cura,  saecularia  et  quorumvis  Ordi- 

nuni  regularia,  quae,  etiam  ex  quibusvis 
concessionibus   et   dispensationibus  apo- 
stolicis,  in  titulum  et  commendam  ac  ut 
invicem ,   seu  aliis    benefìciis  ad   eorum 
vitam  unita  obtinent  et  in  posterum  obli- 
nebunt,  simul  vel  successive,   simpliciler 
aut  prò  alio  vel  aliis,- simili  vel   dissimili, 
aut  similibus    vel  dissimilibus,  benefìcio 
seu   benefìciis,  ecclesiastico  vel  ecclesia- 
sticis,  cum  quibusvis  personis  secum  per- 
mutare volentibus,  ex  causa  permutalionis 
huiusmodi ,  in  qua  tamen  nulla  illicita 
pactio  sive  simoniaca  pravitas  interveniat, 
in   ordinariorum  locorum  aut  canonico- 
rum  metropolitanarum  vel   aliarum   ca- 
thedralium  ecclesiarum  seu  aliarum  per- 
sonarum  in  dignitate  ecclesiastica  consti- 
tutarum ,  ad  id  per  eos  vel  procuratores 
suos  legitimos   eligendorum   seu  eligen- 
darum,  manibus,  extra  Romanam  Curiam 
praefatam,  eiusdem  Apostolicae  Sedis  seu 
cuiusvisalteriuslicentia  super boc  minime 
requisita,  quoties  eis  placuerit,  resignaiuli, 
et  commendis  ccdendi,  necnon  unionum 
huiusmodi    dissolutioni  consentiendi,  ip- 


ni  Pr.  295      An  C.  lU'iO 

sis  ordinariis,  canonicis  et   personis  in 
dignitate  ecclesiastica  constilulis  resigna- 
tiones  ab  eisdem  referendariis  et  aliis  in- 
iìascriptis,  sinipliciter  vel  ex  eadem  causa 
et  ab  ipsis  compermutantibus  personis,  ex 
dieta  causa  dumtaxat,   et  eommendarum 
cessiones   extra    camdeni    curiam    reci- 
piendi  et  admittendi ,   unionesque  huius- 
modi dissolvendi ,   necnon  ea  ,  quae  ipsi 
referendarii  et  alii  infrascripti  simpliciler 
resignaverint  ,    seu   quorum    commendis 
cesserint,  aut  unionum  dissolutioni  con- 
senserint,  idonea  vel  idoneis,  ad  id  per 
eos  seu    procuratores   praedictos   nomi- 
nandis,  etiam  quaecumque,  quotcumque 
et   ([ualiacumquc   beneficia   ecclesiastica 
obtinentibus  et  expectantibus  et  quae  ex 
eadem  causa  secum  permutanlibus  per- 
sonis; quae  vero  ipsae   compermutantes 
personae  resignaverint   beneficia   huius- 
modi, etiamsi,  ut  praefertur,  qualificata 
et  per  eos  prò  tempore  obtenta ,  ex  per- 
sonis ipsorum    roferendariorum   et  alio- 
rum  inl'rascriptorum  vel  quavis  alia  causa 
dispositioni  apostolicae  generaliter  reser- 
vata, seu  ex  generali  reservatione  aposto- 
lica affecta  fuerint  (dummodo  prioralus 
vel  alia  dignitas  conventualis ,  aut  in  me- 
tropolitana   vel    aliis    calhedralibus  post 
pontifìcales  maiores,   seu  collegiatis  ec- 
clesiis  huiusmodi  principales,  ac  comper- 
mutantium  personarum  similem  faculta- 
tem  non  habentium  beneficia  huiusmodi 
dispositioni  apostolicae  generaliter  reser- 
vata seu  affecta  non  existant),  eisdem  re- 
ferendariis  et  aliis  infrascriptis ,  per  eos, 
quoad  vixerinl ,   iuxta  tenorem  dispensa- 
tionum  eis  prò  tempore  concessarum,  in 
titulum  vel  commendam  tenenda,   confe- 
rendi ,  et  de  illis  etiam  providendi,  om- 
riiaque  et   singula  alia  in  praemissis  et 
circa  ea  necessaria  seu  quomodolibct  op- 
jiortuna  faciendi  et  exequendi,   etiam   si 
elicti  referendarii  benefìciorum  huiusmodi 
possessionem  per  quatuor  menses  non  ob- 


An.  C.  1540       296  BULL 

tinuerinl,  aut  illam  nondum  assecuti  fue- 

rint,  plenam  et  liberam  facultalem  con- 

cedimus. 

§  21.    Decernentes  semel  admissum  el 

ncferindirii  receptum  inreferendarium,hactenus  et  in 

.iia'Z^iii  "m  luturum,  semper  referendarinm  existere, 

?rlXr/nmT"  »0  eiiis  officiuiii  quoad  vixerit  durare,  et 

privilegiis  aliis  referendariis  concessis  prò 

tempore   gaudere ,  et   Inter  illos   primo 

quandocunique    admissum    ceteris,  qua- 

cumque,  etiam  pontificali,  dignitate  l'un- 

gentibus,  in  officio  referendariatus  huius- 

modi  praeferri. 

§  22.  Sicque,  prò   praemissorum  om- 
Deeremra  ir-  nium  validitale,  efficacia  et  observalione, 

ritMi.  ... 

per  quoscumque  ludices  et  commissarios, 
etiam  causarum  Palati!  huiusmodi  audi- 
tores,  sublala  eis  et  eorum  cuilibcl  qua- 
vis  alitersententiandi,  iudicandi  et  inter- 
pretandi  facultatc ,  sententiari,  iudicari, 
interpretari  et  definiri  debere,  necnon  ir- 
ritum  et  inane  quicquid  desuper  per  quos- 
cumque, quavis  aucloritate ,  scienter  vcl 
ignoranter,  contigerit  attentari. 

§  23.  Quocirca  venerabilibus  fratribus 
D«fen»ores  re-  nostfis  archiepiscopo  Sipontino  et  episcopo 

terendariorum.  .  „  . 

IN'uscano,  ac  dilecto  iilio  vicario  venera- 
bilis  fratris  nostri  archiepiscopi  .Mediola- 
nensis  in  spiritualibus  generali ,  tenore 
praesentium  committinius  et  mandanius 
quatenus  ipsi  vel  duo  aut  unus  eorum, 
per  se  vel  alium  seu  alios,  praesentes  li- 
teras  et  in  eis  contenta  quaecumque,  ubi 
et  quando  opus  fuerit  ac  quoties  prò 
parte  referendarioruni  et  aliorum  infra- 
scriptorum  praedictorum  desuper  fuerinl 
requisiti,  solemniter  publicantes,  eisque 
in  praemissis  efficacis  defensionis  prac- 
sldio  assistentes,  faciant  aucloritate  nostra 
praesentes  literas  et  in  eis  contenta  quae- 
cumque firmiter  observari ,  ac  per  refe- 
rendarios  et  alios  infrascriptos  necnon 
singulos  alios,  quos  ipsae  praesentes  li- 
terae  concernunt,  illis  omnibus  pacifice 
gaudere ,  ac  fructus^  redditus  et  proven- 


.\niiM  rom.IlNum 
tus  praedictos  eisdem  referendariis  et  aliis 
infrascriptis,  iuxta  huiusmodi  nostrae  con- 
cessioiiis  de  illis  in  absentia  percipiendis 
continenliam  et  tenorem  ,  integre  mini- 
strari.  Non  permittentes  eosperarchiepi- 
scopos,  episcopos,  praelalos ,  ordinarios , 
vicarios,  officiales,  locatenentes,  iudices 
et  exactores  praefatos  ac  dilectos  filios 
ecclesiarum  praedictarum  capitula  seu 
quoscumque  alios ,  quacumque  auctori- 
tate  fungentes,  centra  praemissa  vel  eo- 
rum alicjuod  aut  praesentium  tenorera 
quomodolibet  molestari ,  inquietar!,  per- 
turbar! aut  ad  residendum  in  eisdem  ec- 
clesiis  sive  locis  compelli.  Contradicto- 
res,  molestatores  quoslibet  et  rebelles  per 
censuras  etc.  Non  obstantibus  etc. 

§  24.  Volumus  autem  quod  incompati- 
bilia  saecularia  et  sub  eisdem  tectis  con- 
sistentia,  ac  sacros  ordines  requirentia  et 
alia  saecularia  necnon  regularia  beneficia 
huiusmodi,  debitis  proptcrea  non  frau- 
dentur  obsequiis,  et  animarum  cura  in  eis, 
quibus  illa  iniminebit,  nullalenus  negliga- 
tur,  sed  in  eis,  quorum  fructus  huiusmodi 
ipsos  referendarios  et  alios  infrascriptos 
in  absentia  percipere  contingeret,  per  bo- 
nos  et  sufllcientes  vicarios,  quibus  de  ip- 
sorum  beneficiorum  proventibus  neces- 
saria congrue  ministrentur,  et  diligenter 
exerceatur,  el  inserviatur  inibi  laudabiliter 
in  divinis,  ac  sub  eisdem  tectis  con- 
sistentium  consueta  et  regularia  benefi- 
ciorum  praedictorum  anledicta  onera  con- 
grue supportenlur.  Ac  quod  ipsi  referen- 
dari! et  ali!  infrascripti,  infra  dictuni 
annuni,  duo  ex  tribus  praebendis  aut  to- 
tidem  dignilatibus,  personatibus,  admini- 
strationibus  vel  officiis  sub  eisdem  tectis 
consistentibus,  quae  maluerint,  prò  aliis 
beneficiis  cuoi  retcnlis  canonicatibus  per- 
mutare, alioquin  illa  duo,  quae  primo  as- 
secuti fuerint,  extunc,diclo  anno  elapso, 
vacare  decernimus,  dimitlere  omnino  te- 
neanlur. 


An.  C.  IbUO 


Dccl.ir-ilìo  cir- 
ca   bcnoGfift 


An.  C,  1S40  PAULUS 

§  25.  Et  ne,  quod  absit,  referemlarii 
Ei  fonfessio-  jpsi,  proptcì'  hiiiusmodi  graliam  vel  con- 
cessionem  eligendi  confessorem ,  reddan- 
tur  procliviores  ad  illicita  in  posterum 
commiltenda  ,  etiani  voliimus  quod  si  a 
sinceritate  fidei ,  imitate  dictae  Romanae 
Ecclesiae  ac  obedientia  et  devotione  no- 
stra vel  successorum  nostrorum  cano- 
nice  intrantiiim  destiterint,  aut  ex  con- 
fidentia  eiusdem  concessionis  vel  remis- 
sionisaliqua  forsan  commiserint,  concessio 
et  remissio  praedictae  et,  quoad  illas  dum- 
taxat,  praesentes  literae  eis  nullatenus  suf- 
fragentur. 
§  26.  Quodque  indulto  celebrandi  seu 

Ei  facnii,.i™  celebrari  faciendi  ante  diem  parce  utan- 

t-elebrandi  aule  .  ...  .... 

diem,  tur,  quia,  cum   in  altaris  ministerio  im- 

moletur  Dominus   noster  lesus    Christus 

Dei  Filius,  qui  candor  est  lucis  aeternae, 

congruit  hoc  non  noctistenebris  fieri,  sed 

in  luce. 

§  27.  Ac  quod  dum  eosdem  referenda- 

Reciiandique  rìos  diviuis   officiis  in  aliquibus  ecclesiis 

^n^ras   canoi.i   ^.qjjj jg.gj.j{  intercssc,  illum  morem,  qui  in 

eisdem  ecclesiis  observabitur  circa  huius- 
modi  horas  canonicas  dicendas,  studeanl 
obsen'are. 
§  28.  Necnon  ut,  in  eorumdem  eccle- 
Disponendiquc  siasticorum  dispositione  bonorum ,  iuxta 
«issiicis.  quantitatem  residui,  erga  ecclesias,  a  qui- 
bus  eadem  percoperint,  se  liberales  exbi- 
beant,  prout  conscienlia  eis  dictaverit  et 
animarum  suarum  saluti  viderint  expe- 
dire;  quodque,  si  singulorum  benefìcio- 
rum  praedictorum  simpliciter  resignan- 
dorum  seu  quorum  commendis  dicti  re- 
ferendarii  et  alii  infrascripti  cesserint,  aut 
dissolutioni  unionum  consenserint,  fru- 
ctus,  redditus  et  proventus  vigintiquatuor 
florenorum  auri  de  Camera ,  secundum 
communem  aestimationem ,  valorem  an- 
nuum  excedant,  conferentes  etilli,  quibus 
conferentur,  etsi  ex  dieta  causa  resigna- 
tiones  huiusmodi  fiant,  ac  suorum  et  eis 
ex  eadem  causa  coUatorum  beneficiorum 
Bull.  Rom.  Voi.  YI.  38 


in  pp.  297     An.  c.  tS40 

huiusmodi  fructus,  redditus  et  proventus 
inaequaleset  maioris  valoris  fuerint,  cliam 
si  ipsa  aequalitas  vigintiquatuor  floreno- 
rum similes ,  secundum  aestimationem 
praedictam,non  transcendat,  similiter  con- 
ferentes pracdicti  et  illi,  quibus  beneficia 
maioris  valoris  huiusmodi  collata  fuerint, 
de  nominibus  et  cognominibus  persona- 
rum  et  beneficiorum  eorumdem  ac  die- 
bus  factarum  collationum  huiusmodi  gen- 
Ics  Camerae  Apostolicae  aut  collectores 
vel  subcoUectores  fructuum  et  proven- 
tuum  eidem  Camerae  debitorum,  in  qui- 
bus illis  prò  tempore  deputatos ,  infi-a 
unum,  si  citra,  et  tres  menses,  si  ultra  mon- 
tes  collationes  ipsae  factae  fuerint,  iuxta 
Sixti  IV  et  Innocentii  Vili  praedictorum 
super  hoc  editasliteras,  certificare  procu- 
rent ,  alioquin  beneficia  ipsa  sic  collata 
vacare  censeantur  eo  ipso. 

§  29.  Veruni,  quia  difiìcile  foret  prae-     ndes  tr.iD- 

.  ,..  l'I*  *i  j      Runiplorum. 

sentes  literas  ad  singula ,  in  quibus  de 
eis  fides  forsan  facienda  foret,  loca  de- 
ferre,  similiter  volumus  et  eadem  auctori- 
tate  decernimus  quod  ipsarum  transum- 
ptis,  manu  notarli  publici  subscriptis,  etc. 

Forma  avtem  iuramenti ,  quod  notarii, 
tabelliones  et  iudices,  per  dictos  refe- 
rendarios  creandi ,  praestabimt,  talis  est. 

§  30.  Ego  N.  ab  hac  bora  in  antea  fide-     Furm»  iura- 
lis  et  obediens   ero  beato  Petro   et  S.  R.  ""  à  "eVrén- 
E.  et  D.  N.  D.  Paulo  Papae  III   suisque  ^^'  """'"'- 
successoribus  canonice  intrantibus  ;  non 
ero  in  Consilio  cum  alio ,  consensu  vel 
facto,  ut  vitam  perdant   aut  membruni, 
seu  capiaulur  mala  captione.   Consilium 
vero   quod  mihi  per  se   aut  literas   seu 
nuncium  manifestabunt,  et  ad  eorum  dam- 
num,  scienternemini  pandam.  Si  vero  ali- 
quid  ad  mei  notitiam   pervenire  contin- 
gat,  quod  in  periculum  Romani  Pontificis 
aut  Ecclesiae  Romanae  vergerei  seu  grave 
damnum,  illud,  prò  posse,  impediam;et 

1  Ih  parlibus,  Cherub.  (r.  t.). 


Al!,  e.  lo'lO       29S  Bl'LL\Iin-M 

si  haec  impedire  non  poterò,  procurabo 
bona  fide  id  ad  noUliam  D.  N.  Papae 
perferre.  Papatum  Romanum ,  et  regalia 
S.  Petri  ac  iura  ipsius  ecclesiae,  si  qua 
eadem  ecclesia  in  civitate  vel  terra,  de 
qua  sum  oriundus,  habeal,  adiutor  eis  ero 
ad  defendendum  et  recuperanduni  centra 
omnes  bomines.  Tabellionatus  ofticium 
lìdeliter  exercebo.  Contractus,  in  quibus 
cxigitur  consensus  partium ,  fideliter  fa- 
ciam ,  nil  addendo  vel  minuendo,  sine 
voluntate  partium,  qnod  substantiam  im- 
niutet.  Veruni  in  confìciendo  aliquod  in- 
strumentum, unius  solius  partis  si  sit  re- 
quirenda  voluntas,  hoc  ipsum  faciam. 
Instrumentum  non  conficiam  de  aliquo 
contractu,  quo  sciam  intervenire  vini  ve! 
fraudem.  Contractus  in  protocollum  re- 
digam,  et  postquam  redegero,  nialitiose 
non  deferam,  citra  voluntateni  illoruni, 
quorum  est  contractus;  super  eo  confi- 
ciam  publicum  instrumentum,  ac  solito 
meo  iusto  et  consueto  salario.  Sic  me 
Deus  adiuvet  et  haec  sancta  Dei  Evangelia. 
§  31.  Volumus  auteni  quod  ii  ex  prae- 
Moierniio  pri-  nomiuatis,  qui  ex  aliqua  causa  privilegio 
beibmTinL"""  extrahcudi  gratis,  ut  praemiltitur,  vinum 
ex  Ripa  et  Ripetibus  uluntur,  indulto,  vi- 
gore praesentiuni ,  eis  super  extractione 
sex  vegetum  vini  concesso ,  uti  non  de- 
beant  ncque  possint. 

Datum  Romae  apud  S.  Marcuni,  sub 
annulo  Piscatoris,  die  trigesima  iulii,  mil- 
lesimo quingentesimo  quadragesimo,  pon- 
tilicatus  nostri  anno  vi. 

Diil.  (ile  30  iulii  1540,  ponlif.  anno  vi. 

XXXI. 

Militìhus  de  Calatrava  et  de  Alcantara, 
ut,  voto  uìiqìio  castitatisnon  emisso,  ad 
instar  militiae  S.  lacobi  de  Sputila,  ma- 
trimonia contralìcre,atque  in  militiam 
iìigredi  posaint,  fucultatem  elargittir  •. 

Panlns  episcopus  servns  servornm  Dei, 
ad    perpetoam  rei  memoriam. 

Romanus  Pontiiex,  Christi  in  lerris  vi- 
Prosmiun.    carius,  praecipuuiii  a  Domino  super  gen- 
1   Ex  Resesi,  in  .\rcl)iv.  Vatic. 


ROM.VNl'M  An    C.  IS?lO 

tes  et  regna  obllnens  principalum ,  circa 
^latum ,  directionem  et  conservationem 
religiosarum  personarum  quarunilibet , 
praeserlim  sub  regularibus  niilitiis  prò 
lldei  catholicae  defensione  et  infidelium 
depressione  continue  insudantiuin,  dili- 
genter  intendens,  illarum  ritus  et  regu- 
laria  instituta  interdum  immutat ,  mode- 
ratur  et  ampliat,  et  ut  personae  ipsae  vo- 
livis  perfruantur  eventibus ,  meditationis 
suae  cnras  diffusius  interponit ,  prout 
riusdeni  fìdei  cultoruni,  calbolicoruni  re- 
gum  et  principum  vota  poscunt,  et  id,  per- 
sonarum earumdem  cbnditione  ac  loco- 
rum  et  temporum  qualitate  pensatis,  con- 
s[iicit  in  Domino  salubriter  expedire. 

§  1 .  Sane  carissimus  in  Christo  fìlius  causae  cnnee- 
nosterCarolas.Romanorumiraperatorsem-  jc"ijlj'|„'''„^ó|: 
per  augustus,  qui  eliam  Castellae  et  Legio-  '"''f'» 
nis  rex,  ac  Sancii  lacobi  de  Spatba  sub 
Regula  Sancii  Augustini,  necnon  de  Cala- 
trava et  de  Alcantara,  Cisterciensis  Ordinis, 
militiarum  in  Castellae  et  Legionis  regnis 
institutaruni  perpetuus  administrator  in 
spiritualibus  et  temporalibus,  per  Sedem 
Apostolicam  deputatus,  existit,  nobis  nu- 
por  exponi  fecit  quod  si  praeceptoribus, 
commendatoribus  nuncupatis,  ac  militi- 
bus  et  fratribus  dictarum  de  Calatrava  et 
de  Alcantara  militiarum,  qui,  in  profes- 
sionis  regularis  earumdem  militiarum 
emissione,  per  singulos  eorum  prò  tem- 
pore faeta,  intercetera,  perpetuae  castita- 
tis  et  continentiae  votuni,  iuxla  regularia 
instituta  et  diffinitiones  seu  slabilimenta 
militiarum  et  Cisterciensis  Ordinis  huius- 
niodi,  emittere,  et  ad  illam  perpetuo  et  in- 
violabiliter  observandam  specialem  pro- 
missionem  facere  consueverunt,  concede- 
relur  quod,  voto  aliquo  super  castitate 
non  emisso,  de  celerò  niatrimonium  ad 
instar  praeceptoruni,  miiitum  et  fralruni 
dictae  militiae  S.  lacobi  de  Spatba^  quam 
ingredi  volentes,  etiam  post(iuani  coniu- 
gati luerinl,  et  prolem  legitimam  susce- 


Àn.  C.  ISdO  PAUUIS 

perint,  edam  coniuge  superstite,  in  illius 
fratres  etniililes,  iuxta  privilegia  illi  a  dieta 
Sede  concessa,  quae  in  viridi  obscrvanlia 
fuerunt  et  existunt,  recipiuntur  et  adniil- 
tuntur,  contrahere  possent,  profecto  plu- 
res,  etiam  magni  noLiles  dictorum  regno- 
rum,  in  quibus  ipsvarum  de  Calatrava  et  de 
Alcantara  militiarum  praeceptoriae  atque 
loca  prò  maiori  parte  consistunt,  ad  in- 
grediendum  easdem  de  Calatrava  et  de 
Alcantara  militias  et  exponendum  se  ac 
eorum  facultates  prò  debellatione  infide- 
lium  cbristiani  noniinis  inimicorum  fa- 
cilius  invitarentur;  ac  eisdem  de  Calatrava 
et  de  Alcantara  militiis,  etiam  ad  exalta- 
tionera  christianae  religionis,  plurimum 
incrementi,  utilitatis  et  commodi,  necnon 
eorumdem  praeceptorum  et  militum  ac 
fratrum,  qui  facilius  pudicitiam  coniuga- 
lem,  quam  perpetuam  conlinuntiam  ser- 
varent,  salus  animarum  proveniret. 
§  2.  Quare  praefatus  Carolus,  imperator, 

Caroli  V  «npcr  rex  et  admiiiistralor,  nol)is  nuper  exponi 

hoc    insi.-inlia.  .  i       /-■    i    .  »    j 

lecit  ut,  prò  dictarum  de  Calatrava  et  do 
Alcantara  militiarum  conservalione,  pro- 
spero statu  et  directione,  ac  christianae 
religionis  augineuto,  .super  bis  opportune 
providere  de  benignitate  apostolica  digna- 
remur. 

§  3.  Nos  igilur,  qui  earumdem  de  Ca- 
Conces>io.  latrava  et  de  Alcantara  militiarum  et  il- 
larum  personarum  salubrem  profectum  el 
felicem  successum  sinceris  exoptamus  af- 
feclibus,  huiusmodi  supplicationibus  in- 
clinati, aucloritate  apostolica,  tenore  prae- 
sentium,  perpetuo  statuimus  et  ordinamus 
quod  omnes  et  singuli  alii  christifKleles 
praesentes  et  futuri,  quos  de  celerò  per- 
petuis  futuris  temporibus  de  Calalrava  et 
de  Alcantara  militias  buiusmodi  canonico 
ingredi  contigeril,  etiam  illarum  magistri, 
in  regulari  per  eos,  iuxta  illorum  institula 
et  stabilimenta  praedicta  ,  prò  tempore 
emillenda  prolessione,  ademittendum  pro- 
fessioucm  voti  perpeluac  castitatis  et  con- 


ni pp.  299      An.  C.  ioliù 

tinentiae  huiusmodi  minime  teneantur, 
nec  ad  id  inviti  quoquo  modo  coarctari 
possint  ;  sed,  illius  loco,  votum  coniugalis 
castitatis,  iuxta  instituta  et  stabilimenta  mi- 
liliae  Sancti  lacobi  praefatae,  emitlerede- 
beant;  etiam,  perinde  ac  si  id  eis  per  in- 
stitula et  stabilimenta  de  Alcantara  et  de 
Calalrava  militiarum  buiusmodi  probi- 
bitum  non  esset,  malrimonium  contrahere, 
et  in  ilio,  postquam  contractum  fuerit,  in 
dictis  de  Calatrava  et  de  Alcantara  militiis 
remanere;  et  si  aliqni  fideles,  etiam  prae- 
sentes et  futuri,  coniugati  fuerint ,  etiam 
coniuge  superstite,  prout  milites  et  fratres 
militiae  Sancti  lacobi  huiusmodi  possunt 
et  consueverunt,  etiam  si  prius  matrimo- 
niurn  contraxerint,  aut  etiam  iam  contra- 
ctum sit,  aliquam  ex  eisdem  de  Calatrava 
et  de  Alcantara  militiis  ingredi  et  profes- 
sionem  voli  coniugalis  castitatis,  alias,  iuxta 
eorum  instituta  et  stabilimenta  praedicta, 
emiltere  voluerint ,  etiam  si  ex  coniuge 
antea  suscepta  prolem  tunc  legilimam  su- 
sceperint ,  in  fratres  et  milites  dictarum, 
de  Calatrava  et  de  Alcantara  militiarum 
alias,  iuxta  slaluta  et  stabilimenta  mili- 
tiarum buiusmodi,  recipi  el  admitli  ac  in 
eis  continuo  permanere. 

§  i.  Ipsique  magistri,  pracceptores,  mi-  n  qui.secun- 
litos  et  Iratres  luturi,  cliam  postquam  i,„|„ii„„,^  ^m. 
malrimonium,    iuxta   instituta    et  stabib- ""''"'{''"",'■'" 

'  ra  el    de  Cala- 

menta  militiae  Sancii   lacobi  de   Spatha  irava    ingnssi 

fuerim,    onini- 

praedictae,  contraxerint,  ut  praelertur,  bus  et  sìnguii» 
omnibus  et  singulis  privilegiis ,  inmiuui-  culù'm  miiiim- 
talibus,  exemptionibus,  graliis,  libertati- f""  fruumur 
bus,   praerogaiivis,  favoribus  et  indullis 
eis,   anlequam  matrimoniura  buiusmodi 
contraherent,  ratione  illius  ex  de  Calatrava 
aut  de  Alcantara  militiis  buiusmodi,  quam 
professi  fuerinl,  quomodolibel  concessis, 
et  quibus  ante  contractum  malrimonium 
praedictumVle  iure  voi  consuetudine  ute- 
bantur,  potiebantur  et  gaudebanl,  ac  uti, 
poliri  el  gaudere  poterant,  in  omnibus  et 
per  omnia ,  porinde  ac  si  malrinioniuni 


An.  C.  Ib40      300 


BULLARIUM  ROMANUM 


An.  C.  ISÌlO 


Ualrimonia  per 
milìles  conlra- 
cta  valida  el  ti- 
eìta,  proles  aa- 
lem  legilinia  de- 
danutur. 


non  contraxissent,  uti,  potiri  et  gaudere; 
oninesque  et  singuli,  ut  praemillitur,  prò 
tempore  coniugati,  prout  uiilites  et  fratres 
eiusdeni  militiae  Sancti  lacobi,  illius  ma- 
gistratus,  praeceptorias,  dignilates  et  of- 
ficia reciperc  el  retinere  possuat  e(  con- 
sueverunt ,  magistratus ,  praeceptorias , 
dignitates  et  olTicia  qua^cumque  earumdeni 
de  Calatrava  et  de  Alcantara  mililiarum 
alias  canonice  recipere  et  retinere;  necnon, 
prout  etiam  praeceptores  ac  milites  et 
fratres  dictae  mililiac  Sancti  lacobi,  iiixta 
eorum  instilufa  seu  stabilinienta,  possunt, 
de  quibuscumque  eorum  rebus  et  bonis 
niobilibus  el  immobilibus,  cuiuscumque 
qualilalis  et  conditionis  cxistenlibus,  pra?- 
sentibus et  futuris,  ad  eos  iure  haeredilario 
aut  alias  quomodolibet  speclanlibus  et 
pertinentibus,  ci  per  eos,  etiam  inluitu 
seu  respeclu  ipsarum  mililiarum  et  prae- 
ceptoriarum,  seu  alias  quomodolibet  licite 
acquisitis  et  acquirendis ,  libere  leslari , 
disponere  et  erogare;  ac  ipsorum  liberi 
et  haeredes,ex  legitimo  matrimonio  geniti, 
prout  liberi  et  haeredes  dictorum  prae- 
ceptorum  et  militum  ac  fratrum  ipsius 
mililiae  Sancti  lacobi  possunt,  in  illis 
et  singulis  succedere  perpetuo  in  omnibus 
et  per  oiimia,  iuxta  statula  el  stabilinienta 
dictae  mililiae  Sancti  lacobi,  libere etlicile 
valeant. 

§  5.  Decernentes  matrimonium  sic  per 
ipsos  et  milites  ac  fratres  prò  tempore 
contracium  canonicum  fore,  et  proles  cu- 
iusque  sexus  ex  illis  iam  forsan  susceptas 
et  prò  tempore  suscipiendas  legitimas 
fore;  et  nibilominus  privilegia,  immuni- 
tates ,  exemptiones ,  gratias ,  libertates , 
praerogativas,  favores  et  indullapraedicta, 
quorum  omnium  tenores,  ac  si  de  verbo 
ad  verbum  insererentur  praesentibus,  ba- 
beri  volunms  prò  expressis ,  auctorilate 
apostolica  et  tenore  praedictis  approbamus 
et  confirmamus  ;  ac  omnes  et  singulos 
iuris  et  facti  defectus,  si  qui  forsan  inler- 


venerint  in  eisdem,  supplemus  ;  illaque 
perpetuae  firmilatis  robur  obtinere  et  fìr- 
miler  observari  debere  decernimus,  ac  ea 
de  novo  concedimus. 

§  6.  Et  insuper  capitulis  generalibus 
dictarum  de  Calalrava  el  de  Alcantara  mi- 
liliarum, diffiniliones  et  ordinaliones  ac 
statula  luiiusmodi,  prout  melius  convenire 
videbilur,  reformandi,  emendandi  et  limi- 
tandi,  ac  in  toto  vel  in  parte  com.mutandi, 
et  alia  ralionabiliaet  bonesta,  prò  iurium 
et  privilegiorum  carumdem  mililarium  et 
personarum  illarum  conservalione  oppor- 
tuna et  necessaria,  faciendi,  edendi  et  or- 
dinandi, quae,  poslquam  emendata,  refor- 
mata, limitata,  edita  et  ordinata  ac  apposita 
fuerint,eo  ipso  apostolica  auctoritate  con- 
firmata censeantur,  plenam  et  liberam  fa- 
cullatem  concedinuis. 

§  7.  Praelerea  priefatum  Carolum,  impe- 
ratorem  et  regem  ac  dictarum  mililiarum 
magistruni,  ac  omnes  et  singulos  praece- 
ptores, necnon  milites  et  fratres  mili- 
liarum huiusmodi,  ab  omnibus  et  singulis 
excommunicationis  et  aliis  censuris  et 
poenis,  quas,  praemissa  a  nobis  obtinere 
procurando,  forsan,  iuxta  statula  et  stabi- 
limenta  praedicta,  aut  alias  quomodolibet 
incurrerunt,  eisdem  auctoritate  et  tenore 
absolvimus,  et  ab  eis  onmem  inhabilitatis 
et  infamiae  maculam  sive  notam,  per  eos 
propterea  quomodolibet  contractam,  pe- 
nitus  et  omnino  abolemus. 

§  8.  Nec  non  eisdem  magislris  ac 
omnibus  et  singulis  praeceptoribus,  mili- 
tibus  et  liatribus  prò  tempore  cxisten- 
libus, ut  statulis,  ordinalione,  decreto  et 
aliis  praemissis  ac  praesentibus  literis 
plenarie,  necnon,  tam  illis  quam  aliis  ea- 
rumdem  de  Calalrava  et  de  Alcantara  mi- 
liliarum personis,  ut  omnibus  et  singulis 
privilegiis,  immunilatibus^  exemptionibus, 
gratiis,  liberlatibus,  praerogalivis,  favo- 
ribus  et  literis  aposlolicis  militiae  Sancti 
lacobi  de  Spatlia  Imiusmodi,  illiusque  ma- 


Capitulis  gene- 
ralibus harum 
miiìtiaruni  data 
facultas  DOTai 
edeiidi  consli- 
luliones ,  qune 
eo  ipso  auclo- 
riule  aposto- 
lica confirrtiata 
ccnseanlur. 


Carolum  atìos- 
que  quoscum- 
que  a  qnalibel 
noia,  quHiu  ìa 
hai:  concessio- 
ne procuranda 
incurrere  po- 
lueruDt,  absol- 
vii. 


Hisce  mìlitiìs 
privilegia  omnia 
eonununical  mi- 
liliae S.  lacobi 
de  Spatha. 


Àn.  C.  lìUtO  PAULUS 

gistro,  praeceptorìbus,  militibus,fralribus 
et  aliis  personis  prò  tempore  existentibus, 
per  quoscunique  Ronianos  Pontifices  ac 
forsan  per  nos,  sub  quibuscumque  teno- 
ribus  et  formis,  concessis  et  conccdendis, 
ac  si  praefatis  militiis  de  Calatrava  et  Al- 
cantara specialiter  et  nominatim  concessa 
forent,  uti,  potiri  et  gaudere  libere  et  li- 
cite valeanf ,  de  speciali  gralia  indulgemus. 
§  9.  Decernentes  praesentes  literas  de 
Praeseniium  li- subreptionis  vilio  vel  intentionis   defectu 

ternrum     firiiiì- 

useiob>eri,ui- notari  non  posse,  sicque  per  quoscumque 
""■  iudices,  quavis  auctorilate  fiingentes,  su- 

blata eis  et  eorum  cuilibet  quavis  aliter 
iudicandi  et  interpretandi  facultate  et  au- 
ctorilate, iudicari  et  deflniri  debere;  nec 
non  irritum  et  inane,  si  secus  super  bis 
a  quoquani,  quavis  auctoritate,  scienter 
vel  ignoranter,  contigerit  attentari. 
§  10.  Quocirca  dileclis  liliis  noslris  lo- 
Depuiaiio  e\c-  anni  Saucti  Ioannis  ante  Portam  Latinani, 
lu.modi  liiera-  ac  Garcuie  SanctaeSusannae,  et  Petro  Ma- 
rozzi  Sanctorum  Ioannis  et  Pauli  titulo- 
rum  presbyteris  cardinalibus,  per  aposto- 
lica scripta  mandamus  quatenus  ipsi  vel 
duo  aut  unus  eoruni,  per  se  vel  alium  seu 
alios,  praesentes  literas  et  in  eis  contenta 
quaecumque ,  ubi  et  quando  opus  fuerit, 
ac  quoties  super  boc,  prò  parte  magistro- 
runi,  praeceptorum,  militum  et  IVatrum 
praedictorum,  desuper  fuerint  requisiti, 
solemniter  publicantcs,  eisquc  in  prae- 
missis  eflicacis  deiensionis  praesidio  assi- 
stentes ,  faciant  auctoritate  nostra  prae- 
sentes literas  et  in  eis  contenta  liuiusmodi 
firmiter  observari,  ac  singulos,  quos  ipsae 
praesentes  literae  concernunt,  illis  paci- 
lìce  gaudere,  non  perniittentes  eos  desupcr 
per  quoscunique  contia  praesentium  te- 
norem  quomodolibet  indebite  molestari. 
Contradiclores  quoslibet  et  rebclles  per 
censuras  et  poenas  ecclesiaslicas,  appella- 
tione  postposita,  compescendo,  ac  censuras 
et  poenas  ipsas  etiam  iteralis  vicibus  ag- 
gravando, invocato  eliani  ad  boc,  si  opus 
l'uerit,  auxilio  bracini  saecularis. 


ni  pr.  SOI      An.  e.  ts40 

§  11.  Non  obstantibus  praemissis  ac  pie  obsumium  de- 
memoriae  Bonifacii  Papae  octavi,  praede-  ° 
cessoris  nostri,  qua  cavetur  ne  quis  extra 
suam  civitatem  vel  dioecesim,  nisi  in  certis 
easibas,  et  in  illis  ultra  unam  diaetam  a  fine 
suae  dioecesis,  ad  iudicium  evocetur,  seu 
ne  iudices  a  Sede  praedicta  deputati  extra 
civitatem  vel  dioecesim,  in  quibus  depu- 
tati fuerint,  contra  quoscumque  procedere 
aut  alii  vel  aliis  viccs  suas  commiltere 
praesumant,  et  de  duabus  diaetis  in  con- 
cilio generali  edita ,  duminodo  ultra  tres 
diaetas  aliquis  auctoritate  praesentium  ad 
iudicium  non  trabatur ,  et  quibusvis  aliis 
apostolicis  ac  in  provincialibus  et  synoda- 
libus  conciliis  editis,  generalibus  vel  spe- 
cialibus  constitutionibus  et  ordinalioni- 
bus  :  necnon  de  Calatrava  et  de  Alcantara 
niililiarum  ac  Cislerciensis  Ordinis  prae- 
dictorum, iuramento,  confirmationc  apo- 
stolica vel  quavis  firmitate  alia  roboratis, 
statutis  et  consuetudinibus,  stabilimentis, 
diflìnitionibus,  usibus  et  naturisi  necnon 
quibusvis  privilegiis  etindulfis  apostolicis, 
illis,  sub  quibuscumque  tenoribus  et  for- 
mis, ac  cum  quibusvis  etiam  derogato- 
liarum  derogatoriis  aliisque  efficaciori- 
bus  et  insolitis  clausulis  necnon  irritan- 
tibus  et  aliis  decretis,  eliam  motu  proprio, 
et  ex  certa  scientia,  ac  consistorialiter  et 
ex  quibusvis  causis ,  ac  quavis  etiam  im- 
periali vel  regia  consideratione,  etiam  ite- 
ratis  vicibus,  concessis,  approbalis  et  in- 
novatis:  quibus  omnibus,  etiam  si,  prò 
illorum  suflìcienti  derogatione,  de  illis  eo- 
rumque  totis  tenoribus  specialis,  speci- 
lìca ,  individua  et  expressa  menilo  seu 
quaevis  alia  expressio  babenda  aut  aliqua 
alia  exquisita  forma  ad  hoc  servanda  fo- 
ret,  lenores  liuiusmodi,  ac  si  de  verbo  ad 
verbum,  nibil  penitus  omisso  ac  forma  in 
illis  tradita  observata,  inserti  forent,  prae- 
seiitibus  prò  expressis  babentes,  illis  alias 
in  suo  robore  permansuris,  liac  vice  dum- 
laxat  specialiter  et  expresse  derogamus, 


An.  C.  Ilio       302  EULLAIUUM 

contrariis  quibuscumque;  aut  si  aliquibus, 
communiter  vel  divisim,  ab  eademsitSede 
indultura  quod  interdici,  sospendi  vel  ex- 
communicari  non  possint  per  literas  apo- 
stolicas  non  facientes  plenam  et  expressam 
ac  de  verbo  ad  verbum  de  indulto  huiiis- 
modi  mcntionem. 
ciausuiae.        NulH  ergo  etc. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Marcum 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
quingentesimo  quadragesimo,  tertio  nonas 
augusti,  pontificatus  nostri  anno  vi. 

Dal.  die  3  augusti  1540,  ponti!',  anno  vi. 


XXXII. 

Be  appellationibus,  non  admiltendis,  non 
facto  deposito  pocnae,  in  qua  rei  vel 
eorum  (ideittssores  ad  favorem  R.  Ca- 
meraeApostolicae  aut  eius  fisci  condem- 
nantttr. 

Paulns  Papa  III,  ad  perpetnam  rei  memoriam. 

Cum,  sicut  ex  plurimoruni  fide  dignorum 
Causa  isiiiis  relatione  accepimus ,  nonnulli  civitatum  , 

consliiutionit.  '■ 

terrarumac  locorum  S.  R.  E.  mediate  vel 
immediate  subiectorum ,  et  praesertim 
provinciae  nostrae  Romandiolae,  ad  evi- 
tandum  seu  diflcrendum  poenarum  con- 
demnationes  et  solutiones,  ad  appellationes 
plerumque,  etiam  frivolas,  recurrant;  cau- 
sasque  appellalionum  huiusmodi  corani  di- 
versis  iudicibus  ordinariis  vel  delegatis, 
etiam  in  Romana  Curia,  per  diversa  re- 
scripta  nobis  vel  signatura  nostra  iustitiae 
extorta  introduci  procurenl,  contratbrmam 
diversarum  conslitutionum  plurimorum 
Romanorum  Ponlificum  et  praesertim  lu- 
liill,  LeonisX,  ClementisVII,  praedecesso- 
rum  nostrorum,  quibus^  inler  alia,  cautum 
fuit  quod  appellaliones  in  causis  coudem- 
nationum  et  fiscalibus ,  nisi  facto  depo- 
sito poenae,  ad  quara  appellans  Ibret  con- 
demnatus,   admitti    non  possenl,  scd  ad 


ROiLUJL'M  Ali.  C.  ISJftO 

poenae  huiusmodi  exactionem  procedi  de- 
beret,  prout  latius  in  constitutionibus 
huiusmodi^  quarum  tenores  praesentibus 
prò  sufiìcienter  expressis  haberi  volumus, 
continetur. 

§  i.  Kos,  praedecessorum  nostrorum  e  nai  mai,  u- 
praedictorura  vestigiis  mhaerendo  ,  in-  "'  '  "" 
demnitati  Camerae  Apostolicae,  in  quan- 
tum possumus,  providere  cupientes,  motu 
proprio  et  ex  certa  scientia,  constitutiones 
praedictas  et  in  eis  contenta  quaecumque 
tenore  praesentium  confirmamus  et  ap- 
probamus,  illasque,  in  quantum  opus  sit, 
innovamus. 

§  2.  Et  nihilominus,  motu,  scientia  et  .\mi;iiaiio. 
potestate  similibus,  de  novo  statuimus  et 
ordinamus  per  praesentes  quod  nullae 
appellaliones  et  provocationes  in  causis 
criminalibus  seu  mixtis  ac  lìscum  et  Ca- 
meram  Apostolicam  quomodolibet  con- 
cernentibus,  non  facto  deposito  poenae, 
in  qua  delinquentes  aut  illi  qui  prò  de- 
linquentibus  ipsis  iideiussisseut,  vel  ex 
contractu  quoquomodo  condemnandi  ve- 
nirent  aut  hactenus  condemnati  fuissent, 
recipi  et  admitti  possint;  sed  appellaliones 
et  provocationes  huiusmodi,  tam  hactenus 
in  causis  huiusmodi  interpositas  quam  in 
tuturum  inlerponendas ,  ac  appellantes 
ipsos  reiici  debere. 

§  3.  Illasque  ac  quaecumque  rescripta  Anii,.ii..iio  rom- 

,  ■      ■  •       •!•  1   ini;si'tii:iin     sì- 

et  commissiones  smiuium  causarum,  ad  .,k,i,„„„i  ^ss- 
cuiusvis  instantiam,  per  fiuemcumtiue,  ad  ''"'  j''""'"''' 
commissiones  siunaturae  iustitiae  signandas 
deputatum ,  etiam  per  nos  et  successores 
nostros  Romanos  Pontitìces  hactenus  si- 
gnatas  et  m  futurum  signandas,  non  facto 
diclo  deposito,  nullius  fore  et  esse  roboris 
vel  momenti;  .sed  illis  non  obstantibus,  ad 
ulteriora  in  causis  ipsis,  usque  ad  poena- 
rum dictarum  eflectualem  exactionem,  pro- 
cedi debere,  prout  procedi  mandamus  per 
praesentes. 

§  -4.  Et  insuper,  nullae  commissiones,     Voi  nsco  aui 
iiscum  et  (..ameram  Apostolicam  quomo-  viociae  cii»io. 


An.  C.  ISfrO 


PAn.i'S  Hi  l'I', 


303       An.  C.  Ib'iO 


E^eculorum  hu 
ìus  consiiiulio- 
QÌs    depulalio. 


dolibol  concernenles,  per  quemcumque,  a 
nobis  et  Sede  Apostolica  ad  commissiones 
in  si^nalura  instiliae  signandas,  ut  prae- 
fertur,  depiilatuni,  nec  eliam  per  nos  et 
successores  nostros  praedictos  signari  pos- 
sint,  nisi  fisci  et  Camerae  praefatae  pro- 
curatore et  thesaurario  provinciae ,  de 
cuius  eliam  interesse  ageretur,  si  in  Ro- 
mana Curia  praesens  fuerit ,  citatis  ;  et 
alifer  sis;nalae  nullius  sinl  roboris  vel  mo- 
menti. 

§  5.  Et  ita  per  quoscumque  iudices, 
ciausuia  subia-  etiam  Scdis  Apostolicae  ac  de  latere  le- 
gatos,  vicelegatos,  praesidentes,  guberna- 
tores  et  quosvis  alios,  iudicari  et  definiri 
debere,  sublata  eis  et  eorum  cuilibet  aliter 
iudicandi  et  definiendi  facultate;  irritum- 
que  et  inane  quicquid  conlra  praesenliuni 
tenorem  contigerit  attentari. 

§  6.  Mandantes  dilectis  filiis  camerario, 
Ibesaurario  praesidentibusque  et  clericis 
Camerae  Apostolicae  quatenus  praemissa, 
tam  in  dieta  provincia  quam  aliis  civita- 
tibus,  terris,  locis  S.  R.  E.  mediate  vel 
immediate  subieclis,  ac  alma  Urbe  nostra, 
inviolabiliter  observari  mandent  et  faciant. 
Conlradictores  quoslibèt  et  rebelles  per 
censuras  ecclesiasticas  et  alias,  etiam  pe- 
cuniarias  et  privatorias,  poenas,  de  quibus 
eis  videbitur,  auctoritate  nostra,  appolla- 
tione  postposita,  compescendo,  invocato  , 
si  opus  fuerit,  auxilio  brachii  saecularis. 

§  7.  Non  obstantibus  omnibus  et  sin- 
Contrariorura  gulis  supradictis,  privilegiis  quoque  et  in- 
dultis,  constitutionibus  et  ordinationibus 
apostolicis,  etiam  rescriplis,  commissio- 
nibus,  etiam  manu  nostra,  conlra praeniis- 
sorum  tenorem,  signatis,  ceterisque  con- 
Irariis  quibuscumque. 

§  8.  Volumus  autem  quod  praesentium 
copiis,  manu  alicuius  notarli  e^c. 

Datum  in  nostra  civitateUrbevelana,  sul) 
annulo  Piscatoris,  diedecimatertiaseplem- 
bris,  millesimo  quingentesimo  quadrage- 
simo, pontifìcatus  nostri  anno  vi. 
Dal.  (Ile  13  septembris  1540,  poni.  .'in.  vi. 


xxxm. 


(le;»34lio 


Trnnsumplo 
rum  Sdet. 


Approbatìo  instiluti  et  Religionis  Clerico- 
riim  RcguUirium  Socielatis  lesti. 

Faulas  episcopus  servus  servorum  Dei , 
ad  perpetuam  rei  memoriam. 

Regimini  militantis  Ecclesia?,  meritis  li-  Exordium. 
Cd  imparibus,  disponente  Domino ,  prae- 
sidentes, et  animarum  salutem,  prout  ex 
debito  pastoralis  olTicii  tenemur,  solicitis 
stndiis  exquirentes,  fìdeles  quoslibèt,  qui 
vota  sua  in  id  exponunt,  apostolici  favoris 
gratia  confovemus,  aliasque  desuper  dis- 
ponimus,  prout,  temporum  et  locorum 
qualitate  pensata,  id  in  Domino  conspi- 
cimus  salubriter  expedire. 

§  \.  Nuper  siquidem  accepimus  quod  i;iiatius  de  in- 
dilecti  filli  Ignntlus  de  Loyola  et  Petrus  n'^,ni,'ìij"i'„  „■: 
Faber  ac  lacobusLaynez,  necnon  Claudius  |;"™  eriiTac 
lavus  et  Pascliasius  Broet  ac   Franciscus  Homaui  i-omi- 
Xavier,  necnon  Alplionsus   salmeron  et  d.-.'iarum  pia 
Simon  Rodericus    ac   Ioannes  Coduri  et '|||'^'j"/'[V*j^' 
Nicolaus  de  Bobadilla,  presbyteri  Pampi- 
lonensis,Gebennensis,  Seguntinae,  Tolela- 
nensis,  Visensis,  Ebredunensis  et  Palentinae 
civitatum  et  dioecesum  respective,  in  arti- 
bus  magistri  in  Universitate  Parisiensi  gra- 
duati, et  in  tlieologicis  studiis  per  plures 
annos  exercitati ,  Spiritu  Sancto  (ut  pie 
credltur)af(lali,  iamdudum, e  diversismun- 
di  regionibusdescendenles,  in  unum  conve- 
nerunt,  et  socii  eflecti ,  abdicatis   huius 
saeculi  illecebris ,  eorum  vitam  perpetuo 
Domini  nostri  lesu  Cbristi   atque  nostro 
et  aiiorum  successorum  noslrorum  Roma- 
norum  Pontilìcum  servitio  dedicarunt,  et 
iam  quampluribus  annis  laudabiliter  in 
vinca  Domini  se  exercuerunt,  verbum  Dei, 
pramia  sufficienti  licentia,  publlce  prac- 
dicando,  fìdeles  privatimad  bene  beateque 
vivendum  exbortando,  et  ad  pias  medita- 
tiones  excitando,  bospitalibusinserviendo, 
pueros  et  personas  rudes  ea,  quae  ad  chri- 
stianam  hominis  inslitutionem  sunt  neces- 
saria, docendo,  et  demum  omnia  caritatis 


An.  C.  mO       304  BULLARIUM 

officia  et  quae  ad  aniiiiarum  consolalio- 
nem  faciunt,  ubique  terrarum,  ubi  pere- 
grinati sunt,  multa  cum  laude  oheundo. 
§  2.  Cumque  ad  hanc  almam  Urbem  se 
Et  cum  Ro-  contuIerint,etincaritatisvinculopersisten- 
ei  cortam  vi-  tcs,  ad  perficiendam  et  conservandam  eo- 
jnMUuifs^mui- l'um  societatis  in  Cliristo  unionem,  quam- 
li  eorum  viiae  j^jj,  vivendi  formulam,  iuxta  ea,  quae  ad 
ihiiunieisecuii  propositum  sibi  fuiem  conducere  usu  di- 
dicerunt,  evangelicis  consiliis  et  canonicis 
patrum  sanctionibus   conformem,  edide- 
rint,  factum  est  ut  ipsorum  sociorum  vitfe 
institutum,  sub  dieta  formula  compreben- 
sum,  non  solum  a  multis  probis  viris  et 
Deum  zelantibus  laudetur,  verum  etiam  a 
quibusdam  ita  approbetur ,  ut  illud  etiani 
sequi  velint. 
cuiu.  insiiiuii      e  3   Formulae  autem  praedictae  tener 

Regiila    hic  in-        ^  ^  ^ 

«eriiur,  scquitur  ct  est  talis  : 

§  i.  Quicumque  in  Societale  nostra, 
Quae  iniendprc  quaui  Icsu  nomiue  insigniri  cupimus,vult 
lem  higicdicns.  sub  crucis  vexillo  Deo  militare,  et  soli  Do- 
mino atque  Romano  Pontifici,  eiusinterris 
vicario,  servire  ,  post  solemne  perpetuae 
castitatis  votum ,  proponat  sibi  in  animo 
se  partem  esse  Societatis  ad  boc  potissi- 
mum  inslitutae  ut  ad  profectum  anima- 
rum  in  vita etdoctrina Christiana,  ad  fidei 
propagationem  per  publicas  praedicatio- 
nes  et  verbi  Dei  ministerium,  spiritualin 
exercitia  et  caritatis  opera,  et  noniinalim 
per  puerorum  ac  rudium  in  cbristianismo 
institutionem ,  ac  cbrislifidelium  in  con- 
fessionibus  audiendis  spiritualem  consola- 
tionem,  prsecipue  inlendat;  curetque  primo 
Deum,  deinde  buius  sui  instituti  rationem, 
quae  via  quaedam  est  ad  lllum,  semper 
ante  oculos  habere,  et  finem  hunc  sibi  a 
Deo  propositum  totis  viribus  assequi.  Unus- 
quisque  lamen,  secundum  gratiam  sibi  a 
Spiritu  Sancto  subministratam  et  voca- 
tionis  suae  proprium  gradum ,  ne  quis 
forte  zelo  utatur,  sed  non  secundum  scicn- 
tiam  ;  cuius  proprii  cuiusque  gradus  iu- 
dicium  et  officiorum  discretio  ac  distri- 


BOMANUM  An.  C.  tSdO 

biilid  tola  sii  in  manu  praepositi  seu  prae- 
lati  per  nos  eligendi ,  ut  congruus  ordo 
servetur,  in  omni  bene  instituta  commu- 
nitate  necessarius. 

§  5.  Qui  quidem  praepositus,  de  Consilio  Praepositi  mu- 
consociorum,  constituliones  ,  ad  consecu-  ""'' 
tionem  buius  proposili  nobis  tinis  condu- 
centes,  in  Consilio  condendi  auctoritatem 
babeat,  malori  suffragiorum  parte  semper 
stalucndi  ius  habenle.  Consilium  vero  in- 
telligatur  esse,  in  rebus  quidem  gravioribus 
ac  perpeluis,  maior  pars  tolius  Societatis, 
quae  a  praeposito  commode  convocari  po- 
leril;  in  levioribus  autem  et  temporaneis, 
omnes  illi,  quos  in  loco,  ubi  praepositus 
noster  residebit,  praesentcs  esse  conti- 
geril  ;  iubendi  autem  ius,  totum  penes 
praepositum  erit. 

§  6.  Sciant  omnes  socii,  et  non  solum  ohciiieniia er- 
m  prmiis  prolessionis  suae  loriuus ,  sed  pomiQccm. 
quoad  vixerint  quotidie  animo  volvant  so- 
cietatem  hanc  universam  et  singulos,  sub 
sanctissimi  domini  nostri  Papae  et  aliorum 
Romanorum  Ponlificum  successorum  eius 
fideli  obedienlia ,  Deo  militare  ;  et  quam- 
vis  Evangelio  doceamur,  et  fide  orthodoxa 
cognoscamus  ac  fimi  iter  profiteamur  om- 
nes chrislifideles  Romano  Pontifici,  tam- 
quam  capiti  ac  lesu  Christi  vicario,  sub- 
esse,ad  maiorcm  lamen  nostrae  Societatis 
liumilitalcm  ac  perfectam  uniuscuiusque 
mortificationem  et  voluntatum  nostrarum 
abnegationem,  summopere  conducere  iu- 
dicavimus,  singulos  nos,  ultra  illud  com- 
mune  vinculum  ,  speciali  voto  adstringi, 
ita  ut  quicquid  modernus  et  alii  Romani 
Ponlifices  prò  tempore  existentes  iusserinl , 
ad  profectum  animarum  et  fidei  propaga- 
tionem pertinens,  et  ad  quascumque  pro- 
vincias  nos  mittere  voluerit,  sine  ulla  tergi- 
versatione  aut  excusatione,  ilHco,  quan- 
tum in  nobis  fuerit,  exequi  leneamur,  sivc 
miseritnos  ad  Turcas  sive  ad  quoscumque 
alios  infidelcs,  etiam  in  partibus ,  quas 
Indias  vocant,  existentes ,  sive  ad  quos- 


An.  C.  mO  PAVLUS 

cumqup  haereticos  seu  schismaticos  >eii 
etiam  ad  quosvis  fideles.  Quamobrem  qui 
ad  nos  accessuri  sunt  et  antequam  buie 
oneri  bumeros  supponant,  diu  multumque 
meditenUir  an  tantum  pecuniae  spirilualis 
in  bonis  liabeant,  ut  turrim  banc,  iuxta 
consibum  dominicum,  possint  consum- 
mare;  boc  est  an  Spiritus  Sanctus,  qui  illos 
impelbt, tantum  illis  gratiae  polbceatur  ut 
huius  vocationis  pondus,  Ilio  adiuvante,  se 
laturos  sperent  ;  etpostquam,  Domino  in- 
spirante, buie  lesu  Christi  militiae  nomen 
dederint ,  die  noctuque  succinoti  lumbos 
et  ad  tam  grandis  debiti  solulionem  prom- 
pti  esse  debebunt. 

§  7.  Ne  qua  autem  possit  esse  internos 

Missionts!  non  missioHum  ac  provinciaruni  huiuscemodi 

f rocuranda  nec  .  . 

Tiiand».  aut    animilo   vel   detractio,   proliteantur 

singuli  se  numquam,  directe  aut  indircele, 
de  buiusmodi  missionibus  quicquam  cum 
Romano  Pontifice  curaturos,  sed  omnem 
banc  curam  Deo  et  ipsi Pontifici, tamquam 
eius  vicario,  et  Societatis  praeposito  dimis- 
suros.  Qui  praepositus,  sicut  ceteri,  etiam 
profiteatur  se  nibil  de  suimet  ipsius  mis- 
sione in  alterulram  partem,  nisi  de  Socie- 
tatis Consilio,  cum  dictp  Pontifice  esse  cu- 
raturum. 
§  8.  Voveant  singuli   se  in  omnibus, 

Prsoposiii  au-  quac  ad  Resulae  buius  nostrae  observa- 

Clorilas.  .  n       •  11-  p  e        •  ■ 

tionem  taciunt,  obedientes  lore  Societatis 
praeposito. 

§  9.  lUe  autem  iubeat  ea,  quae  ad  con- 
structionem  propositi  sibi  a  Deo  et  a  So- 
cietate  finis  cognoverit  esse  opportuna.  In 
praelalione  autem  sua ,  benignitatis  ac 
mansuetudinis  caritatisque  Christi,  Petri 
Pauliqiie  formulae  semper  sit  memor ,  et 
tam  ipse  quam  consilium  ad  normam 
banc  assidue  spectent.  Et  nominatim  coni- 
mendatam  babeant  institutionem  puero- 
rum  ac  radium  in  Christiana  doctrina 
decem  praeceptorum ,  atque  aliorum  si- 
milium  rudimentorum ,  quaecumque  se- 
cundum  circumslantias  personarum ,  lo- 
Bull.  Rom.  Voi.  VI.  39 


m  TV.  305       An.  e.  184 

cnrum  ac  temporum  illis  congrua  vi- 
debuntur.  Est  enim  maxime  necessarium, 
circa  providentiam  huius  rei,  diligenter 
praepositum  et  consilium  invigilare,  cum 
et  in  proximis  aedificium  fidei  sine  funda- 
mento  non  pos.^it  consurgere,  et  in  nostris 
periculum  sit  ne,  ut  quisque  erit  doctior, 
ita  provinciam  hanc,  tamquam  primo  aspe- 
ctu  minus  speciosam,  forsitan  detreclare 
conetur,  cum  tamen  revera  nulla  sit  fru- 
cluosiorvel  proximis  ad  aedificationem,  vel 
nostris  ad  caritatis  et  bumilitatis  simul  of- 
ficia exercenda.  Subditi  vero ,  tum  prop- 
ler  1  numquam  satis  laudatum  bumilitatis 
assiduum  excrcitium,  praeposito  in  omni- 
bus ad  institutum  Societatis  pertinentibus 
parere  semper  teneantur,  et  in  ilio  Cbri- 
stum  voluti  praesentem  agnoscant  et  quan- 
tum decet  venerentur. 

§  10.  Cum  autem  experti  fuerimus  iu- p^openatisTo- 
cundioreni,  puriorem  et  ad  proximi  aedi-  """'' 
ficationem  aptiorem  esse  vitara  ab  omni 
avaritiae  contagione  quam  remotissimam, 
et  evangelicac  paupertati  quam  similiimam  ; 
cumque  sciamusDominum  nostrum  lesum 
Christum  servis  suis  regnum  Dei  solum 
inquirentibus  necessaria  ad  victuni  et  ve- 
stitura esse  subministraturum,  voveant  sin- 
guli et  universi  perpetuam  paupertatem  , 
declarantes  quod  non  solum  privatim,  sed 
ncque  etiam  communiter,  possint,  prò  so- 
cietatis sustentatione  aut  usu,  ad  bona 
aliqua  stabilia  aut  ad  proventus  seu  in- 
troitus  aliquos,  ius  aliquod  civile  acqui- 
rere,  sed  sint  contenti  usu  tantum  rerum 
sibi  donatarum,  ad  necessaria  sibi  com- 
paranda  recipere. 

§  H .  Possint  tamen  habere  in  Universi-  >on  lamen  quo- 
tatibus  coUegium  seu  collegia  babentia  "'  "  '^°"' 
redilus,  census  seu  possessiones,  usibus 
et  necessariis  2  studentiumapplicandas,  re- 
tenta penes  praepositum  et  Societatem 
omnimoda  gubernatione  seu  superinfen- 
denlia  super  dieta  collegia  et  praedictos 
studentes,    quoad  gubernatoris   seu   gu- 

1  liwentes  Ordiiìis    nlilitates,    Uim  liic  addunt 
P.  Matlh.el  Inst.  Soc.  les.  Pragae  (1757)  (n.  t.). 
2.  L'sibus  et  necessitatibiu,  Inst.  S.  1.  (r.  t.). 


An.    C.  I5'|0        306  Bl'LLARUM 

bernatorum  ac  studentium  electionem 
ac  eorunidem  admissionem,  emissionem, 
receptionem,  exclusionem,  stalulorum  I 
circa  studentium  instructionem,  aedifica- 
tionem  àc  correctionem ,  victus  vestitus- 
que  eis  niinistrandi  modum  atque  aliam 
omnimodam  gubernalionem,  regimen  ac 
curarli.  Sic  tamen  ut  ncque  studentes  di- 
ctis  bonis  abuti ,  ncque  Socielas  in  pro- 
prios  usus  convertere  possit,  sed  studen- 
tium necessitali  subvenire.  Qui  quidam, 
post  cognituni  in  spiritu  et  literis  eorum 
profectum,  et  post  suflicientem  probatio- 
nem,  in  Societatem  nostrani  admitti  pos- 
sint. 

§  12.  Socii  omnes  quicumque  in  sacris 
ofiicium  pri-  fuerint,   quamvis   beneficia    ecclesiastica 

Taiim    reciun-  ..  .     , 

dura.  aut  eorum  reditus  non  habeant,  tenean- 

tur  tamen  singuli,  privatim  ac  particu- 
lariter  et  non  coniniuniter,  ad  dicendum 
officium  secundum  Ecclesiae  rituni. 

§  13.  Haec  sunt  quae,  sub  praefali  do- 
Finìs  diciae  mini  nostpi  Pauli  et  Sedis  Apostolicae  be- 
neplacito ,  de  nostra  professione  typo 
quodam  explicare  potuimus  ;  quod  nunc 
fecimus  ut  summatim  scriptione  hac  in- 
formarenius  tum  illos  qui  nos  de  nostro 
vitae  institulo  interrogant,  tum  etiam  po- 
steros  nostros,  si  quos,  Deo  volente,  imi- 
tatores  umquam  habebimus  huius  vitae  ; 
quam  cuni  multas  niagnasque  habere 
annexas  difficultates  fuerimus  esperti,  op- 
portunum  iudicavimus  etiam  statuere  ne 
quis  in  hac  Societate  recipiatur,  nisi  din 
ac  diligentissinie  fnerit  probatus.  Cuni- 
que  prudens  in  Christo  et  vel  doctrina 
seu  vitae  christianae  puritate  apparuerit 
conspicuus,  fune  demum  admittatur  ad 
lesu  Christi  militiani ,  qui  tenuibus  coe- 
ptis  nostris  favere  dignetur,  ad  gioriam  Dei 
Patris,  cui  soli  sit  semper  decus  et  honor 
in  saecula.  Amen. 

§  14.  Cum  aulem  ni!  in  praemissis  re- 

periatur  quod  pium  non  sit  aut  sanctuni, 

Papae  coofir-  nos  (ul  iidcm  socii ,  qui  nohis  super  hoc 

1  Ordiìiationes  addii  P.  Matt.  (r.  t.). 


Regula. 


noMAMM  An.  C.  ISfiO 

huiiiilHnie  supplicar!  feccrnnl ,  in  eorum 
pio  vivendi  proposito  co  prornptiores  exi- 
stant,  quo  se  maiori  Sedis  Apostolicae 
gratia  complecti  cognoverint,  et  praemissa 
per  nos  approbari  viderint)  praemissa 
omnia  et  singula,  tamquam  ad  spiritualem 
profectum  eorumdem  sociorum  et  reliqui 
christiani  gregis  opportuna  ,  apostolica 
auctoritate,  tenore  praesentium,  ex  certa 
scientia  approbamus,  confirmanius  et  be- 
nedicimus,  ac  perpetuae  firmitatis  muni- 
niine  roboramus;  ipsosque  socios  sub 
nostra  et  huius  sanctae  Sedis  Apostolicae 
protcctione  suscipimus,  eis  nihilominus 
concedentes  quod  particulares  inter  eos 
constitutiones,  quas  ad  Sociefatis  huius- 
niodi  lìneni  et  lesu  Christi  Domini  nostri 
gioriam  ac  proximi  utilitatem  conformes 
esse  iudicaverint,  condere  libere  et  licite 
valeant. 

§  45.  Non  obstantibus  generalis  concilii  ciansuiae  de- 
et  felicis  recordationis  Gregorii  Papae  X,  "«""'"■ 
pracdecessoris  nostri ,  ac  quibusvis   aliis 
constitutionibus  et  ordinationibus  aposto- 
licis  ceterisque  contrariis  quibuscumque. 

§  16.  Volumus  autem  quod  in  Societate    Numoms  so- 
huiusmodi  usque  ad  numerum  sexaginta  """"■• 
personarum,  formulam  vivendi  huiusmodi 
profiteri  cupienlium,  et  non  ultra,  admitti 
et  Societati  praefatae  aggregar!  dumtaxat 
valeant. 

Nulli  ergo  ctc.  Si  quis  etc. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Marcum, 
anno  Incarnationis   dominicae  millesimo 
quingentesimo  quadragesimo,  v  kalendas 
octobris,  pontificatus  nostri  anno  vi. 
Dal.  die  27  sept.  1540,  pontif.  anno  vi. 


XXXIV. 


Approbalio  confraternitatis  nuper  in  Urbe 
institutae,  ad  paiiperes  orphanos  pie 
educandos  bonisque  artibus  instruen- 
dos  ,  eixisque  erectio  in  archiconfraler- 


An.  C.  15M  PA.ULUS 

nitatem,  cumprivilegiorum  elargitionc, 
iurisdiclioneque  S.  fì.  E.  cardinalis  cins 
protcctoris  ad  eiusdem  lites  et  causas 
cognoscendas. 

Paulus  episcopus  servns  servorum  Dei , 
ad  perpetnam  rei  memoriam. 

Altitudo  divinae  providenliae,  nuUis 
ProffiDiium.  praescripla  limilibus  nullisque  terininis 
coniprehensa,  coclestia  pariter  et  terre- 
stria  inscrutabili  ratione  disponit,  et  mor- 
talium  mentes  ad  ea  carilatis  opera  exer- 
cendum  frequenter  excitat,  per  quae  ipsi 
Deo  acceptiorcs  reddantur,  et  pauperum 
aliarumque  miserabilium  personarum  , 
praesertim  pueroriim  et  puellarum  pa- 
rentibus  orbatoruni,  per  Urbein  bine  inde 
vagantium ,  quos  fames  cruciat,  et  rerum 
omnium  egestas  consumit ,  necessitatibus 
succurratur,  desiderataque  plurimuiii  sa- 
lusproveniatanimarum.  Undcnos,  quibus, 
meritis  licet  imparibus,  universalis  Eccie- 
siae  regimen  eadem  est  providenlia  crc- 
dituni ,  iis ,  quae  propterea  facta  luisse 
comperimus,  ut  Arma  perpetuo  et  illibata 
permaneant,  apostolici  muniminis  libenter 
adiicimus  firmitateui,"  et  singulorum  fide- 
delium,  praeserlim  curialium  nostroruni, 
vota,'  quae  ad  id  pertinere  noscuntur,  pii 
patris  affectione  prosequiniur,  et,  ut  optatos 
sortiantur  effectus,  opem  et  opcram,  quan- 
tum cum  Deo  possumus,  impendimus  effi- 
caces ,  et  fideles  ipsos  ad  opportuna  iis 
suffragia  exhibendum  quibusdam  quasi 
allectivis  muneribus,  indulgentiis  videlicel 
et  remissionibus ,  invitamus  ut  per  lem- 
poralia  bona,  quae  erogaverint,  praemia 
consequantur  salutis  aeternae. 
§  1 .  Dudum,  sicut  nobis  innotuit,  non- 
Coiirraiornìias  nulli  probatae  vitae  curiales,  caritate,  om- 
pieque  educan-  nmni  suprcma  \irtute ,  cu'ca  pueros  et 
dumorpiKuiosin  pucUas  orpliauos  pauperesque  et  misera- 

Uibo    a    CUI  il-  i  '  f       f  \ 

libus   instiiuia  bilcs  pcrsouas,  pudendas  et  miirmas,  quas 

'""•  Redemplor  nostcr  potissime  commendavi! , 

moli ,  pie  attendentes  quod  in  Romana 


ni  pp.  307      Ad.  c.  ibU 

Curia,  quae  maxime  forensium  et  igno- 
torum  numero  frequenlatui-,  quampluros 
pueii  pauperes  parenlibus  orbali ,  clari- 
tate  ingenii  praediti  ac  dociles  et  idonei 
reperiebanlur  ut  de  magno  illorum,  tain 
in  sacrae  paginae  quam  utriusque  iuris  et 
aliis  scienliis  ac  diversis  exercitiis,  profe- 
ctu,  si  eis  ad  onera  et  impensas,  ratione 
studiorum  et  exercitioruni  huiusmodi  in- 
cumbentia,  supportanda  sulTicerent,  spes 
certa  verisimiliter  conciperetur:  cupien- 
tesque  praemissis  et  aliis  in  dieta  Curia 
necessitatibus  et  caritatis  operibus  provi- 
dere,  ac  quod  provisio  huiusmodi  perpetuo 
duraret  alque  vigeret,  convocatis  ad  id 
quampluribus  aliis  curialibus  et  civibus 
Iiomanis,  societatem  inter  se  inierunt,  et 
quamplures  parentibus  orbatos  ac  egenos 
pueros  et  puellas,  bine  inde  per  Urbem 
dispersas,  ac  ostiatim  victum  quaerentes, 
in  unum,  in  certo  ad  id  deputato  loco, 
convenerunt,  et  eorum  expensis  ac  aliis 
christifideliiun  piis  eleemosynis  eisdem 
pucris,  ut  a  malo  retraherentur  bonisque 
moribus  imbuerentur  et  virtutibus  orna- 
rentur,  de  providis  gubernatoribus  et  mi- 
nistrisl  acvictu,  vestitu  et  aliis  necessariis 
providere  curarunt.  Necnon  confraterni- 
tatem,  in  qua  vigintiquatuor  et  ultra,  quo- 
rum aliqui  S.R.  E.  cardinales  et  episcopi 
ac  alii  praelati,  aliqui  eiusdem  Curiae  of- 
ficiales  et  aliqui  curiales,  etiam  cives  Ro- 
mani, existunt,  instituerunt. 

§  2.  Nos  igitur ,  gratias  Deo  agentes  Quae  ab  isio 
quod  nostro  tempore  a  dictis  curialibus  p°"b''aur  "'' 
tanta  necessaria  caritatis  opera  in  ipsa 
urbe  coeperint  exerceri^  cupientes  ut  ea 
perpetuo  frequcntenlur,  et  illis  confralres 
huiusmodi  animo  hilari  insistant,  confra- 
lres praedictos  eorumque  singulos  qui- 
busvis  excommunicalionis,  suspensionis  et 
interdicli  aliis{|ue  ecclesiasticis  sentenliis, 
censuris  et  poenis,  a  iure  vel  ab  homine, 
quavis  occasione  voi  causa  latis,  si  quibus 
quomodolibet  innodati  existunt,  ad  elTe- 

1  Magislris  loco  ministris  legit  Ciierub.  (n.  t.}. 


El  ile  noTù 
sliluiliir. 


An    C.  IS41        308  BULLARIUM 

ctum  praesentium  dumtaxat  conscquen- 
dum,  hanim  serie  absolventes  et  absoliitos 
foro  censenles;  nccnon  fructuum  ,  redili- 
tiium  et  proventuum  dictae  confraterni- 
tatis  veruni  anmuini  valorem  praesentibus 
prò  expressis  habenfes,  ipsorum  confra- 
trum  supplicatidiiibiis  in  hac  parte  incli- 
nati, institutionem  confraternitatis  lìiiius- 
niodi  ac  quaecinnqiie  statata  et  ordina- 
tioncs  per  eosdemconfratres  edita,  aucto- 
ritate  apostolica,  tenore  praesentium,  ex 
certa  nostra  scientia  approbamus  et  con- 
firmamus ,  supplentes  omnes  et  singulos 
iuris  et  facti  defectus,  si  qui  forsan  inter- 
venerint  in  eisdem. 

§  .S.  Ipsamque  confraternitntcm,  sub 
Beatac  Mariae  Visitationis  Orpbanoruni 
seu  alia ,  de  qua  eisdem  confratribus  vi- 
debifur,  invocatione,  prò  tot  confialribus 
seu  utriusque  sexus  personis,  quot  eani 
ingredi  voluerint,  de  novo  erigimus  et  in- 
stituimus. 

§  A.  Illamque  in  archiconfraternitaleni 

In  arciiicon-  caputquc  oninium    aliarum   conlVaterni- 

rigiiur.  tatuni  achospitalium,  etauorum  quorum- 

libet    locorum    eorumdem    orpbanorum 

puerorum  et  puellarum  ubilibet  institu- 

tarum  et  instituendarura  confraternitatum, 

ac  erectorum  et  erigendorum  hospitaliuni 

ac  locorum  puerorum  el  puellarum  hu- 

iusniodi,  auctoritate  et  tenore  ac  scientia 

praedictis  I,  immediate  subiicimus,  ol  faci- 

mus  membra  ab  archiconfraternitate  liu- 

iusmodi  dependentia.  Ita  quod  confraler- 

nitates  et  hospitalia  ac  loca  illis  subiecta 

et  ab  eis  dependentia  huiusmodi   ipsam 

confraternilatem  uli  eorum  superiorem  in 

aliquo  saltem  roverentiali  obedienlia  sin- 

eulis  annis  recomoscere  teneantur. 

§  5.  Necnon  archiconfraternitatis  con- 

iJuigenule  '-  fi'atribus,  ccclesiae,  bospitalibus,  domibus 

lioruro  inroium  et  monastcriìs  praedictis,  illorumque  ad- 

diciT  'ir'chi- ministratoribus ,   gubernatoribus,   recto- 

coDfraternii.  e-  j.jijus,  occonomis,  lamiliaribus,  ministris, 

conceduniur.     pueris  ct  pueUis  ac  alus  personis  m  eis 

1  Deestforte  erigimus  acei  immediate  etc.  (r.  t.). 


ROMANl'M  Àn.  C.  1S4I 

prò  tempore  existentibus ,  seu  aliquam 
curam  de  archiconfraternitate,  confratri- 
bus, ecclesia,  bospitalibus,  domibus  et 
monasteriis  ac  illorum  fabrica  habentibus, 
necnon  personis  inibi  prò  tempore  dece- 
dentibus  seu  de  bonis  suis  prò  dictis  ope- 
ribus  aliquid  relinquentibus,  quod  omni- 
bus ct  singulis  privilegiis,  exemptionibus, 
libertatibus,  immunitatibus,  indulgeutiis, 
eliam  plenariis,  et  peccalorum  remissio- 
nibus  ac  aliis  gratiis  spiritualibus  et  tem- 
jioralibus,  Imagini  Sancii  Salvatoris  ad 
Sancta  Sanctorum,  ac  Caritatis,  archihos- 
pitali  Sancti  lacobi,  et  bospitali  Sancii  Spi- 
ritus  in  Saxia,  ac  Corporis  Christi,  et  Sa- 
cramenti, ac  Campi  Sancti  et  aliis  confra- 
triluis  confraternitatum  de  dieta  urbe  , 
necnon  eisdem  Imagini,  et  arcbihospitali 
Sancii  lacobi,  et  hospilali  Sancti  Spiritus, 
ac  Campo  Sancto,  necnon  fabricae  basi- 
licae  Principis  Apostolorum  de  eadem 
urbe,  illiusque  deputalis,  eorumque,  nec- 
non Beatae  Mariae  de  Populo,  et  Consola- 
tionis,  ac  Sancti  Ioannis  Florentinorum 
aliisque  eiusdem  urbis  ecclesiis,  ac  illa  et 
illas  visilanlibus  vel  eis  benefacicntibus, 
eorumque  administratoribus,  guardianis, 
rectoribus,  lamiliaribus ,  oeconomis,  gu- 
bernatoribus ct  aliis  personis  similem  cu- 
ram in  eis  sumenlibus,  ac  pauperibus  et 
infirmis  eorum ,  etiam  per  nos  et  quos- 
cumque  Romanos  Ponlifices  praedeces- 
sores  et  successores  nostros  ac  Sedem 
eamdem  concessis  el  concedendis,  el  qui- 
bus  illi,  illae  el  illa  uluntur,  potiunlur  el 
gaudenl,  ac  uti,  potiri  el  gaudere  polerunt 
quomodolibel  in  futiniun,  arcbiconfra- 
ternitas  Beatae  Jlariae  Visitationis  Orpba- 
norum illiusque  confratres,  ecclesia,  ho.«- 
pitalis  ,  domus  et  monasteria,  administra- 
tores,  rectores ,  servitores,  familiares, 
ministri,  oeconomi  el  gubernatores  huius- 
modi, aliaeque  personae  similem  curam 
inibi  sumentcs  ac  illa  visitantes  vel  eis 
benefacienles ,    ex    nune   in    perpeluum 


An.  C.  1541 


Celebr.inliljiis 
in  eiu8  ercle'ia 
Min  iliiliir  in- 
(tulL:cn:ia. 


Eleemosjnas 
rccipiendi  et 
quiierciiili  fa- 
ciillas  ruiicedì- 
lur  ; 


PAULUS 

ulantur,  potiantur  et  gaudeant ,  ac  uti , 
potiri  et  gaudere  libere  et  licite  valeant  in 
omnibus  et  per  omnia,  perinde  ac  si  eis- 
dem  arcbiconlpternilati  Bcalao  Mariac 
Visitationis  Orplianorum  confralribus,  ec- 
clesiae,  hospitalibus,  gubernatoribiis  et 
aliis  personis,  ac  illa  visitantibus  et  bene- 
facientibus  prò  tempore,  specialiter  et  ex- 
presse concessa  fuissent  ac  in  futiirum 
concederentur. 

§  6.  Necnon  quibusvis  presbyleris,  tam 
religiosis  quam  saecularibus,  qui  in  ipsa 
ecclesia  quocumque  anni  tempore  cele- 
braverint,  et  proanimabus  cliristifidelium, 
qui  in  cantate  Dei  dcccsserint,  ac  prò  qui- 
bus  iidem  presbyteri  ibi  celebraverint  aut 
celel)rari  fecerint  ac  oi'averint,  easdem 
indulgculias  et  peccatorum  remissiones, 
quae  celebrantibus  prò  defunctis  in  cap- 
pella Scala  Coeli  nuncupala,  monasterii 
Trium  Fontium  extra  muros  eiusdcm  urbis, 
aut  in  cappella  inPraesepe  Domini,  sita  in 
ecclesia  eiusdem  Beatae  Mariae  Maioris 
de  dieta  urbe,  et  animabus,  prò  quibu^ 
inibi  celebralur  et  oratur,  concedimus  el 
indulgemus  l,  gratias,  privilegia,  indulta, 
exemptiones,  immunitates,  libertates  el 
alias  concessiones  ac  remissiones,  ad 
illos,  illas  et  illa  extendimus  et  proro- 
gamus  ac  anipliamus.  Et  quod  adniini- 
stratores,  rectores,  servitores,  familiare:^, 
ministri,  oeconomi  et  gubernalores  bu- 
iusmodi,  indulgentias,  privilegia,  indulta, 
exemptiones  ,  immunitates  ,  libertates  el 
alias  concessiones  ac  remissiones  buius- 
modi,  ac  dies  et  festa,  in  qnibus  et  causas 
propterquas  illas  consequi  debeant,  ad  eo- 
rum  beneplacitum  publicari  facere. 

§  7.  Necnon  eleemosynas  ecclesiae,  hos- 
pitalibus, domibus  et  monasteriis  erigen- 
dis  ac  pueris  et  puellis  praelalis  conce- 
dendas,  recipere,  et  ad  illas  l'eciiiienda  > 
et  quaerendas,  ac  indulgentias  buiusmoiìi 
publicandas  per  diclam  urbem  seu  alibi 
quaestores  seu  quascumipie  alias  perso- 

1  Cherub.  addit  ipsasque  iiìdulyenliiis  (r.    t.). 


Sliil;il.ii;uo  cnn- 
(lenili  pio  re- 
gimine oppar- 
lun.1  ; 


HI  PP.  309       An.  C.  1S41 

nas,  dioeccsani  loci  aut  cuiusvis  alterius 
licentia  desuper  minime  requisita,  depu- 
tare et  mittere. 

§  8.  Necnon  quaecumque  statula  et  or- 
dinationes  licita  et  honcsla,  tam  circa  re- 
gimen  et  tranquillum  statura  ecclesiae, 
hospitalium,  domorum  et  monasteriorum 
praedictorum  divinorumque  celebratio- 
nem ,  quam  nunieruin ,  qualitates  ac 
aetatera  puerorum  el  puellaniHi,  cappella- 
norum  et  confratrum  ac  ministiorum , 
rectorum,  oeconomorum,  gubernatorum 
et  familiarium  praedictorum,  illorumciue 
personasac  ornamenta  et  bona  mobiliaci 
immobilia  illorum,  eorumque  administra- 
tionem  etaliapraemissa  concernentia,  con- 
dere,  alterare,  mutare  ac  de  novo  edere  el 
pereosbactenuslacta  reformare,  qua3,posl- 
quam  condita,  alterata  et  mutata  ac  edita 
et  reforniata  fuerint,  eo  ipso  dieta  aposto- 
lica auctoritate  confìrmata  sint  et  esse  ccn- 
seantur  ;  ac  quascumque  pocnas  in  con- 
travenientes  apponere. 

§  9.  Ouod(pie  prò  tempore  existentes 
arcbiconfraternitatis  Beatae  Mariae  Visi- 
tationis Orpbanorum  huiusmodi  confra- 
trcs,  administratores,  rectores,  servito- 
res, familiares,  ministri,  oeconomi  et 
gubernalores  praefati  ac  quilibet  mini- 
ster  seu  oflicialis  aut  persona  ecclesiae , 
hospitalium,  domorum  el  monasteriorum 
erigendorum  huiusmodi,  ipsiquc  pueri 
et  puellae  quemcumque  presbyterum  sae- 
cvdarem  vel  cuiusvis  Ordinum  regularem 
in  suum  possint  eligere  confessorem,  qui 
eos  et  eorum  quemlibet  a  quibusvis  casi- 
bus,  etiam  quantumcumque  gravibus,  ac 
eliam  in  forma  quinlerni  Cancellariae 
Apostolicae  et  diclis  lilcris  expressis,  ab- 
solvere;  ac  confessionale  et  altare  porta- 
tile ,  iuxla  formani  et  literas  praedictas, 
liabere  valeant,  licentiam  et  facultatem 
concedimus  el  indulgemus. 

§  10.  Et  ut  confralres  arcliiconfraler- 
nilalis  Bcalac  Mariae  VisilalionisOrphano- 


Cnnfcssnrf  m 
finoqtio   eligen- 


qiie  et  iiitliccni 
cuisariini      a 
cliiconfratern 
Uilis    eli 


An.  C.  Ibdl        310  BULLARIU5I 

Proieciorcm-  rum  liuiusmodì  ab  indebitis  molestiis  re- 
7-  leventur,  unum  ex  S.  R.  E.  cardinalibus, 
rendi'"  quem  ipsi  conlVatros  ad  id  duxerint  no- 
minandum  seu  cligendum,  in  eorum  pro- 
tectorem  ac  iudicem  ordinarium  perpe- 
tuum,  coram  quo  seu  ab  eo  deputando 
quaevis,  tam  civilesetcriminales  acniixtao, 
causae  postbac  contra  confraternitalem 
illiusque  administratores,  rectores,  con- 
fralres,  scrvilores,  familiares ,  ministros, 
oeconomos,  gubernalores,  cappellanos,  of- 
fìciales  ac  pueros  et  puellas  ac  personas 
praefatas,  super  bonis  et  rebus,  cuius- 
cumque  qualilati?  existentibus,  ad  eas  per- 
finentibus,  inolao  et  prò  tempore  moven- 
dae,  iuxta  ordinariam  iurisdictionem  seu 
lacultalem  Curiae  causarum  CamcraeApo- 
stoHcae  generali  auditori  altributam,  cuni 
omnibus  et  singulis  eorum  dependenlibus, 
annexis  et  connexis  ac  incidentibus,  co- 
gnoscere  et  fine  debito  terminare  debeant , 
constituimus  et  deputamus. 

§  il.  Ipsique  prò  tempore  prolectori, 
Qui  sommarie  per  sc  vcl  alium  seu  alios  quoscumque , 

etc.  eas  co=no-  .  .  . 

scali  quorum   intererit    aut  mteresse  poteri! , 

tam  in  dieta  Curia  quam  extra  eam,  per 
edictum  publicum,  constito  sibi  sumniaric 
de  non  tuto  accessu ,  ac  quibusvis  etiam 
eiusdem  Curiae  iudicibus  et  personis  qui- 
busvis et  quoties  opus  fueril,  sub  sen- 
tentiis,  censuris  et  poenis  ecclesiasticis, 
ac  etiam  pecuniariis  ,  de  quibus  eidem 
-■  protectori  videbitur,  inbibendi;  ac,  in  even- 
tum  non  paritionis,  ad  declarationem  in- 
cursus censurarum  et  poenarum  buins- 
modi,  illarumque  aggravationem  ac  alias, 
iuxta  stylum  et  morem  dicti  auditoris  in 
similibus  servari  solitum,  procedendi;  ac 
sententias  executioni  debilae  demandandi 
seu  demandari  faciendi  ;  contradictores 
quoslibet  et  rebelles  per  censuras  et 
poenas  ccclesiasticas  ac  etiam  pecunia- 
rias  et  alia  iuris  opportuna  remedia,  ap- 
pellatione  postposita ,  corapescendi  ;  ac 
etiam  ad  hoc,  si  opus  fuerit,  auxilium 


ROJUXL'M  Ali.  C.  iBdl 

brachii  saecularis  invocandi;  omniaque  et 
singula  alia  in  praemissis  et  circa  oa  ne- 
cessaria seu  quomodolibet  opportuna  fa- 
ciendi et  exequendi  plenam  et  liberara 
licentiam  et  facultatem  etiam  concedimus. 

§  12.  Necnon  quod  qui  administratores,  Pei'onnsque 
gubernatores,  rectores,  oeconomi,  servi- r,aiprniiaiìs  ei 
tores  ,  familiares  ,  ministri  et  confratres  j'"'ri,'i|,''''u'Hsd'ìI 
arcbiconfraternitatis  Beatae  Mariae  Visita-  ''''"'«    «""'- 

plos    corrìjjat. 

tionis  Orphanorum  huiusmodi ,  illiusque 
ac  dictae  ecclesiae  cappellani  seu  officiales 
officia  sua  aclu  excercentes  extiterint, 
durante  eorum  officio,  a  quorumcumque 
ordinario™ m  locorum  eorumque  vica- 
riorum  et  officialiuiu  iurisdictione ,  cor- 
rcctione ,  visitatione  et  potestate  penitus 
ctomiiino  exempti  et  soli  eidem  protectori 
prò  tempore  existenti  seu  Sedi  praedictae 
subiecti  existant ,  eorumque  correctioni 
et  punitioni  subiaceanl ,  statuimus  et  or- 
dinamus. 

§  13.  Quodque  praemissa  omnia  et  sin-  ciau^uiapne- 
gula  de  subreptionis,  obreptionis  et  nul- 
litatis  vitio  seu  intentionis  defectu  ,  etiam 
ex  eo  quod  ea,  quae  super  praemissis 
gesta  fuerunt  et  emanarunt,  plenarie  ex- 
pressa seu  prout  existunl  narrata  minime 
fuerunt,  seu  quovis  alio  praetextu,  occa- 
sione vel  causa,  notari  vel  impugnari 
aut  in  aliijuo  annuìlari  vel  alterari  non 
possint,  neque  notata  seu  impugnata,  an- 
nullata aut  alterata  censeantur,  sed  va- 
lida et  efficacia  existant,  ac  si  exprimenda 
de  necessitate  de  verbo  ad  verbum  inserta 
fuissent.  Quodque  praesentes  literae  sub 
quibusvis  revocationibus,  suspensionibus, 
modificationibus,  limitationibus ,  restitu- 
tionibus,  repositionibus  et  exceptionibus 
similium  literarum ,  gratiarum  et  indul- 
gentiarum ,  etiam  per  nos  et  successores 
nostros  Romanos  Pontifices  ac  Sedem 
praedictam  vel  eius  legatos,  ac  etiam  per 
roguias  Cancellariae  Apostolicae  prò  tem- 
pore factas,  ac  in  favorem  fabricae  basi- 
licae  Principis  Apostolorum  de  Urbe  et 


An.  e.  Ib41  PAULUS 

expeditionis  centra  infideles  nuUalomis 
comprehcndantur ,  sed  semper  ab  illis 
penitus  et  omnino  excepta  sint,  et  esse 
censeantnr  ;  ac  eisdem  praesentibus  per 
quasciimque  literas ,  etiam  quasvis  clau- 
siilas  generales  et  speciales,  etiam  dero- 
gatorias,  efflcaciores  et  insolitas,  ac  etiam 
irritantia  decreta,  sub  ([uacumque  verbo- 
rum  expressione,  in  se  continentes,  nulla- 
tenus  derogari  possit,  nec  derogatum  esse 
censeatur,  nisi  tenor  illarum  de  verbo  ad 
verbum,nihilomisso,insertus,etbmusmodi 
derogationes  consistorialiter  factae,  etiam 
per  trinas  distinctas  literas  eumdem  tc- 
norem  continentes ,  tribus  siniilibus  di- 
stinctis  vicibus,  administraloribus,  guber- 
natoribus,  rectoribus  et  oeconomis  prae- 
dictis  legitime  intimatae  et  insinuatae  fue- 
rint,  eorumque  ad  id  expressus  accedat 
assensus,  et  alitcr  factae  derogationes  ne- 
mini  suffragentur. 

§  14.  Sicque  per  quoscumque,  quavis 

ciausuiae  sub-  auctoritatc  fungentes,  iudices  et  personas, 
etiam  causarum  Palatii  Apostolici  audito- 
res,  sublata  eis  et  eorum  cuilibet  aliter 
iudicandi  et  interpretandi  facnllale  et  au- 
ctoritale ,  iudicari  etdefiniri  debere;  ir- 
rilum  quoque  et  inane,  si  secus  super  bis 
a  quoquam,  quavis  auctorilate,  scienter 
vel  ignoranter,  contigerit  attentari  decer- 
nimus. 

§  15.  Et  nibilominus,  de  omnipotentis 
Dei  misericordia  ac  beatorum  Petri  et 
Pauli  apostolorum  Eius  auctoritate  confisi , 
universis  et  singulis  utriusque  sexus  christi- 
fìdelibus  vere  poenitentibus  et  confessis 
seu  confitendi  propositum  habentibus, 
qui  in  Visilatione  eiusdem  BeataeMariae, 
seu  alio  per  eosdem  administratores,  gu- 
bernatores,  rectores  et  oeconomos  ad  id 
nominando ,  a  primis  vesperis  usque  ad 
occasum  solis  sequentis  diei,  parochialem 
ecclesiam  praedictam  devote  visitaverint, 
ac  prò  praemissis  operibus  manus  adiu- 
trices,  iuxta  eorum  arbitrium,  poiTexerint, 


Intiulgcnlia  vi- 
sitanlium  ec- 
clesiam. 


Ili  PP.  311        An.  C.  mi 

plenariam  omnium  peccatorum  suorum 
indulgenliam  ac  iubilaeum  et  remissio- 
nem  misericorditer  in  Domino  elargimur. 

S  16.  Quocirca  Curiae  causarum  Game-  ocpuiaiio  c- 
rae  Apostolicae  generali  auditori  et  dictae 
urbis  gubernatori  ac  vicario  nostro  in 
dieta  urbe  in  spiritualibus  prò  tempore 
existentibus,  neenon  universis  et  singulis 
venerabilibus  IValribus  nostris  arcbiepi- 
scopis  1  ac  dilectis  filiis  abbatibus  aliisque 
in  dignitate  ecclesiastica  constitutis  per- 
sonis,  nec  non  metropolitanarum  et  ca- 
thedralium  ecclesiarum  canonicis,  ac  di- 
ctorum  archiepiscoporum  et  episcoporum 
officialibus  ac  vicariis  in  spiritualibus 
generalibus  ubilibet  constitutis,  per  apo- 
stolica scripta  mandamus  quatenus  ipsi 
vel  duo  aut  aliquis  eorum,  per  se  vel 
alium  seu  alios,  praesentes  literas  et  in 
eis  contenta  quaecumque,  ubi  et  quando 
opus  fuerit,  et  quoties  prò  parte  prote- 
ctoris,  administratorum  ,  gubernatorum  , 
rcctorum,  oeconomoruni,  servitorum,  fa- 
miliarium ,  ministrorum ,  puerorum  et 
puellarum  ac  personarura  et  ofBcialiuni 
praedictorum  fuerint  requisiti,  solemniler 
publicantes,  eisque  in  praemissis  effìcacis 
defensionis  praesidio  assistentes,  faciant 
auctoritate  nostra  praemissa  omnia  et  sin- 
gula  firmiter  obsen-ari ,  ipsosque  prote- 
ctorem,  administratores,  gubernatores , 
rectores,  oeconomos,  servitores,  familia- 
res,  ministros,  pueros  et  puellas  ac  per- 
sonas et  ofliciales  illis  perpetuo  pacifice 
frui  et  gaudere,  non  permiltentes  eos  de- 
snper  per  coafraternitatem  presbytero- 
rum  huiusmodi  seu  dictos  presbyteros 
aut  quoscumqup  alios,  quavis  auctoritate 
fungentes,  quoinodolibet  indebite  mole- 
stari.  Contradictores  quoslibet  et  rebelles  • 
per  censuras  et  poenas  ecclesiasticas  ac 
etiam  pecuniarias,  eorum  arbitrio  mode- 
randas,  ac  alia  iuris  remedia,  appella- 
tione  postposita,  compescendo;  ac  legitimis 
super  iis  liabendis   servatis   processibus, 

1  Cherub.  adiungil  episcopis  (r.  t.). 


Oerogatio  con 
liarioruni. 


An.  C.  1S4I       312  Bl'LLARIUM 

ceiisuras  et  poenas  ipsas  ileralis  vÌlÌLus 
aggravando,  invocato  etiam  ad  hoc  auxilio 
hrachii  saecularis  huiusmodi. 

§  17.  Non  ohstantibus  priori  volunlate 
nostra  ac  aliis  praemissis,  ac  Lateranensis 
concini  novissime  celebrati  etc. 

Datimi  Romae  apud  Sancfnm  Petrum, 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
quingentosimo  quadragesimo  primo,  septi- 
mo  idus  februarii  ,  pontificatus  nostri 
anno  vi  *. 
Dat.  die  7  februarii  154.1,  pontif.  anno  vu. 


Causa   isliui 
conslitutioni5. 


XXXV. 

Excommunicationes  S.  Eleutheriì  nuncu- 
patas'  de  celerò  concedi  vel  publicarì 
prolììbet,  et  conccssas  annuUat. 

Paulus  Papa  IH,  motu  proprio,  etc. 

Licei  nuper  in  consistono  nostro  se- 
creto, de  fratrum  nostrorum  Consilio,  ad 
evitanda  scandala  et  abusus,  quae  ex  con- 
cessione et  publicatione  certariim  excom- 
municationum  S.  Eleutherii  nuncupata- 
rimi  in  diversis  mundi  partibus  exorie- 
bantur ,  huiusmodi  excommunicationes 
deinceps  minime  tieri  et  publicari  oni- 
nino  decreverimus  :  ac  propterea  dilectus 
t'rater  noster  Bartholomaeus,  presbyter 
cardinalis  Guidicionus ,  cui,  ratione  ec- 
clesia; Aprutinie,  cui  prsesse  dignoscitur, 
huiusmodi  excommunicationes  conceden- 
di  ~  competere  asserebatur,  ab  illarum  con- 
cessione, ut  decebat,  abstinuerit  et  absti- 
neat  de  praesenti  ;  nihilominus  (non  sine 
animi  nostri  displicentia)  accepimus  quod 
dilectus  fdius  Pompeius  Benenatus  de 
Piccolhominibus,  praepositus  S.  Eleuthe- 
l'ii,  sub  praetextu  quod  facultas  dictas  ex- 
communicationes concedendi,  ratione  prae- 
positurae  huiusmodi,  sibi  competa!,  illas 
passim,  ubique  locorum  et  Ibrsan  in  alma 

\  Legenduni  un/io  VII  (n.  t.).    2Clierub.  addii 

IMS  (r.    T.). 


ROMANl'M  An.  C.  tb41 

Urbe  co.icedere,  imprimere  et  publicare, 
licet  forsan  monitus,  non  desistil. 

§  1 .  Nos,  decretum  in  consistono  no-  Prohibuio  «- 
stro  matura  dcliheratione  factum  oninino  cetn"dtierpu"- 
effectum  sortiri  et  ab  omnibus  inviolabi- '''""''' """" 

ni(iiiìc;>tìonesS. 

liter  observari  volentes,  ac  omnes  et  sin-  Eìcaiuerii. 
gulas  excommunicationes  huiusmodi  hac- 
tenus  concessas  et  publicatas,  aut  in  fu- 
turum  contra  praesentium  tenorem,  quod 
absit,  forsan  concedendas  et  pubhcandas, 
nuUas  et  nullius  roboris  et  momenti  exi- 
stere,  nec  aliquos  illis  ligari  seu  quomo- 
dolibet  irretiri,  et  illis  nullam  fidem  adhi- 
beri  debere  decernentes. 

§  2.  Ac  tam  praefato  Pompeio  et  eius  comcaTenien- 
successoribus  praepositis  S.  Eleutherii  ho-  '"""  '""'"^''• 
iusmodi,  quam  aliis  quibuscumque ,  sub 
excommunicationislatae  sententiae  ac  pri- 
vationis  omnium  et  singulorum  beneficio- 
rum  et  decem  millium  ducalorum  auri 
Camerae  Aposlolicae  applicandoruni  poe- 
nis,  ne  deinceps  similes  excommunicatio- 
nes S.  Eleutherii  concedere  vel  publicare 
aut  publicari,  aut  imprimere  vel  imprimi 
facere,  seu  illis  quomodolibet  uti  audeant 
seu  praesumant  districtius  inhibentes. 

§  3.  Dilectoque  filio  Curiae  causarum  Execmores  i- 

/-1  4  .    T  1*  ì*.       .  slius    conslìla- 

Lamerac  Apostolica}  gencrah  auditori  com-  liouu. 
mittimus  et  mandamus  quatenus  decre- 
tum ac  inhibitionem  nostrani  huiusmodi 
ubique  locorum  publicet  et  publicari,  ac 
sub  praedictis  et  aliis,  eius  arbitrio  appli- 
candis  et  moderandis,  poenis,  tam  a  prae- 
fato Pompeio  et  successoribus  quam  aliis 
quibu>cumque  observari  mandet  et  faciat 
cum  elYectu,  cum  poteslate,  si  opusfuerit, 
tara  Pompeium  praefatum  et  successores, 
quam  alios  quoscumque,  quacumque  di- 
gnitate,  etiam  episcopali  vel  malori  aut 
mundanavel  alia  dignitate  fungentes,  sub 
poenis  praedictis,  etiam  ad  personaliter 
coniparendum  corani  eo,  si  sibi  videbitur, 
aut  alias  etiam  per  edictum  citandi;  ac  con- 
travenientes  et  rebelles,  ut  praefertur, 
niulctandi,  corrigendi  et  puniendi,  aliaque 


An.  C.  1541  PAULUS 

faciendi ,    gerendi  et  exercendi  in  piae- 
missis  et  circa  ea  necessaria  seu  quomo- 
dolibet  opportuna. 
§  é.  Non  obstantibus  quacumque  litis 

ciausuiae  ile-  pendontia,  super  facultate  hniusmodi  ex- 
rogaoriae.  communicalioncs  concedendi,  in  Romana 
Curia,  coram  praefato  aut  aliis  quibuscum- 
que  auditoribusseu  iudicibus,  inter  praefa- 
tos  cardinalem  et  praepositum,  aut  alios 
quoscumque,necnon  constitutionibusl  per 
quoscumqueRomanosPoutificespraedeces- 
sores  nostros  et  nos  ipsos  forsan  emanalis, 
roboratis  et  innovatis,  cum  quibusvis  clau- 
sulis,  etiam  derogatoriarum  derogatoriis, 
quibus  specialiter  et  expresse  derogamus, 
ceterisque  contrariis  quibuscumque. 
§  5.  Vohimus  insuper,  motu  et  scientia 

Sola  «ignaiura  similibus,  quod  pracsentis   nostri   motus 

proprii  sola  signatura  sufficiat  et  in  iudi- 

cio  et  exra  fìdem  faciat,  regula  contraria 

non  obstante. 

Placet,  et  ita  motu  proprio  mandamus.  A . 


sulGcìl. 


XXXVI. 

De  impetrationibus  beneficiorum  tamquam 
cerio  modo  vacantiutn. 

Sanctissimns  in  Christo  pater  et  dominns  noster 
dominas  Paulas  divina  providentia  Papa  ter- 
tias. 

Qui  in   crastino  assumptionis   suae  ad 

PoniifM  isie  summi  apostolatus   apicem,  cupiens  eo- 

peraii.mconsi.  j.^jj^-j  fj-g^ijii^ys  obviare,  ouì  viveutium  be- 

iraiiones  ijrne-  nelìcia ,  iUoruui  praesei'tim,  quibus,  aut 

eu'o'birni'lt'i'no  propter  senium  aut  propter  infirmitatem, 

Tivdi.teeiceifl- imminebat  vitae  periculum,  inipetrabant, 

rtses>e,  ^^^^  mj^  decedentibus,  tamquam  collitigan- 

tes  in  illorum  iuribus  facilius  subrogaren- 

tur ,  per  quamdam  eius  constitutionem, 

inter  alia,   voluil  ut  deinceps  nuUus,  in 

iure,  vel  ad  ius ,  in  beneficio  defuncti , 

quod  ilio    vivente  in  casibus  praemissis 

vel  similibus  impetravit,  aliquo  modo  sub- 

rogetur,  ac  subrogatio  et  gratia  si  neutri, 

1  Cherub.  ronslilnlioìiibus  et  ordiimlinnibns 
apostolicis,  q'iibusiis  prhilegiis  et  consnetìidinH/iis 
per  quoscumque  eie.  (b.  t.). 

Bull.  Roìti.  Voi  VI.  40 


in  PP.  313       An.  C.  IbJil 

si  nulli  seu  novae  provisioni  aut  periiidc 
valere,  taliter  impetranti  nuUatcnus  suf- 
fragaretur;  quod  etiam  strictissime  obser- 
vari  mandavit  in  impetrationibus  benefi- 
ciorum  per  privationem  et  amotionem 
ex  (piibusvis  criminibus  et  excessibus  for- 
san perpetratis,  etiam  si  usque  ad  defini- 
tivamsententiam,  quae  tamen  in  rem  non 
Iransivisset   iudicatam ,  processum  foret. 

§  1.  Ac  per  alias  constitutiones  suas,    ei  per  aliai 
seu  Cancellariae  Apostolicae  reeulas,  vo-  consiiiunones 

,     .  .  ,•  •  1       ^-  SI  luil    ul    im- 

luit.  Statuii  et  oroinavit  quod  quicumque  pdr  mesbcne- 
beneficium  ecclesiasticum  ,  tunc  per  an- ^""  "''''"' p" 

^       ,  amium   posscs- 

num  immediate  praecedcntem  pacifice  sa  eiprimeiem 
possessum  et  quod  certo  modo  vacare  prae-  Jen^,-.''  °  ''*" 
tenderet,  ex  tunc  deinceps  impetraret,  no- 
men ,  gradum  et  nobilitatem  possessoris 
eiusdem  1,  ex  qua  dare  constare  posset 
quod  nullum  ipsi  possessori  in  dicto  be- 
neficio ius  compeleret,  causarum  2  in  hu- 
iusniodi  impetratione  exprimere  et  infra 
sex  menses  ipsum  possessorem  ad  iudi- 
cium  evocari  facere,  causamque  ex  nunc 
desuper,  infra  annum ,  usque  ad  senten- 
tiam  definitivam,  inclusive  prosequi  debe- 
ret  et  teneretur,  alioquin  impetratio  prae- 
dicta  et  quaecumque  inde  secuta  nullius 
existerent  firmitatis,  et  idem  impetrans  de 
damnis  et  interesse  possessorem  praedi- 
ctuin  propterea  contingentibus  ei  satisfa- 
ceret.  Et  si  possessorem  ipsum  iniuste, 
frivole  et  indebite  molestasse  repertus  exi- 
steret,  quinquaginta  florenos  auri  persol- 
vere  Camcrae  Apostolicte  csset  adstrictus, 
nec  aliud  quam  praemissae  vacationis  mo- 
dus, etiam  per  literas  si  neutri,  aut  sub- 
rogationis  vel  alias ,  sibi  quoad  boc  ut 
beneficium  buiusniodi  ea  vice  consequi 
vel  obtinere  valerci,  quomodolibet  suffra- 
garetur,  illudque  nullatenus  inantea  liti- 
giosum  propterea  censeretur. 

§  2.  Et  cui  fide  dignorum  relatione  in-     Nibiiominm 
notuit  quod,  huiusmodi  voluntate,  statuto  "'"H'  '"ip»''^- 

1      .     '  '  liani  Illa  bene- 

et  ordinatione  non  obstantibus,  multi,  cteca  ocia    lamqaam 
cupiditate  ducti,  ad  beneficia  ecclesiastica  "'\°  "'°iio  «- 

r  '  caHlia  etc.   Ua- 

1  P.  Malt.  addit  el  qnol  annis  iìlud  ipse  pos$e- 
dissei,  ac  speci/icalam  et  delerminalam,  ex  qua 
etc.  (r.  t.).    2  Catisam,  Cherub.  et  Matt.  (r.  t.). 


An.  C.  l'j/ll        314  BULLARIUM 

de  mal.,  b'c  ei-  per  alios,  etiam  quandocumque  multo  an- 

pressd  orieban-  ,         ,  ■  ■  ii    .         . 

lur.  tea  tempore  canonice  eis  collata  et  pos- 

sessa,  quos  valetudinarios  seii  senio  con- 
fectos  conspiciunt,  aut  alias  certo  modo 
cito  defuncluros  vel  eorum  beneficia  di- 
missuros  sperant,  improbe  ac  per  media 
illicita  aspirantes ,  hniusmodi  beneficia, 
tamquam  certo  modo  vacantia  et  absqiie 
alio  titillo  seii  minus  canonico  detenta,  a 
Sede  Apostolica  impetrabant,  et  illorum 
possessoribus  litem  super  dictis  beneficiis 
sic  possessi?  movebanl,  et  causas  buius- 
modi  contra  eoscommittifaciebant,  et  alias 
illos,  nunc  titiilos  fingendo,  nimc  crimina 
impingendo,  in  ipsis  beneficiis  inquieta- 
bant  et  molestabant,  nec  causas  ipsas 
(prout  etiam,  iuxta  constitutionem  prae- 
dictam,  tenebantur)  expediri  Tacere  cura- 
bant,  sed  in  longum  protraliebant,  expe- 
ctantes  obitum  dictorum  possessorum,  ut 
in  iure  eisdem  possessoribus  in  dictis  be- 
neficiis vel  ad  illa  competente  subroga- 
rentur.  Sicque  per  indirectum  eisdem  im- 
petrantibus  votum  captandae  mortis  dicto- 
rum possessorum  praebeliatur,  ipsique 
possessores  indebite  vexabantur  ac  labo- 
ribus  et  expeusis  fatigabantur;  et  saepe- 
numero  vexationem  buiusmodi  illicitis 
mediis  redimere  cogebanlur,  etquandoque 
destituii  seu  desperati,  in  anxietatem  du- 
cebantur,  eorumque  beneficia  resignare 
seu  permutare,  ac  etiam  illorum  collato- 
res ,  quominus  de  beneficiis,  per  obitum 
dictorum  possessorum  vacantibus,  et  pro- 
pter  lites  buiusmodi,  malitiose  et  fi-audo- 
lenter  motas  seu  confirtas,  libere  dispo- 
nere  et  sua  ordinaria  auctorilate  in  prae- 
missis  liti  possent,  impediebantur,  in  ani- 
niarum  ipsonim  imjìetrantium  periculum, 
et  dictoi'um  possessorum  gl'ave  praeiudi- 
cium  et  ordinariae  potestatis  buiusmodi 
collatorum  laesionem. 

§  3.  Attendens  maliliis  bomiiiuni  non 

Poniifci  i(i«o  gggg  indulaendum,  sed  potius  obviaudum, 

fnrmam  de   ce-  '^  i  f    •         i     ■ 

tero  leryandam  30  volcns  ipsoi'um  beneficia  oblmcntium 


ROMAN UM  An.  C.  IS'll 

quieti  et  securitati  providere,  constitulio-  in  impenaiio- 

,.  .  ,  j    .  nilms  beneficio- 

iiem  praedictam  innovando  et  ad  impe-  rum  poDìi; 
liantes  beneficia  illorum,  qui  aliquo  evi- 
denti impedimento  detinerentur,  quamvis 
senio  confecti  aut  infirmilate  detcnti  non 
l'orent,  exlendendo,  etiam  voluit,  statuii  et 
ordinavi!  quod  de  cetero  impetrantes  be- 
neficia ecclesiastica,  cuiuscumquequalita- 
lis,  perprivationem  etamolionem  vel  alias 
propter  commissa  excessus  et  crimina, 
vacantia  vel  vacatura,  in  supplicatione  de- 
super porrcela,  excessus  et  crimina  ipsa 
ac  eorum  qualitates,  necnon  modos  et  cau- 
sas tales ,  ex  quibus  de  iure  privatio  ipsa 
iucursa  aut  facienda  censeatur,  et  simi- 
liler  impetrantes,  etiam  per  modum  de- 
volutionis,  beneficia  tamquam  certo  modo 
vacantia  et  ab  aliis,  etiam  non  senio  con- 
i'ectis  nec  infìrmitate  aut  impedimento 
detentis,  tamquam  nullo  seu  minus  ca- 
nonico titulo  possessa,  modum  vacationis 
illorum  in  supplicatione  desuper  porrecta 
specifice  et  determinale  ac  dispositive  ex- 
primere  teneantur;  et  antequam  decretum 
citationis  a  indice,  cui  causa  commissa 
fuerit ,  per  se  vel  procuratorem  eorum 
petant,  coram  eo  iuramentum  quod  cre- 
dnnt  ea,  quae  sic  expresserunt,  vera  esse 
el  posse  ea  probare,  corporaliterpraestare, 
et  deinde  excessus  et  crimina  aut  modum 
vacationis  buiusmodi  proponere  et  dedu- 
cere, et  intra  odo  dies  observationem  ter- 
mini ad  arliculandum,  per  eum  vel  pro- 
curatorem suum,  suo  ordine  et  loco  (ita 
f[uod  si  ipse  terminus  sic  non  servetur, 
dicti  odo  dies,  post  observationem  ter- 
mini secundo  loco  servati ,  quicumque  is 
fuerit,  cucurrisse  censeantur)  factam,  im- 
mediate sequentes  }u^oba re;  necnon  ex  tunc 
infra  annum,  simililer  a  die  impetrationis 
eorum  computandum,  causam  contra  eos- 
dom  possessores,  usque  ad  definitivae 
sentcntiae  prolalionem,  inclusive  prosequi 
debeant  et  teneantur. 

§  h.  Quodque  impetrationes  de  benefi- 


An.  C.  1H/ll 


fAllLUS 


Et  impeiraiio-  ciis,  tamqviam  per  privationem  et  amotio- 
"  aiidas'ernù':-  neiTi  vel  alias  propler  commissa  exces- 
ia>  deeiarai;  ^^^^  ^^  crimina  vacaiitibus  vel  vacaturis, 
absque  causae  seu  causarum  pi-ivalionis 
et  amotionis  aut  excessuum  et  criminum 
vacationem  huiusmodi  causaiiiiiim,  nec- 
noii  lamquam  de  certo  modo  vacantibus, 
etiam  per  modum  devolutionis ,  absque 
modi  vacationisspecifica  expressione, etiam 
praetextu  quanimcumque  clausularum , 
quomodolibet  iniplicilarum  et  qiiantum- 
cumquepraegnantium,  etiam  quod  causae 
et  excessus  ac  crimina,  necnon  modi  va- 
cationum  huiusmodi,  in  literis  prò  expres- 
sis  habeantur  vel  etiam  dispositive  exprimi 
possint  disponentium,  in  supplicationibus 
insertarum,  eisdem  impetrantibus  nulla- 
tenussuffragentur;  et  quaecumque  subro- 
gationes  per  ipsos  impetrantes  de  bene- 
ficiis,  quae  etiam  cum  huiusmodi  expres- 
sione impetravciint,  tamquamliligiosis,  in 
iure  vel  ad  ius  eorum ,  quos  huiusmodi 
excessus  et  crimina  perpetrasse,  aut  quo- 
rum beneficia  per  devolutionem  aut  alias 
certo  modo  vacasse  narraverint ,  a  Sede 
Apostolica  vel  legatis  eius  quomodolibet 
inipetrandae  seu  etiam  motu  proprio  con- 
cedendae,  nisi  quod  impetrantes  excessus 
et  crimina  aut  modum  vacationis  huius- 
modi intra  dictos  dies  observationem  dicti 
termini  ad  articulandum  per  ipsos  impe- 
trantes aut  eorum  procuratores,  ut  prae- 
fertur,  non  aulem  per  eos  aut  ipsorum 
procuratores  factam  quoad  excludendos, 
post  dictos  dies  ipsos  impetrantes  a  pro- 
batione  excessuum  seu  criminum  aut 
modi  vacationis  praedictorum  nihil  ope- 
rari  volumus  contra  possessores  benefì- 
ciorum,  quae  impetraverint,  probaverint, 
etiam  si  alia  excessus  et  crimina ,  priva- 
tione  aut  privationis  declaralione  digna, 
etiam  ante  lapsum  dictorum  octo  dierum, 
probaverint,  nullius  sint  roboris  vel  mo- 
menti. Quodque  subrogationes  huiusmodi, 
si  iij  contra  quos  huiusmodi  impetrationes 


m  i-r.  315     An.  C.  ItiU 

fìent,  in  itinere  propler  id  suscepto,  quod 
post  excommunicationem  l  cilationis  , 
etiam  per  edictum  factac,  etiam  si  de  dicto- 
rum citatorum  notitiaaliter  non  apparucrit, 
propterea  attentum  2  praesumatur,  defun- 
cli  fiierint,  etiam  si  senes  aut  valetudinari! 
seu  impedili,  ut  praefertur,  non  extiterint, 
aut  eliam  ii,  contra  quos  huiusmodi  im- 
petrationes fiput,  morte  violenta  decesse- 
rint ,  licct  nullum  penitus  argumentum 
aut  nulla  coniectura  habita  fuerit  quod 
collitigansid  fecerit,  aut  de  tali  morte  cul- 
pabilis  seu  conscius  fuerit,  locum  non  ha- 
beant.  Et  si  post  lapsum  dicti  anni  vel 
etiam  eo  durante,  et  istis  octo  diebus,  post 
dicti  termini  ad  articulandum,  absque 
probatione  praedictorum  excessuum  seu 
criminum  aut  modi  vacationis  per  ipsos 
impetrantes  vel  eorum  procuratores  ob- 
servationem, elapsis,  contingat  possessores 
dictorum  beneficiorum  seu  aliquos  ex  eis 
decedere,  aut  eorum  beneficia  sim|)liciter 
vel  ex  causa  permutationis  aut  alias  quo- 
modolibet, in  Romana  Curia  vel  extra  eam, 
vacare,  non  censeantur  pi'opterea  bene- 
ficia ipsa  litigiosa,  de  huiusmodi  benefi- 
ciis  sic  vacantibus  provideri  et  aUas  libere 
disponi  possil  in  omnibus  et  per  omnia, 
ac  si  contra  dictos  possessores  ali(pia  lis 
modo  praemisso  mota  non  fuisset. 

§  5.  Et   nihilominus  inqietrantes  prae-    impcirrniìtni 
dicti  ad  ambita  beneficia  huiusmodi  ob- ^''"""J ''^^^1 
tinenda  censeantur   perpetuo   inhabiles ,  "''■ 
necnon  vexatae  parti  omnia  damna,   in- 
teresse et  expensas  persolvere  teneantur, 
ac  omnibus  et   singulis  beneficiis  eccle- 
siasticis  per  eosdcm  impetrantes  obtentis, 
se  triennio  suspensos   noverint.  Quibus, 
si  se  in  eis  propria  temeritate  iniecerint, 
ipso  iure  privali  sint,  ac  calumnioso  de 
periurio,  iuxta  canonicas  sancliones,  pu- 
nianlur.  Decernensnovas  provisiones  super 
impetralionibus   praedictis  prò  tempore, 
eliam    anteqnam    dicti  octo  dies   elapsi 
fuerint,  iis^  in  quorum  finorem  emanave- 

1  Execulionem,  MjU.  2  Atlcìdainm,  Cherub.  el 
Malt.  (b.  t.). 


An   C.  Ibdl       316  BULLARIUM 

rint  in  fraudem  huiusmodi  constilutionis, 
non  suffragar!.  Et  si  ii,  qui  impetrationes 
modo  praedicto  fecerint,  beneficia  sic  im- 
petrata resignaverint ,  quandocumque  id 
fecerint,  illos,  quibus  de  beneficiis  huius- 
modi per  resignationem  de  eis  factam  et 
admissam  provisum  fuerit,  praesenti  con- 
slitutioni  subiacere,  et  in  eodeni  statu,  in 
quo  dictus  resignans  tempore  huiusmodi 
resignationis  erat,  quoad  hoc  censeri  et 
esse. 
§  6.  Sicque  in  praemissis  omnibus  iu- 

Decreium  irri-  dicauduui  forc,  sublata,  etc;  irrilum  quo- 

Unt. 

que  etc. 

Placet,  publicetur  et  describatur.  A. 

Lecta  et  publicata  fuit  in  Cancellaria 
Apostolica  die  sabbali,  vigesimaseptima 
augusti  et  successive  undecima  decem- 
bris,  anno  millesimo  quingentesimo  qua- 
dragesimo primo. 
Pub.  die  11  (ieceni.  1541,  ponlif.  ;innoviu. 


ROMANUM 


An.  C.  IMi 


XXXVII. 


Innovatio  lilerarum  Bonifacii  PP.  Vili 
super  solutioìw  decimarum,  cum  decla- 
rationc  quod  de  dislributionibus  quoli- 
dianis  decima  etiam  solvi  debeat  i. 

Panlns  Papa  III,  ad  fataram  rei  memoriam. 

§  1.  Cum,  sicut  accepimus,  diversa  ca- 
c»usae  buius  pitula  cathcdralium  ac  collegiatarum  ec- 

CfDItilUtiOlliS.  ,        .  ,  ,         .  , 

clesiarum ,  sub  praetextu  quod  earum 
massae  seu  mensae  capitulares  distribu- 
tionibus  quotidianis  constent,  de  fruclibus 
et  reddilibus  certis  earumdemdecimas  prò 
tempore  impositas  solvere  differant,  in 
magnum  Camerae  Apostolicae  praeiudi- 
cium. 
§  2.  Nos,  attendentes  quod  felicis  recorda- 

1   Ex  Regest.  in  Archiv.  Vatic. 


tionis  Bonifacius  Papa  Vili  de  distributioni-    Deci.ratio  {d> 

1  •  !•        •      1       •  ,    •   ,    1  11        qua  in  rubrica). 

busquotidiams  decunam  solvi  debcre  decla- 
ravit ,  eiusdem  Bonifacii,  praedecessoris 
nostri,  vestigiis  inliaerentes,  niotu  proprio 
et  ex  certa  scientia  volumus,  decernimus 
et  declaramus  quod  quaecumquecapitula 
calliedralium  et  melropolitanarum  ac  col- 
legiatarum ecclesiarum  per  totamltaliam, 
etiam  in  regno  Siciliae,  consistentia,  de 
dislributionibus  quotidianis,  in  fructibus 
certis  consistentibus,  et  alias,  iuxla  formarn 
extravagantis  Bonifacii  praedecessoris  hu- 
iusmodi, solvere,  et  adid  per  censuras  ec- 
clesiasticas  et  alia  opportuna  iurisremedia, 
prò  decimis  penultimis  ac  ultimis  per 
nos  impositis  quam  in  futurum  imponen- 
dis,  cogi  et  compelli  debeant. 

§  3.  Non  obstantibus  apostolicis consti-  Derogaiiocon- 
futionibus  et  ordinationibus,  ac  iuramento, 
confìrmalione  apostolica  vel  quavis  fìr- 
milate  alia  roboratis  statutis  et  consuetu- 
dinibus,  privilegiis  quoque ,  indultis  ac 
literis  apostolicis  per  quoscumque  Roma- 
nos  Pontifices  praedecessores  nostros  ac 
nos  et  Sedem  Apostolicam  quomodohbet 
concessis,  confirniatiselinnovatis,  quibus, 
illorum  fenorcs,  causas  et  effectus  prae- 
sentibusprosulficienterexpressishabentes, 
harum  serie  specialiter  et  expresse  dero- 
gamns  ,  ceterisque  contrariis  quibus- 
cumque.  Nos  enini  ex  nunc  irritum  de- 
cernimus et  inane  quidquid  secus  super 
bis  a  quoquam,  quavis  auctoritate,  scienter 
vel  ignoranter  contigerit,  atlontari. 

§  4.    Et  insuper  volumus  et  dieta    apO-  Fides  Iransom- 

stolica  auctoritate  decernimus  quod  prae-  p'"""' 
sentium  transumptis,  manu  alicuius  notarii 
pultlici  subscriptis,  etc. 

Dalum  Romae  apud  Sanctum  Petrum, 
sub  annulo  Piscatoris,  die  xxvi  novembris 
MDXLi,  pontilicatus  nostri  anno  viii. 
Dal.  die  26  dee.  1541,  ponlif.  anno  vai. 


An.  C.  1542  PAULUS 

xxxvm. 

Spoli  a  ecclesiasticarum  personarum,  sine 
lesili  mento  aut  facvltate  testandi  dece- 
denlium,  rei  ultra  qiiantitatcm,  de  qua 
testavi  possunt,  disponenthim,  ad  Re- 
verendam  Cameram  Apostolicam  spe- 
ctant. 

Paulas  episcopus  servns  servornm  Dei, 
ad  perpetuam  rei  memcriam. 

Romani  Pontificis  providentia  circiim- 
Biordiuin.  specta ,  dubia,  quae  litium  dispendia  af- 
ferre  possent,  in  suae  declaralionis  arbi- 
trio tollit,  ac  desuper  slatiiit  et  ordinai, 
prout,  rerum  qualitate  pensata,  conspicit 
in  Domino  salubriter  expedire. 

§  1 .  Cum  itaque ,  sicut  accepimus  ,  a 
Csus»  huiu!  nonnullis  niniium  curiosis,  qui  iura  Ca- 

conslitulionis.  ^ 

merae  Apostolicae  usurpare,  ac  Cameram 
praefatam  illis  defraudare  vellent ,  in  du- 
bium  redigatur  an  res  e(.  bona ,  spolia 
nuncupata,  praelatorum,  etiam  pontificali 
vel  aba  malori  dignitate  fulgentium,  cete- 
rarumque  personarum  ecclesiasticarum, 
saeculariura  et  regularium,  tempore  obitus 
ipsorum  remanentia,  ex  eo  quod  Romano 
Pontifici  prò  tempore"  existenti  et  Came- 
rae  praefalae  reservala  fore  aliqua  gene- 
rali apostolica  constitutione  forsan  non 
caveatur,  ad  Cameram  praedictam  iure 
legitimo  spoetare  et  perlinere  debcant. 
§  2.  Nos ,  etsi  satis  evidenter  constet 
DeciarMio  quod  et    apparcat   praedecessorum   nostrorum 

spolia  persona-  '  '  r,         -^ 

rumecciesiasii- liomanorum   l'ontiiìcum  et  nostrani    m- 

carum    {de  qui-    i     i   •  •     .        .•  ,         i        .    , 

lus  in  rubrka)  «uDiam  uilentionem  et  voluntatem  semper 
speciani  ad  R.  fuisse    Ut   spolia    huiusmodi    ad    dictam 

tanieram   Apo-    ^  * 

sioiicam.  Cameram  et  non  ad  alios  spectarenl  et 
pertinerent,  et  quod  prò  eadem  Camera 
exigerentur  et  recuperarentur,  cum  prae- 
decessores  praefati  diversos  dictorum  spo- 
liorum,  ut  ad  Cameram  praedictajn  spe- 
ctantium  et  pertinentium ,  colleclores  et 
exactores  in  variis  provinciis  et  locis  de- 
putaverint  et  constituerint,  et  nos  deputa- 
verimus  et  constituerimus;  variae  quoque 


in  PP.  317       An.  e.  i8(i2 

iiterae  ab  eisdem  praedecessoribus  et  a 
nobis  super  exactione  aliquorum  eorum- 
dem  spoliorum,  in  quibus  spolia  buius- 
niodi  ad  praefatam  Cameram  spectare  ex- 
presse continebatur,  emanaverint,  ac  sem- 
per de  illis  dicti  praedecessores  per  ple- 
rasque  alias  literas,  tamquam  de  rebus  ad 
Cameram  praedictam  pertinentibus,  do- 
nando vel  transigendo,  aut  alias  diversi- 
mode  disposuerint,  et  nos  disposuerimus; 
necnon  ea,  ab  antiquissimo  tempore  citra, 
dictae  Camerae  nostrae  nomine  exacta  et 
inter  iura  ipsius  Camerae  connumerata 
fuerint  :  ne  tamen  praemissorum  veritas 
deprimi,  et  mendacium  desuper,  in  prae- 
falae Camerae  praeiudicium,  locum  sibi 
vindicare  valeant ,  atlendentes  quod  ini- 
quum  esset  si,  ex  Apostolicae  Sedis  beni- 
gnitate  vel  alia  rationabili  causa ,  ad  sin- 
gula  quaeque  loca  collectores  non  desti- 
nantur,  iura  ipsius  Camerae  propterea 
depereant,  dubium  huiusmodi  enucleare, 
ac  in  praemissis  opportune  providere  vo- 
lenles,  motu  proprio  et  ex  certa  nostra 
scientia ,  ac  de  apostolicae  polestatis  ple- 
nitudine, declaramus  res  et  bona  huius- 
modi, spolia,  ut  praefertur,  nuncupata,  in 
quibusvis  regnis  ac  dominiis ,  tam  citra 
quani  ultra  monles  et  maria  consistenza, 
quae  prò  tempore,  post  obitus  praelato- 
rum et  personarum  praediclarum,  quan- 
tumcumque  etiam,  ut  praefertur,  vel  alias 
quoinodolibet  qualificatarum,  etiam  car- 
dinalalus  honore  fulgentium,  qui,  nullo 
condito  testamento,  vel  absque  sullicienti 
facultate  ,  aut  ultra  (piantilalem ,  de  qua 
facullatem  habuerint,  condilo,  decesse- 
runt,  decedent,  remanserunl,  remanent 
et  remanebunt ,  etiam  quod  ad  illa  recu- 
perandum  aliqui  collectores  deputati  non 
fuerint,  ad  Cameram  Apostolicam  et  non 
ad  alios,  etiam  in  quibusvis  catliedralibus, 
etiam  metropolilanis,  et  collegiatis  ac  aliis 
ecclesiis,  monasleriis,  ceterisque  benefi- 
ciis  ecclesiaslicis,  cum  cura  et  sine  (  ura, 


debel. 


Ali.  C.  15ll2       318  BULLARIUM 

saecularibus  et  quorumvis  ordinum  regu- 
laribiis,iilciiniquequalificatis,  successore?, 
illaintitiihiin,  commondam,administratio- 
nem  et  alias  qiioinodolibet  prò  tempore  ob- 
tinentes,  etiani  si  ad  illa,  vigore  prioris  ti- 
tub,  iiis  regrediendi  sevi  accedendi  vel  in- 
grediendi  concessum  l'uerit ,  spedasse  el 
spedare,  illaque,tamquam  ad  ipsam  Ca- 
meram  spectantia,  perpetuo  colUgi  et  re- 
cuperari  potiiisse  et  posse,  afque  debere, 
ac  ita,  ut  praefertur,  eorumdem  praede- 
cessorum  et  nostram  intentionem  et  vobin- 
tateni  seniper  fuisso  fidem  facimus  et  at- 
lestannir  per  praesentes. 

§  3.  Decernentes  sic  et  non  abter  per 
lu  fi  non  quoscumque ,  tam  ordinaria  quam  dele- 
gata et  mixta  auctorilate  fungentes,  iu- 
dices  et  personas,  ubiqiie,  in  quacumque 
ins(antia,iudicari,  defmiri  et  decidi  debere, 
sublata  eis  et  eoruni  cuilibet  quavis  aiiler 
iudicandi ,  interpretandi  ac  decidendi  fa- 
cultate;  necnon  irritum  et  inane  quidquid 
secus  super  bis  a  quoquam,  quavis  auclo- 
ritate,  scienter  vel  ignoranter,  conligeril 
attenta  ri. 

§  4.  Quocirca  dilecto  filio  Guidoni  As- 
Exeri.ioiuni  canio  Sfortiac,  Sancii  Eustachii  diacono 
cardinali,  camerario  nostro,  eiusque  in 
camerariatus  officio  successoribus,  com- 
mittimus  et  mandamus  quatenus  exa- 
ctioni  et  recuperalioni  spoliorum  buius- 
modi  incumbant,  el  illa  adCameram  Apo- 
stolicam  pervenire,  ac  praemissa  ab  om- 
nibus inviolabiliter  observari  faciant,  nec 
permiUant  Canieram  ipsam  vel  eius  agen- 
tes  desuper  modo  aliquo  molestar! ,  im- 
pediri  vel  inquietari,  contradictores  etc. 
compescendo,  invocato  etiam  ad  hoc,  si 
opus  fuerit,  auxilio  bracbii  saecularis. 

§  5.  Non  obstanlibus  praemissis  et  qui- 

Cuniiaiiotum  busvis  apostolicis  ,  ac  in  provincialibus  et 

derogano.        syuodalibus    conciliis  editis,  generalibus 

vel  specialibus  constitutionibus  et  ordina- 

tionibus,   necnon  quarumcumque  eccle- 

siarum  et  moaasteriorum,  etiam  iuramen- 


depui.iiìo. 


ROMANtlM  An.  C.  Ib!l2 

to ,  confirmatione  apostolica  vel  quavis 
firmitate  alia  roboratis,  statutis  et  consue- 
tudinibus,  privilegiis  quoque,  indultis  et 
literis  apostolicis  quomodolibet  concessis, 
confirmatis  et  innovatis,  quihus,  illorum 
tenores  pracsentibus,  ac  si  de  verbo  ad 
verbum  insererentur,  prò  sufTicienter  ex- 
pressis  babentes,  bac  vice  dumtaxat,  illis 
alias  in  suo  robore  permansuris,  specia- 
liter  et  expresse  derogamus ,  ceterisque 
confrariis  quibuscumque;  aut  si  aliquibus, 
communiter  vel  divisim,  ab  Apostolica  sii 
Sede  indultuni  quod  interdici,  suspendi 
vel  excommimicari  non  possint  per  lite- 
ras  apostoiicas  non  facientes  plenam  et 
expressam  ac  de  verbo  ad  verbum  de  in- 
dulto buiusmodi  mentionem. 

§  6.  Yolumus  autem  quod  praesentes  li-    ius«io  puMi- 
terae  in  Cancellaria  ApostoUca  et  Camera  '^""''• 
praedicta  publicentur,  et  inter  constitutio- 
nes  extravagantes,  ad  pcrpetuam  rei  me- 
moriam  valiturae,  conscribantur.    Nulli 
ergo  etc. 

Datum  Romae  apud  S.  Petrum ,  anno    Rr distrano. 
Incarnationis  dominicae  millesimo  quin- 
gentesimo  quadragesimo  secundo,  tertio 
nonas  ianuarii ,  pontificatus  nostri  anno  viii. 

Anno  a  nalivitale  Domini  mdxlii,  die  Lu- 
nae,  vigesima  martii,  pi'aesentes  retroscri- 
ptae  literae  lectae  et  publicatae  fuerunt  in 
piena  Camera  Apostolica,  et  ex  maturo 
ipsius  decreto  registratae  in  libro  de  cu- 
ria etc. 

Leda  et   publicata  fuit  in  Cancellaria     Puuìc.iìo. 
Apostolica  die  xxiii  martii  mdxlii,   anno 
pontificatus  domini  nostri  viii. 
Dal.  die  3  ianu;iiii  1542,  pontif.  anno  vili. 


XXXIX. 

Inquisitorum  haereticae  pravitatis  fa- 
cìdlas  proeedendi  contra  omnes,  etiam 
rer/ìdares,  pracdicantes  aut  proponentes 
scandalosaspropositioncs,  et  a  fide  calholica 
discrepantcs. 

Paulus  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad  faturam  rei  memoriam. 
In  apostolici  culminis  specula,  divinae     ExorJium. 
gratiaemunere,  collocati,  nihil  magis  esse 


An.  C.  \\iUÌ  PAULl'S 

nostri  officii  duximus,  qiiam  setlulo  ac 
diligenter  omnia  circumspicere,  quae  ca- 
iholici  nobis  conimissi  gregis  custodiae  ac 
consenationi  conferant,  illamque  in  pri- 
mis curam  suscipere,  ut  quae  materiam 
scandali  praebere  possent,  penitus  succi- 
dantur,  ac  radicitus  extirpentur,  nec  ea 
usque  pullulare  sinantur. 

§  i .  Cum  itaque ,  sicut  accepimus,  in  no- 
Causae  huius  gtrae  Bononiae  ac   Mediolani   et    quam- 

ctinslilulionis.        ,       ,      ,  ,.._..  ....  .       . 

plurmiis  alus  Italiae  civitatibus  et  locis, 
nonnulli  saeculares,  ac  etiam  religiosi,  proe- 
textu  quorumdam  indultorum  ac  conces- 
sionum  seu  privilegiorumet  exemptionuni 
a  Sede  Apostolica  per  ipsos  obtentorum 
et  ab  inquisitoribus  haerelicae  pravitatis, 
in  eisdera  civitatibus  et  locis  per  Sedem 
Apostolicam  aut  illius  auctoritate  deputa- 
tis,  illorum  iurisdictione  exemptos  se  prae- 
tendentes,  varias  proposiliones  scandalo- 
sas  et  erroneas  ac  piarum  mentium  of- 
fensivas  et  quandoque  etiam  liaeresim 
sapientes,  ac  catholicae  fìdei  minus  con- 
sonas,  christianaeque  pietati  et  bonis  mo- 
ribus  minime  conforme? ,  publice  propo- 
nere  ac  dispulare  et  prò  viribus  suslinere, 
necnon  populis  praedicare,  non  sine  ma- 
gno christifidelium  animarum  periculo, 
ipsius([ue  fidei  detrimento  et  tolius  reli- 
gionis  opprobrio,  temere  audeant  et  prae- 
sumant. 
§  2.  Kos,  qui  desideranter  in  votis  geri- 
concesBio  fa-  mus  ut  fidcs  praefata  nostris  prosperetur 
cuUaiis  proce-  temporibus,  et  pravitas  hsereticadefinibus 

diMidi       conira  „  ,    f.  .       '  ,  , ,        i       .  •  i 

quoscumquce- fidelium  extu'petur,  attendentes  non  ideo 
guia.eseipri-   jj  Apostolica  Scdc  privilegia  et   exem- 

latos  privilegia-  r  re 

lo»,  non  lamen  ptioues  conccdi  solitas  cssc  ut  per  ea 
scandala  et  fidei  diminutio  generentur, 
sed  potius  ad  ea  toUendum  et  ipsam  fidem 
augendum;  volentesque,  ne  de  cetero,  per 
proposiliones  et  praedicationem  ~,  quod 
absit ,  animae  fidelium  prolabanlur ,  ob- 
viare,  et  ne ,  exemptionum  praedicfarum 
praetextu,  valeanttaliumpraesumptores  in 
eorum  tam  detestabili  temeritate  perdu- 

1   Cherub.  legit  per  propositiones  et  praedica- 
tioìtes  Ituiusmodiin  perdilionem,  tjuQii  eie.  (r.  t.). 


episcopos. 


,n  pp.  319     .\n,  e  \Wì 

rare,  eorumque  iniquilas  remaneat  impu- 
nita, morbo  huiusmodi  necessariam  adlii- 
bere  medelam,  motu  proprio  et  ex  nostra 
certa  scientia  volumus,  statuimus  et  or- 
dinamus  quod  inquisitores  praefati  in  tota 
Italia  et  insula  Cbii  deputati,  et  in  po- 
sterum  deputandi ,  centra  omnes  et  sin- 
gulos,   tara   saeculares  quam   religiosos, 
quorumvisOrdinum,  etiam  Mendicantium, 
professores,  cuiuscumque  sexus,  gradus, 
status,  conditionis^  dignitatis  et  prseemi- 
nentiae,  non  tamen  episcopalis,  existant , 
qui  propositiones  suspeclas,  scandalosas, 
periculosas ,  errores  continentes ,  haere- 
sim  sapientes ,  ac   alias   catholicae  fidei 
minus   consonas ,    christianaeque   pietati 
et  bonis  moribus  minime  conformes  hu- 
iusmodi, vel  earum  quaslibet  in  posterum 
asserere,  seu  publice  proponere  et  po- 
pulis praedicare  audeant  vel  praesumanl , 
iuxta  auctoritatem  et  potestatem  eis  in- 
quisitoribus  a  iure  aut  alias  quomodo- 
libet  traditam  et   concessam  ,   procedere 
etinquirere,  suamqueiurisdiclionera  exer- 
cere   debeant.  Necnon  eis   contra  illos, 
iuxta  praedictam  potestatem ,  ul  praefer- 
tur,  procedendi  et   inquirendi  et  iurisdi- 
ctionis  huiusmodi  exercendae  facultatem, 
quatenus  opus  sit,  eadem  auctoritate  de 
novo  concedimus. 

§  S.  Decernentes  praesentibus  nostris  cuusuiaepr»- 
literis,  nisi  per  signaturam  manu  nostra  "='"""'■ 
signatam,  minime  derogari  posse,  irritum- 
que  et  inane  quicquid  secus  super  bis  a 
quoquam,  quavis  auctoritate ,  scienter  vel 
ignoranter,  contigerit  atlentari. 

§  4.  Districtiusque  inhibentes  locorum  lussio  obedien- 
ordinariis,  sub  interdicti  ingressus  eccle-  2us.'"^"""'°"" 
siae  et  suspensionis  a  regimine  et  admi- 
nistratione  suarum  ecclesiarum ,  necnon 
civitatum  et  locorum  quorumlibct  dominis, 
gubernatoribus  et  rectorihus  et  aliis  qui- 
buscumque,  sub  excommunicationis  latae 
sententiae  ac  honorum  suorum  priva- 
tionis  poenis,  eo  ipso,  si  contra  fecerint , 
incurrendis,  ne  inquisitores  praefatos,quo- 


An    C.  ISW        o20  ELLLARIUM 

minus  centra  propositioiies  prael'atas  vel 
earum  quaslibct,  sub  indultorum,  conces- 
sionum ,  privilegiorum  et  exemplionum 
eorumdem  et  quovis  alio  praelextn,  asse- 
ren(es,proponeiiles  et  pracdicantes  huius- 
modi  procedere,  inquirere,  eorumque  iu- 
risdictionem  exercere  lilicre  possiiit  et  va- 
leant,  quovis  modo,  per  se  vel  alium  seu 
alios,  directe  vel  indirecte,  impedire  prae- 
sumant. 
§  5.  Non  obstanlibus  praemissis  et  apo- 
ciaujuiae  de-  stolicis ,  ac  in  provincialibus  et  synodalibus 
rogaioriae.  conciliis  cditìs,  gcncralibus  vel  specialibus 
constitutionibus  et  ordinationibus,  ueciion 
Ordinum  eorumdem,  iuramento,  confir- 
matione  apostolica  vel  quavis  firmitate 
alia  roboratis,  statutis  et  consueludinibus, 
privilegiis  quoque  et  exemptionibus  prae- 
dictis  quibusvis,  sub  quibuscumque  teno- 
ribus  et  formis  per  nos  et  Sedem  Apo- 
stolicam  concessis,  confirmatis  et  in- 
novati? ,  quibus,  ctsi,  prò  sufficienti  ilio- 
rum  derogai  ione,  de  illis  illoruniquc  totis 
tenoribus  specialis,  specifica  et  expressa, 
non  autem  per  clausulas  generales  idem 
importantes,  menilo  babenda  foret,  tenores 
liuiusmodi  prò  sufficienter  expressis  ba- 
bentcs ,  hac  vice  dumtaxat ,  illis  alias  in 
suo  robore  permansuris,  specialiter  et  ex- 
presse derogamus,  ceterisque  contrariis 
quibuscumque. 

Transumplorum        §  6.    Et  quia  difficile  fOFet  CtC.- 

Datum  Romae  apud  S.  Petrum ,  sub 
annulo  Piscatoris,  die  xiv  ianuarii,  mille- 
simo quingentesimo  quadragesimo  se- 
cundo,  pontificatus  nostri  anno  vili. 

Dal.  die  14  ian.   15i2,  poiilif.  anno  viii. 

XL. 

Comprobatio  gratiarum  ,  iurisdictiomim 
et  ììidullorittn  collcgii  fabricae  Beati 
Petri  principis  aposlolorum  de  Urbe , 
cnm  itìiorum  privilcfjiorum  concessione^ . 

Paolos  III,  ad  futuram  rei  memoriam. 
Dum  ad  universas   Urbis  basilicas   et 
orbis  ecclesias,  prò  iniuncto  nobis  desuper 

\  Hanc  biillam  iste  Pontifex  iterato  coiiHrmavit 
die  10  ianuarii  Ib^i?;  et  Paulus  IV  die  21  lunii  1555: 


R0M.\NUM 


An.  C.  Ib12 


£dei. 


apOStolicae   ServitUlis  officio,    Crebris  Vigi-    Basilica  Sancii 
...  ..  ,.  ,  Pelri    de    l'rbe 

iiis  et  assidms  studus  attendimus,  ad  sa-  diversis  Pomi- 
cram  praecipue  B.  Petri  apostoli  de  Urbe  ae''or.,ia"?u ''." 
basilicam ,  eo  libentius  nostrae  mentis 
oculos  convertimus ,  quod  basilica  ipsa 
in  nascentis  Ecclesiae  sancta  instilutione, 
ac  primorum  christianae  religionis  cle- 
ricorum  norma,  traditionibusque  et  sacris 
institutis,  ac  divinis  regulis  eloquiisque 
praemunita  extitit,  et  ab  eius  primaeva 
erectionc  variis  virtutum  mentis  semper 
resplenduit.  Quamobrem  nonnulli  Romani 
Ponlilìces  praedecessores  nostri  innu- 
nieris  basilicam  ipsam  privilegiis  et  digni- 
tatum  tilulis  decorarunt.  Unde  nos,  eo- 
rum  ducti  exemplo ,  decet  ut  basilicam 
ipsam  nostris  etiam  gratiarum  muneribus 
muniamus,  et  bis,  quae  prò  ipsius  basi- 
licae  augmento  ac  personarum  inibi  vota 
sua  exolvenlium  commoditate  processe- 
runt ,  ne  in  contentionis  scrupulum  la- 
bantur  ,  sed  firma  et  illibata  persistant , 
nostri  muniminis  adiicimus  firmitateni , 
ac  ut  dubia,  quae  in  privilegiis  et  gratiis 
ipsis  suboriri  possent,  nostrae  declara- 
tionis  adminiculo  seponantur ,  libenter 
consulimus,  ac  desuper  providemus,  prout 
in  Domino  conspicimus  salubriler  expe- 
dirc. 
§  1 .  Sane  nobis  nuper,  prò  parte  vene-    luiius  ii  prò 

,  ...  p     ,  '  ,  T-»  •      *   11       subvenlionc  f;i- 

rabiliuni  Iratrum  nostrorum  1^  rancisci  Ale-  bricae,  i.is  qui 
riensis,  Pauli  Nucerinensis ,  Petri  Aquen-  ^li^rei  lu'bve' 
sis  et  Philippi  Burui  S.  Sepulcri  episco-  nirci"  "^a  an- 

, .  "^  ,    .  .        .  num  a  die    su» 

porum  ,  ac  dilectorum  iiliorum  magistn  concession.,  ta- 
loannis  Baptistae  Cicadae,  notarli  nostri  et  ^"ssli^'"  ""' 
causarum  Ctimerae  Apostolicae  generalis 
auditoris,  necnon  Rapbaelis  de  Casalibus 
civis  Romani,  modernorum  fabricae  dictac 
basilicae  deputatorum  exbibita  petitio  con- 
tinebat  quod  nuper,  poslquam  felicis  re- 
cordationis  Julius  Papa  II ,  praedecessor 
noster,  qui  antea,  cum  ad  basilicae  prac- 

ideo  non  est  curandum  deintermediis  et  respective 
praecedentibus  suspensionibus  et  revocationibiis. 
Videre  tameii  est  const.  in  Ciementis  VH,  quae  in- 
cipit, .-Idmonel,  pag.  48  tiuius  tomi. 


An.  C.  iyi2 


Confesporem  e- 
ligendi,  qui  cer- 
lis  casibus  eos 
absolverei; 


Posleaqiic,  ut 
liuius  coures- 
Bionìs  ullranion- 
tnoT  cliani  fs- 
eent  partivìiics, 
dìctuni  Hiiuum 
ad  eius  bcue- 
placilum  [iro- 
rogaTìt,  el  rom- 
missariiim  cilra 
nionles  ad  iril- 
ligendum  ole- 
emosynas  de- 
puUiTil  ; 


rAl'I.US 

dictae  restaiirntionem  operarias  niiuin^ 
nppnsuisset ,  cognoscens  fabricam  huius- 
modi,  absque  piis  et  largis  fidelium  ero- 
gationibus,  ad  finem  optatum  pordnci  non 
posse,  universis  cliristifidelilìus  utriusqui' 
sexus,  qui,  intra  anniim  ex  certo  tempore 
tunc  expresso  compulandum,  in  capsa  ad 
id  in  dieta  basilica  collocanda,  per  se  ip- 
sos  initterent,  vel  alios  mitti  et  poni  la- 
cerent  tantum  quantum  corum  pia  ào- 
votio  eis  dictaret,  in  pecunia  numerata 
aut  rebus  aliis,  ad  opus  ipsum  conver- 
lendis,  vel  circa  dictum  opus  se  persona- 
liter  exercerent ,  seu  tunc  generali  the- 
saurario  suo ,  se  ad  pie  crogandum  ali- 
quid  ad  opus  huiusmodi ,  iuxla  eorum 
devotionem,  etTicaciter  obligarent. 

§  2.  Ut  idoneuni  possent  eligere  con- 
fessorem,  qui  eos  a  certis  tunc  expressis 
casibus  absolvere,  et  super  certis  etiam 
lune  expressis  in  loro  conscientiae  dum- 
taxat  dispensare  posset,  facultatem  por 
quasdam  concesserat. 

§  3.  Et  deinde,  provide  attendens  dif- 
ficile fore  praedictas,  infra  annum  a  die 
illarum  piiblicationis,  ad  notitiam  cbristi- 
fidelium  ultra  montes-  consistentium  per- 
venire posse,  ipsas  per  alias  ad  sui  bene- 
placitum  prorogaverat.  Cupiens  nonnul- 
laruni  provinciarum,  lotam  Italiam,  Sici- 
liani ultra  F'harum,  Corsicani,  Cretani , 
Cyprum ,  Rhodum  usquc  lerosolymam , 
Dalmatiam,  Croatinm,  Bosniam,Uneariam, 
Austriara,  Bohemiam  et  Poloniam  ac  in- 
sulas  maris  Mediterranei  continentium, 
personas,  aut  in  eis  degentes,  quae,  ob  lo- 
corum  distantiam  personaliter  ad  dictam 
basilicam  se  conferendi ,  aut  per  alium 
pias  eleemosynas  prò  huiusmodi  fabrica 
in  dictam  capsam  transmitfendi  omnimo- 
damcommoditatemnonhabebanl,ipsarum 
indulgentiarum  participes  fieri,  universis 
eisdem  christLfidelibus  utriusque  sexus, 
cuiuscumque  dignitatis  ,  status  ,  gradus  , 
ordinis,  conditionis  et  praeeminentiae  exi- 
Bull.  Rom.  Voi.  VI.  41 


III   PP.  321       Ab.  C.  Ib4a 

;l('rent,  etiam  ecclesiasticis ,  religiosis  ac 
aliis  saecularilius,  per  universas  provincia^ 
et  insulas  praedictas  constitutis,  vere  poe- 
nitentibus  et  confessis,  qui,  infra  annum, 
et  deinde  ad  beneplacitum  suum,  a  pulili- 
catione  priorum  literarum  suarum  pra<^- 
dictarum ,  in  dictis  provinciis  et  insulis 
facienda,  computandum ,  ecclesias  in  di- 
ctis provinciis  et  insulis ,  quas  quidam 
tunc  ab  eodem  praedecessore  deputatus 
commissarius  nominasset,  iuxta  illius  seu 
deputandi  ab  co  providam  ordinationem 
super  co  faciendam ,  devote  visitassent, 
et  in  capsis,  ad  id  in  subsidium  dictae 
fabricae  deputandis ,  pias  eleemosynas 
pffectualiter  ponerent ,  pcccatorum  re- 
missiones  et  alia  spiritualia  dona  con- 
cesserat et  indulserat  per  quasdam  alias. 

§  4.  Et  postea,  eodem  commissario  vita  Quo  commi?- 
functo  ,  idem  praedecessor  alium  depu- "^'"J'im 'da- 
tando, universis  christifidelibus  utriusque  ''"'■"'"•  "  ^'«- 

1         enuisynas  eUr- 

sexus,  tam  saecularibus  quam  regularibus  eieuiìbus  pien.-- 

0,-  .       .  riam     percalo- 

rdinum  quorumcumque,  provinciarum  et  rum  remissio- 

insularuin  praedictarum,  qui,  iuxta  eius- "i^,™.  "°''"»- 
dem  commissarii  aut  deputati  seu  sub- 
delegati aut  deputandorum  seu  subde- 
legandorum  ab  co  providam  ordinatio- 
nem super  eo  faciendam,  in  capsis  ad  id 
deputandis,  iuxta  nuiicii  et  commissarii, 
ac  deputandorum  et  subdelegandorum 
praedictorum  ordinationem  et  arbitrium, 
pias  eleemosynas  effectualiter  posuissent, 
plenissimam  omnium  pcccatorum  suo- 
rura  remissionem  consequerentur. 
§  5.  Et  qui  cum  praefatis  commissario    conretsorem- 

di  I'  .         1    ì    1  !•  1-     tiue  eligendi  li- 

elegandis  et  subdeiegandis  praedi-  remiam  dedii, 

clis  convenirent,  ut  idoneum  possent  eli-  y"  ni»*»!'- '■''■• 

gere  confessorem  presbyterum  saecularem 

1  Tu  srias  onines  indulgentias  prò  quibiispor- 
rigenriae  sunt  manus  adiiiditiices,  levocalas  esse 
a  Pio  V  in  eius  constitutione,  JS/sfrfom/niCi.  2Ad- 
verte  quod  cunfessionalia  et  similia  indulta  sunt 
reducta  ad  formam  Concili!  Tridentini  a  Pio  IV  m 
cius  constitutione,  lu  principio.  Et  confessorum 
eligendorum  foimam  et  facultatem  declaravit  Cle- 
mens  Vili  in  eius  bulla,  Quaecunujiic 


An.  C.  Vm       322  BULLARIUM 

vel  cuiusvis  Ordinis,  etiam  Mendicanlium, 
rcgularem,  qui,  eorum  confessione  dili- 
genler  audita,  prò  comraissis  per  eos 
delictis  et  cxcessibus  ac  peccatis  quibus- 
lihet,  quanlumcumque  gravibus  et  cnor- 
iiiibus,  oliam  in  Sedi  praediclae  reser- 
valis  rasibus,  ac  censuris  ecclesiasticis, 
oliaiu  ali  boininc  vel  ad  alicuius  instan- 
liaia  latis,  de  consensu  partium,  etiam 
ralioncinlcrdicti  incursis,et  quanim  abso- 
iiilio  (liclae  Sedi  resei'vata  foret  (pracler- 
qnam  macbinationis  in  personam  Summi 
l'onlificis,  orcisionisepiscoporura  aut  alio- 
luin  supeiiorum  praelatorum,  et  inie- 
clionis  nianuum  violentarum  in  illos  aut 
nlios  praclalos,  falsificafionis  bullarum  et 
literaruni  Apostolicarum  ,  delationis  ar- 
niorum  etaliorum  probibitoruni  ad  partes 
iiindeliuni ,  ac  sententiarum  et  censura- 
rum,  occasione  aluminum  Tulphae  suae, 
ac  de  partibus  lideliumad  infideles,  contra 
{irohibilionem  suani  delatorum  1),  semel  in 
vila;  et  in  non  reservatis  casibus,  toties 
quolicsid  peliissent;  et  in  niortis  arliculo, 
plenariam  omnium  peccatorum  indulgen- 
tiam  et  remissionem  impendere,  ac  poe- 
nitentiam  salutarem  iniungere,  et  Eucha- 
ristiae  sacramenlum,  praeterquam  in  die 
Paschalis  et  in  mortis  articulo,  aliis  anni 
temporibus  ministrare.  Nec  non  per  eos 
emissa  vota  quaecumque  (  ultramarino  , 
inaressusRelìaionis  etcastitatis  votis  dum- 
taxal  exceptis)  in  alia  [ìletatis  opera  com- 
mutare. Ac  cum  simoniae  in  ordinibus 
vel  beneficiis  commissae  labe  pollutis,  ad 
ipsum  opus  contribuenlibus,  super  irre- 
gularitate ,  si  quam  censuris  huiusmodi 
ligati,  missas  et  alia  divina  officia,  non 
tamen  in  conlemptum  clavium ,  cele- 
brando ,  aut  alias  divinis  se  immiscendo, 
seu  alias  quomodolibcl ,  etiam  beneficia 
eeclesiaslica,  praemissorum  occasione  vel 
alias,  indebite  occupando ,  praeterquam 
ralione  homicidii  volunlaiii  et  bigamiae, 
contraxissent ,  dispensare  ,  eosque  absol- 
1  Cherub.  addii  incursarinn  (b.  t.). 


R0MA.N11M  Ali.  C.  1S42 

vere,  omnemque  inbabililatis  et  infamiac 
maculam  sive  notam  ex  bis  provenientem 
aliolere,  et  ut  in  susceplis  ordinibus  mi- 
nistrare, ac  sic  acquisita  beneficia  eccle- 
siastica, quae  ex  tunc  eis  de  novo  collata 
censerenlur,  et  perceptos  ex  eis  fructus, 
l'iiam  ratione  omissionis  borarum  cano- 
r.icarum  et  divinorum  officiorum,  facta 
aliqua  compositione  cum  eis,  concedere. 

§  0.  Necnon  super  male  ablatis,  incertis  Cummissnrio 
vel  per  usurariam  pravitatem  quaesitis,  les'iaicra'''c..m- 
eliam  ccrlis,  quae  foeneralor  ab  alio  foe- i"","'"'' , f"'.""' 

'1  ^  ^    ^  m..lo      ..Iil.ilis  , 

ncralore  extorsisset,  et  quae  ipse  requisilus  imeius  vei  i.- 
usuras  restituere  paratus  non  esset ,  vei  ei  dehiiis  ci- 
alicui  privatae  ecclesiae  deberentur,  in  qui-  maiiTsuMcdo" 
bus  tamen  Romana  Ecclesia  de  iure  coni-  reti;. desia, dc- 

hiliS'iue  jiei  60  - 

ninni  succedere  jiosset,  ac  etiam  bonis,  nacinn-iMev, i 

1       , .        .  ...  ieuoiiitae  iif  su- 

qiiae  ad  alicuuis  manus  pervenissent ,  et  pe,  legaus  locis 
illa  habentes,  quibus  restituì  fleberent  |:;^;;.';;^^p;;';i'°: 
ignorassent  vel  dubitassent ,  quamquam 
male  ablata  per  eos  non  existerent ,  seu 
illa  ad  eos  pervenirent;  et  similiter  de 
bis,  quae  pauperibus  et  aliis  piis  locis, 
in  genere  et  absque  uUa  speciali  dotermi- 
nalione,  etpropriisnominibus  personaium 
non  expressis,  relicla  forenl ,  prò  praele- 
rilo  et  futuro  ex  tunc  temporibus  com- 
ponere.  Ila  ut,  soluta  aliqua  quantitate 
prò  dieta  fabrica  eidem  nuncio  vel  com- 
missario vel  deputando  vel  subdelegando 
ab  eo  dumtaxat,  in  ipsis  capsis  ponenda, 
a  reliquorum  sic  relictorum  et  male  abla- 
torum,  ac  per  usurariam  pravitatem  ex- 
tortorum,  seu  quae  ad  eos  alias  pervenis- 
sent,  et  cui  ea  restituere  debuissent  dubi- 
tabant  vel  ignorabant ,  ut  praefertur ,  re- 
stitutione  absoluti  existerent,  ultra  resti- 
tuere minime  tenerenlur,  eis  concedere  , 
ac  illa,  quae  ante  publicationem  dictarum 
indulgenliai'um  suarum  inexacla,  etiam  si 
illa  ordinariis,  prò  ipsis  (amen  incertis, 
quoquo  modo  relicla,  donata  et  quae  eis 
quovis  modo  obvenicbanl; 

I  Nola  quod  si  non  sit  compositio,  integra  de- 
bentur  fabricae,  ut  mox  infra  disponitur. 


Al).  C.  mi  PAULUS 

§  7.  Necnon  quae  ab  ipsis  ordinariis, 

KugBnjiiiiie  ygi  eorum  nomine,  post  ipsam  luiblicatio- 

nsiiis  fio.  ;       nem  exacla,  et  eis  quoque  modo  soluta; 

ac  etiamquae  ante  publicalionem  ipsam, 

prò  ipsis  tamen  certis  aut  incerlis  per- 

sonis  et  locis  non  debebanlur,  scd  post 

publicalionem  praedictam  deberi  coepe- 

runl,  etiam  si  ea  ordinariis,  ut  praemit- 

tilur,  relieta,  donata  aul  obventa,  tam- 

quam  eis  indebita,  per  ipsum  commissa- 

rium  et  delesfandos  ac  subdelesandos  ali 

ipso,  nomine  dictae  fabricae,  libere  exigi 

ac  peti  et  assequi  posse  et  debere ,  etiam 

sub  censuris  ecclesiasticis  ac  poenis  pe- 

cuniariis ,  aliisque  iuris  remediis  oppor- 

tunis,  invocato  etiam  ad  hoc,  si  opus  essel, 

ausilio  brachii  saecularis. 

§  8.  Ac  quoscumque,  qui  ante  aetatem 

n:speiis.i.di  |e"itiinamadsaeros  presbvteralus  ordines, 

qnn<;qiie  in  nuli-        ^  i  ^ 

\h  cis.iius.  absque  aliqua  dispensatione,  se  promoven 
fecissent,  et  in  susceplis  ordinibus  etiam 
ministrassent;  ac  qui,  ex  quavis  licita  aul 
illicita  cognatione  provenieutes,  alìinilalc 
et  consanguinitate  aut  cognatione,  car- 
nali vel  spirituali,  inler  levatum  et  le- 
vanlem  ,  exceplo  simplici  aut  multiplici 
gradu;  ac  quoscuinqut;  qui  publicae  bonc- 
statisiustitiae  impedimento,  seu  alias  quo- 
modolibet  impediti,  matrimonium,  scicn- 
ter  vel  ignoranler,  in  quarto  vel  in  tortio, 
ac  per  copulam  fornicariam  ,  non  tamen 
pnbiioam,  etiam  in  primo  aflìnitatis  gradu, 
contraxissent  et  carnali  copula  consum- 
massent,  si  impedimentum  buiusmodi  in 
iudicium  deduclum  non  fuisset,  vel  scan- 
dalum  generare  non  posset,  ab  excessu 
iiuiusmodi  ac  excommunicationis  senten- 
tia,  ([uam  propterea  incurrissent,  iniuncta 
inde  eis  prò  modo  culpae  pocnilentia  sa- 
lutari, quae  ad  labricam  buiusmodi  diri- 
geretur,  et  quod  de  cetero  talia  non  com- 
milterent,  nec  committentibus  auxilium, 
consilium  vel  favorem  praestarent,  et  aliis, 
quae  de  iure  forent  iniungenda,  absolvcre, 
et  ut  de  novo  inviccm  matrimonium  con- 


ni PP.  MS      Ali.  e.  ibUì 

irabere  et  in  ilio  sic  contraete  simililcr 
remanere  libere  et  licite  valeront.  l'ro- 
lem  tunc  susceptam  ex  buiusmudi  matri- 
monio, si  qua  esset,  et  ex  tunc  de  celerò 
suscipiendam,  legilimam  decernendo,  in 
foro  conscientiae  dumtaxat,  tam  quoad 
alios  quam  quoad  illos,  qui,  in  tertio  vel 
quarto  consanguinilatis  gradu  exislenles, 
matrimonium  contraxissent,  ut  praeler- 
tur,  quos  in  ulroque  foro  absolvi,  et  ma- 
trimonium de  novo,  etiam  pulilice,  contra- 
here  posse  voluerat,  et  cum  eisdem  pro- 
motis  super  irregularitate,  (juam,  etiam  in 
dictis  ordinibus  ministrando,  contraxissent, 
quodque  in  dictis  ordinibus  ministrare 
possent,  dispensare. 

§  U.  Ac  cum  quibuscumque,  qui  bona  Ampiinn  ciì.» 
ecclesiarum,   monasteriorum  et  ecclesia- '"'"',''^"° , '"'■'"' 

'  erclesiasiu-a  III- 

slicorum   beneliciorum   quorumiiljet  ba-  J"""»  otcup»- 
berent,  etiudicialiter,  deficientibus  proba- 
tionibus,  ad  illorum  reslitutionem  compclli 
non  possent,  etiam   si   per   eos    [U'obari 
posset,  et  bona  omnia  ac  quaecumque  le- 
gata et  alias  quomodolibet,  etiam  baeredi- 
tatis  titulo,  prò  male  ablatis  restilutione ,       Reiin.que 
lelicta  bactenus  et  quae  relinqui  et  legari  l'is^nceiTisteiù- 
conlincreret  in  futurum  ,  durante  depula-  '''  i""*  "  f*^' 
tione  nuncii  etcommissai-ii  buiusmodi,  in 
quiiiuscumque  lestarnentis ,   donalioniijus 
causa  mortis,  codicillis  aut  aliis  ultimis 
voluntatibus  per  quoscumque  et  vdjicum- 
que  iactis ,    et  quae  durante  buiusmodi 
deputatione  factae   forent  quibu.scumque 
incerlis  ecclesiisel  piis  locis,  aul  per.sonis 
similiter  incerlis   vel   absentibus,   talilcr 
quod,  propter  ipsorum  al)sentiam,  merito  Rcftiiueiidaq..o 

,        .  ....      I     1        •  .4         *•  ei  cui   recepì  io 

ab  eis  notitia  liaberi  non  possel.  Ac  eliam  n„„compciiiac 
quae  reslitutioni  subiacerenl,  sed  in  p's  [l,''Rl"iè,t,',i,'''nJ 
vel  ad  ea  personis ,  quibus  illae  fìerj  de-  c'piitoinm; 
berent,  reccptio  non  competerei;  necn(m 
quaecumque  in  lestarnentis,  donationibus 
causa  mortis ,  codicillis  aut  aliis  ultimis 
voluntatibus  prò  rcdcmplione  caplivorum, 
etiam   si  Bealae   Mariae   de  Mercede  el 
Sanclae  Trinitalis  Redemptionis  captivo-= 


Ali.  C.  Ij'l2       324  BULLARIUM 

inni  Ordinibus  el  Sanctae  Eulaliae  Bar- 
di inouensis  relieta  Ibrent,  ae  haereditates 
et  bona  decedentium  ab  intestato  cleri- 
coriim  et  laicorum,  etiam  ex  indulto  apo- 
stolico auf  alias,  ad  redemptioneni  prao- 
dictani  captivoruni  dedicata,  pertinere 
debuissent,  facilitale  nunciis  et  commissa- 
liis  concessa  buiusniodi  durante. 

^  '10.  Necnon  onnies  et  singulas  pecu- 

itcsciae  etpo-  ,^j^j  gj  j,gg  n\\^^   quac  in  prandiis  et  con- 

iiendus  IR  con-  '     *  * 

TiTiis  ei  spe-  viviis  ac  publicis  spectaculis  in  aliquibus 

ctaculis    pulii-        i    i     •        -i 

cis,  tempore  te-  celcbritalibus  cx  Yoto  ct  staluto  ac  con- 
ti.Yiiaiuni.       suetudine  in  quibusvis  locis  exponi  con- 
sueverant,  et,  facultate  nuncii  et  coniniis- 
sarii  liuiusuiodi  durante  ,   exponi  debuis- 
sent, ad  labricaui  buiusniodi  applicaverat,  et 
subreslitutione  bonorumecclesiarum,  luo- 
nasteriorum  et  bcnefìciorum  buiusniodi, 
competenti  recepta  jiortione  vel  quantitate 
prò  eis,  in  fabricani  buiusniodi  corner- 
tenda,  ipsos  sic  ea  tenentes  ab  ulteriori 
eorum   restitutione    libere    absolvere,  et 
([uod  illa  letinere  libere  possent  in  po- 
sterum  eis  etiam  concedere. 
§  II.  Ipseque  nuncius  et  commissarius 
Commissario  et  ouibus  vìccs  suas  in  cenere  vel  in  specie 

praediclo   idem  .  ,  ^  ^ 

luiius  II  dedii  duxisset  committendas,  possent  dubietates 

facuUaiem     in-  ,  ,. 

lerpreundi  du-  quascuiiique,  tam  super  qualitate  perso- 
fn"\iLi'èoromis-  "^''"»1'  qnìbus  facultas  eligendi  confes- 
*'".  sorelli  concedi  posset,  etiam  si  coiiipre- 

benderentur  comniunia  civitatum,  univer- 
sitates  oppidorum,  castrorum,  villarum 
et  alioruin  locoruiii  et  collegia,  quae  et 
illorum  singulares  personae  absolutione  a 
praeniissis  vel  aliquo  praemissorum  ac 
dispensatione  super  eis  vel  aliquo  eo- 
rum iiidiguissent,  quani  celerà  alia  dubia 
decidere,  et  summani  pecuniariam  pio 
consequenda  induigenlia  buiusniodi  et 
aliis  praemissis  limitare  et  taxare,  ac  h- 
cultateni  eligendi  confessorem  buiusniodi 
concedere, 
suipendendi-  §  12.  Ac  quascumquc  indulgentias,  tam 
u«  aUis"  coni  ^  clicto  praedeccssorc  quam  a  praedeces- 
cesias  ui  h!c.  soribus  suis  et  Scdc   pracdicta  vel  eius 


ROMANUM  A  II.  C.  lK/)2 

auclorilate  quibuscumque  ecclesiis ,  mo- 
nasteriis,  bospitalibus,  etiam  nostro,  tunc 
suo,  Sancti  Spiritus  in  Saxia  de  Urbe,  Or- 
dinis  Sancii  Augustini,  et  aliis  piis  locis, 
universitatibus,  confraternilatibus,  cuius- 
cumque  qualitatis  et  ad  quomcumque 
usum,  etiam  laicorum  et  clericorum,  insti- 
tutis,  et  singularibus  personis,  etiam  ple- 
narias,  in  vita;  ac  quascumque  iacultates, 
quibusvis  personis;  cuiuscumque  dignitatis, 
etiam  cardinalatus  bonore  aut  legatioiie 
iungentibus  ,  super  praemissis  vel  aliquo 
praemissorum  eatenus  concessas  (praeter- 
(piam  ratione  sustentationum  pauperum 
et  mÌM'niliiliimi  personarum  in  Parisiensi 
et  Sancii  lacobi  de  G:ilitia  ac  Portugalliae 
regni  bospitalibus  degentium,  quas,  quoad 
illorum  usum,  in  proviii€Ìis,  in  quibus 
dieta  bospitalia  respeclive  sita  sunt,  secun- 
dum  Cancellariae  nostrae  morem,  termi- 
nandis,  et  non  in  aliquibus  aliis  locis  durare 
volueral;  ac  expeditionis  contra  infideles  et 
haereticos  concessas),  etiam  quascumque 
clausulas  pracservativas  adversus  revoca- 
tiones  et  suspensiones  earumdem  in  se 
continentes,  quando  et  quoties  et  ad  quod 
tenipus  nuncio  et  commissario  praefato 
vel  deputandis  et  subdelegandis  ab  eo 
videretur  opportunum,  suspendere,  quas 
omnes  el  siiigulas  idem  praedecessor  ad 
sui  beneplacitum  suspenderat,  probibens 
quaestas  quascumque  illarum  occasione 
beri  solitas. 

§  '13.  Et  ut  animarum  salus  eo  potius  ki  idcmiuiiui 
procuraretur  quo  niagis  aliorum  egebant  ".i^euitr  aui- 
suffrauiis ,    animabus  in  puraatorio  exi-  '"■''"'*  "''"="- 

.  ^        '  li'  OS  in  purga- 

stentibus,  quae  per  caritatcm  ab  bac  luce  lono  snirragiri 
Cbristo  unitae  decesserant,  et  quae,  duni 
viverent,  sibi  ut  buiusniodi  indulgentia 
suffragarelur  meruerant,  succurrere  cu- 
piens,  voluerat  et  concesserat  ut,  si  qui 
parentes,  amici  aut  celeri  cbristifideles, 
pielate  commoti,  prò  ipsis  animabus  in 
purgatorio,  prò  expiatione  poenarum  eis- 
dem  secundiiiii  divinali!  iusliliam  debita- 


An.  C.  15'|2  PAULUS 

rum,  retenlis,  durante  commissione  nuncii 
et  commissarii,  ad  opus  fabricao  huius- 
luodi  aliquam  eleemosj  nani,  iuxla  oiusdi.Mii 
nuncii  vel  deputandi  ab  eoordinationem, 
erogassent,  ipsa  pienissima  indulyentia  per 
modum  suffragii  animabusipsis  in  purga- 
torio existentibus,  prò  quibus  dictamelee- 
mosynam  pie  erogavissenl,  ut  praefcrlur, 
prò  poenarnm  relaxatione  snflVagaretur. 
Ac  omnes  et  singulos  cbristifidelcs  liuius- 
modi,  de  simili  poteslatis  plenitudine  et 
liberalitate,  qui  nianus  adiutrices  ad  opus 
fabricae  huiusmodi  porrexissent,  ac  omnes 
et  singulos  eorumdem  parentes  defunctos, 
benefactores,  qui  cum  caritate  decessissent, 
in  omnibus  precibus,  suflVagiis,  eleemo- 
synis,  ieiuniis,  orationibus,  missis,  lioris 
canonicis,  disciplinis,  peregrinationibus  et 
ceteris  omnibus  spiritualibus  bonis,  quae 
fiebant  et  fieri  poterant  in  tota  universali 
sacrosaneta  Ecclesia  militanti  et  omnibus 
membris  eiusdem ,  participes  in  perpe- 
tuum  fierent. 
§  1-4.  Et  deinde  piae  memoriae  Leo 
Leo  X  praeji-  pgpg  X,  etiam  praedecessor  noster,  lu-ae- 

cu  omnia  con-        r         '  r  '    i 

nrmaTii,  cine- niissa   omnia,    iudulgentias  et  i)rivilegia 

laiios  ad  cslcn-  .  "^  .  ■" 

dciidum  legala  rcceusens,  lUaquc molu.proprio  ac  de  apo- 
posse'decrevu;  stolicac  potestatis  plenitudine  approbans 
et  confirmans,  et  de  novo,  quatenus  opus 
esset,  concedens,  certis  commissariis  suis, 
in  quibusdam  provinciis  et  locis  tunc  ex- 
pressis  ad  triennium  ex  tunc  computandum 
deputatis,  potestatem  coucesserat  omnes 
et  singulos,  cuiuscumque  dignilatis,  status, 
gradus,  ordinis  et  conditionis  forent,  re- 
lieta et  applicata  praedicla  penes  se  quo- 
modolibet  detinentes,  ad  illorum  resti- 
tutionem  et  solutionem;  et  notarios  ac 
tabelliones  quoscumque,  de  relictis  prac- 
dictis  rogatos,  proposita  illis  competenli 
mercede,  ad  ostendendum  eis,  ad  praemis- 
sorum  efTectunijtoties  quoties  requisiti  fo- 
rent, eorum  libros et  protocolla,  et  dandum 
particulas,  relicla  et  applicala  concernen- 
les,inpublicamelautlienticamformam,ap- 


ni  pp.  325      Ali  e.  IBdi 

pellatione  postposita,  cogendi  et  compel- 

lendi. 

§  d5.  Et  quoniam,  sicut  dictus  Leo  ei  commissa- 
praedecessor  fide  dignorum  testimoniis  j'j'jiiracuua'iem 
accenerat,  in  locis  nraedictis  quamplures '^"'"p""^'"'' ;^^ 
existebant,  qui  etiam  relieta  certis  locis  bri"?  super  le- 
et  personis,  sub  aperta  et  speciali  expres-  tra  .,nnum  non 
sione  et  etiam  ex  voto,  post  annum  illa  ^''^".'ferTlrlm 
solvere  et  exequi,  etiam  requisiti,  contem-  i<»i'"ini      '«i 

porsonarum    1; 

nebanl,  centra  deiunctorum  voluntatem, 
in  animarum  suarum  2  et  locorum  et  per- 
sonarum  quibus  relieta  eranl  praeiudicium 
et  iaclurani;  volens  animabus  ac  locis  et 
personis  praedictis  opportune  consulere, 
eisdem  commissariis  in  solidum  etiam  de- 
derat  in  mandatis  ut,  requisiti  ab  execu- 
loribus  testamentorum,  seu  locis  et  per- 
sonis praedictis  vel  eorum  nomine ,  facta 
aliqua  compositione  cum  eis  super  certa 
jKirte,  in  quam  convenirent,  fabricae  prae- 
dictae  applicanda ,  in  quam,  quantum  ad 
id,  ipsorum  testantium  et  relinquentium 
in  favorem  dictae  fabricae  ,  motu  ac  de 
plenitudine  praedictis  et  ex  certa  scienlia, 
voluntatem  commutaverat,  omnes  et  sin- 
gulos dictorum  sic  reliclorum  detentores 
ad  elTectualem  sululioncm  cogerent  et 
compellerent;  acsolventesdereceptisquie- 
tandi  et  absolvendi,  necnon  ad  id  tot  quot 
duxissent  opportunum,  cum  simili  aut  li- 
mitata potestate,  substituendi  facultatem 
et  potestatein  ;  ipsisque  solventibus  ac 
quietantiarn  a  dictis  commissariis  obtinen- 
tibus  plenariam  indulgentiam  et  remis- 
sionem  omnium  peccatorum  suorum;  et,  si 
saeculares  forent,  quod  possent  ad  usum 
censurarum  praedictarum  eligere  sacerdo- 
lem  idoneum  ,  quem  voluissent ,  conces- 
serat;  ac  quod  praefati  deputati  eisdem 
commissariis  computum  et  rationem  de 
receptis  reddere  tenerenlur. 

§  10.  Ac  commissarii  et  deputati  prae-    Bou»que  su- 
tlicti  possent  et  valerent  relieta  et  appli-  '''''•'  ""'!"'"; 

^  ^^        el    mobilift   ai 

1  Tu  scìas  quinlani  parleni  de  bis  faliricae  de- 
beri, ut  mox  i[ifra  deciaialur.  2  Clicrub.  oiiiit- 
II  s'un'ìim  (r.  t.). 


Al).  C.  154-2 

l'ibi-ni,  al)?<|llC 
soltltìone  galifl- 
1  H'Jransfereu- 


Eiemilque  t:\- 
liricae  conimi^- 
SJirios  a  siipc- 
riorìtale  orJi- 
narionim  et  •!- 
lioriim: 


El  super  TOlis 
pt  iiere;;iiiia»io- 
iiibus  li  lesta- 
lorilius  rL'liclis 
fi  non  eicN'tili«, 
eosdeni  com- 
ntìssatios  faltri, 
e»  coniponeio 
jicisse  \oluil; 


326  BlLLAIÌllM 

cala  praedicta,  quae  immobilia  forent,  per 
piililica  bannimenla  plus  offerenti  ven- 
dere et  perpetuo  alienare;  et  mobilia,  quae 
transferri  eomnioile  possent,  ad  labricani 
ipsam,  absque  solutione  pedagii  seu  ga- 
bellae,  transferre  voluerat. 

§  17.  Et  deputandos  praedictos  a  po- 
teslale  et  iurisdictione  quorumcumque  le- 
gatorum  ordinariorum  omnium,  tam  ec- 
clesiasticorum  quam  saecularium,  et  nulli 
alteri  nisi  ipsi  Leoni  praedecessori  et  certo 
tunc  expresso  ludici  voluit  subiacere , 
certis  etiam  adiectis  in  contrafacientes 
jioenis,  exemerat. 

§  48.  Ac  successive  per  eum  accepto 
quod  comniissarii  per  eum  deputati  prae- 
dicti,  in  prosecutione  pracmissoruni,  multa 
invenerant  vota,  itinera  sive  peregrinatio- 
nes  diversis  ecclesiis  in  testamentis  et 
aliis  ultimis  voluntatibus  relieta  fuisse,  et 
adirne  tunc  inexecuta  manere;  quodqur 
tam  haeredes  quam  fideicommissarii  hu- 
iusmodi  votorum,  ac  aliae  particulares  per- 
sonae  et  officiales  commissioni  sibi  factae 
conabantur  opponere  et  contraire,  aliiqui' 
coniplures  pias  testatorum  dispositiones , 
avaritia  obcaecati  aut  alia  minus  insta 
causa  ,  violare  nitebantur ,  et  in  proprias 
sive  aliorum  utilitates  convertere;  ac  quod 
quamplures  presbiteri  et  clerici  ac  reli- 
giosi diversoruni  Ordinum  ac  piorum  lo- 
corum,  etiam  saeculares,  curam  habentes, 
inveniebantur,  qui  non  solum  ad  eosdem 
commissarios,  ut  ipsis  presbyteris,  cle- 
ricis,  religiosis  et  saecularibus  ex  dicto- 
rum  locorum  negotiis  in  exigendo  relieta 
eis  et  eorum  locis  facta,  commissarii  ipsi 
favcrent,  et  eum  eis  prò  aliqua  parte  in 
usum  dictae  fabricae  convertenda  conve- 
nire non  curabant,  verura  etiam  requisiti 
ad  id  faciendum,  aut  dieebant  illa  nello 
cxigere  et  quemquam  ad  solulionem  ve- 
xare,  aut  mentitis  et  confietis  quietantiis 
debiloreni  absolvebant,  in  fraudem  ipsius 
fabricae,  ac  ecclesiarum  et  locorum  prac- 


r.OMANUM  Ali.  C.  lB(i2 

diclornm  praeiudicium;ac  quod  notarii  et 
tabelliones  conabantur  ab  eis,  prò  te- 
stamentorum  et  scripturarum  ostensione, 
mercedem  exlorquere,  declaraverat  suae 
intenlionis  fuisse  praefatos  commissarios 
suos  vota,  itinera  el  visilationes  praedicta, 
in  testamentis  et  ultimis  voluntatibus  bu- 
iusmodi  quomodolibet  adnotata,  in  usuni 
dictae  fabricae  commutare,  ac  quod  dicti 
commissarii  ipsa  inquirere,  potere  et  exi- 
gere  possent. 

S   19.  Decernentes  omnes  et  singulos,     riauiicmriue 

.  ....  .....      conila  fabriranl 

cumscumque  dignitatis,  ordmis  et  reli-  tiioa  t^a.iio- 
gionis  existentes,  tam  ecclesiasticos  quam  "."lescroTiìdl' 
mundanos,  fraudem  et  falsitatem  aliquam  'i!*  "^'s"»  ^''- 

,  .  .  Icnlt'S    en'om- 

eommitlentes,  aut  quietantias  vel  scriplu- mun-c.iìoni sn- 
ras  aliquas  macbinantes  aut  facientes,  prò-  !.',Zm\fST.  i'u- 
pter  quas  praeiudicium  ipsi  fabricae  aut  "'''  '""'' 
impedimentum  vel  damnum  oriri  potuisset 
voi  infcrretur,  et  eos  qui  nelle  exigere  as- 
seruissenl,  ut  praefertur,  maioris  exconi- 
municationis  sententiae   subiacerent.    Ft 
nibilominus   eosdem    commissarios   suos 
centra  suspectos  in  praemissis  per  viam 
inquisitionis,  summarie,  simpliciter  et  de 
plano,  procedere,  et   repertos  culpabiles 
condignis  poenis  afficere  possent   et  va- 
lerent. 

S  20.  Notarios  vero  el  tabelliones  prae-  ^omiMV'^  "• 

„  .  ,         ,     pi  ad  o>lpnden 

latos,  prò  eorum  competenti  mercede,  de  dum  liums,  nb- 
duobus  eum  dimidio,  prò  quolibet  eente-  |i'„'ii,.,.m".'i'm  d'i- 
nario,  quod  vigore  instrumentorum  suo-  "'''''"  i"^"  ""■ 
rum   effectualiter   exigerentur,  contentos  mì.,c  os\i,-wht; 
esse  voluerat,  et  eos  plus  petere  non  posse; 
et  tanien  ad  ostendendum  libros  et  eorum 
protocolla  teneri  decreverat,  quoties  ab 
eis  fuissent  requisiti,  absque  alia  expecla- 
tione  mercedis,  sub  eadem  poena  exeoiii- 
municationis. 

§  21 .  Relieta  vero  eorum  et  aliorum ,  '!«i''i»  «'■■'"' 
quibus  non  solum  a  septenmo  mira,  scd  „i„nidì<>ijpnm- 
etiam  quocumque  tempore  ultra,  facta  fo-  """i""*  ^'^- 

^  *  ^  .       .        '  .      lus  X    fnm|)re- 

renl,   voluerat  sub  commissiombus  suis  bendi  vciuii; 
comprehendi,  et   ipsi   fobricac   applicata 
esse,  prout  applicaveral. 


Al).  C.  Ià.'(2 


PAULIS 


§  22.  A  e  voluerat    super  reliclis,    prò 
Ei  super  raia  j.^ta    cideiii    fabricac  obvenienda ,    cliam 

fahiicao    obvc- 

iiiend»  cornilo-  supcr  naorcdilatibus,    in  qiiibus  usulVu- 

"'  ^"^^'        ctuarii  ad  tcmpus  scu  ad  vitam  ipsorum 

ani  deputati,  et  in  iiuilius  illa  solvendi  a 

testatoribus  liiuitatuin  terminum  ib"c  re- 

perirent,  etiam  ante  annum  a  die  obitus 

eorumdem  testatorum  coniputandum,  ipsa 

relieta  prò  dieta  fabrica  exigere. 

§  23.  Ac  relieta  et  alia  dictae  fabricae 

Eiactnquc  applicala,  per  ordinarios  locorum  vel  eo- 

BCH-  s         qilas-  .  ... 

i-umii.  [.eisoiias  rnni  nomine  eateniis  exacta ,  ab  ipsis 
brìcl^'yendi- oi'dinariis,  pcnes  quascuinque  personas 
""'•  existenlia,  prò  dieta  fabrica  vendicare. 

§  2-4.  Ac  etiam  relictorum  certis  per- 
RciiHoiuTiKiue  sonisfactorum,  et  infra  annum  etiam  non 

ccrtoruni  el  in- 
fra amiuro  nnn  excculorum,  quintam  partem  prò  ipsa  fa- 

"rplaemc'à-  '^rica,   etiam  si  quibus  relieta  ipsa  facta 

I'""';  essent,  voluerint  illa  inexacta  relinquere, 

accipere  possent  et  valerenl. 

§  25.  Et  quoniam  in  literis  facultatum 

Lcgataqiiciii-  et  indul2,entiarum   in  favorem  dictae  fa- 

c- ria     fsi    unii        .  "^  i-  r 

>\i  comiiosiiioi  bricae  eoncessarum,  et  per  dictum  Leo- 
LpoVfabril^e  "^"1  praedecessorem  confirmatarum,  inter 
debeiìdecrcvii;  3iia^  contincbatur  ut  nuncii  el  commis- 
sarii  ipsarum  facultatum  et  indulgentia- 
rum  et  ab  ipsis  deputandi  possent  cum 
retinenlibus  relieta  facta  incerlis  personis 
vel  absentibus,  laliterquod,  proplereorum 
absenliam,  merito  ab  eis  notitia  haberi 
non  posset,  recepta  competenti  portione 
vel  quantitate,  prout  superius  enarratur, 
componere  ac  eos  absolvere.  Et  si  non- 
nulli tenenles  relieta  liuiusmodi  negiexis- 
sent  eatenus  cum  dietis  commissariis 
componere,  voluerat  etiam  ut  illos,  sic  ea 
tenenles  vel  quomodolidet  occupantes,  ad 
consignand umilia  integra  eisdem  commis- 
sariis suis  prò  dieta  fabrica  cogere  et  com- 
[lellerc  valerenl  summarie,  simpliciter  el 
de  plano,  sola  faiii  veritate  inspecla,  ac 
uiiini  tela  iudiciaria  posthabita,  censuris 
el  poenis  ecelesiasticis  el  aliis  pecuniariis, 
de  quibus  eis  videretur,  invocato  etiam, 
si  opus  foret ,  auxilio  brachii  saecularis, 


HI  rr.  327     An.  e.  ts'i2 

supcr  quibus  omnibus  el  singulis  j)lenam 
eis  et  corum  cuilibet  in  solidum  conces- 
serat  facultalem  et  potesfatem. 

§  26.  Et  subsequenter  idem  Leo  prae-  cmumissuiis 
decessor  per  reliquas  suas  literas,  ad  cer-  .'e'mpcr^iliendi 
tum  similiter  tempus  duraluras,    certis'"'''.'''*'^''"'' 

*  \  ^       sepeliri      mor- 

commissariis,  deputandis  seu  nominaiulis,  luns     absque 

•    ,  ,.  ■      -,  n      coiifcs.   rie; 

inler  alias  consimiles  supra  expressas  la- 
cultates,  in  vigintiquinque  provinciis  et 
sub  quibus  provinciae  supra  expressae 
existebant,  concesserat  quod  ipsi  com- 
missarii  eis ,  qui  sine  confessione  morie- 
bantur,  eliam  si  infra  annum  non  fuisscul 
confessi ,  dummodo  in  eis  signa  contri- 
tionis  in  arliculo  moiiis  apparuissenl ,  ut 
in  loco  sacro  sepeliri  possent,  concedere, 
et  contradictores  similes  poenas  incurrisse 
declarare,  ac  sumraam  pecuniarum,  prò 
consequenda  indulgentia  buiusmodi  et  aliis 
praemissis,  ac  facultalem  eligendi  confc^- 
sorem  limitare  et  taxare. 

§27.  Necnon  nobilibus  et  presbyteris  ac  Aiurcquc  por- 
graduatis  altare  portatile,  quod  cum  de-  ""'''  !'"'''>''- 

^  r  '     1  ris  ffc     conce- 

bitis  reverentia  et  honore  retinerent,  etfisniii; 
super  quo  in  locis  ad  hoc  congruentibus 
et  honestis,  etiam  non  sacris,  et  eccle- 
siastico interdicto,  generali  vel  speciali, 
tam  apostolica  quam  ordinaria  auctoritate, 
suppositis,  dummodo  causam  non  dedis- 
sent  buiusmodi  interdicto,  et  antequam 
illucesceret  dies ,  circa  tamen  diurnam 
lueem,  in  sua  ac  suorum  familiarium  do- 
inesticorum  praesentia,  iuxta  formam  ca- 
pituli  Alma ,  De  sentcntia  excommunica- 
tionis  in  VI,  missas  et  alia  divina  officia, 
per  seipsos,  qui  presbiteri  erant,  aut  pio 
tempore  forent  ,  celebrare,  seu  per  alios 
sacerdotes  celebrari  tacere;  ac  tempore 
interdicti  buiusmodi  divinis  interesse  ac 
Eucharisliam  et  alia  ecclesiastica  sacra- 
menta, sine  alicuius  praeiudicio,  praeter- 
quam  in  die  dominica  Resurrectionis,  ac- 

i  Ad  hoc  videndum  est  Concilimn  Tridenlinuiii. 
scss.  XXII  ,  decrelum  De  observ.  el  e\:it.  in  ccl. 
tìlissae  post  CaDones;  et  sess.  xxv,  eap.  12,  de  Re- 
gular. 


An.  C.   1542        328  BILLARIIM 

cipere,  eteorumdemcorpora  ecclesiasticae 
tradi  possent  sepulturae,  sine  lamen  fu- 
nerali pompa,  concedere. 
§  28.  Nec  non  quaecumque  iuramenta 
luromenuque  in  quibusvis  contractìbus ,  instrumentis, 

obligalionuni  'i      .  ,?     ,.        .,  ,  .       „  ^ 

eiTeciuni  aseii-  obligationibiis,  praetcrquam  in  torma  La- 
ai,  reiatandi;   ^^^.^^,  appositis,  ad  elYectum  agendi  dum- 

taxat,  relaxare,  et  ab  eis  et  a  quociunque 
periurio ,   sine  tamen  terlii  praeiudicio, 
absolvere. 
§   29.    Ac   quascumque  indulgentias , 
liijiiispnii.s  etiam  illas  a   media  quadragesima  usque 
e°  aHMsu'p'en- ad  Pascha  inclusive  ab  Ordinibus  Mendi- 
dendiric.  ;       cautium  publicari  solitas,  tam  ab  eodem 
Leone  quam  a  suis  praedecessoribus,  et  a 
Sede  praedicta   vel  eius  auctoritate,  qui- 
buscumque  ecclesiis,  monasleriis,  liospi- 
talibus,  etiam  Sancii  Spiritus  praedicto  et 
aliis  piis  locis,  universitatibus,  confrater- 
nitatibus,   cuiuscumque  qualitatis,    et  ad 
quenicumque   usuni ,  etiam  laicorum  et 
clericorum,  institutis,  et  singularibusper- 
sonis,  cuiuscumque  dignitatis,  etiam  car- 
dinalalus  honore  aul  legationis  olTicio  fun- 
gentibus,  super  praemissis  vel  aliquo  prae- 
missorum  liactenustunc  concessas,  ac  ex- 
peditioniscontraTurcas  et  haereticos,  etiam 
quascumque   regulas   praeservativas   ad- 
versus  revocationes  et  suspensiones  ea- 
rumdem  in  se  continentes ,    certis  locis 
tane  exceplis,   quando  et  quoties   et  ad 
quod  tempus  nuncio  et  commissario  prae- 
tafo  vel  deputandis  et  subdelegandis  ab  co 
videretur  opportunum,  suspendere,  prout 
idem  Leo  illas  suspensas  fore  dcclaravit, 
ac  processiones  publice,  ad  effeclum  in- 
dulgentiarum  publicationum  fieri. 
§  30.  Et  populum  ac  religiosos  omnes, 
pr«c6SEinne5  cuiuscumquc  Ordiuis,  etiam  exemptos,  prò 
nera  ^ndli'igcn-  huiusmodi  opcribus  pcragcndis,  ad  sonum 
tiarum  indicen-  campanac  evocari  tacere  pos:ent;  dictifjue 
congregati  tenerentur,  sub  excommunica- 
tionis  poena,   procedere,  reiicto  dignioii 
loco  deputatis  et  subdelegatis  ad  ipsas  in- 
dulgentias exequendas;  et  dicti  commissarii 


di; 


nOMANIM  An.  C.  tb42 

a  censurisetpoenis  praedictis,  satisfactione 
praevia,  absolvere'_et  illas  remittere,  ac  sus- 
pensionem  huiusmodi  indulgentiarum  re- 
laxare 1. 

§  31.    Quodque  etiam  transumptis   et  Transompiisqne 
confessionalibus,  in  dictis  provinciis,  in-  ;;;r»r"'n°dcm 
sulis  et   finibus,   quibusvis  personis  per  i*"' '"'""■ 
praefatum  nuncium  et  commissarium  ac 
deputandos  et  subdelegandos  ab  eo  sub- 
scriptis  et  suo  sigillo  dumtaxat  munitis , 
fides  adhiberetur,  apostolica  auctoritate, 
per  lileras  praedictas,  licentiam  et  facul- 
tateai  concesserat  et  voluerat  atque  man- 
daverat. 

§  32.  Et  postremo  rccolendae  memoriae    ciimcns  vii 
Clemens  Papa  VII,  similiter  praedecessor  '"T  „'"  T.T 

l  '  r  inulta  qmidd  di- 

noster,  volens  opus  praedictum,  quod  per  it«ni  fabiicam 
praedecessores  praedictos  perfìci  non  pò-  J'^^p"'""' "' *"■ 
tuerat,  etc.  2. 

§  33.  Et  postmodiuii  per  nos  etiam  ac-  bìc  Poniitei 
cepto  quod  a  quampluribus  in  dubium  ^^["["''j-'ciae  fà- 
revocabalur  an  revocationis  per  nos  in  ijncae  coniir- 
crastinum  nostrae  assumptionis  ad  sumnii  "''"'  ' 
apostolatus  apicem  in  genere  factae  vigore, 
indulgentias,  facullates  et  privilegia,  tam 
per  praefatos quam  Iladriaiuim  Papam  VI, 
praedecessores  nostros,  tabricae  et  col- 
legio praefatis  concessa,  comprehendere 
intendissemus,  nos,  motu  et  scientia  si- 
milibus,  indulgentias,  etiara  plenarias,  pri- 
vilegia, facultatcs,  praerogativasetindulta, 
per  praefatos  praedecessores  eisdem  fa- 
bricae  et  collegio  concessa,  cum  omnibus 
et  singulis  literis^  desuper  confeclis  con- 
tentis ,  adversus  revocationes  et  suspen- 
siones huiusmodi,  in  pristinum  statura,  in 
quo  ante  easdem  revocationes  quoraodo- 
libet  exislehanl,  praefata  auctoritate  apo- 
stolica plenarie  restitueranius,  reposuera- 
mus  et  reintegraveramus ,  illasque,  prout 
per  dictos  praedecessores  concessa  erant, 
in  omnibus  et  per  omnia,  (piatenus  opus 
esset,  de  novo  concesseramus. 

l  Cheriilj.addit  i"fprfj((  (r.  T.).  2  0mi(tilur  re- 
siduiimnarralivaeciiiia  biillam  ipsam  Clementis  VII 
liabes  superius,  pag.  48.  3  Clierub  legil  cum  om- 
nibus ei  singulis  clecrelis  et  clausulis  in  singiiH, 
lileris  etc.  (n.  t.). 


An.  C.  1842  PAULUS 

§  3-4.  Et  nihilomimis  omnes  et  singulos 
Rerocaiisque  fabricae  praedictae  commissarios,  cuius- 

omnibus    com-  r       .        .  . 

miss.riis, loiura  cuiiique dignilatis,etiam episcopalis, gTadus 

negocium    col-       ,  ,.  .       .  . 

legio  diciae  fa-  vcl  condUionis  existerent,  eatenus  quomo- 
''""%""'""  dolibet  per  coUeaium  dictae  fabricae  de- 

cam     facultale  i 

praeseriiiu  putatos,  necnoii  oiiines  cominissiones  et 
facultates  eis  concessas  et  factas  revocan- 
tes,  eosque  ab  huiusmodi  commissionibus 
absolventes,  collegio  praefatis  et  quibus- 
vis  ab  eis  ad  id  depiitatis  alios  commis- 
sarios idoneos ,  qui  ecclesias ,  quae  prò 
consequendis  huiusmodi  indulgentiis  vi- 
sitare deberent,  declarare,  necnon  super 
publicatioiie  ipsarum  indulgentiarum  in- 
quirere  et  procedere,  ac  falsos  quaestores, 
commissarios  et  procuratores  debite  pu- 
nire. 
§  35.  Necnon  quibuscumque  regibus, 

Principibus  di-  ducibus,  principibus  et  aliis ,  tam  saecu- 

millendiparleni  ... 

eieemosyuarum  lanbus  quam  ecclcsiasticis,  personis,  cu- 
ecciesiìsTn'eó-  iuscumquc  gTadus,  pr3eeminentiae  et  con- 
rnm  dominiis,  (jitionis  cxistcntibus,  in  quoruui  dominiis, 
districtibus  et  locis  aliquae  ecclesiae  essent, 
quas  ipsi  ex  eleemos^"nis  ex  dictis  eccle- 
siis  coUigendis  reparare  cupiebant ,  par- 
tem  eleemosynarumpraedictarum,de  qua 
cum  dictis  regibus  et  aliis  personis  prae- 
fatis convenissent ,  ad  dictum  effectum 
dare  et  assignare. 

§  36.  Necnon  super  bonis  in  direptione 
compnnrnii-  Uj-bis  subtractis,  sì  personae  illae,  quibus 

que    so(>er   ab-  ,    i      •  •         • 

lalis  in  dira- restituì  debuissent,  omnino  ignorabantur, 
pilone  r  is,  ^^  usum  dictac  fabricae  componere ,  et 
ut  illa  detinentes,  si  debitam  diligentiam 
pio  inveniendis  ipsorum  honorum  do- 
minis  fecissent,  et  ipso?  invenire  non  po- 
tuissent ,  soluta  ea  pecuniarum  quanti- 
tate,  de  qua  eisdem  commissariis  videre- 
tur,  ad  illorum  restitutionem  aliter  non 
tenerentur,  concedere  licite  et  libere  va- 
lerent. 

§  37.  Deputandi  facultates,  etpotcstates 
Ei  cdpr.  alia  praefatas  in  se  etiam  retinendi,  ac  omnia 

faciendi,     iuxla  '         .  ,        .  .  ,.,...  , 

formam  liiera-  et  siugula  lu  siugulis  litens  siugulorum 
rum  Rom.  pp.,  praedeccssorum  et  nostris  huiusmodi  con- 
Bull.  Rom.  Voi.  VI.  42 


III  pp.  329       An.  e.  tS42 

tenta  faciendi,  procurandi,  exercendi,  or-  dummodo  com- 
dinandi  et  exequendi,  dummodo  commis-  "'n^^sini"'"! 
sarii  ad  hoc  deputandi  personae   essent  cieiiasiici. 
ecclesiasticae,  et  speciales  super  eo  a  dicto 
collegio  literas  haberent,  plenam  et  libe- 
ram  facultatem  concesseramus. 

§  38.  Ac  etiam  per  alias,  tam  in  dieta    Posiea  idem 

ì        -T  .....    .        .,  Paulus    Ili    »0- 

basilica  quam  in  singulis  civitatibus ,  ca-  cieiaiem  Priu- 
stris,  terris  et  locis  per  universum  orbem  "f''  Apn^'»'»- 

'^  ^  ^  rum    ereiil,  et 

consistentibus  et  illorum  matricibus    seu  confratrit.  mni- 

...  1*11'  1'  1-.  .     t^s  gralias  Con- 

aiiis  ad  id  designandis  ecclesus,  unam  utri-  cessii; 
usque  sexus  christifidelium ,  tam  ecclesia- 
sticorum  quam  saecularium,  societatem, 
sub  invocatione  dicti  Principis  Apostolo- 
rum  erexeramus  et  ordinaveramus.  In 
qua  nos  primo  et  deinde  carissimos  in 
Chrisfo  filiosnostros,  Carolum  Romanorum 
imperatorem,  et  Franciscum  Francorum 
regeiu  ac  quoscumque  alios  utriusque 
sexus,  saeculares  et  ecclesiasticos,  christi- 
fideles,  cuiuscumque  conditionis  existe- 
rent, qui  ex  eorum  bonis  fabricam  huius- 
modi iuvarent,  in  ipsam  confraternitalem 
descripseramus.  Quibus,  confraternitatem 
ipsam  infra  triennium  a  die  publicationis 
ingredientibus  et  prò  dieta  fabrica  de 
bonis  sibi  a  Deo  coUatis,  iuxta  discretio- 
nem  seu  providam  ordinationem  commis- 
sariorum ,  desuper  a  nobis  prò  tempore 
deputatorum  seu  ab  eisdem  deputando- 
rum  ,  super  eo  faciendam,  erogantibus , 
tam  ipsis  quam  per  mndum  sutTragari  1 
animabus  defunctorum,  quac  in  caritate 
decessissent,  indulgentias  et  peccatorum 
remissiones,  etiam  plenarias,  per  praedi- 
ctos  praedecessores  ac  per  nos ,  in  ge- 
nere vel  in  specie,  ad  fabricam  praedictam 
manus  adiutrices  porrigentibus  quomo- 
dolibet  concessas,  et  quae  visitantibus 
annolubilaei  ecclesias  ad  id  deputatas  con- 
cedi consueverant;  necnon  illis,  qui  cum 
cordis  contritione  et  oris  confessione  de- 
cesserint,  etiam  in  mortis  articulo,  plona- 
riam  peccatorum  suorum  remissionein 
consequerentur ,    cum    communicatione 

j      1  Suffi-agii,  Ctierub.  (r.  t.). 


An.  C.  ÌW2       330  BULLARIUM 

omnium  spiritualium  honorum,  quae  fie- 

bant  et  ex  tunc  in  perpetuum  fieri  pote- 

*  rant   in   universali  sacrosancta   militanti 

Ecclesia,  eosdem  confratres  quampluribus 

aliis  spiritualibus  bonis  decorantes,  con- 

cesseramus. 

§  39.  Ac  postremo  eiusdem  Caroli  im- 

Hispaii!«i]ue  di-  peratorìs  et  regis ,  ut  eidem  primogenito 

niiaiii  confra- Lcclesiae  primum  locum,  ut  par  erat,  da- 

l;^::,  ?::::::;  remus,subdil.s  in  Hispaniarum  et  iUi  an- 

ronigeiii.  pie-  nexis  resnis ,  insulis  et  dominiis  (excepto 

liarias       initul-  . 

fc.iiiis  elargì- regno  Siciliae  citra  Pharum)  existontibus 

tiis  esl,  CUI»  DO*     .    •  -  .M  1    MI 

lesiate  et  m  eis  commorantibus,  ac  ad  illa  un- 

decumque  venientibus ,  utriusque  sexus , 
tam  saecularibus  quam  regularibus  Ordi- 
num  quorumcumque  dictae  confraterni- 
tatis  confratribus  vere  poenitentibus  et 
confessis,  seu  confitendi  statutis  tempori- 
bus propositum  habentibus,  qui  in  Nali- 
vitatis  et  Resurrectionis  Domini  nostri  lesu 
Chrisli  ac  beatorum  Petri  et  Pauli  apo- 
stolorum  vel  tribus  aliis  festi\itatibus,  per 
commissarium  per  nos  deputandum,  quo- 
libet  ex  tribus  annis  designandis,  aliquas 
ecclesias  seu  aitarla,  dicto  triennio  du- 
rante, visitarent,  et  in  capsis  ad  id  depu- 
tandis  aliquam  piani  eleemosynam,  iuxla 
eiusdem  commissarii  seu  ab  eo  deputandi 
ordinationem,  prò  fabrica  huiusmodi  pro- 
sequenda,  per  se  vel  alium,  effectualiter 
ponerent,  plenissimam,  eliam  sacro  lubi- 
laei  centesimo  anno  ecclesias  urbis  Romse 
visitari  solitas  visitantibus ,  et  ad  recupe- 
rationem  Terrae  'Sanclae,  et  sacrae  ortho- 
doxae  fìdei  catholicae  et  dominicae  crucis 
hostium  expugnationem  proficiscentibus , 
ac  omnes  et  singulas  gratias  illis  conces- 
sas  et  concedi  solitas  concesseramus. 
§  -40.  Cum  poteslate  eligendi  sibi  con- 
confessorom  fessoreiu,   uui,  ad    effpclum   indulgenfias 

•ligendi.quiati-         .  .  .  .       .'' 

•oivat  Ile;  huiusmodi  consequendi,  confessionibus  au- 
ditis,  eos  ab  omnibus  et  singulis  senten- 
tiis  et  censuris  ecclesiasticis  quomodo- 
cumque,  a  iure  vel  ab  homine,  in  eos 
latis,  necnon  peccatis,  criminibus,  exces- 


ROMANUM  An.  C.  1542 

sibus  et  delictis,  quantumcumque  gravibus 
et  enormibus,  etiam  si  illorum  absolutio 
Sedi  Apostolicae  reservata  existeret ,  et 
praeterquam  conspirationis  in  personam 
Romani  Pontificis  aut  Statum  Romanae 
Ecclesiae,  occisionis  vel  verbcrationis  epi- 
scoporum  aut  aliorum  praelatorum,  et  in- 
iectionis  manuuni  violentaruin  in  illos , 
falsificationis  literarum  apostolicarum,  aut 
delationis  armorum  et  aliorum  prohibito- 
rum  ad  infidelium  partes,  atque  senten- 
liarum  et  censurarum,  occasione  alumi- 
num  Tulphae  nostrae,  ac  de  partibus  in- 
fidelium ad  fìdeles,  contra  prohibitiones 
nostras,  delatorum,  necnon  ecclesiasticae 
lihertatis  ac  privilegiorum  Sedi  Aposto- 
licae, etiam  ex  consuetudine ,  competen- 
tium,  ac  aliorum,  id  et  executionem  lite- 
rarum et  mandatorum  apostolicorum,  e- 
tiam  in  bulla  in  die  Coenae  Domini  legi 
consueta  ac  aliis  apostolicis  constitutioni- 
bus  comprehensorum,  concernentia,  quo- 
modolibet  violatorum  ,  incursarum  ,  se- 
mel tantum  absolvat  ;  et  prò  animabus 
defunctorum,  cum  communicatione  ho- 
norum spiritualium  praedictorum  et  sta- 
tionum  Urbis  indulgentiarum  ;  nec  non 
esus  ovorum,  butjTi  et  lacticiniorum  tem- 
poribus probibitis,  ad  eorum  libitum,  et 
carnium,  de  utriusque  medici  Consilio, 
licentia  et  concessione ,  et  cum  eisdem 
seu  similihus  facultatibus  commissariis  ad 
id  deputatis  seu  ab  illis  subdeputandis, 
per  praedictos  praedecessores  nostros  seu 
ab  eis  depulari  solitis,  iuxta  tenorem 
praenarratarum  literarum,  seriatim  in  no- 
slris  desuper  expeditis  literis,  descriptis 
et  adnotatis,  concessione. 

§  41 .  Necnon  praedictis  commissariis ,  commissariis- 
ut  praemittitur  deputandis,  quod  eos,  qui  r,"pti"a.em 
arctati  forent,  et  vioesiniunitertium  suae  J'-pf""°''i  '" 

'  .  "-  c.isibus  hic  61- 

aetatis  annum  attmgerent,  ut   ad  omnes  pressis. 
sacros   etiam   presbyteratus  ordines  pro- 
moveri,  et  unum  beneficium  ecclesiasti- 
cum  obtinere;  necnon  cum  (juibusris  re- 


An.  C.  i!)li2  PAULUS 

ligiosis,  professis  et  non  professi?,  quorum- 
cumque  Ordinum  et  quacumque  licita  fa- 
cultate ,  et  cura  saecularibus  clericis  seu 
presbyteris,  qui  graduari  velini^  etiara  in 
quacumque  Universitate  ,  eliam  leges  au- 
dire eisque  studere ,  ac  in  ipsis  graduari 
usque  ad  doctoratus  gradum  inclusive  si- 
militervalerent.  Et  cura  eisdem  religiosis, 
qui,  relieto  Religionis  habitu,  per  saecu- 
lum  vagantes,  apostasiae  notam  seu  irre- 
gularitatcm  contraxerint,  et  deinde,  poeni- 
tentia  ducti,  ad  cor  redierint,  quando  inde 
verisimiliter  scandalum  expectari  non  pos- 
set  ;  et  cum  bis ,  qui  de  Ordine  suo  ad 
alium  Ordinem  parem  vel  strictiorem 
transferri  cuperent;  necnon  cum  ipsis 
ac  etiam  quibuscumque  monialibus,  cu- 
iusvis  qualitatis  et  Ordinis  existerent,  ut, 
de  superiorum  suorum  licentia  et  ea  du- 
rante, monasteria  exire  et  cum  parentibus 
et  aliis  ecclesiasticis  personis  seu  saecu- 
laribus conversari;  et  corporalia  et  alia 
ecclesiae  ornamenta,  dummodo  per  pres- 
byterum  primo,  vel  per  eas  cum  chirothe- 
cis  abluerentur,  abluere  et  mundare,  to- 
ties  quoties  opus  foret,  licentiara  et  facul- 
tatem  concedere.  Quodque  eos ,  qui  mo- 
niales,  etiam  velatas,  commatres,  sorores, 
consanguineas  carnaliter,  damnabili  et 
incestuoso  coitu  cognovissent,  aut  aliud 
quodcumque  carnale  crimen,  cuiuscum- 
que  qualitatis  existeret ,  commisissent , 
absolverc;  ac  eos,  qui  in  quarto,  vel  terlio 
et  quarto ,  si  tamen  ab  eodem  stipite 
penderent,  et  non  alias,  aflinitatis  vel  con- 
sanguinitatis  gradibus  invicem  coniuncti , 
ac  quocumque  impedimento  publicae  bo- 
nestatis  iustitiae,  praeterquam  inter  leva- 
tura etlevantem,  etiam  cognalione  spiri- 
tuali detenti,  et  etiam  carnali  copula  sub- 
secuta  contraxissent,  ac  eliam  qui  huius- 
modi  matrimoniis,  etiam  clandestinis,  in- 
tervenissent ,  seu  praesentes  et  consen- 
tientes  fuissent ,  a  oensuris  propterea  in- 
cursis  absolvere ,  ac   cum   eis  ut  in  sic 


III  PP.  331      Ali.  e.  ihiiì 

contractis  matrimoniis  remanere,  et  cum 
bis,  qui  in  casibus  praedictis  contrabere 
voluissent,  ut  raatriraoniura  ad  invicem 
contrahere  possent,  dispensare  valerent. 
Deceruenles  praemissa  omnia,  per  eum- 
dem  commissarium  sic  facienda,  in  utro- 
que  foro  valere ,  quibusvis  coHtrariis  ne- 
quaquam  obstanlibus. 

§  4^.  Cum  nos  per  alias  nostras  literas  hìc  Poauu-i 
similiter  accepto  per  nos  quod  nonnulli  ""é'^édii  'poi.'- 
bospitalium  ,  etiam  nostri  Sancii  Spiritus  *;"'«"'  p"'"- 

i  '  _  ^  r  detitii       conila 

praefati  et  Sancii  Ioannis  Lateranensis,  ac  quos(um.|ije  a- 
Sancli  lacobi  Incurabilium  de  Urbe  et  cMiyrXnlos' 
monasteriorura    Sancii    Sebastiani    extra  '",!',  '"'"  '''"'" 

eciiia  die  ii  au- 

rauros   dictae    Urbis ,    ac    Sancii  Antonii  e"sii      moiu, 

-,.  .  „.  .  .  „  .     ,  qu  mille,  uli  su- 

Viennensis,  tisterciensis  et  bancti  Augu-  ptiQuam,  iine- 
stini  Ordinura,  ac  Mercedis  Redemptionis  ""°""' 
captivorum,  etiam  Sancii  Helmi,  Sancii 
Bovis,  Sancii  Bernardi,  Sancii  Leonardi, 
Sanclae  Marthae,  Sanctae  Catherinae  Men- 
tis Synai,  Sancii  Vili  et  Sanctae  Mariae 
della  Heremita  quaestores  et  coramissarii, 
non  obstante  suspensione  privilegiorum 
super  quaestis  faciendis  et  confratribus 
describendis  et  indulgenliis  publicandis 
concessorum ,  ac  suppressione  cappella- 
rura  sub  invocatione  Sancii  Sebastiani, 
ac  revocatione  comraissariorum,  nuncio- 
rura  et  quaeslorum,  vigore  privilegiorum 
praedictorura  conslilutorum,  ac  probibi- 
tione  faciendi  quaestas,  et  indulgentias  et 
alias  gralias  publicandi,  ac  confratres  de- 
scribendi  et  confessionalia  concedendi,  et 
in  cerlis  casibus  matrimonialibus  dispen- 
sandi,  quaestas  facere  et  alia  praedicla 
exercere  minime  erubescant.  Et  succes- 
sive, eliam  non  obstante  alia  prohibilione 
a  nobis  desuper  narrala,  nonnulli  eliam 
quaestores  et  commis^arii,  tam  praedictis 
(juam  aliis  forsan  noininibus,  vigore  pri- 
vilegiorum praediclorum  et  forsan  alio- 
runi,  eliam  a  nobis,  licei  contra  menlem 
nostrani,  emanatorum  ,  tam  quaestas  fa- 
cere  quam  indulgentias  et  alia,  ni  prae- 
fertur,  probibila  publicare  et  exercere  , 


Al).  C.  1542       332  BULLARIUM 

ac  divei'sas  pecuniarum  summas,  res  et 
bona  exigere,  et  aliqui  Ibrsan  sibi  ipsis 
appropriare  non  destilerant ,  omnes  et 
singulas  pecnniarum  summas,  res  et  bona 
ex  quaestis,  eleemosynis  et  indulgentiis  et 
aliis  praedictis  eatenus  proventa  ,  et  pe- 
no? quaestores  et  commissarios  praefatos 
ac  mincios,  minislros,  thesaurarios,  de- 
positarios,  loca,  collegia  et  nniversilates 
existentia,  quae  eatenus  hospitalibus,  mo- 
nasteriis  et  aliis  locis  praedictis  minime 
incorporata  fuerant,  basilicae  "1  et  illius 
collegio  et  deputatis  concessissemus  et  ap- 
plicavissimus;  omnesque  quaestores,  com- 
missarios, nuncios  et  alios  officiales  prae- 
fatos revocavissemus;  oninemque  laculta- 
tem,  poteslatem  et  auctoritatem  quae- 
stuandi,indulgenlias  et  alias  gratias  publi- 
candi,  conlratres  dcscribendi,  confessiona- 
lia  concedendi,  in  gradibus  matrimoniali- 
bus  prohibitis  dispensandi,  ab  bomicidiis 
casualibus  seu  volunlariis  ac  simoniae 
labe  absolvendi,  ac  vola  commutandi ,  et 
forsan  alia  exercendi ,  a  quaestoribus , 
commissariis,  ministris,  tliesaurariis,  de- 
positariis  et  aliis  juaedictis,  nccnon  guar- 
dianis ,  officialibus  et  aliis  superioribus 
bospitaliuni ,  monasteriorum ,  etiam  Re- 
demptionis  captivorum  et  aliorum  loco- 
rum  praedictorum ,  privilegia  et  faculta- 
tes  eos  substitnendi  et  deputandi  haben- 
tibus  abdicavissemus  et  amovissemus.  Ita 
quod  ex  tunc  de  cetero,  perpetuis  futuris 
temporibus,  quaestores  et  commissarii  et 
alii  oiliciales  ad  quaestas  el  alia  praedicla 
exercenda  ab  aliquibus,  etiam  a  nobis 
et  successoribus  nostris  Romanis  Pontifi- 
cibus,  conslitui  et  deputari  non  possent , 
nisi  ipsis  constitutioni  et  deputatioui  col- 
legii  deputatoi'um  fabricae  buiusmodi  ex- 
pressus  accederet  assensus,  cum  man- 
dato universis  et  singulis  praefatorum  bo- 
spitalium,  monasteriorum  et  aliorum  prae- 
dictorum, ut  pccunias,  res  et  bona  ex 
quaestis,   indulgentiis   et   aliis  praedictis 

1  Fabricae,  Cherub.  (r.  t.). 


ROMANUM  An.  C.  IS'r2 

acquisita,  et,  ut  praefertur,  dict»  fabrica 
applicata  et  concessa ,  penes  ipsos  exi- 
stentia, et  nondum,  ut  praefertur,  incor- 
porata, praefatae  fabricae,  elpro  ea  prae- 
fatis  collegio  deputalorum  et  illorun^  offi- 
cialibus ,  ad  quos  1  et  utilitatem  dictae 
fabricae  exponenda  et  convertenda  per- 
solvcrent  et  assignarent.  Eisdem  vero  et 
prò  tempore  existentibus  deputatis  el  2 
prsefatis  fabricae  buiusmodi,  ut  quaestores, 
commissarios  et  alios  officiales  ac  perso- 
nas ,  penes  quos  pccuniae ,  res  et  bona 
buiusmodi  existebant,  sub  pocnis  et  cen- 
suris ,  de  quibus  eis  videretur,  tam  po- 
steriorum  praedictorum  quam  aliorum 
privilegiorum  diclae  fabricae  el  illius  de- 
putalorum collegio  concessorum  vigore, 
ad  solulionem  et  consignalionem  buius- 
modi faciendam  cogerent  et  compelle- 
rent,  ac  easdem  posteriores  literas  et  in 
eis  contenta  quaecumciue  inviolabiliter 
observari  mandai'enl  el  facerenl,  inobe- 
dientes  et  rebelles  ac  contradictores  quos- 
libet  per  poenas  et  ccnsuras  praedictas, 
auctoritale  nostra,  appellalione  poslposita, 
compescendo,  invocato  etiam  ad  hoc,  si 
opus  esset,  auxilio  brachii  saecularis.  Ac, 
post  publicationcm  posteriorum  literarum 
noslrarum  praedictarum ,  nonnulli  loco- 
rum  ordinarli,  eorumqucvicarii,  ofliciales 
el  alii  ministri,  lucri,  ut  credilur,  cupidi- 
late  ducli,  in  contemptum  literanmi  no- 
slrarum earumdem  et  pocnarum  in  illis 
contenlarum,  nonnullis  hospilalium,  mo- 
nasteriorum et  aliorum  locorum  prae- 
dictorum quaestoribus  et  commissariis 
quaestas  praedictas  faciendi,  aliaque  prae- 
dicla exercendi ,  ac  diversas  indulgentias 
j)ublicandi ,  licenlias  per  eorum  palentes 
literas  expresse  concedere  et  impartiri 
non  crubesccrent,  vel  ipsos  publice  quae- 
sluare  permillerenl  seu  dissimularent,  in 
animarum  suarum  periculuni,  et  perni- 
ciosum  exemplum  ac  scandalum  pluri- 
morum. 

1  Clienib.  legil  o;ii(s  loco  (/ìios  (r.  T.).    2  Deest 
forsan  oHidalibin.  (n.  t.). 


An.  C.  IbW  PAULUS 

§  iS.  Nos,  circa  praemissa  providere 
orrtinarìisqiie  cupientcs,  uiiiversis  ct  siiigulis,  lam  loco- 
lìroiiuiei;  '  Tum  ordinariis  eorumque  vicariis,  officia- 
libus  et  ministris  quam  aliis  quibuscum- 
que  ecclesiarum  praelalis,  sub  '  ingressus 
ecclesiae  ac  suspensionis  adivinis,  necnon 
excommunicationis  maioris  aliisque  ec- 
rlesiasticis  sententiis  et  duonim  niilliuni 
ducatorum  auri  de  Camera  dictae  fabricss 
applicandorum  poenis,  per  eos  eo  ipso, 
absque  aliqua  declaratione  ,  quoties  con- 
travenirent,  incurrendis,  dislricte  praeci- 
piendo  mandavinuis  quatemis  ex  tane  de 
celerò  aliquas  quaestuandi  el  indulgen- 
tias  pidilicandi  licentias ,  el  desuper  lile- 
ras  quibusvis  quaestoribus  et  aliis  perso- 
nis,  etiam  praelextu  cuiusvis  antiquae 
consueludinis  vel  possessionis,  eisdem  or- 
dinariis similes  licentias  concedendi ,  et 
aliquam  partem  ex  quaestis  etindulgenliis 
huiusmodi  exigendi  el  percipiendi,  etiam 
vigore  quorunicunique  privib^giorum  et 
induHorum  ac  blerarum  apostoliearum 
eisbactenus  concessorum  vel  in  poslcrum 
concedendoruni,  absqu(!  expressa  lioenlia 
eiusdeni  fabricae  deputatorum  nuUalenus 
concedere  vel  imparliri  pracsumerent , 
nec  ipsos  quaestorcs  publice  quaestuare 
permilterent  seu  tacendo  dissimularent. 
Quiniuuiio  cos  ad  parcndum  reverenter 
poslerioribus  lileris  nostris  praedictis  et 
in  illis  contenlis  quibuscumquc  omnino 
cogerent  ac  compellerent. 

§  A''t.  Insuperque  eisdem  deputaiis,  eo- 

Coiiegio  tabri-  ruuique  commissariis  contra  eosdem  or- 

caed.ipoiesu- jjij^j.JQg.  iUoiumque  vicarios  et  ministros, 

lem   proCL'den-  i  .  .  ' 

di  couira  quos-  nccnou    quoscumque    alios    ecclesiarum 

16     quae- 
slores,  et  qune- 


cumque  1""«- ppf^gi^i^og  ^   supcriores   et    personas,  tani 


Sila  per  eos  fa- saeculares  quam  quorumvis,  etiam  Men- 
clli7i"  *''"  dicantium,  Ordinum  regulares,  quaestas 
facienles,  in  eventum  conlraventionis,  ad 
declarationem  incursus  censurarum  el 
poenarum  praedictarum  procedendi;  nec- 
non quaestores  praefalos  quaestas  facien- 
les,   et   indulgenlias   buiusmodi ,  absque 

1  Deest  alìquid,  fotte  iiìUìdicli  (r,  t.). 


ni  rp.  333      An.  C.  1S42 

ipsorum  deputatorum  expresso  consensu, 
nbilibet  publicanles  capiendi  el  incarce- 
randi  seu  incarcerari  faciendi;  illosque 
tamquam  inobedientes  et  rebelles  mul- 
ctandi,  et  ad  triremes  perpetuo  vel  ad,  de 
quo  cis  videretur,  tempus  relegandi;  ac 
pecunias  per  eosdem  quaestores,  occa- 
sione diclarum  indulgenliarum  vel  quae- 
slarum  quomodolibet  acquisitas ,  eidem 
fabricae,  ut  praefertur,  applicatas,  ab  eis 
et  eorum  singulis ,  etiam  invitis  et  reni- 
lentibus,  violenter  auferendi;  necnon,  prò 
praemissis  omnibus  exequendis,  auxilium 
bracbii  saecularis,  quoties  opus  foret, 
invocandi ,  omnimodam  concessimus  fa- 
cultatem.  Quibuscumquc  nobis  et  eidem 
Sedi  immediate  subiectis ,  sub  eisdem 
sententiis,  censuris  et  poenis,  lune  man- 
dantes;  alios  vero  nobis  non  subiectos  iu- 
dices  et  personas  saeculares  in  Domino 
borlantes  ut,  si  et  poslquam  prò  parte 
dictorum  depulalorum  ci  commissario- 
rum  forent  re(piisili,  in  praemissis  auxi- 
lium et  favorem  ac  remedium  opportu- 
num  praebercnl,  prout  in  singulis  nostris 
et  praedecessorum  praediclorum  literis , 
quarum  singularum  tenores,  ac  si  de  verbo 
ad  verbum  insererenlur,  praesentibus  prò 
suflicientcr  expressis  liaberi  volumus,  di- 
cilur  plenius  conlineri. 
§  45.  Cum  autem,  sicut  eadem  pelitio  oeciarai  eiiam 

,  .  ,      .  11-       p      .  •      •  dicluni      colle- 

subiungcbal,  a  nonnulus  lorte  nuniuni  gium  omniLus 
scrupulosis  dubilatum  fuerilan  privilegia,  Sece'!rorunruì- 
indulta  et  facullat^s  per  praedictos  prae-  <'"'^''  '"'  ro- 

^..      '■  .      *  Ulisse  SI  poss» 

decessores  commissarus  et  collegio  prae-  ad  uiii.iaiem  di- 
diclis  concessa,  per  eosdem  Franciscum , 
Paulum,  Petrum,  Pliilippum,  episcopos, 
Ioannem  Baptistam  ctRaphaelem,  moder- 
nos  ad  opus  diclae  fabricae  depalalos,aut 
aliquos  ex  eis,  sub  nomine  dicti  coUegii, 
hactenus  exercere,  vel  eis  uti  potuerint  et 
in  lulurum  possint,  bactenusque  per  eos, 
sub  nomine  dicti  coUegii ,  prò  dieta  fa- 
brica  gesta ,  valida  existant ,  prò  illorum 
parte,  nobis  fuil  bumililer  supplicatum  ul 


Ctae    fabricaCj 


An.  C.  1542      oSi  DiLLARirai 

desuper  opportune  providere  de  benigni- 
tate  apostolica  dignareniur.  Nos  igitur, 
quibus,  in  sacra  beati  Petri  Sede,  meritis 
quamquam  insufiìcientibus,  coUocatis,  con- 
venit  opem  et  operam  imp^ndere  effica- 
ces  ut  eiusdem  beali  Petri  basilicara  ac 
illius  fabricae  rectores  et  ministros,  nec- 
non  privilegia ,  facultates  et  indulta  eis 
concessa,  illaesa  praeservare  studeamus  ; 
considerantes  diligentiam  quam  primo  di- 
cti  Franciscus  et  alii  deputati  in  opus 
dictae  fabricae,  quoddicti  praedecessores, 
ut  praedicitur,  perficere  non  potuerunl, 
iuxta  mentem  noslram  reassumendo,  ad- 
hibuerunt,  illud(]ue  omni  conalu  et  totis 
viribus  assidue  prosdiuuntur.  Quodquead 
illius  commoduni  et  utilitatem,  privile- 
giis ,  facultatibos  et  indultis  ac  gratiis 
huiusmodi  in  favorem  dictae  fabricae  tan- 
lummodo  utuntur;  et  ne  cbrisfifideles  ab 
elargitione  et  subsidiis  relrabantur,  sed 
ut  ad  iilud  promptiores  reddantur,  quo 
singula  privilegia  ,  facultates,  concessio- 
nes  et  indulta  praedicta  noverint  inviola- 
biliter  observari ,  buiusmodi  supplicatio- 
nibus  inclinati .  ex  certa  scientia  et  de 
potestatis  plenitudine  similibus  ,  omnia  et 
singula ,  quae  per  Franciscum  et  alios 
deputatos  praedictos  seu  eorum  aliquos, 
nomine  dicti  collegii  ac  vigore  literarum  I 
patentium ,  eis  per  dictos  deputatos  con- 
cessarum,  deputatos,  commissarios  et  of- 
ficiales,  dicto  nomine,  earumdem  litera- 
rum patentium  et  cajntulorum  forma  ser- 
vata ,  gesta ,  facta  et  executa  fuerunt , 
fuisse  et  esse  legitime  facta,  ac  si  privile- 
gia, facultates  et  indulta,  aliis  commissa- 
riis  per  lulium  et  Leonem ,  ac  collegio 
praefatis  per  Clementem,  praedecessores 
praedictos,  respective  concessa  et  per  nos 
confirmata  et  innovata,  ipsismet  deputatis  | 
concessa  fuissent ,  auctoritate  apostolica, 
tenore  praesentium  declaramus.  Et  ni- 
hilominus  omnia  et  singula  per  primodi- 
ctos  deputatos  aut  eorum  aliquos,  seu  ab 


ROMANrM  An.  C.  1542 

eis,  dicti  collegii  nomine,  commissarios  et 
officiales  etiam  deputatos  gesta,  dummodo 
commissarii  et  officiales  bactenus,  ut  prae- 
fertur,  deputati  praedicti  formam  et  or- 
dinem  eis,  per  eorum  literas  patentes  bu- 
iusmodi sive  capitula  inter  eos  inita,  1  ser- 
vaverint,  approbamus  et  confirmamus,  ac 
perpetuae  fìrmitatis  robur  obtinere  de- 
cernimus. 

§  46.  Et  ut  circa  illa  omne  dubium  iiiaque  «idem 
et  ambiguilas  in  futurum  cessare  debeant,  "I!ce!iiJi"""" 
ipsique  deputati  opus  fabricae  buiusmodi 
diligentius  prosequi  possint,  ipsis  aliis- 
que  dictae  fabricae  prò  tempore  depu- 
tatis, quod  omnibus  et  singulis  privile- 
giis ,  praerogativis ,  facultatibus  ,  iurisdi- 
ctionibus ,  gratiis  et  indultis ,  tara  com- 
missariis  per  lulium  et  Leonem,  ac  col- 
legio praefatis  per  Clementem,  praede- 
cessores praedictos ,  ad  commodum  et 
utilitatem  dictae  fabricae,  quam  etiam  per 
nos,  per  singulas  literas  praedictas,  com- 
missariisque  et  collegio  praefatis  per  eos- 
dem  praedecessores  ac  nos,  ut  praemitti- 
tur,  bactenus  respective  concessis,  sub 
nomine  collegii  praefati ,  uti  et  illa  exer- 
cere  valeant,  eisdem  auctoritate  et  tenore 
concedimus  et  indulgemus ,  ac  singulas 
nostras  et  praedecessorum  nostrorum  li- 
teras buiusmodi  ad  dictos  etiam  prò  tem- 
pore deputatos  et  ad  universas  provincias 
in  singulis  literis  praedictis  expressas  ex- 
tendimus  et  ampliamus. 

§  47.  iV'ecnon  praesentes  literas  ad  no-  ei  ui  ;,en.-iu- 
strum  et  successorum  nostrorum  Roma-  '^'"""  sedis  a- 

T^       ,  -  ,^  •  •    .         ,-  postolicae      et 

norum   Pontiticum   canonice  mtrantmni  sub  revocnìo- 
beneplacitum    durare.    Ac   beneplacitum  "'^"^  '"■  "°" 

,      .     ^  ^  coi!i|irtben.  de- 

buiusmodi  et  praesentes  literas  per  gene-  cem.i; 
ralera  revocalionem  seu  Cancellariae  Apo- 
stolicae  regulas,  etiam  per  successores 
nostros  praedictos  prò  tempore  edendas, 
aut  alias  etiam,  nisi  per  alias  nostras  sub 
plumbo  ,  cum  praesentium  de  verbo  ad 
verbum  insertione,  literas,  minime  revo- 
cari  posse ,  sed  quoties   aliter,  quam  ut 

1  Deest  foTsan  praescriptos  (r.  t.). 


pulat 


An.  e.  ibi-i  PAULUS 

praemittitur,  revocari  contigent,  loties  de 
novo  concessas  intelligi;  sicqiie  per  qiios- 
cumque  iudices  et  commissarios,  edam 
Palati!  Apostolici  auditore?  ac  sanctae  Ro- 
manae  Ecclesiae  cardinale?,  in  qnavis  in- 
stantia, sublata  eis  et  eorum  cuilibel  qua- 
vis  alitar  iudicandi  et  interpretandi  facul- 
tate  et  auctoritate,  ubique  iudicari,  scn- 
tentiari  et  deilniri  debere,  necnon  quid- 
quid  secus  super  bis  a  quoquam,  quavis 
auctoritate,  scienter  vel  ignoranter,  conti- 
gerit  attentari,  irritum  et  inane  decerni- 
mus. 
§  48.  Quocirca  universis  et  singulis  ve- 
Eiecuiores  de-nerabilibus  fratribus  nostris  patriarchis, 
archiepiscopis  et  episcopis,  ac  dilectis 
fdiis  abbatibus,  prioribus,  praepositis,  de- 
canis,  archidiaconis  et  aliis  personis  in 
dignitate  ecclesiastica  constitiitis,  necnon 
patriarchalium  et  metropolitanarum  ac 
aliarum  cathedralium  ecclesiarum  cano- 
nicis,  eorumdem  patriaixbarum,  archie- 
piscoporum  et  episcoporum  officialibus 
etvicariis  in  spiritualibus  et  temporalibus 
ubilibet  constitutis,  per  apostolica  scripta 
mandamus  quatenus  ipsi  vel  duo  aut 
unus  eorum ,  per  se  vel  per  alium  seu 
alios,  praesentes  literas  ac  omnia  et  sin- 
gula  in  eis  contenta,  ubi  et  quando  opus 
luerit,  ac  quoties  super  boc  prò  parte 
collegii  seu  deputatorum  praedictorum 
seu  alicuius  eorum  fuerint  i-equisiti,  so- 
lemniter  publicantes,  eisque  in  praemissis 
efficacis  defensionis  praesidio  assistentes, 
facianl  auctoritate  nostra  praesentes  lite- 
ras  et  in  eis  contenta  buiusmodi ,  sub 
censuris  et  poenis  ecclesiasticis,  fìrmiter 
observari,  ac  coUegium  et  deputatos  offi- 
cialesque  praedictos  illis  pacifice  gau- 
dere ,  non  permittentes  coUegium  et  de- 
putatos ac  olTiciales  praedictos  seu  eorum 
aliquem  desuper  perquoscumque  quo- 
rnodolibet  indebite  moleslari ,  contradi- 
ctores  quoslibet  et  rebelles,  per  censuras 
et  poenas  ecclesiasticas  ac  alia  opportuna 


IH  PP.  335       An.  C.  IS'i2 

iuris  reraedia ,  appcllatione  postposita , 
compescendo,  ac  legitimis  super  bis  ha- 
bendis  servatis  processibus ,  censuras  et 
poenas  ipsas ,  eliam  iteratis  vicibus ,  ag- 
gravando, invocalo  etiam  ad  hoc,  si  opus 
fuerii,  auxilio  bracbii  saecularis. 

§  49.  Non  obstantibus  praemissis  et  cniuiniis  de- 
quibusvis  dictae  Cancellariae  regulis,  ac  "'^"'' 
constitutionibus  et  ordinationibus  aposto- 
bcis,  necnon  privilegiis  et  indultis,  etiam 
Mari  Magno  nuncupatis',  eisdem  Ordini- 
bus,  illorumquc  personis,  in  genere  vel 
in  specie,  sub  quibusvis  verborum  formis 
et  clausulis ,  etiam  motu  proprio  et  ex 
certa  scientia  ac  de  apostolicae  potestatis 
plenitudine,  forsan  concessis,  quibus,  e- 
tiam  si,  prò  illorum  sufficienti  deroga- 
tione,  de  ipsis  eorumque  totis  tenoribus 
specialis,  specifica ,  expressa  et  individua 
ac  de  verbo  ad  verbum  ,  non  autem  per 
clausulas  generales  idem  importante?, 
mentio  seu  quaevis  alia  expressio  ha- 
benda,  aut  aliqua  ^  exquisita  forma  servan- 
da  esset ,  illorum  tenores  prò  sufficienter 
expi'essis  et  insertis  babentes,  illis  alias 
in  suo  robore  permansuris,  hac  vice  dum- 
taxat,  specialiter  et  expresse  derogamus, 
illaque  cuiquam  nolumus  aliquatenus  suf- 
fragari;  ac  omnibus  et  singulis,  quae  nos 
et  praefati  praedecessores  nostri  in  sin- 
gulis literis  pi\aedictis  volumus  respective 
non  obstare,  contrariis  quibuscumque. 
Aut  si  aliquibus,  communiter  vel  divisim, 
ab  Apostolica  sit  Sede  indultum  quod 
interdici,  suspendi  velexcomniunicarinon 
possinl,  per  literas  apostolicas  non  facien- 
tes  plenam  et  expressam  ac  de  verbo  ad 
verbum  de  indulto  buiusmodi  mentionem. 
Celerum,  quia  difficile  ibret  etc.  Nulli  ergo 
eie.  Si  quis  autem  etc. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum , 
die  tertia  februarii,  millesimo  quingenle- 
simo  quadragesimo  secundo ,  pontificatus 
nostri  anno  viii. 

Dat.  die  3  febr.  1542,  ponlif.  anno  vin. 

1  .Itia  acid.  Clierub.  (r.  t.). 


An.  C.  lSfl2       336 


BULLARIUM 


XLI. 


Privilegia  neophitorum  sive  iudaeorum 
et  infideìium  ad  catholicam  fìdem  se 
convcrtentitim ;  orditiationesque  circa 
eorum  vivendi  modum  ^. 

Pìulus  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad  perpetaam  rei  memoriam. 

Cupientes  iudaeos  et  alios  infideles 
iiif.deies  con-  quoslibet  ad  fidein  catholicam  converli , 
dmu  eTruniTo-  et  practextu  bononim  per  eos  antea  pos- 
"*■  sessorura   ab   eadem  fide   non  dislrahi , 

motu  proprio  et  ex  certa  nostra  scientia, 
auctorilate  apostolica ,  tenore  praesen- 
tium,  hac  in  posterinn  valitura  constitu- 
tione  sancimus  quod  cuicumque  eorum- 
dem  iudaeorum  et  infidelium  ad  dictam 
fidcm  converti  volenti,  etiam  si  in  patria 
potestate  constitutus  fuerit ,  bona  sua 
quaecumque,  tam  mobilia  quam  immo- 
bilia, intacta  et  illaesa  permaneant.  Ita 
ut  etiam  fdiilamilias  et  in  pallia  pote- 
state ,  ut  praeferlur,  constituti ,  legitima 
et  quacumque  pori  ione  bonorum  patri- 
monialium  aut  maternorum,  eis  de  iure 
seu  successione  bonorum  eis  alias  debi- 
torum,  per  eorum  parentes  fraudari  aut 
privali  non  possint  ncque  debeant,  sed 
eis  integre ,  etiam  si  contra  voluntateni 
parentum  suorum  ad  fidem  ipsam  con- 
versi fuerint,  etiam  eorum  parentibus  vi- 
ventibus,  debeantur. 

§  1.  Et  si  bona  ipsa  ex  usura  aut  illi- 

MhIo  acqnisiia  cito  quacstu  fueriut  acquisita,  et  notae  sint 

persònae''dn,J-  persouae,  quihus  eorum  fuerit  de  iure  fa- 

niQcaio   noiae  cicnda  restitutio  (quia  non  dimittitur  pec- 

catum  ,  nisi   restituatur  male   ablatum  ) , 

illa  eisdem  personis  omnino  restituanlur; 

personis  vero  non  extantibus  praedictis, 

quia   bona    ipsa    essont  per   manus   ec- 

clesiae    in  pios  usus  convertenda  ,  bona 

huiusmodi  eisdem  iudaeis  et  aliis  infidc- 

{  Consonai  extravag.  ii  Ioann.  xxii,  in  tit.  De 
Itid.,  inler  communes. 


Roman™  An.  C.  laW 

libus,  in  favorem  suscepti  baptismatis, 
tamquam  in  }iium  usum  libere  concedi- 
mus ,  eaque  apud  ipsos  sic  conversos  iu- 
daeos et  alios  infideles  remanere  decer- 
nimus.  Interdicentes,  sub  divini  anathe- 
matis  poena,  quibusvis  tam  ecclesiasticis 
quam  saecularibus  personis,  ne  ullani  su- 
per bonis  huiusmodi,  quovis  quaesito  co- 
lore, molestiam  inferant,  aut  inferri  pa- 
tiantur  ;  sed  magnum  se  fecisse  lucrum 
existiment ,  dum  tales  Christo  lucrati  fue- 
rint. 

§  2.  Et  quoniam,  ut  scriptum  est,  Qui  Piorum  eiee- 
hahucrit  suhstantiam  mundi  huius  et  vi-^^^^l^^^^„i]^^^. 
den't  fratrem  suum  necessitatem  habere ,  "'"'"  *'"'  p'"" 

'  '  peres. 

et  clauserit  viscera  sua  ab  eo,  quomodo 
caritas  Dei  manet  in  ipso?  si  ipsi  conver- 
sionis  tempore  inopes  aut  indigentes  fue- 
rint, omnes,  tam  ecclesiasticos  quam  sae- 
culares  ,  per  viscera  misericordiae  Dei 
nostri  exhorlamur  ut  ipsis  conversis  ma- 
nus porrigant  adiutrices  ;  ipsi  quoque  dioe- 
cesani  non  solum  christianos  ad  subve- 
niendum  ipsis  exhoi'tentur,  sed  etiam,  tam 
de  redditibus  ecclesiarum,  prout  poterunt, 
quam  de  bis,  quae  ad  pauperum  usus  per 
ipsos  convertendos  devolvuntur,  huiusmodi 
neophitos  sustentarc  non  negligant,  ipsos- 
que  a  detractionibus  et  contumeliis  pa- 
terna affectione  dcfendant. 

§  3.  Et  quoniam  per  gratiam  baptismi  civcs  eiriciun- 
cives  sarictorum  et  domestici  Dei  efficiun-  Tapiu 'Inu..'''"' 
tur,  longeque  dignius  existil  regnare  spi- 
rilu,  quam  nasci  carne,  eadem  conslitu- 
tione  statuimus  ut  civitatum  et  locorum, 
in  quibus  sancto  baptismate  prò  tempore 
regenerabuntur ,  vere  cives  sint,  et  privi- 
legiis  ac  libertatibus  et  immunitatibus, 
quae  alii ,  ratione  nativitatis  et  originis 
dumtaxat,  consequuntur,  gaudeant. 

§  4.  Curent  insuper  sacerdotes  bapli-  i"  ariicuiis  o- 
zantes  et  alii  sacro  fonte  eos  suscipientes,  t"c"m'mlZ 
tam  ante  haptismum  quam  post ,  illos  in  '■'"'s  non  cob- 

,.       ,.      ^  ,  '.  ,       .  '  '  TCrseniur. 

arliculis  tidei ,  ac  legis  novae  praeceptis , 
catholicaeque  ecclesiae   ritibus  diligenler 


An.  e.  IS'i^  l'AllJS 

iiistruerc;    ri  lani    ipsi  qiiam    dioi'cesani 
oiieram  dciit    ne  cum  aliis   iiidacis   scu 
iiifidclihus    sallem    per    loni^uin    tcmpus 
convcrsendir,  ne,  sicul  (|uandoque  contin- 
"il,  ah  infirniitate  euralis,  modica occasio 
ad  piistinam  daninationeni  recidivai  cf- 
liciat. 
§  5.  Et  quoniam,expcricnlia  teste,  coni- 
rum  ciuiMii-  perluni  est  niuluam  ipsorum  neophitoruni 
iM^rimon'.'cùu-  intcì'  sc  conversationem  ipsos  in  fide  no- 
n^ahcrc  siujc-  j,(|.,^  fi-agiHores  reddere ,  ac   saluti  ipso- 
rum jilurinium  onìcere  ,  liorlamur  loco- 
rum  ordinarios  ut ,  quantum   prò  incre- 
mento iìdci   viderinl  expedire ,  curent  et 
sludeant  noopliitos  ipsos  cum  originariis 
clirislianis  matrimonio  copulare. 
§  G.  Et  proliibeanteisdem,sidi  gi'avibus 
Hiiiis  aiiiirius  pocuis ,  HC  uiorluos  uiorc  iudacorum  sc- 
iliu!      '"  '    pclianl ,  aut  sabliala  aliasqne  solemnila- 
tes,  et  anliquae  sectac  ritus  quocjuomodo 
observent,  sed  et  ecclesias  et  praedica- 
tiones,  prout  alii  catholici,  Irequentent,  et 
in   oumibus   cluistianorum    moribus    se 
conformcs  reddanl. 

§  7.  Contemptoresautempraedictorum, 
comsmpiors  pgr  saccrdotcs,  in  quorum  parochiis  de- 

pr.-eilictoium  iib  i-  i  j      ■  i 

ìnquisiiorib  co- geni ,  aut  auos,  ad  quos,  de  uu'e  vel  an- 

erceaniur.       {[q^^  consuetudine ,  de  talibus  inquirere 

spectat,  aut  etiam  per  alios  quoscumque, 

dioecesanis  seu  inquisitoribus  haerelicae 

pravitatis  deferanl,  et  invocato,  si  opus 

fuerit,  auxilio  brachii  saecularis,  per  eos 

taliter  puniantur ,  quod  aliis  transeat  in 

exempluni.  Et  insuper  de  bis  omnibus  in 

provincialibus  et  synodalibus  conciliis  di- 

ligensfial  inquisilio,  et  tam  circa  episcopos 

et  sacerdotes   in  praeraissis  negligentes, 

quam  ipsos  neopbitos  et  infideles  prae- 

dictos  contemptores ,  opportunum  adhi- 

beatur  remedium. 

§  8.  Siquis  aulem,  cuiuscumqucgradus 

Rcdpunirs  ad  vcl  prajeminentiac  fuerit,  buiusmodi  neo- 

reiui   ,,„„iau- philos  ,  ne  observationem  ritus  chrisliani 

""■  et  aliorum  pracdictoruni  compleclanlur, 

foveril  aut  defenderit,  poenas  contra  fau- 

Bull.  Rom.  Voi  17.  43 


MI  n».  ■'5.'')7      An.  c.  i;)'r2 

lorcsiiaereticorum  pronuUgalas  ipso  iaclo 
incurranl;  neopbili  vero  si  se  corrigcre 
post  monitionem  canonicam  neglexerint, 
et  ad  vomitum,  iudaizantes,  redire  coni- 
perti  sint,  contra  eos,  tamquam  perlidos 
baereticos ,  per  ordinarios  locorum  ,  se- 
cunduni  sacrorum  canonum  instituta,  pro- 
cedatur. 

§  9.  Non  obstanlibus  conslitutionibus  omia^nm-^M 
et  ordinatinnibus  anoslolicis,  ac  quibusvis  '""'    "•'*''">"- 

...      ..        .     ,    ,  .  '  ,.        .  bus. 

pnvilegus ,  mdultis  et  litens,  ctiam  apo- 
stolicis,  seu  etiam  regiis  vel  imperialibus 
eisdem  iudaeis  vel  infidelibus  rpiomodo- 
libet  concessis,  quae,  quatenus  in  detri- 
mentum  catbolicae  fìdei,  autnominischri- 
sliani,  seu  aliquorum  ex  praemissis  quo- 
modolibet  vergerent,  et  ad  elTectum  prae- 
sentium,  cassamus  et  irritamus,  ac  cassa 
et  irrita  esse  decernimus,  aliis  decretis  et 
constitulionibas  apostolicis,  quae  su[ier 
praemissis  sunt  condita  ,  in  suo  robore 
duraturis. 

§  10.  Et  ul  buiusmodi  sanctae  constitu-     n.cr  rouMi- 
tionis  iugis  memoria  babcatur,  et  nequis-  ^^'^^"^  i""!',!.'" 
quam  ipsius  ignorantiam  praetendere pos-  li^  eiries.is  lu- 
sit,  illani  per  singulas  cathedrales  et  col- 
legiatas  ecclesias ,  aliaque    pia   loca ,  in 
quibus  uberior  erit  tìdelium  concursus, 
semel  in  anno,  ad  minus,  infra  divina  pu- 
Llicari  volumus  et  decernimus. 

S  11.  Et  iiuia  difficile  Ibret  de.  fìj..s  e.us  (ran- 

o  i  sumi>tis    delur. 

Dalum  Romae  apud  S.  Petrum ,  sub 
annulo  Piscatoris,  die  xxi  niartii ,  mille- 
simo   quingcntesimo    quadragesimo    se- 
cundo,  pontificatus  nostri  anno  viii. 
Dui.  die  21  niariii  1512,  puiUif.  anno  viu. 


XLII. 

Indictio  sacri  et  oecumenici  concila  Tri- 

dcnlini,  ad  kcdcndas  octohris  mdxlii  *. 

Paulus  episcopus  servus  servorum  Dei, 

ad  fataram  rei  memoriam. 
Initio  nostri  buius  pontiticatus,  quem 
non  ob  merita  nostra  sed  proptcr  suam  ma- 
1  Bullam  liane  inteL;ritati  restiluiiniis  conferciites 
cum  ea  quae  praemittitur  Canon,  et  Decnt.  Sa- 
crosancti  OEcum.  Conc.  Tridentini  (Romae,  typ. 
S.  C.  de  Prop.  Fide,  ISdS^  (r.  t.). 


An.  r.  Ib'Ji       008  BULLAnUM 

o„eniur  Ine  guam  bonilalciii  Dcì  oiiinipotenlis  provideii- 1 

Ponlifci      ciuci  %  ■  .  ...  ,  •  ,  • 

Ecciosu     nd  lianobis  comnusit,  ccrnenles  lam  (um  in 


cin-  ^"'is  peiturbationes  temponini ,  qiiotqiic 


li-ipresiiiii 
belloriim    lem 

Pfsuie    rexc-  incomiiioda  rerum  fere  omnium  nostra  pa- 
ini, eiprincipcs         1-      11-  •     1        ■  -1. 
riirifiiniii  iiiUT  storalis sollicitudoet vigilia essetvocata;  cu- 

piebamus  quidcm  medenchnstianae  l'eipu- 
blicae  mabs,  quibus  illa  iamdudum  vexata 
et  propemodum  oppressa  est;  sed  ipsi 
ctiani,  ut  homines  circumdati  inlìrmitate, 
atl  tantum  onus  loUendum  impares  vires 
nostras  esse  senliebamus.  Nani  cum  pace 
opus  esse  inlelligeremus  ad  liberandam  et 
l'onservandain  a  plurimis  impendentilnis 
pericubs  rempubbcam,  omnia  invenimus 
odiis  et  dissentionibus  piena,  dissentien- 
libus  jiraesertim  principibus  iis  inter  se, 
quibus  summa  rerum  pene  omnis  a  Deo 
[lermissa  est.  Cum  unum  ovile  et  unum 
pastorem  dominici  esse  gregis,  ad integri- 
lalem  cbristianac  religionis  et  ad  cocle- 
^lium  bonorum  spcai  in  nobis  conlirinan- 
dam,  neccssariuni  duceremus,  schismalis 
dissidiis  et  haeresibus  era!  tliristiani  no- 
minis  divulsa  iam  pene  et  lacerata  unitas. 
Cum  lutam  atquc  munitam  ab  infide- 
liuni  armis  atque  insidiis  rempublicam 
optaremus,  uostris  crralis,  nostraquo  cun- 
ctorum  culpa,  Dei  videlicet  ira  peccatis 
nostris  imminente,  Rbodus  fuerat  amissa, 
Ilungaria  vexata,  conceptum  et  meditaluni 
rontra  italiani,  cuntraque  Austriam  et  11- 
lyricum,  terra  marique  bellum;  cum  im- 
pius  et  immitis  hostis  nosler  Turca  nullo 
tempore  requiescciet,  nostrorunnpie  inlcr 
se  odia  et  disscnliones  suam  bene  gercndae 
rei  occasionem  ducerei.  Igitur,  ut  diceba- 
mus  ,  in  tanta  haeresum,  dissentionum 
belloruuKpie  lempe.-^tate,  tantisque  excita- 
tis  iluctibus,  cum  essemus  ad  modcran- 
dam  et  gubernandam  Pclri  naviculam  vo- 
cali, nec  viiiiiiis  ipsi  nostris  sutis  lìdere- 
mus,  primuni  couiecinius  iu  Domino  co- 
gitatus  noslros,  ut  Ipse  nos  nulriret, 
aiiiiiiuiiiipic  nostrum  lirmitate  et  lobore, 
mcniem  Consilio  sapicnliaque  iuslrueret. 


KOMAMM 

i;!  1.  Deinde  animo  repetentcs  maiores 
nostros,  sapicntia  admirabili  et  sanctitate 
praeditos,  sacpe  in  summis  cbristianac  rei- 
imblicae  periculis,  remedium  optimum 
ali(ue  opportunissimum,  oecumenica  con- 
cilia et  episcoporum  generales  conventus, 
aiibibuisse,  ipsi  quoque  animum  ad  ge- 
nerale babendum  concilium  adiecimus; 
l'xquisitisque  principum  sententiis,  quo- 
rum nobis  videbatur  utilis  in  primis  et 
opportuna  ad  liane  rem  esse  consensio, 
cum  eos  lune  non  aUenos  ab  boc  tam 
saiiclo  opere  invenissemus,  oecumenicum 
concilium  et  generalem  eorum  episco- 
porum aliorumque  patrum ,  ad  quos  per- 
tiiieret,  conventum  in  civilate  Mantuae  in- 
diximus,  anno  Incarnationis  Domini  (sicut 
lileris  et  monumentis  nostris  teslatum  est) 
millesimo  quingentesimo  trigesimo  septi- 
iiio,  pontilicalus  nostri  tertio,  ad  decimum 
kalcndarum  iunii  incboandum  ;  spcm 
prope  certani  habenles  fore  ut,  cum  illic 
in  nomine  Domini  essemus  congregati, 
Ipse,  sicut  promisi!,  Domiuus  in  medio  no- 
strum alluturus,  et  bonitate  ac  miseri- 
cordia sua  omnes  temporum  procellas, 
omniaque  pericula  spiritu  oris  sui  facile 
dcpulsurus  esset. 

§  2.  Sed  ut  semper  insidiatur  piis  aclio- 
nibus  li  umani  generis  hostis,  primum,  con- 
tra  omnem  spem  et  expectationem  no- 
strani, denegata  l'uitnobis  Manluanacivitas, 
nisi  aliipias  conditiones  subiremus,  ah  in- 
slilutis  maiorum  nostrorum  et  condilione 
temporum  ,  nostraque  ac  huius  sanctae 
Sedis  ac  nominis  ecclesiastici  dignitate 
libertateque  prorsus  alienas,  quas  in  aliis 
nostris  lileris  expressimus.  Quapropter 
alium  invenire  locuni,  aliamque  dcligere 
civilatem  necesse  babuimiis,  quac  cum 
non  statini  nobis  occurrerct  idonea  elapla, 
ad  sequentes  kalendas  novcmbris  proro- 
gare concilii  celebrationem  fuimus  coa- 
c!i.  Interini  saevus  et  perpeliius  hostis  no- 
sler Turca, ingenti  classe  Italiani  adoilus. 


An.  C.  Ib42 

Poiiiifex  ideo, 
ul  bis  malis  mo- 
del i  it'isspl.ron- 
cìliuti)  geiierrile 
Manliiac  cele- 
braiid.  01  X  kal. 

illUii        >lli\^\VII 

ìiiolio<inilum  iii- 
dìxil  per  iilias 
eiiis  literus , 
quas  bìo  uon 
haijcs. 


(l'»n;.ilii  UmcQ 
celebrai,  pro- 
ro;;aYÌI  od  kal. 
nove;n.  tjuia  ci- 
vU  lem  Manilla 
habere  iioii  po- 
luit. 


An.  C.  10^(2  PAULUS 

aliquot  oppida  in  litoribus  Apuliae  ce- 

pit,  vastavit,  diripuit,  praedas  hominum 

abegit. 

§  3.  Nos,  in  maximo  timore  et  periculo 

Vinceniiiiflci-  omnium,  muniendis  litoribus  noslris,  fmi- 

vitalein  clDiiiinii     .      .  ...  i  ■     p    • 

Vftneiorum  e-  tuTusque  auxuio  uivaudis  luimus  occupali; 
duìuiiraj'  u™  nec  tamen  interea  destitimus  consulere  et 
"""'•  hortari  christianos  principcs  ut   de  ido- 

neo   ad  habendum  concilium   loco   quid 
sentirenl  nobis  exponercnl;  quorum  cuiii 
essent  incertae  variaeque  sententiae,tem- 
pusquc  diutius  quam  erat  opus,  videretur 
extrabi,  nos  oplimo  animo,  alque  (ut  ar- 
bilramur)  etiam  Consilio,  Vincentiam  elo- 
gimus ,  urbem  copiosam ,  et  Venetorum  , 
qui  eam  nobis  concedebant,  virtute,  aucto- 
ritate,    poteniia,   cum  adiluni   patentem, 
luiti  stationem  omnibus  liberam  atque  tu- 
tam  in  primis  in  se  babentem,  Sed  cum  iam 
tempuslongius  progressum  csset,  novacque 
urbis  electionem  omnibus  significari  con- 
veniret,  iam([ue  kalendae  novembris  a]i- 
petcntes   tacultatem    buius    divulgalionis 
excluderent,  byemsque  csset  propinqua  , 
rursus  altera  prorogationc   tempus  con- 
cini differrc   in   proximum  scquens  ver, 
inaiique  futuras  kalendas  compulsi  luimus. 
§  4.  Qua  re  firmitcr  constituta  atque  de- 
iniciiiii  iiiocii-  creta,  cum  et  nos  ipsos  et  cetera  omnia 
(;.'.niii'im  imiie-  ad  cum  bene  agendum,  Dee  iuvanle,  celc- 
Hs°uii/'io6'o'm  br;indnmi]ue  convonlum  parai'emus,  plu- 
l'raui'nnmi,  ci  rimniii  rcpulaiili's  inlcresse  cum  celebra- 

idco  ipso  el  illi     ,       ,  ...  .  .     . 

NiciSiini  sccori- (ionis  coucilii,  luui  uuiversac  cln'istianac 
reipublicae,  cbrislianos  principes  pace  In- 
ter se  et  concordia  consentire,  carissimos 
in  Christo  fdios  nostros  Carolum, Romano- 
rum  imporalorem  semper  auguslum,  et 
chrislianissinuuii  regem  Franciscum,  duo 
praecipua  christiani  nominis  fìrmamenla 
alque  subsidia,  orare  atque  obsecrare  in- 
stiluimus  ut  ad  colloquium  Inter  se  et 
nobiscum  una  convenirent;  ((uoium  qui- 
dem  apud  ulnunque  lileris,  nunciis  et  a 
lalere  nostro  missis,  ex  venerabilium  fra- 
ti'um  nostronun  numero,  Ir^galis,  saepis- 


III  pp.  ^^Q      .\n.  C.  iy'i2 

sime  egeramus  ut,  ex  simuliate  eldissidiis, 
ambo  in  unum  foedus  et  piani  amicitiam 
vellent  convenire ,  labenlibusque  succur- 
rere  christianis  rebus;  quarum  servanda- 
rum  cum  esset  illis  potestas  a  Deo  prai'- 
cipue  tributa ,  si  id  non  agerent  et  ad 
commune  cbristianorum  bonum  sua  Con- 
silia non  dirigerent,  acris  et  severa  ratio 
cidem  Deo  ab  ipsis  reddenda  esset.  Qui, 
aliquando  precibus  nostris  annuonles,  iNi- 
cfeam  se  contulere,  rpio  nos  quoque  lon- 
gum  iter  et  senili  aetati  nostrae  vebe- 
menter  canlrarium  ,  Dei  et  pacis  oonci- 
liandae  causa,  suscepimus. 

8  5.  Ncque  praetermisimus  interea,  cum    imi-iea  leg^- 

.,'.  .  Ili  .     los  Vincenliani 

tempus  concini  praestitutum,  kalendae  vi-  misn  „i  im- 
deiicet  maiae  appro]iin([uareut,  treslegalos  |.'g',"c„'i""'''  ' 
suinmae  virtutis  et  auctoritatis  a  latere 
nostro ,  de  numero  eorumdem  fratrum 
noslrorum  sanctae  Romana^  Ecelesiae  car- 
dinalium  ,  Vincentiam  mittere  ,  qui  ini- 
tiumconcilii  facerent,  praelalosque  undi- 
que  venientes  exciperent,  et  ea,  quae  iu- 
dicarent  esse  opus,  agerent  et  tractareiit, 
([uoad  nos,  ab  itinere  et  nc^gocio  pacis 
reversi,  omnia  accuratius  dirigere  posse- 
mus.  Interim  vero  in  illud  sanctum  ojius 
maximeque  necessarinm,  tractationeni  vi: 
delicet  pacis  inler  principes,  incubuimus, 
et  quidem  omni  animi  studio,  omni  ]iie- 
tatc  ac  diligenlia.  Tesfis  est  nobis  Deus, 
ciiiiis  Ireli  clementia,  nosmctipsos  ilincris 
et  vilae  periculo  exposuimus.  Nostra  leslis 
conscieulia  ,  quae  nibil  babet  liac  in  re 
quidem,  in  quo  nos  argnat,  aut  praeler- 
missae  aut  non  quaesitae  ad  pacifiean- 
dum  occasionis.  Principes  ipsi  t('sles,qiios 
tam  saepe,  tamqiu;  vebemenler  nuncii=, 
literis ,  legalis,  monitis,  hortatu  prcri- 
busque  omnibus  obsecM'averamus  ut  si- 
multates  deponerent,  ut  insocietatem  coi- 
rent,  ut  cbristianae  reipublicae,  in  maxi- 
mum etpropinqiium  iaiii  addurtac  discri- 
men,  comniuiiibus  stiidiis  et  subsidiis 
opitularentur.  Iam  vero  testes  illae  vigili» 


An.  C.  i:-/l2       340  BULLA.R1USI 

atqiio  curaL',  illi  diiuiii  iiocturnique  animi 
nostri  labores,  gravcsque  sollicitudines, 
quas  ob  liane  rem  et  causam  pliirinias 
iam  fu?copimus,  nec  lamon  ad  optatimi 
exitimi  nostra  Consilia  et  acta  adhiic  per- 
ducta  snnl.  Ita  enini  visiim  Domino  Deo 
est ,  qucm  tamen  non  desperanuis  ali- 
quando  optata  nostra  bcnignius  respectu- 
rum;  ipsi  quidein  ,  quantum  in  nobis  fuil, 
nìliil,  quod  esset  nostro  pastorali  ollloio 
(iebiluni ,  in  hac  re  omisimus.  (luod  si 
qui  sunt ,  qui  actiones  pacis  nostras  in 
aliani  inlerprotontur  parlom,  dolomus  (pii- 
deai,  sod  tamen  in  dolore  nostro  gratias 
Deo  omnipotenti  agimus ,  qui,  ad  exem- 
plumet  doctrinani  patientiaenostrae,  suos 
voluit  apostolos  haberi  dignos  qui  prò 
nomine  Icsu ,  qui  pax  nostra  est,  contu- 
lumeliam  paterentur. 
§  t^  Veruni  in  ilio  congressu  colloquio- 

i.i.iii.-i.e  iiaque  qu^  noslro,  ouod  MoavT  babiluni  est,  etsi, 

deceniiules  ini-    *  .  '  . 

lae  suni  imer  pcccatis  nosfris  luipedientibus,  inter  duos 

inineratorein  et        •       •  -  ,  .     •. 

rigenimpdiaiue  prmcipcs  Vera  et  perpetua  pax  non  potuit 
Poniif., ut hu-  confici,  induciae  tamen  decennales  lactae 
sunt;  quaruni  opportunilale  uos  sperantes 
et  sacrum  concilinm  commodius  celebra- 
tum  iri,  et  deinde  ex  concilii  auctoritale 
perfici  posse  pacem,  apud  principes  insli- 
timus  ut  et  ipsi  venirent  ad  concilinm  el 
praelatos  suos  praesentesducerent,  absen- 
tesque  accerserenl.  Qui  cum  de  ulroque 
se  excusassent ,  quod  et  ipsis  redire  in 
regna  sua  tum  necesse  esset,  et  praelatos, 
quos  secum  babuissenl,  itinere  atque  im- 
pendiis  lessos  atque  exhaustos,  recreaii 
et  retici  oporteret ,  nos  hortati  sunl  ul 
aliam  quoque  prorogalionem  lemporis  ba- 
bentli  concilii  decernerenius. 
§  7.  Qua  in  re  concedenda  cum  esse- 
condiiura  Pon- mus  aliquanluui  dilTicilcs,  literas  interim 

lifex     prorogai      ,  .  .  .  ,.. 

ad  fcsiuni  Pa- alegatis  noslris,  quixmcenliae  eranl,ac- 
^?^"' ""''■'■  cepinius,  transacto  iam  et  lon^ius  iirae- 

nious  hic  assi-        ^.  ...  or" 

snaiis.  terito  concilii  ineundi  die,  unum  vix  aut  al- 

lerumex  externis  nationib.  pra^lalum  Vin- 
centiam  se  conlulisse.  (Jiio  nuncio  acce- 


ROM.\NrM  Ali.  e.   l5fl-2 

pto,  cumvideremus  co  tempore  nulla  iam 
rationebabcri  concilium  posse,  ipsisprin- 
cipibus  concessimus  ul  dilTerretur  tem- 
pus  agendi  concilii  usque  ad  sanctum 
Pascha,  diemque  festum  fiiturae  domi- 
nicae  Resurrectionis.  Cuius  nostri  prae- 
cepti  expectationisque  decrelae  literae  Ge- 
nuae  anno  Incarnationis  Domini  mille- 
simo quingentesimo  trigesimo  octavo  , 
quarto  kalendas  iulii,  factae  publicatae- 
que  sunt;  atque  liane  dilationem  eo  pro- 
pensius  fecimus  quod  pollicilus  est  nobis 
uterque  princeps  legatos  suos  Romani  ad 
nos  se  niissurum  ,  ut  ea ,  quae  ad  perfe- 
ctionem  pacis  reliqua  essent ,  ncque  Ni- 
cscx,  ob  brevitatem  temporis,  potuerant 
omnia  contici,  Romae  commodius  corani 
nobis  agerentur  et  tractarentur;  et,  ob 
banc  rationeni,  eliam  a  nobis  ambo  pe- 
tierunt  ut  haec  pacilìcalionis  procuratio 
concilii  celebrationi  praeponeretur,  cum 
ipsum  concilium,  pace  Iticta,  multo  deinde 
utilius  et  salutarius  christianae  reipubli- 
cae  i'uturum  esset.  Semper  enim  haec 
pacis  spes  nobis  iniecta,  principum  nos 
voluntatibus  assentiri  bortata  est.  Quam 
spem  vehementer  auxit,  post  discessum  a 
Nica\a  nostrum,  ipsorum  duorum  princi- 
pum inler  se  benevola  amicaque  con- 
gressio,  quae  maxima  nostra  cum  laetitia 
a  nobis  intellecta,conlìrniavil  nos  in  bona 
spe,  ut  tandem  aliquando  nostras  preces 
apud  Deum  exauditas,  et  vota  pacis  acce- 
pta  esse  crederemus. 

§  8.  liane  igitur  pacis  conclusionem  n.imie«ira.i. 
cum  et  expeclaremus  et  nrgeremus,  nec  ',';'',  ""'onni'ium 
solum  duobus  anicdictis  princinibus,  ve-  ";'  *■'"'  '"'"'' 

'  ^  l'Iaciliini      siis- 

rum  ctiam  carissimo  in  Christo  lìlio  no-  i.eniiiipcniuas- 
slro  Ferdinando,  regi  Romanorum,  videre-  |,,'s,  qua»  uic 
tur  aclionem   concilii,  nisi  pace  facta ,""" '"''"■ 
suscipi  non  oportere;  cunctique  a  nobis 
per  lileras  suosque  oratorcs  contenderenl 
ut   alias   rursus   temporis   prorogationes 
i'aceremus,  praecipue  autem  instarci  se- 
renissimus  t^aesar,  promisisse  se  demon- 


An.  C.  lolii  PACLUS 

slrans  iis,  qui  a  catholica  unitale  disscn- 
tiunt,  se  opeiam  suaiu  apud  nos  inlcrpo- 
siturum  ut  aliqua  concordiac  ratio  inire- 
tur,  quod,  ante  suain  in  Gcrmaniam  pro- 
fectionciu ,  apte  non  posset  fieri.  Nos, 
eadcm  scraper  spe  pacis  et  tantorum 
principum  volunlate  addiicti,  cura  prae- 
sertim  cernerennis  ne  ad  dictum  quidem 
Resurrectionis  festum  alios  privlalos  Vin- 
centiam  convenisse,  prorogationis  nonien 
iam  fugientes ,  quod  lam  saepe  frustra 
fuerat  repelilum,  celebrationeni  generalis 
concini  ad  nostrum  et  Sedi  Apostolicae 
beneplaciliim  suspcndcre  maluinius  ;  ila- 
que  fecimus ,  et  de  suspensione  huius- 
modi  literas  ad  singulos  supradictorum 
principum  decima  die  iunii,  millesimo 
quingentesimo  trigesimonono,  dedimiis, 
sicut  ex  illis  perspicue  potesl  intelligi. 
Ea  ilaque  suspensione  necessario  per  nos 
lacta,  dum  lem|ms  illud  magis  idoneum 
a  nobis  pacisquc  aliqua  conclusio  expe- 
ctalur,  (piae  <'t  dignilatem  poslea  frequen- 
liam<pie  concilio,  et  cbrislianae  reipublicai 
praesentiorem  saliitcm  erat  allatura,  cbri- 
slianae inlerea  res  in  deterius  quotidie 
prolapsae  simt;  Hungaris,  rege  ipsorum 
mortuo,  Turcam  vocantibus;  Ferdinando 
rege  bellum  in  eos  movente  ;  Belgis  ad 
defectioncm  a  Cai^sare  ex  parte  quadaui 
incitatis ,  cuius  derectionis  comprimendo' 
causa,  per  Galliam  amicissime  et  cum  rege 
cbristianissimo  concordissime,  magno  be- 
nevolae  Inter  eos  voluntatis  indicio,  trans- 
iens  in  Helgas  sercnissimus  Caesar,  et  il- 
linc  deinde  in  Germaniam  profectus,  con- 
ventiis  Germaniae  principum  etcivitatum, 
traclandae  eius,  quam  dixerat,  concordia' 
causa,  babere  coepit.  Sed  cum,  spe  paci  ^ 
iam  deficiente,  ille  quoque  modus  curan- 
dac  in  conventibiis  Iraclandaeque  con- 
cordiac ad  maioies  polius  discordias  cnji- 
citandas  aplus  esse  videretur,  indiicli 
riiimus  ad  pristinum  concilii  generalis  re- 
medium  revcrli;  id([iii'  [icr  Icgalos  no^tros 


in  TP.  3il 

sanctac  Romanae  Ecclesiae  cardinalesipsi 
Caesari  obtnlimus.  Quod  etiam  postremo 
et  praecipue  in  Ratisbonensi  conventu  e- 
gimus,  cum  illic  dilectus  filius  noster, 
Gaspar  tituli  Sanctae  Praxedis  cardinalis 
Contnrenus,  summa  doctrinaetintegritate 
legatum  nostrum  ageret.  Nam  cum  id, 
quod  ne  accideret  antea  veriti  eramus  , 
ex  eius  conventus  sententia  petenitur  a 
nobis  ul  ab  Ecclesia  dissenlientium  quos- 
dam  articulos  tolerandos  declararemus, 
quoad  per  oecumenicum  concilium  illi 
excuterentur  et  deciderentur;  idque  no- 
bis, ut  concederemus,  ncque  cbristiana 
et  catholica  veritas ,  ncque  nostra  et 
Sedis  Apostolicae  dignitas  permitteret, 
palam  potius  concilium,  ut  quamprimum 
fìeret,  proponi  mandavimus.  Ncque  vero 
in  alia  umquam  sententia  et  voluntate 
fuinuis ,  quam  ut  primo  ([uoque  tem- 
pore concilium  oecumenicum  et  generab; 
congregaretur;  sperabamus  enim  ex  eo  el 
pacem  populo  clirisliano  et  cbristianaere- 
ligionis  integri tatem  posse  recuperari  ; 
verumtamen  id  cum  bona  gratia  et  vo- 
luntate cbiistianorum  principum  liabere 
volebamus.  Ouam  voluntatem  dum  expe- 
ctamus,  dura  obsoivauins  lempus  abscon- 
dituni ,  tempus  beneplaciti  tui,oDeus, 
aliquando  tandem  decernerc  compulsi  su- 
mus  omne  esse  tempus  beneplacitum  Den, 
cum  de  rebus  sanctis  et  ad  cbrislianam 
pielatem  porlinentibus  Consilia  ineuntur. 
§  U.  Ouapropter  videntes^  maximo  qui- 
dem aninù  nostri  cum  dolore,  rem  cbri- 
slianam quotidie  in  peius  mere,  Ilungai'ia 
a  Turcis  o]ipressa,  Germanis  periclitanti- 
bus ,  ceteris  omnibus  metu  moeroreque 
alllictis,  nullius  iam  principis  consensum 
expectare ,  sed  tantum  Dei  onmipolentis 
voluntatem  et  christianae  reipublicae  uli- 
litatem  attendere  constituimus.  Itaque, 
cum  Vincentiam  amplius  non  babercmus. 
cuperemusque  cum  universae  cbristiano- 
rum  saluti,  lum  Germanicae  nalionis  in- 
commodis,  in  eligi'iido  per  nos  novo  cou- 


Aii.  C.  lS'i2 


(Itini  aiilem  rf  b 
calliolii  ae  rei- 
puMiciie  qiioli- 
tlie  ìli  jti'iiis  ()ro- 
lalterciilin,  coa- 
l'ihum  in  Tri- 
(Kiiliriii  rivilato 
celebrinid.  fo- 
le  (locrevil. 


An.  C.  lS'(-2       oA'ì  BULLARIUM 

cilii  liabendi  loco,  consulore,  aliquotquo 
locis  propositis,  ipsam  Tridentinam  civila- 
tem  ab  ipsis  desiderari  videremus;  nos, 
etsi  in  citeriore  Italia  comniodius  omnia 
tractari  posse  iudicabamus,  ad  corun)  la- 
men  postulaliones  nostrani  voluntatem 
paterna  charitate  defleximus.  Itaque  Tri- 
dentnm  civitatem  elegimns ,  (jna  in  civi- 
tate  oecunienicum  conciliiim  ad  proxime 
venturas  kalendas  novembris  haberetur, 
idonenm  locuni  illuni  slatuentcs,  quo  ex 
Germania  quidem,  aliisque  Germaniae  fi- 
nitimis  nationibus  lacillime,  ex  Gallia, 
Hispania  ceterisque  provinciis  reraotio- 
ribus  non  dilTiciliter  episcopi  et  praelati 
convenire  possent.  Dics  autem  concilii  ea 
a  nobis  spedata  est,  quae  spatium  in  se 
baberet  et  publicandi  per  chrislianas  na- 
tiones  nostri  buius  decreti,  et  facultatis 
omnibus  praclatis  ad  venienduin  tribuen- 
dae.  Quo  uiinus  autem  amiuum  tempus 
praefinirenius  nuilando concilii  loco,  sicul 
quibusdam  constilulionibus  alias  prae- 
scriptum  est,  ea  res  fuit  in  causa  quod 
lonyius  extiahi  spem  sanandae  aliqua 
in  parie  cbristianae  reipublicae,  quae  tol 
dclrimcntis  et  calamitalibus  ailecta  est , 
noluimus.  Et  tamen  videmus  tempora , 
agnosciinusdifficullales,  quid  sperar!  pos- 
sit  ex  consiliis  nostris  incertum  esse  in- 
telligimus.  Sed  quia  scriptum  est:  Rcvela 
Domino  viam  tuani.  et  spera  in  eo,  et  ipsr 
facìel,  magis  Dei  clcmenliae  et  misericor- 
diae  confidere,  quam  nostrae  imbcciililali 
diffidere  constituimus.  Sacpe  enim  fil  in 
lionis  operibus  incipicndis  ut,  (piod  bu- 
mana  Consilia  non  valent ,  divina  virins 
cfficiat. 
§  10.  lluius  igitur  ipsius  Dei  omnipo- 
in<iiiii(i  cnr.i  tcutis  Patris,  ct  Filii,  et  Spirilus  Sancii,  ac 

concilii  Triil''n.  .  ■  ,  n   ■    •      .  t>       v 

ad  kai.  ii.ivem-  beatoruui  euis  apostoloriun  l^elri  et  i'auli 

bris  Mi.ii  II.     aucloritale,  qua  nos  quoque  in  terris  fun- 

gimur,  freti  atqne  subnixi,  do  venerabi- 

liuni  ileni  IVatruni  nosli'orum  sanctae  Ro- 

Mianao  Ecclesiac  cardinalium  Consilio  et 


ROMANUM  An.  C.  tS42 

assensu,  sublata  amolaque  suspensione, 
de  qua  supra  commemoratum  est,  quam 
per  praesentes  tollimus  et  amovemus,  sa- 
crum  oecumenicum  et  generale  conci- 
lium  in  civitate  Tridentina,  loco  commodo 
et  libero,  omnibusque  nationibus  oppor- 
tuno ,  ad  kalendas  proximas  novembris 
anni  praesentis,  ab  Incarnatione  Domini 
millesimi  quingentesimi  quadragesimi  se- 
cundi,  incipiendum  ,  prosequendum  et , 
eodem  Domino  adiuvante,  ad  ipsius  glo- 
riam  alque  laudem  et  cbristiani  totius 
populi  salutem,  absolvendum  perticien- 
dumque  indicimus,  annunciamus,  convo- 
canuis,  statuimus  atque  decernimus. 

§  11.  Omnes  omnibus  ex  locis,  tam  ve-  M,.niiiooi  pt.t- 
nerabiles  fralres  nostros  patriarchas,  ar- S^aif^Je^nTrj 
cbiepiscopos,  episcopos  ct  dilectos  filios  "'"i^^ii"""- 
abbates,  quam  alios  quoscumque,  quibus 
iure  aut  privilegio  in  conciliis  generalibus 
residendi,  et  sententias  in  eo  dicendi  per- 
missa  poteslas  est,  requirrnl(^s,  bortantes, 
admonentes  ,  ac  niliilominus  eis  vi  iu- 
risiurandi ,  quod  nobis  et  buie  sanctae 
Sedi  pracstiterunt,  ac  sanctae  virtute  obe- 
dicntiae,  aliisque  sub  pocnis,  iure  aut  con- 
suetudine in  celcbrationibus  conciliorum 
ad  versus  non  aecedentes  ferri  et  proponi 
solitis,  mandanles  arctequc  piaecipientes 
ut  ipsimet,  nisi  forte  insto  detineantur 
impedimento,  de  quo  tamen  fidem  Tacere 
compellantur,  aut  certe  per  suos  cgiti- 
mos  procuratores  ct  nuncios,  sacro  buie 
concilio  omnino  adesse  et  interesse  de- 
beant. 

^  i2.  Supra  aulem  dictos  imperatorem   iinriaiiouiim- 
rcgemquc  cluislianissinium  ,  necnon  ce-  ITp'rh!L'i|.os°Mi' 
leros   reges,    duces,   pi-incipes,  quorum ''^'■*'"'J""''''|° 
praesentia,  si  alias  umquam,  boc  quidem  •■"i  lejaios. 
tempore  maxime  sanctissimac  Cbristi  fi- 
dei  ct  cliristianorum  ouuiium  futura  est 
salularis ,    rogantes    atque     obsecrantes 
per  visccra  miscricordiac  Dei   et   Domini 
nostri  Icsu  Cbrisli ,  cuius   lldei  veritas  et 
religio  ci  inlus  et  extia   graviler  iam  op- 


An.  C.  IS42  p.\n.r? 

pugnaliir,  ni,  si  <alvain  volniil  dirislianain 
esse  reiiipulìlicam,  si  se  Domino  obslrictos 
et   obligatos,  prò    nia>driiis  llliiis  erga  se 
beneficiis  intelligunt ,  ne  deserant  ipsius 
Dei  causam  et  negotium;  ipsimet  ad  sacri 
concilii  celebrationem  veniant,  in  qnoipso- 
rum  pietas  atque  virtus  communi  utiblati 
salutique  suae  ac  ceterorum ,  et  temporali 
et  aeternae,  pbirirnum  est  profutura.  Sin 
autem  (id  quod  nollcnius)  accedere  ipsi 
non  poterunt,  at  graves  saltera  viros  le- 
gatos  cum  auctoritale  mittant,  qui  per- 
sonam  principis  sui  quisque  et  cum  pru- 
dentia  et  cum  dignitate  possint  in  concilio 
referre.  In  primis  vero  ut  id  curent,  quod 
ipsis  lacillimuin  est,  ut  ex  suis  cuiusque 
regnis  ac  provinciis  episcopi  et  praelati , 
sine  tergiversatione  et  mora,  ad  concili  uni 
proficiscantur.    Quod  maxime  quidem  a 
praelatis  principibusque  Germaniae  Deuni 
ipsum  atque  nos  impietrare  aequum  est  ; 
ul,  cum  eorura  praecipue  causa  ipsisque 
cupientibus  concilium  indiclum  sit,  et  in 
ea  civitate  indictum ,  quae  ;ib  eis  est  de- 
siderata ,  non  graventur  ipsi  sua  cuncto- 
rum   praesentia  id  celebrare  et  ornare, 
quo  melius  atque  commbdius,  quae  ad 
integrilalem  et  veiitalem  cliristianae  reli- 
gionis,  quae  ad  honorum  moruin  ndu- 
clionem  emendationejnque  maloruni,  qua> 
ad  christianorum  Inter  se,  tani  priucipum 
quam  populoruni,  pacem,  unilatem  con- 
cordiamque  portineant,  et  quae  ad  re- 
pclleiidos  inipetus  baibarorum  et   inlide- 
liuni ,  quibus  illi  univorsam  cbristianita- 
tem  obruere  moliuntur ,  sint  necessaria , 
Deo  nostris  consultalionibus  pi'iie'eunte,  et 
lumen  sapientiae  suae  ac  veritatis  men- 
tibus  nostris  praeferente,  agi  in  dicto  sa- 
cro oecumenico  concilio  et,  conspiranlc 
omnium  cbaritate,  consuli,  tractari,  con- 
liei ,  ad  optatosque  exitus  deduci  quam- 
prinuuii  et  quam  optirae  possint. 

vi   \'ò.    Atque  ul  noslrae  hae  litorao  et 
quae  in  eis  conlinentur  ad  notiliam  cun- 


ni    l'i'.  343       An.  C.  1.142 

ctoruni,  (luoium  oporlet,  peiTcnianl,  neve    ^'"""■^  ''"''''" 

'  *  .     '  r.indiistjtnicon- 

quis  illoruni  ignorantiae  excusalionem  tiiiunonem. 
praetendat ,  cum  praesertim ,  etiam  non 
ad  omnes  eos,  quibus  nominatim  illae  es- 
sent  intiraandae,  tutus  forsitan  pateat  ac- 
cessus  ;  volumus  et  mandamus  ut  in  ba- 
silica Vaticana  Principis  Apostolorum,  et 
in  ecclesia  Lateranensi ,  cum  ibi  raulti- 
tudo  populi  ad  audiendam  rem  divinam 
congregari  solita  est,  p;dam,  clara  voce, 
per  Curiae  nostrae  cursores  aut  notarios 
aliquos  publicos  legantur,  leclaeque  in 
valvis  dictarum  ecclcsiarum,  itemque  Can- 
cellariae  Apostolicae  porlis  et  Campi  Flo- 
rae  solito  loco  affigantur,  ubi  ad  lectio- 
nem  et  notiliam  cunctorum  aliquamdin 
exposilae  pendeant;  cumque  inde  anio- 
vebuntur,  earum  nihilominus  exempla  in 
eisdem  locis  reraaneant  affixa. 

§  14.  Nos  enim  per  lectionem ,  publi-  (.on-iiimioisi. 
cationem    aflìxionemque   huiusmodi  om-  ^^'^J^'\  ^""e 
nes  et  quoscumque,  quos  anledictae  no-  p"''''"''™'^- 
strae   literae    compreliendunt ,  post  spa- 
tium   duorum   mensium  a  die  literarum 
publicationis   et   aftlxionis,    ita   volunuis 
obligatos  esse  atque  adstrictos,  ac  si  ipsis- 
mel  illae  coram  leclac  el  intimalae  essent; 
transumplis  quidem  earum ,  quae  manu 
publici  notarli  scripta  aut   subscripta  et 
sigillo  personac  alicuius  ecclesiasticae  in 
dignitate   constitulae  munita  fuerint ,  ul 
lìdes  certa  et  indubitata  liabeatur,  man- 
damus atque  decernimus. 

§  15.  Nulli  ergo  omnino  hominum  li-  s.n.iioreena- 
ceat  hanc  paginam  nostrae  indictionis,  '' ' 
annuncialionis,  convocationis,  statuti,  de- 
creti, mandati,  praecepli  et  olisecrationis 
infringere  vel  ei  ausu  temerario  conlraire. 
Si  quis  aulem  hoc  allentare  praesumpse- 
rit,  indignationem  omnipolentis  Deiacbea- 
torum  Petri  et  Pauli  apostolorum  eius  se 
noveri t  incm'surum. 

Datum  Romac  apud  Sanchmi  Peirum, 
anno  Incarnationis   dominicac  millesimo 


An,  f;.  i;.!i^>       .lU  l;l  l,r..\l!l|-.M 

(|iiinguiilcsiiiio  (juailragesimo  secundo,  xi 
kal.  iunii,  iionlificalus  nostri  anno  viu. 
Dal.  die  2'2  maii  1542,  poiilif.  anno  vin. 


XLllI. 

Depulaìio  nonmdlornm  S.  R.  E.  cardi- 
nal iunt  ijeìieralimn  inquisHoram  liuc- 
rclicae  pravilalis,  ciim  amplissima  aii- 
cloritale. 

Paulus  episcopus  servos  servurum  Dei, 
ad  faturam  rei  memoriam. 

Licci  ab  initio  noslrac  ad  suninii  a|iosto- 
EioiHium.  jaius  apiccm  assuniplionis  id  scniper  no- 
liis  cordi  fìxum  inslileiil,  ut  lidcs  callio- 
lica  ubique  floreret  et  augeretiir,  ac  oni- 
nis  iiaci'clica  pravitas  a  chiistilldclibus 
nostra  dilii;entia  jiiocul  pellorelnr ,  noc- 
non  diabolica  liaudc  sediicti  viani  vorilalis 
cognoscerent,  et  ad  gremium  et  unitateni 
ecclesiae  reduccrentur;  et  si  qui,  animi 
|ierversitale  dncti,  in  eoruni  daninalo  pro- 
posilo  pcrsislerenl,  ita  plecleicntur,  iil 
eorum  poena  aliis  Iransirel  in  exempluni. 
Nihiloniinns  spcranles  quandoque  eosdeni 
sic  seductos,  tum  Dei  omnipotenlis  mise- 
ricordia, tuin  fidelium  oralionibus,  ac  di- 
ctoriun  virorum  jiraedicalionibus,  crrores 
suosrecogniluroset,  illisabiuralis,  ad  san- 
ctam  Ecclesiam  calholicam  redituros,  etsi 
id  aliqiiantnni  ditrerrent,  auctoritatc  sacri 
oecTimenici  et  generalis  concilii,  quod  ad 
id  in  primis  pro|iediem  celebrare  spera- 
hamus,  delerritos  ,  veram  et  calholicam 
fidem  amplexnros,  et  ea  mediante  in  sc- 
mitisiustitiaeambulaturos  fore,  negocium 
inquisilionis  liaereticae  pravilatis  liuins- 
modi  in  liane  usque  dicm  dislulinius. 
§  1.  Veruni  cum  concilium  liuiusinodi 
caus»  iiuius  gx  diversis  ralionalìilibus  causis,  et  prae- 
iniiiiuiioni;.  gg,.^j,^j  bcllorum  tiiibinibus ,  quae  hacte- 
nus  inter  principes  christianos  viguerunl, 
nonduiii  inclioari  potuerit,  et  liumani  ge- 


KOllANUM  Ali.  C.  iS'il 

neris  lioste  procurante,  fideliuin  iiniim 
novis  haeresibus  in  dicsmagis  iiolluaiitur, 
oiimiaque  schismatis  dissidiis  repleantur, 
iaeerelurque  fere  chrisliani  nominis  uni- 
tas,  inconsutilisque  Christi  tunica  scin- 
da! ur. 

§  2.  Nos  ne,  dum  dies  concilii  per  nos  i,i,hiuiio  con- 
novissimc  indicli  expectatur,  omnia  in  de-  f,Jiìu;'',i,'o',[it^ 
ferius  labantur  providere  volentcs,  ac  ne- 
qucunlesper  nossolos,  aliis  eliam  arduis 
occupatos  curis,  omnia  exequi,  dilccto- 
rumque  filiorum  nostrorum  Ioannis  Pctri 
Sancii  Clementis,  Ioannis  S.  Sixii,  Petri 
Cauli  S.  Halbiiiae,  Bartholomaei  S.  Gae- 
sarei  ,  Dionysii  S.  Marcelli,  et  Tliomae 
S.  Silvestri  titilli  presliyleroruin  cardina- 
lium  fidem  ,  doctrinam  et  virtuLeni  per- 
spectas  habentes,  ac  de  eis  plurimuin  in 
Domino  conlìdentes,  eosdem  loannem  Pe- 
Irum  el  Ioaimein  ac  Peiruin  Paulum  et 
Itarlliolomaeum  ,  neenon  Dionysium  e( 
Tliomaiu,  cardinale?,  noslros  et  aposloli- 
cae  Sedis  in  omnibus  et  singulis  reipu- 
blicae  cliristianae  civitatibus,  oppidis,  ter- 
ris  et  locis,  tam  citraquam  ultra  montes, 
ubilibel  eliam  in  Italia  consistenlibus  ac 
in  Romana  Curia ,  super  negotio  lidei , 
rommissarios  et  inquisitores  generales  ci 
gi'ueralissimos,  auctoritatc  apostolica,  te- 
nore praesenlium  consliluimus  et  depu- 
lamus. 

§  3.  Ac  eis  conira  omnes  el  singulos  a    luns  mu.)  et 
via  Domini  et  fide  calholica   aberrantes,  coilgrcgammis 
seu  de  eadem  fide  male  sentienles,  aul  f^»'^"^*'"- "": 

^  Ira  (|uosruni'[u9 

alias  quouiodolibet  de  liaeresi  suspectos,  i"  ursoiio  odoi, 

illorumquc  sequaces,  faulores  el  defenso- 

res,  ac  eis  auxilium,  consilium  vel  tavo- 

rem,  pnblice  vel  occulte,  directe  vel  in- 

directc,  praestantes  ,  cuiuscumque  status, 

gradus,  ordinis,  condilionis,  pra!eiiiineii- 

liae  l'uerint,   eliam  absque  ordinariis  lo- 

corum,  eliam  in  causis,  in  quibus  ipside 

iure  intervenire  babent,  inquirendi;  et  per 

viani  inquisilionis  vel  invesligalionis,  seii 

alias,  eliam  ex  officio,  procedendi;  ac  cui- 


An.  C.  lb'42  FAULUS 

pabiles  quoscumquc  seu  suspeclos  prae- 

cedenlibus  inditiis,  carceribus  riiancipan- 

di;  ac  conira  cos  liscine  ad  linalem  sen- 

tentiarn  inclusive  procedcndi,  et  culpabiles 

repeitos,  pociiis,  iuxla  canonicas  saiictio- 

nes  debitis,  puiiiendi;  ac  ulliiuo  siipplicio 

damnatorum  bona,  proul  iuris  fuerit,  pu- 

blicandi. 

§  4.  Nccnon,    ad  effectuni  praemisso- 

officiaies  eli-  rum,  procuratoiem  fiscaleni  el  notarios 

^'^°  ''  publicos  et  alios  ofllciales  ad  praeniissa 

necessai'ios  el  opporlunns,  eliaiu  clericos 

sive  religiosos,  cuiuscunique  Ordinis  fue- 

rint,  depulandi  et  constituendi. 

§  5.  El  si  neccsse  fuerit  aiiquos  cleri- 

DegraJaiioneni  COS  sacculares,  aut  cuiuscuiTique  Ordinis 

imiiendi,         rcgulares,  cUara  in  sacris  et  presbyteratus 

ordinibus  conslilutos,  proplcr  praeinissa, 

degradali ,  per  qiienicuiiique  catliolicuiii 

anlislileiii,  (pieni  praedicli  cardinales  dii- 

xerint  depulandum,  convocatis  et  sibi  ad 

hoc  assistenlibus  duobus  abbalibus ,  aut 

aliispersonisin  dignitate  ecclesiastica  con- 

stitutis,  ad  actiialem  degradalionem  eo- 

rumdem   clericorum ,  eorumque  Curiae 

saeculari    Iradilionem  seu   dimissioneni, 

alias,  proul  etiam  iuris  fuerit,  procedi 

faciendi. 

§  6.  Ac  contradiclores  quoslLbet  et  re- 

contradiciores  bclles  seutentiis ,  censuris  et  poenis  ec- 

coercendi ,  ....  ...  .  . 

clesiasticis  ac  privai lonis  onuiium  et  sin- 
guloruni  beneficiorum  et  ofQcioruni  ec- 
clesiaslicoruni  per'eos  iputinodolibet  ob- 
tentorum,  necnon  inhabilitationis  ad  illa 
et  alia  in  poslerum  obtincnda,  aliisque 
opportunis  iuris  remediis,  appellationis 
diffugio  semoto,  coinpescendi. 

§  7.  El  auxiliuni  lirachii  saecularis  in- 
Auiiiium  Ina-  Yocandi ,  oinniaque  el  singula  alia ,  quae 

cliii    saecularis  i-      •  i-        i  i  i  .    •       i^  i 

iniocaiidi  fi.  ,  praedicli  carduiales,  adnaeresesel  in  Ime 
buiusmodi  errores,  ad  praeseas  in  repu- 
blica  Christiana  ubilibet  vigentes ,  repri- 
mendos  et  radicilus  cxlirpandos,  neces- 
saria fore  cognoverint,  et  ad  ofllcium  in- 
quisilionis  baerclicae  pravitatis  de  iure 
Bull.  Hoi».  Yol.  17.  44 


IH   l'I".  ^45      Aq.  C.  Ibfi2 

perlincnt,  faciendi,  gercndi,  ordiiiaiidi , 
exercendi  et  exequendi. 

§  8.  Necnon  ad  praeinissa  omnia  el  sin-  inquisuores 
gula  in  quibusvis  civilatibus,  terris  el  lo-  j^;,"',,';';"""' 
cis,  de  quibiis  eisdein  cardinalibus  vide- 
bilur,  el  quolies  ipsi  cardinales  opus  esse 
cognoverint,  alias  personas  ecclesiaslicas 
idoneas ,  lilcratas  el  Deum  timenles,  in 
Iheologia  inagislros,  seu  in  altero  iuriuin 
doctores,  licenlialos,  baccalaureos,  in  ali- 
(jua  Universilale  Studii  generaiis  gradiia- 
los,  in  Irigesimo  eoruia  aelalis  anno  ad 
iiiinus  conslilutos,  seu  ecclesiarum  calhe- 
dralium  canonicos,  vel  alia  dignitate  ec- 
clesiastica praeditos,  cum  simili  aut  li- 
mitala facultate,  substituendi  et  subdele- 
gandi;ac  eos,  in  loto  vel  in  parte,  simul 
vel  successive,  ad  eoiumdeiu  cardinalium 
libilimi,  eliaui  in  negociis  et  causisper  eos 
lune  iiicoeptis,  revocandi  el  loco  ipsoruni 
alios  siiniliter  qualiflcalos  depulandi ,  ila 
tamen  quod  praedicli  cardinales  el  alii 
ab  eis  prò  tempore  deputali  de  absolu- 
tionibus  el  reconcilialionibus  reorum,  qui 
ad  veritatis  lumen  redire  voluerint,  quas 
nobis  expresse  reservanius,  acaliis,  quam 
haeresiscrimensapientibus,  deliclis  et  ex- 
cessibiis  se  intromiltere  nequeant ,  ple- 
nani  et  oranimodam  facultatem  eisdeni 
auctoritate  el  tenore  concedimus. 

§  9.  Et  nihilominus,  auctoritate  et  tenore    .\ppeiiaiione» 
praemissis,  slaluimus  el  ordinanius  quod  ll^^^ll^^^  'IX',' 
omnes  el  singulae  appellationes  uer  eos,  p"*''"    Jeci- 
conlra  (juos  vigore  praesentium  procedi 
conligeril,  a  quibuscumque  per  ipsos  car- 
dinales deputatis  prò  tempore  interponen- 
dae,  ad  eosdem  cardinales  devolvi  debeanl; 
ipsique  cardinales  causas   appellalionum 
buiusmodi,  cuiu  omnibus  et  singulis  ea- 
runi  incidentibus,  dependentibus,  cmer- 
genlibus,  annexis  el  connexis,  audire,  co- 
gnoscere  et  decidere. 

Ac  in  quacumque  inslantia  fuerinl,  fine 
debito  terminare  ,  ac  execulioni  debilae 
demandare. 


\il 


ÀI),  e.  Ib42       o46  BULLARUM 

§  10.  Et  tam  in  causis  appellalionum 
III  Curia  ei  ex-  huiusmodi  quaiTi  alias,  ad  effectum  prae- 

iia     citaiuli    el        .  i^         • 

iiiMbeudi.  niissoriim  omnium,  quo  opus  meni,  lam 
in  dieta  Curia  quam  extra  eam  et  in  par- 
tibus,  etiam  per  ediclum  piiMicum,  con- 
stito  summarie  et  extraiudicialiter  de  non 
luto  ad  eosaccessu,  citare,  ac  quil)us  inhi- 
bendum  fuerit ,  inhibere;  et  appellantes 
simpliciter  velad  cautelam  a  quibuscvmi- 
que  exeommunieationis  et  aliis  senlentiis, 
censuris  et  poenis  ecclesiasticis  in  eos 
latis  absolvere  possint,  prout  de  iure  fue- 
rit faciendum.  Decernenles  quaecunique 
per  ipsoe  cardinales,  seu  ab  eis  deputa- 
tos  in  praeniissis  quoniodolibet  prò  tem- 
pore gesta,  plenam  roboris  lìrmitatem  ob- 
tinere  et  perpetuo  inviolabililer  observari 
debere. 

§  11.  Et  sic  per  quoscumque  iudices  ef 

daufuia  sub-  commissarios,  quavis  auctorilate  fungen- 
tes,  sublata  eis  el  eorum  cuilibet  quavis 
aliter  iudicandi  et  interpretandi  facultate 
ei  auctoritate,  iudicari  et  defmiri  debere; 
nec  non  irritum  et  inane  quidquid  secus 
super  bis  a  quocumque,  quavis  auctori- 
tate, scienter  vel  ignoranter,  contigerit  at- 
tentari. 

§  12.  Non  obslantibus  felicis  recorda- 

Perogaiio  «OH-  tionis  Boniiacii  Papae  Vili,  praedecessoris 
nostri,  qua  cavetur  ne  quis  extra  civila- 
temsuam  voi  dioccesim,  nisi  in  certis  ca- 
sibus,  et  in  illis  ultra  unam  diactam  a  fine 
suae  dioecesis  ad  iudiciiim  evocetur;  seu 
ne  iudices,  qui  a  Sede  praedicta  deputati 
fuerint ,  contra  quoscumque  procedere , 
aut  aliis  vices  suas  commiltere  praesu- 
mant;  et  de  duabus  diaetis  in  concilio  ge- 
nerali edita;  ac  aliis  constitutionibus  et 
ordinationibus  apostolicis  contrariis  qui- 
buscumqiie;  aut  si  personis  praedictis,  vel 
quibusvis  aliis,  communiler  vel  divisim,  ab 
eadem  sit  Sede  iiululluiu  quod  interdici, 
suspendi  vel  excommunicari,  aut  extra  vel 
ultra  certa  loca  ad  iudiciuni  evocar!  non 
possint ,    per  literas  apostolicas  non  l'a- 


iioM.VMM  An.  C.  1S42 

ciontes  plenam  el  expressam  ac  de  verbo 

ad  verbum  de  indulto  buiusmodi  mentio- 

uem;  el  quibusvis  aliis  privilegiis,  indulgen- 

tiis  et  lileris  apostolicis,  sub  quibuscum- 

([iie  tenoribus  et  formis  quomodolibet  con- 

cessis,  conlìrmatis  et  innovatis,  per  qnae 

praesentium   literarum,  et    iuiisdictionis 

ipsorum  cardinalium  in  praemissis  exe- 

cutio  impediri  quomodolibet  vel  differri 

jiossit,  quae,  quoad  boc,  ipsis  aut  alieni 

eorum  minime  sulTragari  posse  vel  debere 

(k'cernimus. 

§  13.  Nulli  ergo  omnino  lioiiiinum  li-  Soncun  p»na- 
ceat  hanc  paginam  noslrae  constilutionis,  ''*' 
(leputationis  ,  reservationis ,  concessionis, 
statuti  ,    ordinationis    et    decreti    infrin- 
gere  etc. 

Datum  Romae  apud  S.  Marcura ,  anno 
Incarnationis  dominicae  mdxlii,  xii  kalen- 
ilas  augusti,  pontiiicatus  nostri  anno  viii. 

Dal.  die  21  iulii  1542,  ponlif.  anno  vili. 


XLIV. 


Iiirisdictio  cardinalis  archipresbyteri  et 
iìtdicis  causarum  capituli  canonicorum 
et  aliannn  iwrsonarum  ecdesiae  S.  Pe- 
tri  priiicipis  aposlolorum  de  Urbe  vel 
eorum  interesse  concernenlium  *. 

Panlus  Papa  III,  mota  proprio,  etc. 

Cum  dilectus  iilius  Alexander,  S.  Lau-  m,-  pouiifei 
rentii  in  Damaso  diaconus  cardinalis  Far-  elòi'èsueBÌMa''- 
nesiiis,  S.  R.  E.  vicc-cancellarius,  secun-  '■'« "i''"''  '"- 

'  risdiclionem  de- 

diim  cameni  nepos  noster,  archipresby-  <iii,  dequasup. 
teialum  l'i  uicipis  Apostolorum  de  Urbe,  ne  o<m  sici,(; 
lune  certo  modo  vacantem,  assecutus  fue- 
rit; et  nos  eidem  Alexandro,  dum  alias  ar- 
cbipresbyteratumS.  Mariae  Maioris  de  Ur- 
be obtineret,  ne  canonici  et  capitulum  ac 
cappellani  dictae  ecclesiae  S.  Mariae  Ma- 

1  liane  iurisdictionem  ampliavi!.  Sixtus  V  coii- 
slilutiono  Cum  ex  debito:  ideo  praelerraisi  aliaiii 
Imllam  PiilV,  edilain  die  xxii  seplerabris  mdlxv, 
quae  istalli  confiimabal. 


An.  C.  ib'r2  PAULt'S 

ioris,  prò  rebus  et  negotiis  suis  et  dictae 
ecclesiae,  coram  diversis  Urbis  iiidicibus 
litigare  et  conveniri  conlingerei,  ac  labori- 
bus  et  expensis  fatigarentur,  omnes  el  sin- 
gulas  causas,  tunc  praesentes  et  futuras, 
tam  contra  ^  quascumquo  personas,  quovis 
nomine  nuncupatas,  collegiuni,  cnpituluni 
et  universitatem  motas  ci  inovendas,  etiam 
civiles  et  criminale?,  etiam  super  quibus- 
cumque  pecuniariun  suiiuuis,  ccnsibus, 
canonibus,  responsionibus,  etiant  instrii- 
mentales,  etiam  ex  obligationibus  in  ani- 
pliori  l'orma  CameiaeApostolicae  oriente?, 
coiam  (piil)Viscumque  Urliis  iudicibus,  olS. 
R.  E.  cardinalibus  et  Rotae  audiloribus  ad 
nos  advocantes,  illas  praediclo  Alexandro 
cardinali,  etiam  siniiliter  summarie,  sim- 
pliciter  et  de  plano,  sine  strepilu  et  figura 
iudicii,  sola  facti  veritatoinspecta,  et  qua- 
tenus  opus  esset,  extraiudicialiter  audien- 
das  et  deeidendas  conimisissemus,  prout 
in  aiiis  diversis  rescriptis,  etiam  motu  pro- 
prio ctc.  nianu  nostra  signatis,  quas  et  il- 
lorum  lenores  lotos  et  compendia,  ac  si  de 
verbo  ad  verbum  praesenti  inserta  ibrenl, 
prò  sufiìcienter  expressis  et  inscrtis  ba- 
beri  volumus;  ipseque  Alexander  cardina- 
iis  et  archipresbyter  m-dicta  basilica  ve- 
nerabilem  tralrem  nostrum  Franciscurn 
Stbndratum  vicarium  suum  constituerit 
et  deputaverit. 
§  I.  Nos,  qui  dictam  basdicamS.  Petri 
EMindom  modo  et  illiiis  canonicos,  beneficiatoset  clericos, 
p"es"b'uio"''s' f^'  dictae  basilicae  proprios  cappellanos, 
•*«"';  ac  alios  in   eadem   basilica  deservientes 

non  minori  dileclione  quam  praediclam 
basilicani  Sanctae  Mariae  Maioris  prose- 
quimur,  parejnque  etiam  respectum  ad 
dictum  Alexandrum  cardinalem  et  ar- 
cliipresbylerum  habenles,  omnes  el  sin- 
gulas  iurisdicliones,  potestales,  auclori- 
tales  et  facultates,  sibi  alias,  tamquam  de 
basilicae  Sanctae  Mariae  Maioris  arcliipres- 
bylero,concessas,  ad  eumdem  Alexandrum 
cardinalem,  ad  praesens  basilicae  praediclM:- 

1  Alide  ijisoH,  (juum  /)(•)■    ijisos  coitlra  Cliciiili. 

(R.  T.). 


ni  PP.  34.7      An.  C.  ihii'ì 

archipresbyterum,  suosque  in  dieta  basilica 
successores  extendimus  et  ampliamiis. 

§2.  Et  nihilominus,  motu   et  scicntia  immo  .le  no^o 
similiims,  omnes  et  singulas  causas,  eliarn  """  "' 
beneficiales,  profanas  et  mixtas  et  com- 
proraissas,  tam  civiles  quam  criminales, 
inler  dictos   canonicos  el  capitulum   ac 
benefìcialos  et  clericos  atque  cappellanos 
respective   seu  quemcumqui;    eorum    ex 
una,  et  quascumque  personas  alias,  loca, 
collegia  vel  universitales ,  quam  Inter  di- 
ctos capitulum   et  canonicos  vel   eorum 
quemlibel     el  benetìciatos   clericos    seu 
cappellanos  praefatos,  vel  quemcumque 
eorum,    coram  quibuscumque    iudicibus 
ordinariis,  commissariis  el  execuloribus, 
etiam  S.  R.  E.  cardinalibus  et  Rotae  au- 
diloribus et  locatenentibus,  super  quibus- 
cumque rebus,  bonis  el  pecuniarum  sum- 
mis  verlentes   el  pendentes,    partibus  ex 
altera,  respective  ad  nos  per  praesentes  avo- 
cantes,   illamque    et  illas  in  statu  et  ler- 
minis,  in  ipiibus  ad  praesens  re|iei"iuntiu', 
et  quas  in  fulnrimi  moveri  etiam  de  novo 
contigerit,  lam  aelive  quam  passive,  per 
priores,  canonicos,   capitulum,   benefi- 
ciatos,  clericos,  cappellanos  seu  eorum 
quemlibel   benefìcialos  clericos,    contra 
quascumque    personas  ,    quovis    udiiiine 
nuncupatas,  collegium,  capitulum  el  uni- 
versilalem,   socielales,   bosiiitalia  el  luca 
quaecumque,  quantumcumque  respective 
jjrivilegiatos   el   privilegiata,    eliam    per 
praedictos  canonicos  el  ca|)itnlum  contra 
benefìcialos,   clericos,  cappellanos  prae- 
dictos, super  quibuscumque  pecuniarum 
summis,  benefìciis  ecclesiasticis,  censibus, 
responsionibus,  etiam  vinearura,  rcbusquo 
el  bonis,  ad  quamcumque  summam  pecu- 
niarum, numerum,  quanlilatem  et  vaio- 
rem  ascendentibus,  reiuisque  aliis  inaclis 
causae  el  causarum  iuiiusmodi  latius  de- 
ductis   el    deducendis,  et   illorum  occa- 
sione, cum  omriil)us  et  sinsjulis  suis  inci- 
dentibus,  depeadenldìus,   emergentibus, 


An.  C.  ISÌi2       3-48  BULLARlUM 

annexis  et  connexis,  eidem  Alexandre 
archipresbytero  et  praefato  vicario,  nec- 
non  eiiisdom  Alexandri  successori  bus , 
summarie,  sirapliciter  et  de  plano,  sine 
strepita  et  figura  indicii,  sola  facti  veri- 
tate  inspecla,  et  quatenus  opus  sit,  execu- 
tive, etiani  manu  regia,  absque  lerminis 
substantialibus  et  alicuius  telae  iudiciarise 
observatione  ,  sine  confectione  registri 
sive  extractus,  quacum([ue  appellatione 
postposila,  etiam  non  frivola,  audienda, 
cognosccnda ,  decidenda  tìneque  debito 
terminanda,  tenore  praescntium  de  novo 
committimus  et  mandamus  perpetuis  tem- 
jioribus  duraturaruni. 
§  3.  Cum  potestate  dictas  partes  respe- 
cum  poiesuiie  ctìve  et  oinucs  alios,  (luos  opus  sit  et  sua 

cilaiidì  in  lluria  .  ,     ,.    .    .  . 

et  eiir»  eie;  comniuniter  vel  divismi  interesse  putan- 
tes,  in  executione  citationum  noiiiinandos 
in  Romana  Curia  et  extra  cani,  cliam  per 
edictum  publicum,  constilo  summarie  et 
extraiudicialiter  de  non  tuto  accessu,  ci- 
tandi;  ac  eisdem  omnibus  et  singulis  iudi- 
cibus  supradictis ,  et  quibiis  et  quolies 
opus  fuerit,  etiam  sub  censuris  ecclesia- 
sticis  et  pecuniariis  poenis,  suo  arbiirio 
moderandis  et  applicandis,  etiam  per  simile 
edictum,  inhibendi  ;  et  in  eventum  non 
paritionis,  poenas  et  censuras  praedictas 
damnabiliter  incurrisse  et  incidisse  decla- 
randi,  aggravandi,  reaggravandi,  interdi- 
cendi  et  bracbii  saecularis  auxilium  invo- 
candi,  locoque  sententiae  seu  sententia- 
rum  prolatarum,  inandatum  et  mandata 
executiva  in  forma  solita  et  consueta  de- 
cernendi;  illudque  vel  illa  et  quicquid 
per  eos  voi  aileruni  vcstrum  iudicalum 
fuerit  exequendi  ;  expensas  quasciiiiupic 
taxandi,  moderandi;  in  causisqueet  omni- 
bus et  singulis  praedictis  vel  curum  (|uo- 
libet,  seu  quolibet  praemissorum,  etiam 
singulis  diebus  et  horis,  praeterquam  in 
bonorem  Dei  ferialis,  procedendi. 

§  4.  Necnon  canonicos    et   capitulum 
ac   beneficiatos    clericos   et  cappellanos 


ROJUNUM  An.  C.  ihlrl 

praedictos,  sive  eorum  quemlibet  a  vin-  luramemaquo 
culo  iuramenti,  ad  eflcctum  agendi,  aliis-  '^^"brsmcsc 
que  censuris  ecclesiasticis  et  poenis,  qua-  "''  «5"'^"'"'  ,"" 

'  ^  r  7    1  genili  eie.  leu- 

tenus   oportuerit,   absolvendi  ;   omniaque  ""'t'- 
alia el  singula  faciendi,  gerendi  et  exer- 
cendi  in  praemissis  necessaria,  seu  quo- 
modolibel  opportuna. 

§  5.  Non  obslantibus  constitutionibus  yuibuscumque 
et  ordinationibus  apostolicis,  stylo  Palalii,  ZI  "'"'■'""" 
regula  Gancellariae  Apostolicae  probibentis 
mandata  executiva  alias  quam  sub  plumbo 
expediri  non  possint,  facultatibus  et  iuris- 
dictionibus  cardinalibus  el  quibuscumque 
Urbis  iudicibus,  sub  quavis  verborum 
forma  et  regula  urgentissimis,  per  nos 
eisdem  concessis  et  innovalis,  quas  etiam 
et  illarum  fenores,  ac  si  de  verbo  ad  ver- 
bum  specialis  nienlio  facta  foret,  prò  ex- 
pressis  liabentes ,  ceterisque  contrariis 
quibuscumque.  Statimi  ctc.  et  merita 
causac  et  causarum  praedictarum,  nomi- 
iiaquc  el  cognomina,  qualitales  parlium 
et  personarum  praedictarum,  necnon  re- 
rum collegii  et  capiluli  eie,  praemisso- 
rumque  omnium  singulorum  ac  aliorum 
de  necessitate  exprimendos  lenores  prò 
insertis  et  sufficienter  expressis  liabentes. 
Et  quod  praesentium  sola  signatura  suf- 
ficiat  el  ubique  tidem  faciat. 

Fiat  molu  proprio.  A. 
(Papae  .mbscriptio). 
El  quod  praesentis  molus  propri]  sola 
signatura  sufficiat,  et  ubique,  in  iudicio  el 
extra,  lidem  faciat,  regula  contraria  edita 
non  obslanle,  el  de  exlensione  et  nova 
commissione  et  mandalo  praedictis  ad 
vitam  praedicli  reverendissimi  Alexandri 
seu  quaindiu  archipresbyleralum  basilica^ 
Sancii  Petri  oblinuerit  tantum. 

§  6.  Et  quoad  causas  criminales,  citra    Deciaraiio  lu- 

.     .  iisdicUonÌ5. 

lamen  poenain  sanguims  et  corporum 
affliclivam,  el  quoad  causas  pendenles 
inlcr  alias  quam  ipsius  basilicae  personas, 
prò  rebus  canonicos  el  capitulum  ac  be- 


An.  e.  mi  PAULUS 

neficiatos  Sancii  Pctri  tmiusmodi  tangen- 
tibns  dumtaxat. 

Daluiii  Roiiiac  apud  S.Petnim,  kalendis 
novembris,  anno  ix. 

D.il.  die  1  nov.  1542,  poiitif.  anno  ix. 


Eiorilium. 


XLV. 

lurisdictin  et  faciiltates  vicarii  Stimmi 
Ponti ficis  in  alma  Urbe  einsque  cli- 
strictn  *. 

Paulus  episcopus  servus  servornm  Dei,  venera 
bili  fratri  Philippe ,  episcopo  Bnrgi  S.  Sepul- 
cri,  in  nostra  urbe  ac  eius  suburbiis  et  di* 
strictu  nostro  in  spiritualibns  vicario,  salu- 
tem  et  apostolicam  benedictionem. 

Licet  ecclesiarun  omnium  universalis 
cura  el  populi  chrisiiani  regimen  ad 
viailantiam  nosinducat,  Romana  tamcn 
urbsinclyta,  rpiam  capul  orbis  divina  cle- 
nienlia  stabilivit,  mentem  nostrani  soli- 
eital  ut  de  ipsius  ecclesiarum  slatu  pro- 
spero et  sahdiri  atlentius  el  diligentius 
ila  procuremus,  ul  spirilualiler  el  ternpo- 
raliter  felicioribus  successibus  congruum 
suscipianl  incremenlunì. 

§  1.  De  lua  ergo  laudabili  vita,  nioruni 
gravitale,  probaia  fide  el  circumspeclione 

1  Habet  etiam  vicarius  cognilionem  causaiuni 
puellarum  despersarum  nuncupatarum ,  in  Urbe, 
ux  bulla  Cleinenlis  Vili,  Dehilinn;  necnon  cau- 
sariim  liospilalls  S.  Spiiilus,  ul  in  d.cti  Clcmenlis 
conslitutione  C'Olì  skul;  et  paritei-  causarum  col- 
legii  scholarum  S.  Hieronymi  ex  bulla  Pauli  V, 
AUiludo.  —  De  hac  iurisdictione  aliquid  vide  in 
const.  I  Pauli  11,  Licet,  Ioni  v,  pag.  182,  et  consti- 
lutione  XXXV  lulii  11,  Decct,  ibìd.,  pag.  SII.  Et 
ciiva  lites  movondas  ab  tixoiibus  contra  niaritos, 
habes  const.  Cum  sicnt,  pag.  2a6  huius  tomi.  Quo 
vero  ad  causas  bebraeorum ,  nernon  et  clerico- 
rum  ac  obligationum  in  forma  Camerae,  declarala 
est  baec  iurisdictio  a  lulio  111  infra,  in  conslitu- 
lione  Cum  sicitl,  et  a  Pio  V  m  constitutione  C»;/- 
siderunles,  et  a  Clemente  Vili  in  constitutione  In 
confereiidis,  et  postremo  a  Paulo  V  in  ronslilu- 
tione  Unioersi,  §  4  el  7. 


Depulatio  tì- 
carii  cum  facul- 
Ijliljus 


111   PP.  349       An.  e.  18(l2 

aliisque  virtulum  donis,  quibus  personam 
tuam,  cliam  familiari  expcrienlia,  praedi- 
lam  esse,  iamdiidmu  etiam  in  magnis  alma^ 
Urbis  nostrae  gubernio,  ac  fabricae  basi- 
licae  Principis  aposlolorum  de  Urbe  ne- 
gociis,  ci  arduis  causis  libi  commissis  per- 
cepimus,  firmam  in  Domino  spem  gerentes, 
el  sperantes  quod  ea,  quae  libi  commit- 
tenda  duxerimus,  prudenter  et  fideliter 
exequeris,  molu  proprio,  non  ad  luam 
vel  alterius  prò  te  nobis  super  boc  oblatae 
pctilionis  instantiam,  sed  de  nostra  mera 
liberalilale  et  ex  certa  scientia,  te,  qui 
etiam  cappellanus  praelatus  domesticus 
et  in  utraque  signatura  referendarius  no- 
stcr,  ac  ad  eamdem  basilicam  per  nos 
deputalus,  existis,  necnon  unmn  ex  ofiìeiis 
scriploriae  literarum  apostolicarum  ex  in- 
dullo  aposldlico  oblines,  in  praefala  urbe 
eiusque  suburbiis  et  districtu  vicarium 
nostrum  in  spirilualibus,  quamdiuvixeris, 
cum  honoribus,  oneribus,  reddilibus  et 
cmolumenlis  consuelis,  aucloritale  apo- 
stolica, tenore  praesenlium  consliluimtis 
et  deputamus. 

§  2.  Tibique  omnia  et  singida  ecclesias, 
monasteria,  eliam  monialium,  et  alia  loca 
ecclesiastica,  saecularia  el  regularia,  Or- 
dinum  quorumcumque  Urbis  et  eius  di- 
slriclus,  et  religiosos  quoscumque  utrius- 
qiie  sexus  in  illis  commorautes  et  ad  di- 
ctam  iirbem  confluenles  prò  tempore,  ac 
etiam  ecclesias  Sancii  Anastasii  et  Seba- 
stiani, Sancii  Pauli  et  ad  Tres  Fonles, 
Sanctae  Agnetis,  Sancii  Laurenliiet  Sancii 
Sabbae  ac  alia  monasteria  quaecuin([ui\ 
exempla  el  non  exempla,  eonunque  per- 
sonas  visilandi,  ac  in  capite  el  membris 
reibrmandi,  necnon  earum  el  cuiuslibel 
ij)sarum  exccssus  et  crimina  mukiandi , 
corrigendi  et  puniendi,  proni  secundum 
Deum  videris  expedire;  necnon  aedilìcia, 
quae  in  ecclesiis  per  le  visilandis  videbis 
luinis  supposila,  aucloritale  propria  de- 
innliendi  el  demolir!  lacieudi,  et  rectores 


Mon.isleiia  el 
religiosos  visi- 
landi et  i-oer- 
ceudi; 


Ari.  C.  loi-2       350  BULLARIUII 

ad  ecclesiarum  reparationem  per  fructuum 
subtractionem  vel  alias,  prout  libi  vide- 
bitur,  cogeiKb,  mulctasqiie  ipsas,  prout 
etiam  libi  videbitur,  moderandi  et  Camc- 
rae  Apostobcae  applicandi. 

§  3.  Ac  causas  civilcs  et  ordinaria?,  eas 
Causa!  LI  nor.  yi^igiicet  in  quibus  non  ayiliir  de  maiori 

CI      mercedum  _  '  ^ 

«ummarie  ei  a-  summa  reddltus  L\  llor.  auri  de  Camera, 

lias,ìuxtAS(\liim  .... 

cunae.ei  coni-  aiit  illiiiF;  suniniac  valorem,sccundnm  ex- 
"ommiSon"!)-  limalioneui  communeni,  non  excedente  , 
gnuscendi;  etiaoi  dc  loealione  ci  evacuatione  ac  pen- 
sione, responsione  et  devolutione  casalium, 
praediorum  et  domoriiiii,  ac  ralione  vine- 
aruni,  et  nicnedil)us,  etiam  cuiiiscum(|ue 
summae  et  valoris  exi^tant,  summarie , 
simpliciter  et  de  plano,  sine  strepitu  1  iu- 
dicii,  sola  l'acti  vei'ilate  inspecta,  cum 
aliquali  petitionc  verbali,  apud  acta  tamen 
redacta  seu  per  viara  monitorii,  mdlis 
terminis  servatis,  etiam  qui  de  stylo  seu 
ordinatione  ditli  Palatii  Apostolici  servali 
solili  suiil,  alias  vero  more  solilo  et  iuxta 
slyluni  et  consuetudinem  Curiae  offici i 
vicariatus  buiusmodi  ;  ac  alias  commis- 
siones  iuxta  illarum  commissionum  te- 
nores  et  formas  ;  ac  etiam  crimina  per 
le,  vel  per  le  prò  tempore  deputaliini 
auditorem,  audiendi,  decidendi  et  fine 
debito  lerniinandi. 

§  4.  Hoc  etiam  adiecto,  ad  liles  alibre- 
.\ppciiaiionera  vianduui,  et  parles  a  laboribiis  et  exneiisis 

a  uiiiiiinie  infra       i  i  i  -i 

re.icifuji;  felevandum ,  quod  a  processibus  et  scn- 
lenliis  a  quinque  ducatis  infra,  auditis  ci 
intellectis  parlibus,  et  cuiuslibet  ipsarum 
iuribus ,  in  principali  negotio  non  possil 
per  aliquem  quomodolibet  appellari,  seu 
de  nullitalc  diei,  et  appellalione  et  nulli- 
tale  praedictis  ac  omnibus  abis  inde  se- 
cutis  non  obstantibus,  servatis  aliis  ser- 
vandis,  ad  execulioncm  dictarum  senten- 
liarum  libere  procedere  possis. 

§  5.  Necnon  omnes  et  singulas  causas 

Ciusas  mise-  alimenlorum  et  alias  miserabilium  perso- 

nw.''ò""'e'à'.  dù"  ii'ii"i"n,ac  etiam  aliorumquorumcumque, 

Lisuiniujiieeo- quae   non    excedunl   summam    sexaginla 

euoiiceiidìi 

1  El  liguru  acid.  Clierub.  (r.  t.). 


Il0M.\S-ni  Ali.  C.  lb/(2 

ducatorum  auri  de  Camera,  summarie , 
simpliciler  el  de  plano,  sola  facti  veritate 
inspecta,  manu  regia,  sine  confectione  re- 
gistri, sicut  libi  visum  fuerit,  cognoscendi, 
iudicandi  el  fine  debito  terminando 

§  6.  Dilationes  moratoi'ias  quascumque,  Moraionas  in 
etiam  quinquennales,  in  causis  mercedum  "^  '^^"^="'^'' 
el  alimenlorum ,  censuum ,  pensionum  , 
responsionum,  et  in  causis  miserabilium 
personarum,  viduarum,  pupillorum,  ec- 
clesiaium  et  piorum  locorum  ac  obliga- 
tionum  iuraloriarum  reiiciendi ,  et  illi^; 
reieclis  (nisi  causa  cognita  concessae 
fuerint,  aut  aliter  a  nobis,  motu  proprio 
et  ex  certa  scientia,  rescriptum  fueril), 
debilores  ad  solvendum,  remediis  oppor- 
tunis,  etiam  per  censuras  ecclesiasticas 
vel  via  execuliva,  prout  tibi  videbitur,  com- 
pellendi. 

§  7.  Carceres  quo(|ue  visitandi,  votum  c.rceres  tìsì- 
dandi,  ac  de  carceralornm  liberalione  vel  '""''' 
condemnalione  ac  pecuniarum  solutionem 
cum  celeris  visitantibus  statuendi  et  ordi- 
nandi. 

§  8.  ludaeos  omnes,  etiam  usurarios,  iud««on.m  c:iu- 
bancarios,  quoscumque  clericos  et  bene-  j'candii" 
ficialos  Urbis  ac  eius  districlus,  religiosos, 
etiam  Mendicantcs,  ac  rcgulares  omnes 
utriusque  sexus,  fralernilates,  etiam  laico- 
rum,  bospilalarios  omnesque  in  ecclesiis 
et  monasleriis  beneliciatos  ac  deservientes, 
eorumque  omnium  res  et  bona  iudicandi, 
et,  tam  civililer  quam  criminaliter,  coer- 
cendi  el  puniendi. 

§9.  Usurarum  excessus,  etiam  dictis  iu-  ismariaseia- 

,       .  I  ,  ,  .      .  ,  lias    Causas  ìu- 

daeis  toleratos,  ad  bonestissunum  modum  ,ii,andii 
reducendi;matrimoniorum  causas  omnes- 
que alias,  quae  de  iure  ad  vicarium  no- 
strum dignoscuntur  pertinere ,    audiendi 
el  fine  debito  lerminandi. 

§  10.   Synoduni  in  Romano  clero,  prò  Synodum  con- 
correctione  malorum   morum  el  prò  ne-  '''''"'  '' 
cessitate,  iuxta  lempoiuin  0|iportunitates 
in  clero  occurrentes,   ubi  et  quando  li- 
liuerit,  celebrandi  el  consreaandi;  statuta 


An.  C.  Ib'i2 


Ordinps  coiife- 
rcndi; 


ErclesMS  con- 
secraiiili; 


VelilA  exercilia 
piinioudi; 


Rl.ispheniiUo- 
res  et  alios  co- 
erceudi; 


Panas  pìis  o- 
peribus  appli- 
Cindi; 


Omnia  ad  of- 
ficium  ipeolaii- 
lia  e^ei^ueitili; 


vkvwn 
et  ordinationes  seu  conslitulioncs  pio 
Ipinpore  observanda  cdendi. 

§  11.  Necnon  per  te  vel  alupicm  ca- 
Iholicum  anlistitem ,  graliam  et  comniii- 
nionein  Apostolicac  Sedis  liabentem,  qnem 
ad  hoc,  cum  opus  fiieril,  duxeris  eligcn- 
dum  et  depiitanduni,  ordines  conferendi 
temporibus  a  iure  slatiilisac  alia  ecclesia- 
stica sacramenta. 

§  12.  Ecclesias  Urbis  ac  illius  districliis 
praedictorum,  illuniiiKpie  coemeteria con- 
secrandi,  ac  polliila  (aqiia  lamen  prius  per 
te  vel  eumdem  vel  alium  aiitistitem,  si- 
miles  communionem  etgratiam  habentes, 
bcnedicta)  reconciliandi. 

§  13.  Ac  eos,  qui  feslivis  diebus  velila 
a  iure  exercitia  teceriat,  compescendi  el 
puniendi. 

§  '1-4.  Blaspbemalores ,  usurarios,  iu- 
daeos,  periuros  et  quoscumque  alios  com- 
mitlentes  crimen,  quod  ad  ecclesiaslicum 
forum  et  ad  Curiani  et  ivu'isdictionem 
vicari!  nostri,  etiam  iuxta  facultates  tibi 
et  praedecessoribus  tuis  concessas,  sim- 
pliciter  vel  mixtim,  de  iure  vel  consuetu- 
dine seu  statuto,  pertineat,  non  obstanti- 
bus  quibuscumque  sigiiificationibus  ab 
aliis  iudicibus  factis  seu  faciendis,  cogno- 
scendi  et  puniendi. 

§  15.  Ac  lam  prò  vasis,  veslibus,  tuni- 
cellis,  planetis  et  simililtus,  quae  de  ne- 
cessitate ad  divinum  honorem  requirenlur, 
tam  prò  ordinibus  sacris  celebrandis,  quam 
prò  suslentalione  episcopi  ordinanlis  mi- 
nislrorumquc  eius  ac  nolaiiorum,  qui,  ut 
accepimus,  prò  sigillo  nihil  accipiiml  , 
saltem  prò  meris  laboribus  persolvendis, 
et  aliis,  (juae  de  necessitate  ad  curain  el 
regimen  tuiofficii  fieri  debere  videbuniui", 
de  poenis  in  dieta  Curia  disponendo 

§  16.  Omniaque  aliaet  singula  faciendi, 
gerendi,  disponendi,  ordinandi,  mandamli 
et  exequendi ,  quae  ad  huiusmodi  vica- 
riatus  ofTicium  de  iure  vel  consuetudine 
aut  alias  quornodolibet  pcrlinere  digno- 


III   PI'.  .  351        An.  r.  1S'i2 

scunlur,  et  quae  omncs  alii  vicarii  Urbis 
de  iure,  consuetudine  vel  privilegio  tacere, 
dicere  et  ordinare  potuerunt. 

ì;  17.  Necnou  contradictores  et  facullali  luoiiciiiemcs 
poleslaliqui'  luae  huiusmodi  contravenien-  ""'"-^"  '• 
tes  et  illam  perturbantes,  acrebcUes  quos- 
cumque, quavis  aucloritate  fungentes,  per 
ecclesiasticas  et  alias  pecvmiarias  poenas, 
tuo  arbitrio  inflicendas  et  moderandas, 
etiam  ()er  reprcsalias,  ubi  et  quando 
opusfuerit,  correctionemque  personalem, 
iuris  remedio  opportuno,  appellalionc 
postposita,  compescendo,  plenam,  liberam 
etomnimodam,  auctoritate  apostolica,  te- 
nore praesentium,  facullatem  concedimus. 

i:;  18.  Et  insuper  quamvis,  ut  accepimus,  can^as  civile? 
huiusmodi  vicariatus  ofticii  vigore,  vicario  h'L,i„dl|."'us\t- 
pro  tempore  existenti ,  tam  in  civilibus  gi'oscendi, 
quam  in  criminalilius  clericorum  Urbis 
et  eius  districlus  matrimoniorum  spiri- 
tualium  illorumque  connexorum,  iudae- 
orum  quoque  ac  hospilalium  et  bospita- 
larinrum,  necnon  confraternitatum  laico- 
rum  quorumcumque  ac  collegiorum  ec- 
clesiasticorum  et  aliorum  quorumvis , 
etiam  Ibrensium,  ac  (juorumcumquc  in 
quibuscumque  ecclesiis  ,  monasteriis  et 
cappellis  Urbis  praedictae  desorvientium, 
et  residentium,  locorum  pi(u-um  et  reli- 
giosorumquorumcum(pie,ulriusquesexus, 
tiatnun,  monacorum,  etiam  Mcndicanliuni 
quorumcumque,  tam  in  dieta  urbe  com- 
moranlium  cpiam  ad  illam  prò  tempore 
conlluenlium,  causis,  iurisdictio  atlribula 
fueril;  nihilominus  super  praemissis  seu 
aiiquibus  eorum,  per  gubcrnatorem  nec- 
iinii  senatorem  Urlùs  ac  auditorem  can- 
sarum  Curiae  Camerac  Apostolicac  gene- 
lalom,  conservatores  Camerac  Urbis,  ci 
iliversos  alios  iudices  et  olliciales  prò  tem- 
pore existenles,  dictuni  vicariatus  ofTiciu ni 
juo  tempore  obtinentes,  quam  1  saepe, 
uonniillarum,  ut  ipsi  asserimt,  per  Sedem 
Apostolicam  eis  concessarum  literarum 
practextu,  perlm'bari  et  impediri  contigii, 

i  Clierub.  tegit  quod  loco  quam  (r.  t.). 


An.  C.  1542       .l^S  Bl'LLARII'M 

ci  aliqiias  ex  liiiiasinodi  causis  ad  se  ap- 
propriare nilnnlur,  in  gravem  dicti  vica- 
riatus  olìicii  iactuiaiii  ac  dainnum ;  nos 
iis  occurrere  et  obviare  ac  dicti  vicariatiis 
oflìcii  indemnitati  providere  volentes,  motii 
simili,  in  praeniissis,  etiani  active  et  passive, 
libi  et  ])io  teinpoi'e  existenti vicario iuris- 
dictioneni  huiusniodi  hactenus  semper 
conipetiisse  et  competere. 

§  19.  x\c  te  in  sing'ulis  vendilionis,  per- 
Aiionaiionum-  mulalionis  ct  alicnationis  rerum  et  bo- 

que   el   [teinm-  ...  .  . 

uiioniim  iic  ho-  normn  ecclcsiasticorum  causis,  etiam  per 

nis  ecclesiasti-  i*      i-  .    i*  „  ■      ■        . 

jj,.  snpphcationem  apostolicam  commissis  et 

commitlcndis,  lam  in  Urbe  quam  illius 
districtu  praedictis,  iudicem  ct  executo- 
rem,  quamdiu  vixeris,  fore  et  esse;  ac 
venditiones,  pernnitatioues  et  alienalioncs 
buiusmodi,  sine  cognitione  et  approbatione 
tuis,  prò  tempore  factas,  minime  valere 
decernimus  et  declaramus. 

§  30.  Ac,  prò  potiori  cautela,  te  succes- 

vicirius  in  bit  soresque  luos  in  dicto  vicariatus  officio 

causis  iurtes  est     .         .         .  .     .  .  . 

ordinsrius.  vicanos,  m  praemissis  causis  et  circa  pr;e- 
missa,  compelentem  iudicem,  quamdiu 
vixeris,  ut  pi'aefertur,  constituimus  et  de- 
putamus  ;  et  in  eventum  in  quem  per  nos 
vel  Sedem  pracdictam  buiusmodi  tua  iu- 
risdiclio  in  praeniissis,  per  praeoccupa- 
tionem  vel  alias,  tibi  diminuta  et  abdicala, 
ac  illa  praefatis  gubernatori  aut  senatori 
vel  auditori,  conservatoribus  et  quibus- 
cumquc  aliis  iudicibus  et  officialibiis , 
quacumque  auctoritate  fungcntibus,  allri- 
bula  fuisset,  ex  nunc  illam  molu  simili 
restiluimus  et  plenarie  reintegramus.  Ac 
omnes  el  singulos  processus  et  sententias, 
quos  et  quas  in  gubernalorem  vel  sena- 
lorem  scu  aiiditorem,  conscrvatores  scii 
quoscumquc  iudices  et  officiales  praefatos, 
in  praeiudicium  attribulae  et  concessae 
tibi  iurisdiclionis  praedictae,  baberi  vel 
piomulgari  conligerii ,  nullos  et  nullas 
nulliusque  roboris  vel  momenti  fore  et 
esse.  Ac  res  et  personas ,  sub  tua  et  tui 
vicariatus  olficii  iurisdiclione  constitutas. 


lìOMA.MM  An.  C.  1542 

alicui  alidi  indici,  quacumque  auctorilale, 
eliam  cardinalalus  bonore,  fulgenti,  ex 
quacumque  occasione,  causa  vel  conlra- 
clu,  sub  quavis  forma  celebrato,  minime 
subesse  nec  subiici  posse.  Et  ita  pt'r  quos- 
cumquc iudices,  eliam  causaiimi  dicti 
Palalii  Apostolici  audilores  et  S.  R.  E. 
cardinales  interpretari,  sententiari  et  de- 
clarai'i  debere ,  sublata  eis  et  cuilibel 
ipsorum  quavis  aliler  inlerprctandi,  scn- 
tentiandi  el  iudicandi  facultale  et  aucto- 
ritate; ac  quidquid  secus  super  bis  a 
quoquam,  quavis  auctoritate,  scienter  vel 
ignoranler,  conligerii  allentali,  iriitum  ct 
inane,  eisdem  molu  et  scientia,  decerni- 
mus et  sfatuimus  per  praesenles. 

§  21.  Non  obslantibus  conslitulionibus  Quibuscumqua 
el  ordinalionibus  apostolicis,  necnon  qui-  J°"  otsianii- 
biisvis  privilegiis,  indultis  et  literis  apo- 
stolicis super  praemissis,  in  praeiudicium 
diclae,  ut  praemittitur,  per  nos  libi  allri- 
bulae  iurisdictionis  aut  coertionis,  eisdem 
gubernatori,  senatori,  auditori,  conserva- 
toribus el  aliis  iudicibus  el  oflìcialibus 
praefatis,  ac  quibuscumque  aliis  personis, 
sub  iurisdiclione  vicariatus  buiusmodi  exi- 
slenlibus,  in  genere  vel  in  specie,  sub  qui- 
buscumque lenoribus  et  formis,  per  nos 
ani  prnedecessores  nostros  etSedem  prae- 
falam  concessis,  approbatis  el  innovatis, 
quibus  omnibus,  eliamsi  de  illis  eorum- 
que  lolis lenoribus,  prò  illorum  sufficienli 
derogalione,  specifica  et  expressa  ac  indi- 
vidua, non  aulem  per  clausulas  generales 
idem  iuiporlanles,  sed  de  verbo  ad  verbum 
habenda  menilo  foret,  eorum  tenores 
prò  sulficienler  cxpressis  babentes,  harum 
serie  specialiter  ct  expresse,  molu  simili 
derogamus,  et  aliis  praemissis  ac  consli- 
tulionibus ci  ordinalionibus  apostolicis 
contrariis  quibuscumque;  aut  si  aliquibus 
personis  ani  ecclesiis ,  monasteriis  vel 
Oidinibus,  aut  quibusvis  aliis  apraedicla 
sii  Sede  indullum  quod  capi,  detineri  el 
interdici,  suspendi  et  excominunicari  aut 


An.  C.  iyi2  PAULUS 

visilari  non  possint,  per  lileras  aposlolicns 
non  facientcs  plcnam  ot  cxpressani  ar 
de  verbo  ad  vorbuni  de  indullo  liuiusinodi 
menlionein,  et  quibuslibct  aliis  privilegiis, 
iiidnllis  c\  lileris  apostolicis,  genoialibiis 
vel  specialibus,  quorumcumque  Icuoruni 
exislanl,  et  nostra  propria  manu  non 
fuerint  subscripta,  per  quae,  praesentibiis 
non  expressa  vel  tolalitcr  non  inserta , 
effectus  earum  impediri  valeat  quomodo- 
libetvel  dilTerri,  et  de  quibus,  quorunique 
lotis  tenoribus  de  verbo  ad  veibiim  ba- 
benda  sit  in  noslris  lileris  mcntio  specialis, 
quae,  quod  ad  praeniissa,  cuiquam  nolii- 
mus  aliquatenus  suffragari.  Irritum  quo- 
que ci  inane  quidquid  contra  praeniissa 
vel  aliquod  piacinissorum  adenlari  conli- 
gerit  decernentes. 

§  22.  Et  ni  ofTìcium  praedicluni  melius 

inique  onii.cs  et  libcrius  prosequi  valeas ,  mandamus 
ii'èd'ìlni.  '  "  "'  omnibus  et  singulis  ad  quos  spectat,  cuius- 
cumque  dignitatis,  status,  gradus,  ordinis 
vel  conditionis  exislanf,  quatenus  tibi  in 
exequendis  iis,  quae  ad  ofllcium  tuuni 
praedictum  pertinere  dignoscuntur ,  om- 
nibus possibilibus  auxiliis,  consiliis  ac  fa- 
voribus  opportunis  assistant ,  libique  pa- 
riter  obediant,  prout  nobis. 
§  23.  Quocirca  discretioni  luae  per  apo- 

lussio  odi.  inni  stolica  scripla  motu  simili  mandamus  qua- 

hollic'ile    aiitiii-  /v»    ■  •  -  i       •  TI 

nisiranji.  tenus,  oliicium  vicariatus  luuusmodulevote 
suscipiens,  illud  sic  prudenter,  sollicite  et 
fideliter  exequaris,  quod  exinde  optati  fru- 
ctus  proveniant  quos  speramus;  tuque, 
praeter  aeternae  retributionis  pracmium, 
noslram  et  dictae  Sedis  benedictionem  et 
gratiam  uberius  consequi  merearis. 

Datum  anno  Incarnationis  dominicae  ', 
pontificatus  nostri  anno  ix. 

Dal.  an.  1842,  poiUif.  ix. 


Ili  l'P. 


353 


An.  C.  i:)'l3 


I  Deest  atiniis  forte  lypograplii  vitio,  qui,  ut 
cum  aliis  siglisclironoiogicis  congruat,  esse  debet 
luexLii  (b.  t.). 

Bull.  Rom.   Voi.  V!.  45 


XLVl 


[ìislitiitio  ììospUalis  et  monnsterii  in  Urbe 
prò  neopliytis  cathecmnenh  iiKhvisqve 
et  iììfidclìbus  ad  cutholicam  [idem  se 
convertenlibus;  ci  erectio  archiconfra- 
ternitatis  jiro  eoriim  refiimine;  iiirisdi- 
rtioqm  S.  lì.  E.  cardinale  prolectoris 
li  iudiiis  cnìisarum  ,  eorum  iiitere.ssc 
coHcernenlium  ^ . 

Paulus  episcopns  servus  servorum  Dei, 
ad  perpetuam  rei  memoriam. 

jlliiis,  qui  prò  dominiei  grogis  redcni-  l'inipmiun 
ptione  in  ara  ciiicis  in  prelinm  immolari 
non  erubuit,  quique  post  cius  morteni  et 
a  morluis  resurrectionem  ,  praeordinalis 
testibus  saepe  saepius  apparens,  tandem 
ascensurus  ad  Patrem ,  suos  nolens  disci- 
pulos  relinrpiereorplianos,  Spiritus  Sancii 
paraci  iti  consolai  ione  visi  lavil,  et  eos  hospi- 
tales  ad  invicem  fore  debere,  caritalisque 
dona^  quae  omnes  alias  virlutes  superat, 
exorare  praeceperat,  nos,  quamquam  im- 
meriti, vices  in  terris  gerentes,  quamvis  ex 
debito  pastoralis  officii  mens  nostra ,  re- 
rum prò  tempore  ingruentium  occasione, 
ad  multiplices  cogitatus  se  divertat,  inces- 
santer  curis  ailligimur  assiduis,  ut  iudaei 
et  infideles  ex  eorum  hebraica  caecitate 
ad  veri  luminis  agnitionem  converti,  ac 
conversi  in  catholica  tìàc  instrui,  et  ad  id 
hospitalia  deputataque  loca  ad  salubrem 
slalum  et  hospilalilalis  observantiam  pro- 
venire valcant,  et  ut  ad  praemissa  cuuclo- 
rum  christifidelium  vota  concurrant,  fide- 
les  ipsos  per  confraternitatis  spiritualis, 
tamquam  membra  suo  capiti  adliaercniia, 
nexum,  quibusdam  spirilualibus   et  alle- 

1  Huiusmodi  infidelibus  se  convertenlibus  ubi- 
que  locorum,  indulta  et  privilegia  hic  idem  Pon- 
tifex  elargitus  est,  ordinationesqne  circa  eorum 
vivendi  modum  praefinivil  in  constitut.  xli,  Ch- 
pientes,  pag.  336  huius  (orni.  Et  prò  virginibu.s 
neophytis  dictum  monasterium  in  Urbe  aedificari 
iussit  Pius  iV,  et  illud  Pius  V  transtulit  ad  ec- 
clesiam  S.  Basilii  in  regione  Montiura. 


Ali.  c.  is'io      ;>.■")!•  m'i.L.vr.u'M 

cluris  inuiicribiis  proseqiiimiir,  iil  oxiiidc 
graliac  diviiiao  rotlilaiiliii-  ajilioros. 

§  1.  Sano,  prò  paite  dilocli  lìlii  loaiinis 
1'. mio  f«ui-  ,|e  lorano,  rccloris  parochialis  ecclcsiae 
iKPsi.iuii-ctmò-  S.  Ioannis  do  Mercato,  regionis  Cainpilelli 
,",!'i'l'!f."'n.'^',°  tic  Urbe,  nol)is  ntiper  exhibita  pelitio  con- 
*'*•  tinebat  cjiiod,  cum  ad  oinnipotenlisDei  el 

lotius  curiae  cocleslis  laiidem  et  gloriaiTi 
el  ortbodoxae  fidoi  exallalionoiii  ac  aiig- 
rnondini  noniiidli  bobi'aei  soii  iiidaoi  di- 
vinitus  inspirali,  lenohrosam  eaecilaloni, 
qua  lune  dolinolianlur,  abieccrinl,  ci,  ad 
veri  luminis  agnilionom  se  converterint, 
ac  lavacro  baplisnialisbaptizali  fiierinl;  el 
ob  diversa  ninnerà  et  gratias  ex  Sedis  Apo- 
slolicao  benignilale  ois  concessa,  qnain- 
piurimi  alii  liohraei  ci  iiidaei,  siinili  de- 
siderio accensi,  eamdeni  caccitatem  ;d)ii- 
cere  et  ipsum  voniiu  lumen  agnosccro 
cupianl,  et  in  dieta  Urbe  nullus  locus  exi- 
slat,  in  quo  ipsi  iudaei  et  infideles  ex  iu- 
daica  caecilate  ad  fidem  Christi  conversi 
rocipi  possint,  prò  parte  dici!  Ioannis  no- 
bis  fuit  iiumilitor  supplicatum  ut  sil)i 
prope  dictam  ccclesiam  unum  monaste- 
rium  prò  pucllis,  ol  unum  liospilale  prò 
viris  iudaeis  conversis  conslrui  faciendi  li- 
centiam  concedere,  ac  alias  in  praemissis 
opportune  providere  de  benignitalo  apo- 
stolica dignaiomur. 

§  2.  Nos  igilur  Icmporibiis  noslris  lan- 
conctsMo  di-  laui  graliam  ab  Altissimo  divino  miracido 

fUe  faciillalis.  ,  .  ... 

nobis  ,  mentis  licei  imparihus,  allalani 
fiiisse  reputantes,  ac  desuper  eas,  cpias 
valemus,  gralias  cidem  Altissimo  agoni es, 
ac  de  fide  et  inlegritatc,  necnon  bononnii 
operum  zelo  praofali  Ioannis  in  Domino 
plurimum  conOiienlos,  buiusmodi  suppli- 
calionibus  inclinati,  pracfato  Ioanni  facul- 
latem  erigendi  monaslcrium  et  hospil.do 
prope  dictam  ccclesiam,  in  loco  ad  id  de- 
signato, unum  monaslcrium  prò  puellis, 
el  unum  bos|)ilaie  sub  S.  loseph  scu  alia, 
de  qua  eidem  Ioanni  vidobilur,  invocalione, 
prò  viris  iudaeis  ac   infidclibiis  (piibus- 


liòM.^Nl-M  An.  C.  IH  fi  3 

(umque  volenlilms  se  sponle  el  libero  ad 
iMindem  lidom  convorlere,  in  quibus  rocipi 
l'I  carilalive  traclari  possinl,  ex  bonis  ei- 
dom  Ioanni  a  Dco  coUatis,  ac  christifide- 
liuin  eleemosynis  ad  id  conccssis  et  con- 
codcndis  conslruendi  etaedificari  faciendi,  « 

auctoritatc  apostolica,  tenore  praosenlium,  '% 

ex  certa  nostra  scientia,  de  aposlolicae  po- 
loslalis  plenitudine,  licentiam  el  faculta- 
lom  concodimus.  Illaque,  poslquam  con- 
slrucla  luerinl,  in  monasterium  et  liospi- 
lale eorumdem  iudaoorum  conversorum, 
sino  alicuius  praeiudicio,  perpetuo  erigi- 
iiuis  et  insliluimus,  illisque  prò  eorum 
dote  bona  quaecuuKpie  illis  eroganda  et 
rolinquenda  porpoluo  npplioamus  et  ap- 
piopL'iamus. 

,^  S.  Ac  in  monaslcrio  et  bospitali  prae-  iumìuhìo  ,.r. 
(liclis  unam  arcbicontralernilateni ',  (piae  taiis  in  dino 
Ciqiut  omnium  aliarum  coniraternitatum  •"'i'''''!'- 
el  hospilalium  el  monasleriorum  et  alio- 
nim  (|uorumoumque  locoruni  eorumdem 
iudaoorum  et  bebraeorum  et  intìdelium 
conversorum  ubilibel  inslitutarum  et  in- 
sliluendarum  confralornitalum,  orectorum 
el  origcndorum  monasleriorum,  bospila- 
liiimel  locoruni  iudaeorum  et  hebraeo- 
ruiu  buiusmodi  2  Immediate  subiicimus  el 
l'aiimus  membra  ab  ois  dopendonlia.  Ita 
quod  confraternitatos,  monastcria,  hospi- 
taliaol  locaillissubieclaetab  ois  dopendon- 
lia buiusmodi  ipsam  confralernilalem  uli  il- 
lorum  3  in  aliquà  saltem  reverenlia  singulis 
amiis  cognoscere  leneantur.  Cuius  arcbi- 
conrralernilatis  praelatus  Ioanues,  quoad 
vixerit,  et  eo  vita  funclo,  uuus  ex  confra- 
Irilius  clericis,  per  oos  lanlum  do  triennio 
iu  Irioiinium  eligondus,  caput  seu  reclor, 
pia»positus  nuncupandus,ac  duodecim  cle- 
rici sou  presbyteri  saoculares,  cxemplaris 
vitai;  et  religionis  zoialores,  quos  praefa- 
lus  Ioanncs  ac  ipsius  conlralernitalis  prae- 
positus  prò  tempore  existcns  duxerit  eli- 
gondos,  esse  debeant,  erigimus  et  institui- 
iims,  et  quo<l  di'  immoro  eorumdem  clo- 

I  Sii|iple  ciiijiiiuis,  (jìiuc  sii.  2  Deest  aiic[ui(l,for- 
sitiui  qiiibits  illu.     3  Snpple  caput  (r.  t.). 


Ali.  C.  i'oliÓ  fAtlLUS 

ricorum  ,  seu  presbyleroniiii  confiatrum 
nulliis  praelalus,  seu  alicuius  Ordiiiis  pro- 
fessor esse  possit.  Ipsiquc  clerici  seu  pres- 
byteri,  Ioanni  ac  prò  tempore  exislenli 
praeposilo  praedicto  omniraodam  et  ple- 
nariani  obedienliam  et  revercnliam,  uti 
eoruni  superiori,  praestare ,  illumque  in 
cura  et  administratione  monasterii  et  ho- 
spitalis  praedictoruni  coadiuvare;  ipsiquc 
duodecim  presbyteri  seu  clerici,  ut  circa 
praemissa  liberius  attendere  valeant,  nulli 
alteri  confraternitati  seu  societati  aggre- 
gari  ,  seu  ad  illam  adinitti  valeant:  ac, 
praefato  Ioanne  vita  functo,  praepositus 
archiconfraternitatis  huiusmodi  per  con- 
fratrespraedictosclericos  tantum  de  trien- 
nio in  triennium  ex  eorum  gieniio  eligi, 
eorumquc  olTicium  per  triennium  et  non 
ultra  durare  debeai. 

§  -4.  Et  ipsi  confratres  quoscumque  iu- 
Aaoiussdi.ei-  ,]aeos  seu  liebraeos  et  intìdeles  quoscum- 

iiiiim  ei    cut  uni  ^  . 

inii.ichum  se  que  ad  fideni  catliolicani  converti  vnlen- 
les,  recqiere,  lUisque  victum  et  veslitj.uu 
ex  ipsius  hospilalis  bonisassignare;  et  ip>i 
iudaei  seu  bebraei  et  infideles  quicumque 
ante  eius  conversionem  per  unum  i  seu 
aliud  lempus,  de  quo  eidem  praeposito  vi- 
debilur,  in  ipso  monasterio  et  hospitali 
calhecumeni  manere,ac  in  dieta  ecclesia, 
uti  eorum  parochia,  missas  et  alia  divina 
oflìeia  aiulire,  et  dominicoct  aliis  tVstivis 
diebus  solemnibus  in  ipsa  ecclesia  ad  ef- 
fectum  audicndi  verbum  divinum  acce- 
dere teneantur,  et  nulla  saecularis  seu 
euiuscumque  dignitatis,  status,  gradus, 
Ordinis  vel  conditionis  exislcns  et  quavis 
auctoritate  fungens  persona  in  monasterio 
et  liospitali  praedictis,  illorumque  bonis 
et  rebus  atque  administratione,  absque 
confratrum  praedictorum  expresso  con- 
sensu,se  intromittere,  ani  in  illis  aliquam 
auclorilatem  seu  iurisdictionem  exercere 
possit  et  valeat.  Et  si  prò  teuqjore  con- 
ligerit  quod  in  ipsis  monasterio  et  liospi- 
tali, caritatis  opera  non  exerceaultir,  il  ■ 
1  .liiiium  subJìl  Clieiujj.  (r.  t). 


ni  PP.  355      Ali.  e.  Ió43 

lorum  fructus  archihospilali  incurabilium 
S.  lacobi  in  Augusta  eo  ipso  applicata  siut 
et  esse  censeanlur;  ipsumque  archihospi- 
tale  illiusque  rectores  seu  guardiani  bo- 
norum  praedictorum  fructus,  redditus  et 
proventus,  uti  eorum  et  dicti  archihospi- 
talis  S.  lacobi  bona  percipere,  ac  de  illis 
in  illius  pauperum  et  non  alios  usus  dispo^ 
nere  libere  et  licite  valeant ,  nec  ad  id 
desuper  per  quoscumque  molestari,  per- 
turbari  aut  inquielari  possint,  eisdeni  au- 
ctoritate et  tenore,  etiam  perpetuo,  statui- 
mus  et  ordinamus.  Necnon  eidem  Ioanni 
mappas ,  tovalias  et  reli([ua  altarium  pa- 
ramenta  sacerdotalia  et  vestimenta  quac- 
cumque  necessaria  bencdicendi  licentiam 
et  iacultatem  similiter  concedinms. 
S  5.  Necnon  confralribus  monasterii,  confrairibum 

*-     .  .  benefarloiibu'i 

liospitali  conslruendo  ac  ecclesiae  prae-  graiias  et  iudui- 
dictis,  illorumque  administratoribus,  gu- j'""'^" 
bcrnaloribus,  rectoribus,  occonomis,  ser- 
vitoribus,  familiaribus ,  ministris  et  con- 
versis  ac  aliis  personis  in  eis  pi'o  tempore 
existenlibus,  seu  aliquam  curam  de  illis 
ac  hospitalis  et  monasterii  praedictorum 
fabrica  babentibus,  necnon  personis  inibi 
prò  tempore  decedentibus,  seu  aliquid  de 
bonis  suis  prò  dictis  operibus  relinquen- 
tibus,  quod  omnibus  et  singulis  privUegiis, 
exeniplionibus,  lilieriatibus,  immuuitali- 
bus,  indulgenliis,  eliam  plenariis,  ac  pec- 
catorum  l'emissionibus  et  aliis  gratiis  spi- 
ritualibus,  Imagini  S.  Salvatoris  deSancla 
Sanctorum,  et  Caritatis,  ac  eidem  arciii- 
bospitali  S.  lacobi  in  Augusta,  et  S.  Spi- 
rilus  bospitalibus,  ac  CorporisCb risii,  et 
Sacramenti,  ac  Campi  Sancii  et  aliis  con- 
lìatribus  confraternitatum  de  Urbe,  nec- 
non eisdem  Imagini,  et  liospitali  Sancii 
Spiritus,  ac  Campo  Sancto,  necnon  fabricac 
basilicae  Principis  .\poslolorum  de  Ui'bo, 
illiusque  depulalis,  eorumque  necnon  I!. 
Mariae  de  Populo  ci  Consolaliouis  ac  S.  lo- 
annis  Baptislae  Florentinoruin  aliisque 
eiusdcm  urbis  ecclesiis,  ar  illa  et  illas  vi- 


Ali.  c.  lo/iS     356 


BULLARIUM   ROMANUM 


Ali.  C.  Iì)(i3 


sitantibus  vel  benefacientibus,  eorumque 
administratoribus  et  guardianis,  rectori- 
bus,  oeconomisgeneralibus,  aliis  [ier.^onis 
.similem  curam  in  eis  siimentibiis,  ac  iu- 
daeis  et  conversis,  ac  quibuscumque  eo- 
rum,  etiaiii  per  nos  et  quosciinique  Ro- 
manos  Pontifices  praedecessores   noslros 
el  successores,  ac  Sedem  eamdem  conces- 
sis  el  concedendis  (quae  omnia  et  literas 
desuper  confeclas  iiaberi  volumus  prò  ex- 
pressis),  et  quibiis  illa%  illi  et  illa  utuntnr, 
potiunturet  gaudent,  ac  uti,  potiri  et  gau- 
dere  potcì'unt  quomodolibet  in  fui  unni  i, 
archiconlVaternilas  illiusque    conlìalres , 
monasteriumconstruendum,  hospitale,  ec- 
clesia ,    illoruniqne   administratores ,   re- 
clores,  faniiliares,  ministri,  oecononii  el 
aliae  personae  similem  curam  inibi  su- 
menles  et  illa  visitanles  ac  eis  benefacien- 
les,  ex  nunc   ci  in  perpoluum  utunlni-, 
polinnUir  et  gaudent,  uti,  potiri  el  gau- 
dere  libere  et  licite  valeanl  in  omnibus  el 
per  omnia,  perinde  ac  si  monasterio  el 
liospilali  ac  ecclesiae  et  conlratribusprae- 
dictis,  illorumquc  recloribus,  administra- 
toribus, gubernatoribus,  oeconomis,  ser- 
vitoribus,  familiaribus ,  ministris  et  con- 
versis ac  aliis  personis,  ac  illa  visitanlibus 
et  benefacientibus  prò  tempore  specialiter 
et  expresse  concessa  fuissent  et  in  fnlu- 
rum  concederentur.    Necnon  presbyteiis 
praedictis,  qui  in  monasterio  seu  hospi- 
lali   aut   ecclesia   praedictis  quocunique 
anni  tempore  celebraverint,  et  prò  quibns 
iidem  presbiteri  inibi  celebraverint  et  ora- 
verini,  easdem    indulgentias  et  peccato- 
rum  remissiones,  quae  celebrnntibus  in 
Scala  Coeli  nuncupala,  monasterii  Trium 
Fonlium  extra  muros  Urbis,  Cislerciensis 
Ordinis,  aut  in  Cappella  inPraesepeDoniini, 
sita  in  ecclesia  B.  Marine  Maioris  de  Urbe; 
ac  animabus,  prò  quibus  inibi  iidem  pres- 
byleri  celebraverint  et  oraverint,  cisdcm 
auctoritate  et  tenore  concediuius  el  i«- 
dulgemus;  ac  indulgentias,  privilegia,  in- 


dulta,  exemptiones ,  immunitates  et  alias 
concessiones  ac  remissiones  huiusmodi , 
ad  illos,  illas  el  illa  extendinnis  et  proro- 
gamus  ac  ampliamus.  El  quod  Ioannes  ac 
prò  tempore  praeposilus  el  administrator, 
reclor,  gubernator,  oeconomus,  servilo- 
res,  faniiliares,  ministri  el  conversi  ac  aliae 
personae  praefatae  indulgentias ,  gratias, 
privilegia,  indulta,  exemptiones,  immuni- 
tates ,  libertates  et  alias  concessiones  el 
remissiones  huiusmodi  ac  dies  et  festa  in 
quibus  ac  causas  propter  quas  illa  con- 
soqni    debeant   ad   eorum   bencplaciluin 
publieare  lacere.  Necnon  eleemosynas  mo- 
nasterio et  liospilali  ac  conversis  seu  alias 
concedcndas  recipcre,  el  ad  illas  recipien- 
das  et  quacrendas,  ac  indulgentias  buius- 
modi  publicandas  per  dictam  Urbeni  el 
alibi  eosdem  presbyteros  seu  clericos  aut 
alios   quaesloies   seu  quascumqne   alias 
personas,  cuiusvis  licentia  minime  requi- 
sita ,  deputare  et  mittere.  Et  Ioannes  ac, 
eo  vita  functo,  prò  tempore  praeposilus 
praediclus  quaecumque  slaluta  et  ordina- 
tiones  licita  el  honesla  tamen ,  lani  circa 
regimen  et  tranquillum  slatum  monaste- 
rii, hospilalis,  confralrum,  presliylcrorum, 
iudacorum  ,  liebraeurum  et  conversorum , 
ac  divinorum  celebralionem ,   quam  nu- 
merum  el  qualitat.ès,  aelales  cappellano- 
rum  ,  confralrum  ac  ministrorum,  et  lia- 
bitum  iudaeorum  ac  conversorum  prae- 
dicloruni,  eorumque  personas,  et  mona- 
sterii el  hospilalis praedicloruni  ornamenla 
ac  bona  moliilia  el  inimobilia,  eorumque 
administraliones  el  alia  praemissa  concer- 
nenlia  condere  el  allerare,  mutare  ac  de 
novo  edere,  quae,  postquam  condita,  al- 
terata ,  mutata  et  reformata  fuerint ,  eo 
ipso  apostolica  auctoritate  confirmala  sinl 
el  esso  censeanlur,  ac  quascumqucpoenas 
in  conlravenienles  apponere. 

§  6.  Ac  quilibel  confrater,  minister  seu  Personis  ar- 
offìcialesel  personae  archiconfraternitatis,  ,','';;'°a;'piui!i 
munaslerii  el  liospitalis  luiiusinodi  quem-  fi   monaiicrii, 


An.  C.  Ib'JÓ 


PAILLS 


confessorem  e-  cunique  presbvterum  saecularem  in  suina  ' 

ligcndiconredil  ...  .  | 

f.icuiiaieni;  possiiit  cligcre  confessoreni ,  qui  eos  et 
eoiuin  quenilibet  a  quibuscumque  casi- 
bus,  quantumcumque  gra\nbus ,  etiam  in 
quinterno  Cancellariac  Apostolicae ,  in 
(lictis  Uteris  expressis  1  ;  ac  confessionale  et 
altare  portatile,  iuxta  formam  et  lileras 
praedictas ,  liabffre  possint ,  licentiam  et 
lacultatem  concedinius  et  indulgenius. 
§  7.  Ac  ut  ipsi  conlìatres  et  rectores, 
Proieciori  CI  ,^f],y,inistratores ,  occononii  ol  aliae   iier- 

iudìci  causas  e-  ^ 

orura     cogno-  souae  ab  indebitis   molesliis   relevenlur, 

scendi    iurisdi-  .         r»  tt'      i       * 

ciioncm  iiibuii.  unum  cx  sanctac  liomanae  Lcclesiae  car- 
dinalibus,  quem  ipsi  ad  id  duxerint  ad- 
mittendum  seu  eligendum,  in  eoruiu  pro- 
tectorem  et  iudicem,  cui  et  nulli  alii  sub- 
iecti  existanl ,  et  corani  quo  seu  ab  eo 
deputando  quaevis,  tam  civiles  quani  cri- 
minales,  causae,  per  et  contra  arcliicon- 
fraternitateni,  illorum  adniinistratores,  re- 
ctores, g'ubernatorcs,  ministros ,  familia- 
l'cs,  oeconoiuos  et  alias  personas  praefa- 
tas,  super  bonis  et  rebus,  cuiuscumque 
qualitalis  existentibus,  ad  arcbiconfrater- 
nitatein,  uionaslerium  et  bospitale  prae- 
dicta  perlinentibus  molae  et  prò  tempore 
movendae ,  et  iuxta  ordinariam  iurisdi- 
ctionem  seu  facullalemCuriae  causarum 
Camerae  Apostolicae  generali  auditori  at- 
tributam,  cum  omnibus  et  singulis  carum 
incidentibus,  dependentibus,  annexis  et 
connexis,  counosci  ac  (Ine  debito  termi- 
nari  valeant  et  debeant,  constituiinus  et 
deputamus.  Ipseque  prò  tempore  prote- 
ctor,  per  se  vel  aliimi  seu  alios,  quoscuin- 
que,  quorum  intererit  vel  interesse  pote- 
rit,  tam  in  Romana  Curia  quam  extra 
eani,  etiam  per  edictum  pulilicum,  con- 
stito  sibi  summarie  et  extr;dudiciidiler  de 
non  tuto  accessu ,  ac  quibusvis  etiam  in 
dieta  Curia  iudicibus  et  personis ,  quibus 
et  quoties,  sub  sentcntiis,  censuris  et  poe- 
nis  ecclesiasticis  ac  etiam  pecuniariis,  de 
quibus  eidem  protectori  videbilur,  inbi- 
bendi;  et  in  evenlum    lum    parilionis,  ad 

I  Clieiulj.  ac  flia»!  ApmloUcae  Seli  resfciads, 
obsolicyc,  uc  eie.  (  n.  t.  ). 


IH  M'.  357       Ad.  C.  lodò 

declarationem  incursus  ccnsurarum  ol 
poenarum  huiusmodi,  illarumque  aggia- 
vationem  ac  alias,  iuxta  stylum  et  morem 
Curiac  dicti  auditoris  in  similibus  senari 
soiitnm  procedendi;  ac  sententias  execu- 
tioni  debilae  domandandi  seu  demandar! 
faciendi.  Contradictores  quoslibet  et  re- 
belles  per  sententias,  censuras  et  poenas 
ecclesiasticas  ,  appellatione  postposita  , 
compescendo,  invocalo  etiam  ad  lioc ,  si 
opus  fuerit ,  auxilio  braciai  saecularis , 
ac  omnia  et  singula  alia  in  praemissis  et 
circa  ea  quomodolibet  necessaria  et  op- 
portuna faciendi  et  exequendi,  plenam  et 
liberam  licentiam  ci  facultatem  concedi- 
mus. 

§  8.  Decernentes  praesenles  lileras  ac  ciausuiae  i.u- 
indulgentiam  infrascriplam,  sub  quibusvis  I,"'  pra°ese'rTJ- 
revocalionibus,  suspensionibus,  modifica-  "'^°' 
tionibus  ,  limitalionibus,  restitulionibus , 
reposilionibus  et  exceplionibus  similium 
literarum,  gratiarurn  et  indulgenliarum  , 
etiam  per  nos  et  successores  nostros  Ro- 
manos  Ponlilìces  ac  Sedem  eamdem  vel 
eius  legatos ,  ac  etiam  per  regulas  Can- 
cellariac Apostolicae  prò  tempore  factas, 
etiam  in  favorem  fabricae  Apostoloruni 
Principis  de  Urbe,  et  expedilionis  contra 
infideics  nnllalenus  comprehensas ,  scd 
seinper  ab  illis  et  omnino  exceptas  esse 
et  censeri,  et  quoties  illae  emanabunt , 
toties  in  pristinum  stalum  reslitutas  et 
reinlegratas  fore,  ac  eisdem  praesenlibus 
lileris,  per  quascumque  lileras  et  quasvis 
clausulas  generales  vel  speciales,  etiam 
derogalorias ,  eftìcaciores  et  insolilas,  ac 
etiam  irritantia  decreta,  sidi  quacumque 
veijjorum  expressione,  in  se  conlinenles 
nnllalenus  derogan  posse,  nisi  tenor  il- 
larum  de  verbo  ad  verbum,  nihil  penitus 
omisso,  inserlus,  et  huiusmodi  deroga- 
liones  consistoriabler,  etiam  per  trinas 
dislinclas  lileras  eumdem  lenorem  con- 
linenles, Iribus  simililer  dislinctis  vicibus 
praeposito,  conlValribus  et  adminislratori- 


Ali.  C.  Ib'ló       .j'tS  HLIM,ARIl'M 

bus  praedictis  legitimc  intimatae  et  in- 
sinuatac  fnorint ,  conimquc  cxprcssiis  ad 
id  accedal  assensus ,  et  aliler  factas  do- 
rogationes  nemini  suffvagari. 

§  9.  Sicqne  per  qyQSPiimquc  iudices  el 
necicium  irri-  personas  ,   sublata  eis  et  eorum   cuilibet 

Un».  '  , 

quavis  aliter  iudicandi  et  interpretandi 
facultate  et  auctoritate,  iudicari  et  dcfiniri 
deberc;  irritum  quoque  et  inane  quid- 
quid  secus  super  bis  a  quoquam ,  quaris 
auctoritate,  scienter  vel  ignoranter  conti- 
gerit  attcntari. 

§  10.  Et  nihilominus  de   omnipolenlis 
Aii.a  iii,iuisci).  Y)p\   misericordia,  ac   beatorum  Pclri   el 

ti.i  prò  coiifra- 

iiibu».  Pauli   apostolorum  eius  auctoritate  con- 

fisi, nniversis  et  singulis  eiusdem  arcbi- 
conlraternitatis  conlVatrilnis  jiro  liMnpore 
existentibus  vere  poenitentilnis  et  con- 
fessis  seu  confitendi  ])roposituin  babenti- 
bus,  qui  in  eiusdem  Sancti  losepii  et  Na- 
tivitatis  Domini  nosti'i  lesu  Christi  seu 
aliis,  per  cosdem  praepositum,  rectores, 
adminislralores  el  gubernalores  ad  id  no- 
minandis  feslis  seu  diebus,  a  primis  ves- 
peris  usquc  ad  occasum  solis  sequentis 
diei,  monasterium  et  bos|)itale  ac  eccle- 
siam  buiusmodi  devote  visitavcrint,  etjiro 
praemissis  opeiibus  manus  adiutrices , 
iuxta  eorum  arbitrium,  porrexerint,  ple- 
nariaui  omnium  pe<'caloi'um  suoruin  in- 
dulgenliani  ac  iulìilacum  et  remissionem 
in  Domino  elargimur. 

§11.  Mandanfesnibilominusdilectisfiliis 
Depauiio  eie-  Curiac  causaruui  Camerae  Apostobcae  ge- 

conbuuiiiouis.  nerali  auditori,  alusque  in  dignitatc  eccle- 
siastica constitutis  pei'sonis,  necnon  iiio- 
Iropolitanarum  et  aliarum  calbedraliuiu 
ecclesianim  canonicis  ac  venerabilimii 
fralnmi  iioslrorum  archiepìscoporum  el 
episcoporum  vicariis  in  spirituaHbus  ge- 
neialibus  et  ofTicialibus  ubilibct  constitu- 
tis, quatenus  ipsi  vel  duo  aut  umis  eo- 
rum, per  se  vel  alium  seu  alios,  jiraesen- 
tes  literas  et  in  eis  contenta  quaecumque, 
ubi  et  quando  opus  fuerit,  ac  (piolies  prò 


KOM.\NUM  .4n.  C.  i'ohó 

parte  Ioannìs  ac  prò  tempore  existentis 
pracpusiti  et  administratorisct  rectoriset 
gubernatoris  praedictorum  seu  alicuius 
eorum  desuper  fuerint  requisiti,  solemni- 
ter  publicantes,  ac  eis  in  praemissis  effi- 
cacis  delcnsionis  praesidio  assislentes,  fa- 
ciant  auctoritate  nostra,  eos  et  eorum 
quemlibet  ac  alios ,  quos  praesentes  li- 
terae  concernunl,  illis  pacifice  frui  et  gau- 
dere  etc. 

§  12.  Non  obstantibus  de  non  conce-  oerogmio  cou- 
dendis  indulgentiis  ad  instar  ac  aliis  apo- 
slolicis,  necnon  in  provincialibus  et  syno- 
daiibus  conciliis  editis,  generalibus  vel 
specialibus  constitutionibus  et  ordinatio- 
nibus,  cetcrisquc  contrariis  quibusciim- 
([ue. 

t;;  13.  Volumus  autem  quod  praesentiuni    rues  ctcm- 
lilerarum  ac  privilegiorum  ,  indultorum  , 
e\empti(mum,  indulgentiarum  ac  aliarum 
buiusmodi    transumptis,    marni   alicuius 
notarli  publici  subscriptis  etc. 

Nulli  ertjo  elr..  vSi  quis  etc 

Datum  liomac  apud  Sanctnm  Petrum , 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
(piingcnt esimo  quadragosimolertio,  undc- 
cimo  kalendas  luarlii,  pontilìcalus  nostii 
anno  IX. 
Dal.  die  10  febriiaiii  15.'i.3,  ponlif    anno  ix. 


jiliirum. 


XLVII. 

De  eìectwne  prioris  generalis  et  alioruin 
prioìitm  eorigrefiiitioììif!  wonaehormti 
Sileeslniuìrutii,  Ordiuis  Scnicli  Benedi- 
cii,  ad  triennium  tantum,  eimque  au- 
cloeUate  circa  regimen  dictae  congre- 
(Idliiniis  *. 

Paulus  episcopus  servns  servorum  Dei, 
ad  perpetuala    rei  memoriam. 
Exposeil  deliilum  pastoralis  otlicii,  cui,     Eiorui 

disponente  Domino,  pracsidemus,  ut  ad  oa 

1  Islam  congrega tionem  approbavil  Iiinoe.  IV 
in  sua  ccnslitulione  xii,  Religinsam,  tom.  iii,  pai'. 
b2o,  et  oiilem  communicavit  privilegia  omnium 
Mendicanlium  Ruiliis  V,  die  23  novembns  I  (iOG, 
(■onslilulìniio  rpiiic  inci[Ml  Siinclur»m. 


An.  C.  Ib'lj 


Congreghino  in 
prioremgeoera- 
lem  elegil  Uje- 
roiivmuni  P.1CÌ- 
tìcum  ad  Titam. 


Sed  poslea  ii- 
lìlior  Visa  fuil 
elecUo  ad  Irieu- 
niura  dicli  prio- 
ri5,  cura  prohi- 
bitioue  reeli- 
gcndi  duranli- 
bus  aliis  duobus 
Irlcunii!. 


PAl'Ll'S 

solicile  inlcnilaimis,  por  (|iiae  iiionastcìia 
(i  alia  icligiosa  loca,  por  nosliae  opera- 
\ionh  iiiinistcrium,  saliiiiriler  tlirii;antiir, 
ft  in  eis  regularis  disciplinac  norma  ser- 
vefur,  ac  oninis  bene  vivendi  institiitio 
funi  aelernae  vitae  praeniio  saliibriler 
adimpleatur. 

§  1 .  Exhibita  siquideni  nobis  nuper  prò 
parie  dilectonnii  fdioruni  Hieronymi  Pa- 
cifici de  Saxoferrato  n\onaclii,  et  univer- 
sorum  modernorum  definitorum  Ordinis 
Sancii  Bencdicti,  congregationis  Silvestri- 
nornm,  ac  priorum  ci  rcclorum  priora- 
(uuni  el  beneficiorum  eorumdeni  Ordinis 
et  congregationis,  petilio  conlinebat  quod 
alias,  prioralu  Eremi  Monlisfani.Cameri- 
nensis  dioecesis,  eorinndeni  Ordinis  el 
congregationis,  lune  cerio  modo  vacante, 
lune  definilorcs ,  priores  et  rectores 
prioraluum  ci  benelìciorum  praediclorum 
aul  eorum  raaior  pars  Roniae,  in  prae- 
sentia  venejabilis  fratris  nostri  Ioannis 
Dominici,  episcopi  Oslicnsis,  ipsius  con- 
gregationis prolectoris,  de  mandato  no- 
stro capitulariter  super  hoc  congregati , 
praefalum  Hieronymum  Ordinem  ipsum 
expresse  professuni,  m  eorum  ci  dicli 
prioratus  priorem  ad  eius  vitam,  iuxla 
privilegia  et  indulla  apostolica  illis  seu 
eorum  Ordini  dcsujicr  concessa  aul  alias, 
elegerunl  el  depulaiunl,  ac  fuisan  alias  el 
alia  fecerunt ,  prout  in  eorum  patentibus 
lileris  desuper  confeclis  dicitur  plenius 
conlineri;  ipseque  Hieronymus  poslmo- 
dum,  eleclioniset  deputationis  huiusmodi 
vigore,  ipsius  prioratus  possessionem  for- 
san  asseculus  fuil. 

§  2.  Cvun  aulem ,  sicul  cadem  petilio 
subiungebat ,  a  honnullis  de  viribus  ele- 
clionis  huiusmodi  haesitelur,  et  asseratur 
prioralum  ipsum  forsan  alias  quam  ut 
praemitlitur  vacavisse  et  vacare;  et  si 
electio  et  deputatio  praediclae  ad  trien- 
nium  revocarentur  et  reducerenlur,  ac 
illae  quoad  Iriennium  tantum  approba- 


iii  pp.  r]r)0      An.  n.  (:>'ió 

ivulur  et  cunlirmarentur ;  ac  in  diete 
prioialu,  qui  convcnlualis  existil,cl  cn'ius 
prior  prò  tempore  cxislens  perpeluus  et 
generalis  Ordinis  et  congregationis  prae- 
diclorum esse  consuevit ,  titukis  perpetui 
prioris  supprimeretur  el  extinguerelur,  ac 
ille  per  priorem  Iriennalem  regerelur  et 
gubernaretur;  ac  quod  praefati  defmilo- 
res,  priores  et  rectores  in  dirlo  eorum 
capilulo  generali,  ad  hoc  propterea  cele- 
brando ,  unum  religiosum  eiusdem  Ordi- 
nis, Ordinem  ipsum  expresse  professum, 
quem  prò  ipsius  Ordinis  prosperis  suc- 
cessibus  utiliorem  fore  pularenl,  in  prio- 
rem generaleni  dicti  prioratus  de  triennio 
in  Iriennium  eligere  possinl,  ila  quod  sic 
eleclus,  lapso  huiusmodi  triennio,  redigi 
non  posset,  donec  duo  alia  triennia  ela- 
psa  forent;  quodque  priores  et  rectores 
prioraluum  el  aliorum  beneficiorum  Or- 
dinis el  consireiiationis  huiusmodi,  ultra 
trienniuni  in  cisdem  piioratibus  el  bene- 
fìciis  per  eosdem  caiiitulum  conlirmari 
non  possinl,  slatuerelur  el  ordinarelur,  ci 
hoc  profecto  feliciori  Ordinis  et  priora- 
luum el  beneficiorum  eorurndcm,  necnon 
illorum  personarum  slalui ,  in  spiriluali- 
bus  et  lemporalibus  salubriler  consulc- 
retur,  et  praedictus  Ordo  augmentum  cuni 
animarum  salute  susciperet. 

§  o.  Quare,  prò  parte  dictorum  mo-  ucoiue  con- 
dernorum  definitorum,  priorum  et  recto-  ca»H 'baicTon- 
rum  nobis  fuil  humililer  supplicatum  ut  '''"^'  p"  "i*" 

.  poriuna    proTi- 

pro  ipsius  Ordinis  salubri  directione  super  ^one; 
iis   opportune  providere,  de  benignitalc 
apostolica  dignaremur. 

^  -4.  Nos  igitur,  qui  monaslrriorum  oui-  <.miì  ptopierea 
nium  el  in  illis  Domino  famulanlium  per- 1',',™  Hieronlmi 
sonarum   salubrem  stalum   ci    resularis  •'''     'neunium 
obsenantiae  augmentum  sinceris  exopta- 
mus  affeclibus,  eosdem  modernos  defini- 
lores,  priores,  rectores  ac  eorum  singu- 
los  a  quibusvis  excommunicalionis,  sus- 
pcnsionis  el  inlerdicli  aliisque   ecclesia- 
slicis  sentenliis,  censuris  et  poenis,  a  iure 


An.  C.  I5'i5     •%(»  nrij.AnuM 

vel  ;il)  lioiiiinc,  qiiavis  occasione  vel  causa 
lati?,  si  qiiibusqiiomodolibet  innodali  exi- 
stiuil,  ad  effectuni  }iraesenliuni  dumtaxai 
consequendum,  liariim  serie  absolventes 
et  absolutos  fore  censenles;  vernmquc  et 
ultiiniim  didi  prioratus  vacationis  nio- 
duiii,  etiani  si  ex  ilio  quacvis  geneialis 
reservatio  in  corpore  iuris  claiisa  resuUet, 
prò  expressis  habentes,  Imiusmodi  siip- 
plicalionibus  inclinali,  eleclioneui  el  de- 
piilalionem  in  priorem  generalem  prae- 
fati  prioralus  de  diclo  Ilieronymo  ad  vi- 
lani  factas  pracdiclas  ad  Irienniuni,  ila 
qiiod,linilo  triennio,  idem  llicronyniiis 
ab  huinsmodi  prioratus  et  generala liis 
officio  libere  amoveri  possit,  auctorilale 
apostolica,  tenore  praesentium  revocanius, 
redncimns,  illasque  sic  revocatas  et  redu- 
ctas,  ac  prout  illas  concernunt,  omnia  et 
singula  alia  in  dictis  lileris  contenta  et 
mde  secula  quaeciimque,  licita  tamen  et 
honesta,  quoad  huinsmodi  trienniuni  duni- 
laxat,  ex  certa  scientia  approbamus  et 
confirmamus,  ac  illis  plenum  firmitatis 
robur  adiicimus. 
§  5.  Et  nihilominus  enmdem  Hierony- 
Ei  ad  iricn-  niuni  in  priorem  dicti  prioratus  ad  trien- 

niiim  iterato  il-      .  -  .      . 

itini  deputai;  nuuii  dumtaxat  constituunus  et  deputa- 
mus;  necnon  in  tlicto  prioratn,  cuius  IVu- 
clus,  redditus  et  proventns  ad  sexaginta 
tres  llorenos  auri  in  libiis  Camerae  Apo- 
stolicae  laxati  reperinntur,  nomen  et  ti- 
tnluin  perpetui  prioris,  ila  ipiod  nuinquani 
illius,  nisi  ad  effectum  tiiennalis  eleclio- 
nis,  vacatio  occurrat ,  eliam  ex  nunc  per- 
petuo penitus  et  omnino ,  aucloritate  el 
tenore  praedicti^,  supprimimus  el  extin- 
guimus,  ac  suppressa  et  extincta  esse ,  il 
censeri. 

§  6.  Et  propterea  amialam  dicli  prio- 
Annatamque  de  patus ,  occiuTcnte  illius  pro  tempore  va- 
de  (luiudeiinio  catione,  tamcrae  A[iostolnjae  aut  quujus- 
in  quindeniiium  yjg  gjjjg  (Jebitani,  hìsì  de  quindccim  anuis 

Camera!    .'.pò-  .  ...  .    .     *         ,    . 

stoiicae     suiri  m  qumdecmi auHos  mmune  solvi,  (>t  ipsms 
label;  prioratus  prò  tempore  existentes  priores 


noMANi'M  An   C,  lòdo 

ail  illius  solulionem  alias  qiiam  ni  prae- 
t'crlur  non  teneri,  nec  ad  id  cogi,  aut 
propterea  aliqnibuscensurisinnodari  posse 
el  debere  decernimns. 

§  7.  Necnon  quod  de  celerò,  perpetuis  Triennio  pri- 
fiituris    temporibus,    prioratus   iiise    ^cv  "J"'"""'"'""'^'' 

f  'I  II         ducermi. 

piioi'em  Iriennalem  dumtaxat,  per  solam 
capituli  huiusmodi  electionem  de  triennio 
in  triennium  depulandnm,  regatur  et  gu- 
bernetur,  ac  regi  et  gubernari  debcat. 

§8.  Quodqne  huinsmodi  electio,  post-  p,inris  eie- 
quampercapitulum  praefalos  facta  fuerit,  '",|[°1'„'™  "^/„11 
apiistolìca  aucloritate  approbata   et  con-  "'"    lemtnii. 

proliibens     re- 

tuiiiala  sii  etesse  censeatur  eo  ipso;  nul- dipi  in  priorem 

I  .....  .  I,         .    •  •  ditr.inie    secun- 

liisque  nubi  in  priorem  ullra  Iriennuim  ,,„  s„cccssìy8 
eligi  aut  deputari  possit,  sed  is,  qui  uno ''''^""'''' 
triennio  in  priorem  ipsius  prioratus  prae- 
fuerit ,  ultimo  ipsius  triennii  die  priur 
esse  desinai,  ac  in  eiusdem  prioratus  prio- 
rem immediale  de  novo  per  ipsos  capitn- 
luni  redigi  seu  reassumi  non  possit,  do- 
nec  duo  tricnnia  elapsa  sinl;  et,  si  ante 
illorum  lapsnm  eligatur,  cleclio  huius- 
modi nulla  sii.  Et  nihilominus  sic  scien- 
ter  eligentes,  sententiam  excommunica- 
tionis  incurrant,  nec  eliam  ipsum  trien- 
nium prorogali  valeat. 

§  9.  Quodque  praefatus  llieronymus  el  Aiicioiii.item 
alii  dicli  prioratus  priores  taliler  electi  f/i'^a^nol'oiaora 
el  conlìrmati ,  durante  triennio,  ac  prio- '"°  aiiimiat; 
ratus  et  illius  convenlus  huiusmodi,  om- 
nibus et  singulis  potestale,  aucloritate  el 
lacultate,  eliam  conferendi  benelicia  el 
officia,  ac  imnuuiilalibus,  exemptionibu>, 
libertatibus,  bonoribus,  privilegiis,  indul- 
gentiis,  praerogativis,  gratiis,  favoribus  et 
indullis,  in  spirilualibus  et  temporalibu  , 
quibus  alii  perpetui  eiusdem  prioratus 
priores,  qui  pro  tempore  fuerunl,uli, 
poliri  el  gaudere  potuerunt,  seu  etiam 
debuerunl,  ac  possenl  el  deberent  quo- 
modolibet  in  iuturum,  uti,  poliri  et  gau- 
dere; ipseque  pro  tempore  prior  existens, 
finilo  eius  triennio,  eius  successori  in 
priorem  electo,  ac  duobus  per  capitulum 


An.  C.  1:ì'i5  PAUHS 

praefatos  nominatis  et  deputatis ,  rescr- 
vala  sibi  annua  pensione  viginliquinqiie 
scutorum  prò  vestimenlis  et  aliis  suis  nc- 
cessariis,  deduclis  expensis,  sibi  per  pne- 
fatos  Ioannrin  cardinalein  et  proteclorem 
ac  capitulum  assignata,  ralioneui  de  reli- 
quis  per  eum ,  durante  triennio  huius- 
niodi,  adminislratis,  reddere  teneantur. 
§  10.  Quodque  priores  aul  reclorcs 
Omnium  ino-  prioratuum   et   beneficiorum  Ordìnis   et 

rum     coiifirm;i-  ....  i-      ix        i    ■ 

iiouem     uiira  congregatioms  huiusmodi  ultra  trienniuui 
h'iba"'""'  '"°  '"  eorum  prioralibus  et  beneficiis  confir- 

mari  nuUaleniis  possint,  perpetuo  statui- 

nuis  et  ordinamus. 

§  11.  Et  insuper  ex  nunc  quascumque 

collationes  et  provisiones  seu  conimcndas, 
IU.I,  do  celerò  et  quasvis  alias  dispositiones,  de  quibus- 
i '"ra""s''''R.  e'  vis  personis ,  etiam  sanctae  Romanae  Ec- 
cirdiniii,  com- gjggjjjg    cardinalibus ,  de  dicto    prioratu, 

mrndari    lulcr-  '  ^  ^ 

dicii;  etiam  per  Sedcm  Apostolicam,  prò  tem- 

pore factas,  nuUius  rol)oris  vel  momenti 
existere  ;  et  sic  per  quoscumque  iudices, 
etiam  eiusdem  sanctae  Romanae  Ecclesia"' 
cardinales,  sublata  eis  quavis  alitcr  iudi- 
candi  et  interpretandi  auctoritate  et  fa- 
cultate ,  iudicari  et  definiri  debere ,  nec- 
non  quidquid  secus  super  bis  a  quoquam, 
quavis  auctoritate,  scienter  vel  ignoranter, 
contigerit  attentari,  irritum  et  inane  de- 
cernimus. 
§  12.  Quocirca  dilectis  fdiis  abbati  mo- 
Exccuiores  lui-  nastcrii  Sancii  Blasii  et  Sancii  Venantii  ac 
ius  coii>iiiuiio-  Sancii  Nicolai  de  Fabriano,  Camerinensis 
epu  •> .  dioecesis,  i  saecularium  et  collegiatarum 
ecclesiarum  existentium  definilorum  et 
priorum  ac  rectorum  eorumdein  Ordinis  et 
congregationis  seu  alicuius  eorum  desu- 
per fuerint  requisiti ,  solemnitei'  publi- 
cantes,  eisque  in  praemissis  efficacis  de- 
fensionis  praesidio  assistentes,  faciant  au- 
ctoritate nostra  revocalionem ,  reductio- 
nem,  approbationem,  confirmationcni,  sup- 
pressionem  ,  statutum  ,  ordinationem  et 
decretum  praedicta  firmiter  observari,  ac 
singulos ,    quos   praesentes   concernunt , 

1  Addendum  liic  forte  quoHcs  prò  parie  {n.t.}. 
Bull.  Rom.   Yol.  YI.  4G 


"1   CI'-  361       An.  C.  Iu'(3 

iliis  pacifice  gaudere,  non  permiitcntes 
eos  desuper  per  quoscumque  quomodo- 
libet  indebile  molestari ,  contradictores, 
auctoritate  nostra ,  appellatione  postpo- 
sita,  compescendo. 

§  1,J.  Non  obstanlibus  piaemissis  ac  Conuuìi.  do- 
conslitutionibus  et  ordinationibus  aposto-  "°'  ' 
licis,  ac  prioralus  et  Ordinis  praedictorum, 
etiam  iuramento ,  confirmatione  aposto- 
lica vel  quavis  fnmitate  alia  roboratis, 
stalutis  et  consuetudinibus ,  necnon  qui- 
busvis  privilegiis,  induifis  ac  litei'is  apo- 
stolicis  eidem  Ordini  et  illius  locis  et  per- 
sonis, in  genere  vel  in  specie,  sub  quibus- 
cumque  tenoribus  et  formis,  ac  eum  qui- 
busvis,  etiam  derogaloriarum  derogalo- 
riis ,  aliisque  elficacioribus  et  insolitis 
clausulis,  necnon  irrilantibus  et  aliis  de- 
crelis,  etiam  per  modum  statuti  perpetui, 
etiam  motu  proprio  et  ex  certa  scientia 
ac  de  apostolicae  potestatis  plenitudine, 
etiam  iteratis  vicibus  concessis,  approba- 
lis  et  innovatis,  etiam  quod  illis  per  quas- 
cumque literas  apostolicas,  quasvis  etiam 
derogatoriarum  derogatorias  et  insolitas 
clausulas  in  se  continentes,  derogari ,  nec 
derogatum  censeri  nullatenus  possit,  nisi 
modis  et  formis  in  eisdem  contenlis  de- 
rogatio  buiusmodi  facla  fuerit,  disponen- 
tibus.  Quibus  omnibus,  etiamsi,  prò  eorum 
sufficienti  derogatione,  de  illis  eorumque 
totis  tenoribus  specialis,  specifica,  indivi- 
dua et  expressa  ac  de  verbo  ad  verbum, 
non  autem  per  clausulas  generales  idem 
importantes,  mentio  seu  quaevis  alia  ex- 
pressio  habenda  aul  aliqua  alia  exquisita 
forma  ad  hoc  servanda  foret,  tenores  hu- 
iusmodi,  praesenlibus  prò  sufficienter  ex- 
pressis  habentes,  illis  alias  in  suo  robore 
permansuris ,  liac  vice  dumlaxat ,  specia- 
litcr  et  expresse  derogamus,  ceterisque 
contrariisquibuscumque;aul  si  aliquibus, 
communiter  vel  divisim,  ab  eadem  sii  Sede 
indultum  'quod  interdici ,  suspendi  vel 
excommunicari   non   possint   per  literas 


An.  C.  Ib'lj        '3i)2 


Bl  II. Alili  M    nil.MANTM 


Ali.  C.  IS'ió 


.iliostolicas  non  facienles  pUnain  ol  cx- 
pressani  ac  de  vorbo  ad  verbum  de  in- 
dulto huiusmodi  Mientionem. 

Nulli  ergo  oninino  lioniinuni  eie. 

Si  quit;  aiilcHi  de. 

Daluni  Uoiiiae  apud  Sanclum  Petruin  , 
anno  Incarnationis  doniinicae  n)illesinio 
quingentesimo  quadragcsinioteilio ,  duo- 
decimo kalendas  aprilis ,  pontificalus  no- 
stri anno  ix. 

Dal.  die  21  marlii  15i3,  poiilif.  ;iniio  ix. 


XLVIll. 


Proroijatio  eclebrationis  r/eneralis  concilii 
Tridentini  u.^qiie  ail  belloiinii  sedatio- 
nem  *. 

Paulus  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad  perpetuam   rei   memoriam. 

Etsi  cunctis  quideni    in    rebus    confi- 
E>or.i.um.     (jendis,  si  illae  statuto  tempore  terminari 
nequeunt,    tomporis   opporlunitaleni   at- 
tendere expedii  ;  id  taiiien  in  giaviorilms 
reipublicae  christianac  causis  et  negociis, 
el  per  Romanum  ronlilìcem,  nini  ad  cum 
ipsorum  negociorum  explicatio   peilinel , 
maxime  eonvenit  observari,  ut  per  oppor- 
lunitateni   ipsam   eadem  negocia  prosjte- 
rum  valeant  habere  suecessum. 
§  1.  Quod*  enixe  nos  semper  oeeuine- 
Animi  5ui  so-  nici  et  gGHeralis   concilii    celebrai ioneni 
!:'ei''di''óonciiium  toncupiverimus,  el  quo  proptcrea  studio 
nBneraio  CI  pa- j^,|   ^^[^^y[  soliciludlnc  liuic    rei  ac   inter 

cem  iiiter  clin- 

I1I.1..0S  princi-  cbristianos  principes  paci  et   concordiae 

pei    conciliandi  .  ,  .  ,    , 

alia,  demon-  incubueniiius,  tot  labores  per  nos,  prae- 
n"poniifer °"  ^crtim  cuiii  ca  de  causa  Nica-'am  nos  con- 
tulimus,  suscepti,  lot  nuncii  et  legali  ad 
eosdem  principes  proplerea  a  nobis  missi, 
lot  super  ea  re  a  nobis  ad  illos  datae  li- 
terae,  tolies  per  nos  denique  indictum 
concilium  huiusmodi,  (otque  praelatis  et 
aliis,  qui  ad  illud  venire  teneiiliir,  ut  om- 

I  lìx  Retjest.  in  Aicliiv.  Valic.  —  lluìiisnioili 
CuiiCilii  iiidiclioiiera  vide  su|ira  in  cuiisUliil.  xi.iii, 
pag.  337.  1  P.  Matth.  logii  (Jttum  luco  {)-iwt  (r.  t.). 


nino  accedeieni ,  tiaiismissa   mandala   el    Eosdem  prin- 
cipes una   funi 

liorlaliones,  reddunl  teslimoniiim  verilalis.  epis.opis  Hr. 
Concilium  '  ipsuniMantuac  primo,  deinde  buiusmodi'sJ.'i"'. 
Vincentiae,  ad  quam  proplerea  tres  ala-'"''"'' 
Icie  nostro,  ex  venerabiliiini  fratrum  no- 
>li'orum  sanctae  Romanae  Ecclesiae  car- 
liiiialium  numero,  legatos  misimus,  et  no- 
vissime Tridenti,  per  noslras  literas  sub 
dalum  Romae  apud  Sanclum  Petrum,  un- 
decimo  kalendas  iunii,  anno  Incarnationis 
dominicae  millesimo  quingentesimo  qua- 
diagesimosecundo,  in  quibus,  ne  idem 
lepetamus,  cur  in  WantuanaetVincentina 
civilalibiis  praedictis concilium  buiusmodi 
celebrari  nulla  ratione  valuerit  cxplica- 
viiiius,  ad  kalendas  iioveiiibris,  quae  pro- 
xiine  praeterierunt,  incipiendum  et  pro- 
scquendum  el.  Domino  adiuvanle,  ad  ip- 
sius  gloriam  et  laudem  ac  cbrisliani  totius 
jiopuli  saluteni  absolvendum,  indiximus, 
annunciavimus,  etconvocavimus  omnes  ex 
omnibus  locis,tain  venerabiles  fratresno- 
slros  palriarcbas,  aicbiepiscopos,  episco- 
pos  quam  dilectos  filios  abbates  et  alios 
(|uoscumquc,  quibus  iure  aul  privilegio 
in  conciliis  generalibus  residendi,  et  sen- 
tiMitias  in  eo  dicendi  permissa  potestas 
est,  requirentes,  liortantes  et  admonentes, 
ac  eis  in  vim  iuramenti  nobis  et  SediApo- 
slolicae  praestili,  et  in  virliile  sanctic  obe- 
tlientiae,  ac  sub  c'ertis  lune  expressis 
poenis  mandantes  ut  ipsimel,  nisi  forte 
insto  delinerentur  impedimento,  aut  per 
suos  procuratores  et  nuncios,  buie  sacro 
(concilio  omnino  adesse  et  interesse  debe- 
renl  ;  necnon  cbarissimos  in  Christo  fiiios 
noslrosGarolum,  imperatorem  semper au- 
guslum,  et  Franciscum,Francorum  regem 
cbristianissimum ,  celerosque  reges,  du- 
ccs  et  principes  cbristianos,  ne  Dei  caii- 
sam  et  negocium  desererent,  sed  ipsimet 
ad  sacri  buiusmodi  concilii  celebralionem 
venirenl,  el  si  venire  non  possent,  saltelli 
graves  viros  legatos  cum  auctoritatc,  qui 
1  Enim  add.  P.  Maltli.  (r.  t.). 


An.  C.  lb/»3  rAlLlS 

personam  principis  sui  ci  pnidentia  el 
dignitate  possent  in  concilio  referre,  mit- 
terent ,  curarentque  ut  ex  suis  cuiusque 
regnis  et  provinciis  episcopi  el  praelati , 
sine  tergiversatione  el  mora,  ad  concilium 
profìciscerentur,  rogavimus  et  obsecravi- 
mus,  sperantes  oecunienici  concilii  cele- 
brationem  huiusniodi,  ad  quam  prò  agri 
dominici  purgatione  saepe  antea  devenire, 
ut  praefertur,  frustra  conati  eramus,eii 
salteni  tempore,  Dei  benignitate  ac  cle- 
mentia,  omnino  successuram  esse. 

§  2.  Lilerisque  nostris  praedicti?  pu- 
caroium  imp.  blicatis,  cuni,  postquam  nuncios  noslros 
Frano,  rfgen-,  speciales  pro  pacB  mtcr  dictos  pnncipes 
6»uri.u.'u,ìl'  tracfanda  dcstinaveramus,  odia  el  simul- 
essead  paccni;  t^igg  intereosdem  principes  augeri,  et  iam 
cum  ab  unoquoque  eorum  per  alteruni 
ab  induciis  nostro  inlen'entu  Nicsese  inter 
eos  faclis  discessum  esse  praetenderetnr, 
arma  tractari  et  bellum  moveri  cerneie- 
mus,duossummae  aulhoritalis  viros,  inter 
celerà  animi  ornamenta,  pacis  studiosis- 
simos,  S.R.E.  cardinales  a  latere  legalos 
ad  eosdem  Carolum  imperatorem  el  Fran- 
ciscum  regem  misimus.  Qui  ipsis  nostro 
nomine,  in  qnae  pcricula  ex  enrum  dis- 
cùrdiis  universa  respublica  Christiana  brevi 
essel  ventura,  exponerent,  eosque  per  vi- 
scera  D.  N.  I.  C.  ad  pacem  inter  se  mutuo 
compleclendani  et  rcmpublicam  cbristia- 
nam  a  tot  lantisque  imminenlibus  peri- 
eulis  liberandaiu,  quam  maxime  possenl, 
liortarentur. 

i;   o.   Ac   appetente   iam   die  pro   qua 
Misisse   quo-  (ul   prael'ertur)  concilium    indixeramus , 
denium  quic^dn-  <^""''  '"  Podcm  proposilo  cl  dcsiderio  illud 
ciiio  praesije-  omnino  celebrandipersisteremus,  dilectos 
filios   nostros    Petrum   Paulum    Sanctae 
Balbinae  Parisium,  el  Ioannem  Sancii  Vi- 
talis  Moronurn  titulorum  presbvferos,  ac 
Reginaldum  Sanctae  Mariae  in  Cosmedin, 
lune  Sanclorum  Nerei  et  Achillei  diaco- 
num,  Populuni  '  nuncupatos.  S.  R.  E.  car- 
dinales, nostros  et  dictae  Scdis  Icgalos  de 

I.  Pohim,  P.  Matili.  (r.  t.). 


reni; 


lii  pp.  rìG3 

latere,  summae  virtutis,  doctrinae  et  au- 
lhoritalis viros  ad  ipsam  civilalem  Triden- 
tinam,  ut  episcopo*,  praelatos  el  alios  ad 
concilium  venienles  exciperenl,  atque  ea, 
quae  ad  concilii  celebrationem  huiusmodi 
necessaria  essent  seu  opportuna  facerent, 
destinavimus.  Necnon  quam  plures  ex 
eisdera  praelatis,  singulis  ad  illos  nostris 
datis  literis  admonuimus  ut  frequentes 
concilio  huiusmodi  interesse  vellenl. 

§  4.  Demum  cum  spe  pacis  per  dictos 
legalos  noslros  inter  eos  componendae,  ex 
iis,  quae  ab  eisdem  legatis  acceperamus, 
destituerernur  1,  ne  quod  reliquum  erat 
in  facultale  nostra  omilleremus,  praefalos 
Carolum  imperatorem  el  Franciscum  re- 
gem diversis  nostris  ad  eos  datis  literis 
boriati  sumus  ut  prò  concilianda  inter 
eos  aliqua  concordia  nobiscum  in  aliipio 
coramodo  loco,  ad  quem  aetati  nostrae 
non  parcentes  nos  profecturos  esse  polli- 
cebanuir,  convenirenl;  ul([ue  desiderium 
nostrum  pacis,  colloquii  el  concilii  ceh^- 
brationis  Imiusmodi  re  ipsa  comproba- 
remus,  e  nostra  propria  Sede  profecli 
Bononiam  venimus,  ut,  molis  (quod  spera- 
bamus,  per  appropinquationem  nostrani) 
ipsorum  principuin  animis,  concordi;ic, 
statui  celebrationique  ipsius  concilii  se- 
curius  el  fervenlius  instari,  el  fluctuanti 
reipui)licae  christianae  aliquod  salulaic 
remedium  alìerri  posset.  llerumque,  posi 
adventum  nostrum  huiusmodi,  praelatos 
praediclos  per  diversas  alias  nostras  li- 
leras  admonuimus,  ut  exemplo  quamplu- 
rium  praelalorum,  qui  ex  Urbe  nostra  ad 
locum  concilii  de  mandato  nostro  se  con- 
tulerant,  ad  illud  accedere  aniplius  non 
tardarent. 

§  5.  Cum  aulcni  dicli  Carolus  imperator 
ci  Franciscus  rex,  suonun  regnorum  et 
dominiorum  tuitioni  intenti,  cui  se,  pro- 
pter  vigenlia  inter  ipsos  bella  vacare 
oportere  asserehanf,  noiiiscum  convenire 
recusaverinl:  ac  licei  postmodum  Petrus 

1  Fere  Jeslìl  irreiiiiir,  P.  M/iUh.  (a    t.V 


An.  C.  Ib43 


S«  Bononiam 
profeclum  ul, 
habito  cum  Ca- 
rolo et  Fran- 
cisco colloquio, 
huiusniodi  re- 
bus consulerel, 
adiuncits  eltani 
adhurlalinnibus 
ad  episcopi>g 
ut  Trlilentuiii 
Tenirenl. 


Sei!  cum  hacc 
omnia  iiicassu:;: 
cesseriiit,  a-*, 
propUT  Lelia, 
iliiiera  non  sa- 
tis  luta  siili , 
Turcicaq.  clas- 
Kis  Ipsi  Italiae 
incursiones  mi- 


Ari.  C.  lo/ló       36-4 

niieiiir,  conci- Pauliis  et  loaiines  ac  Reginaldus,  caifli- 

lii     celebralio-  .  .  i-      ■  i- 

iicm  ad  coni-  Halcs  et  legati  praedicti,  prò  praeclicto 
hrpt'in'mTde!  concilioafl  ipsaiii  civitatem  accesserint,  ac 
riannuiimi  dif-  jj^jiji  jg,^  menscs  et  ulti'a,  non  sine  aliqiia 

/eri  ;  .  '  ' 

dictae  Sedis  indignitate ,  expectando  por- 
manserinl,  niliilominus  praeter  eos,  qui 
ex  alma  Urbe  (ut  praelorlur)  venerant , 
admodum  pauci  praelati  inibì  convene- 
rint:  quinimo,  sicut  provinciarum  divor- 
sitas  aflert ,  diversimode  se  excusaverinl, 
et  alii  bellorum  niotus,  alii  itinera  non 
tuta  ac  viaruni  pericula ,  alii  diversa  alia 
impcdimenta  atfulerint.  Nos  propforea 
liiai'(lÌLlos  Pc'lrum  Pauluni  et  Rcginalduni 
cardinales  et  legatos,  ut  ab  eis,  quo  in 
slalu  res  cssent  et  quid  super  celebratione 
concini  speraci  posset  ,  inlelligeremus, 
accersivimus  ;  cumque  euradem  Carolum 
imperatorem  Germaniam  petere  et  per 
Italiani  iter  facturum  esse  intelligeremus; 
nos  apud  eunidem  Carolum  imperatorem^ 
cum  quo  in  oppido  Busseti  convenimus,  tain 
per  nos  ipsos  quam  per  venerabilesfratres 
nostros  S.  R.  E.  cardinales,  qui  tunc  iiobis- 
cum  aderant ,  prò  pace  huiusmodi  onini 
cura  et  diligentia,  quodetiam  cum  praefato 
Francisco  rege  non  minori  studio  antea 
pluribus  litcris  egeramus,  inslilimus.  Cum 
vero  nihil  hactenus  proficere  poluerimus 
et  aPetroPaulo  et  Reginaldo,  cardinnlibus 
et  Icgalis  praedictis,  ac  ex  praefafi  loan- 
nis  cardinalis  et  legali ,  necnon  cetero- 
runi  praelatorum  in  dieta  civitate  Tri- 
dentina cxislentium  literis  (quorum  fere 
singulorum  super  ea  re  sententiam  exqui- 
sivimus)  cognoveriiims ,  et  nos  ipsi  dare 
perspiciamus,  vigentibus  tot  in  locis  in- 
ler  cosdem  piincipes  bellis,  ac  inima- 
nissimo  Turcarum  tyranno  cum  validis- 
simo cxercitu  Iluiigariae  regnum  inva- 
dente, eiusque  copiosa  et  munitissima 
classe  iain  mare  inlerum  ingressa ,  cuius 
conaliiìus,  quantum  vires  noslrae  (licet 
impares)  suppetent,  resistere  (uttenemur) 
intendimus,  non  posse  ad  praesens  (Do- 


BULLARIUM   ROMANUM  Aii.  C.   1j/(3 

mino  forsan,  ob  peccata  nostra,  sic  per- 


mitlcnte)  nostrani  super  buiusmodi  con- 
cilio intentionem  impleri.  Quinimo  eandem 
actionem  concilii  in  aliud  opportunius  et 
commodius  tempus,  quo  dignitas  et  fre- 
quentia  concilio  ,  et  reipublicac  cbri- 
slianae  praesentior  salus  afferri  possit, 
differendam  esse.  Sperantes  ex  Dei  bo- 
nitate  et  misericordia  post  tenebraslucem, 
et  aliquando  tandem,  quod  brevi  fuluruni 
speramus  et  optamus,  concilinm  ipsum  ce- 
lebrari  posse.  Volenles  interim  generalem 
cbrislianorum  defensionem  a  periculis 
(propler  inlidelium  mare  et  terram  infe- 
stantium  impetus)  imminentibus,  quan- 
lum  in  nobis  crii,  procurare,  et  almae 
Urbi,  Sedi  noslrae  ac  orbis  capiti  onini- 
umque  perfugio ,  quae,  nobis  ab  ea  diutius 
absentibus,  ob  ipsorum  infidelium  incur- 
siones,  non  leve  periculum  subire  possel, 
nostra  praesentia,  quod  necesse  est,  ceie- 
risque  praisidiissuecurrere,  ac  conscientiis 
et  commndilalibus  praelatorum  ,  qui  ad 
ipsum  conciliuin  venire  lenentur,  ne  pro- 
pler ipsius  concilii  cclebrationis  incerti- 
tudinem  molestia  aut  incommodo  aflì- 
ciaiiUu' ,  paterna  cbaritate  consulere  , 
babila  super  bis  cum  eiisdem  lìatrilius 
nostris  S.  R.  E.  cardinalibns  matura  deli- 
beralione,  de  eorum  Consilio  et  assensu,  ce- 
lebiMtionem  concilii  buiusmodi,  usque  ad 
aliud  o])porlunius  et  commodius  tempus 
per  nos  declarandum  apostolica  authori- 
tate,  tenore  praesentium  suspendimus,  e1 
suspensum  esse  nunciamus;  ac  poenas 
contra  patriarcbas,  arcbiepiscopos,  epi- 
scopos,  abbates  et  alios  in  poslerioribus 
literis  indictionis  concilii  huiusmodi  com- 
prehensos  infliclas,  usque  ad  tempus  prae- 
diclum,  quo  concilium  ipsum  oninino  pro- 
sequi  intendimus,  relaxamus. 

§  6.  Necnon  eosdem  Petrum  Paulum  et   tegaioss.  sc- 
Rcginaldum  cardinales  legatos  ac  Ioannem  t.l'T""  "" 
cardinalem  et  legatum  praefatum  ab  eo- 
dein  concilio  ad  nos  et  Sedem  praedictani 


An.  e.  Ib<(3  PAULUS 

revocamus;  ac  praelatis  in  eadem  civitate 
occasione  concilii  huiusmodi  existentibvis, 
inde,  usque  ad  tenipus  per  nos  declaran- 
dumpraedictum,quo  eosdem  patriarchas, 
archiepiscopos,  episcopos  et  abbates  ac 
alios  in  Uteri?  posterioris  indictionis  con- 
cilii huiusmodi  comprebensos,  sub  per- 
iurii  ac  aliis  in  eisdem  Uteris  contentis 
poenis,  concilio  praedicto,  iuxta  foi'niam 
ipsarum  lilerarum,  adesse  et  interesse  vo- 
luimus,  recedendi  licentiaiu  concedinius, 
decernentes  ex  nunc  irritum  et  inane  si 
secus  superbis  a  quocumque,  quavis  au- 
tborifate,  scientervel  ignoranter,  contigerit 
atlentari. 

§  7.  Non  obstantibuspraemissis  ac  con- 
Deiogai  con-  stilutiouibus  et  ordinatiouibus  aposlolicis, 

Iroriis.  .  ... 

ceterisque  conlrariis  quibuscumqne. 
§  8.  Nos  enim,  ul  bae  nostrae  lilerae  et 
Decreiiim  pu-  in  eis  coHlcnta  quaccuniquc  ad  nolitiam 

Mi)  iilionis    hu-  .  . 

iijvmojisusr*""- '^'ii'H"'i^   (quorum    niterest)    perveniant , 
"""'^'  sciantque  cuncti  se  ad  lempus  declaran- 

dum  pracdictum,  quo  concilium  huius- 
modi prosequi  el  continuare  ac,  dante  Do- 
mino, perficerc  intendimus,  praesto  esse 
debere,  et  ad  id  snb  poenis  praedictis  te- 
neri, ne  aliquis  illorum  ignorantiae  cxcu- 
sationem  praelcndei'e  possit ,  volunuis  et 
mandamus  ut  in  basilica  Sancii  Petri  de 
Urbe  (curn  inibi  pojmli  mulliludo  ad  di- 
vina audienda  convenerit)  palam,  clara 
voce,  per  Curiae  nostrae  cursores  ani  no- 
tarios  aliquos  publicos  leganlur,  leclaeqiie, 
in  dictae  basilicae  necnon  Caucellariae 
Aposlolicae  vahis  afTigantur,  ubi  ad  leclio- 
nem  et  notiliam  cunctorum  aliquandiuex- 
posit.ie  pendeant.  Cumque  inde  amovebun- 
tur,  earum  nihiloniinus  excnipla  in  eisdem 
locis  remaneant  afllxa;  transumplis  quo- 
que earum,  quae  manu  publici  notarii 
scripta  aut  subscripla  el  sigillo  alicuius 
personae  in  dignitate  ecclesiastica  consfi- 
lutae  munita  l'uerint ,  ut  fides  certa  ci 
indubitala  habcatui'  ,  pariter  mandamus 
atque  decernimus. 


Ili  PP.  365       An.  C.  1543 

Nulli  ergo  omnino  hominum  liceat  hanc 
paginam  noslrorum  suspensionis,  nuncia- 
lionis,  relaxationis,  revocai ionis,  conces- 
sionis,  decreti,  voluntatis  et  mandati  in- 
fringere,  vel  ei  ausa  temerario  contraire. 
Si  quis  aulem  hoc  attemptare  praesum- 
pseril,  indignationem  omnipolentis  Dei  ac 
beatorum  Pelri  et  Pauli  apostolorum  eius 
se  noverii  incursurum. 

Dalum  Bononiae,  anno  Incarnationis  do- 
minicae  millesimo  quingentesimo  quadra- 
gesimo tertio,  pridie  nonas  iulii,  pontili- 
catus  nostri  anno  ix  i. 

Dal.  die  6  iulii  t5i3,  poiitif.  unno  ix. 


XLIX. 


hnpositio  annui  subsidii  trecenlorinn  mìì- 
lìum  scutoru») ,  a  subditis  Status  Eccle- 
siastici annis  singulis  ,  qiiacìimquc 
exemptione  non  obstante,  ad  trienniwm, 
Reverendae  Camerae  Aposlolicae  per- 
solvendi,  omnibus  extraordinariis  exa- 
ctionibiis  interim  interclictis  2. 

Faulus  Papa  III,  ad  perpetuam  rei  memoriam. 

Dccens  esse  censemus  ul  ii,  qui,  speciali  E^araium. 
privilegio  donati,  ceteros  antecellunl,  in 
supporlalione  onerum  illos  adiuvenl  qui 
forte  inleriores  existunl,  praeserlim  dum 
urgcns  necessitas  imminet,  et  exinde  pu- 
blica  ulililas  resultare  dignoscitur. 

§1.  Nuper  siquidem,  ad  sustincndam  imi.osiii..  ((« 
expensaruni  molem  hoc  tempore,  prò  or-  ^ '""'■"'"'"')• 
Ihodoxac  /idei  ac  status  S.  R.  E.  tutela, 
noltis  incumbentem,  subsidium  eco  mil- 
lium  scutorum  auri  in  auro,  annis  sin- 
gulis, per  dileclos  filios  subditos  dictae 
Homanae  Ecclesiae  ad  Ires  annos  proxime 
futuros  Camerae  Aposlolicae  persolvendos, 
cxigere,  et  interim  ab  augmento  salis  ac 

\  In  ed.  Lugdunonsi  1589  Sum.  nonsl.  eie.  P. 
Matlhaei  liabelur  cursonim  Pontif.  declaratio  du 
lalionr,  publicalione  alTixioneque  harum  aposto- 
lirarnm  lilteranim  farla  die  xiii  seplembris  elus- 
dem  anni  (n.  t.).  2  Exemptiones  omnos  a  solu- 
(ione  onerum  cameialium  revocatae  fueriinl  a  mul- 
ti» Ponlifieibiis  ut  postremo  a  Paulo  V  in  sua  coii- 
siilutìone  ,  In  rnuximis. 


%6 


An.  C.  1K'(3       oUD  lULLARllM 

omnibus  aliis  extraordinariis  exactionibus 
abstinendiim  decornimus.  Provinciaoquo 
nostrae  Romandiolae,  exarcatusRavennae, 
Marchiae,  Umbriae,  Perusiae  et  Patrimonii 
onus  huiiismodi  cum  siimma  alacritate 
ac  fidei  observantia  acceptavenint. 
§  "2.  Et  quia  publice  interest  exactio- 
ReToeauiur  jjp^fj  huiusmodi  fieri,  volentes  illani  faci- 

qiidtìcum.  evem- 

tiionet.  litare,  ac  reliquos  subditos  dictae  Romana' 

Ecclesiae  ad  illud  solvcndum  promptiores 
reddere,  motu  proprio  et  ex  certa  nostra 
scientia,  tenore  praesentium,  statuimus  et 
ordinamus  quod,  durante  triennali  con- 
Iributione  trecentorum  millium  scutorum 
huiusmodi,  omnes  et  singuli  S.  R.  E.  sub- 
diti saeculares,  etiam  si  regimini  civitatum 
et  locorum  praesint,  ac  marcbiones,  ba- 
rones,  feudatari!,  personac  et  officiales  et 
quivis  alii,  quacumque  dignitale  et  excel- 
lentia  praediti,  et  quantuuicumque  exem- 
pti  et  privilegiati  fuerint,  ad  solvenduni 
ratam  dictae  contributionis  eis  tangentem 
omnino  teneanlur,  et  ad  id  cogi  et  com- 
pelli possint.  Nos  enim  quaecnmque  pri- 
vilegia, exemptiones  et  indulta  illis  con- 
cessa, ac  consuetudine?  et  iuris  communis 
dispositiones  in  eorum  favorem  facientes. 
per  triennium  praefalum,  quoad  contri- 
butionem  eamdem,  iilis  alias  in  suo  ro- 
bore  permansuris,  omnino  suspendimus 
ac  illis  suflVagari  minime  posse  volumus. 
§  3.  Decernentes  sic  per  quoscumque, 

ciauiuia  sulla-  tam  Ordinaria  quam  delegata  et  mixta 
aucloritate  fungentes,  iudices  ,  persona?, 
etiam  causarumPalatii  Apostolici  auditore? 
ac  dictae  Romanae  Ecclesiae  cardinale?, 
ubique  iudicari,  cognosci  ac  decidi  de- 
bere, sublata  ei?  et  eorum  cuilibet  q^avi^ 
aliter  iudicandi  et  interpretandi  facultate; 
necnon  irritum  et  inane  quidquid  ?ecu'- 
super  bis  a  quoquam  ,  quavis  auctoritate, 
scienter  vel  ignoranter,  contìgerit  attentare 
§4-.  Quocircadilecto  fìlio  Guidoni  Asca- 
DepuiMioexe- nio   Sfortlac  Sancii  Eu?tachii  ,    diacono 

cuiKium  cardinali  de  Sancta  Flora,  camerario  no- 


ROMAMM  An.  C.  IS/ij 

stro,  quem  super  praemissis,  ultra  ordi- 
nariam  sui  camerariatusolìiciifacultatem, 
commissarium  et  executorem  nostrum 
generalem  facimus,  constituimus  et  de- 
putamus,  per  praesentes  committimus  et 
niandamus  quatenu?  easdem  praesentes 
et  in  eis  contenta  quaecumque  plenum 
effectum  sorliri,  et  inviolabiliter  obsenari 
mandet  et  faciat .  Contradictores,  renitentes 
et  rebelles  per  censura?  ecclesiasticas 
et  poenas,  etiam  pecuniarias,  arbitrio  suo 
infligendas  et  applicandas,  et  alia  iuris 
vemedia  opportuna,  appellatione  postpo- 
sita,  compescendo,  invocato  etiam  ad  hoc, 
si  opus  fuerit,  auxilio  brachii  saecularis. 

§  5.  Non  obslantibus  praemissis  ac  oerogMinron- 
constitutionibus  et  ordinationibus  aposto- 
licis,  statutis  et  consuetudinibus,  etiam 
iuramento,  confirmatione  apostolica  vel 
quavis  alia  fìrmitate  roboratis,  privilegiis 
quoque,  indultis  ac  literis  apostolici?, 
ceterisque  contrariis  quibuscumque;  ani 
si  aliqnibus,  commnniter  vel  divi?im,  ab 
Apostolica  sit  Sede  indultum  quod  inter- 
dici ,  suspendi  vel  excommunicari  non 
possint  per  literas  apostolica?  non  fa- 
cientes  plenam  et  expressam  ac  de  verbo 
ad  verbum  de  indulto  huiusmodi  men- 
tioneni. 

Datum    ^[areni ,   Albanen?i?   dioecesis, 
sub  annulo  Piscatori?,  die  ii  septembris, 
millesimo    quingenlesimo    quadrage?imo 
tertio,  pontificatus  no?lri  anno  ix. 
n.il.  die  2  s('|ilenil)ris  1543,  ponlif.  an.  i\. 

Scquilid-  ili'ilaratlo  dictae  coustitutionis 
quoad  exemptiones. 

Paulos  episcopas  servus  servornm  Del, 
ad   faturam  rei  memoriam. 

Ex  debito   pastorali?  oflìcii  ad  ea,  ut   Rei.i.o  supra- 
debemu?,  libeuter  intendimus,  per  quae  Ji^'^!'  ""''"'" 
provide  ordinata  serventur,  et,  ut  plenum 
soilianlur  effectum,  opem  et  operam  im- 
pendimus  efficace?.  Duduin  siquidem.pro 


An.  C.  ).Vi5  PAirrs  III   PI 

nostris  et  Apostolicae  Sedis  nocessilalibus, 
ac  siibilitis  nostris  ab  exiorsionibus  ci 
aliis  gravaininibus,  quae  per  conimissarios 
collectores  onerum  prò  tempore  imposi- 
toriini  eis  passim  inlerebantiir,  opportune 
sublevandis,  siibsidium  trccentoriim  mil- 
lium  scutorum  auri  in  auro,  anniiatiiu 
nobis  et  Camerae  Apostolicac ,  triennio 
tantum  durante,  per  subditosipsos  persol- 
vendorum,  imposuimus;  et  interim  al) 
exactione  augmenti  pretii  salis  ac  quoruin- 
cumque  aliorum  onerum  extraordinario- 
rum  abstineri  decrevimus.  Et  ut  facilius 
subditi  ipsi  subsidium  iiuiusmodi  prae- 
stare  possenf,  per  alias  nostras  in  forma 
brevis  literas  voluinuis  et  ordiiiaviinus 
quod  omnes  et  singuli  exompti  et  privi- 
legiati saeculares,  utcumquc  qualificati, 
ad  contribufionem  subsidii  huiusmodi 
omnino  tenerentur,  prout  in  dictis  literis 
plenius  continetur. 

§  1.  Cum  autem  postmodum,  sicut  ac- 

Peciaraiio  nuo-  cepiuius,  nonnulU  cx  nrivilegiatis  etexem- 

ad  persona!  et        F  \.     •  ■      •  i     •  v    i      • 

Luna  eiempia  ptis  praclatis,  solutionem  subsidu  luuus- 
cinoneieropia.  modi  fugere  volcntcs,  causam  et  tausas  in 
auditorio  Rotae  ac  S.  R.  E.  cardinalibus 
et  forsan  aliis  iudicibus  et  personis,  in 
Romana  Curia  et  extra  eam ,  certis  sub 
praetextibus,  committi  oblinuerint,  et  hoc 
modo  subditos  alios  devote  et  Ihciliter 
solventes,  contra  mentem  nostrani,  litibus 
inveivi  1 ,  illosque  '-,  gratia  per  nos  eis  con- 
cessa, quod  exempti  in  praestatione  sub- 
sidii huiusmodi,  prò  communibus  necessi- 
tatibus,  ut  nos  et  nostros  subditos  prae- 
fatos  a  catholicae  fidei  hostibus,  quos  ita 
propinquos  habemus,  defendere  possimus, 
impositi,  contra  publicam  utilitatem,  re- 
tardatur;  ac  volente?,  ut  par  est,  in  prae- 
rnissis  opportune  providere ,  motu  pro- 
prio et  ex  certa  scientia,  apostolica  aucto- 
ritate,  tenore  praesentium ,  quascumque 
causas  desuper  pendentes  ad  nos  advo- 
camus,  et  lites  penitusextinguimus,  quo- 
ad  ea  quae  contributionem   subsidii  hu- 


.'!<'7  kn.  C.  I';'|5 
iiisiiiodi  tanguiil  duinlaxat;  ac  vohimus 
quod  omnes  et  singuli  exempti,  et  quan- 
luiiirumque  privilegiali  saeculares,  cliam 
si  curiales  civitatis  nostrae  Maceratensis 
existant,  et  reginiini  civitatum  praesint, 
acalmae  Urbis  et  quorumcumque  aliarum 


I  Cherub.  im-olvant  (n.  t.).  2  Illosriuc  nel  a- 
tìud  hiiliciiim  ti-ahendo  yratia  etc.  ita  legil  lìnl- 
lariiiin  Cun.  Rcy.  Con'jr.S.  Salivi.  Romae  1730, 
(n.T.). 


civitatum,  oppidorum  et  locorum  cives, 
vel  quicumque  nobiles,  baroncs,  feuda- 
larii  aut   alias,  ctiani  privilegio  iuris  in 
corpore   clauso,    exempti,  et  capitulum, 
collegium  vel  universitates  ^  aut  commu- 
nitas  sint,  contributionem  subsidii  huius- 
modi simpliciter  et  omnino;  clerici  vero, 
prò  bonis  ad  eus  cx  parentum  et  propin- 
quorum  vel  aliorum  successione  delatis, 
vel  per  eos  acipiisitis;  ac  clerici   ipsi  et 
religiosi,  prò  fruclibus  et  bonis  mobilibus 
seque  moventibus  ecclesiarum,  monaste- 
riorum  et  beneficiorum  quorumcumque, 
swcularium  vel  regularium,  etiam  si  aicliie- 
piscopali,  episcopali  aut  alia  malori  digni- 
tate  praefulgeant,  in  gabellis,  ad  iuvandum 
et  facilitandum  solutionem  subsidii  huius- 
modi, prò  aliqua  honesla  parte  dicti  sub- 
sidii, universaliler  impositis,  vel  imponi 
aut  augere  permissis,  dicto  liiennio  du- 
rante^ contribuere  teneantur,  et  ad  id  cogi 
et  compelli  iuris  et  facti  remediis  neces- 
sariis  et   opportunis  possinf  ci  debeant, 
quibusvis  exemptorum,  cleiicorum  et  le- 
ligiosoruni  huiusmodi  privilegiis,  exem- 
ptionibus,  concessionibus,  favoribus,  de- 
claralionihus,  senlentiis,  gratiis  et  indullis 
alias  in  suo  robore  permansuris. 

§  5.  Decernenles  sic  et  non  aliler  per  ti.iusu\a  sub- 
quoscumque,  etiam  dictaeRomanae  Eccle-  ''''  '"■ 
siae  cardinales  et  Rotae  auditores ,  lam 
ordinaria  quam  delegata  et  mixta  aucto- 
ritalc  fungentes,iudiccset  personas,  sublala 
eis  ci  eorum  cuilibet  tpiavis  aliter  iudi- 
candi  et  interprelandi  facullate,  ubiqnc, 
iudicari  et  dcfiniri  debcre.  Nos  enim  sta- 
tus huiusmodi  et  quarumcumqiic  aliarum, 
eliam  ante  impositionem  huiusmodi  sub- 
sidii quomodolibct  introductarum,  litium 

I   Vnheiilas.  I.  e.  (n.  t.). 


An.  C.  ib^lS       •Wi^  DILLARIUM 

el  caiisaruui  ac  pnvilL'gioruin,iiiilulloi'uni, 
literarum  etscripturaiuin  quarunicumque, 
occasione  praemissorum  quomodolibet 
confectoruni,  tcnores,  causas  et  effectus, 
nomina  et  cognomina  iudicum  et  coli  il  i- 
gantium,  aliaquo,  eliam  si  maioi'a  siiit 
exprcssis ,  de  necessitate  expiimenda , 
praesentibus  prò  sufficienter  expressis  ac 
de  verbo  ad  verbum  insertis  liabentes , 
irritimi  el  inane  decernimiis  qiiidqiiid 
secus  super  bis  a  quoquam,  quavis  aucto- 
ritate,  scienler  vel  ignoranter,  altentatum 
forsan  est  bactenus  vel  in  poslerum  con- 
tigcril  attentar! . 
§   3.    Quocirca    dilecto    filio    Guidoni 

Pepuiaiiof^e- Ascanio  Stbrtiae  Sancii  Eustaciiii,  diacono 
cardinali  de  Sancla  Flora,  S.  R.  E.  came- 
rario, quem,  ultra  sui  camerarialus  oOìcii 
facultatem,  super  praemissis  executorem 
generalem ,  cum  piena  et  libera  aucloii- 
late  et  potostate  quoscunique  cilandi,  ac 
illis,  quoties  opus  fuerit,  eliam  sub  cen- 
suris  et  poenis,  etiam  pccuniariis,  arbilrio 
suo  infligendis  el  applicandis,  inbibcndi, 
ac  quaecumque  dubia  el  ditTicultaies 
circa  praemissa  vel  eorum  aliquod  ac  illa 
vel  subsidium  huiusmodi  concernentia, 
ci  ultra  praesentium  et  aliarum  lilcrarum 
noslrarum  praedictarum  lenores,  tollendi 
et  removendi  et  inviolabiliter  observari 
faciendi,  facimus,  creamus,  conslituirnus 
ac  depulamus,  tenore  praesenlium  com- 
mitlimus  ci  mandamus  quatcnus  prae- 
sentes  literas  el  alias  praediclas  el  in  eis 
contenta  quaecumque  solenmiler  publi- 
cando ,  facial  illa  plenum  efIeeUun  soiiiri 
el  inviolabiliter  observari,  nec  pormiltal 
quemquam  contra  illarum  lenores  vel 
inentem  noslram  praefatam  quomodolibel 
perlurbari,  impediri  ani  inquietari.  Con- 
Iradiclores  quoslibel  el  rebelles,  per  prte- 
dicta  el  alia,  de  quibus  ei  videbitur,  iuris 
ci  facti  remedia,  appellalione  poslposita, 
compescendo,  invocalo  etiam  ad  hoc,  si 
opus  fuerit,  auxilio  brachii  saecularis. 


ROMANrM 


An.  C.  Id'ió 


i    1.    Aon    obstanlibus   praemissis  et    ''«u'rafi'Jiuni 

...  .       .    ,.,  ,    ,.,         derogaiio. 

aposlulieisac  provmcialibuset  synoaaiibus 
conslitulionibusel  ordinationibus,  stalulis 
el  consueludinibus  et  novis  reformatio- 
nibus ,  eliam  iuramento,  confirmatione 
apostolica  vel  quavis  firmilale  alia  robo- 
ralis,  privilegiis  quoque^  iudultis  el  lileris 
aposlolicis,  etiam  per  viam  legis  et  statuti 
perpetui,  ac  initi  el  stipulati  conlraclus 
editis,  concessis,  confirmai is  el  innovatis 
coulrariis  quibuscumque;  aul  si  aliquibus 
eie.  ut  in  praecedenti. 

§  5.  Nulli  ergo  omnino  bominum  liceal  Sanciio  p.je- 
banc  paginam  nostrae  advocationis,  extin- 
clionis,  voluntalis,  decreti,  factionis , 
creationis,  constitutionis,  deputationis, 
commissionis  el  mandati  infringcre,  vel 
ei  ausu  temerario  contraire.  Si  quis  au- 
tem  hoc  attentare  praesumpserit,  indi- 
gnalioncm  omnipotentis  Dei  ac  beatorum 
Pelri  et  Pauli  apostolorum  eius  se  noveri! 
incursurum. 

Dalum  Romae  apud  Sanctum  Marcum, 
anno  Incarnalionis  dominicae  millesimo 
quingenlesimo  quadragesimo  quarto,  pon- 
tificatus  nostri  anno  ix  ^. 


De  celebì-alione  capituli  generalis  congre- 
gationis  S.  Georgii  in  Alga  Venetia- 
rum  et.  de  iis,  quae  observari  debent  in 
electionc  praelatorum  2. 

Faulus  Papa  III,  ad  futiirani  rei  memoriam. 

1^  1.  Ut  elecliones  dilectorum  filiorum   Fraudcm   do- 
rectoris  generalis,  visitatorum,  prioruni,  '"""i"^  '"  '''- 

^  .  ,  *  ciiniiibus  com- 

sociorum ,  caiiitularium  et  aliorum  offi- ""H'ines    tci 

.    ,.  ,■       •      e     n  ■■    •       il         commini     con- 

cialuim  congregationis  S.  Georgn  m  Alga  seiuinues  in- 
Venetiarum,  nuas  prò  tempore  fieri  con-  '^""""'p'""''^"' 

'  i  i  o\coinmun.  re- 

tigerit,  omni  qua  decet  sincerilate  et  pu-  servale  noma- 
rifate  celebrentur,  prò  pastoralis  olTicii  "° 
debito  providere  volenles,  apostolica  au- 

1  Clierub.  et    Bull.  s.  e.  aii.  x   (n.  t.)    2   Ex 
Reacst.  in  Archi v.  Vatic. 


An.  C.  1S43  PAULUS 

ctorila(e,  tenore  praesentium  statuinuis  e( 
oidinamiis  qiiod  omnes  ci  singuli  in  ele- 
ctionibus  huiusmodi  vocem  habentes  aul 
in  eis  quomodolibet  intervenientes,  cuius- 
ciimque  gradii?,  status  vcl  condilionisfue- 
rint,  (|ui  in  electioaibus  ipsisseu  i  publi- 
candis ,  quam  alias  quomodocumque  et 
qualitcrcumqiie  fraudem  ,  falsitateni ,  do- 
lum,  nialiliam  vcl  conuptclam  scicntcr 
commiserint,  seu  committcntibusadhacsc- 
rint,  seu  desuper  consenserint,  aut  frau- 
dem, falsitatcm,  malitiain,  dolum  vcl  cor- 
rupteiaiii  buiusniodi non revelaverint,  ultra 
alias  censuras  et  poenas,  (ani  a  iure  quam 
per  constituliones  seu  privilegia  eiusdem 
congregationis  seu  alias  in  tales  lalas  et  pro- 
mulgalas  seu  inflictas,  exeommunicationis 
sententiam,  a  qua,  nonnisia  Romano  Pon- 
lifice,  praeter  quam  in  niortis  arliculo, 
alisolvi  possinl,eo  ipso  incurrant;  etnilii- 
lominus  ab  eorum  superioribus  arbitrio 
suo  mulctari  et  puniri  possint  et  debeant. 

§  2.  Mandanles  modernis  dictae  con- 
gregationis priori  generali  et  visitatoribns 
huiusmodi  quatenus  praescntes  literas  in 
eorum  capitulis ,  ut  ad  onmium  ,  quos 
concernunt ,  notitiam  devenire  possint ,  ' 
publicent ,  seu  publicari  faciant  :  non  ob- 
stantibus  aposlolicis  ac  dictae  congrega- 
tionis constitutionibus  et  ordinationibus, 
privilegiis  quoque ,  indultis  et  literis  apo- 
slolicis quibusvis  concessis,  approbatis  et 
innovalis,  contrariis  quibuscumquc,  aut 
si  aliquibus,  communiter  vel  divisim,  ab 
Apostolica  sii  Sede  indultum  quod  inter- 
dici, suspendi  vel  excommunicari  non  pos- 
sint per  literas  non  facienles  plenam  et 
expressam  ac  de  verbo  ad  verbum  de  in- 
dulto huiusmodi  mentionem. 

Datum  Romae  apud  S.  Marcum,  sub  an- 
nulo  Piscaloris,  die  xxii  seplembris  mdxliii, 
ponlificatus  nostri  anno  ix. 

Dat.  die  22  sepl.  1543,  pontif.  anno  ix. 

1  Locum  hunc  ita  supplet  Tomasinus:  seu  circa 
ilUis  vel  illuriim  circiimstnnlias,  tam  in  scrulimo 
el  noininalionibna  faciendis  seu  etc.  Annales  Can. 
Saecul.  S.  Georgii  in  Alga.  Utini  1642  (r.  t.). 
Bull.  Rom.  Voi.  VI.  47 


HI  pp. 


369      An.  e.  Ib(i4 


Publicalio  hu- 

iusce     t'0ll5lÌlU- 

lionìs    in   (".ipi- 
tu'is  fiicieuda. 


LI. 


Qvod  cmisae  tam  civiles  quam  crimina- 
les  et  mixlae  provinciac  Marchiae  An- 
conitanae,  coram  iudicibtis  or  dinar  iis 
prò  tempore  motae,  donec  in  prima  in- 
slantia  pcpcndrrint ,  non  possint  avo- 
cari  praelcdtu  literarum  auditoris  Ca- 
merac  vcl  appcllalionis,  et  dummodo 
cansae  civiles  biscenlum  ducatos  non 
exccdunt  ^ . 

FaulQS  Papa  III,  ad  fuluram  rei  memoriam. 

Decet  fiomanum  Ponliliconi,  in snpi'cma  Procemium. 
iustiliae  sede  constitutum,ad  ea  diligenler 
intendere,  per  quae  personis  quibuslibel, 
praesertim  nobis  et  Romanae  Ecclesiae 
immediate  subiectis,  iustitia  celeriter  ad- 
ministretur,  et  delieta,  quae  per  easdem 
personas  in  dies  committuntur,  debite  pu- 
niantur,  ut  exinde  nnicuique  ius ,  quod 
suum  est,  Iribuatur,  elqui  se  intra  limiles 
iustiliae  continere  negiigunt,  si  non  vir- 
lulis  amore,  saltem  formidine  poenae  ab 
illicilis  abslinere  discant. 

§  \.  Sane  cum,  sicut  nuper  accepimus,  causa  fere.id» 
in  provincia  nostra  Marchiae  Anconitanae  l'ui"onTs."°''"' 
diversi  litigantes,  iniustam  causam  fovere 
cognoscentes,  ut  causas,  inter  eos  et  ad- 
versarios  suos  indecisas  pendentes,  im- 
mortales  reddant,  el  alii,  diversa  delieta 
el  excessus  in  dies  perpotrantes,  ut  puni- 
lionem  delictorum  per  eos  prò  tempore 
commissorum  effugiant  seu  differant  vcl 
minuant,  sub  praetextu  (|uod  in  partibus 
litigare  perhorrescant,  seu  aiudicibus,  de 
causis  huiusmodi  in  prima  instantia  co- 
gnoscenlibus,  in  aliquo  gravati  fuerint , 
causas  ipsas  de  partibus  avocari,  et  in  Ro- 
mana Curia  aut  alibi  extra  ipsam  pro- 
vinciam  commini  procurent,  ac  adver- 
sarios  suos  ad  liligandum  in  causis  luiius- 
modi  extra  eorum  domicilium  Irahant,  et 
exinde  fiat  ut  quandoque  qui  in  causis  civi- 

i  Ex  Regest.  in  Archiv.  Vatic. 


An.  C.  iWt       370  BULLARIUM 

libus  trahuntur,  faedio  laborum  et  expcn- 
saruin,  quos,  extra  provinciam  litigando, 
subire  cogunlur,  affecli,  potius  a  prosc- 
cutione  iuris  sui  desistere,  quam  expensas 
et  labores  huiusmodi  subire  eligant,  elpro- 
curatores  fisci  nostri  in  eadem  provincia, 
ne  propria  prò  aHcnis  deserere  cogantur, 
causas  ipsas  ulterius  non  prosequantur, 
sicque  iustiliae  locus  non  sit,  et  debcla 
impunita  rcmaneant  ;  ac  alii,  practexiu 
praemissoruni  inducli,  ad  delinqucnduni 
audacius  prosiliant,  in  provincialium  pro- 
vinciae  huiusmodi  grave  detrimentum. 
§  2.  Nos,  pracmissis  occurrere  cupien- 
Deciaraiio  (de  igs  motu  proprio  et  ex  certa  scientia,  ac  de 

qua  in  rubrica) .  .  .         ,       .       ,. 

apostolicao  poteslatis  plcniludme,  tenore 
praesentium  statuiuius  ci  ordinamus  quod 
de  celerò  tam  civiles  quam  criminales 
aulmixtaccausae,  in  dieta  provincia  hac- 
lenus  ortac,  vel  in  postcrum  orilurac,  a 
quibusvis  personis,  etiam  dicti  fisci  pro- 
curaloribus,  vel  prò  eodem  fisco  agcntibus, 
lam  active  quam  passive,  prò  tempore 
motae ,  cuiuscumquc  qualitalis  fucrint, 
dummodo  civiles  causae  huiusmodi  sum- 
mam  seu  valorem  ce  ducatorum  auri 
non  excedant,  donec  in  prima  instantia 
pependerint,  etiam  praetextu  literarum 
moderni  et  prò  tempore  existentis  Curiae 
causarum  Camerae  Apostolicae  generalis 
auditoris,  vel  cuiusvis  commissionis  vel 
appellationis,  a  quocumque  gravamine, 
nisi  tale  sit  quod  per  definitivam  senten- 
tiam  reparari  non  possil,  ab  earum  iudi- 
cibus  ordinarli»  seu  venerabili  fralre  Marco 
episcopo  Senogalliensj,  moderno  prò  tem- 
pore existente  dictae  provinciae  guberna- 
tore,  avocari,  aut  ante  primae  senlentiae, 
in  eis  per  cosdem  iudices  ordinarios,  seu 
Marcum  episcopum  modernum  et  prò  tem- 
pore cxislentem  gubcrnatorem  praedi- 
ctumfcrendif,  prolationem,  extra  eamdem 
provinciam  in  Romana  Curia  vel  alibi 
committi  non  possinl;  sed  omnes  et  sin- 
gulae  causae  provinciae  huiusmodi,  in 


ROMANUM  An.  C.  ISaft 

quibus  forum  causarum  iudicum  ordina- 
riorum  prò  tempore  declinabitur,  seu 
alias  quovis  modo  extra  dictam  provin- 
ciam commissae  fuerint,  per  eosdem  iu- 
dices ordinarios  seu  Marcum  episcopum 
modernum  et  prò  tempore  existentem  gu- 
iiernatorem  dictae  provinciae,  commissio- 
nibus  causarum  huiusmodi  extra  dictam 
]irovinciam  prò  tempore  factis,  et  illarum 
vigore,  a  iudicibus,  corani  quibus  repcri- 
rentur,  emanandis  inhibitionibus  non  ob- 
slantibus,  cognosci,  decidi  et  fine  debito 
lerminari  debeant. 

§  3.  Decernentes  statuto  et  ordinationi  ninreium  ini- 
nostris  huiusmodi  quovis  modo  derogar!, 
aut  illa  rcvocari ,  tolti  seu  suspendi  non 
[(osse;  ac  ex  nunc  iiritum  et  inane,  si  secus 
super  bis  a  quoquam,  quavis  auctoritate, 
scienler  vel  ignorantcr,  contigerit  attcn- 
tari. 

§  4.  Non  obstantibus  pracmissis  ac  con-    comraiiorum 
stitutioniims    et    ordinationibus    aposlo-  "•""e»"»- 
licis ,   nccnon   stylo  Palati!  et  quibusvis 
commissionibus  prò  tempore  signatis,  ce- 
lerisque  contrariis  quibuscumque. 

Datum  Romae  apud  S.  Pctrum,  sub  an- 
nulo  Piscatoris,  die  ni  martii  mdxliv,  ponti- 
fìcatus  nostri  anno  x. 

Dal.  die  3  martii  1544,  pontif.  anno  x. 


LII. 

De  falsi  et  decupli  aliisque  poenis  mini- 
strorum  Rcverendae  Camerae  Apostuli- 
cac  ci  aliorum  ralioncs  integre  ci  fule- 
liter  non  reddcntium. 

Panlus  Papa  III,  motu  proprio,  etc. 

Cum,  sicut  accepimus,  nonnulli  provin-  c.^«s,  .siin; 
ciarum  Status  Ecclesiastici  thesaurarii ,  '•""»"""'""'^- 
vice-tbesaurarii ,  mercatores  et  nostrae 
seu  Camerae  Apostolicae  ministri  aliac- 
que  personae ,  computa  administratio- 
num,  locationum,  affictuum,  partitarum 
cL  cxaclioaum  rcddcrc  debcntes,  integra 


Ministri  Reve- 
rcnilae  Camer;? 
Aposiolicae  et 
aliì  integre  com- 
pula reddere 
leuentur. 


An.  C.  ÌKW  PAULUS 

computa  non  cxhibeant,  partem  introitmim 
et  exactorum ,  sub  divcrsis  practextibus 
et  coloribus,  rctinentes,  putantes  nil  pchis 
eis  contingere  posse,  quanti,  re  detecta, 
id,  quod  pencs  eosfuerit,  restituere. 

§  i .  Nos,  malif  iac  huiusmodi  occurrerc, 
ac  indomnitati  Camerae  opportune  provi- 
dere  volentes,  et  ut  praefiili  fideliter,  si 
non  virtute,  saltcm  pocnae  timore  proce- 
dere discant,  motu  proprio  etc.  perpetuo 
statuimus  et  ordinamus  quod  omnes  et 
singuli  praenominati  et  alii  quicumque, 
in  Camera  Apostolica  compula   reddere 
debentes,   computa   huiusmodi   integre, 
videlicet  integrum  debitum  et  integrum 
credilum,dcscribere  debeant,nec  audeant 
aliquid   penes  se   vel    eorum    minisfros 
aut  ab  eis  dependentes  retinere,  seu  re- 
tiueri  lacere,  directe  vcl  indircele,  quovis 
quaesilo  colore.  Et  si  contingeret  eoscogi 
per  Cameram  Apostolicam  ad  reddendum 
rationcm  de  exaclis  vel  administralis  ante 
tempus  finilum   vel   durante  exactione  , 
debeant  lotum  id,  quod  tempore  dationis 
rationis  seu  computorum  ad  eorum  vel 
minisi rorum  aut  agentium  suorum  manus 
pcrvenit,  integre  describerc,  et   tandem 
omnia  diligcnter  ac   fideliter  gerere  et 
adimplere. 

§  2.  Et  si  secus  factum  fuerit,  in  prac- 
coniriiraricii-  missis  vcl  aliquo  praemissorum  contra- 
iium  poenae.  f.jcjpfjfpg  excomuiunicationis  maioris,  a 
qua,  nisi  per  nos  vel  Romanum  Pontilìcein 
prò  tempore  existentem ,  nisi  in  mortis 
arliculo ,  absolvi  nequeant,  ac  periurii  et 
falsi,  necnon  decupli  cuiuslibet  partitac 
credili  Camerae  omissae  seu  non  solutae 
irremissibililer  exigendae  et  diclae  Came- 
rae applicandae,  necnon  alias  nostri  ar- 
bitrii poenas  ipso  facto  incurrant,  et  ad 
decupli  huiusmodi  solulioncm  prius  et 
ante  omnia,  etiam  non  linitis  vel  solidatis 
computis,  tamquam  dere^  minime  com- 
pensanda,  iuris  et  facti  remediis  cogi  et 
compelli  debeant;  nec  adversus  praemissa 

1  Clierub.  Kic  addii  liquida  cmn  alia  re  (n.  T.). 


Camera     areici 
omnes. 


ITI  PP.  371       An.  C.  1S44 

excusationcm  aliquam  eis  suffragari  volu- 
mus;  cum  nulla  excusatio  locum  babcat 
in  casu,  in  quo  quis  tonetur  integra  com- 
puta dare,  et  tolum  receptnm,  voi  ad  ma- 
nus eius  vel  prò  co  agentis  delatum,  in 
computis  non  describit. 

§  3.   Et   sic    per    qUOSCimiqUC    eie.   iudi-    Decreium  Irri- 

caric/f.,sublala  etc;  necnon  ìvrìlumetc.,  """" 
decernimus. 

§   4.  Ac   volumus    quod    praesenlium  soi»  signatura 
sola  signatura  sufiìcial,  et  ubique,  lam  in '"""'"■ 
iudicio  quam  extra,  fidem  faciat,  absque 
alia  literarum  expeditione. 

§  5.  Quodque  prò  lege  habeantur  et  PuMicaUo 
sint,  et  postquam  praesentes  vel  illarum 
transumptum  in  valvis  Camerae  Aposto- 
licae  afiìxae  et  publicatac  fuerint,  om- 
nes arctentacsi  eispersonaliter  intimatae 
fuissent. 

§  6.  Non  obstantibus  praemissis  ac  con-  cuusuiae  jt 

slitutionibus  et  ordinationibus  apostoli- "    ° 

eis ,  necnon  statutis  et  consuetudini- 
bus,  etiam  iuramento  etc.  roboralis,  pri- 
vilegiis  quoque,  indultis  ac  literis  apo- 
stolicis,  stylo  Camerae  ,  contrariis  usibus 
ccterisque  contrariis  quibuscumque. 
Placet,  motu  proprio.  A. 
Die  xxiaprilisMDXLivsuprascriptae  lile- 
rae  affixae  fuerunt  in  Camera  Apostolica 
per  mcNicolaum  de  Mattbaeis,  cursorem; 
et  die  XXI  aprilis  mdxliv  supiasci-ipt  u  s  mot  us 
proprius  admissus  fuit  in  piena  Camera 
Apostolica,  publicatus  et  registratus  ad 
perpetuam  rei  memoriam. 

Michaelangelus  CoUalinus. 
Pub.  die  21  aprilis  1544,  pont.  an.  x. 


rogatoriue. 


LUI. 

De  ordine  et  ralionc  sedendi  in  Camera 
Apostolica  per  D.  camerarium  et  cle- 
ricos  aliosquc  ojficialcs  eiusdem  ser- 
vandis  ^. 

Paalus  Papa  III,  mota  proprio,  etc. 

§  1 .  Cum,  sicut  accc|iimus,  alias  lelicisre- 
cordationisEugenius  PP.IV,  pracdecessor 
1  Ex  Regest.  in  Archiv.  Yat. 


An.  C.  lo'l4       372  BtILLARIUM 

Euienias  IV  nostei',  noiiiiulla  statuta,  ordinaliones  et 

ordindm  seden-  .  _  . 

di    oiticiaiibus  capitula  pov  tiinc  gentes  Lamerae  Aposto- 

fcrTpT  ■""'"  licae  ad   laudabile    sincerumque  ac  pro- 

sperum  regimen  dictae  Camerae  edita,  et 

per  eunideni  praedecessorem  tane  visa  et 

lecta  ac  diligcnter  exaniinata,  in  quibus, 

Inter  alia,  ad  toUendamconfusionem,  quae 

deficiente  ordine,  in  eadem  Camera  oriri 

poterat ,  quo  pacto  in  loco  Camerae  se- 

dendum  esset  disposi! um   et   ordinatum 

erat,  per  suas  sub  plumbo  literas  confir- 

mavit  et  approbavit  (prout  pleuius  in  li- 

teris  conlinetur,  ac  slatiitis,  ordinalioni- 

buset  capitulis  praefatis  contineri  dicitur). 

§2.  Nos, lilerarum,  s(atutoruni,ordina- 

Hunc  oidincm  lionum  ct  capiluloruni  liuiusmodi  tenores, 

coitlirniat  elde-  .  i  i  i 

signai  i'..ui.  ni;  ac  SI  dc  verbo  ad  verbum  msercrentur, 
praesentibus  prò  expressis  habentes,  ac 
expriniiet  de  verbo  ad  verbum  inseri  posse 
decernenles,  nec  non  praefali  praedeces- 
soris  vestigiis  inhaerenles,  ut  omnem  con- 
fusionem,  quae  circa  modum  sedendi  liu- 
iusmodi inter  dilectos  fdios  Camerae  Apo- 
stolicae  decanum  ct  clericum  e\  una,  ac 
dictae  Camerae  audiforem  modernos  orta 
est,  tollamus,  desuperquo  o|iporlune  pro- 
videamus,  motu  proprio  ctc.  et  ex  cerla 
scientia,  ac  de  apostolicae  potestatis  ple- 
nitudine, bac  praesenti  nostra  in  perpe- 
luum  valilura  constitutione,  sancimus  et 
ordinamus  quod  deinceps,  perpetuis  fu- 
turis  temporibus,  in  tribunali  dictae  Ca- 
merae, et  ubi  gentes  eiusdem  ad  negocia 
cameralia  pertractanda  convenire  conli- 
gerit,  dilectus  filius  noster  et  S.  R.  E.  ca- 
raerarius  modernus  et  prò  tempore  exi- 
stens,  aut  illius  substilutus  vice-camera- 
rius,  in  primo  et  digniori  loco  ;  lalere  vero 
versus  parietem,  decanus  et  reliqui  clerici 
Camerae  Apostolicae,  qui  personas  propo- 
nentes  et  ad  Cameram  ipsam  recurrenles 
in  faciem  videre  possint:  e  regione  vero 
dilectus  filius  thesaurarius  noster  gene- 
ralis,  cum  ii  onmes  personam  Hostram 
repraesentent;  post  vero  auditor  Camerae; 


ROMANUM 

collegialiler  successive  autem  reliqui  ca- 
mcrales  (prout  hactenus  sedere  consueve- 
runl)  respective  consideant.  Eumdemque 
ordinem  ubi  gentes  dictae  Camerae  col- 
legialiler convenire  contigerit  servenl.  In 
celebrandis  veroinstrumentis,  circa  nomi- 
nationem  personarum  cameralium  in  eis 
inlervenientium ,  etiam  quoad  personam 
dicti  auditoris  quod  hactenus  servatum 
fuit,  servelur. 

§  3.  Decernentes  motu,  scientia  et  po- 
lestate  simililnisloca  camerario,  illius  vice- 
camerario,  e  regione  thesaurario,  ac  ver- 
sus parietem  (ut  praeferlur)  decano  et 
reliquis  dictae  Camerae  clericis  nunc  et 
prò  tempore  exisienlibus,  ut  praefertur, 
assignata,  digniora  loca  dictae  Camerae 
fore  et  esse,  acpro  dignioribus  locis  nun- 
cupari  et  repulari  ;  ac  praesenlem  nostram 
constitutionem  ab  omnibus  et  singulis  prae- 
fatis et  prò  tempore  existenlibus  camera- 
rio, vice-camerario,  thesaurario,  decano 
et  reliquis  clericis  ac  auditore  et  aliis  ca- 
mcralibus  praefatis,  ct  ad  quos  quomodo- 
libet  spectat,  aut  spedare  poterit  quomo- 
dolibet  in  futurum,  sub  indignationis  no- 
strae  poena,  inviolabiliter  servali.  Sicque 
per  quoscumque  iudices  etc,  sublata  etc, 
reputari,  censeriet  iudicari  debere;  ac  ir- 
ritum  ctc. 

§  4.  Non  obstanlibus  praemissisac  con- 
stitutionibus  et  ordinationibus  apostolicis, 
necnon  privdegiis,  indullis  et  literis  apo- 
stolicis in  l'avorem  quorumcumque,  etiara 
moderni  praefati,  aut  cuiusvis  alterius, 
qui  hactenus  fuerit ,  auditoris  Camerae 
conica  praesenliumtenorcm  hactenus  quo- 
modolibet,  etiam  per  nos  et  Sedem  Apo- 
stolicam,  sub  quibuscumque  tenoribus  et 
formis,  etiam  motuproprio,  editis  et  con- 
cessis.  Qua;  omnia,  in  quantum  contea  prse- 
sentem  constitutionem  nostram  faciant,  ad 
effectum  validilatis  praesentis  constitutio- 
nis  nostrae,  harum  serie  cassamus  et  an- 
nullamus;  ac  eis  omnibus  et  singulis,  illo- 


An.  C.  Ib4i 


Hunc  ordinem 
perpeluo  scr- 
vari  iultel; 


nerogal  obstan- 
libus; 


An.  e.  ììihll  PA.ULUS  ni   PP. 

rum  tenores  praesentibus  prò  sufficienter 
expressis  habentes,  illis  in  reli((iiis  illaesis 
et  inlartis  remanentibus,  specialitorot  ex- 
jiresse  derogamus,  ceterisque  coiitrariis 
quibuscumque. 

§  5.  Decernentes  praescnliuni  nostra- 
Pracsi-niiiim  yy^ii^^  liieraruiTi  solam  sicjnaturam  sufficcre, 

sola     sif;natura  ..,.''.  ^ 

obiigai.  Pt  ubique,  tara  in  ludicio  qiiam  extra,  li- 

dom  Tacere ,   regula  in  contrarium  edita 
non  obstante,  ac  praesenles  litoras  in  li- 
bris  Camerae  Apostolicae,  ad  pcrpeluaiii 
rei  memoriam,  registrari  debere. 
Placet,  motu  proprio.  A. 


Exordium. 


LIV. 

Qìtod  omnes  officiale^  Urbis  et  ditionh  cc- 
clesiustìcae  mandatis  cardinalis  S.  R. 
E.  cnmerarii  omnino  parere  debeant. 

Paulns  episcopns  servus  servorum  Dei, 
ad  perpetaam  rei  memoriam. 

Romani  Pontifìcis  praeccllens  auctori- 
tas,  S.  R.  E.  cardinale?,  illos  praesertim 
quibus  eius  Romanae  Ecclesiae  cura  spe- 
cialiter  est  comraissa,  ampliori  favore  pro- 
sequitur,  ac  desuper  pr'ovidelet  disponil, 
proul,  lemporum  qualitate  pensala,  con- 
spicit  in  Domino  salubriter  cxpedire. 

§  1.  Sane  considerantes  quod  iurium 
Camer.irius  ac  rerum  Camerae  Apostolicae  cura  illius 

rerum  C.nurae  .  ,  -    ,       ,  • 

AposioiH-ae  cu- camerario  prò  tempore  existenli  specia- 
ramsmieiito- ii^gj.  g^j  cominissa ,  ipsequc  camcrarius 

niaui   roiUiticis  ^      *         .  -.    . 

personal)!    re-  nostruiii  ct  Rouiaui  Pontilìcis  prò  tem- 

praesenlal:  ...  .  ,  , 

pere  existenlis  vivae  vocis  oraculum  na- 
bet,  nostramque  et  dicti  Pontifìcis  perso- 
nam  in  bis  repraesenfat ,  et  propterea 
convenit  ut  lam  almae  Urbis  guberna- 
tor,  auditor  Camerae  ac  vicarius  et  iudiccs 
ordinarii ,  quam  quicumquc  alii  in  Ro- 
iiiana  Curia  ac  dilione  eiusdem  S.  R.  E. 
constituti,  eiusdem  camerarii  ordinibus  et 
mandatis  pareant  et  obediant,  molu  pro- 
prio et  ex  certa  scientia  ac  de  apostolicae 
poleslatis  plenitudine: 


373      An.  C.  iWi 
S  2.  Volumus,   sfatuimus  et  ordinamus    eìus  ìussì.- 

•'  _  .  nibus  ab  omni- 

quod  de  cetero,  perpetuis  futuris  tempo- bus  diiinnis  ec- 

.,  .  ,  IT  1  •  1  1  clesiaslicae  of- 

iibus,  tam  almae  Urbis  gubernator ,  au-  nriaiibus  obe- 
ditor  Camerae,  vicarius,  iudices  ordinarii,  ■"''  '"""'*'• 
(piani  alii  quicumque  Romanae  Curiae  ac 
ditionis  eiusdem  Romanae  Ecclesiae,  di- 
lecto  filio  nostro  Guidoni  Ascanio  Sfortiae, 
S.  Eustacbii  diacono  cardinali,  moderno 
et  prò  tempore  existenti  camerario  nostro, 
eiu?qne  ordinationibus  et  mandatis,  pe- 
1  inde  ac  si  a  nobis  vel  Romano  Ponlifice 
pi'o  tempore  existente  emanassent,  om- 
nino parere  debeanl,  et  adversus  illa,  di- 
recte  vel  indirecte ,  modo  aliquo  venire 
nullatenus  possint. 

§  3.  Inhibentes  dilectis  filiis,  modernis  Qa^ns  omcia- 
et  prò  tempore  existentibus,  eiusdem  al-  conuavMiimnl 
mae  Urbis  giibernatori,  auditori  Camerae,  p""*'  '""'^''• 
vicario  et  aliis  iudicibus  praedictis ,  sub 
excommunicationis  ac  privationis  olTicio- 
rum  ac  beneficiorum  per  eos  prò  tem- 
pore  obtentorum ,  necnon  aliis  arbitrio 
nostro  ipso  facto,  si  secus  egerint,  incur- 
rendis  poenis,  ne  contra  praesentium  te- 
norem  modo  aliquo  venire  aul  facere  vel 
allentare  audeant  seu  praesiimant. 

S  -4.  Ac  mandanles  eidem  Guidoni  As-    ^imerario  in 

.  ....  .  pr-ipniissiB  pic- 

camo cardinali  et  camerario  ut,  pio  prae-  nissimam facui- 

7  ,.  t*    „         <  •         taleni  coucedil. 

missorum  observatione,  executione  et  im- 
plemenlo,  omnibus  et  singulis  praedictis 
et  quibus  opus  fuerit  praecipiat,  man- 
dei  et  inbibeal ,  illosque  cilel,  cogal  et 
compellat;  ac  contra  eos,  etiam  manu  re- 
gia et  alias,  prout  sibi  videbitur,  proce- 
dat;  ceteraque  alia  in  praemissis  et  circa 
ea  necessaria,  seu  quomodolibet  oppor- 
tuna faciat  et  exequatur.  Nos  enim,  motu, 
scientia  et  potestate  similibus,  eidem  Gui- 
doni .\scanio  cardinali  et  camerario,  ulti'a 
eius  potestatem  et  auctoritatem,  in  prae- 
missis plenissimam  licentiam  et  faculla-  • 
lem  concedimus. 
§  5.  Non   obstantibus  pracmi.ssis    ac  Quibnsoumqu» 

•  _    .TI  ,  1    1.1  ,•,     ,•         non      obslanti- 

provincialibus  et  synodalums  conslitutio-  !,„,. 
iiibus  et  ordinationibus  ac  stulutis  et  con- 


Ali.  c.  ib'i'f     374  liULLAmmf 

suetudinibus,  eliam  iuramento,  confirma- 
tionc  apostolica  vcl  quavis  firmitate  alia 
voboralis,  privilcgiis  quoque,  indullis  ac 
lileris  apostolicis  gubcnialori ,  auditori 
Camcrae,  vicario  et  aliìs  iudicibus  prae- 
dictis,  illonimque  officiis  i,  vel  quibusvis 
aliis,  in  genero  vel  in  specie,  quomodoli- 
bct,  etiam  motu  proprio  et  scientia  sinii- 
libus,  etiam  coutra  praesentium  tenorem, 
quomodolibet  coneessis,  confirmatis  et  in- 
novatis,  otiani  disponcntibus  quod  illis, 
nonnisi  sub  certis  modo  et  forma,  dero- 
gar! possit,  illorum  omnium  tenorcs,  ac  si 
de  verbo  ad  verbum,  nihil  pcnitus  omisso 
et  forma  in  illis  tradita  observata,  inserti 
forent,  pracsentibus  prò  sufficienter  cx- 
prcssis  ac  de  verbo  ad  verbum  insertis  ba- 
beutes,  illis  alias  in  suo  robore  perman- 
suris,  liac  vice  dumtaxat,  harum  serie 
spccialitcr  et  expi-essc  derogamus,  con- 
Irariis  quibuscumque.  Aut  si  aliquibus, 
<omimmil(n'  vel  divisim,  ab  Apostolica  sit 
Sede  indulluui  cpiod  interdici,  suspendi 
vel  excomiiiunicari  non  possint  per  literas 
aposlolicas  non  facienles  plonam  et  ex- 
pressam  ac  de  verbo  ad  verbum  de  in- 
dulto liuiiismodi  mcnfionem. 

Nulli  ergo  de. 

Datum  Uomac  apud  S.  Petrum,  anno 
Incarnationis  dominicae  millesimo  quiu- 
gentesimo  quadragesimo  q\iar(o,  seplimo 
kal.    decembris,  pontif.  nostri  anno  xi. 

Dal.  die  25  nov.  1544,  pontif.  anno  xi. 

LV. 

ProhibitìO  occupandi  bona  nanfragan- 
lium  in  locis  maritimis  S.  R.  E.,  prw- 
miique  de.'n'ijnatio  Illa  rccnperantibm 
vel  auxilinm  praesiantibus  ^. 

1  Legendum  forte  offlcialibns  (a.  t.). 

2  Hoc  spocialiter  statuii,  quoad  loca  maiilima 
S.  R.  E.,  lulius  li  constlmtione  xxv ,  Romaims, 
toni.  V,  pag.  '»76,  et  conlra  huiusmodi  occupa- 
tores  rerum  chrislianorum  naufragantium  iegilur 
quotannis  bulla  in  Goena  Domini. 


noMVNllM  An.  C.  ibftS 

Paulns  Papa  III,  ad  perpetuini  rei  memoriam. 

Accepimus  nuper  quod  dudum,  cum     Iumì  n  «rm- 

.    .  ,      •       •     i    ,.        T^  IT  slUulio  CSI  li:c 

felicis  recordalionis  luhus  Fapa  11,  prae- i,„ii,;ii.i, 
decessor  noslcr,  plurimorum  lamentabili 
querela  didicissel  quibus  chrislifideles 
maris  periculis  se  et  eorum  merces  ex- 
jìonebant,  ut  Guriae  Romanac  et  illius  cu- 
rialium  commodis,  ex  rnercibus  per  eos  ad 
eamdem  Curiam  mari  advcctis,  providere- 
t«r  etc  1. 

S  1 .  Cum  autcm  (sicut  ex  plurimorum  „  '^'"■'  "''.  '''" 
Ripae  et  Ripetlae  almae  Urbis  nostrae  vaiur. 
mercatorum  ac  etiam  nautarum  2,  non  sino 
lamentabili  querela  ac  nostra  molestia,  in- 
telleximus)  praeinserlae  lilerae,  a  lulio 
])racfato  praedecessorc  nostro  editae,  in 
abusum,  et  non  niodicum  ,  tam  ipsorum 
mercatorum  ci  nautarum  quam  civium 
Romanorum  et  curialium  et  dictani  Ur- 
beui  incolenlium,  damnum  transiverint. 
Quamobr(>m  nos,  vestigiis  eiusdem  lulii 
praedecessoris  nostri  inhaerere  volenles, 
motu,  scientia  et  potestate  similibus,  te- 
nore praesentium,  praefati  lulii  praede- 
cessoris nostri  literas  in  omnibus  et  per 
omnia,  ac  sub  poenis  et  censuris  de  qui- 
bus in  ipsis  literis  et  prout  in  eis  conti- 
nelur,  quatenus  opus  sit,  confìrmantes  et 
inuovanlcs,  illas  ab  omnibus,  ad  quos  quo- 
modolibet spectat  et  pertinct  ac  spectare 
et  pcrtinerc  poter it  in  futurum,  sub  poe- 
nis, de  quibus  in  eis,  inviolabiliter  obser- 
vari  mandamus. 

§  2.  Et  nibilominus  ddectis  fdiis  nostris  obserTamiae- 
Guidoni  Ascanio,  S.  R.  E.  cardinali  de  ?"'.  "'""  " 
Sancta  Flora nuncupato,  camerario  nostro, 
necnon  praesidentibus  et  clericis  Camerac 
Apostolicae  ac  Dominico  de  Nigris,  ad 
pracsens  diclae  Ripae  praesidenti  seu  ca- 
merario, modernisque  et  prò  tempore 
existentibus,  quatenus  literas  lulii  prae- 
decessoris nostri  praefati  inviolabiliter, 
prout  in  eis   continetur,  ab  omnibus  ad 

1  Itesiduum  praelerivi,  quia   bulla  lulii   II  est 
ut  supra  in  nota.    2  Deeat  forte  rclatione  (r.  t.). 


Ad.  e.  1545  PACLtJS 

quos  spcctat,  illasper  edictura  publicum 
denuo  publicantes  et  publicaii  in  locis 
eis  visis  niandantes,  inviolabililer  obser- 
vari  mandent  et  faciant.  Conlradictores 
quoslibetetrebelk's,  cuiuscumque  status, 
gradus,  ordinis,  conditionis  aut  dignitati~ 
fueiint,  per  poenas  et  censuras, de  quibus 
in  eis,  compescendo,  invocalo  eliara  ad 
hoc ,  si  opus  fuerit,  auxilio  bracliii  5ae- 
cularis. 

§  3.  Non  obstantibus  constitutionibus 
Derogano  con-  et  ordinatlonibus  apostolicis,  nccnon  pii- 
vilegus  et  induilis  quibusvis  personis  cen- 
tra tenorem  literarura  lulii  praedecessoris 
huiusmodi  forsan  concessis,  confirmatis 
et  innovatis,  quibus,  illorum  tenores,  ac  si 
de  verbo  ad  verbuni  inscrerentur,  prac- 
sentibus  prò  suflìcienter  expressis  et  in- 
sertis  habentes,  quoad  effectura  pracsen- 
tiuni,  specialiter  et  expresse  dcrogaraus, 
ceterisque  contrariis  quibuscuraquc. 

Dalum  Romae  apud  Sanctum  Petrum, 
sub  annulo  Piscatoris,  die  xm  raarlii 
millesimo  quingentesimo  quadragesimo 
quinto,  pontificatus  nostri  anno  xi. 

Dal.  die  13  martii  1545,  pontif.  anno  xi. 


Sequitur  dedarc.lio  huius  bullae. 

Faalas  Papa  III,  mota  proprio,  etc. 

Accepimus  per  statuta  noslrae  Ripac 
Statala  Ripae  salubrcm  dispositionem  factam  extitisse, 

diSpOQDQt    qtlOd 

recaperai.  aoi  tcuoris  quod  SI   pro  tcmporc  mcrcatores 

aoiìlium  prae-  .  ••ti 

ftanies  recope-  sGu   uautae  man  navigante^,  et  eorum 
raiionibonoram  jjjj^.gg  g^  barcBs  vìuìs  Ci  aliis  mercibus, 

Daafragor.,    la-  ^  ' 

creniur   qaar-  rcbus  et  bouis,  pFO  usu  curialium,  onc- 

lam  partem  il-  ,  ,,  , 

loram.  ratas  versus  nostram  alrnam  Lrbem  seu 

diclam  Ripam  ducenles,  et  miserabiliter, 
casu  inopinato,  naves  et  barcae huiusmodi 
sic  oneralae  naufragiura  paterentur,  na- 
vesquc  et  barcas  huiusmodi  naufragas, 
seu  bona  in  eis  existentia,  aliqui  ab  eorum 
dominis  et  patronis  ad  id  recpiisiti,  per  se 
ipsos  recupcraverint,  vcl  in  recuperatione 
auxilium  praeslilerint,  tales  recuperatores 


m  PP.  375     An.  e.  lb*b 

et  auxiliatores  quartam  partem  honorum 
et  rerum  mercanlilium  huiusmodi  in  dictis 
navibus  et  barcis  sic  naufragi  um  passis 
esistenlium,  eorum  ope  et  auxilio  recupe- 
ratorum,  lucrarontur,  et  aliae  tres  quartae 
remanentcs  ad  dominos  et  patronos  di- 
ctarum  navium  et  barcarura  spectarent 
et  pertinerenl;  et  hoc  quidem  per  felicis 
rccordationis  Nicolaum  V,  proni  in  suis  li- 
Icris  desuper  confectis,  et  in  libris  slalu- 
lorum  dictae  Piipae  registratis  plenius 
continelur,  concessum  fuisse. 

§  1.  Accepimus  etiam  quod  temporis  ei  domiDi  lo- 
diuturnilale  slalutum  et  gratia  huiusmodi  "/4"''  ^J^_ 
in   dissuetudinem   abierunt ,   et   domini  ^'"""  p»'-»»"» 

perTCnieb.  »- 

locorum  et  terrarurn,  sive  lemporales  sive  na  occopaban^ 

,      .        .    .  ,  .  .    1  ""l   i''«o    naola 

ecclesiastici,  ad  quorum  tcrras  et  loca^dRipamTenire 
naves  et  bai'cae  huiusmodi  propter  nau-  """''""• 
fragium  perveniebant ,  illas  ad  se  ipsos 
appropriabant,  et  illorum  domini  bonis 
propriis  privabantur,  propter  quod  raer- 
catores  et  naulae  1  eorum  mercibus  ad  di- 
ctam  Ripam  venire  se  retrahebant,  et  sic 
nostrae  almae  Urbi  et  illius  curialibus 
non  modicum  praeiudicium  inferri  vidc- 
bamus. 

§  -2.  Propterea  huiusmodi  inconvenien-  ino  hic  Pon- 
tns  per  aham  nostram  graliam  proxime  iuscnam  edidii, 
praeinsertam  opportune  providimus,  per 
quam,  si  aliquam  ex  dictis  barcis  naufra- 
gium  pati,  vel,  propter  violentiam  maris, 
ad  loca  praedicta  casu  pervenire,  vel  ia- 
ctum  bononim,  alleviandae  navis  grafia, 
fieri  pro  tempore  contingat,  illis  tanlum- 
modo,  qui  a  dominis  navium  et  barcarum 
illarum  personis  curam  et  gubernium 
tantum  habentibus  super  tali  naufragio 
in  auxilium  vocali  fuerinf,  huiusmodi  per- 
sonis sic  voc^itis,  si  ab  iraminenlis  et  pne- 
senlanei  naufragii  periculo,  aut  bona  iam 
deperdita  recupcraverint ,  his  casibus 
quartam  partem  honorum  et  rerum  in 
huiusmodi  barcis  existenlibus,  et  illorum 
auxilio  sive  opera  sic  recupcratoruin,  con- 
cessimus  et  donavimus. 

1  Cum  addii  P.  Matth.  (r.  t.). 


An,  C.  1845       376  BULLARIUM 

§  o.  Seti  quia  in  dicla  praeinserla  gratia 
Ubi  qiiaiiam  nosli'a   iioii  fit  iiieiilio  specifica  de  dicla 
peraioriim  >i.-  quai'la  pai'tc  bononiiii,   sed  quod  diclae 
cetsu  i'""'  "^""^  personae  sic   vocatae  tantum  slatula  ci 
consuetudineni  allegare  possinl  contine- 
tur.  Et  proplerea  etiam  accepimus  quod 
nonnidli  iudicant,  et  dictani  noslram  gra- 
tiaiii  piave  intclligentes,  adpersonas  eliam 
non  vocatas   exlcndiuit,   et  sic   intelligi 
debere  praclendunt,  et  illam  non  habere 
locum,  nisi  in  casibus  meri  naufragii  et 
iactus;  sed  si  naves  et  barcae  huiusniodi 
integre    vi    tempestatis    ad   litus    inaris 
pervenerint,   et  lerram   doniinoruui   ali- 
quorum  pervenerint  et  attigerint,  maxime 
si  prò  ofTicialium  ipsoium  praesonliuiu, 
et  iussu  eoruni  dominoruni  uoniine   sii 
illis  auxiliuni  praestilum^  lune  praestari 
debere  loci  consuetudine  allegant ,  et  sic 
intelligi  debere  satagunl. 
§  ì.  Nos,  volentes  inconvenientiis  huius- 
Ei  modo  di-  modi  obviare ,  motu  proprio  et  ex  certa 

ctam  concessio-       .         .  ,       .       ,.  -        i      i 

neni  declinai;  scicutia  ac  plenitudine  potestatis  decla- 
ramus  nostiae  intentionis  in  concessione 
praeinsertae  nostrae  graliae  fuisse  et  esse 
quod  tantummodo  vocali  et  requisiti  ab 
illis  dominis  et  personis  prò  praedicto- 
rura  recuperatione  quartam  parlem,  prò 
modo  bonorum  et  rerum  recuperatorum 
in  dictis  navibus  sive  liarcis,  sic  naufra- 
gium  passis,  alleviatis,  sive  aliler  ad  lilus 
integre  perventis  et  arenae  commissis, 
vel  alio  inopinato  casu  deperditis,  existen- 
lium,  et  eorum  opera  et  industria  ac 
auxilio,  cum  praedictis  mercibus  recupc- 
ralis,  lucrentur,  si  tamen  praedictae  recu- 
perationi  aclualiter  cum  eoruni  personis, 
nonperpraesentiam  tantum,  incubueriiit 
et  recuperaverinl  (aliis  personis  sive  do- 
minis locorum,  quocumque  titulo  nuncu- 
patis,  sive  cardiaales  S.  R.  E.  et  pracdi- 
ctoruin  locorum  oflìciales,  et  aliac  quae- 
cumque  personae  privatae,  sive  ecclesia- 
sticac  sive  saeculares  sinlvel  prò  tempore 
luerint,   penitus   exclusis);   alias   autem 


ROMANUM  An.  C.  lS4b 

tres  quartas  remanentes,  fuisse  et  esse, 
ac  reslitui  et  reinanere  debere  ipsoriun 
doiiiinorum ,  ut  prius  fuerant.  Et  prò 
pleniori  tirmamento,  de  novo  talibus  per- 
sonis tantummodo,  et  forma  quilius  supra 
et  non  aliler,  quartam  illam  prò  modo 
et  rata  bonorum  recuperatorum,  a  die 
dictae  praeinsertae  gratiae  naufragium 
passoruiii  sive  alleviatorum ,  vel  alitcr 
integre  ad  lilus  peivenloruin  et  in  futu- 
rum  perveniendorum ,  alleviandorum  et 
naufragium  paliendorum,  quoquo  modo 
donanius,  ac  capicndi  facultatem  conce- 
dimus. 

§  5.  Alias  vero  personas  uiodo  et  forma  oofiipaior»! 
pracmissis  non  vocatas,  (juacumquc  di- i,ei. 
gnitate ,  eliam  cardinalatus  lionore  et 
dignilate  fulgentes,  et  ecclesiastica  digni- 
late  insignitas,  (piorumcumque  locorum 
vel  terrarum ,  mediate  vel  immediato 
S.  R.  E.  subieclorum,  fures,  raptores,  la- 
trones  et  rebelles  sacrosanctae  Romanac 
Ecclesiae  esse  censemus,  ac  poenis  ci 
censuris,  iiixta  sericm  et  Icnorem  prae- 
insertae gratiae  aliarum  litcìarum  puniri 
mandamus,  decernentes  irritum  et  inane 
quidquid  in  contiariuin  altentari  contigerit 
in  fuluruin. 

'  §  6.  Volumus  etiam  quod  praesenti  no-  ciaufui.e  inae- 
Siro  motui  proprio  |)er  quamcumque  no- 
sli'am  signaturam,  eliam  molu  proprio 
emanatam  et  in  futurum  emanandam, 
etiam  si  de  eorum  clausulis  derogaloriis 
menilo  fìat,  nisi  illius  expressa  menilo  de 
verbo  ad  verbum  habeatur,  nullatenus 
derogatum  censeatur. 

§  7.  Praecipienles  clericis  Camerae  Apo-  Eiecuioram 
stolicae,  gubernalori,  auditoribus  sacri Pa-  '''"'■"'°- 
latii,  senatori  Urbis,  Cameraeque  nostrae 
auditori,  ac  quibuscumque  ofTicialibus  el 
iudicibus,  quavis  anctoritate  fungentibus, 
(jualenus  in  praeinissis,  dominis  et  pa- 
tronis  seu  nautis  navium  et  barcarum, 
sic  naufragio  oppressarum,  adversus  quas- 
cumque   personas,  etiam  ccclesiasticas, 


gatorui.J 


An.  C.  15'(S  PAULUS 

aliterqiinmni  praefertur  se  gerentes,  as=i- 
slanl,  fi  poenis  (liclisafTìcian),  nini  invo- 
catione  bracliii  saeculaiis,  rpiatenus  opus 
fueril. 

§  8.  Consfilutionilnis  et  ordinationibu? 
ciausuiadcin- aposlolicis,  neciion  privilogiis  et  indultis 
ipsornm  loconim,  slatnlis  et  consuetiidi- 
nibus,  quas  tamquam  corruptelas  etabusus 
indicamiis ,  indiiltis^que  qiiibusrumqin' 
pcrsonis  specialilcr  conccssis  quibuscuni- 
que,  aliisque  in  contrarium  facientibus 
non  obstanlibus,  omnium  praemissorum 
tenore?  et  formas  prò  expressis  babonfes. 
Fiat  utpelitur.  A. 

§  9.  Et  quod  praesentis  molus  proprii 
Sola  signa- sola  signainra  sufTiciat,  et  ipsiiis  simplex 
exbibitio  et  allegatio  sufliciat,  ac  si  esset 
in  corpore  iuris  et  aliarum  iiiris  canonici 
conslituliomim  clausa,  attento  quod  in 
favorem  Ripae  et  illius  mercatorum  i. 

Datum  Romae  apud  Sancfum  Marcuin, 
idibus  martii,  anno  nostri  pontificatus  xv. 

Visa.  lulius,  Cameiae  Apostolicae  deca- 
nus  et  Riparum  praesidens. 


ura  sulTicil. 


LVI. 


Familinres  et  servilores  praelatorum  Ro- 
rtKtnae  Ciiriae,  salarium  et  siipendium 
prò  biennio  tantum  et  infra  annum  a 
die  obitiis  illorum  petere  possint. 

Faulus  Papa  III,  mota  proprio,  etc. 

Cum,  sicut  nobis  nuper  innotuit,  saepius 
Cmsae  conàii-  contiugat  Ut,  dccedeutibus  cardinabbus 
iiiiLonis.  g(.  Yenerabilibus  fratribus  nostris  patriar- 
cbis,  arcbiepiscopis  etepiscopis  ac  dilectis 
filiis  referendariis  nostris,  necnon  causa- 
rum  Palatii  Apostobci  audiloribus  et  cleri- 
cis  Camerac  Apostolicae  praesidentibus  ac 
literarum  apostolicarum  de  malori  praesi- 
dentia  abbreviatoribus,  qui  ut  plurimum 
notabilem  lamiliarium  et  servitoruui  nume- 
rum  tenere  consuevcrunt.familiares  etscr- 


1  Cherub.  addit  Fiat.  A.  (r.  t.). 
Bull.  Rom.   Voi.  VI. 


48 


TU  T-p.  .^77       An.  C.  IM'ib 

vitores  praefati,  centra  eorum  patronosiam 
dcrimclos  insurgentes,  salaria  et  stipendia 
eorum  familiaritatis  et  servitutis  prò  toto 
tempore,  quo  eorum  familiares  extiterinl 
seu  illis  inserviverint,  etiam  quod  de  eis 
sibi  satisfactum  sit,  etiam  longo  tempore 
post  obituin  ipsorum  patriarcbarum,  ar- 
ebiepiscoporum,  cpiscoporum,  referenda- 
riorum,  .ludilnnim,  clericorum,  yiraesi- 
dentium  et  abbieviatorum,  pctant  eteffla- 
gitent,  ac  quandoque  eorum  baeredes, 
qui  ut  plurimum  de  bis  non  sunt  infor- 
mati, super  salariis  et  stipendiis  buius- 
modi,  etiam  iudicialiter,inipetant  et  mole- 
stent,  in  ipsorum  bacredum  perturbatio- 
nem  et  non  modicum  detrimentum. 

§  1.  Nos,  attendentes  patriarcbas,  ar- samiio  (rf«  jm 
chiepiscopos,  episcopos,  referendarios, '" '""'"'"''' 
auditores,  clericos,  praesidentes  et  abbre- 
viatores  praefatos,  utpote  aliis  maioribus 
negotiis  distractos,  ut  plurimum  rationes 
et  computa  salariorum  et  stipendiorum 
lamiliarium  et  servitorum  suorum  in 
scriptis  non  redigere ,  et  propterea  eos 
non  facile,  sed  difficile  eorum  baeredes 
de  solutione  salariorum  et  stipendiorum 
huiusmodi  fldem  facere  posse;  et  insuper 
verisimile  non  esse  ut  qui  prò  mensuali 
salario  et  stipendio  aliis  inserviunf,  exac- 
tionem  eorum  salariorum  et  stipendiorum 
ultra  integrum  annum  differant  ;  volentes 
fraudibus,  quae  in  praemissis  fieri  possent, 
occurrere,  motu  proprio  eie.  statuimus  et 
ordinamus  quod  de  celerò  nemo,  cuius- 
cumque  status,  gradus,  ordinis  vel  con- 
ditionis  existat,  ab  haeredibus  cardinalis 
alicuius,  patriarchae,  arcbiepiscopi,  epi- 
scopi ,  referendarii  ,  auditoris  ,  clerici , 
praesidentis  vel  abbreviatoris  defuncti , 
cuius  familiaris  extiterit,  seu  cui  inservi- 
verit,  salarium  seu  sfipendium  familiari- 
tatis seu  servitutis  suae  plasquam  prò 
integro  biennio,  post  annum  a  die  obitus 
eius  patroni,  petere  aut  exigere,  seu  de- 
super baeredes  praefatos  quovis  modo, 


An.  C.  lò'io      -''"/N  BruMiiUM 

ili  iudicio  vel  pxfra,  inipelere  vel  mole- 
stare possit. 

§  2.  Dislriclius  inhibenles  modernis  ci 
Cmiiia  quara  pi'Q   teinpofe    existeiitibus   almae   Urbis 
"iibernatori  et  Curiae    caiisaruni    diclae 


iiirtÌL'aii  niii:i(n6 
posso  dect'irul 


Camerae  auditori ,  ac  nostro  in  eadeni 
Urbe  et  eius  districtu  in  spirilualibiis  vi- 
cario generali ,  necnon  senatori  ac  qui- 
bnsvis  aliis,  tam  diclae  Urbis  qiiam  qua- 
nimcumque  aliarum  civitatum,  lerrarum 
et  locornni,  indicibus  et  olTicialibiis,  ne 
i'amiliares  et  servitores  praefatos  super 
exactione  salariorum  et  stipendiorum  hu- 
insmodi  biennii,  post  annnm  a  die  obitiis 
ipsius  del'uncti  lapsnin,  audire,  aut  ad 
eorum  instanliam  contra  haeredes  prae- 
fatos quovis  modo  procedere  ant  ins  di- 
cere praesnmant.  Ac  decernenles  ex  nane 
irrilum  et  inane,  si  secus  super  bis  a 
quoqnam,quavis  ancloritate,  scientcr  vel 
ignoranter,  conligcril  attentare 

§  3.  Non  obstantibus   constitutionibus 

Quibuscunit|ue  et   ordinationibus  apostolicis,    ac  Urbis, 

non    obsianii-  civitatuiii ,  terrarum   et   locorum   liiiius- 

modi ,  etiani  iuramento   etc. ,  statutis  et 

consuefudinibus,  ceterisqueconlrariis  qiii- 

buscumque. 

Placet,  motu  proprio.  A. 

Lectum  et  publicatnm  fuit  statuì um  et 
oidinatio  Roinae  in  Cancellaria  Aposto- 
lica, anno  Incarnalionis  dominicae  mille- 
simo quingentesimo  ([uadragesimoquinlo, 
die  vero  Marlis,  vigesimaprima  mensis 
aprilis,  ponlilìcatus  praelibati  sanctissimi 
domini  nostri  Papae  anno  \i. 

Pub.  die  il  iiprilis  1545,  ponlil'.  iiiinoxi. 


LVII. 

Quod  donationes  spoliorum  factae  inler 
i'ivos  per  pracìalos  Hispaniac  non  vu- 
lea.nl,  nisi  donalores  pei'  vi(jinti  dics 
supervixerint  ^. 

Paulus  Papa  III,  ad  futurara  rei  memoTiam. 

Cura  pastoralis  officii   admonemur  ut 
Prooemium.    abusibus  ct  fraudibus  illis,  praeserlim  per 
1  Ex  Rcgosl.  in  Archi  V.  Vatic. 


ROMANUM  An.  C.   IK45 

qiios  Camera  Apostolica,  cuius  ima  de- 
l'endere  tenemur,  defraudatur  et  laeditur, 
opportunis  remediis  obviemur. 

^  1.  Cuin  ilaque,  sicut  ad  auditum  no-  Pi..oMi,pr,ie- 
siiiim  pervenit,  saepe  contingat  ut  ar- „is  ,p„ii^  ,j 
c'.iiepiscoiii  et  episcopi  ac  alii  praelati  in  '^"'"''■"»  Apo- 

i  l  l  L  1  Stilili-. ;ni    peill- 

rc^nis  llispaniarum  constituti,aegriludine  "''i'''  'l's'-i'- 
l'I  in  extremis  laborantes,  scientes  se  de 
bonis  per  eos  ex  fructibus ,  rcdditibus  et 
proventibus  ecclesiarum  ct  monasterio- 
rum,  quibus  praesunt,  ac  aliorum  bene- 
ruiorum  ecclesiasticorum,quac  obtinenl, 
aut  illoruin  inluilu  acquisitis,  testari  aut 
alias  per  viam  uUimae  voluntatis  dispo- 
n(U"e  non  posse,  ut,  quod  legitime  facere 
non  valent,per  indirectas  et  fraudolentas 
vias  elTiciant,  omnia  res  et  bona  per  eos 
ex  fructibus  acquisita  liuiusmodi ,  quae 
ul  [durinium  ,  pnipler  opulentiam  eccle- 
siarum, monasteriorum  et  beneficioruiii 
pracdictorum,  maximi  valoris  et  momenti 
existunt,  per  viam  simulatae  inter  vivos 
donationis ,  inter  diversas  personas  ct  in 
diversos  usus  distribuant  seu  potius  dis- 
iraliant,  in  dictae  Camerae  Apostolicae, 
ad  quam  bona  ipsa,  tamquam  ipsorum 
piaelalorum  spolia,  pervenire  deberent, 
maximum  damnum  et  praeiudicium. 

§  2.  Nos,  bis  fraudibus  opportunum  re-  r;un.ie  sim 
medium  adliibere-volentes,  mot u  proprio  n",!™"/'  .^"'j 
et  ex  certa  nostra  scientia  volumus  et  au-  ''"""'i»'    p" 

vigilili  liìtS   5U- 

rloritatc  apostolica  per  praesentes  statuì-  peiviuiìm. 
iiius  ci,  ordinamus  quod  donationes  per 
arcliie[>iscopos,  episcopos  et  piidalospra;- 
diclos  in  iniirmitale  constilutos,  de  bonis 
buiusmodi  de  celerò  faciendae,  nisi  posi 
donationes  ipsas  UH,  qui  eas  fecerinl,  per 
viginti  dies  supervixerint,  nullius  sint  ro- 
boiis  vel  iiiomenli,et  pio  penitus  inl'ectis 
liabeantur,  et  ex  eis  illis,  in  quorum  fa- 
vorem  factae  extiterint,  nullum  ius  s(  ii 
lilidus  vel  commodum  acquiralur,  sed 
onini  illarumcommodo  et  effectu  careanl. 

§  3.  Decernenles  sic  in  praemissis  per  D.rrciumini- 
quoscumque  iudices  et  commissarios,qua-  '""'■ 


An.  C.  Ib4a  PAIILLS 

cumque  auctorìtale  fungenles,  sublata  eis 
et  eoruni  cuilibet  quavis  aliter  iudicaiidi 
et  interpretandi  l'acuitale,  iudicari  et  de- 
finiri  debere  ;  irritum  quoque  et  inane  si 
secus  super  bis  a  quoquam,  quavis  a\i- 
ctoritate,  scienler  vel  ignoranter,  contigc- 
rit  altentari. 
§  4.  Ac  mandantes  dilectis  fdiis  Curiae 

Ewcuio.esim- causarum  Camerae   Aposlolicae  generali 

IU9  cnncliluuo-  .         .  ... 

ni!  assigii  ,ii.  auditori ,  et  in  diclis  regnis  moderno  ac 
prò  tempore  existenti  Apostolicae  Sedis 
nuncio,  quatenus  ipsi  vel  eorum  alter, 
per  se  vel  alium  seu  alios,  ubi,  quando 
ef  quolies  opus  fuerit,  praesenles  solem- 
niler  publicanles,  illas  inviolabiliter  oli- 
servari  ac  suum  effectuin  sorliri  faciaiil , 
non  permittentes  aliquid  conlra  earnni 
tenorem  per  quoscumque  quomodoli])et 
attentar] ,  conlradictores  quoslibel  et  re- 
belles ,  cuiuscumque  status ,  gradiis  vel 
conditionis  fuerinl,  eliainsi  episcopali,  ar- 
chiepiscopali, patriarchali  vel  alia  maiori 
dignilale  praefulserint,  per  censuras  et 
poenas  ecclesiasticas  alia(iue  opportuna 
iuris  reraedia,  appellatione  postposila, 
compcscendo ,  ipsasque  censuras  et  poe- 
nas, legitimis  super  bis' habendis  servalis 
processibus,  etiani  iteralis  vicibus  aaara- 
vando,  ac  intcrdictum  ecclesiasticum  ap- 
ponendo, invocato  etiain  ad  hoc,  si  opus 
fuerit,  auxilio  bracini  saecularis. 
§  5.  Non  obslantibus  praemissis  ac  con- 

Derog.iiocon-  slitutionibus  et  ordiuatlonibus  apostolicis, 

liMriornni.  .  ^ 

necnon  privdegiis,  indnitis  et  literis  apo- 
stolicis quibusvis,  sub  (juibuscumque  le- 
noribus  et  formis,  ac  cum  quibusvis  clau- 
sulis  et  decretis  concessis,  coniirmatis  et 
innovali?,  conlrariis  quibusciunque;  ani 
si  aliquibus,  conununiter  aut  divisim,  ab 
eadem  sit  Sede  indultum  quod  interdici, 
suspendi  vel  exconimunicari  non  possint 
per  literas  apostolicas  non  facientes  ple- 
nam  et  expressam  ac  de  verbo  ad  verbum 
de  indulto  Iniiiisuiodi  mentioneni. 

Datuin    in  nostra  civilate  Perusii,  sul» 


IH  PP-  370       Ali.  C.  IS'lS 

annulo  Piscaloris ,  die  decimanona  se- 
plembris,  anno  millesimo  quingentesimo 
quadragesimoquinto,  pontilìcatus  nostri 
anno  xi. 

Pat.  die  19  sept.  1545,  pontif.  anno  xi. 


LVIII. 

Prohibilio  immutaiìdi,  alterandi  vel  in- 
novandi  stylum  Camerae  Aposlolicae 
vel  Canrellariae  in  e.rpedittonibu$,cum 
poenarum  assignniione  i. 

PaulQs  Papa  III,  mota  proprio,  etc. 

§  1.   tlum  gravissimae  querelae  nobis  Narrai  aM,s„s 
nuper  super  eo  allatae  fuerint  quod,  licct  '"  "p"'''''"'"!'- 

.  '  1  '  malefaciis      in 

ab  mmiemorabili  tempore  citra  in  expe-Cinceiiaiia  v, i 

j-,*        -1  ,..  ,    ,.  Camera    inust. 

ditionihus  liteiarnm  aposloliearum,  quae  «oiios. 
per  Cancellariam  Apostolieam  luint,  quon- 
dam forma  rigorem  continens,  ac  certus 
stylus  iure  communi  innilens,  longe  di- 
versus ab  eis,  qui  in  cxpedilionibus  lile- 
rariuu  apostolicarum  earumdeui  per  Ca- 
inerani  Apostolieam,  latiorem  lacultalem 
circa    id  babentem,  servantur,  teneri  et 
servar!  consueverint;  nihilominus,  a  non- 
nullis  mensibus  citra,  dilecti  fdii  dictarum 
liteiarum   abbreviatores   maioris   praesi- 
dentiae,  ab  eorum  praedecessoribus  ipsa- 
rum  literarum  abbrevialoribus,  viris  do- 
ctissimis,  et  in   exercitio  expediendaruni 
literarum  iuiiie-modi  jieritissimis,  qui  sty- 
lum   et  forniam  Imiusmodi,  cum  .summa 
diligentia   et   rigore   ac  maxima   eonun 
laude,  inconcusse  ob.servarunt ,  declinan- 
Ics,  ac  ipsos  stylum  et  l'ormam  transgre- 
dientes,  diver.sas  literas  aposlolicas,  quae, 
secundum  stylum  Cancellariae  huiusraodi, 
per  eos  expediri  non  poterant,  sed  per 
diclam Cameram  expediri  debebant,  qiiam- 
]duribus  ofTicialibus  ex  expeditionibus  per 
dictam  Camei'am  fieri    solitis  taxam  vel 
emolumentum    capienlibus ,    qui   eorum 
1  Ex  Re^'.'il.  In  Aicliiv.  Vulic, 


An.  C.  4545      380 

iurilms  et  emolii mentis  defraudati  sunt 
et  deiVaudantur,  daninum  et  praeiudicium 
faciendo,  propria  aucloritate  expedire  ausi 
sunt  et  audent  ;  ac  similes  et  alias  stylo 
et  formae  iiuiusmodi  repugnantes  literas, 
quae  per  dictam  Cameram  dumtaxat  ex- 
pediri  consueverunt  ,  instar  ipsius  Ca- 
merae  in  posterum  expedire  et  facere 
velie  nituntur  et  iactant;  et,  inter  celerà, 
gralias  expectativas  in  pruna  illarum  ex- 
peditione,  accommendarum  cessiones  in 
manibus  nostris  prò  tempore  factas,  et 
collationes  heneficiorum  ecclesiasticorum 
iurispalronalus  apud  Sedem  Apostolicam 
vacantium  in  forma  gratiosa  faciendas , 
necnon  reservationes  frucluuni  et  recTos- 
sus  et  accessus ,  etiam  si  literae  aposto- 
licae  super  resignationibus  vel  cessioni- 
bus,  ex  quarum  causa  fructus  et  regres- 
sus  ac  accessus  ipsi  reservantur,  confe- 
ctae  non  fuerint,  ac  coadiulorum  de- 
putationes  cum  futura  successione ,  et 
crealiones  in  canonicum  ac  expressiones 
frucluum,  iuxta  tasam  in  libris  dictae  Ca- 
merae  annotatam.  Quod  si  fieri  conlige- 
rit,  praeter  confusiones  ac  dissensiones  et 
scandala,  quae  inde  maxima  orirentur,  in 
perpelunni  damnum  et  praeiudicium  e- 
tiam  nostrum  et  Sedis  Apostolicae,  ac  di- 
ctorum  officialium  et  illorum  officioruni 
omnimodam  fere  destilutionem  cederei. 
§  2.  Nos  igitur,  scientes  nec  aequuni 
R«i  iiuiusmo.ii  nec  expediens  esse  ut  aliquid  in  prae- 
.iiitiuseiJi'iii- """**'*  P^''  dictos  abijreviatores  innovetur, 
maiibus  poenii  gj  g^,    „y,,g  ccrtaui  ct  autiquaui  forrnam 

semper  liabuerunt,  in  aliorum  praesertim 
praeiudicium  immutanda  non  esse  ;  ac 
propterea  damno  et  praeiudicio  huius- 
niodi,  ac  litibus  et  expensis ,  quae  inde 
facile  oriri  possent,  occurrere,  ipsasque 
liles  recidere  ,  aliasque  in  praemissis , 
prout  ad  nostrum  speclAt  officium ,  pro- 
videri  volentes ,  motu  proprio  et  ex  certa 
nostra  scientia  volumus  et  apostolica  au- 
cloritate deceruimus  quod  praedicli  ab- 


BULLARIUM  ROMANUM  An.  C.  1545 

breviatores  aliquas  literas  apostolicas  in 
superius  expressis  et  aliis  quibuscumque 
casibus,  in  quibus,  iuxta  Cancellariae  sty- 
lum  huiusmodi,  literae  ipsae  per  eos  ex- 
pediri  non  consueverunt ,  nullatenus  ex- 
pedire, aut  stylum  praedictum  alias  quo- 
modolibet  ampliare,  extendere  vel  innnu- 
tare  possint  aut  valeant  ;  sed  stylum  ipsum 
inviolabiliter  observare  debeant,  et  con- 
trafacicntibusconsentientesvelvotumprae- 
stantessententiaexcommunicationis,  a  qua, 
non  nisi  a  Romano  Pontifice,  prielerquam 
in  morlis  arliculo,  absolvi  possint,  eo  ipso 
incurranl  ;  et  literas  per  eos  centra  pr»- 
sentium  tenores  expeditas  et  quae  expe- 
diri  contigerit,  nullius  roboris  vel  mo- 
menti, ncque  alieni  suffragari  debere,  at- 
que  penes  quoscumque  Romanos  ofli- 
ciales  et  quoscumque  alios,  apud  quos 
repertae  fuerint,  arrestar!,  et  ad  datarium 
nostrum,  qui  earum  plumbum  scindere 
et  amovere  teneatur,  deferri  possint  et 
debeant  ;  et  nibilominus  dicti  abbreviato- 
res,  in  eventum  expeditionis  huiusmodi, 
ad  refectionem  omnium  damnorum  et  in- 
teresse, tam  partibus,  ad  quarum  instan- 
tiam  seu  prò  quibus  literae  ipsae  expe- 
ditae  fuerint,  quam  officialibus,  taxam  et 
emolumentum  capientibus  praedictis,  om- 
nino  teneantur,  et  ad  id  manu  regia,  per 
quoscumque  dictae  Curiae  iudices,  cogi  et 
compelli  possint. 

§  3.  Non  obstantibus  praemissis  ac  con-  Derogano  ccu- 
slilulionibus  et  ordinalionibus  apostolicis,  ""■■'"»"'■ 
necnon  sub  viginti  odo  septembris  et  al- 
tera decimaseptima  octobris  diebus,  pon- 
tificatus  nostri  anno  xi,  in  Cancellarla 
praedicla  pnblicatis,  ac  aliis  dictae  Can- 
cellariae regulis  a  nobis  forsan  in  cou- 
trarium  editis,  quas,  earum  tenores  pra?- 
sentibus  prò  suffìcienter  expressis  haben- 
tes,  harum  serie  revocamus,  ceterisque 
contrariis  quibuscumque. 

§  -4.  A'oluiinis  autem  praesentes  in  di-  PuìiI'c.  huius 
età  Cancellaria,,  ut  moris  est,  publicari  et  ^""«'i'""^"'^. 


An.  e.  lb/(5  PAULUS 

in  illius  quinterno  inter  alias  extravagan- 
tes,  ad  perpetuani  rei  memoriam,  describi 
ac  perpetuo  et  inviolabiliter  observari. 


LIX. 

Contra  fratres  Conventuales  extra  Ordi- 
nem,  absque  Sedis  Apostolicae  licentia, 
vacjantcs  procedcndi  facnUas  praelatis 
eorum  tvibvHur  i. 

Paulus  episcopus  servus  servornm  Dei ,  dilectis 
flliis  modernis  magistro  generali  et  provin- 
cialibus  Ordinis  fratrum  Minorum  S.  Francisci, 
Conventualium  nuncupatoram ,  salutem  et 
apostolicam  benediclionem. 

Meditatio  cordis  nostri  assidua  hoc,  in- 
EiorJiiim  (er  celerà,  concernit  specialiter  ut  per- 
sonae  religiosae,  quae  ceteris  niodestiac  et 
sanclilatis  exeniplo  esse  debenl,  a  reclilu- 
dinis  liamite  devianles,  in  semitis  iusti- 
tiae  et  verilatis  diriganlur,  et  ad  debilani 
vivendi  normani  reducanlur. 

§  1.  Cum  itaque,  sicnt  accepimus,  coin- 
Sc;.iidaiA  deri-  plurcs   Ordiuis  vestri  fratrum   Minorum 

viiiilia  ex  dita-  ^^  .  .      ,    „ 

faiione  fniiium  bancti  Francisci,  Convontualiuin  nuncnpa- 
Je,iiìius"\vi'io-  loi'niii)  professores  ad  velila  prosiliant,  e! 
""'  excessibus  se  immergere,  eaquc  detestalji- 

liter  committere  non  contremiscanl,  quo- 
rum nonnulli  ad  praedicalionem  apostoli- 
cam, etiam  prò  niinisterio  praedicandi  in- 
dulgentias  cruciatae  contra  inlideles  in 
subsidium  Terrae  Sanctae,  electi,  alii  vero 
ad  quaerendum  subsidia  prò  l'abi'ica  ba- 
silicae  Principis  Aposlolornm  de  Urbe  con- 
slilnli,  ac  complures  ad  alicuius  ex  vene- 
rabilibus  IVatribus  noslris  S.  R.  E.  car- 
(iinaiibus  seu  principis  vel  altcrius  domini 
temporalis  sive  etiam  unius  patriarchao, 
archiepiscopi ,  episcopi  vel  altcrius  infe- 
rioris  praelati  faniiliaritatem  recepii  et  ad- 
missi,  quarum  praetextu,  lamquam  Reli- 

1  Ex  coiiliiiuat.  Aiinal.  Onl.  INtirior.,  tom.  xvni, 
pag.  'i30. 


IH  pp.  381       An.  C.  11)47 

gionis  laxalis  habenis ,  ab  obedicntia  et 
iurisdictione  suorum  praelatorum  et  dicti 
Ordinis  superiorum  se  exemptos  fore,  el 
ila  ab  Ulis,  si  quae  commiscrinl,  minime 
puniri  posse  praetendunl,  in  animaium 
suaruni  pcrniciem  et  Religionis  oppro- 
brium,  perniciosumque  exemplum  et  scan- 
dalum  plurimorum. 

§  2.  Nos,  qui  (ut,  excussis  bis  quae  re-     siiperioribiis 

,.    '.  ,       .  !•      1    1  •■  ir  ■   regulariliiis     In 

ligiosorum  buuismotli  debitam  olluscani  ,„,  procedendi 
decenliam,  salulares  fruclus  et  exempla-  J^^!|^""^"-*"'  '"- 
rcs  mores  superinducantur)  providere , 
prout  nostro  pastorali  incundiit  oflicio, 
cxoplamus,  veslris  in  hac  parte  supplica- 
lionibus  inclinali,  motu  proprio  et  ex  certa 
scientia  ac  de  apostolicae  potestatis  pleni- 
tudine, vobis  ut  omnes  et  singulos  prae- 
diclae  conditionis  el  qualilatis  fratres  ve- 
stri Ordinis  buiusmodi  in  domibus  seu 
convenlibus  permanentes  et  in  communi 
viventes,  seu  extra  domos  et  convenfus 
buiusmodi ,  absque  nostra  el  Sedis  Apo- 
stolicae Hcentia,  vaganlcs,  qui  nefaria  com- 
mittere non  verentur,  cuiuscunique  digni- 
tatis,  status,  gradus  et  conditionis  fuerinl, 
quomodolibet  culpabiles  ci  qualitcrcum- 
que  privilegialos  ac  exemptos,  auctoritale 
nostra  visitare,  el  contra  illos,  etiam  per 
viam  inquisitionis  vel  investigalionis,  vel 
alias  ex  officio,  aulper  viam  appellalionis, 
procedere,  eosque  debila  animadversioue 
punire,  et  ad  observationem  regularinm 
institulorum  ac  vestrarum  constitutionum 
in  viridi  observanlia  existentium  per  cen- 
suras  el  poenas  ecclesiasticas,nccnon  pri- 
vationis  ab  ofliciis  ab  eis  prò  tempore  ob- 
lentis,  cogere  el  compellere,  ac  in  prac- 
rnissis,  nostra  el  diclae  Sedis  auctoritale, 
procedere  et  iudicai'c,  ac  omnia  alia  et 
singnla  necessai'ia  seu  quomodolibet  de- 
super opportuna  facere  el  exequi;  necnon 
conlradiclores  quoslibet  clrebelles,  cuius- 
cumque  dignilalis,  status,  gradus,  ordinis 
vel  conditionis  fuerinl ,  per  easdem  sen- 
tentias ,  censuras  et  poen;is ,  sublalo  ap- 


olistaiUibii''' 


An.  C.  iìi'il       382  BI'LLARIUM  ROMANUM 

pcllationis  seu  alteriiis  diffugii  obstaculo, 
appellationc  remota,  compcscendo,  et,  si 
opus  luerit ,  auxilium  brachi!   saecularis 
invocare  libere  et  licite  valeatis,  plenam, 
liberam  et  omnimodam  facultatem,  licen- 
tiam  et  potestatem,  aiictoritale  praedicla, 
tenore  praesentium  concedimus. 
§  3.  Non  obstantibus  praemissis  ac  con- 
Ouibuscnm,,„e  stitiitiouibiis  ct  ordinationibus  aposiolicis 
facieniiiius  non  Hccnon  quibuscumque  privilegiis,  indilli is 
et  literis  apostolicis  dictis  fratribiis,  lam 
sub  plumbo  quam  sub  annulo  Piscatoris 
aut  otiam  per  Poenitenliariam  nostrani, 
seu  alias  quomodolibet  hactenus  in  con- 
trarium,  por  quoscumque  Romanos  Pon- 
tifìces  praedecessores  nostros,  aut  etiani 
per  nos,  ut  praefertur,  sub  quibuscumque 
lenoribus  et  forniis  ac  eliam  sub  irritai i- 
vis,  annullalivis,  exccptivis,  praeservalivis, 
reslilulivis,  declaralivis ac,  derogaloriarum 
deiogatoriis,  aliisquc  cilìcacioribus  et  iii- 
solitis  clausulis,  conccssis,  ac  saepius  iii- 
novatis  et  confinnatis  ,   quibus  omnibu, 
etiam    si,  prò  illorum  sufficienti  deroga- 
tione ,   de  illis  eorumque  lotis  lenoribus 
specialis,  specifica  et  individua  ac  de  verbo 
ad  verbum,  non  aulem  per  clausulas  gr- 
nerales   idem    imporlanles ,    menlio   seu 
quaevis  alia  expressio  habenda,  aut  aliqii.i 
alia  exquisita  forma  ad  hoc  servanda  io- 
ret,  lenores  liuiilsiuodi,  ac  si  de  verbo  ad 
verbum,  nihil  penitusomisso,  ct  forma  in 
illis  tradita  observata,  inserti  forent,  prae- 
senlibus  prò  sufficienter  expressis  Iiaben- 
les,  illis  alias  in  suo  robore  permansuris, 
liac  vice  dumtaxat  specialiter  et  expresse 
derogamus,  ac  nemini  adversus  praemissa 
suffragari  posse  vohunus,  ceterisquc  co;i- 
Irariis  quibuscumque. 
§  4.  Volumus  aulem  quod  praesentium 


An.  C.  lS'i8 


adhibeatur,  quae  eisdem  praesentibus  ad- 
biberetur,  si  forent  exhibitae  vel  ostensoe. 
Datum  Romae  apud  Sanctum  Marcum, 
sub  annulo  Piscatoris,  die  vn  ian.  mdxlyii, 
pontificatus  nostri  anno  xni. 
Dm.  die  7  iaiuinrii  1547,poiilif.  anno  xni, 


EtorJiiini. 


Tiansi.mpiis  irausumptis,  cliam  impressis,  manu  ali- 

ilallila  IfJes.  ... 

cums  notaru  pubhci  subscriplis,  et  sigillo 
alicuius  personae  in  dignitate  ecclesiastica 
constitutae  rnunitis,  eadeni  i)rorsus  fides 


LX. 

Personae  ecclesiasiicae  testandi  Ucentiam 
a  Sede  Apostolica  non  habentes,  deci- 
mani  tantiinimodo  partem  locis  piis  re- 
Unquere  ct  donare  possint  ^. 

Paulus  episcopus  servns  servorum  Dei, 
ad  perpetuam  rei  memoriam. 

Romanus  Pontifex,  qui  ex  assueta  Sedis 
Apostolicae  beuignitale,  in  favorem  eccle- 
siarum ,  bospilaiium  ct  aliorum  piorum 
locorum,  diversa  privilegia  concedere  con- 
suevit ,  si  processu  lemporis  lendunt  in 
abusum,  Illa  moderar!  ac  desuper  oppor- 
tune j)rovidere  sole! ,  prout,  rerum  et 
temporum  qualitale  pensata,  conspicii  in 
Domino  salubriler  expedire. 

§  1.  Sane,  non  absque  animi  molestia, 
accepimus  quod   nonnulli  archiepiscoui   ?""',•  "'""''' 

.  ,  ^  II'  fiiCiill:ilcni    non 

episcopi  et  praelati  aliaeque  personae  l'^'iiemes,  insu- 
ecclesiaslicae,  tain  saeculares  quam  diver-  des  quaedam 
sorum  Ordinum  et  mililiaruin  regulares,  e"''..!",;,, ■•;;;;! 
non   babenles  de  eorum   rebus  ac  bonis  '"'"'  cnnsequi 

luiiii^nnHii    bo- 

leslandi  el  dispoiiondi  laciillatem,  eccle- na:  «i  i"super 

i  -,    1*  ,1-  -1  ..  muila  lesala  fa- 

sias,  nospitalia  et  alia  pia  loca,  quibus  a  cieham'in  fa- 
dieta  Sede  Apostolica  capicndi  res  et  bona  'r"!I'an.",'!',!a 
ex  testamento  vel  alia  disposilione  ilio-  '^''•'<^"'"<'  »"" 
rum,   qui  alias  de  rebus  et  bonis  eorum 


elai 


1   qai- 


(lisponore  non  possent,  facultas  est  con- 
cessa, haeredes  instituunt ,  et  in  testamenlis 
sive  eorum  dispositionibus  plura  legata 
seu  ordinaliones  in  favorem  diversarum 
personarum  ac  alios  usus,  in  quos  bona 
et  res  liuiusmodi  transmitlere  non  possent, 

1   De  spoliis  vide  constitutioncm   xxxviii    liii- 
iiisre  Ponlilìcis,  pag.  317  luiiiis  loini. 


An.  C.  mS  PATU.rs 

faciunt,  liospitaliaquo,  ecclesiae  et  loca 
pia  hiiiiismodi,  sive  coruiu  recfores,  fidem 
lestantiuiu  seu  disponenlium  insequentes, 
legata  ipsa ,  et  in  testamentis  seu  aliis, 
etiam  inter  vivos,  disposilionibiis  ordinata 
adimplenl,  ex  quo  Camera  Apostolica 
circa  res  el  bona,  s[)olia  niinciipala,  per 
obitum  archiepiseoporum,  episcoporum, 
praelafonini  el  aliaiiim  personariim  ec- 
clcsiasticarum  buiusmodi,  absque  testandi 
et  disponendi  facultate  decedentium,  re- 
manenlia,  in  suis  iuribus  delrimentum 
patitur  et  iactnram. 

§  2.  Et  quia  nostrum  est  in  praemissis 

Hic  ideo  Poh-  tabtcr    providcre    quod    ipsius    Canierae 

pariem  lauium  Hiruim  debita  ratio  liabealiir,  motu  pro- 

sicreiinquipos- pj.jjj   gj^  ^^  ccrla    Hoslra    scìcntia  ac  de 

se    declaral.       * 

apostobcae  potcstatis  plenitudine,  tenore 
praesentium  ,  omnia  et  singula  privilegia, 
facullates,  gratias,  liloras  et  indiilta  qui- 
busvis  ecclesiis,  etiam  inetropolitanis, 
monasteriis,  hospitalibus,  etiam  ab  arcbi- 
bospitali  Sancii  lacobi  in  Augusta  de  Urbe 
dependcntibus ,  seu  causam  habenlibus, 
ac  aliis  piis  locis  ubilibet  constilutis,  per 
quoscumque  Romanos  Pontifices  praede- 
cessores  nostros  ac  nos'ct  Scdem  prae- 
falam,  super  capiendis  seu  acquirendis 
liaereditatibus,  rebus  ac  bonis,  ex  testa- 
mento, donalione  ialer  vivos  vel  aUa  qua- 
cuniquo  dispositione  ,  quorumcuinque 
arcliiepiscoporum,  episcoporum,  piaela- 
forum  et  aliarum  pcrsonarum  ecclesiasti- 
carum,  saecularium  vel  regularium,  ul- 
cunique  etiam,  ut  praefcrtur,  qualifìca- 
larum,  el  quacuinquc  pneeminentia  ac 
dignitate  et  auctoritalc  liilgenlium,  etiam 
si  S.  R.  E.  cardinalcs  fueiint,  de  haere- 
ditafibus,  rebus  et  bonis  buiusmodi  facul- 
lalem  disponendi  non  babentium,  vel  alias 
(piomodolibet  concessa,  etiam  si  usu  re- 
copta  sint,  moderanles,  volumus,  decer- 
nimus  et  declaramus  quod  archiepiscopi, 
episcopi,  praelati  et  personac  buiusmodi, 
de  rebus  ac    bonis  eorum  a  nobis  vel  a 


III  pr.  388      An.  C.  ib'iS 

dieta  Sede  l'acultatem  leslandi  seu  dispo- 
nendi non  babentes,  decimam  pai-lem 
tantum  rerum  et  bonorum  eorumdem, 
mobilium  et  immobilium  et  semoventium, 
ac  pecuniarum  ecclesiis,  monasteriis, 
iiospilalibus  et  piis  locis,  capiendi  et  aqui- 
rciuli  lacullalem  buiusmodi  habentilìus, 
tantum  per  viam  institutionis  haeredum 
seu  donationis  vel  legali,  in  vita  seu  in 
morte,  relinquere,  et  ecclesiae,  monasteria, 
hospitalia  et  pia  loca  buiusmodi  seu  il- 
lorum  rectores  nonnisi  decimam  partem 
buiusmodi  capere  seu  acquirere  possinl; 
et  ad  boc  ecclesiarum  et  hospilalinm  ac 
aliormn  piorum  locoium  buiusmodi  pri- 
vilegia, l'acullales,  concessiones,  gratias, 
literas  et  indulla  quaecumque  reducimus 
ac  moderamur.  Decernentes  sic  eie.  Non  counanorum 
obstantibus   etc. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum, 
sub  annido  Piscatoris,  die  xxvui  mcnsis 
martii  millesimo  qiiingentesimo  qua- 
dragesimo oclavo  ,  ponlificatus  nostri 
anno  xiv. 

Dal.  die  28  marti!  15-Ì8,  pontif.  aiuin  xiv. 


LXI. 


Ciiiisfinim  lam  criminnlbim  quam  mixta- 
riiiii  roijnitionem  proviu.ciarmn  Cam- 
paniae  et  Maritimac  ad  cunidem  recto- 
rem  tanlìiiiìmoiìosprctare,  ab  eoijvcdc- 
rifli  et  di'finlri  dclirrc  dccernit  '. 

Paulus  Papa  III,  ad  perpetaam  rei  memoriam. 

luiuncluin  uobis  desuper  a[)0^tolicac  Eiorditm. 
servilutis  officium,  quo  sumus  unicuique 
in  administranda  iustilia  (l('l)itores  ,  nos 
exciiat  et  indurii  ul  ad  ea,  per  ipiae  ad- 
mioislrationiiustiliae  imiusmodi,  etCamc- 
rae  noslrae  Apostolicae  indemnitati  con- 
sulifur,  nosti'ae  vigilantiac  partes  jiropen- 
sius  impartiamur. 

i  Ex  Regest.  in  Archiv.  Valic. 


An.  C.  IS'iS       28-4 


BULLAWra 


§  1.  *.nm  itaquo ,  «iciif  nuper  arccjii- 
ciusa  iiiiiiis  mvis,  licet.  nos  in  provincia  nostra  Cani- 

fpifmlap      con-  ...  T        •■  i-^      r>      I-. 

siiluiinuis.  paniae,  Manliniae  et  Latu  unum  S.  R.  E. 
cardinalem,  nostrum  et  Apostolicae  Sedis 
legatum  de  latere,  seu  alium  praelaluni 
vel  gubernatoreui,  qui  provinciani  ipsaui 
salubriter  rcgat  et  gubernet,  haberc  con- 
sueverimus,  ac  illius  populos  prospere  di- 
riga!; nihilominiis  causas  ipsius  provincia-, 
praesertini  interesse  dictae  Camerac  lan- 
gentes,  per  parles  ipsas,  earum  causas  im- 
niortalesfiicere  affectantes,  quandoquc  sub 
praelextugravaminis,  quandoque  vero  per 
viam  avocationis,  de  partibus  ad  Romanani 
Curiam  trabi,et  ut  plurimum  corani  prò 
tempore  existenti  (juriae  causarum  dictae 
Camerae  ApostoUcae  generali  auditore, 
seu  eiuslocumtenente,  etiam  tamquam  or- 
dinario, introduci,  et  exinde  dictani  Came- 
ram  et  prò  ea  agentes  gravioribus  labori- 
bus  et  expensis  fatigari ,  ac  causas  ipsas 
in  longum  plus  debito  differre;  et  inter- 
(liim  prò  cadem  Camera  agentes  praefa- 
tos,  laboribuset  expensis  fatigatos,  easdem 
causas  deserere  saepe  contingat,  cum  gravi 
ipsius  Camerae  iactura  et  iustitiae  ne- 
glectu. 
§  2.  Nos ,  quorum  interest  diclae  Ca- 

Decijraiio  {,/p  mcrae  dispendiis,  quantum  cum  Deo  pos- 

qua  ih  rubi  icn\  *■ 

sumus  ,  occurrere  ,  m  praemissis  oppor- 
tune providere  volenles,  motu  proprio  et 
ex  certa  nostra  scienlia  ac  de  apostolicae 
potestatis  plenitudine,  statuimus  et  ordina- 
mus  quod  omnes  ci  singulae  causae,  tam 
criminales  quam  mixtae,  de  celerò ,  per- 
petuis  futuris  temporibus,  infra  limites  di- 
ctae provinciae  prò  tempore  exortae,  in 
eadeni  provincia  per  legatum ,  vice-lega- 
tum  ,  gubernatorem  seu  alios  iudices  et 
oflkiale?  prò  tempore  existentes  audiri, 
cognosci,  decidi  et  terminari  debeant,  nec 
quo\is  praetextu  ad  dictam  Curiam,  con- 
Ira  continentiam  lenorum ,  etiam  vigore 
ordinariae  facultatispraefati  auditoris,seu 
quarumvis  commissionum,  in  eadem  Curia 


ROM.\NltM 

tìuiri,  decidi,  terminari,  trabi  seu  ad  il- 
lam  avocari  vel  in  ea  comniitti  pofsint. 

§  3.  Decernentes  nihilominus  ex  lune 
irrilum  et  inane,  si  secus  superbis  a  quo- 
qnam,  quavis  auctoritate,  scienter  vel  igno- 
ranler,  conligerit  attentari. 

§  A.  Non  obstantibus  quibus\is  aposto- 
iicis  ac  provincialibus  et  synodalibus  con- 
stitutionibus,  ac  Curiae  causarum  Came- 
rae buiusmodi,  etiam  iuramento,  confir- 
matione  apostolica  vel  quavis  firmitate 
alia  roboratis,  statuti?  et  consueludinibus, 
privilegiis  quoque,  indultis  et  literis  apo- 
stolicis,  ac  facultatibus  eidem  auditori  ac 
locumtenenti  sub  quibuscumque  tenori- 
bus  et  lorniis,  ac  cum  quibusvis  deroga- 
loriarum  derogatoriis,  aliisque  ettìcacio- 
ribus  et  insolitis  clausulis,  necnon  irritan- 
tibus  et  aliis  decretis  quomodolibet  con- 
cessis,  ac  etiam  iteratis  vicibus  approbalis 
et  innovatis,  ceterisque  contrariis  quibus- 
cumque. 

Dalum  Romae  apud  Sanctuin  Marcum, 
sub  annulo  Piscaloris,  die  xii  iunii  mdxlvih, 
pontiticatus  nostri  anno  xiv. 

Dat.  die  12  iunii  1548,  pontif.  anno  xiv. 


An.  C.  mi 


Clausulae  irri- 
lanles. 


Obslanlium 

ileingalio. 


LXII. 


lurisdictio  ac  facultates  praelatorvm  et 
offidalhtm  visilationis  carcerum  almac 
Urbis ,  et  ordinationes  ah  eis  obser- 
vandae  ^. 

Fanlus  Papa  III,  ad  futaram  rei  memoriam. 

Ad  onus  apostolicae  servitutis  superna 
dispositione  vocali,  si  omnium  ^  persona- 
rum  iura  illibata  servari  et  ab  omni  ara- 
vamine  et  dispendio  illaesa  fore  cupimus, 
et  ad  id  libenter  noslrae  solicitudinis  stu- 

i  Horum  carceratorum  siibveiilioneiu  ciirat  ar- 
chiconfralernilas  Caiitatis,  de  qua  in  coriititutione 
xiii  Leonis  X,  Illius,  tom.  v,  pag.  739.  —  Quoad 
gubernatorem  Urbis  attende  Leonem  Xinconsti- 
tulione  IX,  £Jsi  j)ro,  ibidem,  pag.  6 l'i.  2  0»»- 
nixm  christipdcliiim  ,  et  praeciptie  paxperum  (ic 
miserabilinm  pcrsoiiantm  etc,  Cherub.  (n.  t.). 


Evorditim. 


An.  C.  154S  PAULUS 

dium  adhibemus ,  multo  magis  equidem, 
prò  carceratis  et  pnuperibus  in  alma  Urbe 
nostra  commorantibiis  protegendis,  ex  in- 
iunctinobis  ofTicii  debito,  apostolicae  pro- 
visionis  partes  tenemur  impendere,  ne  in- 
debitorum  onerum  et  gravaminum  iniurias 
subeant  et  del  rimenta  patiantur. 
§  1 .  Pravas   ilaque ,    delestabiles    illi- 
si,iiui«  inscr-  citas    improborum    cupidilate? ,  ex  qui- 
etprfssis   i.-ie  bus  nostris  subdilis  et  paupcribus  dam- 
^'Tobe"  ^""'  "°^^  possent  provenire  dispendia,  tollere 
cupientes,  leges,  decreta  et  statula  infra- 
scripta  ,  quorum  aliqua  per  felicis  recor- 
dationis  Clementem,  praedecessorem  no- 
strum, prò  eorumdem  pauperum  et  car-  [ 
ceratorum  commodo  ,  ad  perpetuam  rei 
memoriam, motuproprio,  ex  certa scientia 
et  potestatis  plenitudine,  provisa  et  salu- 
briler  edita  fuerunt,  motu,  scientia  et  pò-  ^ 
testate  similibus,  in  omnibus  et  per  omnia,  I 
ut  inferius  describuntui',  observari  debere  ' 
hac  in  perpetuum  valitura  lege  statuimus  i 
et  mandanius.  Docernentes  irritum  et  ina-  ; 
ne  quicquid  secus  super  bis  a  quoquam,  . 
quavis  auctoritale,  scienter  vel  ignoranter  : 
contigerit  attentari.  Contrariis  etiam  pri-  ! 
vilegiis  et  constitutionibus  (illorum  om-  | 
nium  tenores  prò  latissime  expressis  ha- 
bentes)  non   obstanlibus  quibuscumque. 
Quae  intimari  et  in  locis  publicis  appendi 
volumus. 

§  2.  In  primis    quod,   quoties  aliquis, 

carceniìquan-  sine  maudato  officialium,ad  quos  spectat, 

landi.         '  capitur,  praelerquam  si  inflagranti  crimine 

reperiatur,  vel  etiam  si  Clini  mandalo  captus, 

si  culpabilis  non  sit  reperlus,  vel  indici:! 

purgaveril,  vel  si  indici,  qui eum  capi  fecit, 

etiam  extra  visi'.am,  aut  si  praesidentibus 

visitae  ex  aliqua  causa  rationabili  videretur, 

gratis,  sine  aliqua  capturae  et  carceris  so- 

lutione  et  sine manuexeculorum, libere  re- 

laxetur.  Etsi  adalicuius  inslanliaminiuste 

captus  reperiatur,  ipsius  expensis  captura 

et  carceris  folutiofiat;  et  si  a  barisello  vel 

executoribus  contra  praemissa  aliquid  e- 

BuU.  Rom.  Vvl.      VX  49 


HI  PP.  385      A:l.  C.  tb'iS 

xactnm  fuerit,  capto  restituatur  ad  omnem 
eius  pelitionem.  Et  in  omnibus  praedictis 
casibus  iudices  in  mandatis  de  relaxando, 
sub  maiorisexcommunicationis  poenaipso 
facto  incurrenda ,  debeant  apponere  ut 
gratis  ubique  relaxetur.  Ncque  possil  ali- 
quid  a  carceratis  praefatis  exigisub  prae- 
textu  quod  ab  bis,  qui  eos  iniuste  capi  fe- 
cerunt,  recuperare  poterunt.  Sed  execu- 
lores  et  carcerum  custodes  debitas  sibi 
mercedes  ab  illis  exigant,  qui  iniuste  car- 
ceratos  detineri  procurarunt.  Dictique  iu- 
dices omnes  impensas,  etiam  prò  alimentis 
per  praefatos  carceratos  factas,  eis,  etiam 
manu  regia,  ab  eisdem ,  qui  eos  indebite 
capi  et  detineri  instilerunt .  restituì  et 
refìci  iaciant. 

§  3.  Capti,  etiam  prò informatione  curile,  cspin.mqnam 
tamquam  testes  nihii  capienlibus  solvant,  '.^,f,",„j'i'""°''' 
nec  in  carceribus  publicis  aut  secret is  ali- 
quo  modo  ponantur,  sed  incontinenti  per 
iudices  examinentur;  examinati,  ad  sua  nc- 
gotia  facienda  relaxentur,  alioquin iudices 
prò  qualibetvice  poena  decem  ducatorum, 
prò  subventione  carceralorum  tantum  ap- 
plicandorum,  mulclentur,  nisi  guberna- 
tori,  auditori ,  vicario  vel  senatori  eos  car- 
cerandos  fare  videretur  ex  causa,  quam  visi- 
tatoribus  iusiificare  teneantur.  Et  praedi- 
ctisalimenta  necessaria,  quam.diu  in  carce- 
ribus do1ine!)untur,  1  velfrcopraestentur. 

§  i.  Diclique  iudices  captum  prò  quo- 


irr?ra1i  inVa 


vis  crimine  insecretis  carceribus  ultra  tri-  ir-<ìmim  ev»i. 
duum  antequam  examinetur  retinere  nullo  dcTTiilmi»"!- 
modo  possint,  sed  infra  triduum  carcera-  '••''  ",'  i'""""" 
tum  huuismodi  examinent,  et  luxta  luris 
dispo'ilionem,  aut  relaxent,  si  innocens 
reperiatur,  vel  ponant  ad  largam,  vel  in 
dictis  secrelis  cnrceribus,  prout  fiicti  qua- 
litas  expostulat,  retineanl;  alioquin  custos 
in  prima  visita  idvi?itatoribus  manifestare 
teneatur,  sub  poena  decem  ducatorum  ap- 
plicandorum  ut  est  supra  scriptum;  nisi 
de  mandatonostro  aliter  fuerit ordinatum, 
de  quo  mandalo  ipsi  iudices  visitatoribus 

1  /il)  instlgatorc  rei  fisco,  Clierub.  (r.  t.). 


in  rrlnJDib.  ei- 


àn.  e.  JS'ig       386  BTILURimi 

adem  facere  teneantur;  vel  si  dicti  iudices 
ex  aliqua  insta  causa  aliter  faciendum  vi- 
sitatoribus  notificaverint. 
§  5.  Iudices  praedicti,  sine  legitimis  in- 
sine  in.iiciis  (Jiciis  praecedeulibus,  neniinem  capi  man- 
Ulti  de  mandalo  dent,  nisi  gubematovi  ex  legitima  causa 
{«beroaions.    gliter visuiTi fuciil,  ettunc  sicapiendus  sine 
indiciissil  aliquis,  ducatur  ad  praesenliam 
eiusdem.  Qui  gubernator  instigatorem  fa- 
cial  caverededamnis,  iniuiiiset  interesse, 
et,  prout  qualitaspersonaecarcerandaeex- 
postulat,  vel  cogat  eum  ad  cavendum  de  se 
praesentando  vel  mittat  ad  carceres  arbi- 
trio suo.  Veruni  si  infra  biduum  indicia 
non  supervenerint,  relaxetur. 

§  6.  Captum  vero  quemcumque ,  ante 
indiiiornm  co-  torluram  seu  antequam  torturae  subiiciant, 

pia    delar  nnlè  ^       _  ' 

torluram ,  nisi  ad  purganduHi  indicia  centra  eum  labo- 
rantia  legitime  admittant,  dalaindiciorum 
copia  in  forma  boni  extractus  et  non  re- 
gistri ,  eum  expresfione  nominum  te- 
stium,  ad  hoc  ut  inquisitus  possit  se  de- 
fendere, praelerquam  in  crimine  haeresis 
et  aliis  criminibus  a  iure  exceptis,  iuxta 
tamen  iuris  disposilionem.  Et  si  indicia 
purgatanon  fuerinl  (superquotamenprius 
audiatur  advocatuspauperum  velalius  qui- 
cumque  ad  libitum  ipsius  rei),  lune  tor- 
quendum  continuato  actu  torturae,  non 
autem  in  tortura  per  longum  temporis  spa- 
tium  unius  aut  pluriura  horarum ,  aut  ad 
^extraneos  actus,  etiam  prandiiautcoenae, 
divertendo,  detineant,  sed,  prout  facti  et 
torquendae  personae  qualitas  expostulat, 
incontinenti  expediant:  et  examinatores 
claris  verbis  utantur  ad  reperiendam  veri- 
tatem,  non  ad  implicandura  constituti  in- 
teilectum. 

§  7.Etnullustorqueatur  nisi  legitimatis 
Si  nemo  icr-  prius  indiciis,  et  testibus  prò  indiciis  exa- 

gi"iima"io"°tr»-  ^•"''^tis  rcpctitis,  carceratìs  et  procuratore 

cessa.  pauperum  in  legitimatione  et  repetitione 

citatis,  et  pauperibus  arbitrio  iudicum,  de 

quorum  mandato  detinebuntur,  indicio- 

rum  copia  gratis  tradatur,  vel  processus 


ROMÀNCM  An.  C.  (848 

Cimi  indiciis  advocato  paupei  um ,  sine 
nliqua  impensa,  ostendatur.  Et  si  procu- 
lator  fiscalis,  ad  dandum  interrogatoria 
citatus,  illa  infra  terminum  in  citationibus 
contentum  non  dederit,  testes  prò  carce- 
latorum  defensione  examinari  sine  inter- 
rogatoriis  debeant. 

§  8.  lidem  iudices  captum  prò  uno  cri-  capius  prò  un» 
mine,  super  aliis,  de  quibus  indicia  aliqua  'f'"""».''»'''"- 

'l'I  1         leirogalur     so- 

non  habent,  nullo  modo  interrogare  prae-  per  hi.ìs sine  in- 
sumant;  sed  tani  in  bis,  quam  alias  in 
omnibus  occurrentibus  iuris  communis 
di?;positionem  servare  teneantur  et  debeant, 
ac  iudices  qui  processerunt,  dum  causas 
ili  vita^  proponent,  habeant  secum  proces- 
sus, ut  visitatoros  intelligant  et  videant 
carceratum  minus  vel  plus  debito  non 
stravari. 

§  9.  Ac  insuper  ne  literarum  ignari  ex  vcrb»  r«i 
mala  notariorum  in  latinum  translatione,  noi'nHum^n  mó 
quandoque  indebite  damnum  patiantur , ''''"""''^ '" ''"'' 

^  ^^  ^  '  prt'l-i'.i  faerunl. 

decernimus  quod  verba  super  quibus  in- 
terrogatur  reus,  eo  modo  quo  ipse  illa 
proferì,  in  latinum,  si  latine  proferat,  vel 
vulgari  sermone  per  notarium  scribantur; 
et  si  reus  loquatur  in  vulgari,  adhibeatur 
notarius  illius  linguae  vel  idiomatis  cuius 
est  reus,  vel  eum  interprete  illius  linguae. 

§  10.  Et  si  conlingat  reum  indiciorum       in^iicìomi» 
copiam  petere  velie,  iidem  notarli  per  mo-  <'"pi»«<ieniurin 
dum  extractus  et  non  regestri,  et  litens  cu  < 
niinutis  et  currentibus,  et  prò  quolibet 
margine  pieno  triginta  versus  continente, 
tnidant,  ac  prò  quolibet  centenario  carta- 
rum  scriptarum  non  plusquam   quinque 
ducatos  recipiant,  et  sic  prò  rata  in  mi- 
nori vel  malori  cartarum  numero,  sub 
pocna  praedicta  irremissibililer  exigenda 
et  applicanda,  ut  praemiltitur. 

SII.  Si  vero  ad   alium    iudicem   acta  „.,..,,„-.«  , 
forent  Iransportanda,  tnnc  fìat  regestrum  anomm  iram- 
et  solvatur  prout  in   curia   eadem    solvi  ?<"'•"">""■ 
consiievit  prò  quolibet  centenario  folio- 
rum  regestri. 

§  '12.  Et  si  aliquis  carceratus  innocens 

1  In  visila.  Glierub.  (b.  t.). 


Ali.  C.  Ib48 

InnocfD^  itìbil 
■olTat. 


eerum  serveot 
decrfcla  C;ime- 
rae. 


E\et'ui..re9 
idem  faci  di. 


Carcer:iloi  j.ti 
ciLiitio 


CusLodes  prae- 
sentenl  visil.i- 
loribus    dflen- 

tOS  ìu    putjl-.CiS, 

el  iioliiiien;  Je- 
lentoft  111  se- 
creti!. 


PAULIS 

reperiatur,  et  prò  sua  innocentia  debeat 
relaxari,  nihil  ab  eo  in  aliqua  curia,  etiani 
occasione  cuiusvis  assettamenti,  exigatur. 

§  13.  Custodes  vero  carcerum  decreta 
Camerae  alias  edita  servare  teneantur: 
Turris  Nonae,  prò  quolibet  clerico,  ultra 
carlenos  veteres  sex;  prò  laico,  ultra  tres: 
cuslos  Turris  de  Sabellis,  ultra  duos  carle- 
nos similes  indifferenter,  tam  prò  clerico 
quam  prò  laico ,  etiam  prò  excarcera- 
tione  vel  liberatione.  non  exigat.  Et  si  ultra 
mensem,  sine  culpa  carceratorum,  ibi  de- 
tineantur,  nullo  modo  duplicatio  fiat, 
prout  hactenus  observatum  fuit. 

§14.  Simili  modo  barisellus,  marescalli 
et  executores,  prò  mercede  suae  execu- 
tionis  decreta  dictae  Camerae  servare  te- 
neantur, sub  poena  viginliquinque  duca- 
torum  prò  quaiibet  vice  incurrenda,  et 
ut  supra  appiicanda. 

§  15.  Pro  bonesta  cibatione,  ultra  unum 
carlenum  similem  non  exigant,  ita  tamen 
quod,  prò  quaiibet  vice  cibandi,  ultra  di- 
midium  carlenum  non  capiant,  ut  si  de 
mane  tantum  cibatus  fuerit,  vel  de  sero 
dimidium,ut  prsemiltitur.  Verum  prò  tem- 
poiis  qualilate  solvalur  minus  vel  plus, 
dummodo  non  excedalur  unus  grossus 
prò  quaiibet  vice  cibandi.  Si  vero  nullo 
modo  cibati  l'uerint,  etiam  si  in  carceri- 
bus  aliquibus  diebus  in  secretis  detenli 
sint,  nibil  exigatur.  Detentiis  vero  in  larga 
facial  sibi  expensas  modo  suo,  et  carce- 
rum custodes  non  possint  carceratos,  ali- 
mentorum  expensas  non  solventes,  ultra 
quinque  dies  in  cameris  detinere;  quibus 
elapsis,  in  publicis  carceribus  ponant. 

S  1(3.  Teneantur  dicti  custodes  tempore 
visitae  omnes  carceratos,  nemine  excepto, 
visitatoribus  praesentare,  et  in  secretis 
detentosnunciare  in  scriptis;  et  postquam 
fuerint  examinati,  finito  examine,  praesen- 
tentur,  et  hoc  sub  poena  praeniissa  decem 
ducatorum  prò  quaiibet  vice  contraven- 
tionis. 


ni  Pl>.  387      An.  e.  lb'48 

§  17.  Et  insuper  dicti  iudices  carceratos  Arresi» demur 

, .  ,       ,    .  .,  ,  per  iudicem,  de 

per  alios  non  arrestent  m  carceribus,  sed  cums  mand.io 
si  aliam  causam  habent  contra  carcera-  'j'.,"!',''""  "' 
tum,  significetur  indici,  de  cuius  commis- 
sione fuit  carceratus,  et  ille  in  omnibus 
procedat  contra  carceratum  ;  praeter  gu- 
bernatorem,  qui  possit  arrestare  ex  causa 
delationis  armorum.  Item,  si  aliquis  iudi- 
cum  commisisset  mandatum  de  capiendo 
aliquem,  antequam  gubernator  vel  alius 
exdictisiudicibus  illud  commiserit,  nullus 
alius  index  possit  de  ilio  se  impedire, 
dummodo  in  libro  actorum  conslet  de 
commissione  talis  mandati,  et  sub  ea- 
dem  die. 

§  18.  Item,  significationes  factaepergu-  SigniCcaiinnei 
bernatorem  vel  alios  iudices,  data  idonea  "'"'meLer' 
cautione,  serventur  per  omnes  per  duos 
menses;lapsisduobus  mensibus,  non  ser- 
ventur. 

§19.  Item,  carceratus  prò  aliqua  causa  pro  eaaemrau- 
per   unum   iudicem,  eo  relaxato,    possit  j",,^"",' '"''" 
per  alios  iudices  pro  nova  causa  carcerari, 
sed  non  pro  eadem,  nisi  de  mandato  no- 
stro aut  camerarii. 

§  20.  Item,  quod  singulis  bebdomadis   visii.'io  sid- 
visitatores  carcerum  visitent  omnes  car-  ^",'5^^^'"'°'"'" 
ceres  semel  in  liebdomada,  vel  saltem  bis 
in  hebdomada  duos  carceres,  nisi  impe- 
diti fuerint,  et  rebixandos  relaxari  faciant 
statini  ante  recessum  a  visita. 

§  21.  Item,  id  quod  per  commune  visi-  Vijìii'orum 
talorum  votum  deliberatum  fuerit,  semper  ["dlmur*" 
observetur  et  executioni  mandetur,  et 
custus  carcerum  eis  parere  debeat,  sub 
poena  decem  ducatorum ,  ut  praefertur 
appiicanda,  non  obstantibus  terlii  conlra- 
dictione  vel  inhibilione,  nec  contradicenli 
et  alleganti  post  praestita  vota  fure  man- 
datum nostrum  vel  camerarii,  nisi  illud 
exliibeat,  credatur,  sed  omnino  relaxatio 
fiat. 

§  22.  Item,  quod,  facto  decreto  de  rela-  R''iM.indi  « 
xando,  custodes  non  retineant  carceratum  l!on''l,°$ù'T«r- 
vigore  aiicuius  arresti ,  ni;i  fuerit  sub-  ""»"• 


An.  C  i:>'iS       388  BULLARIUM 

scriptum  ad  minus  manu  duorum  visita- 
torum. 
§  i23.  Ilem,  facta  compositione,  oinnes 
Co^nposiiio-  poenae  consignentur  penes  depositarium 

nom     pecuniae  ....  ,  ,  , 

deponaiiiur.      nosti'um,  disf riDueiuiae  i  ])er  niandatum 
nostrum  vel  dicli  camerarii. 
§  24..  Itein,  quod  custodes  carcerum 
Eieemosynae  nou  poisiut  apcrire  capsas  eleemosvnarum 

qiioniofia  lii.-ti  i-  .  ^  . 

buaniur.  pauperuui  carceratorum  sine  praescnlia 
alterius  ex  procuratoribus  diclorum  pau- 
peruni ,  el  illae  pecuniae  non  dentur  ina- 
gistris  donuis  carceris,  sed  dispensentur 
inler  illos,  qui  non  liabent  modum  vi- 
vendi, per  eumdem  magistrum,  cura  inter- 
ventu  capitanei  carcerum,  et  unius  ex 
procuratoribus  pauperum. 

§  25.  Item,  capti  ex  cuiusvis  mandato 

Capii  omncs  ad  non   ducautur  ad  alium  locum,    nisi  ad 

Carcerem  pubi;-  ,  ,.  ,  .    . 

caiiducaMur.    puDuco?    carccrcs ,    ad   quos    visitatores 
causa  visitae  accedere  solent,  aut  ad  ca- 
strum  Sancii  Angeli  de  speciali  mandato 
nostro. 
§  26.  Habentes  significaliones  sive  mo- 
signiflcai.  con-  ratorias,  a  Camera  Apostolica   concessas 
clm!"scrveniui '  proptcr  pauperlalem,  et  praestita  cautione, 
etiamsi  sint  obliaati  in  forma  Camerae,  ad 
instantiam  quaiumvis  personaruni  priva- 
tarum   non   molestentur  auctoritate  seu 
mandato  alicuius  iudicis,  sub  poena  arbi- 
trio Camerae  declaranda. 

§  27.  Infirmi  carcerati,  si  prò  debito 
Infirmi  prò  dt-  civili  deliueutur,  facta  fide  per  duosmedi- 

biio    carcerali  (.qs  dc  infirmitalc  gravi,  ita  quod  sit  peri- 
quando      rela-  .  "    .  .^  .      '■    , 

aan.  culum  vitac ,  praestita  cautione  de  rede- 

undo  recuperata  sanilate,  relaxentur.  Si 
vero  prò  causa  criminali ,  ex  qua  veniret 
imponenda  poena  mortis,  si  iam  sit  con- 
fessus  vel  conviclus,  vel  prò  aliis  crimi- 
nibus  minoribus,  praestita  cautione  idonea, 
liberetur  ut  supra.  El  si  sit  pauper,  qui 
eam  non  reperiat,  consignetur  liospitalis 
guardiano,  (jui  quamprimum  convalescet 
praesenlare  leneatur. 

§  28.  Bona  vel  pecuniae  ,  quae   repe- 
riunlur  in  posse  carceraloium,  consignen- 
1  Fel  solvenàae  addii  Gherub.  {a.  T.). 


ROMANUM 

tur,  cum  inventario  facto  inprtesentia  car- 
cerati et  coram  duobus  teslibus,  custodi 
carcerum  ,  qui  leneatur  restituere  integre 
ad  mandatum  iudicis,  qui  eum  capi  fecit. 

§  29.  Custodes  carcerum  non  exigant 
nec  sponte  recipiant  ab  arrestantibuscar- 
ceralos,  ultra  quam  exigatur  a  carcerato 
prò  relaxatione. 

§  30.  Barisellus  non  exigat  aliquid  a 
carceralis  ratione  expensarum,  quas  dicit 
se  fecisse  prò  exploratoribus. 

§  31.  Tnicmes  visilentur  bis  in  anno  , 
et  facta  visitatione,  fiat  verbum  nobis  vel 
Pontifici  prò  tempore;  etrelaxandi  ex  man- 
dato visitatorumsine  mora  per  capitaneum 
triremium  relaxentur,  sub  poena  amis- 
sionis  salarli. 

§  32.  Carcerum  custodes  carceratos  ad  a- 
lioscarceressine  iudìcum,de  quorum  man- 
dato detinentur,  licenlia,  transierre,  nec  a 
carceralis  aliquid  exigere,  dum,  prò  slipu- 
landa  aliqua  obligationc  per  carceratos  fo- 
cienda,  eos  a  carceribus  extrabunt,  vel  a 
compedibus  liberant,  non  possint. 

§  33.  Maresclialchi  ceterique  executo- 
res  in  causis  civilibus  et  criminalibus  Ca- 
pitolii  tabulam  observent.  Et  prò  quibus- 
visexecutionibus,  realibuset  personalibus, 
usque  ad  summam  quinque  ducatorum  , 
carlenum  unum;  usque  ad  decem,  duos; 
usque  ad  quinquaginta,  quinque;  et  ab  inde 
supra,  quaecumque  fuerit  siimma,  diicatum 
unum,  et  non  ultra,  exigant.  In  executori- 
bus  1  vero  poenae  capitalis  vel  sanguiuis, 
ducatumunum.  In  casihusvero,  in  quibus 
eis  quarta  pars  poenarum  secundum  sta- 
tuta  debetur  ,  si  ex  gratia  poenae  mode- 
rentur,  ctiam  si  post  executionem  gratiam 
fieri  contingat  ,  quartam  tantum  eius  re- 
cipiant, quod  ex  gratia  solvilur.  Barisellus 
vero  in  civilibus  eliam  illam  observet.  In 
criminalibus  autem,  et  extra  Uibem  in  ci- 
vilibus et  criminalibus,  id  tantum  capiat, 
quod  per  Cameram  Apostolicam  seu  gu- 
bernatorem   fuerit  ordinatum  ,  ubi  inter 

1  Legcndum    vidctur  executionibus    loco   cxe- 
ailoribus  (r.  T.). 


An.  C.  iS48 

Bona  reperta 

peiies  carce- 

ratum  cuslo- 
dieiida. 


Cuslodes  quid 
abarreslaulibus 
recipìaot. 


Barisellus  nil 
pelai  prò  ex- 
pluraloribus. 


Triremes  bis 
ÌD  anno  vlsl- 
landae. 


.\liae  euslo- 
dum  obiijdllo- 
ucs. 


Eiecolor-m 

merrej. 


Sine  prft'ts- 
suum  copia  D)I 
solvilDr: 


Nemo  prò  iniu- 
tW^  etc.  cavce- 
rtiUT. 


An.  C.  1SÙ8  PALLl'S 

eurn  et  partes  dissensio  super  hoc  foret. 
Pro  mandato  de  relaxando  in  curia  gu- 
bernatoris,  in  causis  criminalibus,  non  ta- 
raen  gravioribus,  solvatur  notarlo  terlia 
pars  unius  iulii;  et  prò  sigillo,  carlenus 
unus. 

§  34.  Carcerali  qui  non  acceperunt  co- 
piam  processuum  non  teneantur  aliquid 
prò  carceribus  solvere. 

S  35.  Pro  iniuriis  verbalibus  et  alter- 
cationibus  sine  armis  vel  sanguine  faclis, 
et  in  causis  civilibus,  non  excedentibus 
summam  qiiinque  ducatorum,  et  in  simi- 
libus  aliis  rebus  minimis  ,  nemo  carce- 
ribus mancipetur. 

§  36.  Paupei'es,  qui  per  senlenliam  ab- 
solvuntur,  et  diviles,  qui  condemnali  fue- 
rinl,  prò  nota  sententiae  ,  nec  prò  iudi- 
cum  propinis  nec  quibusvis  iuribus  fi- 
scalibus  aliquid  solvere  teneantur. 

§  37.  Carcerali  in  Ripa ,  in  visitatione 
Capilolii  ;  carcerati  vero  in  Burgo,  in  vi- 
sitatione Turris  Nonae,  praesententur.  Et 
visitationes  camerario  Ripae  et  indici 
Burgi  per  procuratores  pauperum  Capi- 
lolii et  Turris  Nonae  intimentur. 
Placet,  et  ita  inandamus.  A. 

Sequitur  depulatio   executoris 
praecedentis  constilulionis . 

Paclas  Papa  III,  mota  propri)  etc. 

Cum  alias  nos  etc.  ^. 

§  1 .  Et  prò  praemissorum  omniuiji  et  sin- 
gulorum  observatione  et  executione  com- 
mitlimus  et  mandamus  episcopo  Torcella- 
nensi,  Camerae  Apostolicae  clerico,  et  ad 
praesens  carcerum  praefatae  Urbis  visita- 
tori, et  prò  tempore  earumdem  carcerum 
alteri  clerico,  per  eamdeni  Camerani  depu- 
tando, ut  decreta  praedictaper  quoscum- 
que  eiusdem  Urbis  iudices,  notarios,  exe- 

1  Omiilitur  re^iduum  cooslilutlonis,  quia  tota 
est  quae  praccedil. 


Pauperes  vel 
coiidemnali  non 
soItuuI  profù- 
uas. 


Ca-cerai;  Hip. 
ei 'Jiir2i  u!ji  Ti- 
siundi. 


Executor  con- 
slìtutionis  cleri- 
cus  depuUilur, 
qui  prò  tem,jO- 
re  eelcirccium 
praea-Ieiis. 


in  PP.  389      An.  e.  It48 

1  cutores  ,  carcerum  custodes  et  alios,  ad 
\  quos  pertinet,  in  omnibus  et  per  omnia 
!  inviolabiliter  observari  mandet  et  faciat 
cum  effectu  ,  ac  contravenientes  et  ino- 
'  bedientes  quoscumque ,  per  censuras  ec- 
clesiasticas  et  pecuniaria? ,  ac  privationis 
seu  suspensionis  ab  olìicio  ,  necnon  car- 
ceris,  et  alias  etiam  personales,  de  quibus 
ei  videbitur,  poenas,  illas  etiam  aggra- 
vando et  reaggravando,  mandata  executiva 
desuper  decernendo,  ac  brachium  saecu- 
lare  exercendo,  quacumque  appellatione 
postposila,  coerceat  et  compescat,  poenas- 
que  praedictas  exigal  et  imponat  ,  ac 
exigi  el  imponi  faciat  et  mandet,  lam  ex 
eius  officio  quam  ad  instantiam  advocati 
et  procuratoris'  pauperum  prò  tempore 
existentium  ,  cum  facultate  citandi  et  in- 
bibendi  ,  aliaque  faciendi  et  exequendi  , 
quae  in  praemissis  et  circa  praemissa 
fuerinl  necessaria  el  opportuna. 

§  2.  Praemissis,  necnon  constitutionibus   cianud.e  j«- 
et  ordinai ionibus  aposlolicis  ,    privilegiis  "='""'''"' 
quoque  et  indultis  quomodolibet,  etiam 
:  vim   conlraclus  habentibus,  et  ex  causa 
I  quantumcumque    onerosa     concessis   et 
'  confirmatis,  quorum  lenores  prò  expressis 
haberi  volumus,  perinde    ac  si  de  verbo 
i  ad  verbum  de  illis  individua  mentio  facta 
esset,  quibus  specialiter  et  expresse  de- 
rogamus,  quatenus  praemissis  decretis  et 
ordinalionibus  obslenl,  ceterisque  in  con- 
trarium  facienlibus,  non  obstanlibus  qui- 
buscumque. 
'  Placet,  motu  proprio.  D  ^. 

;    Videal  reverendiss.  card,  camerarius.  A. 
I      Approbatae  fuerunt  a  camerario,  et  ap-  Approbaiioca- 
i  probatae  in  Camera  die  iv  iulii  mdxlviii,  ■""""  •'  <^»- 
I  ponliticalus  b.'^.  D.  ^.  Pauli,  divma  pro- 
i  videntia  Papae  III,  anno  decimoquarto. 
;  Ap|ir.  die  4  uilii,  poiilif.  anno  xiv. 

i  Cherub.  A.,  scilicel  Alexander.  Diplomalibus 
enim  huittsce  speciei  Summus  Ponti fex  nomen  quod 
ijìsi  erul  unte  ponlificalum  uscrihit  marni  propria 
ali  Ripoll  (r.  t.;. 


Ali.  C.  Ij!i8       -itìO 


BULLARIUM 


Lxm. 


redi 


Indulla  mercatorum  iitriusqve  Ripae  Ur- 
bis, circa  prioritatem  et  potiorilatem 
siiorum  crcditorum  ripalium,  et  circa 
dilationes  rt  moratorias  eorum  debito- 
ribus  non  concedendas  i. 

Paulus  Papa  III,  mota  proprio  etc. 

Cum,postquamperfel.recor.Innocentiuin 
iMires  r<'"ii- octavum ,  Leonem  decimura  ,  Clementeni 

fiffs     (icdornnt  .  t\  ■  n 

coiisiìuitinu., in  seplimuiTi,  RoiTianos  Ponliiices  prfedeces- 
!ì"I.i'"oriims'  ri-  sores  nostros,  ac  nos  eliam  publicam  uli- 
P»iii)ii5  Jiiaiio-  litatem  prae  ociilis  habentes ,  mercatores 

lu'S    Lon     culi-  ...  ,  . 

in  Ripa  et  Ripetta  Urbis  commercia  exer- 
cenles  promtiores  ad  vinum  ,  frumentuni 
et  alias  merces,  prò  usu  et  commodo  in- 
colarum  et  curialiiim  Urbis  necessarias  , 
per  mare  et  terram  ad  eamdem  Urbeni 
addiicendas,  et  convebi  faciendas  redderr 
studentes,eis,  interalia  privilegia,  indul- 
tum  ac  concessum  fiiit  ne ,  sub  praelextii 
moratoriarum,  salinariarum,ces5Ìonis  bo- 
norum,  dilationis  quinquennalis  aut  qua- 
rumvis  commissionum,  etiam  a  nobis  de- 
super diversis  Romanae  Curiae  iudicibus 
exlortarura  per  debilores  ipsorum,  occa- 
sione huiusmodi  commerciorum  vendito- 
rum,  crediti  sui  et  pretii  inde  prove- 
nientis  exactio  retardaretur^  seu  quomo- 
doliliet  impedirelur  ,  expresseque  came- 
rario Ripae  et  Ripeltae  praefatae  prò  tem- 
pore mandatum  ut,  moratoriis  et  aliis 
praemissis  non  obstantibus,  debitores  sic 
morosos  ad  satisfaciendum  et  solvendum 
praefalis  mercatoribus  compellerel,  alia- 
que  faceret,  et  proul  in  diversis  desuper 
signatis  motibus  propriis,  quorum  lenores 
et  compendia  veriora  prò  piene  expressis 
liic  haberi  volumus,  latius  conlinelur. 

§  1.  Accepimus  nuper  nonnullos  cavil- 
losiores  debitores,  quod  una  via  reperilur 

1  Iuri>diclioii('m  iudirum  Rì|)iuiim  liiibes  iiic 
sup.in  consiiliilioiie  va,  Cum  nobis,  pag.  l'.lft  liu- 
ius  tomi;  elClem.  VII  consiìt.  iv,  iV'ìijicr,  ibidem, 
pag.  55. 


ROMANUM  An.  C.  1548 

prohibitum  ,  alia  extorquere  satagentes ,  Quid™  privi- 

,      .  ,.  .....  .     Ifigi'iti  hoc  in- 

clericos  seu  alios  magis  privilegiatos  exi-  .luiam  cis  non 
stenles  ,  contra  se  praemissa  indulta  et  'jérau'.' '"'"" 
privilegia  locum  nonhabcrepraelendentes, 
beneficium  decrelalis  Pervenit ,  seu  de- 
cretalis  Odoardns  impetrasse  quotidie  , 
praetexluque  commissionum  a  nobis  de- 
super exortarum,  ac  admissionum  sibiil- 
larum  vigore  concessarum,  per  diversorum 
Romanae  Curiaj  iudicum  senlentias,  qus" 
etiam  in  rem  Iransivisseiudicatamdicunlur, 
et  beneficia  praefata,  defraudasse  eosdem 
mercatores ,  quo  fil  ut  alibi  etiam  quam 
corani  dicto  camerario,  ordinario  eorum 
indice,  propter  fraudes  has  excogitatas, 
ad  diversa  tribunalia  buiusmodi,  contra 
formam  diclae  Ripae  constitutionum,  prò 
credilo  suo  litigare  cogunlur.  Necnon  quod, 
etsi  laudabili  haclenus  et  inveterata  con- 
suetudine forieiusdem  Ripae  introductum 
fuit  quod  mercatoribus  eisdem,  qui  mer- 
cimonia  praedicta  ,  ut  plurimum  pretio 
minime  praesenli  interveniente  ,  sed  ad 
diem  solvendo  vendenles,  nolariofque  prae- 
sto  non  habentes ,  seu  alias,  prò  maiori 
ipsorum  commodo,  merces  sic  venditas  a- 
liter  describi  curare  ,  etsi  in  eorum  et 
proxenetarum  ripalium  libris  conscripli 
non  sunt,  scriptura  et  adnolalio,  ad  pro- 
bandum  et  consequendum  creditum  eo- 
rum ,  in  iudicio  et  extra  sufficiant;  ni- 
hilominus  a  certo  tempore  ci  ra,  ob  fre- 
quentes  debitorum  decocliones,  ortis  li- 
tibus  et  quaestionibus  Inter  dictos  mer- 
catores ac  alios  eorumdem  debitorum  de- 
coclorum  creditores,  iiistrumenta  publica, 
etiam  in  ampliori  forma  Camerae  Aposto- 
licae,  habentes,  super  discussione  ac  prio- 
ritate  in  bonis  debitorum,  corani  variis  iu- 
dicibus,  adversus  consueludinem  huius- 
modi, in  dubium  revocant,  in  grave  ipso- 
rum mercatorum  jiraeiudicium,  qui  tem- 
pus ,  quod  in  exercenda  mercatura  con- 
sumpturi  essent ,  in  eorum  credilis  recu- 
perandis  conterere   coganlur  ,    ac  Urbis 


An.  C.  IbftS  PArLDS 

maximum  incommodum  ,  cuius  uberlas 
propterea  non  parum  minuitur. 
§  2.  Nos,   quibus  indemnilas  dictorum 
Hir  ideo  Poni,  mercatorum,  ac  almae  Urbis  nostrae  com- 

inrtullnm       line 

t.iiid.ii  coiiira  modmTi  non  mmon  curae  nane  sunt  quam 
quojcumiue.  ^jj^^  fuerlrit,  inconvenientibus  huiusmodi 
occurrere  volenles,  praesentiura  vigore  , 
quas  vim  perpetuae  constitntionis  habere 
decernimus,  mota  proprio  ad  praedictos 
beneficia  praefata  extendentes ,  omnes  et 
singulas  commissiones  ,  etiam  expressam 
menlionem  de  rebus  ripalibus  continentes, 
et  a  nobis,  illarum  vigore,  seu  alias  quo- 
modolibet,  inbibiliones,significaliones,  de- 
creta et  admissiones  ad  beneficia  praefata 
quibusvis dictorum  mercatorum,  occasione 
rerum  ripaiium,  debiloribus  etiam  dictis, 
quantumcumque  privilegiatis,  per  quos- 
cumqueiudices  in  posterum  concedenda 
et  emananda,  eisdem  debitonbus  niillale- 
nus,  ad  eft'ugiendum  veldifferendum  solu- 
tionem  debiti  occasione  praefati  sic  con- 
tracti  suffragaci  debere  decernimus. 
§  3.  Et  insuper  eisdem  mercatoribus , 
MerMiMom  ut  ad  probaudum  piene,  in  iudicio  et  ex- 
[ùrci'i'u' r.' p'r'.i' tra  ,  qualitatem  et  quanlitatem  mercium 
""5,^^°'"' '"' praedictarum  ab  eis  venditarum  prò  tem- 
pore, adnotatio  et  descriplio  de  illis  in 
ipsorum  ac  proxenetarum  praemissorum 
libris,  in  iudicio  et  extra,  piene  probent, 
ac  fidem  indubiam  faciant,  executionem- 
que  habeant,.perinde  ac  si  esset  obligTtio 
in  forma  Camerae  Apostolicae  ,  et  alias 
cxequatur  iudex,  prout  in  curia  Ripae  et 
Ripeltae  exccutioni  mandantur. 

§  h.  Decernentes  insuper  quod  si  mer- 
ipsiqae  in  re-  cator.  Ut  supra,  ripalisreperiat  aliqnando 

bus   eorum  ei-       i    •  i-  ì  » 

mn  ibuB  prae-  vcl  m  afiquo  loco  bona  quae  sua  esse 
(eraoiur  oiiini-  p,-aelendal,  illa  ad  se  pertinere  et  sua  esse 
intelligatur  piene  et  sufficienter  pro- 
basse, si  per  testes  docuerit  aut  per  pro- 
xenetam,  medio  iuramenlo  eiusdem  pro- 
xenetae,  et  alium  idoneum  testem  ,  aut 
alias  legitime  probaverit,  iuxta  consuetu- 
dinem  dictae  Ripae  et  Ripettae.  Et  sic  ob- 


ni  pr.  3f)l      An.  e.  \Vi% 

servari   volumus  et   mandamus  ,    centra 

quoscumque  iuxta  praefatam  consuefudi- 

nem;  mercatoresque  praefatos  in  mercibus 

sic  venditis  penes  debitores  existentibus, 

etiam  a  quibusvis  detentis,  quibuscumque 

aliis  rreditoribus,  etiam  expressam  et  an- 

teiiorem  bypolhecam,  inslrumenta  publica 

in  ampliori   forma  Camerae  Apostolicae 

confecta  et  stipulata,  creditum  suum  pro- 

bantia,  babentibus,  etiam  clericis,  S.  R.  E. 

caidinalibus  et  aliis  quibusvis,  cuiuscum- 

que  gradus  vel  condilionis  existant,  prae- 

ferri. 

§  5.  In  aliis  vero  quibuscumque  debi-     in  aiiis  vero 
torum   bonis,  cum   ceteris   creditoribus  ['i,';^^""'^!'^^"." 
hvpotbecam    expressam  seu  tacitam  ha- f"'™"7"'"'^ 
bentibusconcurrere,  occasione  debitorum  ditMii.uj. 
propler  merces  ripalcs  venditas  dumtaxat 
contentarum  "1;  ac  a  duabussententiiscon- 
Ibrmibus,  per  camerarium  ac  pracsiden- 
tem  prò  tempore  dictae  Ripae  et  Ripetlae 
latis,  nullatenus  appellari  vel  provocari, 
etiam  ad  nos  et  Sedem  Aposlolicam,  quae 
effectum  rei  iudicatae  babere  debere  vo- 
lumus; et  sic  per  quoscumque  iudices, 
etiam  S.  R.  E.  cardinales   ac  causarum 
Palalii  Apostolici  auditores,  in  quibusvis 
causis,  negociis  et  controversiis  senten- 
tiari,  iudicari  et  definiri  debere;  irritum 
quoipie  e/c.  decernimus. 

§  è.  Mandantes  propterea  moderno  et  cTciaie«eiiu- 
pro  tempore  camerario  praefato  quatenus  '^  ''■«j"'^'»»''- 
debitores  ex  causa  pracmissa  obligalos, 
decrelis,  significationibus,  admissionibus 
el  aliis  praedictis  non  obstantibus,  ad  sa- 
tisf;\ciendum  mercatoribus  anledictis  de 
debitis  sic  conlraclis,  ac  eorumdem  de- 
bitorum bona  detinentes  ad  illa  sibi  di- 
mittendum,  ad  effecfu  consequendum  sa- 
tisfactionem  integralem ,  iuris  opportuni? 
remediisac  alias,  iuxta  styium  curiae  suóe, 
compellat.  Dantes  eidem  facultatcm  ac 
oumimiidam  potestatem  quibusvis  iudici- 
bus,  saecularibus  et  ecclesiaslicis,  ac  omni- 
bus Romanae  Curiae  tribunalibus,  etiam 

I  Forlasse  contractorum  (b.  t.). 


An    e,  i.ViS       392  BULLARim 

sub  censuris  et  poenis  pecuniariis,  suo 
moderandis  arbitrio,  ne  exactionem  debi- 
torum  ex  causa  praeinserta  contractorum 
quomodolibet  impediant,  in  illisve  quovis 
quaesito  colore,  et  rnercatoribus  praediclis 
praecipientes  ne  solvere   debentes   alibi 
quam  coram  se  intromittant,   inhibenles. 
Et  si  aliquas  inbibitiones  per  alios  quos- 
cumque  iudices  Urbis  ad^  uxorumdicto-  | 
rum  debitorum  aut  aliarum  quarumcum-  | 
que  personaruni,  dominium  voi  hypothe-  | 
cam  seu  quodlibef    aliud  ius  in  bonis  in  j 
domibusdictorum  debitorum  existentibus, 
seu  per  dictos  debitores  quovis  modo  pos- 
sessis ,    babere    praetendentium,    factas, 
per  quas  executio,  ad  instantias  dictorum 
mercatorum  decreta  in  dictis  bonis,  fieri 
prohiberetur   invenerit ,  ne   ex  hoc  fa- 
cultas  bona  huiusmodi  occultandi  detur, 
eisdem    inhibitionibus  non    obstanlibus, 
bona  praefata  describi,  et  de  illis  inven- 
tarium  confici,  et  penes  aliquam  idoneam 
personam    deponi,  quousque  de  iuribus 
partium  discutiatur,  faciendi.Et  si  aliqui 
ex  dictis  debitoribus  de  Urbe  abfuerinl, 
literas  rogatorias  eis,  qui  in  eis  locis,  ubi 
dicti  debitores  moram  traxerint,  iustitiae 
minislrandae  praefuerint,  directas,  uteos- 
dem   debitores  ad  satisfaciendum   dictis 
mercatoribus  compellant,  cum  commina- 
(ione  represaliarum,  nisi  id  facient,  decer- 
nentes,  mittentes,  et  illarum  pnesentationis 
relatione   habita,  neque  infra  terminum 
in  illis  praefìxum  iuslitia  ministrata  fue- 
rit ,  represalias  contra  homines  dictorum 
locorum,  illorumque  res  et  bona,  iuxta 
ctylum  in  Urbe  solitum,    decerneutes  et 
exequentes,  mandantes  et  facientes. 

§  7.  Non  obstantibus  praemissis  ac  con- 

stitutionibus  et  ordinationibus  apostolicis, 

non    obstani'-  stvlo  Palatu,  statutis  et  novis  reiormatio- 

*"*•  nibus  Urbis,  privilogiisque,  indultis  el  fa- 

cullatibus  praediclis,  debitoribus  et  aliis, 

et  prò  tempore  auditori  Camerae  Aposto- 

licae,  gubernatori,  vicario,  senatori,  qui- 

1  Deest  foisitan  inslandam  (r.  t.). 


ROMAMUM  An.  C.  i-i'tO 

busvis  aliis  iudicibus  Urbis,  eorum  curiis 
etiam  per  nos  concessis,  innovatis  et  ap- 
probatis,  et  concedendis,  quibus  omnibus, 
ac  si  eorum  tenores  etc. ,  latissime  hac 
vice  dumtaxat  derogamus.  Praesentemque 
noslram  constitutionem,  cui  non  deroga- 
tur  per  quamcumque  signaturam ,  ac  in 
qua  omnia  et  singula  decreta  *  et  clausulas, 
in  motibus  propriis  praedictis  contentas 
et  descriptas  et  repetilas,  censeri  debere 
volumus ,  in  volumine  statutorum  dictae 
curiae  Ripae  et  Ripettae  describi  et  regi- 
strari,  cui  sola  signatura,  in  indi  ciò  et 
extra,  sufficiat,  regula  contraria  non  ob- 
stante,  mandamus. 

Placet,  et  ita  mandamus.  A. 

Die  XXVI  augusti  mdxlviii  admissa  fuit 
cedula  dicti  motns  proprii  ex  decreto,  et 
collationata  concordai  lib.  v.  fol.  cxviii 
Hieronymus  de  Tarano. 

Visa.  lulius  Gom.,  Camerae  Aposlolicae 
decanus  et  Ripae  praesidens. 


LXIV. 


De  clectione  vicarii  gpneralis  congrega- 
tionis  Eremi  Camuldulensis  ac  S.  Mi- 
chadis  de  Afurano,  monacliorum  Ordinis 
S.  Benedicti  2. 

Paulus  Papa  III  dilectis  filiis  vicario  generali  et 
visitatoriììns  congregationis  Camaldulensis , 
salutem  et  apostclicaai  benadictioaem. 

Exponi  nobis  nuper  fecistis  quod  licci  c.-.im  huiui 
ab  antiquo  tempore  citra,  morte  prò  tem- 
pore existentis  generalis  lotius  Ordinis 
et  congregationis  Camaldulensis  adve- 
niente,  duo  visitatores  et  tolidem  praela'i 
eiusdem  Ordinis,  loco  in  quo  eumdemmet 
generalem  decedere  contingebat  magis 
propinquo,  alium    congregationis  huius- 

{  Furmcis  atidit  Cherub.  (r.  t.).  2  Uè  hac 
Eremo  vide  eliam  lilc  in  consliiulione  i,  /?"- 
/io/Il,  pag.  175  huius  tomi. 


An.  C.  1549  P.Vl'LL'S 

modi  generalem  infra  annuni  sempcr 
eligere  consiieverint,  nihiloniimis  gene- 
ralem hiiiusmodi,  quolies  eiiin  decedere 
aut  illiiis  officium  cessare  contigerit,  si 
vobiset  aliis  eiusdem  Ordiiiis  praelalis  in- 
frascriplis  eligendi  licentia  et  facullas 
concederelnr,  proiecto  in  evidentius  lolius 
Ordinis  emolumentum  et  decus  cederei. 
Quare  prò  parlo  vostra  noliis  fiiil  liunii- 
liter  supplicatuiii  ut  dicti  Ordinis  com- 
modo et  decori  consulere,  ac  alias  in 
praemissis  opportune  providere  de  beni- 
gnitate  apostolica  dignaremur. 

§  1.  Nos  igitur,  qui  personaium  qua- 

Qm  possini  rumlibct,  praesertim  Religionis  iugo  dedi- 

lem  infra' me"- tarum,   volis   libcntor   annuimus,  vos  ac 

«em,  51  nusof-  ppgelatos iufrascriptos utriuiiqnc ot  singulos 

uciuin  Tacci.       ^  r  n  o 

a  quibusvis  excommunicationis ,  suspen- 
sionis  et  interdicli  aliisque  ecclesiasticis 
sententiis,  censuris  et  poenis,  a  iure  vel 
ab  homine,  quavis  auctoritate  vel  causa 
latis,  si  quibus  quomodolibet  innodati 
exislitis,  ad  etlectum  praesentium  dum- 
laxat  consequendum,  liariim  serie  absol- 
ventes  et  absolutos  fore  censentes,  huius- 
modi  supplicationibus  inclinati,  vobis  ac 
malori  sacrae  Camaldiilensis  Eremi  et 
Classensi,  Ravennalensi ,  necnon  Sancii 
Michaelis  de  Murano,  ac  Sanctae  Mariae 
ad  Carceres,  et  Vallis  Castri  abbafibus, 
necnon  per  priores  gubernari  solitorum 
Sancti  Matlhiae  de  Murano,  ac  Angelorum 
Florentiae  dicli  Ordinis  monasteriorum 
prioribus  prò  tempore  existenlibus,  quod 
de  cotero  ipsi  et  vos  ac  prò  tempore 
existentes  dicti  Ordinis  visitatores,in  unum 
in  dicto  monasterio  Classensi ,  aut  alio 
convenienti  loco,  de  omnium  seu  maio- 
rispartis  vestrum  consensu  eligendo,  con- 
gregati, generalem  congregationis  et  Or- 
dinis hiiiusmodi,  quoties  eum  decedere 
conligerit,  infra  mensem  a  die  obitus  prò 
tempore  existentis  generalis  buiusmodi 
computandum ,  usque  ad  futurum  capi- 
tuium,  singulis  annis,  iuxla  eiusdem  &la- 
BuU.  iivm.  Voi.  lY.  50 


Qwi  vrro  post 
(  Lipsiim    Dten- 


lt,V  l'ilillll. 


Ili  pp.  393     Ali.  C.  \oh9 

tuta.  Aeri  solitum,  eligere  possitis  et  va- 
leatis,  auctoritate  apostolica,  tenore  prae- 
sentium de  speciali  matia  iiiduliienms. 
Decerncntes  electionem  per  vos  ac  abbates 
et  priores  huiusmodi  faciendam  validani 
et  effìcacem  fore,  ac  quascumquc  alias 
aliter  prò  tempore  faclas  in  generalem 
buiusmodi  electiones  1  nullas  et  invalidas 
existere. 

§  2.  Ac  volentes  quod,  si  vos  ac  ab- 
bates et  priores  praefatos  ad  generalem 
buiusmodi  infra  unum  mensem  eligendum 
discordes  esse  contigerii,  quod,  mense  bu- 
iusmodi elapso,  omnes  lotius  Ordinis  et 
congregationis  buiusmodi  praelati ,  prò 
eloctione  buiusmodi  facienda,  in  unum 
congregari  et  convocar!,  ac  unum  in  ge- 
neralem Ordinis  praodicti,  invocato  desu- 
per divino  auxilio,  eligere  debeant  et  stu- 
deanl. 

§  3.  Non  obstantibus  quibusvis  consti- 
lulionibiis  et  oixlinalionibus  apostolicis, 
ac  congregationis  et  Ordinis  buiusmodi, 
iuraniento,  confirmatione  apostolica  voi 
quavis  fìrmitate  alia  roboiatis,  slatutis  et 
consuetudinibus,  privilegiis  quoque,  in- 
dultis  et  literis  apostolicis,  congregationi 
et  (Jrdini  huiusmodi ,  sub  quibuscumque 
lenoribus  et  formis  ,  ac  cum  quibusvis 
etiam  derogatoriarum  derogatoi-iis,aliisque 
etTicacioribus  et  insolitisclausulis  in  prae- 
missorum  contrarium  forsan  concessis, 
approbatis  et  innovatis,  quibus  omnibus, 
etiam  si,  prò  illorum  sufficienti  deroga- 
tione,  de  illis  eorumque  totis  tenoribus 
specialis,  specifica,  individua  et  expressa, 
non  autom  per  clnusulas  generales  idem 
iniportantes,  menilo  seu  quaevis  alia  ex- 
pressio  habenda,  aut  abqua  exquisila  forma 
ad  boc  servanda  forel,  tenores  buiusmodi, 
ac  si  de  verbo  ad  verbum  insercrenlur, 
praesentibus  prò  suflicienler  expressis  ha- 
bentes,  illis  alias  in  suo  robore  pei'man- 
suris,  bac  vice  dumtaxat  specialiter  et 
expresse  derogamus,  ceterisque  contrariis 
quibuscumque. 

I  Ih  (jciierolis  Iniiii.'Oìtodi  rVxlintie,  Millarelli  p\ 
Ciisladiiiti ,    Aiìiiiil.     Ciiìiiiililiil. .    Veiii'liis      1775 

(R.  T.). 


Ali,  C,  tS'iO 


394  BILLARIUM 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Marcum,  ] 
sub   anniilo   Piscatoris ,  die   decinianona 
iunii,  milli;simo  quingentesimo  quadrage-  ' 
simo  nono,  pontifìcatus  nostri  anno  xiv  >.  ; 

Dal.  die  19  iunii  1549,  iiontif.  anno  xv  .        \ 


LXV. 


ExpUcatio  muneris  et  anctoritalis  prae- 
posili  generalis  Clericorum  Rcgulurium 
Socìetalis  lem,  cum  diversarum  gralia- 
rum  concessione,  ordinationumqiie  prò 
eius  bono  regimine  constitutione  '-. 

Paulus  eplscopns  servus  servorum  Eei, 
ad  pcrpetaam  rei    memoriam. 

Licet  debilum  pastoralis  officii  omnibus 
FrcoEDiium  regulapem  vilam  ducenlibiis,  ul  in  suis 
disciplinis  et  laudabilibus  instiUilis  con- 
serventur  et  augeantur,  nos  reddat  favo- 
rabiles  et  benignos,  ad  Societatein  vero  de 
lesu,  per  nos  instilutam  et  approbatam , 
cuius  specimen,  veluli  ager  fertilis  in  Do- 
mino ,  mulliplices  atque  uberes  fructus 
animarum  ,  ad  sunimi  Regi?  laudem  el 
fìdei  incrementum,  attulit  et  affert  quoli- 
die  verbo  et  exemploinpopulo  christiano, 
dirigentes  praecipue  ,  velut  pius  pater , 
oculos  mentis  noslrae,  dignum  censemus 
ul  ipsam  Societalem  eiusque  in  odorem 
suavitatis  Altissimo  deservientes  personas 
specialibus  favoribus  prosequamur,  illaque 
sibi  favorabililer  concedamus,  per  quae 
Societas  ipsa  utiliter  regi  el  prospere  di- 
rigi, ac  ad  animarum  auxilium  fìdeliter  in 
Domino  procedere  valeat. 

§  1.  Hinc  est  quod  nos,  dileclorum  fi- 
Pracposìii  gè-  liorum  Iguatii  de  Loyola,  moderni  prae- 

nerahs     liberai  •,•  i-  .      i- 

est  adminisira- positi  generalis.  et  aliorum  sociorum  eius- 

iioeiperpeiua:  jgp^  Ordinls   supplicatiouibus  inclinati  , 

sibi  ut  praeposilus   generalis  dictae  So- 

1  Aniuis  poiitificaluseil  XV  (r.  T.).  (2)  Do  liis 
omii  bus  et  aliis  videliìc  in  conslilutione  xxxiii, 
Begiiiiini,  pag.  505. 


ROMAXfM  Al).  C.  lS(i9 

cietalis  prò  tempore  existens ,  cum  pri- 
mum,  iuxta  constilutiones  eiiisdem  Sccie- 
falis,  in  illius  praepositum  elcctus  fuerit, 
00  ipso  verus  ipsius  Religionis  generalis 
piT.epositus,  cum  libera,  generali  et  om- 
niiiioda  cura  et  administralione  omnium 
el  singulorum  ad  felix  regimen  et  pro- 
spcram  direclionem  dictae  Societatis  spe- 
ctanlium  et  pertinentium,  sit  et  esse  cen- 
sealur,  ac  suum  praepositi  officium  in 
omnibus  exercere  incipiat ,  ac  plenam  in 
universos  eiusdem  Societatis  socios  et  per- 
sonas, sub  eius  obedientia  degentes,  ubi- 
libel  commorantes,etiam  exemplos,  eliam 
quascumque  facultates  habentés,  suam  iu- 
risdictionem  exerceat. 

§  2.  Possitque  et  debeat  diclus  praepo-  ceru*  i«men 
situs,  per  personas  ad  id  a  dieta  Societate  veri'  poies'"""' 
facultatem  habcnies  et  ad  id  depulatas,  in 
certis  casibus,  iuxta  diclas  constilutiones, 
amoveri,  et  alius  ipsias  loco  per  easdem 
personas  substilui,  et  alias,  prout  personae 
deputalae  praedictae  id  in  Domino  con- 
spexerint  salubriter  expedire. 

§  3.  Ac  ipsemet  praeposilus  prò  lem-  p.iepoKiti 
pore  existens  ire,  et  suos  quocuraque  lo-  po^c'i"'*"™" 
corum,  eliam  inter  infideles,  cum  expedire 
in  Domino  iudicabit,  millere  ac  revocare, 
et  per  nos  ac  successores  nostros  ad  lo- 
cum  aliquem  missos  sine  temporis  certi 
liniitatione,  cum  id  expedire  ad  Dei  glo- 
riam  et  animarum  auxilium  visum  erit 
(super  quo  conscienliam  dicti  praepositi 
oneramus),  ad  alia  loca  trausmillere  li- 
bere et  licite  valeal;  qui,  ubicumque  mo- 
rali contingat ,  ad  nutum  nostrum  et  Ro- 
mani Pontificis  prò  tempore  exislentis,  ad 
Sedem  Apostolicam ,  seu  quo  oportuerit 
et  sibi  per  diclam  Sedem  iniunclum  fue- 
rit, iuxta  ipsius  Societatis  professionem, 
venire  debeat,  concedimus. 

§  A.  Ac  volumus,  statuimus  el  ordina-  Dignius  aso- 
mus  quod  praeposilus,  absque  Societatis,  c"*  ai'ST"' «■'"■ 
et  aliquisex  locisi  huiusmodi,  absque  dicti  sm'ct  'a'prse- 
praeposili  consensu  el  expressa  licentia,  '"'"'°    ''"'"^ 

1  Sociis  legit  Inst.  S.  l.  s.  e.  pag.  503  (r.  t.). 


An.  C.  ISW 

assensu  Socie-  electioiii  seu    provisiotii    de    illius  per- 

talis,  HccCiilari  .  •  i.  ■       • 

non  polsi,  sona  in  episcopum,  arcniepiscopunn  aut 
aliam  quamcumquedignitatem,  porqnem- 
cumqiie  principem  vel  quodciimqiie  ca- 
pitulum,  aut  alias  quascumque  personas, 
ad  id  auctorilatem  habenles,  prò  tempore 
faclae,  consentire,  aut  ad  illam  admitti, 
seu  alicuius  praeiationis  et  dignilatis  in 
eadem  Societale,  si  eam  occulta  aut  mani- 
festa ambitione  quaesisse  convincetur,  ca- 
pax  esse  nuUa'enus  possit. 
§  5.  Quodque  a  correctione  Regnine 
Ajipeii.iiio  a  Societatis   liuiusmodi  secundum    ordina- 

conecliiiiie  Re- 

guisnoo  jaiur.  tiones  facta  (ul  vigor  disciplinae  melius 

conservetur)  appellari,  aut  talis  appellalio 

per  ulkim  iudicem  admitti,  seu  ab  officiis 

absolutio  aut  privatio  peti  non  possint. 

§  6.  Et  tam  generalis  quam  alii  infe- 

Suierinrc!  non  riores  pracpositi  eiusdem   Societatis  fra- 

leiifiiliir       ali-  *  ^ 

queni  a.i  piae-  tres  sGu  socios  dictae  Societatis ,  patriar- 
mini^iorura  de-  chis ,  archicpiscopis ,  cpiscopis  SBu  alus 
PUI.MO.  ecclesiarnm  praelatis  et  personis,  in  so- 

cios aut  alias  ad  uUum  eorum  ministe- 
rium  deputare  minime  leneantur,  nisi  au- 
cloritate  literarum  eiusdem  Sedis,  de  So- 
cietale et  indulto  huiusmodi  expressam 
facientium  mentionem  ;  et  si  quos  deputare 
contigerit,  nihilominus  sub  Ordinis  cor- 
rectione existant,  et  cum  expedire  iudica- 
bunt,  eosdem  removere  possint. 

§  7.  Illos  vero  ex  fratribus  seu  sociis 
Depuiniiad  praedictis,  qui  ad  praedicandumCrucem, 
po-ii.i  Ir  nsfer- vel    ad  mquirendum  contra   haereticam 
tipostun .       pravilatem,  seu  ad  alia  similia  negocia  de- 
putati fiierint,  Ignatius  et  alii  illius  suc- 
cessores,  praepositi  generales  diclae  Socie- 
tatis  prò   tempore  existentes,  removere 
seu  revocare  et  transferre,  ipsisque  quod 
supersedeant  iniungere,  ac  alios  illorum 
loco  substituere,  cum  expedire  viderint, 
libere  et  licite  valeant. 

§  8.  Ac  eisdem  Ignatio  et  aliis  genera- 
Pi  .ci-osiiiis  libus  praepositis  prò  tempore  exislenlibus 

per  se  vel  alios      .  ii.i-i 

poiesi  omnes  "*  P^f  sc  vel  alios  ad  id  per  eos  prò  tem- 
iiioi  absokerc,  pore   dcputalos ,    oranesque   et   singulos 


P.VLLUS  III  PP.  395       An.  C.  IS?|9 

eiusdem  Societatis  socios  et  personas,  sub  «"'''■"  '"«?»■ 

j  .        '  .  laril.itesdispen. 

;  eorum  obedientia,  disciplina  et  correctione  s.iie,  nisi  -mi 

I  .  1,1  -i,  i      ■        laso»    enoimes 

prò  tempore  degcntes,  ab  omnibus  et  sin-  lu.i  im.  sn- 
'  gulis  eorum  peccatis ,  ante  vel  post  in-  "  '^  ^^ 


gressum   in  dictain  Societatem    per   eos 

commissis,  necnon  a  quibusvis  excommu- 

nicationis,  suspensionis  et  interdicti  aliis- 

que  ecclesiasticis  et  saecularibus  senten- 

liis,  censuri»  et  poenis,  a  iure  vel  ab  ho- 

niine  quomodolibet  lalis  et  promulgatis, 

'  et  huiusmodi  sententiis  innodatos,  aut  in 

!  locis  suppositis  ecclesiastico  interdicto  di- 

I  vina  officia  celebrantes,  etsuscipientes  or- 

.  dines  sic  ligatos  et  propterea  irregulari- 

*  tatem  incurrenles  absolvere;  ac  cum  eis, 

I  cura   dispensatione  eguerint ,  dispensare 

'  possint,  nisi  excessus  absolvendorum  et 

[  dispensandorum   huiusmodi  adeo  graves 

et  enormes  fuerint ,  quod  sint  ad  Sedem 

Apostolicam  merito  remittendi;  et  ne  saepe 

I  in  dubium  revocetur   qui  sint  ad  Sedem 

praedictam  destinandi,  declarationem  in 

I  ea  parto,  per  leiicis  recordationis  Sixtum 

'  Papam  IV,  praedecessorem  nostrum,  in 

j  bulla,  quam  Mare  Magnum  vocant,  factam, 

I  confirmamus. 

I      §  9.    Volumus  au'em  quod,  postquam     in  ccn.nms 
Societati  et   consortio  huiusmodi  aggre-  l?\l[i  "!l\  Zl'i 
gari  volentesabsoluti.  et  cum  eis,  utprae- 1"!,',''"!  v'ó'ire- 
i  iertur,  dispensatum  fuerit,nisi  mox  Ordi-  '"'"^'•«   !""■<'■ 
'  nem  intrare,  et  peraclis  experientus,  se- 
cundum constilutiones  diclae  Societatis  , 
vola  emittere  parali  sint,  etiam  si  super 
hoc  iiiduciae  eis  a  praelatis  eiusdem  So- 
cietatis concedantur ,  eo  ipso  in  pristinas 
sententias,  a  quibus  eos  totaliter  absolvi 
contigerit,  relabantur  et  reincidant. 

§10.  Necnon  quod  qiiilibet  ex  sociis  Pcrsonaps... 
Societatis  huiusmodi  peccata  sua  proprio  beanicomuci'i' 
praeposito,  vel  ab  eo  deputato  seu  depu- 
talis,  et  alias  secundum  ordinationes  So- 
cietatis praedictae  designai is,  coufiteri  de- 
beat, nisi  super  hoc  a  dicto  praeposito 
1  H;u'c  bulla  S.xti,  l{f(jiiiiiiìi,  es!  il)  tomo  v, 
pag.  217. 


An.  c.  n 


396 


BULLARIUM  ROMAXUM 


An.  C.  IbdO 


alium  confessorem  eligendi  facultatem  ha- 
buerit. 

§11.  Ac  inhibemu?  ne  quis,  post  emissa 
Qui  »01 .  enii- YQtjj  secuiicliim  constllutioncs  praedictas, 

senni,      »hiim     ,  .  ,     * 

0  dinera,  iT.e- sive   professus  sivc   scholaris  sive  coad- 

ler  Carllius  en-  -,        e       ■    ■    ••      i      •  j-      ■»  j 

sicitn,  ingrdi  iiitor  bocietalis  lumismodi  sit ,  ad  quem- 
non  possunt.  ^jj  ;,]imii  Ordiiiem,  ctiam  per  Sedemprae- 
dictam  approbatum,  Carlhusiensium  dum- 
taxa[  excepto,  nisi  de  expressa  ipsius  prae- 
positi  autdictae  Sedis  licentia,  transferri; 
egressi  vero  alias  quam  ut  praeferlur  de 
Ordine  seii  consorlio  huiusmodi ,  in  nullo 
alio,  praeterqiiam  Carthusiensiiim  prae- 
fato  Ordine,  admitti ,  recipi  vel  retineri 
possint. 

§  12.  Ipsique  generalis  et  alii  inferiores 
.\pnn.ue  ei  praepositi ,   per    se    vel  alios,    illos   sic 

ìnsoU-niescoer-  •  . 

C2ii  pò  ami  .1  egressos  ac  alios  quoscumque  dictae  So- 
pwepoMio.  cietatis  apostatas,  ut  etiam  alios  quosvis 
insolentes  et  qui  id  mereri  videhuntur, 
in  quocumque  liabitu  apostatas  praediclos 
contigerit  inveniri,  excommunicare,  ca- 
pere, incarcerare  et  alias  suae  disciplinae 
submitlere,  et  ad  id,  si  opus  fuerit,  auxi- 
lium  bracliii  saecularis  invocare,  libere 
et  licite  valeant. 

§  13.  Ipsamque  Societatem  et  univer- 
sos  illius  socios  et  personas,  illorumque 
bona  quaecumque  ab  omni  superioritate, 
iurisdiclione,  correctione  quorumcumque 
ordinariorum  eximimus  et  liberamus ,  ac 
sub  nostra  et  praefatae  Sedis  protectione 
suscipimus. 
§  14.  Liceatque  praeposilis,  et  deeorum 
Facnf.is  cele-  etiaui   facultatc  ,    univcrsis    frairibus    et 

urHiidt  Fiiper  al-  . 

Uri  poriaiiii  ei  socus  Socictati  huiusmodi  in  presbv  te- 
ratus  ordine  conslitutis,  in  locis,  in  quibus 
degunt,  et  eos  prò  tempore  morari  conti- 
gerit ,  habere  oratoria,  et  in  eis  ac  quo- 
cumque alio  honesto  et  congruenti  loco, 
in  altari  portatili ,  cum  debiti?  reverentia 
et  honore,  etiamtemporeinterdicti,  quavis, 
etiam  apostolica,  auclorifate  appositi,  ia- 
nuis  clausis,  excommunicatis  et  interdi- 
clis  exclusis,  subraissa   voce,  missas  et 


Biemjtiio  a  su- 
perlnrii;-.lc  or- 
diuariorum. 


dici). 


lilla  divina  oflìcia  celebrare ,  ac  ecclesia- 
stica sacramenta  recipere  et  aliis  mini- 
strare, dummodo  ipsi  causam  non  dede- 
rint  interdicto,  nec  conlingat  id  ipsis  spe- 
cialiter  interdici. 

§  15.  lis  vero,  qui  in  ipsorum  prae-  Famiiiaribns- 
posilorum  et  sociorum  morantur  obse-  p,"-s„ni '^mi.,i'- 
iiuiis,  cuncla  libere  ministrare  possint  ec-  '""?  .  ""r 

'  '     _  r  menla  el  scpul- 

clesiastica  sacramenta;  et  ipsos,  cum  de-  'j"'»- 
cedunt,in  eorum  coemeteriis  sepelire. 
§  16.  Si  quando  in  terris,   in  quibus  imerdicii  lem- 

j.     ,.  1  1-         •  ,  pnre  diTina  pns- 

socu  praedicti  vel  eorum  aliqui  prò  tem-  ' 


pore  resedennt ,  vel 


sunt  audire  fa- 

in  earum  personas""^'",'"'  T' 
excommunicationis  seu  interdicti  senten-  p""»  Socie- 
lias  contigerit  promulgar!,  pueri  seu  fami- 
liares,  eorumdem  sociorum  servitiis  depu- 
tati, ac  eorum  etSocietatis  huiusmodi  ne- 
gociorum  procuratores  et  operarli,  huius- 
modi sentenliis  obnoxii  minime  habeantur; 
ibique  possint  audire  divina,  nisi  eisdem 
causam  dederint ,  vel  specialiter  excom- 
niunicari  seu  interdici  contigerit  eosdem. 

§17.  NecuUis  praelalis  contra  aliquem  conirapmi- 
de  praedicta  Societate  vel  contra  alios  eo-  \[^r,  non"'p''- 
rum  aliquam  excommunicationis,  suspen-  ^•""»'"''''";  - 

^         ^  _      ^  '  r  surae,  r.  ■-■   «lari 

sionis  vel  interdicti  sententiam,  contra  eoram i-;orpre- 
eiusdem  ^ocietatis  privilegia  per  nos  con- 
cessa (^quorum  interprelationem  nobis  et 
.\postolicae  Sedi  reservamus),  ferra  liceat; 
el  si  tulerint ,  eo.ipso  irrita  nulliusque 
roboris  vel  momenti  sit  et  esse  cen- 
seatur. 
§  18.  Xc  omnes  et  singuli  alii  christi-  Oo'  socieisiìs 

^  ,    ,  .  ....  .  coiicionilius  in- 

hdeles,  cuuiscumque  conditionis  exislant,  lenam,  missai 
qui  verbi  Dei  concionibus  seu   praedica-  ^^f^Lu^  m- 
tionibus  sociorum  seu  fratrum  Societatis  ■'"■"'    r^iper» 
huiusmodi,  in  ecclesiis,  ubi  ipsi  conciona- 
buntur ,   inlerfuerint ,    diebus  huiusmodi 
missas  et  alia  divina  officia  audire  et  ec- 
clesiastica sacramenta  ibidem  recipere  li- 
bere et  licite  valeant,  nec  ad  id  ad  pro- 
prias  parochiales  ecclesias  accedere  te- 
neantur. 

S  19.  Et  quia  eiusdem  Societatis  fratres  voi^oie  prae- 

.  11-  11  p        •  po-flo.  pussunt 

el  socios  de  locis  ad  loca  trauslern  con-  »  ^uuiuiei  »n- 


An.  C.  Ib'l9 

lislile  ili   ?j^t:> 
proninvoi- 


PAULUS  in   PP. 


397       An.  e.  1S49 


tingit ,  propter  quod  stabilem  et  conti- 
nuam  in  cerlis  et  determinai is  domibus 
mansionem  liabere  non  po<sunt,ei  in  ipsa 
Societate  idoneo*  tantum  et  eomprobatos 
ad  sacros  ordines  promoveri  intelleximus, 
eidem  praeposito  generali,  quod  ordinan- 
dos  socios  et  fratres  huiusmodi  Societalis 
quibusciimque  maluerit  catholicis  antisli- 
libus ,  uraliani  et  comniunionem  diclae 
Sedis  habentibus,praesentare;ip?isquean- 
tislitibus  praesentatos  huiusmodi,  absque 
omni  promissione  vel  obligatione  ipsorum 
ordinandorum  fratrum  et  sociorum ,  ad 
omnes,  etiam  sacros  et  presbyteratus,  or- 
dines promovere. 

§  20.   Et  cum  ipsi  socii ,  magnam  pa- 

in  lerris  infl-  ticntes  pro  Christi  nomine   paupeilatem, 

rciicornii  licei  exhortalionis  pio  studio  bonos  ad  potiora 

pr."èpo"sii'i'  gè-  dirigant,  et  errantes  ad  rectitudinis  semi- 

oeraiisiiceuiia.  jafjj  Jaudabiliter  revocare  procurent,  con- 

cedimusutin  excomniunicatorum  et  hae- 

reticorum   vel    schismaticorum  vel   infi- 

delium   terris  libere   commorari  et   cum 

eisdem  conversari,  de  licentia  tamen  prae- 

posili  generalis;  el  ab  eis,  tunc  et  etiam 

quando  per  ipsas  illos  Iransire  contigerit, 

necessaria   vitae    deposcere    ac  recipere 

valeant. 

§  21.  Quodque  nulli  ipsorum   corre- 
Non  lencntur  ctiouis   scu    vi^italionis  vcl    inquisilionis 

utiiini  >us>;i[>ere      ^-^    •  ••  i  i      -• 

Tisiiaiion.,  iu-  omcium   monasleriis     vel    ecclesiis    seu 
lionem^'c'u'r'm'  quìbuscumque  personis  impendere,  vel  ad 
quc  moiiiaiium.  cognitiones  causarum,  citationes  partium 
et  denunciationes  sententiarum  iiiterdicti 
vel  excommunicationum  procedere,  aut 
curani  monialium  seu  religiosarum  qua- 
rumlibet  personarum  recipere  teneantur, 
per  literas  apostolicas  impetratas ,  vel  in 
posterum  impetrandas,  niside  hoc  indulto 
et  Ordine  sociorum  huiusmodi  expressam  ] 
facientes   nientionem ,   auctoritate  et  te-  i 
nere  praedictis,  de  speciali  gratia  indul-  | 
genius.  I 

§  22.  Concedentes  ipsis  sociis  ut  de  iis  j 
quae  in  oriiamentis,  aut  pro  eis  aul  libris,  j 


fabrica,  lumìnaribus,  seu  prò  victu    vel    -"^o"  icnemur 

.  .     solver»     Ijodo- 

uidumcntis  eorum,  necnon  prò  annuis  rum  sunnim  de- 
censibus  redimendis,  ad  quorum  solulio-  M',"m'darr'con- 
nem  aliquae  domus  Societatis  praedictae  "'i""''"" "  «" 
obligatae  forsan  existant;  ac  de  domibus 
et  collegiis ,  ac  eorum  praediis ,  hortis 
aliisque  locis,  eisdem  sociis,  iuxta  eorum 
vivendi  institutum,  haberi  concessis;  aut 
de  iis,  quae  sibi,  prò  huiusmodi  rebus,  do- 
mibus, collegiis,  praediis  et  locis  et  hortis 
emendis,  per  quascuinque  personas  pro 
tempore  legari  aut  relinqui  contigerit,  et 
aliis  bonis  quibuscumque  per  praedictani 
Societateni  et  ipsius  coUegia  possessis  el 
obtentis,  aliquam  decimam ,  etiam  papa- 
lem,  solvere,  seu  canonicam  portionem 
■  'xhibere,  seu  ad  praestalionem  procura- 
(ionum  legatorum  praedictae  Sedis  vel 
nunciorum  ipsius,  aul  ordinarioruni  lo- 
corum,  aut  exactionum,  coUectarum  seu 
subditorum  1  velprovisionum  quorumcum- 
que  minime  teneantur,  nec  ad  id  per  li- 
teras eiusdem  Sedis  aut  legatorum  vel 
nunciorum  seu  dioecesanorum  praedicto- 
rum  ,  cuiuscumque  tenoris  fuerinl ,  ullo 
umquam  tempore  conipelli  possint  ,  nisi 
ipsae  literae  aposlolicae  plenam  el  expres- 
sam  ac  de  verbo  ad  verbum  de  indulto 
et  concessione  huiusmodi  ac  de  eorum 
Ordine  mentionem  fecerint.  Et  si  forte 
per  nos  vel  dictam  Sedem,  de  piis  legatis 
dispositis  et  relictis  in  genere  vel  specie, 
decima  vel  alia  portio  seu  quarta  alteri 
piae  vel  non  piae  causae  quomodolibet 
hactenus  concessa  fuerit,  vel  illani  in  po- 
sterum concedi  seu  solvi  aut  dariel  man- 
dari  contigerit,  socios  praefatos  el  ilio- 
rum  domos  et  bona  quaecumque,  ac  eis 
legata  et  relieta  aut  alias  in  eorum  favo- 
rem  disposila,  in  concessionibus  et  man- 
dalis  huiusmodi  decerninius  el  volumus 
minime  comprehendi ,  nisi  de  ipsis  ac 
praesenti  decreto  et  voluntate  nostra,  non 
per  clausulasgenerales  idem  imporlantes, 
sed  vera,  expressa  et  specifica  nienlio  fiat 
in  eisdem. 

I  S'ibsidiorum,  1.  e.  (r,  t.). 


Al).  C   Vóh9 


Domii>  ve*  col- 
logia  Socielati 
ddii.iu  seu  re- 
IìcIh  eo  ipso 
auc'loiilciieni>o- 
siolìc.t  cense*n- 
lur  ereì'Ia. 


Boni  S'jcietali 
doDala  prò  col- 
legìoiiim  su- 
slenlalÌDnc  e- 
tìatii  aucloi'il.ile 
apostolica  re- 
pulanlur  appli- 
cala tic. 


Ecclesi.ie  be- 
neilici  ei  con- 
secr.iri  possiiBl 
a  quùiibel  epi- 
scopo etu. 


El  de  novo  n- 
bique   conslrui. 


398  BULLARIUM 

§  23.  Et  insuper  si  contingat  socios  ip- 
sos  ut,  acliuvante  aliquo  principe,  duco, 
marchione,  cornile  ve!  communitate ,  voi 
quavis  ad  id  potenti  et  facultalibus  abun- 
danti  persona  ,  aliiiuam  domum  ,  eccle- 
siam  aut  collegium  Societati  piaedictae 
aedificenl  et  construant,  seu  id  per  alicu- 
ius  similispersonaetestamentum  mandavi, 
velquovismodo  eis  offerri  domum,  eccle- 
siasseu  coUegia  iiuiusmodi,  cura  omnibus 
ad  id  necessariis  el  opportunis,  construi 
et  aedificari,  ac  locum  prohuiusmodi  con- 
structione  oblalum  rccipi  posse;  ipsasque 
domos ,  ecclesias ,  collegia,  cellas,  oralo- 
ria,  ubilibet  per  dictos  socios  prò  tem- 
pore constructa  vel  eis  donata ,  eo  ipso 
quod  aedifìcata  vel  donata  fuerint,  apo- 
stolica auctoritatc  praedicta  erecta,  ap- 
probata  et  confirmata. 

§  24.  \c  bona  quaecumque,  prò  col'.e- 
giorumdole,  seu  scholarium  inibì  prò 
tempore  commorantium  sustentatione  per 
quoscumque  chrislifideles  prò  tempere 
donala,  relieta  et  legata ,  eo  ipso  praedi- 
cta apostolica  auctoritate  perpetuo  appli- 
cata el  appropriata  esse  et  censeri,  nisi 
alias  ad  collationem  Sedis  praedictae  pcr- 
tinerent. 

§  25.  El  ecclesias  praedictas,  cum  coe- 
meteriis,  benedici  aut  consecrari  Tacere 
ac  primum  lapidem  poni  per  quoscum- 
que episcopos  (si  dioecesani  ultra  quatuor 
menses  id  Tacere  disluleiint)  posse  decer- 
nimus. 

§  26.  Inhibentes  omnibus  et  singulis 
archiepiscopis,  epi?copis  aliisque  eccle- 
siarum  piaelatis  et  locorum  ordinariis,  ac 
quibusvis  aliis  potestatibus  ecclesiasticis 
et  scecularibus,  illisnihilominus  mandaii- 
tes  ne  ipsos  socios,  aut  eorum  domos,  ec- 
clesias aut  collegia  huiusmodi,  ad  aliquo- 
rum  requisitionem,  ex  propria  eorum  vo- 
luntate,  si  id  in  Domino  cxpediens  fuerit, 
aedificare  volentes,  quoquoniodo  huius- 
modi conslructionibus  impediant,  pertur- 
bent  aut  molesteut. 


ROMANUM  An.  C.  Iì)!i9 

I      §  27.  Et  ut  Societatìs  huiusmodi  prò- s-ipfnores  pos- 

]   p  .,  .  ,.  ...  sunl  <*i:m  sociis 

lessonbus  omnis  vagandi  occasio,  et  ad  j  =1  ansare. 

j  Aposlolicam  Sedem  praedictam  recurren- 
di  subtrahatur,  prò  posse,  necessita? ,  ge- 

;  nerali,  et  de  eius  licentia,  provincialibus 
praepositis  dictae  Societalis  prò  tempore 

j  existentibus  et  illorum  vicariis  et  locale- 

I  nentibus,  ut  cum  eiusdem  Societalis  per- 
sonis  defectum  nalalium,  ex  adulterio,  sa- 
crilegio, incestu  et  quovis  alio  nefario  et 
illicito  coitu  provenientem,  patientibus; 
necnon  cum  iis,  qui  ex  quavis  causa  (pr^- 
tcrquam  homicidii  voluntarii,bigamiae  et 
mulilalionis  menibrorura)  irregulares  fue- 
rint, postquam  in  Ordine  ipso  vota  emise- 
rint,  uLdefectu  elirresularilate  huiusmodi 
non  obstantibus ,  ad  quoscumque ,  etiam 
sacroselpresbyteratus,  ordines  promoveri, 
etinillis,  etiam  in  altari,  ministrare^,  et  ir- 
regulares defectum  natalium  palienles  prse- 
dicti  ad  quascumque  administraliones  et 
officia  dictae  Societalis  eligi,  recipi  el  as- 
sumi, illaque  gerere  et  exercere  libere  el 
licite  valeant,  dispensare  possint,  auctori- 
tate et  tenore  praediclis ,  concedimus  el 
indulgemus. 
§  28.  Praelerea  cum  intellexerimus  pò-  contessores 
os  civitalum  ,  teirarum  et  locorum,  ;j(„,„s  a„ji,,. 
apud  quae  habilationem  iidem  socii  ha- 
bcnt,  vel  ubi  eosdem  versari  aut  transire 
contingit,  exemplo  alleclos  et  inductos  re- 
ligiosae  vitac,  quam.  Domino  concedente, 
ducunt ,  libenler  ad  contiiendum  eisdem 
et  sacratissimam  Communionem  de  ma- 
nibus  eorum  accipiendum  coufluere,  ut 
illis  sic  confluentibus  salisfacere  valeant, 
universis  utriusque  sexus  chrislifidelibus, 
ut  cuilibet  de  Socielate  praedicta  confileri 
possint,  rectoris  sui  licentia  minime  re- 
quisita, cui  non  teneantur  eadem  peccata, 
de  quibus confessi  etabsoluti  fuerint,  rur- 
sus  confileri. 
§  29.  Necnon  omnibus  et  singulis  chri-    sacramemaq. 

'  stifidelibus,  tam  forensibus  quam  in  ci-  «'■'^''^''-'s'-  ""- 

I       .         .,  ...  .,  ^      ..  ,.      insilare,    prae- 

I  vitatibus  et  locis,  in  quibus  socu  praedi-  lerq^am    um- 

'      1  Inullaris  miiiisterio  miiiistrure,  1.  e.  (r.  t.). 


An.  C.  1S49 


PAl'LUS 


jj.ire  p,.-m1i.u)<  cti  consìstunt,  commoranlibus,  aiU  illac 

et    in    arliculo  ,  .-i  t^       i        •   .• 

nioriis.  traiiseuntibus,  Lucharistiac   saeramentum 

(quod  in  siiis  ecclesiis  deconler  tenere  so- 
cios  praefatos  volunius)  quocumque  anni 
tempore ,  practerquam  in  feslo  Paschalis 
Resurrectionis  Dominicae,  et  morlis  arti- 
culo,  nisi  necessilas  urgeret,  eorumdem 
fidelium  parochialium  ecclesiarum  re- 
ctoriim  licentia  minime  requisita  ,  acci- 
pere  libere  et  licite  valeant. 
§  oO.  Necnon  animarum  profectui  pro- 
visitaniibus  videre  volenles,  de  omnipotentis  Dei  mi- 
t"?s"i'n'duige'n-  sei'icordia,  acbeatorum  Petri  et  Pauli  apo- 
tiae  concedii  gtolorum  eius  auctoritate  confisi,  omnibus 
et  singulis  utriiisque  sexus  christilidelibus 
ubilibet  commoranlibus,  vere  poenitenli- 
bus  et  confessis ,  seu  temporibus  a  iure 
statulis  confilendi  propositum  habentibus, 
qui  aliquam  ecclesiain  aut  aliuni  pium 
locum  dictae  Societatis  semel  singulis 
annis,  praeter  annum  lubilaei,  in  die  per 
prò  tempore  existentem  dictae  Societatis 
praeposilum  eligendo,  a  primis  vesperis 
usque  ad  occasum  solis  eiusdem  diei  in- 
clusive, devote  visitaverint,  et  inibi  Ora- 
lionem  Dominicam  ac  SaUUalionem  An- 
gelicam  recitaverint,  plenariam  omnium 
peccatorum  suorum  indiilgentiam  ac  re- 
missionem  in  forma  lubilaei,  auctoritate 
apostolica,  tenore  praesentium,  misericor- 
diter  concedimus  et  elargimur. 
§  31.  Et  insuper  quatuor  aliis,  scilicet 
ceriis  anni  Nativitatis,  Circumcisionis,  Epiphaniae  et 
Lorpons  thristi  lestivitatum,  necnon  ve- 
neris  et  dominicis  et  quadragesimalibus 
diebus  singulorum  annorum ,  usque  ad 
oclavam  Pascbatis ,  ecclesias  et  alia  pia 
loca  dictae  Societatis  devole  visitaverint,  et 
inibi  Orationem  et  Salutationem  praedictas 
similiter  recitaverint,  ac  verbum  Dei,  si 
in  illis  praedicetur,  devote  audierinf,  sep- 
tem  annos  et  totidem  quadragenas  de  in- 
iunctis  eis  poenitentiis  misericorditer  in 
Domino  relaxamus. 
§  32.   Ac  praeposito  generali  eiusdem 


ni  pp.  390 

Societatis  ut,  quos  de  suis  idsneos  in  Do- 
mino iudicaverit ,  ad  lectiones  theologiae 
et  aliarum  facullatum,  altcrius  licentia 
ad  id  minime  requisita,  ubilibet  deputare 
possit. 

§33.  Et  ut,  cum  aliquos  ex  fratribus  seu 
sociis  Societatis  huiusmodi  in  Saraceno- 
rum  et  paganorum  aliorumque  infide- 
lium  terras  et  provincias  alias  remotissi- 
mas ,  a  quibus  non  potest  adiri  Sedes 
Apostolica,  miserit,  possit  eis,  auctoritate 
nostra,  facullatern  concedere  ut  christia- 
nos  ibidem  commorantes,  confessione  pec- 
catorum suorum  audita  et  poenilentia  sa- 
lutari iniuncta,  cos  et  eorum  quemlibet 
ab  omnibus  et  singulis  eorum  peccatis, 
etiam  in  bulla  Coenae  Domini  reservatis, 
et  a  consequentibus  censuris  etpoenis,  ab- 
solvere. 

§  34..  Et  cum  iis  qui  ab  infidelitale  con- 
vertentur  tantum  et  in  locis  remotissimis, 
qui  prius  in  gradibus  non  licitis ,  tamen 
lege  divina  non  piohibitis ,  matrimonia 
contraxerant ,  ut  in  eisdem  manere  pos- 
sint  dispensare. 

§  35.  Ac  in  locis  praedictis  remotissi- 
mis, quaecLimque  ecclesias,  hospitalia  et 
alia  pia  loca,  proni  expediens  fuerit,  eri- 
gere, ac  nunc  et  prò  tempore  erecta  re- 
formare, sinealicuiuspraeiudicio,  elvestes 
sacerdotales ,  pallas,  corporalia,  calices, 
aitarla,  coemeteria  (si  episcopus,  qui  ea 
faciat,  catholicus  inibi  non  adsit)  benedi- 
cere,  ac  profanatas  ecclesias  reconciliare 
possint,  et  quaecumque  statuta  et  ordina- 
tiones  desuper  necessaria  facere,  illaque, 
postquam  facla  fuerint,  mutare,  alterare, 
ac  illis  addere  et  detrahere. 

§  36.  Ac  praeposito  provinciali,  in  illis 
longinquis  partibus  residente,  decedente, 
interim  ,  dum  alius  per  generalem  prae- 
posilum mittitur,  loco  praepositi  sic  dece- 
denlis ,  alium  eligere  libere  et  licite  va- 
leant. 

§  37.  Et  quia  in  numerosis  populis  il- 


An.  e.  lb'(9 

Praep.  gen. 
leclores  iheo- 
l'igiac  eie  flfl- 
putar 


In  If^rris  infi- 
deliiim  el  par- 
libus  rem'ilis- 
simis  socii  ab- 
solvPrc  possunl 
eiìam  h  casibus 
in  bull.i  <io<;n.ie 
Domini  reser  - 
Tatis, 


El  Jìspciis.ire 
qiiOitil  infirte- 
Ilum  malriinf>- 
nìa: 


Erigere  eccle- 
sias, p^ram6Dl:i 
benodici'rc,^*^. 


Decf  J(*nte  pr» 
posito  proTÌn- 
cirtli,  elcfiion. 
-Uerìus  facere. 


An.  C.  iJ'iO       400 


Missam  bis  in  laruiii  l'eofionflm  tanta  est  sacerdotum  ra- 

die  quando  ce- 

lebraui.  ritas,  ut  unus  plurium  curam  populonim 

suscipere  debeat ,  ut  bis  eodem  die  mis- 
sam  celebrare  diversis  in  locis  valeant. 
§  38.  Et  insuper    attenta   nieditalione 
Privilegia  om- pensanfes  quanlum  ulibtatis  ad  exallalio-  ] 

lor.  nem  chrislianae  lidei  et  evangehcae  veri- 

tatis,  Societatis  praedictae  professores  af- 
ferant  et  afferre  valeant,  omnia  et  singula 
gratias,  immunitates,  concessiones ,  pri- 
vilegia et  indulta,  antea  pernos  eidem  So- 
cietali  et  illius  sociis  et  personis  quomo- 
dolibet  concessa,  quae  bic  prò  specificati? 
haberi  volumus,  approbantes,  innovantes 
et  confirmantes. 

§  39.  Quod  socii  dictae  Societatis,  qui 

ProfesMo  ubi-  alibi  quam  in  urbe  Roma    professionem 

qiie  eniiiii  pos- 

sii  de  liceiiiii  emiltere  non  possunt,  literis  apostolicis 

DerlHr"  ''^  ^b  'psa  Societate  ad  id  ob  aliquas   causas 

ad  tempus  impetratis  non    obstantibus , 

eisdem,    de   licentia  praeposili  generalis 

praedicti,  ut  professionem  ipsam  ubilibet 

emittore  libere  et  licite  valeant  concedi- 

mus  et  indulgemus. 

§  40.  Necnon  Ignatio  et  aliis  successo- 

coadiuiores  ribus  suìs  pracpositis  generalibus  dictae 

sine  cerio  nu-  _       .  .  .... 

mero    admiui  bocielalis  pco  tempore  existentibus  ut  m- 

po'h°o°'  prai  '-  Jultum  alias  per  nos  eidem  Societati,  super 

"°  babendis  viginti  coadiutoribus,  concessum, 

ad  alios  quoscumqiie ,  quos  idoneos  fore 

censuerint,  sub  eorum  obedientia  degentes, 

extendere. 

§  Al.  Et  quascumque  gratias,  conces- 
siones et  indulta  eisdem  generalibus  dictae 
Societatis  praeposilis  prò  tempore  existen- 
tibus  per  nos  concessa ,  per  eorum  vica- 
rios  aut  personas  ad  id  sibi  bene  visas, 
praesertim  in  Indiarum  et  aliis  parlibus 
remolis  prò  tempore  substitutas,  exercere 
libere  et  licite  valeant. 
§  42.  Ac  praesentes  literaset  in  eis  con- 
ciansoi»  pra-  tenta  quaecumque,  ex  quavis  causa,   de 

lervalivae  iila-        ,  .       .  /     ,  .    '   .  ,,.        . 

rum  grjiiaruo).  subrcptionis  vel  obrcptioms  aut  nuUitatis 
vitio,  seu  intentionis  nostrae  defectu  no- 
lari  vel  impugnari  nullatenus  posse,  ac 


Bt'LL.\Rn'M   ROMANTM 

sub  quihusvis  suspensionibus,  dcrogatio- 


An.  C.  i:J!(9 


Fr.ieposìtQs  e- 
liam  per  alio 
eiercei    muDii 

iUQ:ll. 


nibus,  limitationibuset  aliis  quibusvis  con- 
trariis  dispositionibus  et  gratiarum  ac  in- 
dulgentiaruni  concessarum  derogatoriis 
seu  revocatoriis.  etiam  per  nos  et  Sedem 
eamdom  prò  tempore  concessis,  nullate- 
nus comprebendi,  sed  semper  ab  illis  ex- 
ceptas  existere,  ac  suos  plenarios  effectu? 
sorliri. 

§  43.  Et  illaruiu  transumptis,  manu  no- 
tarli publici  subscriptis  et  sigillo  alicuius 
canonici  metropolitanae  vel  allerius  ca- 
tliedraiis  ecclesiae,  seu  personae  in  di- 
gnitatc  ecclesiastica  constitulae  munitis, 
oamdem  prorsus  fidem,  quae  adhiberetur 
eisdem  originalibus  literis,  si  forent  exhi- 
bitae  vel  ostensae ,  ubique,  in  iudicio  et 
extra,  adbiberi  debere. 

§  44.  Et  sic  per  quoscumque  iudices  et 
comniissarios,  quavis  etiam  apostolica  au- 
cloritate  fiingenfes ,  sublata  eis  et  eorum 
cuilibet  quavis  aliter  iudicandi  et  inter- 
prelandi  iacultate  et  auctoritate,  iudicari 
et  definiri  debere;  ac  si  secus  super  bis  a 
quoquam,  quavis  auctoritate,  scienter  vel 
ignoranter,  contigerit  attentari,  irritum  et 
inane  decernimus. 

§  45.  A  e  dileclis  in  Christo  flliis,  illu- 
stribus  et  nobilibus  viris,  principibus  ac 
dominis  temporaiibuset  venerabilibusfra- 
tribus  praclatisecclesiasticis,  in  quavis  di- 
gnitate  constilutis,  praedictam  Socielateni 
ac  singulos  illius  socios  plurimum  in  Do- 
mino commondantes,  non  solum  ne  eos 
inquietari  aut  eorum  privilegia  violali 
permitiant,  sed  ut  benigne  et  cum  cari- 
tate,  ut  decet,  suscipiant  exbortamur  al- 
que  in  Domino  rogamus. 

§  46.  Et  niliiiominus  universis  et  sii:- 
gulis  venerabilibus  fratribus  nostris  ar- 
chiepiscopis,  episcopis  ac  dilectis  filiis 
abbalibus,  prioribus  et  aliis  personis  in 
dignitate  ecclesiastica  constitutis,  necnon 
metropolilanarum  et  aliarum  catliedia- 
liura  ecclesiarum  canonicis,  ac  eorumdcm 


Tr.msumptii 
ttabcalur   Qdes. 


Suuiata  efl  ali- 
ter  iuL'icaodi  fa- 
cu!t.is. 


Sociel.is  eius- 
(]iie  persona» 
pincijiibus  ac 
praelatis  com- 
uieudaulur. 


Cop.FCrv.iior'i 
et  exefulores 
huius  coTistilu- 
(iouis  deput.Mi- 
tur. 


An.  e.  m9  PATJLTIS 

archiepiscoporum  et  episcoporum  ofìficia- 
libus  et  vicariis  genoralibiis  iibilibet  con- 
stilutis,  per  apostolica  scripta  niandamus 
quatenus  ipsi  ac  quilibet  eoriim ,  per  se 
vel  alium  seu  ab'os,  praesentes  literas  et 
in  eis  conlenta  hiiivismodi,  ubi  '  opus  fuerit, 
ac  quoties  prò  parte  dictorum  sociorum 
vel  alicuius  eorum  fuerint  requisiti,  so- 
lemniter  publicantes,  eisdemque  sociis  in 
praemissis  efficacis  defensionis  praesidio 
assistentes ,  faciant ,  auctoritate  nostra , 
eosdem  socios  literis  et  in  eis  contentis 
huiusmodi  pacifìce  gaudere;  non  permit- 
tentes  eos  aut  eorum  aliquem  super  prae- 
missis aut  quibusvis  aliis  rebus  et  causis 
per  locorum  oidinarios  aut  quoscumque 
aliosquomodolibet  indebite  moicstari,  sed 
eoscontra quoscumque,  cuiuscumque  con- 
dilionis  vel  qualitatis  existentcs,  et  quavis, 
etiam  patriarcbali,  archiepiscopali  vel  epi- 
scopali aut  mundana  digiiitate  ac  exem- 
ptione  fungentes  et  munilos,  in  quibusvis 
causis  iustitiae  complementum  ministran- 
tes,  id,  quod  per  eos  ordinatum  fuerit,  ad 
executionem  debitam  perduci  faciant,  il- 
losque,  quos  censuras  vel  poenas  praedi- 
ctas  incurrisse  constit.M'it,  excommunica- 
tos  ac  inlcrdictos  declarent,  ac  faciant  et 
mandent  publicc  nunciari,  ac  ab  omnibus 
arctius  evitari,  et,  legitimis  super  bis  ha- 
bilis  et  habendis  processibus  servatis,  il- 
los,  quoties  opus  fuerit,  iteratis  vicibus 
aggravare  procurent;  contradictores,  au- 
ctoritate nostra ,  appellatione  postposita, 
compescendo ,  invocato  etiam  ad  hoc,  si 
opus  fuerit,  auxilio  bracini  saecularis. 
§  47 .  Non  obstanlibus  constitutionibus 
ciauRuiae  ron- el  ordinationibus,  ac  iuramento ,  confir- 

traiioruni  .loro-  malionc  auoslolica  vcl  quavis  firmitate  alia 

talona»    appo-         ,  ,•,..•         .  ■      j-     -l 

nunioi.  roboratis  slatutis  et  consuetudnubus,  nec- 

non  privilegiis ,  indultis  et  literis  aposto- 
licis  Sancii  Benedicti  et  Sancii  Francisci 
ac  Mendicantium  et  aliis  Ordinibus  supra- 
dictis ,  illorumque  praelatis  et  personis, 
etiam  super  non  communicandis  gratiis, 

1  Ubi  et  quando,  1.  S.  e.  (r.  t.). 

Bull.  Rom.  Voi.  VI.        51 


ni   PP.  401        Ali.  C.  13aO 

«ibi  concessis,  et  alias  quomodolibct  per 
nos  et  Sedem  praefalam  concessis,  confir- 
matis  ac  etiam  iteratis  vicibus  innovatis, 
etiam  Mari  Magno,  Bulla  Aurea  et  alias 
quomodolibet  nuncupatis,  quibus,  illoruni 
tenores  praesentibus  prò  sufficionter  ex- 
pressis  et  insertis  habentes ,  illis  alias  in 
suo  robore  permansuris,  hac  vice  specia- 
liter  et  expresse  derogamus,  ceterisque 
contrariis  quibuscumqne.  Nulli  ergo  eie. 
Datum  Romae  apud  Sanctum  Marcum, 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
quingentesimo  quadragesimo  nono,  deci- 
moquinto kalendas  novembris,  ponlifica- 
tus  nostri  anno  xv. 
Dat.  dio  18  octobris  1549,  ponlif.  iinno  xv. 


lULllS  HI 

PAPA  CCXXill 
Anno  Domini  MDL. 


D 


ie  vili  februarii  mdl  clectus  est  in 
Romauum  Pontificem  Ioannes  Maria  de 
Monte,  Aretinus,  antea  Sipontinus  archie- 
piscopus,  mox  S.  R.  E.  presbyter  cardi- 
nalis  S.  Vitalis  tituli  Vestinae,  qui  die  xxii 
mensis  eiusdem  sacri  imperii  diademate 
coronatus  est.  Sedit  in  pontificalu  annos 
v  ,  mensem  unum ,  dies  xvi,  imperante 
Carolo  V,  et  quatuor  habitis  promotio- 
nibus,  XX  cardiiiales  creavit.  Obiit  die  xxiii 
martii  anno  mdlv,  et  sepultus  est  ad  Va- 
ticanum.  Vacavit  Sedes  dies  xvii. 


I. 

De  aucloritate  et  polestale   summi  poe- 
nitentiarii ,    ex  indulto   Sixti   IV    et 

Pauii  un. 

Ittlius  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad   perpeluam   rei  memoriam. 
Rationi  congruit  et  convenit  2  ut   ea ,     Einrdiura. 
quae  de  Romani  Pontificis  gratia  proces- 
i  De  liac  vide  in  conslitutioiie  xxviii  Sixli  IV, 
Quoniam,  toni,  v,  pag.  29i.     2  Convenit  Iwnfilali, 
Cherub.  (r.  t.). 


An.  C.  IbKO      402  BULLARIUM 

scruni,  licei,  eius  supcrvenientc  obilu,li- 
tèrac  aposlolicae  super  illis  confcclae  non 
fuerint,  suum  consequanlur  effcclum. 
§  i .  Duduin  siquidem  postquam  a  fe- 

siitus  !v  efli-  licis  rccordationis  Sixto  Papa  IV,  ijraede- 

Hil  forislil.  ciu 

in  nnt.ii,iaccc-  CGssore noslro,  cmanavcranl  Uleraetenons 
''"""•  subsequentis^. 

§  2.  Licei,  sicut  fclicis   rccordationis 
pjuiiisiii,  Paulus  Papa  III,  pracdecessor  nosler,  ac- 

eamapprobaTit.  ... 

ceperat,  ab  inde  cilra  literae  eiusdemSixli 
praedecessoris ,  absque  ulla  exceplione, 
per  universum  orbem  observarcnlur  2,  et 
ea,  quae  a  Sede  Apostolica  emanasse  digno- 
scebanlur,  plenam  roboris  firmilatem  ob- 
tinerent;  cum  tamen  Romanus  Ponlifex 
illa  libenler  approbarel  et  innovarci,  ut 
ea  fìrraius  perpetuo  illibala  persisterenl, 
et  iuxta  ipsius  Romani  Pontilìcis  inlen- 
tionem,  sublalis  quibusvis  lilium  ci  ca- 
lumniaruni  occasionibus  ,  suum  debi- 
tum  sorlirenlur  elTeclum ,  lirmilcrque  ab 
omnibus  observarcnlur ,  ac  ea  firmiora 
censerenlur,  quac  aposlolicae  coniìrma- 
tionis  munimine  saepius  corroboraren- 
tur ,  praofatus  Pauliis ,  sub  data  vide- 
liccl  Icilio  nonas  iulii ,  ponlificalus  sui 
anno  quintodecimo,  motu  proprio,  non  ad 
dilecli  filli  nostri,  lune  sui,  Raynutii,  tituli 
Sancii  Angeli  presbyteri  cardinalis,  nostri, 
'  fune  sui,  maioris  pocniteiitiarii,  seu  alte- 

rius  prò  eo  eideiii  praedecessori  super  co 
oblalae  petitionis  instanliam,  sed  de  mera 
libcralitalc  et  ex  certa  scienlia  sua,  ac  de 
aposlolicae  polestatis  pleniludine,  decreta, 
declaraliones  ,  mandalum  ,  voluntalem  et 
statutum ,  ac,  cum  omnibus  et  singulis 
conlenlis  in  eis  clausulis,  lileras  Sixti 
praedecessoris  huiusmodi  auclorilate  apo- 
stolica approbavil  et  iniiovavil ,  ac  perpe- 
tuae  firmitalis  robur  olitinerc  et  sub  cis- 
dem  censuris  et  poenis  ubilibel  observari 
debcre. 

§  3.  Illaque  non  observanles,  seu  illa 

1  Hìc  omitlitur,  quia  ipsnm  bullam  habes  in 
tomo  V,  pag.  292.  2  Chorub.,  clìscrvaUie  fuis- 
senl,  et  lune  observarenlur  (r.  t.). 


nOMANIlM  An.  C.  IKSO 

aut  eorum  validilatem  ,  seu  praefati  Ray-    ei  inohoiiicn- 

..  ,  .  .  .     tibus     ac    iioc- 

nutu,  moderni  et  prò  tempore  exislentis  niieminii  liic- 
dictae  Sedis  maioris  poenilentiarii,  super  """"  ""'i"""' 

1  '         r        nem    nip^rfitn- 

piaemissis  aut  eorum  aliquibus  potestà-  '■'"''     '«^i»'' 

[loen.is  t'omeil- 

lr;n  seu  auclorilalem  vel  lacullatem  in  us  i.i  uiia  c»- 
dubium  revocantes,  seu  eorumdem  Ray-  """""""'■ 
nutii  et  prò  tempore  exislentis  maioris 
poenilentiarii  lilerarum  executionem  qua- 
lilercumque  impedientes,  aut  quominus 
(lictae  literae,  iuxta  illarum  formam  et  te- 
norem,debilae  execulioni  demandarentur, 
iinpedimentum  ,  consilium  ,  auxilium  vel 
l'avorem  quomodolibel  praeslantes,  prae- 
dictas  ac  omnes  et  singulas  alias  contra 
impedientes  lilerarum  apostolicarum  exe- 
cutionem in  bulla ,  quae  quofannis  in 
Coena  Domini  legi  consuevit,  contenlas  et 
lalas  sentenlias,  censuras  et  poenas,  eo 
ipso,  absque  aliqua  alia  declaralione  de- 
super perficienda,  incurrisse  et  incurrere 
debere  decrevil  ac  declaravit. 

§  A.  Et  nihilominus,  potiori  prò  cau-  rooniiemiari 
loia,  praemissa  omnia  et  singula ,  proul  ^'''..V^^rroro 
per  cumdcm  Sixtum  praedccessorem  de-  surrr.iuari  lu- 
clarala,  decreta,  mandala,  statuta  fuerant, 
eisdem  modo  et  forma,  ac  motu,  scienlia 
et  polestatis  pleniludine  similibus,  de  novo 
decrevil,  declaravit  et  staluit,  ac  sub  eis- 
dem censuris  et  poenis,  ai-  inbabilitate, 
privatione  et  confiscai  ione  observari  man- 
davil  Raynutii  et  prò  lempore  exislentis 
maioris  poenilentiarii  praefati  iuxta  sly- 
lum  p'raediclum  expedilas  lileras,  quae 
clausae  et  confessoribus  direclae,  in  foro 
conscicnliae  tantum  ;  quae  vero  apertae 
et  sigillo  praediclo,  ut  pracfertur,  pen- 
dente expeditae  fuerant,  et  in  poslcrum 
cxpedircniur,  nisi  in  eis  verba  foro  con- 
scientiae  tanhim  apposita  cssent,  in  u- 
Iroquc,  tam  poenilentiali  quam  iudiciali 
et  conlentioso  foro,  inlelligi  et  inlerpre- 
tari,  ac  illis,  quibus  prò  tempore  conce- 
derenlur,  sulfragari. 

§  5.  Sicque  in  praemissis  omnibus  et  Dcrfium irri- 
singulis  per  quoscumque,  quavis  auclori-  '"*  "pposuit. 


Ad.  C.  IbSO 


Coillrili'  :  uni 
derogalij. 


TrWlsinnpli 
credi  iu-tii. 


tULIUS 

tate  fungentes,  iudices  et  personas,  sublata 
eis  et  eorum  cuilibet  quavis  alitor  iudi- 
candi  et  interprelaiidi  lacullate  et  auclo- 
ritate,  iudicari  et  interpretari  atque  de- 
finii'i  debere,  necnon  irritiim  et  inane,  i^i 
secus  super  iis  a  quoquam,  (|uavis  aucto- 
rilate,  scienter  vel  ignoranlei',  contigerit 
attentar!,  siniililer  decrevit  ac  declaravil. 

§  6.  Non  obstantibus  praemissis  et  (jui- 
busvis  apostolicis,  ac  in  provincialibus  et 
synodalibus  contiiiis  editis,  generalibus 
vel  specialibus  consfiUitionibus  et  ordina- 
lionibus,  necnon  iuramento,  confirma- 
lione  apostolica  vel  quavis  firmitate  alia 
roboratis  statutis  et  consuetudinibus,  ac 
partium  illarum  pragmaticis  sanctionibus, 
privilegiis  quoque,  indullis  et  literis  apo- 
stolicis, quibusvis  personis,  sub  quibus- 
cumque  tenoribus  et  formi?,  ac  cuni  qui- 
busvis, etiani  derogatoriarum  derogatoriis, 
aliisquc  eflicacioribus,  efìlcacissiniis  et  iii- 
solitis  clausulis,  irrilanlibusque  et  aliis 
decretis  concessis,  appiobatis,  ac  ctiaiii 
iteratis  vLcibus  iunovatis,  (juiiius  ouniibus, 
etiaiu  si,  prò  illorum  suflìcienti  deroga- 
lione ,  de  illis  coruuique  tolis  tenoribus 
specialis,  specifica  et  expressa  mentio  Iia- 
benda,  aut  aliqua  alia  exquisita  forma  ad 
hoc  servanda  forel ,  idem  Paulus  praede- 
cessor,  tcnores  huiusmodi,  ac  si  de  verbo 
ad  verbum  inserii  iorent,  prò  suffìcienter 
expressis  el  insertis  habens,  illis  alias  in 
suo  robore  perniansuris,  ea  vice  dunilaxat, 
specialiter  et  expresse  derogavil ,  illaque 
adversus  praemissa  nullalenus  suffragar! 
posse  decrevit;  necnon  omnibus  illis,  quao 
idem  Sixtus  praedecessor  in  diclis  literis 
voluit  non  obslare,  ceterisque  contrariis 
quibuscumque. 

§  7.  Et  insuper,  quia  difficile  foret  li- 
'  teras  desuper  conficiendas  adsingula  quac- 
que  loca,  in  quibus  de  eis  forsan  fides  fa- 
cienda  foret,  deferre  ,  idem  Paulus  prae- 
decessor voluit,  ac  molu,  scienlia  et  po- 
lestalis  pleiiiindine  [iiaemissis  pariler  do- 


ni PP.  403      An.  C.  llioO 

crevil  quod  earumdcm  literarum  desuper 
conficiendarum  transimiptis,  inanu  notai'ii 
publici  subscriptrs  el  sigilli  alicuius  per- 
sonae  in  dignitale  ecclesiastica  consti- 
tulae  impressione  munitis,  in  iudicio  et 
alibi,  ubi  opus  foret,  eadem  j)rorsus  fidcs 
adliibeatur,  quae  adliiberetur  eisdeni  de- 
super coniìciendis  literis,  si  forenl  exlii- 
bitae  vel  ostensae. 

§  8.  Ne  aulem  de  appiobatione ,  inno-  Liierae lamm 
vatione,  decretis,  declaralionibus,  nova  „,o"i'emn"onT^- 
concessione,  statuto,  mandalo   et  volun- ''^'''l"'"f"""' 

'  et  Kleo  ab  isiu 

tate  Pauli  praedecessoris  huiusmodi  prò  i'o»iiai;e  eJ""- 
eo  quod  super  illis  ipsius  Pauli  praede- 
cessoris, eius  supervenicnte  obitu,  literae 
confectae  non  fuerunt ,  valeat  quomodo- 
libet  haesilari,  el  ii,  quorum  interest,  ani 
intereiit  quomodolibet  in  futurum  ,  illo- 
rum fruslrentur  effeclu ,  volumus  et  si- 
mililer  aiiostolica  auctoritatc  decernimus 
quod  appiobatio,  innovatio,  decreta,  de- 
claraliones,  voluntas,  nova  concessio,  sta- 
lulum  mandalumque  Pauli  praedecesso- 
ris huiusmodi  perinde  a  dieta  die  lerlio 
nonas  iulii  suum  sortiantur  effectum ,  ac 
si  sujx'r  illis  ipsius  praedecessoris  literae 
sub  eiusdem  diei  data  confectae  fuissent, 
proul  superius  enarratur;  quodque  prae- 
sentes  literae  ad  probandum  piene  ap- 
pi'obationem,  innovationem,  decreta,  de- 
clarationes,  novam  coucessionem  ,  slalu- 
lum,  mandalum  el  volunlatem  Pauli  prae- 
decessoris huiusmodi  ubique  suflìciant,  ncc 
ad  id  probationis  altcrius  adminiculum 
reijuiratur. 

§  9.  Quocirca  universis  et  singulis  ve-  rxeruioreiqu» 
nerabilibus  fralribns  nostrisaniiiepiscopis  'f"'"""' 
et  episcopis  ac  dileclis  liiiis  abbatibus  et 
aliis  personis  in  dignitale  ecclesiastica 
constitutis,  necnon  melropolilanarum  et 
aliarum  cathedralium  ecclosiarum  cano- 
nicis,  ac  modernis  et  prò  tempore  exislen- 
tibus  causarum  Camerae  Apostolicae  au- 
ditori el  nostro  in  alma  Urbe  el  illius  di- 
sirictu  vicario,  ac  eoruHuleni  archicpisco- 


Al).  C.   IbUO        ^OA  BULLARIUM 

porum  et  episcoporum  vicariis  seu  offi- 
cialibus  in  spiritualihus  geiieralibus,  per 
apostolica  scripla  inandamus  qualenus 
ipsi  vel  duo  aut  unus  eorum,  per  se  vel 
alium  seii  alios ,  praesentes  literas  et  in 
eis  conlenta  qnaecumque,  ubi  et  quando 
opus  fuerit,  ac  prò  parte  illorum  aut  ali- 
cuius  eorum,  quos  ipsae  literae  concer- 
nuntetconcerncntjSolomniterpublicantes, 
eisque  et  eorum  cuilibet  in  praemissis  ef- 
ficacis  defensionis  praesidio  assistentes , 
facianl  auctoritale  nostra,  onines  et  sin- 
gulos,  quos  praesentes  literae  quoniodo- 
libet  concernunt  et  concernent ,  ut  prae- 
fertur,  ìllis  et  in  eis  contcntis  quibuscum- 
que  pacitìce  frui  et  gaudere.  Non  permil- 
tentes  eorum  aliquem  desuper  per  loco- 
rum  ordinarios  seu  alios  quoscumque 
quomodolibet  indebite  molcstari ,  pertur- 
bali et  inquietari;  contradictores  quoslibet 
et  rebelles  per  praedictas  et  quascumque 
alias  sententias,  censuras  et  poenas  eccle- 
siasticas,  ac  etiam  pecuniarias^  illonun 
arbitrio  inoderandas  et  applicandas  alia- 
que  opporluna  iuris  remedia,  appella- 
tione  poslposila,  compescendo;ac censuras 
et  poenas  praedictas,  legitiniis  super  iis 
habendis  servatis  processibus ,  etiam  ite- 
ratis  vicibus  aggravando ,  invocato  etiam 
ad  boc,  si  opus  fuerit,  auxilio  bracliiisao- 
cularis. 

§  10.  Non  obstantibus  omnibus  supra- 
ci«intii:ie  je- diclis,  aut  si  aliquibus ,   comninniter  vel 

rogai oriae.  ,•    •    •  ,  ,  ■       ,,     ,        •      ,     , 

divismi,  ab  eadem  sii  Sede  indiilliiiii 
quod  interdici,  suspendi  vel  excomiiiu- 
nicari  non  possint  per  literas  aposto- 
licas  non  facientes  plenam  et  expressam 
ac  de  verbo  ad  verbum  de  indulto  liu- 
iusmodi  mentionem. 

Nulli  ergo  eie. 

Datum  Roniae  apnd  Sancluni  Petruni, 

anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 

quingentesimo  quinquagesimo,  celavo  ka- 

lendas  marlii,  pmililicalus  noslii  anno  i. 

Dal.  ilie  ^2"2  reliriuirii  1550,  ponili',  uiiiiu  i. 


ROMANUM 


Ali. 


llibO 


II. 


Txrisdictio  vicarii  Papne  in  causis 
hehraeorum  de  Urbe. 

iDlius  Papa  III,  mota  proprio  etc. 

Cum,  sicut  accepiinus,  universitas  he-  caum»  couni- 
braeorum  Urbis  et  homines  illius  particu-  ""'"""^ 
lares,  contra  omnem  iuris  ordinem  ac 
buUas  et  privilegia  dilecto  fratri  nostro 
Pliilippo  Arcbinto,  Salutiarum  episcopo, 
nostrae  Urbis  ac  illius  dislriclus  vicario 
generali,  in  praefatos  hebraeos  privativae 
iurisdiclionis  per  felicisrecordalionisPau- 
lum  Papam  tertium,  praedecessorem  no- 
strum, concessa,  et  per  nos  contìrmata, 
diveisimode,  sine  iuiisdictione  et  de  facto, 
coram  aliis  Iribunalibus,  tam  per  univer- 
sitates  quam  particulares,  plerumque  ex 
officio  Curiae,  et  ad  querelam  ac  petilio- 
nem  vel  liebraeorum  seu  christianorum 
respective  moleslantur,  inquietantur,  per- 
lurbanlur,  quo  fit  ut  iustitia,  non  solum 
circa  civiles  ,  veruni  etiam  criminales 
causas  suum  debitum  non  sortiatur  ef- 
fectum,  et  iurisdiclio  eiusdem  vicarii  ab 
aliis  indebite  usurpetur ,  «nim  aclive  et 
passive  praefati  bebraei  iurisdictioni  dicti 
vicarii  Urbis  subiiciantur. 

§  1.  Idcirco,  volentes,  sicut  ordo  iuris  connraaiio  fa- 
ci aequilatis   SUadet,    ut   dieta    iurisdictio  rio  '  rrnre'sta'- 

bebraeorum  sii  eiusdem  vicarii  et  ab  aliis,  i""' ju,iaé«rum' 
praeter  mentein  nostrani,  non  usurpetur, 
molli  simili  et  ex  ceria  nostra  scienlia, 
non  ad  alicuius  nobis  super  hoc  oblatae 
petitionis  inslantiam ,  ac  de  apostolicae 
potcstatis  plenitudine,  diclas  bullas  et  pri- 
vilegia sic,  ut  praemittilur  ,  praedicto 
h'atri  nostro  Philippe  vicario  in  hebraeos 
concessa ,  active  et  passive  inter  ipsos , 
Inter  alios  passive  laiitum ,  confirmamus 
et  approbamus,  ac  roboris  hi-mitatein,  qua- 
lenus opus  sit,  adiicimus. 

S  2.  Mandanles  mine  et  oro  tempore  iniiibiiio  ra<ii- 
:'Xislenlilius  almrie  Urbis  guberiiatori,  au- i"l^'■l»isiuJ■o- 
ililoii  taiiierae,  senatori,  Uuiierae  Apo- auutiit. 


ro -atunae. 


An.  C.  iSbO  ItllLiS 

stolicao  praesidenlibus  et  clericis,  omni- 
busque  aliis  Urbis  iudicibus,  lani  ordi- 
nariis  qiiam  delegatis,  q\iaciiniqiie  iiiris- 
dictione  et  auctoritate  rungentibus  ci  fun- 
cturis,  ne  incausis  hebraeoriim,  tam  uni- 
versitatis  quam  particulaiiiim,  civiHbus 
el  crimiualibus  ac  mixtis,  se  de  celerò 
intromittant  ;  immo  illas  ad  eumdeni  vi- 
carium  nostrum,  inxta  formam  diclarum 
lacullatum  ac  privilegionini,  reniitlant; 
iahibilionesque  ac  signilìcationes  ,  per 
alios  quam  a  dicto  vicario  a  praefatis 
hcbraeis  obtentas,  et  in  poslornm  obti- 
nendas,  per  praesentes  annullamus,  ac 
prò  nullis  haberi  volumus  et  mandamus. 
§  3.  Non  obstanlibus  facullatibus  ac 
ciautiiiae  je-  privilegiis  et  bullis  ac  literis  apostolicis 
seu  molibus  propriis  per  quoscumque 
Romanos  Pontilìces  praedecessores  no- 
slros  ac  nos  dictis  gubernatori,  auditori 
Camerae,  senatori,  praesidenlibus  et  cle- 
ricis Camerae  Apostolicae,  omnibusque 
aliis,  tam  delegatis  quam  ordinariis,  iudi- 
cibus, circa  iurisdiolionem  concessis , 
ceterisque  contrariis  non  obslanlibus  qui- 
buscumque. 

§  4.  Cum  facullafc  praefalis  guberna- 

Facuiuies  Ti- tori,  auditori  Camerae,  senatori,  clericis 

Taiioiifi    isiìus  et  praesidenlibus  Camerae  Apostolicae,  et 

c.ttsii.utiun.s.  Q„^„iij^,g  jjliig  Urbis  nostrae    iudicibus, 

universilati  praedictae  ac  particularibus 
iilius  liominibus  et  personis,  barisello  ac 
omnibus  aliis  Urbis  executoribus  et  sub- 
pxeculoribus,  sub  poenis  pecuniariis  et 
censuris  ecclesiasticis  imponendis  et  ap- 
plicandis,  inhibendi;  illasque,  in  eventum 
contraventionis,  tam  per  dictos  iudices 
quam  executores  et  insliliae  ministros 
ac  quoscumque  alios  incurvisse  decia- 
randi,  aggravandi,  inlerdicendi,  auxilium- 
que  brachii  saecularis  invocandi,  cetera- 
que  omnia  et  singula  in  praeniissis  el 
praemissorum  quohbet  faciendi,  dicendi, 
gerendi,  exercendi  el  plenarie  exnquendi. 
§  5.  Ac  quidquid  secus  ractuai  seu  in- 


ni pp.  405      An.  C.  ISSÒ 

novatum  vel  attentatum  per  dictos  iudices    oecreium  ir- 
ei quoscumque  fuerit ,   irritum  et  inane  "'""^ 
decernentes,  cum  clausulis  necessariis  et 
opporlunis. 

Placet.  I.  1. 


III. 

Inìiovatio  et  nova  concessio  privilegiorum 
cardinalis  S.  lì.  E.  camerarii,  et  si- 
(jnanter  circa  eitis  interventum  in  Ca- 
mera Apostolica,  dum  afjitur  de  contra- 
clibiis  eius  consiinguineorum,  et  circa 
expeditiones  a  clericis  dictae  Camerae 
sub  ipsius  nomine  et  sigillo  signandas. 

lulins  episcopns  servus  servorum  Dei,  dilecto  fi- 
lio  &uidoDi  Ascanio,  S.  Eustachii  cardinali,  no- 
stro et  S.  R.  £.  camerario,  salutem  et  apo- 
stolicam  benedictionem. 

§  1 .  Licei  ea  quae  a  Sede  Apostolica  caus»  consiu 
emanasse  dignoscnnlur  plenam  roboris  ""'»"'*■ 
lìrmilalem  oblineanl,  nonnumquam  lamen 
Romanus  Ponlitex  illa,  praesertim  sanctae 
Romanae  Ecclesiae  cardinalibus  concessa, 
libenler  approbat  et  innovai,  ut,  iuxla  ip- 
sius Pontificis  inlentionem,  suum  debiluni 
(ut  par  est)  consequanlur  effectum ,  lìr- 
miterque  obsenentur  ab  omnibus. 

§  ÌL.  Duduui  siciuidem  felicis  recorda-  f^^xm  \n  (cu- 
lionis  Paulus  Pana  lerlius,  praedecessor '"*,'"'"*,''''=  "°° 
noster,  officium  camerariatus  nostri,  lune  "merariti.  se- 

,  „      ,      .  ,  ,  dis  Apostolicae 

SUI,  et  eiusdem  hcclesiae,  (piod  bonae  me-  guìjuju  Aica- 
moriae  Augustimis,  liluli  Sancii  Apolli- ^';','^;;'|;;''^';^ 
narispresbyter  cardinalis,  suuset  eiusdem  '"'''; 
S.  R.  E.  camerarius,  dum  viverci  obline- 
batet  exercebal,  per  obilum  eiusdem  Au- 
gustini  cardinabs  et  camerarii,  cpii  apud 
Sedem  praediclam  debitum  naturae  pcr- 
solverat,  vacans,  cum  omni])us  et  singulis 
iilius  honoribus,  oneribus,  iuribus  el  emo- 
lurnenlis    consuetis,    tibi,    qui    eiusdem 
praedecessoris,  secundumcarnem,  nepos 
existebas,  perle,  quoadviveres, tenenduui 

1  Scilictt  IcKinues,  iiomcn  canliiialis  Del  Monte, 
.jiii  (.t  lulius  111  (r.  t.). 


An.  C.  ISjO 


406 


BULLARIUM   ROMAN LM 


An.  C.  IBjO 


q;:e  el  |novell. 
tu'-  li'c  eiiuiiciji- 
lus  Jedii  : 


Ac  ileertlum 
luliì  li  ed'liim 
CODtra  minisLr. 
et  clcrìoos  V.n- 
luerae  in  eius 
coQlracti'.i.  p  'T- 
lìrìpaiUes  fon- 
UrmaT.:. 


et  exercendum,  mofu  proprio  et  de  fra- 
frum  suorum  Consilio,  concessit  et  assi- 
gnavit,  ac  te  in  locum  dicti  Augustini 
cardinalis,  qiioad  liuiusmodi  eflectum, 
substituit  et  subrogavit.  Necnon  te  suuni 
cidiclae  Ecclesiae  camerarium  fecit,  con- 
slituit  et  deputavit. 

§  3.  Tibique,  suo  et  praedictae  Ecclesiaì 
nomine,  Camerae  xVpostolicae  praesidenti, 
omnes  el  singulos  fructus,  redditus  et 
proventus  ad  ipsum  et  praedictam  Eccle- 
siam  pertinentes,  ad  Cameram  ipsam  per- 
venire faciendi,  el  de  illis  debita  eiusdeni 
Camerae  solvendi;  officiales  quoscumquc 
in  civitatibus,  terris  et  locis  iurisdictionis 
temporalis  praefatae  Ecclesiae  deputandi, 
etabeorum  officiis,  cum  expediens  Aierit, 
amovcndi ,  el  alioseorum  loco  subrogandi, 
gentes  armigeras  suo  et  dictae  Ecclesiar 
statuì  fideles  et  devolos  conducendi,  el 
illis  convenienlia  de  eiusdcm  Camerae 
provenlibus  promittendi,  et  promissa  sol- 
vendi ,  et  "eneraliter  omnia  et  sinouhi, 
quae  in  iurisdictionibus  et  aliis  quibus- 
cuuKjue  negoliis  et  causis  ad  ipsum  ca- 
nierariatus  ofilcium  de  iure  ve!  de  con- 
suetudine (piomodolibet  perlinebani ,  e! 
quae  piaelalae  Ecclesiae  camerarii  facerc, 
emendare,  ordinare,  administrare  et  exe- 
qui soliti  eranl ,  faciendi,  emcndandi, 
adminislrandi  et  execjuendi,  plenam  el 
liberam  concessit  lacullatem. 

§  A.  Et  deinde,  cum  slatutum  el  ordi- 
nationem  piae  menioriae  lulii  Papae  II , 
etiam  praedecessoris  nostri,  disponentia 
quod  praesidenles  et  clerici  Camerae  Apo- 
stolicae  et  quaecumque  persona  in  dieta 
Camera  et  loco  camerali  intervenientes , 
etiam  si  episcopali  et  arcliiepiscopali  aut 
maiori  dignitate  fulgerent,  dohanas,  the- 
saurarias  et  alios  intioitus  et  res  ad  di- 
ctani  Cameram  spectantes,  per  se  vel 
alium  seu  alios,  in  loto  vel  in  parte,  con- 
ducere, aut  cum  illorum  conducloribus 
ipsi  (piomodolibi'l  parlicipare  udii  pi'Ssonl, 


ac  eisdem  praesidentibus,  clericis  et  per- 
sonis,  sub  excommunicationis  latae  sen- 
tentiae  et  privationis  quorumcumque  of- 
fìciorum  per  ipsos  oblentorum  poenis 
ipso  facto  incurrendis,  ne  contra  prae- 
missaquomodolibel  venire  praesumerent, 
inliibendo  ,    innovasscl    et    approbasset. 

§  5.  Ac  statutum  et  decretum  huius-     iiiMjr,ue  «i- 
modi,  ad  hoc  ut  clerici,  praesidenles  et  ,„ie„,esjuc.. 
personae  praefatae,  quorum  consanguinei  I'ù""à,''i.ll'n'ra- 
et  allines  diclas  duhanas ,    Ihesaurarias ,  <"''"*   suorum 
salarias   et   introitus    conducebant ,   seu  .s.ngi.iueorum. 
conducere  volebant,  in  eisdem  Camera  et 
loco  camerali,  duin  de  locationibus  ipsis  et 
negotiis  illas   concernentibus  discuterent 
ani  Iractarcnt ,  intenenire   non   possent 
per  eius  lileras  extendisset  et  ampliasset. 

§  G.  Quod  lulii  praedecessoris  ac  suis  scd  M.mPau- 
literis  liuiusmodi  non  obstanlibus,  etiam  colciiiuii'o'^''b;c 
in  fulurum  locationibus  el  aliis  praemis- "'"',.  '"''<="") 

'  carJinalem   ca- 

sis ,  absfuie   aliciiius  poenae  seu  censura^  i^'er^irium  non 

.,  ...  ,  ligar»    deilara- 

incursii,  interesse  Intere  el  lidie  valeresui; 
slaluil,  dfM-revil  et  declaravit.  Ouodquc 
sub  stallilo  el  ordinalione  lulii  praedeces- 
soris liuiusmodi  ac  lileris  suis  praefatis 
nullatenus  comprehensus ,  sed  ab  illis 
prorsus  cxceptus  esses  et  esse  censereris, 
prout  ex  lune  le  excepit  in  omnibus  et 
per  omnia,  perinde  ac  si  statulum  el 
ordinalio  ac  lilerae  suae  liuiusmodi  quoad 
le  nullatenus  emanassent,  decrevit. 

§  7.  Ac  successive  quod  de  celerò  per-   omne^qi;»  lu- 
petuis    fuluris   temporibus,    tam   almae  p|,'j.'ì'siasi  """" 
Urbis  oiibernalor,  audilor  Camerae,  vi-'' 
carius,  iudices  ordinari!,  quam  alii   qui- 
cunique     Romanae    Curiae    ac    dilionis 
ciusdem  Romanae   Ecclesiae  libi  luisque 
ordiiialionibus  et  mandatis,  perinde  ac  si 
ab  eo  vel  Romano  Pontifìce  prò  tempore 
existente  emanassent,  omnino  parere  de- 
berenl ,  el  adversus  illa,  dircele  vel  indi- 
recte,  modo  aliquo  venire  nullalenus  pos- 
sent, voluil  el  ordinavil;  ac  lune  el  prò 
lomporeexislenlibus  eiusdein  almae  Urbis 
fiiibornatori,  audiloii  Camerae,  vicario  el 


nK4n~ 
amctaiii 


An.C.  loiiO  II'MI-S 

aliis  iudicibus  praefalis,  sub  excomiiuiiii- 
cationis  et  privationis  officiorum  et  bene- 
ficiorum  per  eos  prò  tempore  oblen- 
torum,  necnon  aliis  arbitrio  suo,  ipso 
facto,  si  secusagerent,  incurrendis  pffinis, 
ne  contra  praemissa  modo  aliquo  venire 
aut  facere  vel  attentare  auderent  seu 
praesumerent  inhibuit.  Ac  tibi  ut,  prò 
praemissorum  observatione ,  executione 
vel  implemento,  omnibus  et  singulis  prse- 
dictis  et  quibus  opus  esset  praeciperes, 
mandares  et  inhiberes,  illosque  cilares, 
cogeres  et  compelleres,  ac  contra  eos 
manu  regia  et  alias,  prout  tibi  videretur, 
procederes ,  ceteraque  alia  in  praemissis 
et  circa  ea  necessaria  quomodolibet  op- 
portuna faceres  et  cxoqucreris  mandavit, 
tibique,  ultra  tuam  potestatem  et  auctori- 
fatem  in  praemissis ,  plenissimam  liccn- 
tiam  et  facultatcm  concessil. 

S  8.  Necnon   etiam  omnia   et   sinsula 

Faruuaies  ei  privilcgia,  iura,  iurisdiclioncs,  polestates, 

nl^'amrcamè-  auctoritates,  facultates,   literas  et  indulta 

rariis    quonio-  j-gtj-oj,ctis    tcmnoribus  camcrariis   dictae 

dolilict  conces-  r 

".  innovavii;  Ecclesiae,  qui  eatenus  fuerunt,  el  came- 
rariatus  officio  huiusmodi,  per  quoscum- 
que  Romanos  Pontilices  pracdccessorcs 
suos  ac  ipsum  et  Sedem  praediclam, 
cliam  super  concedendis  salvis  conducli- 
bus  et  fidantiis,  caiisis  civilibus,  crimina- 
libus  et  mixiis,  necnon  moraloriis,  dila- 
tionibus ,  salinaribus  et  quibusvis  aliis 
securitalibus,  vel  alias  quomodolibet  con- 
cessa, confirmala  et  innovata ,  quorum 
omnium  tenores,  causas  et  cffectus  prò 
sulTicienler  exprossis  haberi  voUiit,  etiam  si 
malora  expressis ,  approbavit  et  confir- 
mavil,ac  ea  omnia  tibi  de  novo  concessi!, 
supplendo  omnes  et  singulos  lam  iuris 
quam  facti  defectus,  si  qui  forsan  inler- 
venissent  in  eisdem;  ac  illa  perpetuae  fìr- 
mitatis  robur  obtinere,  inviolabiliter  ob- 
servari,  ac  libi  tuisque  in  dicto  camera- 
riatus  officio  successoribus  suffragar!,  ac 
eos  praemissis  omnibus  et  singulis  uti, 


ni  pp.  407     Al    e,  (KoO 

filli,  poliri  et  gaudere  debere,  nec  de- 
;^uper  per  quoscumquc ,  tam  apostolica 
quam  ordinaria  el  mixla  auctoritate  fun- 
gentes,  iudices  et  personas,  etiam  dictae 
Romanae  Ecclesiae  cardinales,  impediri 
aul  raoleslari  posse  decrevit. 

§  9.  Et  insuper  considerando  quod  eipediii«ne< 
cura  iurium  et  rerum  Camerae  Aposto-  ^'J'^'Vis'cu 
licae    camerario    prò   tempore    existenti '"'"'""""' "" 

^  *■  tnpr-irii  expcdl- 

erat  commissa,  ipseque  camerarius  suiim  n.u^ii; 
el  Romani  Pontificis  prò  tempore  existen- 
tis  vivae  vocis  oraculiim  habebal,  suamque 
el  dicti  Pontificis  personam  in  bis  reprae- 
sentabat,  et  proplerea  non   conveniebat 

ut  res  camerales per  decanum  et  cle- 

ricos   dictae   Camerae,    qui    quicquid  in  • 

dieta  Camera  agebant,  nomine  eiusdem 
camerarii  agebant ,  expedirenlur ,  quod 
de  celerò,  perpctuis  futuris  temporibus, 
decanus  et  clerici  Camerae  biiinsmodi, 
expeditiones  aliquas  camerales,  gratiam 
vel  iustitiam  concernentes  seu  mixtas  aut 
ab  illis  dependentes,  alias  quam  sub  no- 
mine camerarii  ac  sigillo  penes  ipsum 
camerarium  existente  facere  et  ex]iedire 
ncquirent;  el  si  aliler  fierent,  ex  libris 
cassari  et  deieri  deberenl  statuii  el  ordi- 
navi! ,  et  ex  lune  illas  cassavil  et  annul- 
lavi! et  viribus  evacuavit,  ac  prò  penitus 
infeclis  haberi  voluit,  inliibendo  decano 
el  clericis  praedictis,  sub  excommiinica- 
tionis  latae  sentenliae  et  privationis  ollì- 
cioruni  et  beneficiorum  per  eos  prò 
tempore  obtentorum,  aliisque  arbitrio  suo 
poenis  ipso  facto,  si  secus  agerent,  incur- 
rendis ,  ne  praemissis  conlravenire ,  aut 
contra  eorum  tenoreni  qiiovis  modo  facere 
ve!  allenlare  auderent  seu  praesumerent, 
ac  irrilum  et  inane,  si  secus  fieri  contin- 
geret,  decrevit.  Ac  libi  mandavit  ut,  prò 
praemissorum  observalione,  executione  et 
implemento,  omnibus  et  singulis  praedi- 
clis,  el  quibus  opus  esset,  praeciperes  et 
mandares  illisque  inhiberes,  ac  eos  cita- 
res,   rogares  el  compelleres,  ac  manu 


An.   C.  I.SoO       4.08  nULLARIUM 

regia  el  alias,  prout  libi  videretur,  coulra 
eos  procederes,  ceteraque  alia  faoeres  et 
exequereris,  quae  in  praeniissis  et  circa 
ea  necessaria  seu  quomodolibel  oppor- 
tuna essent,  et  tibi  viderentur.  Ac  etiam 
tibi,  ultra  tuam  potestatem  et  auctoritatem 
in  praemissis,  plenissimam  licentiam  et 
facultatem  concessit,  prout  in  eiusdem 
Pauli  praedecessoris,  tam  sub  plumbo 
quam  in  torma  brevis  desuper  confectis 
literis  plenius  continetur. 

§10.  Nos,  circumspectionemtuani,qnani 

Hit  modo  Pon-  divina   clementia  niasnis  illnstravit  sra- 

lifoi  dictas  fon-     .  .-.  ^  .  ..  ^ 

ftssiooei  Pau-  liarui»  muncnbus,  non  mmonbus  quam 
'.'/"do«i"™'"  ''ictus  Paulus  praedecessor  prosequebatur 
favoribus  et  gratiarum  praerogativis  pro- 
sequi  volentes;  ac  singularum  et  aliarum 
quarumcumciue  literarum  et  concessionum 
libi  et  aliis  eiusdem  Ecclesiae  camerariis 
praedecessoribus  luis  quomodolibel  con- 
cessarum  et  factarum  veriores  tcnores, 
ac  si  de  verbo  ad  verbum,  niliil  penitus 
omisso,  inserti  forent,  praesentibus  prò 
sufllcicntcr  expressis  habentcs,  mota  pro- 
prio  et  ex    certa  nostra  scientia,   ac  de 
apostolicae  potestatis  plenitudine,  non  ad 
Inani  vcl  alterins  prò  te  nobis  super  lioc 
obiatae  petitionis  inslantiam ,  sed  de  no- 
stra mera  liberalitate,  concessionem,  assi- 
gnalionem  ,   substitutionem  ,   subrogatio- 
nem,  constilutionem,  deputationem,  sla- 
lutuni,  decreta,  declarationem,  volunta- 
lem,  ordinationes,  inbibitiones,  mandata, 
approbafioncm,  oonlirmalionem  ac,  cuni 
I         omnibus   et  singulis  in  eis  contenlis  clau- 
sulis  et  decrelis,  literas  i,  praedicta  aucto- 
rilate  apos. ,  tenore  praesentium,  approba- 
mus    et  confirmamus  et  innovamus.    Et 
nihilominus   tibi ,    potiori   prò    cautela , 
conccssiones,   assignationes,  substitutio- 
nem, subrogationem,  constitutionem,  de- 
putationem, statuta,  decreta,  declaratio- 
nem ,  voluntatem  ,  ordinationem  ,  inbibi- 
tiones,  mandata,  approbationem  et  con- 
firmationem    praefatas,    modo   et   forma 

1   l,i(erus  praediclas,  Cherub.  (n.  t.). 


nOMANI-M  Aìi.  C    ISSO 

praemissis  de  novo  concedimus  et  re«pe- 
ctive  facimus,  statuimus,  decernimus,  de- 
claramus ,  volumus  ,  ordinamus ,  inhi- 
bemus,  mandamus,  approbamus  et  con- 
firmamus. 

§  11.  Ac  etiam  libi,  quod  sigillum  hu-   a.  ricn^qu?  si- 
iusmodi  olFicii  camerariatus ,  solus  et  in  l'i-'",,!  ""Xl^l 
solidum,  absque  eo  quod  clerici  et  prae-  p^efipii; 
sidcntesseu  decanus  Camerae  huiusmodi, 
aliquod  aliud  sigillum  penes  se  vel  eorum 
aliquem  rctinore  possinl  aut  debeant,  re- 
tinere  possis  et  valeas  concedimus  et  in- 
dulgemus. 

§  H.  Praemissaque  omnia  et  singula,  (:i«ii^.,ii.i!  pr»- 
sub  quibusvis  reformalionibus,  suspensio-  [.""c'^ppooii" 
nibus,  limitationibus ,  derogationibus  ac 
Cancellariae  Apostolicae  regulis,  per  nos 
editis  et  in  futurum  quomodolibet  edendis 
nullatenus  comprehensa  vel  revocata  esse 
aut  posse  decernimus,  et  quotiescumque 
comprehensa  vel  revocata  viderentur,  illa 
toties  in  pristinum  statum  restiluta  et  de 
novo  concessa,  etiam  ex  nunc,  prout  ex 
tunc,  fuisse  et  esse.  Teque  super  praemis- 
sis et  illorum  occasione,  a  nobis  seu  suc- 
cessoribus  vel  aliis  quibuscumque  mole- 
stari,  intpiictari  vel  perlm^bari  nullatenus 
posse  ncque  debere;  ac  praesentes,  ad  eo- 
rumdem  praemissorum  omnium  et  singu- 
lorum  probationem  verificationemque,  in 
iudicio  et  extra  sutTicere,  nec  ad  id  pro- 
balionis  alterius  adminiculum  requiri  , 
nec  conlrarium  probari,  vel  ullam  pro- 
bationem recipi  seu  admitti,  ac  de  sub- 
reptionis,  obreptionis  seu  nuUitatis  vitio, 
aut  intentionis  vel  alio  forsan  maiori  de- 
fectu ,  aut  alio  quovis  praetextu  ,  notali 
seu  impugnar!  aut  in  aliquo  alterari  nul- 
latenus posse;  sicque  per  quoscumquc, 
quavisaucloritate  fungentes,  iudices  et  per- 
sonas,  sublala  eis  el  eorum  cuilibet  qua\is 
aliter  iudicandi  et  interprelandi  facultale 
et  auctoritate,  indicar!  et  interpretari  al- 
que  decidi  debcre;  irritum  quoque  et  inant^, 
si  secus  super  bis  a  quoquam,  quavis  au- 


Ali.  C.  IbfiO  lULIUS 

ctorilate,  selenici'  vel  ignorantcr,  conlige- 
ril  allonlari,  deccriiimus  et  declaramus 
ac  statiiinms  el  oiilinamus,  siipplcnlcs  oni- 
nes  et  singulos,  tam  iuris  quam  facti  ac 
oiTiissionis  cuiiiscuiiique  solemnitatis  ci 
consensiis,  etiam  substantiales,  flcfeclus, 
etiam  hic  forsan  de  necessitate  exprimeii- 
dos,  si  qui  forsan  intcrvenerinl  in  eisdem. 
§  13.  Quocirca  venerabililnis  lì-atribiis 
Exccuioics  noslris  Caesenatcnsi  et   Iniolensi  episco- 

lai;  pis,  ac  ddecto  tino  Lunae  causarum  Ga- 

merae  Apostolicae  generali  auditori,  per 
apostolica  scripla,  motu  simili  niandamus 
quatenus  ipsi  vel  duo  aut  unus  eoruni, 
per  se  vel  alium  seu  alios,  libi  et  aliis, 
quorum  intererii ,  in  praemissis  efficacis 
defensionis  praesidio  assislentcs,  ac  prae- 
missa  omnia  et  singula,  ubi  et  quoties  ex- 
pedierit,  fuerinlque  desuper  requisiti,  so- 
lemniler  publicantes,  non  permittant  vos 
contra  pracmissa  per  quoscumque  Came- 
rae  Apostolicae  clericos  aut  praesidentes, 
advocatos  etprociiratores  fiscales  aut  alias 
quasvis  personas ,  quavis  auctoritate  fun- 
genfes,  directe  vel  indirecte ,  quomodoli- 
bel  impedir!  seu  molestar!.  Contradicto- 
res,  molestatores  quoslibet  et  rebelles,  per 
censuras  et  poenas  ecclesiasticas  ac  alia 
opportuna  iuris  remedia,  appellatione  post- 
posita,  compescendo,  ac  legitimis  super 
bis  habendis  servatis  processibus,  censu- 
ras ac  poenas  ipsas  etiam  iteratis  vicibus 
aggravando,  invocato  etiam  ad  hoc,  si  opus 
fuerit,  auxilio  brachii  saecularis. 

§  14.  Non  obstantibus  praeniissis,  ac 
coiiiiariisom- quibusvis  constitutionibus  et  ordinationi- 
bus  apostolicis ,  necnon  de  iure  quaesito 
non  tollendo,  ac  aliis  Cancellariae  Aposto- 
licae regulis  edilis  et  edendis,  ac  privile- 
giis,  indultisetlilerisapostolicis  quibusvis, 
ac  sub  quibuscumque  tenoiibiis  et  formis, 
etiam  motu  situili,  concessis,  confirmalis 
et  innovatis,  quibus,  illorum  omnium  for- 
mas  et  tenores,  ac  si  de  verbo  ad  verbum, 
nihil  penilus  omisso  et  forma  m  illis  tra- 
Bull.  Rom.  Voi.  VI.  52 


III  re.  /M      Ali.  C.  i;ì:,o 

dita  observata,  inserti  forent,  praesentibus 
pio  sufficicnter  cxpressis  liabentes,  illis 
alias  in  suo  robore  permansuiis,  hac  vice 
dumtaxat  harum  serie  specialiter  et  ex- 
presse, motu  et  scienlia  similibus,  deroga- 
mus  ;  necnon  omnibus  illis ,  quae  diclus 
Paiilus  praedecessor  in  eius  literis  prae- 
dictis  voliiit  non  obstare,  ceterisque  con- 
tiaiiis  quiliusrumqiie.  Aut  si  clericis,  praj- 
sidcntibus  et  aliis  personis  praedictis,  vel 
quibusvis  aliis,  communiter  vel  divisiin,ab 
eadem  sit  Sede  indultum  quod  interdici, 
suspendi  vel  excommunicari  non  possint 
per  lileras  apostolicas  non  facientes  ple- 
nam  et  expressam  ac  de  verbo  ad  verbuin 
de  indulto  liuiusmodi  mcntionem. 

Nulli  ergo  etc. 

Dalum  Roniae  apud  Sanctum  Pelruni, 

anno  Incarnationis  dominicae   millesimo 

(piingentesimo  quinquagesimo,  oclavo  ka- 

lendas  marlii ,  pontificatus  nostri  anno  i. 

D,il.  die  22  februarii  1550,  puulif.  anno  i. 


IV. 

lurisdictio  et  polestasgubeniatoris  lUrius- 
(jue  Burgi  almae  Urbis  et  generalis  ca- 
pi tanei  custodiae  Bomani  Ponti ficis. 

IqIìqs  Papa  II!. 

Dilecte  fili,  salutein   et  apost.  benedictionem. 

Ad  lìdei  constantiam  et  animi  magnitu-  d,  |M,iaiio  .^s- 
dinem  celerasque  virlulum  dotcs,  (lui  in"""  'i«  '-"i- 

}  ,  *.  iMM  111  giibern.i- 

nostro  1  et  Scdis  Apostolicae  fulgeredigno-  iiucm  B..rgi  s. 
sccris,   nostrae    consideralionis  intuilum  ;,';;,';,;/;„^;'„''j;^; 
extendentes,  et  propterea  volentes  te,  qui  5;i"ciissirai. 
secundum  carnem    noster  nepos  existis , 
condignis  favoribus  et  gratiis  sublimare, 
motu  proprio  et  ex  certa  scientia  ac  de 
apostolicae  poteslatis  plenitudine,  te  mili- 
tuin  custodiae  corporis  nostri,  tam  pedi- 
tum  quam  eqiiituni,  capitaneuin  genera- 
lem,  cum  omnibus  et  singulis  honoribus, 
oneribus,  provisionibus ,  stipendiis,  emo- 
lumentis,  privilegiis  ,  praerogativis ,  iuri- 

1   In   cnrisiìfclu  nnstro    el  Sedis  etc,   Clieruli, 
(a.  T.). 


Ali.  C    1330        ito  BULLARirM 

bus,  perlinenliis,  faciiltalibus  et  iurisdi- 

clionibus  ad  capitaneatus  huiusmodi  offì- 

cium  quoniodolibet  de  iure  aut  ex  speciali 

gratia,  libi  etiam  praesentium  vigore  facta, 

spectantibus  et  pertinentibus ,  auctoritate 

apostolica,  tenore  praesentium ,  facimus, 

constituimus  et  deputamus. 

§  \.  Necnon  libi,  per  le  ipsum  vel  alium 

F;i  aU;.ii>!  e-  seu  alios,  aul  iudicem  seu  iudices  per  te 

rcc,'r  7:Z's  l"-o  tempore   depulalos   vel  depulandos, 

civiies  ei  cri-  omniuiodam   in  temporalibus   civilem  et 

niinatos  in  pn-  .  \ 

mainsianiiai,»- criminalem    iurisdictionem  ,    orduiariam 

bilalorum  Biirgi  ,  -  i    i  .  *         • 

rriv,iiive  quo.d  seu  etiam  delegatam ,  ac  meriun  el  mix- 
aiios  iudices.  |^,,j^  impcrium, gkidiique  potestatem,  etiam 
Sede  vacante  duraluram,  in  dilectos  filios 
incolas  et  abitalores  utriusque  Durgi  no- 
stri S.  Petri,  citalo  prius  in  causis  crimi- 
nalibus  prò  tempore  existenle  iurisdiclio- 
nis  nostrae  huiusmodi  Burgi  procuratore 
fiscali.  Ita  tamcn  quod  nullus  deinceps  ex 
quibusvis  almae  Urbis  noslrae  iudicibus, 
tam  ordinariis  quam  extraordinariis,  ali- 
quani  superioritalem  aut  superinteiiden- 
tiaiii  in  te  aut  curiam  ipsius  Burgi ,  seu 
prò  tempore  per  te  depulalos  el  depulan- 
dos illius  iudices,  notarios,  barisellos,  exe- 
cutores,  subexeculores,  eliam  praetcxlu 
facultatum,  privilegiorum  et  induUorum 
aposlolicorum ,  etiam  per  nos  aut  prac- 
decessorcs  nostros,  sub  quibuscumque  te- 
noribus  el  formis,  etiam  niolu  simili,  quo- 
modolibet  bactenus  concessorum,  habere, 
aul  per  se  vel  executores  suos,  de  quibus- 
vis, tam  civilibus  quam  criminalibus,  di- 
claecuriac  Burgi  causis,  in  prima  inslantia 
prò  tempore  indecisis  pendentibus,  ante 
lalam  in  eis  dcflnitivam  sententiani,quovis 
alio  quaesito  colore,  se  intromitlere. 
§  2.  Aul  barisellus  dictae  curiae,  seu 
Eiecuiotes  cuiuscumque  alterius  curiae  eiusdem  Ur- 
Hae^aTJqVu- t'is  cxecutorcs  pro  tempore  exislenles, 
cernia   iudicis,  quodcumquc  mandatum  execulivum,  per 

in    Burgo    non  i  •     j- 

eiequjniur.  eosdcm  ludiccs  coutra  quascunique  per- 
sonas  in  ipso  Burgo  pro  tempore  babitan- 
tes  et  degentes,  aut  illorum  res  et  bona 


H0M.\NrM  Ali.  C.   ih':0 

qnaecumque  decreluiu  seu  relaxalum , 
r.ut  pro  tempore  decernenduin  et  relaxan- 
d;;m,  sine  tua  aut  iudicis  diclae  curiae 
Biirgi  pro  tempore  exislenlis  expressa  li- 
c  utia  sive  consensu,  exequi  non  possint. 

•^  3.  NuUusque  nuUave,  cuiusvis  status,     ii.iLn,  i,,,i,i- 

'  j  ,  ].,.        .  ■    ,    ,       .  1  ,  lanlrs  alilii  non 

gradus  et  condifionis  existal ,  mcolas  et  conv mamur. 
li;;bitatores  Burgi  huiusmodi,  seu  in  eo  el 
iilius  iurisdictione  hospitantes,  aut  moram 
Iralientes,  convenire  aul  molestare,  nec 
conveniri  vel  moleslari ,  ncque  ad  *  iudi- 
cium  sive  tribunal  trahere ,  seu  trahi  Ta- 
cere active  vel  passive ,  ex  quavis  causa 
aut  aclione,  personali,  reab,  civili,  crimi- 
nali aut  mixta ,  durante  prima  instantia, 
pra'terquam  solum  et  dumtaxat  in  iudicio 
el  corani  indice  dictae  curiae  Burgi  pro 
tempore  existenti,  sub  poenis  contentis 
in  bannis  in  iurisdictione  pracfati  Burgi 
piibiicatis,  seu  in  fulurum,  quando  opus 
fucrit,  publicandis,  audeal  vel  praesumal; 
SI  d  tu  iurisdictionem  et  potestatem  tuas 
praedictas  ab  omni  el  quacumque  supe- 
rioritate,  auctoritate  seu  gladii  quacum- 
que polestate  maiori,  atque  etiam  a  quo- 
cuinque  Urbis  praedictae  iudice  seu  su- 
periore sive  magistratu  et  commissario, 
cuiuscumque  auctoritatis  et  in  quocum- 
que  tribunali  ac  officio  dictae  Urbis  pro 
tempore  existenti,  seu  etiam  (juibuscum- 
que  stralarum  magistratibus  et  aliis  iudici- 
bus, etiam  commissariis, ipsius  Urbis,  per 
nos  pro  tempore  deputatis ,  praeterquam 
nostra  et  Bomani  Ponlificis  pro  tempore 
exislentis  superioritate  ,  auctoritate  seu 
polestate,  liberam,  immunem  etexemplam 
liabeas.  Ac  eisdemet  quibuscumque  ahis^ 
pro  tempore  opus  fuerit,  eliam  sub  sen- 
tentiis  et  censuris  ecclesiasticis  ac  aliis, 
etiam  pecuniariis,  tuo  seu  dictae  curiae 
Burgi  iudicis  arbitrio  imponendis,  mode- 
randis  et  applicandis,  ne  de  praemissis 
causis,  tam  civilibus  quam  criminalibus, 
in  eadem  prima  instantia,  donec  sententia 
definitiva  per  praefalum  iudicem   curiae 

1  Ad  aliud  imìicium,  Clierub.  (r.  t.).     2  .4liis, 
quibits  eie,  Ctierub.  (r.  t.). 


Ali.  C.  IBSO  lULIUS 

Burgi  prò  tempore  existentem  lata  fuerit, 
quoquomodo  se  intromitlant ,  seii  in  eis 
procedere,  aut  se  inlroniiltere  quomodo- 
libetaudeant  seu  praesumant,  inhibendi, 
eamque  in  eos  exercendi. 

§  k.  Ac  inter  et  conlra  ipsos   civiliter 
Faciiias  .idi  et, citato  dictac  nostrae iurisdictionis Burgi 

iuilicis  civiliier  /^        i-        •      •       !•.  i    "^ 

ei  Climi,  al  ler  procuratorc  iiscali,  cnminaliler  procedeii- 
fiocedendi.  jj  ^^  iusdicendi ,  statuendi  et  ordinandi; 
ipsosque  et  eoriun  queuilibet  iuxta  eoruin 
demerita  puniendi  et  mulctandi;  ac  delin- 
quentes,  qui  ex  eorum  culpa  el  dcmerilis 
urgentibus  ultimo  supplicio  ac  poena  ca- 
pitali affici  meruerint,  condeninandi,et  in 
eodem  Burgo  seu  illius  iurisdictione  et 
pertinentiis  dictae  curiae,  morti  standi  * 
faciendi,  seu  illis  indulgendi,  ac  ipsos  ah- 
solvendi  et  liberandi. 

§  5.  Necnon  omnes  et  singulos  iudices, 

Frciiii.i^  j'.ii  procuratorem  fiscalem,  notarios,  barisel- 

*!'<em"  |.ro.-j-  los  et  executores  ac  subexecutores,  quos- 

i.r?n'ii,uiTc^  cumque  commissariosipsius curiae  Burgi, 

L.,i-w:n«!iwri;i  cum  lionoribus ,  oneribus,  emolumentis, 

dfpiii-'"  1  ;  ...  .... 

salarus  et  aliis  regalibus  sibi  proptSrea 
debitis  et  exbiberi  solitis  et  consuelis,  ila 
quod,  tam  index  procurator  fìscalis,  no- 
tarius,  barisellus  et  alii  executores  et  sub- 
executores, ac  commissarii  eorum  officia 
per  loca  quaecuuique  dicti  Burgi  libero 
et  licite  ,  absqne  conditione  ,  resistenlia, 
oppositione  quibuslibet,  sub  praetextu  lo- 
coi'um  quomodolibet  reservatorum,  libere 
et  licite  excrcere  possinl  et  debeant,  po- 
nendi  et  depntandi. 

§  6.  Et  insuper  quoscumque,  tam  por- 
Cusio(ic4que  tanarios  onniium  et  singularum  portarum 
.iigenji  f(f.;     dicti  Burgi  custodes,  ad  capilaneatus  ol- 
ficiumhuiusmodi  spectanles  et  pertinentes, 
quomodolibet  ad  luum  nutum  amovibiles, 
quam  dictos  ac  commissarios  ad  tui  libi- 
tum et  voluntatem  ponendi  eliarn    alqi;e 
revocandi ,  resliluendi   et  aniovendi ,   ;ic 
quando  el  quoties  libi  videbitur,  alios  il- 
loruni  loco ,  cum  bonoribus,  oneribus  el 
emolumenlis  solitis  et  lonsui'lis,  iil  |irai'- 
I   l.pg.   f.  Iiiiilcrf  loco  it'unli  (b.  t.). 


Ili   PP.  Ul        An.  C.  l^j^O 

ferlur,  simul  et  successive  substituendi, 
subrogandi  et  etiam  depntandi. 

§  7.  Ceterum  libi  quaccuniqnc  banna  Bannimemi 
et  alia  desuper  necessaria  el  opportuna  j." ,"',"^1'  /("'ól'à 
in  ipso  Burino,  per  finemcumque  tdiicinem  ^''»  neiessani 
aut  bannitorem,  per  te  aul  tuos  omciales 
eligendum,  publicandi  et  publicari  l'a- 
ciendi,  ac  omnia  el  singula,  tam  per  le 
quam  per  iudicem,  notarium,  barisellum, 
commissarios  et  alios  oniciales  tuos  prae- 
dictos  haclenus  deputatos ,  nunc  el  prò 
tempore  existenles,  ac  quos  prò  tempore 
deputari  conligerii,  el  quae  circa  iurisdi- 
ctionem  dictae  curiae  Burgi  et  alias  per 
eos  seu  eorum  quemlibel  hai  tonus  facta, 
gesta,  dieta  et  exequuta  fuerint,  valida  el 
efficacia  existant,  vobisque  et  coUitigan- 
tibus  in  curia  Burgi  huiusmodi  perinde 
valeant  et  suffragentur  ,  ac  si  praesentes 
literae  a  die  assumptionis  nostrac  ad 
summi  apostolatus  apicem  enianatae  exli- 
tissent,  gratiamque  praesentem  lune  a 
nobis  reportassenl ,  celerà  alia  in  prae- 
missis  el  circa  ea  necessaria  el  quomo- 
dolibet opportuna  faciendi ,  gerendi  el  "1 
exequi  faciendi  plenam  el  liberam  ac 
omnimodam ,  merique  et  raixti  imperii, 
ac  eliara  gladii  potestatem  ,  facultatem  , 
auclorilaleni  concedimus  alqne  pariter 
indulgemus. 

§8.  Non  obstantibus  praemissis  ,  ac  dcio;.iiìo  cu. 
constilntionibus  et  ordinationibus  aposlo-  ifaiiorui"- 
licis,  Cameraeque  Apostolicae ,  etiam  iu- 
ramenlo  ,  confirmalione  apostolica  vel 
quavis  firmilate  alia  roboralis  statuì  is  , 
necnon  Urbis,  generalibus  vel  specialibus 
ac  eliam  particularibus,  el  Camerae  prae- 
dictae  decretis,  contractibus,  consuelu- 
dinibus ,  eliam  al)  immemorabili  obscr- 
vatis,  necnon  eliam  lougissimi  lemporis 
praescriptionibus,  privilegiis  quoque,  in- 
dultis,  liccnliis,  coucessionibus  et  literis 
aposlolicis,  eliam  in  forma  brevis ,  qui- 
busvis  personis,  cuiusvis  dignitalis,  status, 
gradus,   ordinis  vel  condilionis   existen- 

i  Excqncìiili  5''(  l'ifri   el  e.ie(iiii  fnclendi,   Clie- 
iiilj.  (n.  T.). 


An.  C.  1j5)       412  BULLARIUM 

tibus ,  sub  quibuscumque  tenoribus  et 
forniis,  ac  ciini  qiiibiisvis  etiam  derogato- 
liai'um  derogatoriis,  neciion  ctiain  fortio- 
libus  clausulis ,  irritantibus  quoque  el 
aliis  decrelis,  el  conlractibus  cuni  eadem 
Camera,  super  praemissis  necnon  etiain 
quibusvis  aliis  pecuniis,  etiam  ipsius  Ca- 
merae  commissariis  forsan  celebratis,  seu 
etiam  per  ielicis  recordationis  Pauluiii 
PP.  Ili  seu  alios  Romanos  Poutilices  prae- 
decessores  nostros ,  aut  etiam  per  nos 
forsan,  sub  quibusciuuque  tenoribus  et 
formis,  etiam  parimotu,  vel  alias  quomo- 
dolibet  concessis,  confirmatis  ac  etiam 
iteratis  vicibus  innovatis  ;  necnon  cu- 
iusvis  tribunalis  praedictae  urbis  ac  di- 
lectorum  lilioruui  supradictao  Camerae 
clericorum  signifìcationibus,  mandatis  el 
inbibitionibus,  quilius  omnibus,  etiam  si, 
pi'oilloiuni  sulììcienli  deiogatione,  de  illis 
ac  illorum  loco,  datis  et  totis  tenoribus, 
necnon  nominibus  et  cognominibus  per- 
sonarum  liuiusmodi  specialis,  specifica, 
individua  l't  expressa  ac  de  verbo  ad  ver- 
lium,  non  aulem  pei'  clausulas  generales 
idem  importanles ,  mentio  aut  quaevis 
alia  expressio  habenda,  vel  aliqua  aba 
exquisita  l'orma  ad  boc  servanda  forel,  te- 
nores  huiusmodi ,  ac  si  de  verbo  ad  ver- 
bum,  nihil  penitus  omisso  et  forma  in 
illis  tradita  observata,  inserti  forent,  prae- 
sentibus  juo  sufilcienter  expressis  lia- 
bentes ,  illis  alias  in  suo  robore  perinan- 
suris,  hac  vicedumtaxat  specialiler  et  ex- 
presse  derogamus,  ceterisque  conlrariis 
quibuscumque. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petruni , 
sub  annulo  Piscatoris,  die  xxn  februarii 
MDL,  pontificatus  nostri  anno  i. 
Dal.  die  22  februarii   IbòO,  poiitif.  anno  i. 


ROMANUM  An.  C.  IboO 

V. 

Indnlta  curialium  et  incolarum  Urbis  dis- 
ponendi  de  eorum  hoììts  in  Urbe  et.  eius 
di  strie  ti(  existentibus,  etiam  ex  fructi- 
bus  bonorum  ecclesiasticonim  acquisitis, 
et  ad  favorem  incapaciitm;  el  facultas 
proximioriini  in  illis  succedendi  ab  in- 
testato '. 

lalius  €piscopns  servus  servoram  Dei, 
ad  perpetnam  rei  memoriam. 

Cupientes,  ut  alma  Urbs  nostra,  in  qua  ciu.«a  iaJuUo. 
beatus  Petrus,  apostolorum  princeps,  sibi  ^""'' 
et  suis  in  Chrisli  vicariatu  successoribus 
sedem  constituit,  et  ad  quam,  veliiti  com- 
inunem  omnium  lldelium  patriain,  fre- 
quens  est  bominum  accessus ,  spirilua- 
libus  favoribus  et  praerogativis  decoretur; 
et  qui  illam  prò  tempore  incolunt ,  seu 
Romanam  Curiam  sequuntur,  tam  in  iis 
tjuae  ad  victum  hominis  pertinent,  quam 
in  snorum  dispositione  bonorum,  et  post 
eorum  obitum  liaeiedes  sui  in  eorumdem 
bonorum  assecutionc  piena  liberiate  fruan- 
tur;  et  Urbis  decori,  ac  Curiae  praedicta- 
rum  frequentiae,  necnon  Urbem  incolen- 
tium  et  Curiam  huiusmodi  insequenlium 
indemnitati  consulere. 

§  i.   Molu  proprio,    non   ad  alicuius     Facuiias  cu- 
nobis  super  boc  oblalae  petitionis  instan-  |,'c'„T,"ie  e""" 


pò 

orum 


tiam,  sed  ex  mera  libeialitate  et  ex  certa  '"■"'''"  i^iie" 

dislni'tu    conii- 

scientia  nostris  et  plurium  Romanoruni  «icnubus. 
Pontificum  praidecessorum  nostrorum,qui 
eamdem  urbem  diversis  gratiis  el  privi- 
legiis  decorarunt,  vestigiis  inhaerendo  etr., 
staluimus  et  ordinamus  (piod  de  celerò 
pcrpetuis  luturis  temptu'ibus  omnes  el 
singuli  Urbis  incolae,  seu  Curiam  huius- 
modi sequentes,  cuiuscumque  dignitatis, 
status,  gradus,  ordinis,  prieeminentiae  vel 
conditionis  existant,  etiam  si  cardinalatus 
honore  ani  patriarchali ,  archiepiscopali, 

I  De  lioc  privilegio  iirimum  disposuit  Sixl.  IV 
Ì!i  consliliitioiie  vi.  Fisi  iiniier$is.  toni,  v,  pas. 
■ììi. 


An.  C.  ISSO  lULlUS 

abbatiali  vel  quavis  alia  ecclesiastica 
seu  miindana  dignitate  praefulgeant  ,  si 
eos  in  dieta  Curia  seu  eius  districtu  de- 
cedere contigerit^  de  omnibus  et  siugulis 
oorum  immobilibus,  mobilibus  et  semo- 
vontibus  bonis,  pecuniis,  iocalibus,  iuri- 
bus,  aclionibus,  et  de  rebus  aliis  in  dieta 
urbe  et  eius  districtu  prò  tempore  con- 
sislentibus,  et  pereos,etiam  ex  fructibus, 
redditibus  et  proventibus  ecclesiarum , 
monasteriorura  et  beneficiorum  ecclesia- 
sticorum,  cura  cura  et  sine  cura,saecula- 
rium  et  (piornmvis  Ordinum  regularium, 
quoniodocumque  et  qualitcrcunique  qua- 
lificatorum  ,  per  eos,  etiani  ex  quibusvis 
concessionibus  et  dispensationibus-aposto- 
licis,  in  titulura  vel  commendam  aut  ad- 
niinistrationem  seu  alias  quomodolibet 
obtentorum,  aut  alias  (licite  tamen)  acqui- 
silis,  cuiuscumque  quantitatis,  qualitalis, 
siinnnae,  valoris  et  prelii  seu  condilionis 
existant,  etiam  si  lalia  sinl  quao  sub  ge- 
nerali verborum  expressione  non  conipre- 
liendaniur,  sed  speciali  nota  digna  sint, 
tam  donatione  intervivos  et  causa  mortis, 
quam  testamento,  codicillis,  fìdeicom- 
missis,  legatis  et  quavis  alia  ultima  volun- 
tate,  in  favorem  consanguineoium  et  affi- 
iiium  suorum,  ac  quarumvis  aliarum  per- 
sonarum,  etiam  penilus  cxlranearum,  ac 
de  iuribus  incapacium,  seu  alias  probibi- 
laruiii,  etiam  divitum  ,  potentium  ac  na- 
torum  suorum  illegitimorum  seu  spu- 
riorum,  ac  collegiorum  et  universitatum, 
ecclesiarum  et  piorum  locorum  et  non 
piorum  disponere;  ac  in  eìsconsanguineos, 
affines  et  quasvis  alias  personas  ac  natos, 
etiam,  ut  praefertur,  procreatos,  necnon 
coUegia,  universitates ,  ecclesias  et  pia 
loca,  haeredes  particulares  et  universales, 
prò  libito  eorum  voluntatis,  institucre  li- 
bere et  licite  valeant. 

§  2.  Quodque  si  Urbis  incolae,  aut  Cu- 
Successiohne-  '"'f^'^  liuiusuiodi  sequcules  ab  intestato 
redum  in  Uouii  Jecc^serint,  eorum  bona,  pecuniae,  iocalia, 


III  PP.  4i3      An.  C.  {'6l>0 

iura,  actiones  et  res  huiusmodi ,  non  ad  curiaiium,  ei- 

^  elusa  Reveren- 

nos  et  prò  tempore  existentes  liomanos  d.,  cmer»  Apo- 
Pontifices  aut  Cameram  Apo^lolicam,  sed  *-°'''*- 
ad  ipsorum  prò  tempore  dccedentium 
proximiores  agnatos  et  alios,  qui  eis,  nisi 
beneficiati  essent ,  de  iure  succedere  de- 
berent,  alias,  iuxla  iuris  communis  dispo- 
sitionem,  libere  devolvantur;  nec  per  Ca- 
meram praefatam  ,  aut  prò  ea  agentes, 
etiam  praetextu  1  quod  aliqui  eisdem  de- 
funclis  sanauine  coniuncti  in  eadem  urbe 
non  reperiantur,  vel  alias  temere  ^dilapi- 
dationis  bonorum,  pecuniai-iun,  iocalium 
et  rerum  buiusmodi  occupari  aut  inventa- 
riari  possint;  sed  si  baeredes  praefati  in 
Curia  non  fuerint ,  aut  aliqui  eisdem  prò 
iempore  dei'unclis  sanguine  coniuncti  in 
Urbe  non  reperiantur ,  et  tunc  et  eo  casu 
bona  et  pecuniae  ac  alia  buiusmodi  per 
ad  id  prò  tempore  deputatos  singularum 
rationum  ,  quarum  ipsi  debmcti  fuerint, 
apprebendantur,  et  iuxla  iuris  formam  in- 
ventarientur,  et  sub  fìdeli  custodia  prò 
eisdem  haeredibus  conserventur. 

§  3.  Districtius  inbibentes  dilectis  fìliis  h.i.ii.iiiocmir.i 
moderno  et  prò  tempore  cxistenti  ca-  ,'':";,"i|,','„"  "j^: 
merario  nostro  et  clericis  eiusdem  Ca-  «i;  licae  inobe- 
merae  praesidentibus ,  ac  aliis  nostris '"■"  "^*' 
et  Urbis  ac  Curiae  praedictarum  olTicia- 
lil)us,  necnon  ecclesiarum,  monastcrio- 
ruin  et  benelìciorum  praedictorum  prae- 
lalis,  capitulis,  conventibus  et  rectoribus, 
ac  illa  prò  tempore  oblinenlibus  ,  quo- 
cmiique  nomine  nuncupentur,  ne  de  bonis, 
pecuniis,  iocalibus,  iuribus,  actionibus  et 
rebus,  per  episcopos  prò  tempore  dece- 
dentes  in  dieta  urbe  vel  infra  eius  di- 
slrictum,  ut  praefertur,  prò  tempore  re- 
lictis,  se  inlromittere,  aut  illa  petere  seu 
vendicare,  vel  baeredes  et  successores  dc- 
cedentium personarum  huiusmodi  illorum 
occasione  impetere,  seu  alias  quomodo- 
libet molestare  praesumant.  Ac  decer- 
nentes  ex  nunc  irritum  et  inane  si  sccus 
super  iis  a  quoquam,  quavis  aucloritalc, 

1  Quod    ìiiiercde.s  pniefali   in    Curia  lune    non 
exislanl,  mU  quod  aliqui  eie,   Cliorub.  (ii.  T.). 

2  Leg.  f.  timore  \oco  lo» ere;  C.horiìh.  ligil  lem. 
pnre  (n.  t.). 


An.  C.  IbSO       ''ti  i  IJULLAKIliM   ROMANUM 

scienter  vel  ignoranter,  contigerit  atteri 
tari. 

§  A.  Non  obstaiitibus   conslitntionibn 


Ali   C.  ISJiO 


(.lausuiao  do-  et  ordinationibiis  aposlobcis  ac  Camerae, 

rogaloiiae.  .  . 

necnon  ecclesiarum  et  monastenorum 
praedictoi'iini,  etiam  in  quibus  beneficia 
buiusniodi  iuerunt,  eliaiii  iurainenlo,  con- 
fiinialione  apostoHca  vel  quavis  firniitate 
aba  roboratis,  statutis  et  consuetudinibus, 
privilegiis  quoque,  indultis  et  Hteris  apo- 
stolicis  eisdem  Camerae,  ecclesiis,  iiiona- 
steriis  et  beneficiis,  ac  quibusvis  aliis,  sub 
quibuscumque  Icnoribus  et  formis,  ac 
cuoi  quibusvis  etiam  derogatoriarum  de- 
rogatoriis,  abisque  efficacioribus  et  inso- 
litis  clausulis,  irritanlibusque  et  aliis  de- 
cretis,  in  genere  vel  in  specie,  quomo- 
dolibet  eliani  motu  proiirio  concessis,  ac 
etiam  iteratis  vicibus  approbalis  et  inno- 
vatis,  quibus  omnibus,  etiam  si,  prò  ilio- 
rum  sufficienti  derogatione,  de  ibis  eo- 
rumque  totis  tenoribus  specialis  ,  speci- 
fica ,  expressa  et  individua  ac  de  verbi 
ad  verbum,  non  aufem  per  clausulas  ge- 
nerales  idem  iinporlantes ,  menlio  seu 
quaevis  alia  expressio  babenda,  aut  aiiqua 
exquisila  forma  ad  boc  servanda  esset , 
tenores  buiusmodi,  ac  si  de  verbo  ad  ver- 
bum, nihil  penitus  oinisso  et  forma  in 
ibis  tradita  observala,  inserti  forent,  prae- 
sentibus  prò  expressis  babentes,  ibis  alias 
in  suo  robore  permansuris,  bac  vice  dun;- 
taxat  specialiler  et  expresse  derogamusct 
sufficienter  derogatum  esse  decernimus, 
ceterisque  contrariis  quibuscumque. 

Nulli  ergo  etc.  Si  quis  etc. 

Datimi  Romae  apud  S.  Petrum,  anno 
Incarnationis  dominicae  mdl  ,  sexto  idi: 
marlii,  poutificatus  nostri  anno  i. 
D:il.  die  10  iiiiulii  1550,  (lonlif.  mino  i. 


VI. 


Absolutio  omnium  haereiicorum  (praeter- 
quam  sub  generali  Inquisitione  regno- 
rum  Ilispuniae  et  PorluyaUiae  cotnpre- 
hensonuii)  ad  calliolicmn  fidem  et  S. 
R.  E.  grcmium  redeiintium^. 

lulius  episcopas  servus  servorum  Dei, 
ad  perpetuam  rei   luemoriam. 

Illius  qui,  misericors  et  miserator  exi-  Eioriium. 
stens,  non  solum  seplies,  sed  etiam  sep- 
tuagies  seplies  ignosci  debere  mandavit, 
vices,  licet  immeriti,  gerentes  in  terris, 
etiam  iis,  qui  a  fide  Christi  aliquando  aber- 
rant,  ianuam  pietatis  et  misericordiae  ape- 
rimus,  ac  poenas ,  quas  iuris  severifas  in 
eos  statuit,  Apostobcae  Sedis  clementia 
moderamur,  ut  aberrantes  buiusmodi,  di- 
ctae  Sedis  benignitate  allecti ,  eorum  er- 
roribusabiuralis,  catbolicae  fidei  zelum  et 
observantiam  in  eorum  cordibus  firmius 
recipiant;  et  si  in  eorum  falsis  opinionibus 
perseverare  praesumpserint,  in  eos  vehe- 
mentius  animadverlatur,  quoobstinatiores 
se  in  erroribus  suis  praestilerint. 

§  1 .  Sane  cum,  sicut  nuper  accepimus,  muhì  a,i  Rdem 
diversi  ndeles,  diabolica  fraudo  decepti,  se  ^e.'.U,,!'"' pu- 
in  diversas  erroneas  et  ab  eadem  fide  alie-  ''''''"'"   ''  *"'" 
nas  opiniones  paulatim  deduci  permise- 
rint,  et  modo  publicani  poenitentiam  ab- 
borrentes,  et  potius  piacila  huius  saeculi 
quam  salutein  animae  suae  sectanles,  ne 
infamia  aspergantur,  ad  ovile  Cliristi  redire 
diflerant. 

§2.  Nos,  animarum saluti,  (piantum  cum  "ic  «""'<>  p»"- 

Deo  possumus,  consulere  cupientes,  motu  lam  iioemien- 

propiio,  non  ad  alicuius  nobis  super  boc  '"""^  »'''"'"''* 

oblalae  petitionis  instantiam,  sed  de  mera 

deliberatione  et  certa  scienlia  nostris,  om- 

nes  et  singulos  utriusque  sexus,  tam  lai- 

cos  quam  clericos,  saeculares  et  quorum- 

vis  Ordinuin  et  mililiarum  regulares,  tam 

milites  quam  presbyteros,  non  tamen  sub 

1  Ad  liaec    videii  poteiil  bulla    ix   Pauli    III, 
Illiiis.  png.  20:>  liuliis  lumi. 


Ali.  C.  IbBO  IL'LIl'S 

generali  Inquisitione  Hispaniae  ac  Poitu- 
galliae  rcgnonim  comprehensos,  de  prae- 
inissisculpabiles,  cuiuscumque  stalus,gra- 
dus,  ordinis  vel  conditionis  aut  praeemi- 
nentiae  existant ,  etiam  si   pontificali  aul 
alia  quacumque,  etiam  maioii,  ecclesiasti- 
ca vel  mundana   dignilale  praefulgeant , 
qui  infra  tres  raenses  a  die  publicationis 
praesentium,  modo  et  forma  infrascriptis 
faciendae,  computandos,  coram  inquisilo- 
ribus  civitatum,  in  quibus  ipsi  degunt,  se 
personali! or  exhibuerint,  et  suas  baereses 
coram  eis  privatim  abiuraverint,  et  se  ad 
poenitentiam  privatam,eis  per  dictos  in- 
quisitores  iniinigendam,  adimplendum  pa- 
ratos  obtulerint,  eamque  poslmodiim  cum 
effeclu  adimpleverint,  ab  omnibus  et  sin- 
gulis  eorum  haeresibus  et  a  fide  Chrisli 
apostasiis,  ac  quibusvis  aliis  in  eadem  fide 
erroribus ,  quantumcumque  gravibus   et 
enormibus,   necnon  exconimunicalionis, 
suspensionis  et  interdicli,  aiiisque  senten- 
tiis,  censuris  et  poenis,  tam  ecclcsiasticis 
quam  lemporalibus,  etiam  bonorum  pri- 
vativis  et  corporis  afiliclivis  ac  capitalibus, 
a  iure  vel  ab  liominc  lalis  et  promulgai is 
(dummodo  bacleuus  inquisiti,  aut  in  liae- 
resim  relapsi  non  fuerinl),  apostolica  aucto- 
rilate,  tenore  praesentium,  in  utrocjue  foro 
penitus  etomnino  absolvimus  et  libcramus, 
necnon  cum  eis  super  irregularitate  per 
eos,  praemissorum  occasione ,  etiam  quia 
sic  ligali  fursan  missas  et  alia  divina  offi- 
cia, etiam  Ibrsan  in  contcmptum  clavium, 
celebrarunt,  aut  illis alias  se  immiscuerunt, 
contracta.  Quodque,  ea  et  aliis  praemissis 
non  obstantibus,  non  promoti,  ad  omnes, 
clit\m  sacros  et  presbyteratus,  ordines  pro- 
moveri,  et  in  illis,  tara  ipsi  quam  qui  iam 
etiam   jiost  incursam    baeresim   promoti 
existunt,   etiam  in  altaris  ministerio  mi- 
nistrare. 

§  .3.  Xi^cnon  tam  clerici  quam  laici  et 

ipsosqu»  ei  utriusquc  scxus  personae,  eorumque  iìlii, 

eorum  luctei-  nepotcs  et  dcscendentes,  ad  gradus,  liono- 


'"  rr.  415     A:i.  e.  ibSO 

res,  ordines,  officia  et  alia  quaecumque  sores  ...i  hon»- 
assumi,  illaque  suscipere  et  exercere  i;. '"'""'""; 
bere  et  licite  valeant,  auctoritate  et  tenore 
praedictis,  de  specialis  dono  gratiae  dis- 
pensamus,  ei.sque  pariter  indulgemus. 
Necnon  inbabilitatis  et  infamia}  maculam 
sive  notam,  circa  eos  praemissorum  occa- 
sione quomodolibet  insurgentem,  penitus 
et  omnino  abolemus. 

§  4.  Quod  si  forte  culpabiles  praefati  in-  i,:,|,„er,iicnies 
fra  dictum  terminum  resipiscere  et  ad  cor  r"';"'  '"i""''' 

r  "     loii!  US  nuncian 

reverti  noluerint  seu  distulerint,  ad  hoc  l'r'f'P'i; 
ut  eorum  notitia  haberi ,  ipsique  debitis 
poenis  affici  possint,  motu  et  deliberatio- 
ne  ac  scientia  praedictis,  omnes  et  sin- 
gulas  utriusque  sexus  personas  ,  etiam  , 
ut  praefertur,  qualificatas,  de  aliipiibus 
ex  liaereticis  seu  alias  culpabilibus  prae- 
dictis quomodolibet  nolitiambabeutes,  seu 
eos  hacrelicos  esse  aul  fuisse  scienles,  di- 
eta auctoritate,  tenore  praesentium,  requi- 
rimus  et  monemus,  ac  eis  et  eorum  cui- 
libet,  in  virlute  sanctae  obedientiae  et  sub 
incursus  haeresis  ac  omnibus  contra  bae- 
reticosdeiureinffictis  et  promulgatis,  tam 
ecclesiasticis  quam  temporalibus,  senten- 
tiis,  censuris  et  poenis,  distrii  le  praeci- 
piendomandamusqualenus,  infra  spatium 
triginla  dierum  terminum  praedictum  im- 
mediate scquentium,  quorum  decem  prò 
primo,  et  alios  decem  prò  secundo,  acre- 
liquos  decem  dies  prò  tertio  et  perempto- 
rio  termino  ac  monitione  canonica,  eis 
et  eorum  cuilibet  iis  scriptis  assignamus, 
haereticos  seii  alias  culpabiles  praedictos 
inquisitoribus  haereticae  pravitatis  civita- 
tum suaruni,  si  prius,  ut  praefertur,  aut 
alias  absoluli  non  fuerint,  denunliasse  et 
notificasse  debeant  realitcr  et  cum  ef- 
feclu. 

§  5.  Et  nibilominus  venerabili  fralri  lo-  ci  per  inciui- 
anni  Petro  episcojio  Tusculano ,  Aeapo-  :è!."oo!dem  "m". 
lilano,  et  dileclis  filiisnostrisloanni  S.  Ole-  pfj-^iiient.,  ap- 
mentis  de  Burgos,  ac  Marcello  S.  Crucis  m  .!a,'°"o'ermr 
in  Hierusalem,  Cervino,  et  Francisco  S.Ana-  "'"''»'; 


Ali  C.  KiM)      -410  r.n.LARU'M 

slasiac  liliili,  SfoiidnUo,  nuiicupalis,  pres-  , 
byteris  caidinalibu?,  intiuisitorihus  genc- 
ralibus  per  Sedeiii  Aposlolicara  depulatis,  ; 
per  apostolica  scripla  et  pari  rnotu  inan- 
damus    quatenus  ipsi ,   per  se  vel  alium  < 
seu  alios,  eosdeni  requisitos   et  monitos  ! 
moiiilioui    et  niaiulalo   nostris  praedictis  ' 
non  parentes,  quos  haeresim  et  alias  sen- 
tenlias,  censuras  et  poenas  praedictas,  pro- 
pler  nonparitionem  buiusmodi,  incurrere 
contigerit,  ex  nunc  prout  ex  tunc  et  e 
centra,  haereticos  ac  sententiis,  censuris 
et  poenis  praedictis  irretitos  lamdiu  pu- 
blicc  nmitient  et  faciant  ab  aliis  nuntiari, 
donec  ipsi  baeresim  huiusmodi  abiurave- 
rint,  ci  rebabilitationis  gratiam  obtinero 
meruerint,  conlradictorcs  per  censuram 
ecclesiasticam  ,    appellatione   postposila , 
compescendo,  invocato  etiam  ad  hoc,  si 
opus  facrit,  auxiUo  bracbii  saecularis. 
§  G.  Non  obstantibus  constitutionibus  et 
coiiir.i.iis  de-  ordinationibus  apostolicis  contrariis  qui- 
buscumquc,  aut  si  aliquibus,  coiniminiter 
vel  divisim,  ab  eadein  sit  Sede  indultuni 
quod  interdici,  suspendì  vel  excommuni- 
can  non  possinlper  litcras  apostolicasnou 
l'acientcs  plenam  et  cxpressain  ac  de  ver- 
bo ad  verbuni  di;  indulto  buiusmodi  men- 
lionem. 

ti  7.  Celcruni,  ut  praeriiissa  omnia  ad 
coruni,  quorum  interest,  notitiam  dedu- 

laropricscii'ii'ii;  cantup,  nuUusque  de  eis  ignorantiani  iuste 
praetendere,  aut  se  legitime  excusare  pos- 
sil,  volumus  et  dieta  auctoritate  apostolica 
decei'uimus  quod  praesenles  literac  per 
aliquos  Curiae  noslrae  cursores,  in  basi- 
lica Principis  Apostolorum  de  Urbe  et  ec- 
clesia Lateranensi,  duni  inibi  mullitudo 
populi  ad  divina  audienda  congregari  so- 
let,  plana  et  Clara  voce  leganlur,  et  lectae, 
in  earumdem  basilicae  et  ecclesiae  valvis, 
ac  in  porta  Cancellariae  Apostolicac  et  in 
acie  Campi  Florae,  necnon  in  singularum 
calliedralium  et"  raetropolitanarum  cccle- 
siarum  valvis  affiganlur,  ubi  ad  leclionem 


rogai; 


Formani  [in 
candì  hatic  Ini!- 


nOMAM'M  Al),  e.  ISSO 

el  notitiam  ciincloriun  aliquandiu  afllxae 
jiondeanl,  et  cum  inde  amovebuniur,  ea- 
rum  exempla  in  eisdem  locis  remaneanl 
affixa.  Quodque  per  lectionem,  affixionem 
et  publicationem  buiusmodi  omnes  et  sin- 
giilae  personae,  sub  praesentibus  compre- 
liensae,  post  spatium  trium  mensium  et 
triginta  dierum  huiusmodi  respective,  ila 
sint  obligatae  el  adstrictae,  ac  si  illae  eis 
corani  el  personaliter  leclae  el  publicatae 
essent . 

§  8.  Et  (juod  earmntransumptis,  manu     T,a„sumpii, 
notarii  publici  subscriplis  et  sigillo  alicu-  '^"^'  i""""; 
ius  personae  in  dignitate  ecclesiastica  con- 
stilutae  munitis,  ea  prorsus  lidcs  adbibea- 
tur,  quae  praesentibus  adhiberetur,  si  Ib- 
rent  exliibitae  vel  ostensae. 

§  9.  Volumus  antera  quod  de  personali  Frimam  Mn- 
exlubilione  et  privata  abiuratione  per  di- ,.,;,. 
ctos  culpabiles,  ut  praelertur,  facienda, 
per  scripturaui  manu  propria  ipsiusmct 
se  cxhibentis  et  abiurantis,  seu  per  publi- 
cum  notarium  confectam,  ac  ipsius  inqui- 
sitoris,  corani  quo  exbibilio  et  abiuratio 
buiusmodi  fieri  continget,  manu  subscri- 
plam,  ita  ut,  si  ipsi  culpabiles  in  eosdeni 
voi  similes  errores  reinciderint,  relapsi 
omnino  esse  censeantur,  constare  debeat, 
alias  eaedem  praesenles,  ac  per  eas  dictis 
culpabilibns  absolulio  et  libcralio  ac  dis- 
pensatio  et  indiiltum  concessa  buiusmodi 
eis  nuUatenus  suffragentur. 

Nulli  ergo  eie.  Si  quis  etc. 

Datum  Romae  apnd  Sanctum  Pelrum, 
anno  Incarnationis  dominicae  millesinu) 
(juingentesimo  quinquagesimo,  tertio  ka- 
lendas  maii,  ponlificatus  nostri  anno  i. 

Anno  a  nativilate  Domini  mdl,  indic]io-  rn  imiìo. 
ne  vili,  die  vero  v  niensis  iuiiii,  pontitìca- 
tus  sanclissimi  in  Chiisto  patris  el  domini 
nostri  domini  lulii  divina  providenlia  Pa- 
pae  111,  anno  eius  primo ,  rclroscriptae 
literae  apostolicae  absolutionis,  liberalio- 
nis  et  dispensationis  ab  haeresi,  ac  nioiii- 
tionis  et  mandati,  palani,  publice,  alta  el 


An.  e.  INiiO  lULlMS 

intelligibili  voce,  in  basilica  Principis  Apo- 
stolonim  fio  l'rbo,  dinii  ibidem  divina  of- 
ficia de  mane  celebrabantur  ef  magna  po- 
poli miiltitudo  congregata  esset,  de  verbo 
ad  verbum,  pormelnannem  Roillard,  pra^- 
fati  sanctissimi  domini  nostri  Papae  cur- 
sorem,lectae  et  deinde  afTixae  et  publica- 
lae  fuerunt.  Et  successive  eadem  die  in 
ecclesia  S.  Ioannis  Lateranensis,  etiam  de 
verbo  ad  verbum,  bora  vesperarum,  per 
me  eumdem  Ioannem  cursorem ,  Icctae, 
affixae  et  publicalae  fuerunt,  et  poslmo- 
dum  eadem  die  affixae  et  publicatac  fue- 
runt in  valvis  seu  portis  Cancellariae  Apo- 
stolicae  et  in  acie  Campi  Florae,  dimissis 
in  suprascriptis  valvis  et  locis  per  aliquod 
temporis  spalium  affixis,  et  deinde  amo- 
tis,  copiam  earumdem  literarum  in  valvis 
et  locis  suprascriplis  afiìgendo  el  dimil- 
lendo  per  nos  eumdem  Ioannem  Roillard, 
clericum  coniugatum  Virduncnsis  dioece- 
sis,  ctMaturinum  Menandi,  clericum  Ceno- 
manensis  dioccesis,  praclibati  domini  no- 
stri Papae  cursores. 

Ita  est.  Ioannes  Roillard,  cursor  subscr. 

Ita  est.  Maturinus  Menandi,  cursor. 

Ita  est.  Petrus  Comes,  magister  curso- 
rum. 

Dal.  (He  29  apribs  1550,  pontif.  anno  i. 


VII. 


Fniclus  heneficiorum  tempore  ohitus  hcne- 
ficiatoruiìi,  eliam  cardi  nalinm,  incxacli, 
ad  successores  in  bcneficiis  et  non  ad 
haeredes  spectant,  in  locis  in  quibus  non 
deputantxr  a  Reverenda  Camera  Apo- 
stolica spolioruìn  collectores;  et  orna- 
menta cappellae  cardinalis  defuncti  de- 
bentur  eidem  Camerae,  una  citmpretio 
annuii. 

lalias  Papa  III,  mutu  proprio  etc. 

Cum,  sicut  nobis  nuper  innotuil,  diversi 
diversorum  beneficiatorum,  etiam  episco- 
Bull.  Rom.   Yol.  VI.  53 


'II  PP-  -il?      .\t>,  e.  ISbO 

|ioruiii,  patriarcbarum  et  aliorum  praela-  ii'i-rpiii-jiiene- 

,  e      n      T7  ri-  .  lici.ilorum    fru- 

lorum,  ac  b.  n.  L.  cardmalumi  prò  lem-  ,-u,%  tempore 
pore  decedentium  baeredes,  non  sobim  °"™''j,,j"''^'^'l' 
bona  relieta,  spolia  nuncupala ,  sic  dece-  «•'i'^"';  <^mu 
denluuii  lienelicialorum  episeo[iorum,  ar-  «ommiicm  et 
chiepiscoporum,  patriarcbarum  et  alio-  I.''r'h,riium"ci' 
rum  praelatorura,  ac  etiam  cardinalium,  «"""'fnia  cap- 

'^  '  .        .  '  ppllje     rerusa- 

verum  eliam  fructus  etc.  ecclesiasticos  et  i>ani  camera» 
pecunias  ci  res  alias  per  ipsos  beneficia-  cai-  roiJiEnarè. 
tos  episcopos,  arcbiepiscopos,  patriarcbas 
et  alios  praelatos  ac  etiam  cardinales  ante 
eorum  oliitum  non  exactos ,  etiam  si  eo- 
rum  solutionis  dies  ante  obitum  ipsorum 
non  advenerit ,  sub  eo  forsan  praetextu 
quod  prò  tempore  ante  obitum  huiusmodi 
decurso  debebantur  exigere,  et  quandoque 
solutioncm  debitoruni  per  ipsos  beneficia- 
tos  et  cardinales,  duiu  vivcrenl  ,  contra- 
clorum,  et  legatorum  pereosinsua  ultima 
volunlate,  etiam  ad  pias  causas,  factorum 
subterfugere;  ac  baeredes  cardinalium  bu- 
iusmodi  paramentaet  ornamenta  cappelhe 
ipsornm  cardinalium,  quae  iam  tanto  tem- 
pore, quod  eius  initii  bominum  memoria 
nonbabetur,  cappellae  apostolicae,  in  qua 
missae  papales  celebranlur,  et  ex  (pia  pau- 
peribus  praelatis  ad  Romanam  Curiam  prò 
tempore  confluentibus  et  paramenta  ec- 
clesiastica, cum  quibus  in  processionibus 
el  aliis  solemnitatibus  per  Romanos  Pon- 
tifìces  fieri  solitis  incedere  possint,  non 
habentibus  subvenitur,  devolvi  consueve- 
runl,  occupare  ,  ac  solutioncm  quingen- 
torum  ducalorum  auri  de  Camera,  qui 
post  obitum  singulorurn  cardinalium  prò 
pretio  annuii  eis  in  eorum  ad  cardinala- 
lum  assumplione  adhiberi  solili,  Camerae 
Aposlolicae  persolvunlur ,  declinare  con- 
tendant  et  satagant. 

§  1.  Nos,  atlcndenles  fructus  etc,  pecu-  aw  ideo  Pon- 
nias  ac  res  alias,  occasione  ecclesiarum,  [^'^'^i,.,,^^"'",;',' 
monasteriorum  el  beneficiorum  ecclesia-  «lus  inex»cii>s 
slicorum  prò  tempore  provenientes,  licci  pòs^sc,  sed'a'j 
postquam  ad  manus  beneficiatorum  per-  fi"''cessores  in 

^  ...  1  ,^    •       Isenelic.      spe- 

venerunt,  el  cum  alus  ipsorum  beneficia-  cure; 


An.  C.  tbbO        il  8  BULLABirM 

loriim  IVuclibus  eie,  pocuniis  el  rebus 
commixti  ,  seu  ipsis  beneficiatis  incorpo- 
rati sunl  ,  non  ultoriiis  in  ecclosiasticis  , 
scd  potius  ii)Soriim  beneficiatonini  pro- 
priis  et  ab  eis  acquisitis  bonis  iudicandi, 
et  propteroa  quodamniodo  prò  saecularibus 
ci  profanis  baberi,  et  de  eis  testandi  aut 
alias  disponendi  facidtas  eisdem  beneficiatis 
per  Sedcm  jVpostolicam  concedi  consue- 
vcrit:  nibilominus,  donec  in  manibus  co- 
rum  ,  qui  illos  tauiquam  ecclesiasticos  , 
seu  ex  ecclesiis ,  monasteriis  ,  beneficiis 
pracdictis  provenienles  et  prò  tabbus  con- 
pervant,  aut  ut  tales  detincnt;  ipsique  be- 
neficiati pccunias  huiusmodi  realiter  non 
cxegerint,  el  fructus  etc.  non  perceperint, 
ncque  cura  aUis  <  eorum  bonis  commiscuc- 
rint  et  sibi  incorporaverint,  semjier  ipsa- 
rum  ccclcsiarum,  quarum  ipsi  beneficiati 
sunt  ,  ac  vere  ecclesiasticos  esse  et  ccn- 
seri  deberc  ,  et  propterea  iuri  non  con- 
gruere,  ut  ipsi  beneficiati  de  rebus  cerlis 
ipsarum  ecclcsiarum ,  quae  omni  iure  a- 
lionari  proliibentur,  disponere,  ctiani  in 
eorum  ultima  voluntate,  possint;  ncc  ipsis 
beneficialis,  etiam  episcopis,  arcbiepisco- 
pis,  patriarchis  et  aliis  ,  ac  cardinalibus 
prò  tempore  defunctis,  eorum  haeredes, 
qui  ul  plurimum  sunt  laici,  in  praeiudi- 
cium  successorum  beneficiatorum  fructus 
etc.  ac  res  et  pccunias  inexaclos  buius- 
modijOs  bovi  trituranti  alligando,  exiganl; 
el  haeredes  cardinaliuui  mala  malis  ad- 
dendo, bona  cappellae  apostolicae  debita 
occupent,  seu  (juod  Canierae  et  credilo- 
ribus  ac  legalariis  debent,  prò  se  reli- 
neant.  Volentes  in  praemissis  opportune 
providcre  ,  motu  simili  etc.  declaramus 
noslrae  intentionis  numquam  tuisse,  ncc 
esse,  quod  (ptivis  quorumcumque  benefi- 
ciatorum, etiam,  ut  praefertur,  episcopo- 
rum,  archiepiscoporum,  patriarcharum  ci 
aliorum  praelaloium,  etiam  cardinalium, 
ubilibct,  etiam  in  Komana  Curia  aut  di- 
slrictu,  prò  tempore  decedentium,  sive  ex 

1  A'fC  non  aliis  loco  neqìie  c<im  aliis,  P.  Mnt- 
Iheus  (r.  t.). 


UOMAMM  Ali.  e.  1K;ìO 

tcslaiiientu,  per  ipsos  benelìcialds,  rliaui 
vigore  facultatum  quarumcumque  eis  in 
specie  vel  in  genere,  etiam  praetexlu 
q'iorumcumque  capituloruiii  ac  slatuto- 
11:111  et  ordinalionum,  etiam  nostrorum, 
sui»  (piibusvis  tenoribus  et  formis,  ac  alias 
qiiomodolibct  concessorum,  condito,  sive 
ab  intestato  haeredes,  fructus  etc.  ac  pc- 
cunias et  res  alias,  per  ipsos  sic  defunclos 
beneficiatos,  etiam  episcopos,  archiepi- 
scopos,  patriarcbas  el  alios  praelalos  ac 
cardinales,anle  eorum  obilum  non  exactos, 
cliam  si  prò  tempore  ante  obilum  huius- 
modi dccurso  debeanlur,  ac  eorum  solu- 
lionis  dies  bcneficiatis  et  cardinalibus 
vivcntibus  advenerit ,  et  per  ipsos  bene- 
ficiatos et  cardinales  non  steterit  quo 
miiius  illos  exegerint,  quiniinmo  omnem 
p!o  illorum  cxactione  necessariam  dili- 
gentiam,  eliam  iudicialiter  agendo,  fecc- 
rint ,  quoquomodo  cxigere ,  aut  etiam 
sponle  oblatos  percipere. 

i^  2.  Aut  cruces,  candelabra,  imagines,  oniamcnuqn» 
patenas,  calices  et  alia  cuiusvis  soiiis,  "^^1','"'^'^°''^,^^: 
lam  aurea  quam  argentea,  vasa  et  iocalia,  ciato  decenni, 
ac  quaevis  ornamenta,  paramenla  et  alia 
utensilia  cappellae  singulorum  cardina- 
lium prò  lempoi'c  decedentium,  ccteraquc 
lam  ad  ipsam  cappellani  quam  eius  mi- 
nistros  circa  altaris  ministerium  et  cele- 
brationem  missae  pertinenlia,  prò  se  reti- 
nere,  aut  solutionem  quingentorum  duca- 
loruiii  huiusmodi  evitare  possint  ;  sed 
quod  de  celerò,  perjietuis  luluris  lempo- 
riims,  fructus  eie.  ac  pecuniae  et  res,  ut 
praefertur,  inexacti  huiusmodi  ad  ipsorum 
sic  defunclorum  beneficiatorum ,  etiam 
cpiscoporum,  archiepiscoporum,  patriar- 
charum el  aliorum  praelalorum  ci  cardi- 
nalium, in  ecclesiis,  monasteriis  el  bene- 
ficiis piardiclis  successores,  qui  ex  illis, 
(pioruni  solulionis  dies  ante  obilum  bene- 
ficiatorum huiusmodi  advenerit,  omnia 
ipsorum  beneficiatorum  etiam,  ut  prae- 
fertur, episcoporuni,  archiepiscoporum, 


Ali.  C.  llSbO  lULIUS 

patriarcharum  et  aliorum  praelatoruin, 
etiani  cardinalium,  debita  et  ad  pias  caii- 
sas  facla  legata,  si  aliuiide  ex  aliis  ipsoriiiii 
benefìcioriim  '  bonis  solvi  non  possint,  sol- 
vere teneantur,  libere  devenire  el  in  po- 
sterum  deveniant,  ac  per  eos  et  non  bae- 
redes  praedictos  cxigi  possent,  et  in  po- 
sterum  possint;  necnon  cruces,  candelabra, 
imagines,  patenas,  calices,  vasa,  iocalia, 
ornamenta,  paraaienta,  utensilia  et  alia 
ad  cappellam  singulorum  cardinalium 
et  eius  ministros,  ut  praefertur,  perli- 
nenlia,  et  ad  eamdem  cappellam  aposlo- 
licani  pertinerent  et  spectarent,  ac  in 
posterum  pertineant  et  spectent,  et  per 
agentes  prò  ea,  realiter  et  cum  effeclu 
capi  et  apprchendi  possent  et  deberent, 
ac  in  posterum  possint  et  debeant.  Ac 
liaeredes  cardinalium,  tam  liactenus  de- 
functorum  quam  prò  tempore  decedeu- 
tium,  quingentos  ducatoshuiusmodi  eidem 
Camerae  persolvere  tenerentur  et  in  po- 
slerum  teneantur.  Et  proplerea  succes- 
sores  inecclesiis,  monasteriis  et  beneficiis 
huiusmodi  tVuctus  etc.  ac  pecunias  et  i-es 
per  eorum  successores  non  exactas,  libere 
et  licite  percipere ,  exigere  et  levare,  ac 
solutis,  si  aliunde  unde  solvant  non  erit, 
ut  praefertur,  debitis  et  legalis  praediclis, 
quod  residuum  l'uerit ,  in  suos  usus  et 
utilitalem  convertere.  Necnon  agentes  prò 
cappella  apostolica,  cruces,  candelabra, 
imagines,  patenas,  calices,  vasa,  iocalia, 
ornamenla,  paramenta ,  utensilia  et  alia 
pracdicta  propria  auctoritaf  e  libere  capere 
et  apprehendere  posse.  Ac  baei'edes  car- 
dinalium ,  tam  liaclenus  defunclorum 
quam  aliorum  prò  tempore  decedentium 
ad  cruces,  candelabra  et  alia  praedicta 
agentibus  prò  dieta  cappella  apostolica 
realiter  et  cum  effectu  consignandum;  et 
eosdem  quingentos  ducatos  agentibus  prò 
eadem  Camera,  ut  praefertur,  solvendum 
teneri  et  obligatos  esse,  ac  ad  id  omnibus 
iuris  et  f:\cli  remediis  cogi  et  rompelii 
posse. 

1  lìriiefriiiloiimi,  CIi;tiiI],   (u.  t.). 


ni  PP.  419  An.  e.  IdliO 

§  3.  Sicque,  in  praemissis  omnibus  et  necreium  itri- 
singuliscasibusad  praesens  occurrenlibus 
seu  pendentibus,  [»erquoscumque  ctc,  in 
quavis  causa  et  instantia,  sublata  eie,  iu- 
dicari  et  defmiri  debere;  ac  irrilum  etc. 
decernimus. 

§  ^.  Non  obstantibus  praemissis ,  ac  ciausuiae  .u- 
constilutionibns  et  ordinationibus  aposfo-  ^  ^'' 
licis,  slatutis  eie.  ,  privilegiis  quoque,  in- 
dultis,  ac  testandi  et  alias  de  diclis  rebus 
et  bonis  disponendi  facultatibus,  capitvdis 
et  literis  apostolicis,  sub  quibuscumque 
tenoribus  et  formis,  ac  cum  quibusvis 
clausulis  et  decretis ,  etiam  per  modum 
statuti  et  ordinationis  perpetuorum,  motu 
proprio  eie.  aut  alias  quomodolibet,  etiam 
per  nos  ac  dictam  Sedem  concessis,  initis 
et  emanatis,  quibus  omnibus,  etiam  side 
illis  t'ic,  eorum  tenorcscic,  bac  vice  dum- 
taxat,  specialiter  et  expresse  derogamiis, 
et  sufiìcienterderogatumesse  decernimus, 
eelerisque  contrariis  quibuscumque. 

§  5.  Volumus  autem  baeredes  ipsoi-um  limiiMio qnoad 

I  ^    .  .  .  .  fruclus  eiaclus   ■ 

beneticiatorum,  qui  lam  ante  praesenUum 
publicationem  pecunias  ac  fruclus  per 
ipsosbeneficiatosexactos''  buiusmodi  exe- 
gerint,  per  successores  in  beneliciis  bu- 
iusmodi amplius  praesentium  vigore  mo- 
lestari  non  posse. 

§  6.  Necnon  praesentes  in   Cancellaria     '"«sio  pui.ii- 

,  ■  candi. 

Apostolica,  ut  moris  est,  publicari,  el  in 
illius  quinterno  inter  alias  constitutiones 
perpetuas,  ad  per[ieluam  rei  memoriam, 
desciilii. 

Placet,  motu  proprio.  I. 

Lecta  et  publicata  fuit  suprascripta  re-  PuMii-mio 
gula,  constitutio  et  ordinalio  Romae,  in 
Cancellaria  A|(Oslolica,  anno  Incarnationis 
dominicae  millesimo  quingentesimo  quin- 
quagesimo, die  vero  xxvi  mensis  iunii, 
pontilìcatus  praedicti  sanctissimi  in  Cliri- 
sto  patris  et  D.  N.  D.  luiii  divina  pruvi- 
denlia  Papae  HI  anno  i. 

[^d)l.  die  26  itinii  irì.'iO,  pniilir.  luino  i. 

1  Lc'g.  forsan  ihexaclos  loco  cxaclns  (n.  t.), 


An.  C.  IjjO       420  BULLARIUM 

Prima  declaratio  dictae  constitutionis. 

lulius  Papa  III,  motu  proprio,  etc. 

Dudtini,  ex  certis  tunc  expressis  ratio- 
Referiui  i-nn- nabilibus  causìs,   per  quamdam  consti- 

sliltilioni  |ii-ae-  ^ 

cedenii.  tulionem  oostram  perpotuo  (luraluram , 

inler  alia,  niolu  simili  declaravimus  c(c.  '. 

§  1.   Cimi  autein,    sicut  plurium    lldc 

Causi  buius  dignoruiu    relatione    nobis   niiper  iuno- 

declaratjonis.  ^  ...  ,. 

luit,  constilutioni  nostrae  praedictae  por 
beneiiciatos  ac  haeredes  praedictos  di- 
versae  fraudes  fieri  possinl,  per  bencfi- 
ciatos  videlicet  fruclus  etc.  ac  pecunias 
ci  res  alias,  ut  praefertur ,  non  exaclos 
legatis  per  eos,  in  exlremo  eorum  vitae  et 
dum  ulteriiis  vivere  desperant,  ad  pias 
causas  prò  tempore  faclis  absorbendo  ;  per 
haeredes  vero  diversa  debita  iam  extincta, 
et  de  quorum  exlinctione  successores  in 
beneficiis  informati  esse  non  possunt,  prò 
validis  et  veris  supponendo ,  sicque  suc- 
cessores praefatos  fructibus  etc.  ac  pecu- 
niis  et  rebus  aliis  non  exactis  fruslrando, 
in  animarum  suarum  periculum,  el  suc- 
cessorum  praediclorum  detrimentum  non 
modicum. 

§  2.  Nos,  fraudibus  huiusmodi   occur- 
Deciar.  prne-  rerc,   ct  ne  verbis,  et  non  rebus   legem 

rliclaCfonslilu-  .  ...  .  ,  , 

itoDis  circa  le-  imposuissc  videamur,  providere  volentes, 
gala  CI  iiebiia.  ^^^^^^^   simili  ctc.  constitutioueni  noslram 

praediclam  soluni  legata  quae  per  ipsos 
beneficiatos,  eliam  episcopos,  archiepisco- 
pos ,  palriarchas,  praelatos  et  cardinales, 
dum  in  sanilale  constituti  extilerint ,  ad 
pias  causas  lacla  luerint ,  et  debita  quae 
occasione  beneficiorum,  ad  quae  fructus 
etc.  ac  pecuniae  et  res  inexacti  huiusmodi 
pertinuerint,  contrada  extilerint,  de  qui- 
bus  successores  in  beneficiis  informalio- 
nem  verisimihter  habere  possunt  et  debent, 
comprehendere,  et  in  eis  tantum  inlelligi 
debere;  ac  successores  praefiUos  ad  alio- 
rum  quam,  ut  praefertur,  ad  pias  causas 
factorum  legatorum,  et  occasione  ipsoruin 
1  Ut  in  antecedenti,  p.  417  et  seq 


R0JL\NUM  ÀR.  C.  IbaO 

beneficiorum  contractorum  debilorum  so- 
lutionem  minime  teneri,  nec  ad  id,  eliam 
vigore  constitutionis  nostrae  praedictae, 
cogi  aul  compelli  posse. 

§  3.  Sicque,  in  omnibus  el  singulis,  eliam  Decreium  irri- 
ad  praesens  occurrenlibus  seu  penden- 
tibus  casibus,  per  quoscumque  etc,  in 
quavis  causa  el  instanlia,  sublala  etc,  iu- 
dicari  et  definiri  debere;  ac  irrilum  etc. 
decernimus  el  declaramus. 

§  A.  Non  obstantibus  omnibus,  quae  in    com.ariisde- 
dieta  constitutione  nostra  vohiimus  non  '°''' 
obstare. 

S  5.  Decernentes   praesentes  in   dieta     •"**'"  p'^I'I'- 

"  "^  candì. 

Cancellarla,  ut  praefertur,  pubhcari  et 
describi  debere. 

Placet,  el  ila  motu  proprio  decernimus 
et  declaramus.  I. 
Leda  el  pubUcata  fuit  suprascripla  re-    Pu1)1ì"iìo. 
gula   Romae,  in  Cancellaria   Apostolica, 
anno  Incarnalionis   dominicae  millesimo 
quingentesimo  quinquagesimo,  die  veroiv 
mensis    augusti ,    pontificatus   praelibali 
SS.   D.    JN.    D.    lulii    divina    providentia 
Papae  III  anno  i. 

l'ub.  die  4  augusti  1550,  ponti!',    anno  i. 

Secunda  dedaralio 
dictae  constitutionis. 

lulias  Papa  III,  motu  proprio  etc. 

§  I.  Ciim  aulem,  sicut  nobis  nuper  in-  Causa  isims 
noUul ,  licei  nos  per  constitulionem  no- 
strani praediclam  solum  ecclesiis,  mona- 
sleriis  et  beneficiis  in  locis,  in  quibus 
collectores  fructuum  et  proventuum  Ca- 
merae  Apostolicae  debilorum  depulari 
seu  esse  non  consueveranl  consistenlibus, 
et  circa  quae  ius  commune  servari  de- 
bet,  providere  intellexerimus;  nihilominus 
diversae peisonae  eamdem  consliliitioneiu 
nostrani  ad  ecclesias,  inonasteria  el  bene- 
ficia eliam  in  locis,  in  quibus  collectores 
huiusmodi  depulari  seu  esse  consue- 
veranl, consislenlia,  el  in  quibus  diversae 


An.  C.  iHbO 


ILLIUS   III   Pf. 


421       An.  C.  IbbO 


consuetudines  diversaque  particularia  iura 
seii  privilegia  vigerli,  ti'aliere  et  cxteiidere 
conenUir,  coiitia  inenteni  et  inlentioncra 
nostras,  ac  in  fraiidem  et  delriiiienluin 
quam  plurium. 

§  2.  Nos,  fraiidibus  et  detrimentis  hu- 
Deiiaiatio  iusmodi   occiirrere,  ac  moiUeni  et  inten- 

q'ind  (li(;la  cfill-     .  .  ... 

siilulin  lini,  se  tionem  noslras  m  praemissis  declarare  vo- 
nèI;;:iaU,';n;lenfes,  mota  simili  etc.  constitiitionem 
in  quii,us  colle-  eanideiii  solum  ecclesias ,  monastcria  ac 

clores  a  Carne-  ^    ,  ,...,.. 

ru  .icpuianiin.  beiielicia  ecclcsiastica  in  locis,  in  quibus 
coUectores  praedicti  deputali  seu  esse 
non  consuuverant,  compreliendere  et  ad  ea 
tantum  extcndi  ;  nec  in  ecclesiis ,  mona- 
steriis  et  beneficiis  in  locis,  in  quibus 
iidem  coUectores  deputari  seu  esse  con- 
sueverunt,  consislentibus,  locum  habere, 
aut  effectuin  aliqnem  sortiri  posse  aut 
debere;  et  omnino,  ea  non  obstanle,  con- 
suetudines et  particularia  iura  seu  privi- 
legia cuiuslibel  loci,  in  quo  coUectores 
huiusmodi  deputar!  seu  esse  consueve- 
runt,  in  praemissis  vigentia,  observari  et 
executioni  deniandari. 

§  S.  Sicque  in  praemissis   omnibus  et 

uecieiura  imi-  siugulis ,  ctiam  ad  praesens  occurrentibus, 

lans.  .■  1         '1 

casibiis,  seu  pendentibus  causis,  per  quos- 
cumque  etc,  sublala  etc,  iudicari  et  de- 
finiri  debere;  ac  irritum  etc  decernimus 
et  declaramus. 

§  -i.  Non  obstaiitibus  omnibus  quae  in 
ciaiiRniae  de-  eadeiii  constilulione  nostra  voluimus  non 
""''"'''''■      obstare. 

§  5.  Praesentes  in  praefata  Cancellaria, 
canjr'"  ''"''""  "'    piiieiiiillitur  ,    publicari    et    describi 
debere  decernentes. 

Placet,  et  ila  declaramus. 
Lectaetpublicala  fuil  siipradicta  regula 
l'iiijiicni:..  sivedeclaratioRomae,  in  Cancellaria  Apo- 
stolica ,  anno  Incarnationis  dominicae 
millesimo  quingeutesimo  quin((uagesimo- 
prinio,  die  vero  lovis,  decima  oclava  mensis 
iimii,  ponlifìcalus  praelibati  sanctissimi 
domini  uosli'i  liilii  diviiin  providenlia 
l'apae  111  anno  ii. 


Vili. 


Quod  fratres  Ordinis  Servorum  Beatac 
Marine  Virginis,  qui  officivm  poeni- 
tentiarii  nel  bene/iciu  in  titulum  vel 
commendam  tenent ,  non  habeanl  vo- 
ccm  aclivam  nec  passiuam,  nequc  in 
locis  Ordinis  commorari  possint  ^ . 

lulius  Papa  III,  mota  proprio  etc. 

Cura,  sicut  accepimus,  fratres  Ordinis  caus»  imius 
Servorum,  sub  Regula  Sancii  Augustini,  =»"''""'"""»• 
congregalionis  eiusdem  Ordinis,  beneficia 
ecclesiastica,  ex  dispensalione  apostolica, 
seu  ofiicium  poenitenliarii  lenenles,  in 
domibus  Ordinis  et  congregalionis  praedi- 
clorum  permanere,  et  inibi  officia,  quae 
inter  liatres  ipsaruin  domorum  distribu- 
untur,  exercere,  et  privilegiis,  immu- 
nitatibus  et  indultis  eiusdem  Ordinis  et 
congregalionis  uli  et  gaudere,  vocemque 
aclivam  et  passivam  habere  velini  et  con- 
tendanl;  et  haec  omnia  conslilulionibus 
Ordinis  et  congregalionis  huiusmodi,  nec- 
non  professioni,  quae  per  eosdem  fratres 
emiltilur,  maxime  adversenlur,  et  ceteris 
fratribus  materiam  scandali  praestent. 

§ '1.  Nos,  huiusmodi  inconvenientibiis,  Kraireshuim 
prout  nostro  incumbil  pastorali  officio,  'c'ia'"ecde«"a's?u 
occurrere  volenles ,    liac   in   perpeluum  "    oiitinemes 

-,  .        .  ^       ^  vel  oftìcium  poj- 

valilura  constilulione,  apostolica  auclori-  niieuuani,  non 
late,  ex  certa  nostra  scientia,  slatuimus  et  aeiiTam  neque 
ordinamus  quod  de  celerò  perpetuis  fii-  5''**!,'"",,''l  '" 
tuns  temporibus  fratres  Ordinis  et  congre-  non  commoren- 
galionis  praediclorum,  beneficia  ecclesia- 
stica  vel    (piorumvis    aliorum    Ordinum 
regularia  in  titulum  vel  commendam  prò 
tempore   oJjtinentes,  ani  ofiicium  poeni- 
tcnliariae    exei'cenles,  quavis   auctoritale 
et  dignilale  suffulti  existant,  in  domibus 
Ordinis  et   congregalionis  huiusmodi  de- 
gerc  aut  commorari,  seu  officia  et  prae- 
laluras  eorumdem   Ordinis  et  congrega- 

1  Alia  de  his  fratribus  vide  in  constilulio- 
ne n  Benedirli  XI,  D)iin  leinwii^  ,  lom.  iv  , 
pag.  176. 


An.  C.  IujO       -i'ià  BULLARIUM 

tionis  obtinore,  vel  privilegiis,  immunilM- 
tibus  et  indultis  pnedictorinn  gaudero, 
seu  vocem  activam  el  passivam  in  Ordine  ci 
congregatione  prasdictis  liabcre  non  pos- 
sint  modo  aliquo. 

,^  2.  Et  insiiper  fratribus,  qui  in  Ordine 
Kraiiibus  |,ro- et  congTegatione  praedictis  professioneni 

fessis  Iransilum  .  ,  . 

ad  laiiorem  Or- tacitam   vcl   expressaui   enuserunt,    sub 

iliriem  proliibel  •       .•       ■    i    .  .       .• 

ei  uiira  .tomus  exconiniunicalionis  uitae  sentenliaepoena, 

""''"'^  "'"""'"  districtius  inhibemus   ne   de  cetei'O  ba- 
rai I. 

bitum  diniittere,  aut  ad  alium  Ordinein 
laxiorera  se  transferre,  vel  (si  beneficia 
ecclesiastica  aut  ofTicium  poonitenliariac 
non  oblinuerint  )  extra  donios  Ordinis 
aut  congregationis  huiusmodi,  sine  sui 
superioris  licentia  in  scriptis  babita,  dc- 
gere  aut  conimorari  praesumant. 
§3.  Etne  alicpiis  staluti  et  ordinationis 
Pi ior  genera- ac    inbibitionis    iiostrarum    ignorantiain 

lis    et    Tù'arius  .  .  ,       -,   .T 

hancbuiiam  pu- praetendere  possil,  ddectis  tìliis  raagistio 

blicenl  el  c\e-   .  ,.  i      i       .•  •      •  i-  ^   ,■ 

«luamiir.  Augusluio  de  Arelio,  priori  generali  loliiis 

Ordinis,  et  inagistro  Pliilippo  Castello  de 
Utino,  moderno  vicario  congregationis,  et 
prò  tempore  existenlibus  priori  generali 
Ordinis  et  vicario  generali  congregationis 
huiusmodi,  subeadem  excommunicationis 
poena,  committimus  et  mandamus  qiia- 
tenus  statutum  et  ordinationeni  et  inbibi- 
tionem  nostrani  praedictam  inter  inslilii- 
liones  et  conslitutiones  Ordinis  et  congre- 
gationis praedicturum  registrari^  et,  per 
se  vel  alium  seu  alios ,  in  singulis  pro- 
vinciis,  capitulis  et  domibus  eorumdeni 
Ordinis  et  congregationis  publicari,  ac 
per  eorum  fratres  inviolabililer  observari 
faciant.  Contradictores  quoslibel  et  re- 
belles  ac  renitentes^  et  se  praemissis  quo- 
modolibet  opponentes,  aut  illis  auxiliuiii, 
consiliuiu  vel  iavorem  publice  vel  occulte 
praestantes,  per  censuras  ecclesiasticas 
ac  alias  prò  arbitrio  iniponendas  poenas, 
appellatione  postposila,  coiiipescendo,  in- 
vocato etiam,  si  opus  luerit,  auxilio  bra- 
chii  saecularis. 
^  4.  ^oll  obstantibus   constitulionibus 


ROMAN UM  An.  C.  ISjO 

et  ordinationibus  apostolicis,  ac  ipsorum  ciau'^uiae  oe- 

^  rocatorìne. 

Ordinis  et  congregationis,  etiani  luramenfo 
roboratis,  statutis  et  consiietudinibus,  pri- 
vilegiis quoque,  indultis  et  literis  aposto- 
licis, tam  sub  plunibo  quam  in  forma 
brevis,  per  quoscunique  Romanos  Ponti- 
fices  praedecessores  nostros,  sub  quibus- 
cumcjue  tenoribus  et  formis,  ac  cuni  qui- 
busvis  clausulis  et  decretis,  quomodolibet 
concessis.  Quibus  omnibus  latissime  ex- 
tensis,  et  eliani  si  de  eis  etc,  illorum  te- 
nores  eie,  hac  vice  dumtaxat,  specialiter 
et  expresse  derogamus,  ac  suflìcienter  de- 
rogatum  esse  decernimus,  celerisque  coii- 
trariis  quibuscunique. 

§5.  Praesentiuni  etiam,  absque  eo  quod  soia  sign.iura 
registrcntur,    aut   illis   data   apponatur, '"  "' 
solam  signaturam  suflìcere,  et  ubique  fi- 
dem  tacere  decernimus. 

Placet,  et  ita  mandamus. 


IX. 

Approhalio  secunda  iustituti  Reliyionis 
Clcricui-um  Rcijularium  Societatis  lesti, 
melius  explicati  *. 

lulius  episcopus   servus  servoram  Dei, 
ad  perpetaam  rei  memoriam. 

Exposcit  debitiim  pastoialis  officii,  cui  Eioidium. 
nos,  licet  imnieritos,  practulit  divina  Maie- 
stas,  ut  fideles  quoslibet,  praesertim  reli- 
giosos,  in  via  niandatorum  Domini  ad 
Illius  lionoreni  et  gloriam,  et  proximorum 
spiritualeia  profectum,  deambulantes,  pa- 
ternis  confoveamus  affectibus,  ut  fideles 
ipsi ,  dextera  Domini  sibi  assistente  pro- 
pitia, aelernae  salutis  praemium  ferven- 
tius  exquirant,  et  in  eorum  pio  proposito 
confoveantur. 

§  1.  Duduni  siquidein,    per  felicis  re-   p..u1us ni con- 

I     ,-        •        T-v        ,  ,,.  1  finnavil     Hegu- 

cordationis   Paulnui   111,  praedecessorem  ^^  s  i. 

i  Societateui  liunc  primo  probavìt  coiifirma- 
vilque  Paiilus  Iti.  constiliuioiio  wxm,  lìegimini, 
pag.  303. 


An.  C.  1530  lUMt'S 

iioslruni,  accopto  ([iiod  dilcdi  lìlii  Il;iì;i- 
lius  etc.  ^. 

§  2.  Ut  anioni  praodicla    omnia,  prins 
111,1  lameii  ile- ab  eodcni  praedecessore  concessa,  magis 

rum      supplicai  „  .  ,  .  '^    . 

prò cius  ippro- coniirmentur,  et  snnnl  omnia,  ipiac   ad 

baiione.  inslitutiim  pracdictao  Sociotalis  |)(a'tinont, 

cisdom  in  lileris  aliarnm  summani  conti- 

nentibus  comprebendantnr,  el  ut  aliqua 

obscurius  dieta,  et  qnae  scnipulumac  dn- 

bitationem  possent  iniicerc,  per  nos  exa- 

ctius   explieenlur,    nobis    fnit    hiimiliter 

supplicalum  ni  formnlam,  qna  praedictae 

Societalisinsliliilnm  exactinset  dislinclins 

quam  aniea,  edocente  experienlia  ac  usn 

rerum,  expressum,  eodem  tamen  spiri! n, 

comprehenditur ,     confirmare    dignare- 

mur,  cuiiis  tenor  sequitur  et  est  talis. 

§  3.   Qiiicnmqiie  in  Societate   nosira, 

Rfguiae  Kiior  quam  lesii  nomine  insigniri  cupimus,  vnlt 

sub   crucis   vexillo   Deo  mibtare,  el  soli 

Domino  ac  Ecclesiae  ipsius  sponsae,  sub 

Romano  Pontifice,  Christi  in  terris  vicario, 

nn  castiiaiis,  Servire,  post  solemno  perpetuae  castitalis, 

p.iiiperlaiis     ol  .  .         . 

oheciiciiii,ieTo- paupertalis  et  obedientiae  volum,  propo- 
"^'  nat  sibi  in  animo  se  parlem  esse  Socie- 

talis  ad  hoc  potissimiim  institutae  ut  ad 
lìdei  defensionem  el  propagationem  et 
profectnm  animanim  in  vita  ci  doclrina 
Christiana  per  publicas  praedicationes, 
lecliones  el  aiiud  quodcumque  verbi  Dei 
ministeriuin,  ac  spiritualia  exercitia,  pue- 
rorum  ac  rudium  in  chrislianismo  insli- 
liitioneni,  chrislilidebum  in  confessio- 
nibus  audiendis  ac  celeris  sacramenlis 
administrandis  spirilualein  consolationera 
praccipue  intendal,  el  nihilominus  ad 
dissidenlium  reconciliationcm,  el  eoruìn 
qui  in  carceribus  vel  in  hospitahbus  in- 
veuiunlur,  piani  subvenlionem  et  mini- 
si eriuai,  ac  rcHqua  caritatis  opera,  prout 
ad  Dei  gioriam  et  commune  bonum  ex- 
pedire  visum  erit ,  exequenda ,  gratis 
omnino  et  nullo,  prò  suo  in   praedictis 

1  Oinitlitur  residiium  narrativae,  quia  tota  bulla 
Pauli  IH  est  in  loco  citato  ad  calcem  pag.  prae- 
cedeniis. 


Ili   PP.  tòT       An.  C.  IbM 

(llullillll^  laliorc,  slipcndio  acceplo,  se 
iililem  exliibeal  ;  cnretquo  primo  Deum, 
deinde  huins  sui  instiluli  ralionem,  quae 
via  quaedam  est  ad  lllum,  quoad  vixerit 
anie  oculos  habere,  et  fineni  hunc  sibi  a 
Deo  profiosilum  lolis  viribus  assequi , 
uiiiisquisquo  laiiien,  secundum  gialiam 
sibi  a  Spiritu  Sancto  subministralam ,  el 
vocationis  suae  proprium  graduili. 

§  A.  Ideoque,  ne  quis  foiie  zelo  ntalur,   Pnuposiii  ce- 

',  ,  ...  ••  «eralii     auclo- 

sed  non  secundum  scienliam,  proprii  ruaie. 
cuiusque  gradus  iudicium  el  officiorum 
discrelio  ac  dislrilmtio  loia  sii  in  manu 
praepositi  generalis,  seu  praelati  per  nos 
qnocumque  tempore  eligendi,  vel  eornm, 
quos  ipse  sibi  ea  cum  auctorilale  substi- 
lueril,  ni  congruus  ordo  servetur,  in  omni 
bene  instilula  communilale  neccssarius. 
Qui  quidem  praepositus,  de  Consilio  con- 
socioruni,  constiliiliones,  ad  conslruclio- 
nem  huius  pio})Ositi  nobis  finis  condu- 
centes,  condendi ,  maiori  suffragionmi 
parte  semper  slalucndi  ius  habenle,  et  qn» 
dubia  esse  poternnt  in  nostro  inslifulo, 
liac  formula  comprehenso  ,  declarandi 
auctoritatem  habeat.  Consilium  vero,  ne- 
cessario convocandum  ad  condendas  vel 
imniiilandasconslitulioneselaliagraviora, 
111  alienare  vel  dissolvere  domos  ac  col- 
legia  semel  erecta,  inlelligalur  esse  maior 
]iars  lolius  professae  Socielalis(iuxta  con- 
slilulionnm  nostrarum  declaralionciii  ) 
quae,  sine  magno  incommodo,  potest  a 
praepnsilo  generali  convocari;  in  aliis, 
quae  non  ita  magni  momenti  sunl,  idem 
pi'aepositus  adiutus,  quatenus  ipse  oppor- 
tunum  iudicabit,  fratrum  suorum  Consilio, 
per  seipsum  ordinandi  et  iubendi  quae 
ad  Dei  gioriam  et  commune  bonum  per- 
tinere  in  Domino  videbuniur,  ius  lolum 
habeal,  \n'oul  in  conslilnlionibus  cisdem 
expiicabitur. 

§  5.  Quicumque  aulem  in  liac  Socielate 
prolessionem  emiserinl,  non  solum  in  pri- oierfieminerg.! 
mis  protessionis  suae  loribus  intelligant,  (juj^^  ^^  5,. 


BULLAnniM   r,OMAN'T-M 


An.  C.  IKbO      4.21 

doni  Apofioii-  sed  (iiioMil  vixoriii)   memores  sin!   Socic- 
lalem  hanc  iinivcrsam  et  singiilos  (jiii  in 
ea   prolìtontur ,    sub  sanctissimi  domini 
nostri  Pauli  Papae  III  et  aliorum  Roma- 
norum  Pontitìcum  successorum  eius  fideli 
obedienlia,  Deo  militare;  et  quamvis  Evan- 
gelio docoamur,  et  fide  orthodoxa  cogno- 
scanius    ac    firmiter    teneamus    omnes 
christifideles  P»omano  Pontifici,  tamquam 
capiti  aclesu  Christi  vicario,  subesse,  ob 
devotionem  tamen  maiorem,  ad  obedien- 
tiam  Sedis  Apostolicae  et  maiorem  volun- 
tatum  nostrarum  abnegationem  et  ceri  io- 
rem  Sancii  Spirilus  directionem,  summo- 
pere  conducere  iudicavimus,singulos  nos 
etquicumqueeamdem  in  posterum  profos- 
sionem  cmiserinl,  ultra  ilhid  communc 
Irium  votorum  vinculum,  speciali  ad  hoc 
voto  adstringi,  ut  quidquid  modernus  et 
alii  Romani  Pontifìces  prò  tempore  exi- 
stentes  iusserinl,  ad  profectum  aniniarum 
et  fidei  propagationem    pertinens,  ci  ad 
quascumque   provincias  nos  millere   vo- 
luerint,  sine  ulla  tergiversatione  aut  cx- 
cusatione,  illieo,  quantum  in  nobis  fuerit, 
sive  nos  ad  Turcas  sive  ad   quoscumquc 
alios  infìdeles,   etiam  in  partibus,   qua? 
Indias  vocant ,  sive  ad  quoscumquc  liac- 
reticos,  schismaticos,  seu  etiam  ad  quos- 
vis  fideles  millendos  censuerit,  exequi  te- 
ncamur.  Quamobrem  qui  ad  nos  accessuri 
sunt,  aniequam  buie  oneri  humeros  sup- 
ponanl,  diu    multumque  meditentur   an 
tantum  pecuniae  spiritualis  in  bonis  ha- 
Ijeant,  ut  tunim  hanc,  iuxtaconsilium  do- 
niinicum,  possint  consummare  ;  hoc  est 
an  Spirilus  Sanctus,  qui  illos  impellit,  lan- 
lum  illis  graliae  polliceatur,  ut  huius  vo- 
cationis  pondus,  Ilio  adiuvante,  se  laturos 
sperent;  et  poslquam.  Domino  inspirante, 
buie  lesu  Christi  militiae  nomen  dederinl, 
die  noctuque  succincti  lumbos,  et  ad  lam 
grandis  debiti   solutionem   prompti  esse 
debebunt . 
§  6.  Ne  qua  autem  possit  esse  inter  nos 


An   C.  l^iSO 


missionum  aut  provinciarum  huiusmodi      musì  uiuis 

,  .   .  ,    ,  .         .         ...  non    procuran- 

amhitio  vel  deireclatio,  mlelhgant  smguli  dis  ner  Tiian- 
sibi,  per  se  vel  alium,  de  huiusmodi  mis-  '''' 
sionibus  quidquam  cum  Romano  Ponti- 
fico non  esse  curandum,  sed  omnem  hanc 
curam  Deo  et  ipsi  Pontifici,  tamquam  eius 
vicario,  et  Societatis  praeposito  dimitlen- 
dam,  cuiquidem  praeposito,  sicut  celeris, 
nihil  de  sui  ipsius  missione  in  allerutram 
partem,  nisi  de  Societatis  Consilio,  cum 
dicto  Pontifico  curandum  eril. 

§  7.  Voveant  etiam  singuli  se  in  om-     obscrvamia 
nibus,  quae  ad  Regulae  huius  nostrae  ob-  "''°"'"'' 
servationem  faciunt,  Societatis  praeposito, 

§  8.  Qui  ad  hoc  munus,  quam  fieri  pos-  Prapp.isiii  ge- 
Sii  idoneus,  ad  plura  vota,  prout  m  con- 
stilutionibus  declarabilur ,  eligetur,  obe- 
dientes  fore.  Ille  autem  omnem  eam  au- 
cloritatem  et  poloslatem  habeat  supra 
Socielalem,  quae  ad  bonam  eiusdem  So- 
cietatis administralionem,  correclionem  et 
gubernationem  utilis  erit.  lubeat  autem 
ea,  quae  ad  conslruclionem  propositi  sibi 
a  Deo  et  a  Societate  finis  cognoveril  esse 
opportuna;  et  in  praelatione  sua,benigni- 
tatisac  mansuetudinis  carilatisque  Chrisli, 
Petri  Paulique  formulae  semper  sit  me- 
mor,  et  lam  ipso  quam  consilium  praedi- 
clum  ad  normam  liane  assidue  spectenl. 
Singuli  vero  subditorum,  lum  propter  in- 
genles  Ordinis  utililales,  tum  propler  num- 
quam  satis  laudatum  humililatis  assiduum 
exercitium,  non  solum  praeposito  in  om- 
nibus ad  inslitutum  Societatis  pertinenti- 
bus  parere  semper  leneantur,  sed  in  ilio 
Christum  veluti  praesentemagnoscant,  et 
quantiim  decet  venerenlur. 

i^  9.  Cum  autem  experti  fuerimus  iu-  p.ui:Kria'.e  do 

d.      j  .      .         j.     niomni  profes- 

lorem,  punorem  et  ad  proximi  aedi-  ,,,,.„„, 

ficationem  aptiorem  esse  vitam  ab  omni 

avaritiae  conlagione  quam  remotissimam, 

et  evangelica paupertati quam  simillimam; 

cumque  sciamus  Dominum  nostrum  lesum 

Christum  servis  suis  regnum  Dei  solum  in- 

quirentibus,  necessaria  ad  victum  et  vesti- 


An.  e.  IbbO  Il'LIUS 

turii  esse  subminislraturum ,  ^ie  voveanl 
singuli  et  universi  perpetuam  pauperta- 
tem,  ut  non  solum  piivatini,  sed  neque 
eliam  communiler,possint  professi,  velulla 
eorum  donius   aut  ecclesia ,    ad  aliquos 
proventus,  reddilus,  possessiones,  sed  nec 
ad  ulia  bona  slabilia,  praeter  ea  quae  op- 
portuna erunt  ad  usuni  proprium  et  ha- 
bitationem  retinenda ,  ius  aliquod  civile 
acquirere,  rebus  sibi  ex  cantate  donatis 
ad  necessarium  vitae  usum  contenti. 
§  10.  Quia  tamen  domus,  quas  Dominus 
Non  urr.i-n  dcderit,  ad  operanduni  in  vinea  Ipsius  et 
qua^  prò  SUI-  non  ad  scholaslica  studia  esercenda  desti- 
t>"^ZU.Xn-  nandae  erunt,  cura valde opporlunum  fora 
na  etMm  suhi-  aiioqui  videatur  ut  ex  iuvenibus,  ad  pie- 

1m  habere  pos-  ^  ' 

"■al.  talem  propensis  et  ad  literarum    studia 

Iraclanda  idoneis ,  operarli  eidem  vinese 
Domini  parentur,  qui  Societatis  nostrae, 
etiam  professae,  velut  quoddam  semina- 
riuni  existant,  possit  professa  Società?,  ad 
studiorum  commodifalem,  scholarium  ha- 
bere  collegio,  ubicunique  ad  ea  constnien- 
da  et  dotanda  ex  devotione  aliqui  move- 
buntur,  quae  simul  atque  constructa  et 
dotata  fuerint  (non  tamen  ex  bonis,  quo- 
rum collatio  ad  Sedem  Apostolicam  per- 
tinel),  ex  nune  auctoritate  apostolica  erijj,i 
supplicamus,  seu  prò  erectis  haberi;  quae 
collegia  possint  habere  redditus,  census 
seu  possessiones  usibus  et  necessilatibus 
studentiura  applicandas. 
§  11.  Retenta  penes  praepositum  vel 
o.iie|i.,n.m  Societatcm  omnimoda  gubernatione  seu 
D«  praeposi-  supermtendentia  super  dieta  collegia  et 
ui™ra"e'si*°''^'  praedictos  studentes,  quoad  rectorum  seu 
gubernatorum  ac  studentiura  electionem, 
ac  eorumdem  admissionem,  emissionem, 
receptionem,cxclusionem,  statutorum  or- 
dinationemet  circa  studentium  instructio- 
nem,  eruditionem,  aedificationem  ac  cor- 
rectionem,  victus,  vestitusque  et  aliarura 
rerum  necessariarum  eis  ministrandarum 
modum,  atque  aliam  omnimodam  guber- 
nationem  ,  regimen  ac  curam ,  ut  neque 
DuU.  [ìom.  Voi  Yl.  54 


lU  TP.  425      An.  C.  1330 

studentes  dictis  bonis  abuti,  neque  Socie- 
las  professa  in  proprios  usus  convertere 
possit,  sed  studentium  necessitati  subve- 
nire. Qui  quidem  studentes,  ingenii  et  mo- 
rum  indole  lales  esse  debebunt,  ut  merito 
speretur,  post  absoluta  studia,  ad  Societatis 
functiones  idoneos  foie;  et  sic  demum post 
cognitum  in  spiritu  et  literis  eorum  pro- 
fectum,  et  post  sufficientem  probationem, 
in  Societatem  nostram  admitti  possint. 

§  12.  Socii  autem  omnes  cum  presby-  s.,>ìì  in  sacri» 
teri  esse  debeant,  ad  dicendum  officium  |:J";;"^"|lJ.j,°''^ 
secunduni  communem  Ecclesiserilum,  sed  '  ■'■  "  '''="'^'" 
privalim,  et  non  communiler  vel  in  choro, 
teneantur.  Et  in  iis ,  quae  ad  victum  et 
vestitura  et  cetera  exlcriora  pertinent,  ho- 
nestorum  sacerdotum  communem  et  ap- 
probatura  usum  sequentur,  ut  quod  inde 
prò   cuiusque  necessitate  vel   spiritualis 
profectus  desiderio  sublractum  fuerit,  ex 
devotione  et  non  ex  obligalione,  rationabile 
obsequium  corporis  Deo,  prout  expediet, 
offeralur. 

§  13.  Haec  sunt,  quae  sub  praefati  do-  nnis  dici  e 
mini  nostri  Pauli  et  Sedis  Aposlolicae  be-  '"""*' 
neplacilo,  de  nostra  professione,  typo  quo- 
dam  explicare  potuimus,  quod  nnnc  feci- 
mus,  ut  sumraatim  informaremus  tura 
illos,  qui  nos  de  nostro  vitae  instituto  in- 
terroganl,  tura  eliam  posteros  noslros,  si 
quos,  Deo  volente,  imitalores  umquam  ha- 
bebimus  huius  vitae. 

§  14.    Quam  cum   mulfas  raagnasque  a.i  .uì.is  pro- 
habere  annexas  dillìcultates  fuerimus  ex-  IV.Ì.'uunTur.T- 
perti,  opporlunum  iudicavimus  etiain  sta-*''''"  "'""""- 
tuere  ne  quis  ad  professionera  in  hac  So- 
cietate  emittendam,  nisi  diuturnis  et  dili- 
gentissimis  probationibus,  prout  in  con- 
stitulionibus  declarabitur,  eius  vita  et  do- 
ctrina  explorata  fuerit,  recipiatur,  quia  re 
vera  hoc   instilutum   omnino  humiles  et 
prudentes  in  Christo  et  chrislianae  vitae 
puntate  ac  literis  conspicuos  exigit. 

8  15.  Immo  et  li,  qui  in  coadiutores,  co,„iinioresei 

»5  '      1  ,  /  si"liijli*res    Tota 

tam  in  spiritualibus  quam  in  corporali-  sua  debeai  e- 


An.  C.  llilU)        4-26  Rl'LL.\Rli;jl 

niiiieic-,  li  ^iii- bus,  ci  Ìli  scliolai'es  adniillenliir,  (|iioiuiii 

ijili  Ivia  vyU»  so-  .  /v-.    •  i        -  . 

leimiiaeniiiiere  ulnque,   post   siillicientes   probaliones  ot 
p.issuiii.         iciiipus   in   constitiitionibus   exprcssiim , 
vola  sua,  ad  devolionem  etmeriUini  I,  non 
quidem  solenmia,  praclcr  aliquos,  qui  de 
lircntia  pracposili  genei'alis,  propter  ipso- 
luiii  devotioiiom  el  personanim  qiialila- 
li^iu,  Iria  vola  huiusniodi  solemnia  lacere 
polcrunt,  scd  quibus  teneanlur,  qiiamdiu 
praepositns  generalis  in  Socielate  eos  re- 
linendos  esseconsiieriUemiltere  debeanl, 
prout  in  conslitulionibus  iatius  explica- 
Ititur,  nonnisi  diligenler  examinati  et  ido- 
nei reperii  ad  eunideni  lìnem  Società! is, 
adniiUanlur  ad  hanc  lesu  Christi  militiani, 
qui  fenuibus  coeptis  noslris  favere  digne- 
lur ,  ad  gloriam  Dei  Palris ,  cui  soli  sii 
semper  decus  et  honor  in  saecula.  Amen. 
§  16.   Quapropter  consideranles  nihil 
Bic modo  Fon- quod  pjum  sanclumque  non  sii,  in  dicla 
dicTum'h'ilmu- SoL'ietale  eiusque  laudabilibus  instilulis, 
lum  el  omnia  ^^  exemplari  Isnatii  et  aliorum  sociorum 

Sorielatis  privi-  r  *-. 

•«5'".  praedictorum    vila  el   inoribus   reperiri, 

eaque  omnia  ad  suomm  et  aliorum  chri- 
stilìdelium  aniniarum  salutem  el  tìdei  exal- 
lationem  tendere,  sociosac  illorum  coadiu- 
tores  praediclos  et  ipsius  Societatis  sclio- 
lares  a  quibusvis  excommunicationis , 
suspensionis  el  interdicti  aliisque  eccle- 
siasticis  sententiis,  censuris  et  poenis,  a 
iure  vel  ab  liomine,  quavis  occasione  vel 
causa  latis,  si  quibus  quomodolibet  inno- 
dati  exislunt ,  ad  effcctuni  praesenlium 
dumtaxat  consequendum,  haruiii  serie  ab- 
solventes  et  absolutos  fore  censentes  ,  il- 
losque  sub  nostra  et  Apostolicae  Sedis  pro- 
lectionc  suscipientes,  molu  proprio  et  ex 
certa  nostra  scientia ,  auctoritate  aposto- 
lica, tenore  praesentiiun  ,  erectioncm  et 
inslitulionem  Societatis,  ac  exlensionem 
numeri  illius  sociorum,  ac  receptionis  el 
admissionis  coadiulorum  ,  ac  omnia  et 
singida  privilegia,  iuuiiunitates,  exeniplio- 
nes,  libertates,  et  condendi  et  alterandi  sla- 
luta  et  ordinaliones,  ac  aliaquaevis  indulta 
i  Meritimi  mahis,   Inst.  S.  I.,  I.  s.  e.  (r.  t.). 


r.oMANrm  An.  (.'.  lìioO 

l'isilcm  Socii'lali  ci  illius  luaciiosilo  per 
praedecessoreni  nosUum  el  Sedem  huius- 
niodi ,  sub  quibuscunique  lenoribus  et 
ionnis,  concessa  el  confirmala,  ac  desuper 
(•(,i:;reclas,  tam  sub  plumbo  quam  in  loi- 
Hi:;  brevis  lileras,  el  in  eis  lonlenla  ac 
iud"  seculaqnaecumque,  perpetuo  appro- 
baiiuis  et  confirmamus ,  ac  eis  perpeluae 
fiiiiiilalis  robnr  adiicinius,  supplentes  om- 
ni\<  el  singulos,  taui  iuris  quam  iacti  de- 
liniiis;  si  qui  inlervenerint  in  eisdeni.  Ea- 
que omnia  et  slngula  perpeluae  el  incon- 
cu^sae  firmitatis  robur  oblinere  et  invio- 
laliililer  observaiù  debere. 

>;  17.  Et  sic  per  quoscuuique  iudicesel  E'ì^'  nidicsri 

...      p  debevi"   iiraeci-' 

coìiimissarios,  quavis  auctonlate  lungen-  ,,ii; 
tes,  sublata  eis  et  eoruiii  cuilibet  quavis 
aliler  iudicandi  el  inlerpretandi  facullate 
el  auclorilate,  interprelari  atque  decidi 
delicre;  necnon  quicquid  secus  super  bis 
perquoscunupie,  quavis  auctoritate,  scien- 
ter  vel  ignoranler,  contigerit  atlenlari,  ir- 
ritum  el  inane  decernimus  el  declaramus. 

.^  18.  Onocirca  universis  et  singulis  ve-  cnservato- 
neiabilibus  IValribus  patriarcbis,  archie- |,„,|]",*s "je"- 
piscopis,  episcopis  ac  dilectis  filiis  abba-  '•"• 
tibus,  pi'ioribus  et  aliis  personis  in  digni- 
lale  ecclesiastica conslitulis,  per  apostolica 
scripla  mandamusquatenus  ipsi  et  eoruni 
quilibet,  per  se  vel  alium  seu  alios,  prae- 
fatis  praeposilo  et  Societali;  in  praemissis 
eflicacis  defensionis  praesidio  assislentes, 
laciant  auctoritate  nostra  singulas  praedi- 
ctas  et  praesentes  lileras  pleiuini  effectum 
sortiri ,  ac  ab  omnibus  inviolabililer  ob- 
servari,  non  permiltentesqueniquam  cen- 
tra illarum  lenoreni  quomodolibet  indebite 
moleslari,  contradictores  quoslibel  et  re- 
bcUes  per  censuras  ecclesiaslicas  et  alia 
iuris  opportuna  remedia  ,  appellatione 
post  posila,  compescendo,  ac  censuras  prfP- 
diclas,  legitiniis  super  bis  habendis  serva- 
tis  processibus,  etiam  ileratis  vicibus  ag- 
gravando, invocato  etiam  ad  hoc,  si  opus 
l'uerit ,  ausilio  brachii  saecularis. 


Ali.  C.  13S0 


Obslalili:'    um- 
ilia loliil. 


Hvurdiuni. 


im.rus 
§  19.  Non  obstanlihiis  constitutionibus 
et  oi'dinalionihus  aposlolicis,  ac  omnibus 
illis  et  singulis,  quae  in  literìs  praediciis 
idem  praedecesso.r  noster  voluit  non  ob- 
stare ,  ceterisque  contrariis  quibuscnni- 
que ,  aiit  si  aliciiiibus,  rommuniter  voi 
divisim,  ab  Apostolica  sit  Sode  indiiltiim 
quod  interdici,  suspendi  vel  excomniii- 
nicari  non  possint  per  literas  aposlolicas 
non  facientes  plenam  et  expressam  ac 
de  verbo  ad  verbum  de  indulto  buius- 
modi  mentionem. 
Nulli  ergo  etc. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum  , 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
quingentesimo  quinquagesimo  ,  duode- 
cimo kalendas  augusti,  pontificalus  nostri 
anno  i. 

Pai.  dii;  21  iulii  1500,  pontif.  anno  i. 


X. 

lurisdiclio  et  facultatcs  indicmn  et  chìì- 
servatorwn  coiìgretjutioii  is  Clericorìnn 
Reguìnrium  Sriricli  Pauli  Decollali  '. 

luli'js  episcopus  servus  servorum  Dei,  aniversis 
et  singulis  venerabilibus  fratribus  archiepisco- 
pis  et  episcopis,  ac  dilectis  flliis  abbatibus  et 
aliis  persoràs  in  dignitate  ecclesiastica  con- 
stitatis,  necnoD  metropnlitanis  et  aliarnm  ca- 
tbedralmm  ecclesiarnm  canonicis  et  eorum- 
dein  archiepiscoporum  et  episcoporum  vica- 
riis  in  spititualibas  ac  offlcialibus  generali- 
bus  ubi'iibet  coQstitutis,  salatem  et  aposto- 
licam  benedictionem. 

Ad  hoc  nos  Deus  praetulil  in  familiam 
domus  suae ,  ut  opportuna  singulis  pro- 
visionis  auxilia  fidelis  servitutis  iniunclae 
providenlia  prò  tempore  dispensantes,  i!- 
loruni  praeserlim  necessitai ibus  intenda- 
mus,  et  dispendiis  occurramus,  ac  eos  ab 

1  De  dictae  congregalionis  iiistjtulioiie  ciusquc 
slaUi,  vide  in  Clementis  VII  con?titiilioih'  .kin  . 
Fiìtn.  pag.   IfiO  huiii?  !o:ni. 


IH   PP.  A'ìl       An.  C.  1^1)0 

oppressionilnisrelevemus,  qui  studio  piae 
vitae  sub  regularibus  inslitulis  Altissimo 
lamulari  dignoscuniur. 

i:;  1.  Sano  dilectorum  filiorum  praopo-  cnngiigaiii.nu 

j  silietuniversorum  clericorum  regulariuni  je5',uia,'""'c!>n'- 
congregationis  Sancti  Panli  Decollali  Me-  '"vaiai um. 
diulanensis  conquoslionepcrcipinuis  quod 
nonnulli  archiepiscopi  et  episcopi  ac  alii 
ecclesiarnm  [(radali,  eorumque  vicarii  et 
oflìcialos,  necnon  clerici  el  aliae  personae 
ecclesiaslicae^  tam  saeculares  quam  diver- 
sorumOrdinum  regulares,  exemptae  et  non 
exemptfo,  necnon  duces,  marchiones,  comi- 
tes,  baiones,  nobiles,  niilites  et  laici,  coni- 
munia  civitatum,  universilates  oppidorum, 
castrorum,viilarumet  aliorum  locorum,ac 
aliae  singnlares  personae  civitatum  et  dioe- 
cesis  et  aliarum  partium  diversarum  oc- 
cuparunt  el  occupari  fecerunt  castra, 
villas  et  alia  loca,  terras,  domos,  posses- 
sionos,iura,  iurisdicliones,  privilegia  et 
indulta,  fenda,  prata,  pascua,  sylvas,  ne- 
mora,  vineas,  decimas  ,  fructus  ,  census, 
reddilus  el  provenlus  ac  emolumenia , 
necnon  bona  mobilia  el  immobilia,  spiri- 
tualia  et  temporalia  dictae  eorum  congre- 
galionis,  et  ad  ipsos  praepositum  el  cle- 
licos,  ratione  lam  congregalionis  et  quo- 
rumcumque  hcneficiorum  ecclesiastico- 
rum,  cum  cura  el  sino  cura,  quae,  eliam 
ex  dispensatione  et  concessione  apostolica, 
in  tilulum  et  commendam  ac  alias  nb- 
linenl,  quam  personarum  suaruni  respe- 
elive,  communiler  vel  divisim,  aut  alias 
quomodolibel  spectanlia,  (;l  ea  detinent 
indebile  occupala ,  seu  ea  detinentihus 
praestant  auxilium,  consilium  vel  favo- 
rem;  nonnulli  oliam  civitatum  et  dioeco- 
sum  ac  partium  praediclarum,  tpii  nonien 
Domini  in  vanum  recipere  non  formidanl, 
eisdom  praeposilo  et  clericis  super  prao- 
dictis  castris,  viilis,  locis,  terris,  domibus, 
possessionibus ,  iuribus,  iurisdiclionibus, 
feudis,  pratis,  pascuis,  sylvis,  nemoribus, 
viiieis,  decimis,  fruclibus,  censibus,  red- 


An.  C.  i-ò^lù       428  BULLARIUM 

ditibus,  proventibus  el  emolumentis  ac 
honis  mobilibus  et  immobilibus,  spirilua- 
libus  el  lemporalibus,  ac  diversis  fructibus, 
redditibus  et  piovenlibus  ecclesiasticis  loco 
pensionum  annuaruni  ,  ac  pensionibus 
annuis  super  similibus  fructibus,  reddi- 
tibus et  proventibus  sibi  reservatis  et  as- 
signatis ,  ac  pecuniarum  summis  eis  de- 
bitis,  illarumque  libera  perceptione  et 
solutione,  seu  solutionis  recusatione,  nec- 
non  privilegiis  et  indullis  eis  ac  congre- 
gationi  huiusmodi,  tam  a  Romanis  Ponti- 
fìcibus  praedecessoribus  nostris ,  quam 
alias  rite  ab  imperatoribus ,  regibus  et 
ducibus  ac  aliis  priiicipibus  concessis, 
et  aliis  rebus  ad  eos,  ut  praeferlur,  spe- 
ctantibus  multiplices  molestias  et  iniurias 
inferunt  ac  iacturas.  Quare  praepositus 
et  clerici  praedicti  nobis  humiliter  sup- 
plicarunt  ut,  cum  eis  valde  reddatur  dif- 
ficile prò  singulis  querelis  ad  Apostolicam 
Sedem  habere  recursum,  providere  eis 
super  boc  paterna  diligentia  curaremus. 
§  2.  Nos  igitur  adversus  occupatores, 
iipiinuaio  con.  delentores,  praesumptores,  molestatores 

SCI  valor.     Clini  ...  ,      .  T      -11  1       . 

.m,.iis  f,u-uiia-  et   iniuriatores   huiusmodi    ilio   volentes 
"'""■  eisdem  praeposito  et  clericis  remedio  sub- 

venire, per  quod  ipsorum  occupatorum, 
detentorum,  praesumptorum  et  iniuriato- 
rum  compescatur  temerità?,  et  aliis  aditus 
committendi  similia  praccludalur,  discre- 
tioni  vestrae  per  apostolica  scripta  man- 
damusut^  vos  vel  duo  aut  unus  vestrum, 
per  vos  vei  alium  seu  alios,  etiam  si 
sint  extra  loca ,  in  quibus  deputati  estis 
conservatores  et  iudices ,  eisdem  praepo- 
sito el  clericis  efficacis  defensionis  prae- 
sidio  assistentcs,  non  permittatis  eos  super 
bis  ac  piivilegiis  el  indullis  praedictis , 
necnon  quibuslibet  aliis  bonis  et  iuribus 
ad  eosdem  praepositum  et  clericos  el  per 
eos  obtenta  praedicta,  et  quae  eos  prò 
tempore  obli  nere  conligerit  beneficia  ec- 
clesiastica ,  communiter  vel  divisim,  ut 
praemiltitur,  spectanlibus,  necnon  libera 
1  Clieiiib.,  qualcinis  loco  ut  (r.  t.). 


ROMANL'M  An.  C.  IojO 

perceptione  frucluum  ecclesiasticorum  et 
solutione  pensionum  annuarum  eis  prò 
tempore  reservatorum  et  assignatarum , 
ac  pecuniarum  summarum  et  rerum  alia- 
rum  eis  prò  tempore  debitarum,  ab  eisdem 
vel  quibusvis  aliis  indebite  molestali,  vel 
eis  gravaniina  seu  damna  vel  iniurias 
irrogari,  iacturi  eisdem  praeposito  et  cle- 
ricis, cura  ab  eis  vel  procuraloribus  suis 
fueritis  requisiti ,  de  praedictis  et  aliis 
quibuslibet,  super  restitutione  huiusmodi 
caslrorum,  villarum,  locorum,  terrarum, 
domorum,  possessionum,  iurium,  iurisdi- 
ctionum,  feudorum,  pratorum  ,  pascuo- 
nim,  silvarum,  nemorum,  vinearum,  de-  • 

cimarum,  frucluum,  censuum,  reddiluum 
et  proventuum  àc  emolumentorum  ,  nec- 
non honorum  mobilium  et  immobilium, 
spirituali um  el  temporalium ,  ac  libera 
perceptione  frucluum  ecclesiasticorum  et 
solutione  pensionum  ac  pecuniarum  sum- 
marum et  rerum  aliarum  huiusmodi,  nec- 
non observatione  privilegiorum  el  indul- 
loruni  praediclorum ,  ac  de  quibuslibet 
molestiis,  iniuriis  atque  damnis,prae- 
sentibus  et  futuris,  in  illis  videlicet,  quae 
iudicialem  requirunt  indaginem ,  sum- 
marie,  simpliciter  et  de  plano,  sine  stre- 
pRu  et  figura  iudicii ,  sola  facti  ventate 
inspecta,  in  aliis. vero  prout  qualitas  eo- 
lum  exegerit ,  iustitiae  complementuni , 
occupatores,  delentores,  praesumptores, 
molestatores  et  iniuriatores  huiusmodi , 
necnon  contradiclores  quoslibet  et  rebel- 
les,  cuiuscumque  dignitatis,  status,  gradus, 
ordinis  vel  condilionis  extiterinl,  quando- 
cumque  el  quoliescumque  expedierit,  au- 
cloritate  nostra ,  per  censuram  ecclesia- 
sticam  ,  appellalione  postposita,  compe- 
scendo ,  invocalo  etiam  ad  hoc ,  si  opus 
fuerii  ,  auxilio  brachii  saecularis.  Et 
nihilominns,  legitimis  super  bis  haben- 
dis  servalis  processibus ,  eos ,  quos  cen- 
suras  et  poenas  per  vos  prò  tempore 
iatas  incurrisse  vobis  constiterit,  eas  in- 


A  11   e.   laSO  l'-'I-I'-'S 

currisse  declarelis,  ipsasque  censuras  et 
poenas,  quoties  opus  fuerit ,  etiam  ite- 
ratis  vicibus  aggravare  curetis.  Ceterum 
si  per  summariam  informationem,  per  vos 
super  liis  habendam ,  etiani  vobis  consti- 
(erit  quod  ad  loca,  in  quibus  occupatores, 
detenlores,  praesumplores,  molestatores 
et  iniuriatores  huiusmodi ,  ac  alios,  quos 
praesentes  lilerae  concernunt ,  prò  tem- 
pore morari  contigerit,  prò  monilionibus 
et  inbibitionibus  ipsis  ac  citai ionibus  de 
eis  faciendis  tutus  non  patcat  accessus  ; 
nos  monitiones  et  cilationes  huiusmodi .  i 
ac  inhibitiones  quaslibet  per  edicta  pu- 
blica  locis  affigenda  publicis,  de  quibus  , 
verisiniilis  coniectura  qnod  ad  ipsorum  ^ 
monitorum,  citatorum  et  inhibiloruni  no- 
titiam  pervenire  valeant,  l'aciendi,  necnon 
eisdem  occupatoribus,  detentoribus,  prae- 
sumptoribus,  niolestatorilnis,  iniuriato- 
ribus,  conlradictoribus  et  rebellibus,  etiam 
sub  sententiis ,  censuris  et  poenis  eccle- 
siasticis ,  ac  eliam  pecuniariis,  arbitrio 
vestro  moderandis,  inhibendi,  plenam  et 
liberam  concedimus,  earumdem  tenore 
praesentium  ,  ihcultalem  ;  ac  volumus 
et  praefata  auctorilate  decernimus  quod 
monitiones,  cilationes  et  inhibitiones  hu- 
iusmodi sic  faclae,  ipsos  monitos,  citatos, 
inhibitos  arctent ,  perinde  ac  si  eis  per- 
sonaliter  insinuatae  et  intimatae  exti- 
lissent. 
§  3.  Non  obstantibus  felicis  recorda- 
Derogaiioiie-  (ionis  Bonifacii  Papae  VII],praedecessoris 

raniiri  Boi  if.tcii 

Papae  Vili  ei  nostri,  quibus  cavetur  ne  quis  extra  suam 
norum.  civitatem  vel  dioecesim  ,  nisi  in  certis 
exceptis  casibus,  et  in  iUis  ultra  unam 
diaetam  a  fine  suae  dioecesis  ad  iudi- 
cium  evocetur,  seu  ne  iudices  et  conser- 
valores  a  Sede  deputati  praedicta,  extra 
civilatem  et  dioecesim  ,  in  quibus  depu- 
tali fuerinl ,  contra  quoscumque  proce- 
dere aut  alii  vel  aliis  vices  suas  commit- 
tere,  -seu  aliquos  ultra  unam  diaetam  a 
line  dioece>i-  earunultin  liahere  praesu- 


III  pp.  429      An.  C.  IbS;) 

inaili,  et  de  duabus  diaetis  in  concilio  ge- 
nerali edita,  dummodo  ultra  Ires  diaetas 
aliquis  auctorilate  praesentium  non  tra- 
hatur,  seu  quod  de  aliis  quam  manifestis 
iniuriis  et  violentiis,  ac  aliis,  quae  iudi- 
cialem  non  requirunl  indaginem  ,  poenis 
in  oos,  si  secus  egerinl,  et  in  id  procu- 
rantesadiectis,  conservatores  senuUatenus 
inliomillani ,  quam  aliis  quibuscumque 
conslilulionibus  a  Romanis  Ponlilìcibus 
praedecessoribus  nostris ,  tam  de  iudi- 
cibus  delegatis  et  conservatoribus  quam 
personis  ultra  certum  numerum  ad  indi- 
cium  non  vocandis,  aut  alias  editis,  quae 
veslrae  in  hac  parte  possenl  iurisdiclioni 
aul  polestati  ,  eiusque  libero  exercilin 
quomodolibet  obviare.  Quodque  vos  libi 
canonici,  vicarii  et  officiales,  de  personis, 
quae  deputari  possint  conservatores  non 
silis;  privilegiis  quoque,  indultis,  exem- 
ptionilaus,  facultatibus  et  literis  aposto- 
licis,  aut  aliis  conservatoriis,  quibuscumque 
personis  ,  cuiuscumque  qualilatis,  condi  • 
lionis,  gradus,  praeeminentiae  seu  digni- 
talis  exislentibus,  etiam  episcopali,  archie- 
piscopali aut  alia  maioii  dignitate  seu 
auctoritate  fungentibus,  acordinibusprae- 
diclis ,  necnon  societalibus  el  universita- 
libus,  eliam  Sludiorum  generalium ,  ac 
coìlegiis,  etiam  exemptis,  necnon  ducibus, 
principibus  et  teinporalibus  dominis,  et  de 
non  Irahendis  iilis  aut  eorum  subdilis 
extra  eorum  loca  et  dominia ,  aut  corani 
aliis,  quam  eorum  conservatoribus  et  iu- 
dicibus  etiam  vigore  quarti mcumquelitera- 
rum  apostolicarum,  eliam  conservatoria- 
rum,  sub  quibuscumque  lenoribus  et  for- 
niis,  ac  cumquibusvis,  eliam  derogatoria- 
rum  derogatoriis,  aliisque  efficacioribus  el 
insolilis  clausulis,  necnon  irritantibus  et 
aliis  decretis,  eliam  ^  ileratis  vicibus  con- 
ccssis,  approbatis  et  innovatis.  Quibus 
omnibus,  etiam  si,  prò  illorum  sutTicienli 
dciDgalione,  de  illis  eorumque  lolis  leno- 
ribus specialis ,  specifica ,  expressa  et  in- 

I  Cheriih.  iegil:  Eliam  per  nos  et  Sedem  prae- 
tUcinm,  clicm  ilcralis  vicibus  etc.  (r.-t). 


Ali.  C.  IbbO       /loO  tiULLAnH'M 

dividila  ac  de  verbo  ad  verbum ,  non  ai;- 
lem  per  clausulas  generales  idem  impov- 
lantes,  menlio  seu  quaevis  alia  expressio 
habenda,  aiit  abqua  oxquisila  forma  ad 
hoc  servanda  foret,  lenores  buiusmodi , 
ac  si  de  verbo  ad  verbiiiii,  nibil  peniliis 
omisso,  el  forma  in  ibis  tradita  observata, 
inserta  forent ,  praesentibus  prò  suni- 
cienter  expressis  habenles,  ibis  abas  in 
sno  robore  permansuris,  iiac  vice  dum- 
laxat ,  speciabter  et  expressc  derogannis, 
contrariisquibiiscumque;  aut  si  abquibu^, 
communiter  vel  divisim,  ab  eadem  sit 
Sede  induUum  quod  interdici ,  suspemb 
vel  excommunicari  non  possint  per  lito- 
ras  apostolicas  non  facientes  plenam  et 
expressarn  ac  de  verbo  ad  verbum  de 
indulto  buiusmodi,  ac  eorum  personis, 
locis,  ordinibus  et  nominibus  propriis 
Hientionem,  et  qualibet  aba  dictae  Scdis 
indulgenlia,  generali  voi  speciali,  cuiu  - 
cumque  lenoris  existat,  per  quam,  pra  - 
sentibus  non  expressarn  vel  totaliter  n(!:i 
insertam  ,  vestrac  inrisdictionis  explicatio 
in  hac  parte  valoal  quomodolibel  iinpi'- 
diri,  el  de  (pia  ciiiiisque  toto  leiinre  (  ■ 
verbo  ad  vei'bum  babenda  sii  in  noslris 
literis  menlio  speciabs. 

,^  k.  Ceterum  eliam  volumus  et  die' a 
uociainii.ifa- auctorilate  apostolica  decernimus  ([ucd 
Taioium  •  qunuiet  vestnim  proseqiu  valeat  articubii.i 
eliam  per  alium  inrlioalum,quamvisideiii 
incboans  nullo  bierii  impedimento  cano- 
nico praepeditns;  quodque,  a  data  prac- 
sentium  ,  sii  vobis  et  unicuique  veslrum 
in  pracdictis  omnibus  et  singulis,  coeplis 
et  non  coeplis,  praesentibus  et  futuris, 
perpetuata  potestas,  et  iurisdictio  atlii- 
lmta,ul  co  vigore  eaque  firmitale  possilis 
in  ]iracmissis  omnibus,  coeptis  el  non  co'- 
ptis,  praesentibus  et  futuris,  et  prò  piar- 
dictis  procedere,  ac  si  supradicla  omnia 
el  singula  coram  vobis  coepta  fuissent,  el 
iurisdictio  vestra ,  et  cuiuslibel  vestnim 
in    iirnedirtis    omnibus    et    sinaubs,    nei' 


rulli  li(i(;s. 


ROMANVii  An.  ('..  l:.;)0 

citationem  vel  modum  alium  perpetuata 
legitime  extitisset,  constitutione  praedicla 
super  conservaloribus  et  alia  qualibet  in 
eontrarium  edita  non  obstante. 

§  5.  Veruni,  quia  diibcile  foret  prae-  iiauiumpio. 
sentes  literas  ad  singula,  in  quibus  de  eis 
fìdes  forsan  facienda  fuerii,  loca  deferre, 
etiam  volumus  et  apostolica  auctoritalc 
praedicta  decernimus  quod  ipsarum  tran- 
sumplis,  manii  notarli  publici  subscri- 
ptis  eie. 

Dalum  Romae  apud  Sanctum  Marcuui, 
anno  Incarnai  ionis  dominicae  millesiniu 
quingentesimo  quinquagesimo,  terlio  idus 
augusti,  pontifìcatus  nostri  anno  i. 

DmI.  die  H  auiiusli  1550,  pontif.  anno  i. 


XI. 

fìediicUo    Concila  gcneralis   Tridentuw  , 
rriixsvmdìii/  die  jwìma  maii  mdli  ^ . 

lulius  episcopus  servus  servorum  Dei. 

§  i.  (kim  ad  tollenda  religionis  nostrae  caroius  impe- 
dissidia,  quae  in  Germania longo  tempore,  I,iìmi  pr'o  vc°s- 
11011  sine  toliiis  cbristiani  orbis  perturba-"""''"''"'"™" 
lione  et  scandalo,  vigucrunt,  bonum,  op-  ìh^ìhì 
portumim    el   expediens   esse    videatur, 
siculi  eliam  cbarissimus  in  Cbristo  fdius 
noster  Caroius,    Uomanorum    imperator 
semper  augustus",  nobis  per  suas  literas 
et    nuniios   significari    fecit,    ut   sacruni 
oecumenicum  generale  concibuni,  per  fe- 
licis  recordalionis  T'aulum  III,  praedeces- 
sorem  nostrum,    indictum,   et  per  nos , 
lune  cardinalatus  bonore   fungentes,  at- 
que   ipsius  praedecessoris  nomine ,  una 
ciuii  duobus  aiiis  S.  R.  E.  cardinabbus, 
ipsi  concilio  pra>sidenles  inceplum,  ordi- 
naliim  et  conlinuatiiin,  in  quo  plures  publi- 
cae  et  solemnes  liabitae  fuerunt  sessiones, 
pluraque  lam  in  causa  fidei  quain  refor- 

1  K\  Rcgost.  V;iiio.  et  Rayiialdo  eonllii  Ann, il. 
Ioni.  xxiu.  —  Hancliiillam  ad  Romanam  editioneiu 
(Ann.  ISdS,  typis  De  Piop.  Fide)  Cun.  el  Decr. 
S.  Concila  Tiideiilini  pxei;inius,  ne  niendis  pxpiir- 
"n'-imi:<;  (r.  T.). 


Ali    C.    I')!;!!  ICMì  - 

luationis   iiromulgala  ilecrcla,    imillaqiie 
ctiam  ad   ulraniquc   causarli   pertinenlia 
cxaminata  el  discussa,  ad  civilatem  Tii- 
dentinam  reducatur. 
§2.  Xos,  adquoselSumniosprolenipore 

i>ics  a.i  con-  Ponlificés  speclat  seneralia  concilia  indi- 
ri num    rcdssu-  ^   ^*  ^ 
iiiciiduDieicon-  ccrc  Gì  dirigcrp,    nf   Ecclosiae  paceui,  el 

,,i,,j.  chnstianae   lidoi,   alque  ortliodoxac  rcli- 

i;ionis  incremenluni,  ad  omnipotentis  Dei 
laudeni  et  gioriain  procuremus,  et,  quan- 
tum in  nobis  est,  tranquillitati  ipsius 
Gernianiae,  quae  sane  provincia  retroactis 
temporibus  in  vera  religione,  ac  sacrorum 
concilioruni  el  sanctoruni  Patruiii  doc- 
trina  excolenda,  exhibendaque  Maxiniis 
Pontificibus,  Christi  Redemiitoris  nostri  in 
terra  vicariis,  debita  obcdientia  et  revc- 
rcnlia,  nulli  christianorum  provinciae  fuit 
nnquani  secunda,  paterne  consulamus; 
spcrantes,  per  ipsius  Dei  gi'atiam  et  beni- 
gnitateni  futurum  ut  regos  omnes  et  prin- 
cipes  christiani  iustis  piisque  nostris  in 
hac  re  votis  annuant,  faveant  atque  assi- 
stant  ;  venerabiles  fratres  patriarchas , 
archiepiscopos,  episcopos  et  dilectos  fìlios 
abbates,  omnesque  alios  et  singulos,  qui 
de  iure,  vel  consuetudine,  vel  privilegio 
conciliis  generalihus  interesse  debent , 
quosque  idem  praedecessor  noster  in  suis 
indictionis  et  aliis  quibuscumque  de- 
super confectis  et  publicatis  literis  con- 
lilio  interesse  voluit,  per  viscera  raiseri- 
cordiae  Domini  nostri  lesu  Christi  horta- 
iiìur,  requirimiis  el  monemusut  proximis 
luturis  kalendis  maii,  queiu  diein  ad  ipsum 
conciHumineo,inquonuncreperitur,statu 
resumendum  et  prosequendum,  praevia 
matura  deliberatione,  et  ex  certa  nostra 
scientia  et  de  apostolicae  potestalis  ple- 
nitudine, ac  venerabilium  fratrnm  nostro- 
rum  S.  R.  E.  cardinalium  Consilio  et 
assensu  ,  slatuimus ,  decerninms  et  de- 
claramus,  in  ipsa  civitate  Tridenti ,  legi- 
tiratf  cessante  impedimento,  convenire  e( 
se  congregare,  ac  ipsius  concilii  continua- 


in  TT.  tól       A:ì.  C.  Ibal 

liuni   et  pruseculioni ,  onini   moia  po^l- 
posila,  incumbere  vcliut. 

§  3.  Nos  enim   operam  sedulo   daluri  i.oi>i,i,n  ipp». 
sumus,  ut  eodem  tempore  in  eadcni  ci- 1°''  ''"'  '".""' 

'  A  Ito  [traesinl,  se 

vitate  nostri  omnino  adsint  lesati ,   per  depo^"»  «pon- 
<luos,  SI  per  aelatem  nostram,  valitudi- 
nemque  et  Sedis  Apostolicae  necessitates 
personaliter  adesse  nequiverinms,  Spiritu 
Sancto  duce,  ipsi  concilio  praesidebimus. 

§  i.  Quacumque  ipsius  concilii  transla-  coi.i  .ria  loi- 
tione  et  suspensione  ceterisque  contrariis  ' '• 
non  obslantibus  quibuscumque,  ac  prae- 
serlim  illis,  quae  idem  praedecessor  noster 
in  siiis  literis  praedictis,  quas  cum  omni- 
bus et  singulis  in  iis  contentis  clausulis  el 
decretis  in  suo  roboi'e  permanere  volu- 
mus  atque  decernimus,  et,  quatenus  opus 
sit,  innovamus,  voluit  non  obstare;  irri- 
tum  nihiloniinus  decernentes  et  inane ,  si 
secus  super  bis  a  quoquam,  quavis  aucto- 
ritate,  scienter  vel  ignoranter,  conligerit 
attentari . 

§  5.  Nulli  ergo  eie.  clausola soiii». 

Datum  Romae  apud  S.  Pelrum,  anno 

Incarnationis  dominicae  millesimo  quin- 

gentesimo  quinquagesimo.  Gelavo  kalen- 

das  decembris,  pontificalus  nostri  anno  i. 

Dal.  die  "2i  nov.  1550,  pontif.  anno  i. 


XII. 

Centra  iìnpedienles  inquisiture.s  huereticcR 
pravitalìs  in  eorum  officio,  nut  in  cau- 
sisinquisitionis  seingerentes,  et  contro 
ipsos  inquisitores  odmittentes  laicos  ad 
crimin /v  harrcsis  coijnHiom'm . 

Paalus  episcopus  servos  servorum  Dei, 
ad  perpetuam  rei  memoriam. 

Licei  a   diversis  Romauis   Pontilicibus   in.iuisuores  > 
praedccessoribus  nostris,  etiam  per  spe-  i,,,„,„r  jj,  eo- 
ciales  constilutiones  in  corpore  iuiis  in-  """ "fficris  sub 
sertas,  fuerii  rite  et  ^alubriter  sancituni  bus. 
atque   dcLi'etum  ut  saeculi  [lolcstates   et 
domini  lenqiorales,  ac  provinciarum,  ci- 


An.  C.  UTi 


Pontifei  ideo 
praecipit  ut 
Demo  impedì')! 
ÌDr]uisitor(-s  iti 
negocìo  inqiiisi- 
tioDÌ5,  nec  se 
ingerat  in  ctj- 
gnopcen.  crimi- 
ne l]aeresi!',iii>i 
hh  inquisilori- 
htis    ri'iiuisiUif' 


432  BULLARIIM 

vilaluiii,  lunaruni  el  locuruiii  quorum- 
cumque  rectoies,  quibuscumque  dignila- 
libus  vel  officiis  aul  noiiiinibus  censeantur, 
dioecesanis  episcopiset  inquisitoribiis  hte- 
reticae  pravitalis  in  ipso  inquisitionis 
iicgocio  faveant  el  assistant;  neiiioque  ex 
praediclis  potei^talibus,  dominis  el  lecto- 
ribus,  eoi'iimque  officialibus  de  crimine 
haeresis,  cuni  mere  sit  ecclesiasticum , 
quoqiio  modo  cognoscat  vel  iudicel ,  ne- 
que  dioecesano  episcopo  vel  inquisitori 
ipsius  inquisitionis  negocio  incumbenli 
se  opponere,  aut  ipsam  aliquatenus  im- 
pedire, vel  impedientibus  auxilium  aut 
favorera  scienter  dare  audeat,  perpetuae 
damnalionis  senlentia  in  eos,  qui  contra 
praedicta  fccerinl,  promulgata,  quam  si 
per  annum  animo  sustinuerint  pertinaci, 
ex  lune  velai  haeretici  condemnenliir  : 
usque  adeo  tamen  in  omnibus  fere,  non 
solum  llaliae,  veruni  eliam  aliis  provinciis, 
rivitatibus,  lerris  el  locis,  complurium 
laicorum,  ut  accepimus,  mundanae  glo- 
riae  processil  ambilio  vel  sacrorum  ca- 
nonum  inscitia  vel  ecclesiaslicae  disci- 
plinae  conlemptus,  ut  in  animarum  sua- 
rum  perniciem  atque  interitum,  dioece- 
sanos  episcopos  el  inquisitores  a  Sede 
Apostolica  inslitulos,  inquisitionis  officium 
exercentes,  alii,  sub  iustitiae  praelexlu, 
ne  uUi  scilicel  fiat  iniuria  impedire,  alii 
vero,  sub  pietatis  colore,  ut  sontes  scilicel 
severius  puniantur,  se  ipsis  dioecesanis 
episcopis  et  inquisitoribus  adiungere ,  et 
una  cum  eis  de  ipso  haeresis  crimine  co- 
gnoscere,  processus  formare,  formalosque 
suo  iudicio  submittere  non  erubescanl. 

§  1.  Cui  sane  morbo  iam  nimis  late 
progredienti  solitam  ac  salutarem  eccle- 
siae  niedicinam,  prò  nostra  pastorali  soli- 
citudine,  alTerrc  cnpientes,  saeculi  pole- 
slates,  dominos  leiiiporales  ac  provincia- 
rum,  civitatum ,  terraruni  et  locorum 
rectores  supradictos,  necnon  quascnmque 
alias   saeculares  personas ,  tam    privatas 


ROMANUM  An.  C.  loSl 

quam  publico  quovis  munere  fungenles, 
requirimus  et  monemus,  ac  eis  lesu  Chri- 
sti  Redemptoris  nostri  (cuius  vices,  licei 
immeriti,  gerimus  in  terris)  nomine  prse- 
cipimus  ne  dioecesanos  episcopos  el 
inquisitores  ipsos  in  suo  inquisitionis  ne- 
gocio ullo  modo  impedianl  seu  pertur- 
benl,  neque  se  in  haeresis  crimine  cogno- 
scendo  vel  indicando,  quovis  eliam  assi- 
stentiae  et  favoris  colore,  causa  vel  occa- 
sione (nisi  quatenus  ab  ipsis  dioecesanis 
episcopis  aut  inquisitoribus  spontanea 
et  libera  eorum  voluntate  fuerint  requisiti) 
se  ingerant,  ordinationes ,  provisiones  et 
leges  quascumque,  de  ipsius  criminis  co- 
gnitione  lalas  sacris  canonibus  obsistentes, 
el  ecclesiaslicam  iurisdictionem  impe- 
dienles  sine  mora  abrogenl  el  deleant, 
proni  eliam  nos  eas  omnes  invalidas  fuisse 
el  esse  decernimus  et  declaramus,  ac  ex 
nunc  prò  abrogatis  et  deletis  haberi  vo- 
lumus  et  niandamus. 

§  2.  Qui  monitis  bis  nostris  non  oblem-  i,.obe.tienii- 
peraverinl,  quive  scienter  in  praedictis  l'"^;'^,^^!"! 
consilium,  auxilium  aul  favorem  dederint,  i""'""  '"'•^  " 

[tressas     impo- 

noverint  se,  non  solum  per  sacras  diclo-  an. 
rum  praedecessorum  nostrorum  consti- 
tutiones,  verum  eliam  per  hanc  nostrani 
sanctionem  sive  sententiam  et  declara- 
tionem  perpetuo  duraluram  (quam  aucto- 
ritate  omnipotentis  Dei  ,  ac  beatorum 
apostolorum  Pelri  et  Pauli  ac  nostra  in 
ipsos  non  oblemperantes,  quacumque  illi 
praefulgeant  dignitate,  in  bis  scriplis  pro- 
ferimus),  communione  fidelium  el  omnium 
ecclesiaslicorum  sacramenlorum  recep- 
tione  privfltos,  ac  maledictionis  ac  exe- 
crationis  aeternae  vinculo  ligatos,  anathe- 
matisque  el  maioris  excommunicationis 
mucrone  percussos,  ita  ut  nemo  umquani 
in  praemissis  delinquens,  nisi  a  nobis  et 
successoribus  nostris  canonice  intrantibus, 
eliam  praelexlu  quarumcumque  facul- 
tatum,  concessionum  et  gratianmi,  ètiam 
confessionalium  nuncupatarum,  eliam  a 


A«n.  (J.  iSjI  IULRS 

nobis  et  dieta  Sede  hactenus  emanataruni, 
vel  in  posterum  emanandarum,  specifìcam 
et  expressam  ac  alias  quam  per  verba 
generalia  de  praesentibus  nostris  lileris 
mentionem  non  facientium,  praelerquam 
in  mortis  discrimine,  absolvi  possit. 
§  3.  Quibus  etiam  censuris  ipsos  dioe- 

inqn  Minriiv,5  cesanos  episcopos  et  inquisitores  subia-  ' 

eliiim     ca^iJom  i  •    i    •  il 

poen»s  inDifii,  cefc  volumus,  SI  laicos  secum  quomodo-  j 
c'or'c"»l,''ólcel'e  (^'""ique  de  ipso  crimine  cognoscere  aut 
de  cimine  bae  iudicare  penniserint.  i 

§  4.  Lt  autem  praemissa  omnia  ad  co- 
lussio  hanc  rum ,  quorum   interest,  notiliam   dedu- ! 
i'o°m.'""  '    "   cantur,  nullusque  de  eis  ignoranliam  iuste 
praetendere  possit,  volumus  et  apostolica  ' 
auctoritate  decernimus  quod  praesenles 
literae  per  aliquos  cursores  nostros  aut 
notarios  publicos   in  basilicae   Principis 
Apostolorum  de  Urbe  et  ecclesiae  Latera- 
nensis  ac  Cancellariae  Apostolicae  valvis, 
necnon  acie  Campi  Florae,  ul  moris  est, 
publicentur,  earum  exemplo  in  singulis 
valvis  et  acie  huiusmodi  afìixo  et  dimisso. 
Nulli  ergo  eie. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
quingentesimo  quinquagesimo  primo,  quin- 
todecimo kalendas  martii,  pontificatus  no- 
stri anno  ii. 

Lecia  et  publicafa  fuit  die  Veneris  San- 
cii in  cappella  Sanctitatis  Suae ,  dum  di- 
vina celebrarentur  officia. 

Anno  Domini  mdli,  indictione  nona, 
die  vero  xxiv  mensis  martii,  pontificatus 
SS.D.N.  lulii,  divina  providentia  PapaelII, 
anno  eius  ii,  retroscriptao  literae  affixae 
et  publicatae  fuenmt  in  valvis  seu  portis 
Pvincipis  Apostolorum  de  Urbe  et  Sancti 
Ioannis  Lateranensis,  et  Cancellariae  Apo- 
stolicae, necnon  in  acie  Campi  Florae,  di- 
missis  copiis  per  no?  Petrum  Gomez  Ereyle 
et  Franciscum  Mufios,  SS.  D.  A.  Papae 
cursores. 

Ila'  est.  Petrus  Gomez  Ereyle  cursor, 
raanu  propria. 

Bull.  Hom.  Voi.  VI.  55 


I"   PP-  433       A.    e.  13S1 

Ita  est.  Franciscus  Mufios  cursor,  manu 
propria. 
Petrus  Leobodie,  magister  cursorum. 
Diit.  die  15  febi  uiivU  1551,  |)oi)tii'.  yniio  il. 


Publlcal  ( 


;,ciu.lic.uni. 


XIII. 

Praelatoruni  donai loncs  tempore  inprtni- 
tatis  f'aclas,  nisi  per  vnjinli  dies  xiiper- 
vìxerinl,  nuUas  esse  dcceriiit  ^. 

luLus  Papa  III,  ad  p3rpetuam  rei  memoriam. 

Cura   pasloralis  officii  admonemur  ut    Pioomium. 
abusibus  et  fraudibusillis  praeserlim,  per 
quos  Camera  Apostolica,  cuius  iura  de- 
lendere  tenemur,  defraudatur  et  laedilur, 
opportunis  rcmediis  obviemus. 

§  '1.  Gum  itaque,  sicut  ad  auditum  no-  Pr,,  laii crie- 
strum  pervenit,  sacpe  contingat  ut  ar- h'"",'"  '■'?' 
chiepiscopi  et  episcopi  ac  alii  praelat'i  "'"'  .-imuu- 
1-egnorum  liispaniarum  etaliarum  parlium  ...  Ai.n«ini,c.e 
diversarum,  in  infirmitate  constituti  et  in  "" 
extremis  lahorantes,  scientes  se  de  bonis 
per  eos  ex  fruclibus ,  redditibus  et  pro- 
ventibus  ecclesiarum  et  monasteriorum, 
quibus  praesunt,  ac  aliorum  beneficiorum 
ecclesiasticorum,  quae  oLtinent,  aut  ilio- 
rum  intuitu  acquisiti*,  testari  aut  alias 
per  viam  ullimae  voluntatis  disponere  non 
posse,  ut  quod  legitimo  facere  non  valent, 
per  indirectas  et  fraudiilcntas  vias  efB- 
ciant,  omnia  res  et  bona  per  eos  ex  fru- 
ctibus  huiusmodi  ac(|uisita,  quae  ut  phi- 
rimum,  propter  opulentiam  ecclesiarum, 
monasteriorum  et  beneficiorum  praedi- 
clorum,  «maximi  valoris  et  momenti  exi- 
stunt,  per  viam  simulatae  Inter  vivos  do- 
nationis,  inter  diversas  personas  et  in  di- 
versos  usus  distribuant,  seu  potins  di- 
straliant,  in  dictae  Camerae  Apostolicae. 
ad  quam  bona  ipsa,  tamqiiam  ipsoriim 
praelalorum  spolia,  pervenire  deberenl, 
maximum  damnum  et  praeiudicium. 

1   Ex   Regest.  in  .\icliiv.  Valic. 


An.  C.  ISc 


DecTaratio  (de 
fua  111  Tubrica), 


plcqiie  serT  iri 
hi  pL'rp'  tuuu 
■Utullur. 


DetiniBlio  e^e 
qQutnriiDi  hii- 
ioFce  consliiU' 
Uonlt. 


434  BULLARim 

§  2.  Xos,  huiusmodi  fraudibus  opportu-  : 
num  remedium  adhibere  volentes ,  motu  ^ 
proprio  et  ex  certa  nostra  scientia  volu-  j 
mus  et  apostolica  aucloritate  per  prae-  , 
sentes  statuimus  et  ordinamus  quod  de 
celerò,  perpetuisfuluris  temporibus, omnes  j 
et  singulae  donationes  per  archiepiscopo?,  | 
episcopos  et  praelatos  praedictos  in  infir- 
mitate  constitutos  de  bonis  huiusmodi  prò 
tempore  factae,  nisi  post  donationes  ipsas 
illi,  qui  illas  fecerint,  per  viginti  dies  su- 
pervixerint,  nullius  sint  roboris  vel  mo-_ 
menti,  et  ex  eis  illis,  in  quorum  favorem 
factae  extiterint,  nuUiira  ius  seu  titulus 
vel  commodum  acquiratur,  sed  illi  omni 
illarum  commodo  et  effectu  careant. 

§  S.  Dcccrncntes  sic  in  praemissis  per 
qiioscumqueiudices  ci  commis5arios,qua- 
vis  auctorilate  fungentcs,  sublata  eis  et 
eorum  cuilibet  quavis  aliler  iudicandi  et 
inlerpretandi  facultate,  iudicari  et  dcfiniri 
debere:  irritum  quoque  et  inane,  si  secus 
super  bis  a  quoquam ,  quavis  auctori- 
late, scienter  vel  ignoranler,  conligerit 
attèntari. 

§  4.  Ac  mandantes  dilectis  filiis  Curine 
causarum  Camerae  Apostolicae  generali 
auditori  et  moderno  ac  prò  tempore  exi- 
stenli  in  dictis  regnis  Apostolicae  Scdis 
nuncio ,  quatenus  ipsi  vel  eorun  alter, 
per  se  \'el  alium  seu  alios,  ubi,  quando 
et  quoties  opus  fuerit,  praesentes  solcm- 
niter  publicantes,  illas  inviolabiliter  ob- 
servari,  ac  suum  effectum  sortiri  faciant  : 
non  permiltentes  aliquid  contra  earum 
tenorem  per  quoscumque  quomodolibel 
atlentari  ;  conlradictores  quoslibet  et  re- 
belles,  cuiuscumque  status,  gradus  vel 
conditionisfuerint,  etiamsi  episcopaU,  ar- 
chiepiscopali, patriarchali  vel  alia  mun- 
dana  dignitate  praefulscrint,  per  censuras 
et  poenas  ecclesiaslicas  aliaque  opportuna 
remedia.,  apptUatione  postposita,  com- 
pescendo  ;  ipsasque  censuras  et  poenas, 
legilimis  super  his  habendis  servatis  pro- 


R0>L\xm  An.  C.  nst 

cessibus,  eliam  iteratis  vicibus  aggravandi 
ac  interdictum  ecclesiasticum  apponendi, 
invocato  etiam  ad  hoc,  si  opus  fuerit, 
auxilio  bracini  saecularis. 

S  5.  Non  obstantibus  praemissis,  ac  con-  D.Tfs'"»*»»- 
stitulionibus  et  ordmationibus  aposlohcis, 
ncrnon  privilegiis,  indullis  et  literis  apo- 
stolicis  quibusvis,  sub  quibuscumque  te- 
noribus  et  formis,  ac  cura  quibusvis  clau- 
sulis  et  dccrelis,  concessis,  confirinatis  et 
innovatis,  contrariis  quibuscumque,  aut 
si  aliquibus  ab  eadem  sii  Sede  indultum 
quod  interdici ,  suspendi  vel  excommu- 
nicari  non  possint  per  literas  aposlolicas 
non  facientes  plenam  et  expressam  ac  de 
verbo  ad  vei'bum  de  indulto  huiusmodi 
mcntionem. 

Datum  Romae  apud  Sanclum  Petrura, 
sub  annulo  Piscatoris,  die  tertia  aprilis 
millesimo  quingentesimo  quinquagesimo 
primo,  pontifìcalus  nostri  anno  li. 
Dal.  die  3  iiprilìs  1551,  ponlif.  anno  !I. 


XIV. 

InduUa  et  privilegia  patriarcharum,  ar- 
cliiepiscoporum  et  episcoporum  in  cap- 
pella Summi  Romani  Pont'.ficis  assi- 
stentium. 

Romanus  Ponlifex  ex  sua  circumspecta  EioriiDm. 
providentia  eas  consuevit  persona*  condi- 
gnis  praecipue  com  piedi  favoribus  et 
gratiis,  quas  sibi  et  Apostolicae  Sedi  de- 
votas  et  obsequiosas,  ac  plurirais  cogno- 
scit  meritis  adiuvari. 

§  1 .  Hinc  est  quod  venerabiles  fratres    lajnUum  uro 
Fabium  Constantinopolilanum  ,  Christo-  peiiae"/«si"B". 
phorum    Alexandrinum  ,   Christophorura  |'^"'■'^''""'- 
Hierosolymitanum,IoannemAquileiensem,  ociorum,         1 
patriarchas  ;  et  Andream    Spalatensem  , 
lacobum   Corcyrensem ,  Franciscum  Se- 
nensem ,    Ioannem    Michaelem    Matera- 
num,  Scipionem  Tarcntiniim,  Tliadaeum 
Consentinensem,  loanneni  Andream  Mes- 


An.  e.  1S31  lULIUS 

sanensem  ,  Bornardinum  Surrentinum  , 
Caesarem  Taurinensem,  archicpiscopos;  ac 
Marcum  Senogalliensem,  ThomamFeltren- 
sem,  Philas  Asculanensem,  Philippuin  Sa- 
lutiarum,  Nicolaum  Mariam  Cataiiiensem, 
Bernardinum  Camcrinensein,  Paulum  Ca- 
turcensem,  Ioannem  Noviomensem,  laco- 
bum  Niverniensein,  Leoneni  Foroiulien- 
sem,  Claudiiim  Miiapicenseni,  Cornelium 
BlUinlinenseni,  loannein  Bnptistam  Vena- 
frensem,  Ioannem  lacobum  Aprutinensem 
et  lodocum  Lnbicensem,  epi^xopos,  priela- 
tosdomesticos  nostros  ot  in  cappella  nostra 
assistentes,  eorum  mentis  et  obsequiisexi- 
gentibus,  conditinis  favoribus  et  gratiis 
prosequi,  titulisque  et  bonoiibus  decorare 
volentes,  motn  proprio,  non  ad  ipsoruiii 
patriarcharum,  arcliiepiscoporuni  et  epi- 
scoporum  vel  aliorum  prò  eis  nobis  super 
hoc  oblatae  pelitionis  instantiam  ,  sed  de 
nostra  mera  libcralitate  et  cerla  scientin  , 
eisdem  patriarchis,  archiepiscopis  et  epi- 
Ecopis  et  eorum  singulis  (sine  tamen  qua- 
rumcumque  dispensationum  ad  beneficia, 
ac  indultorum  de  fructibus  in  absenlia 
percipiendis,  uccnon  exemptionum  a  su- 
perioritate  et  iurisdictione  eorum  ordina- 
riorum,  sibi  a  Sede  Apostolica,  ante  tanien 
concilii  Tridentini  celebralionem,  conces- 
soruni,  quorum  omnium  teuores  prò  cx- 
pressis  haberi  volunuis,  et  qua)  illis  tantum, 
qnibus  concessa  sunt,  minime  denegata 
censeantur,  sed  in  suo  robore  persislant, 
praeiudicio),  ut  quamdia  coi'uni  quilibel 
patriarcbali,  archiepiscopaìi  et  episcopali, 
cui  nunc  praeesse  dignoscitur,  aut  ad  quam 
eum  forsan  transferri  contigerit,  ecclesiae 
praefuerit,  de  quibuscumque  dignitatibus, 
personalibus,  administrationiluis,  ofTiciis, 
canonicalibus  et  praebendis,  ceterisque 
beneficiis  ecclesiasticis,  cum  cura  et  sine 
cura,  saecularilius  ac  quorumvis  Ordinum 
rey  ularibus ,  ad  suam ,  ratione  ecclesiae 
cui  pratesi ,  coUationcm ,  provisionem  , 
pracsentationem,  electioncm  seu  quamvls 


III  PP.  435      An.  e.  lyji 

aliam  disposilionem,  coniunctim  vel  sppa- 
ratim,  speclanlibus  et  pertinentibus,  quae 
dcinceps  in  antea  in  singulis  februarii, 
aprilis,  iunii,  augusti,  octoliris  et  deccm- 
brismensibus  vacare  contigerit  (dummodo 
dispositioni  apostolicae  generaliter  rescr- 
vata,  seu  ex  generali  reservalione  aposto- 
lica aflecta  non  fnerinl),  ctiam  si  praesen- 
taliones,  nomiualioncs  vel  elecliones  alio- 
rum, quae  salvac  sinl,  praecedere  consuc- 
vcrint,  perinde  ac  si  aliqua  a  nobis  vel 
dieta  Sede  aut  illius  legatis  gratiae  cx- 
peclalivae,  ac  super  illis  reservaliones , 
uniones,  annexiones  et  incorporationes,ac 
reservandi  ,  uniendi,  providendi  et  alias 
disponendi  mandata,  cum  inliibitionihus 
et  irritantibus  et  aliis  decrelis,  nullalenus 
emanassent  vel  in  posterum  emanarent , 
de  illis  videlicet  ad  suam  scparalim ,  per 
se  solumveleius  prò  tempore  deputatum 
vicarium;  ad  suam  vero,  cum  capitulo  ec- 
clesiae suae  coniunctim,  collationem, pro- 
visionem, praesentalionem,  eleclionem  et 
aliam  disposilionem  huiusmodi  spectan- 
tibus,  una  cum  eisdem  capitulo,  personis 
sibi  gratis  et  alias  idoneis,  providere  et 
alias  disponere  libere  et  licite  possint  et 
valeant  ,  auctoritate  apostolica  ,  tenore 
praesentium,  licenliam  et  facultatem  con- 
cedimus. 

§  2.  Ipsosque  patriarchas,  arcbiepisco-   Kowm  usquc 
pos  et  episcopos  ac  eorum  singulos,  no-  •^"'j''; „7u'm  l'v 
biles  creamus  et  focimus,  ac  nobilitamu?,  paeistoj.ceda, 
nobilitatisque  titulo   et   insigniis  decora- 
mus,  necnon  aliorum  nobilium  numero 
et  consorlio  l'avoraLiliter  aggrcgamus,  ac 
prò  nobilibus  haheri,  nominari  et  reputari 
volumus  alque  mandamus;  cisquc  ut  om- 
nibus et  singulis   privilegiis ,  immunila- 
tibus,  libertalibus,  exemptionibus,  dero- 
gationibus ,  niandatis  ,   dispcnsalionibus  , 
favoribus,  gratiis  et  indultis,  quibus  alii 
nobiles,  cliam  de  nobili  comitum  genere, 
etiam  qui  illustres  reputantur,  etiam  ex 
ulroquc   parente  procreati,  de  iure  vel 


que 


An    C.  laòl       436  BULLA.RIUM 

consuetudine  ac  alias  cjuomodolibet  utun- 
tur,  potiuntur  et  gaudent,  etiam  uti,  po- 
tiri  et  gaudere  libere  et  lieite  possint  et 
valeant,  vere  et  non  ficte ,  in  omnibus  et 
per  omnia  ,  ac  si  de  illustrissimo  genere 
ex  utrof|ue  parente  procreati  forent:  ita 
quod  Inter  eos  et  ipsos  illustres ,  quoad 
nobiiitatem  et  alia  ad  illam  necessaria  , 
nulla  penitussit  differentia,  nec  liete  ^lo- 
cum  babeat,  auctoritate  et  tenore  prae- 
diclis  indulgemus.  Et  in  signum  honoris 
et  nobiiitatis  buiusmodi,  eis  et  eorum  cui- 
libet  Ires  montcs  et  aUeram  ex  laureis 
sive  coronis  insigniorum  nostrorum,  qui- 
bus  eorum  unusquisque,  prout  nielius 
sibi  videbitur,  una  cum  insigniis  suis  vel 
absque  illis,  deinceps  perpetuo  uti  possit, 
graliosc  donaraus  et  impertimur. 

§  3.  Ac  eosdem  patriarchas,  arcbiepi- 
Eienii.iinni^m-  scopos  et  cpiscopos  et  corum  singulos  a 
^"'"''' solutione  cuiuscumque  decimae  ,  etiam 
per  nosetSedem  praedictam  prò  tempore 
impositac,  aut  cuiuscumque  pedagii,  sub- 
sidii,  gabellae  et  cuiuscumque  alteri us 
generis,  ordinariiet  exlraordinarii,  ubique 
locorum  et  ex  quavis  causa  impositi  et 
imponendi. 

§  4.  Necnon,  ad  instar  referendariorum 

veciig.iiiiiie  nostrorum,  circa  vectigal  vini,  prò  sex  ve- 

ìeiii;Q'.°r"""s6^'t'"s  dumlaxat,  eisdcm  auctoritate    et 

tenore,  eximimus  etlibcramus,  ac  liberos 

et  exemptos  esse  voìumus. 

§  5.  Et  insuper  eisdem  patriarchis,  ar- 
,,^j^,i„^ ,.,._  cbiepiscopis  et   episcopis  et  eorum  sin- 
isadi  .ocU's .is  gulis  ,  Ut  monasleiia  ,    ecclesias  et   alia 
jj„lquaecunique   beneficia  ecclesiastica  sua- 
rum  civitatum  et  dioecesura,  ac  infra  li- 
mites  decan:iluum  ,  archidiaconaluum  et 
aliorum  benedcioruni  ecclesiaslicorum  per 
eos,  ex  quibusvis  dispensationibus  et  con- 
ces>i(inibus  apoftoiicis,  in  tituium  et  com- 
mendam  et  alias  quomodolibet  nunc  et 

(  Fiilìn,  f.herub.  (n.  t.).  2  De  quo  videsiip. 
Paiiii  III  colisi.  x\x.  5  Huc  revociivit  et  de- 
cliiravil  Coiiciliurn  Trid.,  soss.  xxiv.  De  /?e/orm.. 
cap.  5. 


rtc.  Ci  pin  ur 
liunes    eii 
di  3. 


ROMANL'M  An.  C.  Ibbl 

prò  tempore  obtentorum,  eorumquc  per- 
sonas,  in  quibus  sibi,  ratione  ccclesiarum 
suarum  ac  decanatuum ,  arcbidiacona- 
tuum  et  aliorum  beneficiorum  praedicto- 
rum,  visitationis  officium,  de  iure  vel  con- 
suetudine, competit,  per  unam  seu  plures 
personas  idoneas,  quas  ad  boc  duxerint 
dpputandas,  quamdiu  ecclesiis  praedictis 
praefuerint ,  ac  decanalus  et  archidiaco- 
natus  et  alia  beneficia  praedicta  obtinue- 
rint,  et  quoties  visitationis  tempus  ingrue- 
rit,  etiam  duo,  tria  seu  plura  ex  eisdem 
monasteriis  ,  ecclesiis  seu  locis  una  et 
eadem  die  visitare,  et  procurationis  iura 
et  emolumenta  quaecumque,  ratione  visi- 
tationis buiusmodi  sibi  debita  ,  etiam  si 
summam  triginta  librarum  turonensium 
argenti,  quarum  duodecim  valeant  unum 
florenum  de  Florentia ,  prò  dio  tiualibet 
exccdat ,  ab  eisdem  ecclesiis,  monasteriis, 
locis  et  personis  taliter  visitatis  in  pecunia 
numerata  recipere  et  exigere. 

§  6.  Necnon  omnes  et  singulos  frucfus,  Locmjique  ad 
reddilus  et  proventus  mensarum  suarum  clurTnen'c  '. 
patriarcbalium,  archiepiscopalium  et  epi- '''""■''''""  '■'- 
scopalium  et  quorumcumque  monasterio-  "e. 
rum  et  beneficiorum  ecclesiaslicorucn , 
cum  cura  et  sino  cura,  saecularium  et 
quorumvis  Ordinum  regularium,  per  eos, 
ex  quibusvis  concessionibus  et  dispensa- 
tionibus apostolicis ,  in  tituium  et  com- 
mendam  aut  alias  prò  tempore  obtento- 
rum, quibusvis  personis,  etiam  laicis,  cum 
quibus  suam  et  mensarum  ac  monaste- 
riorum  beneficiorumque  praedictorum 
conditionem  efTicere  potueriut  meliorem, 
usque  ad  biennium  a  die  arrendationis  de- 
super ab  eis  vel  suis  procuratoribus  fa- 
ciendae  computandum  ,  prò  prefio  seu 
pretiis,  de  quo  voi  quibus  eis  vel  pro- 
curatoribus suis  videbitur,  arrendare,  seu 
ad  firmam  vel  annuam  pensionem  conce- 
dere ;  ac  pretiuni  seu  prelia  buiusmodi , 
etiam  unico  contextu  et  anticipata  solu- 
iione,  in   pecunia  numerata  recipere   et 


1 


Ali.  C.  llibl 


IL'LIUS  III  PP. 


437       An.  C.  i!)3l 


habere,  ac  de  habitis  et  receptis  solventes 
quietare  et  liberare.  Necnon  fructus,  red- 
ditus  et  provenlus  buiusmodi ,  ac  se  et 
suos  in  ecciesiis,  nionasleriis  et  beneficiis 
praediclis  successores  quoscumque ,  ad 
arrendationis  buiusmodi  sic  faciendae  ob- 
servationoin  prò  dicto  Ijiennio,  cum  clau- 
sulis  et  obligationibus  in  tabbus  apponi 
solitis,  obbgare  possint;  dictaeque  perso- 
nae  fructus,  redditus  et  proventus  prae- 
dictos  ad  fu'inam  seu  annuam  respon- 
sionem  prò  dicto  biennio  recipere  et  le- 
vare, ac  in  suos  usus  et  ulililatem  con- 
vertere libere  et  licite  valeanl. 

§  7.  Necnon  ut   de   bonis  suis  mobi- 
induiiumciispo- lijjus   gf   imuiobilibus   ac  semoventibus , 

neiidi  de  bonis,     ,         .     |  ...  ... 

foiuin  (|uaiiivis  ab  eisdem  patriarcbis ,  archiepiscopis  et 
ciibuB'"  bencu-  episcopis,  tam  per  praedictas  et  alias  ec- 
oioriim  iirosn,- giggjjjg    jrjQjjasteria  et  beneficia  ecclesia- 

tis  diiobus  nulle,  ' 

riiam   ad   f;.-  stica,  qualitercuinque  qualificata,  per  eos 

voitm    iii'iiita-  .,  .        ,.  ■        -1  ,    1-    • 

cium  1.  ex  quibusvis  dispensationibus  apostoiicis 

quomodolibet  obtenta  et  obtinenda;  nec- 
non ex  ingenio,  industria  ac  labore  suis 
et  alias  quomodolibet  licite  acquisitis  et 
acquirendis,  usque  ad  summani  duorum 
millium  duratorum  auri  in  auro,  in  quas- 
libet,  etiam  a  iure  interdiclas  et  repro- 
batas  personas ,  tam  iriter  vivos  quam 
causa  morlis,  prò  libito  eorum  volun- 
tatis,  aut  prò  remuneiatione  laborum  eo- 
rum, qui  eis  vivenlibus  inservierinl,  sive 
sint  consanguinei  sive  alii,  et  alias  in 
pios  et  non  pios,  alias  tamenlicitos,  usus, 
disponere  et  erogare  libere  et  licite  va- 
leant,  auctoritale  et  tenore  praedictis,  de 
speciali  gralia  indulgemus. 

§   8.  Necnon  eis  et    eorum    cuilibet 

redditus  et 


indiiii.im  re-  onincs  et  siiigulos  fi'uclus 

Diissioiiis     tri)-  , 

ciuumin,,ic|iei.  proventus  per  eos,  ex  borarum  omis- 

oL' Mami'ac" ei  sìonc,  et  indebita  possessionis  beneficio- 

censurac.        j.m,j    apprelieusionc ,    seu    cuiusciinique 

criminis ,   a    iure    vel   ab   homine ,    aul 

quavis  alia,  quantumcumque  inexcogita- 

l  Hoc  iilliiriiini  r(?voca\il  Pìui  V. 


bili  causa,  indebile  perceptos ,  etiam  in 
ulroque  l'oro,  remittinius,  eosque  ab  eo- 
rum restitulione  liberamus.  Necnon  a 
quibusvis  propterea  quomodolibet  forsan 
incursis  senlentiis,  censuris  et  poenis  ec- 
clesiaslicis  absolvimus  et  liberamus ,  ac 
absolulos  et  liberatos  l'ore  nunciamus , 
omnemque  inbabilitatis  et  infamiae  ma- 
culam  sive  nolani,  ex  praemissis  quomo- 
dolibet provenienlem ,  ab  eis  et  eorum 
quolibel  penitus  abolemus. 

§  9.    Dislrictius    inbibcntes    quibusvis  inhibiuo  cm- 

,     ,,  ,       .  1  '■■»  sabflljiioi. 

gabellarum,  pedagiorum  et  onerum  bu- 
iusmodi exacloribus  ne  eosdem  palriar- 
clias,  archiepiscopos  et  episcopos  vel 
eorum  aliquem  contra  praesentium  te- 
norem  quoquo  modo  molestare  vel  in- 
quietare praesumant. 

§  10.  Ac  decernentes   quod,    si   con-   Arrendaiio..»» 
lingat  eosdem  palriarcbas,  archiepiscopos  ni^opraiLictni 
et  episcopos   dicto   durante  biennio  de-  successonbus 
cedere ,  aut  regimini  et  administrationi 
suarum  ecclesiarum  cedere,  ac  monasteria 
et  beneficia  buiusmodi  alias  quomodolibet 
dimillere,  nibilominus  fructus,  redditus 
et  provenlus  praediclos  prò  dicto  biennio 
obligatos  remanere,et  suos  in  ecciesiis  et 
nionasleriis  ac  bencficiis  buiusmodi  suc- 
cessores ad  observalionem  earumdem  ar- 
rendationum  teneri,  ac  si  se  ad  id  perso- 
naliter  obligassenl. 

§  li.  Necnon  lestamenta  et  disposilio-   Praedicu  eo- 
nes  buiusmodi  plenam  roboris  firmifalem  ''""'  'e^i.-raema 

>■  valeaiit. 

oblinere  et  firmiler  observari  debere. 

§  H.  Praeterea  quod  patriarcbis,  ar- induiiumcrean- 
cliiepiscopis  et  episcopis  ac  eorum  cui-  „111"°,'"'°»«!- 
libet  mililes  et  eipnles  deauratos  odo  ac,  '»'■ 
ad  instar  Sacri  Palalii    et  Aulae  Latera- 
nensis   comilum ,   quoscumque    nolarios 
et  tabelliones  publicos  ac  iudices   ordi- 
narios  extra  Romanam  Curiam  creandi  et 
inslituendi  ;    ac   ei.sdeni    mililibus    solila 
equilum  deauratorum  insigniaconcedendi; 
ipsosque  nolarios  et  tabelliones  de  nota- 
riatus  et  tabellionatus  et  iudicatus  offi- 


Ah.  C.  issi 


Legiliniiitiili- 
que  bastai  dosi, 


Doclorcsquc 
crtundi  2, 


6acr08  oriiiiies 
exlia  lenij^ora 
conferenili  3, 


438  BULLARIUM 

ciis  huiusmodi  per  pennam  et  calamaro, 
ut  moris  est,  invesliendi. 

§  13.  Necnon  quosciimque  utriusriue 
sexus  spiirios,  mansercs  ,  baslardos  alios- 
que  ex  quocumque  illicilo  et  damnato 
coitu  prò  tempore  procrealos,  viventibus 
seu  mortuis  eorum  parentibiis ,  disiiin- 
ctive  seii  copulative  ,  ita  ut  ad  paternas 
et  alias  successiones  quorumcumque  ad- 
milti,  et  in  illis,  sine  praeiudicio  illorum 
qui  ab  iniettato  .succedere  debeant;  et  ad 
quaecumque  ofTicìa  publica  et  privala 
admitti,  illaque  gerere  et  cxercere  pos- 
sirit,  periiide  ac  si  de  legiliuio  toro  pro- 
creati fuissent,  legitiinandi ,  ac  omnem 
ab  eis  geiiiturac  maculam  abolendi,  nec- 
non eos  ad  priniaeva  natui'ae  iura  resti- 
luendi  et  reponeudi. 

§  '14.  Ac  quoscumque  idoneos,  accitis 
et  in  hoc  sibi  assislenlibus  duobus  duni- 
taxat  doctoiibus  seu  magislris  in  facul- 
tate  in  qua  promovendi  erunt,  quos  du- 
xerint  eligendos ,  in  ulroque  vel  altero 
iurium ,  ac  theologia  et  artibus ,  necnon 
medicina,  ac  baccalariatus ,  licentiaturae 
vel  doctoralus  ac  magislerii  gradibus  rc- 
spective,  cum  solita  insigniorum  in  talibus 
tradisolitorum  exhibilione,  promovendi,  ci 
sic  promotis ,  quod  omnibus  et  singulis 
libertatibus ,  exemplioiiibus  ,  favoribus, 
gratiis  et  indultis,  qudius  alii  baccalari! , 
licenliati,  doctores  et  magistri  in  ulroque 
seu  altero  iurium  ac  tlieologia  vel  medi- 
cina huiusmodi  in  Univensitalibus  Studio- 
rum  generalium  promoti,  de  iure  vel  con- 
suetudine, utunlur,  potiuntur  et  gaudent, 
ac  uti,  potiri  et  gaudere  poteruiU  quomo- 
dolibct  in  futurum,  uti,  potiri  et  gaudero 
possint,  concedendi. 

§  15.  Necnon  (pioscumque,  ad  omnes, 
etiam  sacros  et  presbylcratus,  ordinespro- 
moveri  cupienles,  alias  idoneos,  a  suis  or- 
dinariis  literas  dimissorias  seu  ab  eadera 

i  Revocavit  Pius  IV.  2  Rcvocavit  l'ius  V. 
5  Tu  aUeudu  Coucilium  Trideiiliuuai. 


ROMANUM 

Sede  licentiam  habentes,  ad  omnes,  etiam 
sacros  et  presbyteratus,ordines  huiusmodi, 
etiam  extra  tempora  a  iure  staluta ,  ac 
etiam  extra  eorum  dioecesim,  de  consensu 
lamen  dioecesanorum,  et  alias  rite  promo- 
vendi et  dictos  ordines  eis  conferendi. 

§  16.  Necnon  per  se  vel  alium  seu 
alios,  centra  omnes  et  singuloscriminosos 
et  qualitercumque  delinquentes  suarum 
civilalum  et  dioecesum,  cuiuscumque  di- 
gnit;ilis  l'ueiint,  etiam  exemptos ,  inqui- 
reri.li;  ac  eos,  iuxta  eorum  demerita,  ac 
criminum  et  excessuum  qualilalem  et  exi- 
gentiam ,  prout  canonicae  mandant  san- 
ctiones ,  puniendi  ;  ac  superbis  etiam, 
quandocumque  opporlunum  cognoverint, 
auxiiium  brachi!  saecularis  invocandi. 

§  17.  Necnon  ecclesias  quascumque  in 
eorum  dia?cesibusconsistenles,eliam  exem- 
plas  ecclesias,  visitandi;  et  ut  quaerepara- 
tione  indigeni,  reparentur,  et  animarum 
Cina  ,  si  illis  immineal ,  aliisque  debitis 
obsequiisnon  defraudentur,  omnibus  iuris 
et  l'adi  remediis,  providendi. 

§  18.  Necnon,  cum  uno  assessore  seu 
iudice,  quascumque  causas,  etiam  crimi- 
nales  ,  cuiuscumque  qualilalis  existant , 
audiendi,  etabsolvendi  velcomdemnandi, 
proul  iustiliasuadebit,  et  secundum  Deum 
ac  salutem  animae  suae  cognoverint  ex- 
pedire,  ila  quod  propterca  nullam  penitus 
irregularilatcm  aul  inhabiìilatem  voi  in- 
famiae  maculam  sive  nolam  aul  alias 
censuras  seu  poenas  incurrant  aut  in- 
currere  censeantur. 

§■19.  Necnon  omnia  et  singula  beneficia 
ecclesiastica,  cum  cura  et  sine  cura,  sae- 
cularia  et  quorumvis  Ordinum  regularia, 
per  eos,  ex  quibu.^vis  dispensationibus  et 
concessionibus  aposlolicis,  in  liUilum  vel 
commendam  aut  eliam  invicem,  vel  aliis 
beneliciis  ecclesiaslicis,  ad  eorum  vitam, 
unita,  per  eos  et  eorum  quemiibet  nunc 
et  prò  tempore  oblenla ,  simul  vel  suc- 
cessive, simpiicilcr,  aut  prò  alio  seu  aliis, 


Ad,  C.  lliol 


C'Mitr;»  (1U09- 
cuiiique  cniiit- 
iio.iris,  eli  im  0- 
xcniplos,  ii>  sua 
dioei'i'si  |>foco- 
deuJi, 


EccK'slaa  eiia- 
I  i.m  ilioucrfiim, 
ciì.-nic\cnipt<i», 
visiiandi. 


CiMicflg  qiia<;- 
cuniqiii',  cliim 
LT  111  n.;!t'S,  l'i- 
li a  iiregulari- 
lilcm,     cogiic- 

SCUIldi. 


Illdulliim  cirCR 
rCHfn.ilninos  ci 
pciiiiuiiit.  lift- 
nuli  ciuiuai. 


An.  C.  1S!;| 


RTIUS  ni  PP. 


439       An.  e.  (Sbl 


iimilivel  dissimili,  autsimilibus  vel  dissi- 
milibus,  beneficio  seu  beneficiis,  eccle- 
siastico vel  ecclesiaslicis ,  ciim  quibiisvis 
personis  secum  permulare  voienlibus, 
ex  causa  permutationis  huiusmodi  (in 
qua  tamen  nulla  illicila  paclio  seu  si- 
moniaca pravitas  interveniat  ),  in  quo- 
rumcumque  ordinaiiorum  locorum  aut 
canonicoriim  melropolitanarnm  vel  alia- 


licis,  in  litulum  et  commendam  ac  alias 
(une  et  prò  tempore  obtenlis,  iuxta  teno- 
rera  dispensationum  apostolicarum  eis  de- 
super concessarum  ,  in  litulum  vel  com- 
mendam relineodi,  conferendi,  et  de  illis 
etiam  providendi ,  omniaque  et  singula 
alia ,  in  pracmissis  omnibus  et  circa  ea 
necessaria  seu  quomodolibet  opportuna, 
faciendi  et  exequendi,  etiam  si  ipsi  patri- 


rum  cathedralium  ecclesiarum,  seu  alia-  j  archac,  archiepiscopi  et  episcopi,  tempore 
rum  personarum  in  dignitate  ecclesiastica  '  resignalionum  seu  cessionum  aut  prae- 
constitutarum,  adidpereos  eligendarum,  '  stationis  consensus  dissolutionum  unio- 
manibus,  extra  dictam  Curiam,  praefafae  num  huiusmodi,  in  aliqua  infirmitate,  ex 
Sedis  aut  cuiusvis  alterius  licentia  minime  ;  qua  eos  postmodum  infra  viginti  dies  de- 
requisita, resignandi,  et  commendis  ce-  j  cedere  contingat,  constituti  fuerinl,  ple- 
dendi,  qc  unfonum  huiusmodi  dissolu- !  nam  et  liberam,  auctoritate  et  tenore  prae- 
tioni  consentiendi  ;  ipsisque  ordinariis  et  !  dictis,  facultatera  concedimus. 
canonicis  ac  personis  in  dignitate  eccle-  \  §  20.  Et  insuper  eisdem  patriarchi?,  ar- 
siastìca  constitutis  rcsiguationes ,  simpli-  chiepiscopis  et  episcopis  et  eorum  sin- 
citcrvel  ex  causa  pprmiitationis,  ac  com-  '  gulis,  q"od,  postquama  dieta  Curia  se  ab- 
raendarum  cessioUes,  extra  dictam  curiam  ,  sentaveiint  usque  ad  quinquennium  ex 
recipiendi  et  admitlendi ,  uuiones  huius-  i  tunc  compufandum,  liminabeatorum  Petri 
modi  dissolvendi.  Necnon  illa,  quae  sim-  '  et  Pauli  apostolornm  (dummodo  per  pro- 
pliciter  ipsi  resignaverint ,  aut  quorum  '  curatorem  idoneum  illa  visilent)persona- 
coramendae  cesseriot,  vel  unionum  hu-  '  liter  visitare  minime  teneanlur,  nec  ad  id 
iusmodi  dissolutioni  consenserinf,  idonese  ;  aquoquam  inviti  compelli,  aut  propterea 
seu  idoneis  personis  per  eos  nominandis,  '  perim-ii  leatum  incurrere  possint. 
etiam  quaecumqoe,  quotcumque  et  qu.a-  §  21.  Xecnon  quod  aliquem  presbyte- 
liacuraque  beneficia  ecclesiastica  obtinen- 
tibus  et  expectantibus;  quae  vero  ex  causa 
permutationis  ipsisconipermntanlibus  per- 
sonis, et  quae  dictae  compermutantes  per- 
sonae  resisnaverint  beneficia  huiusmodi. 


I:idiiliam  per 
qiiÌDqiieauium  a 
vi>ik:iuriis    limi- 

ram  1, 


rum  saccularem  vel  cuiusvis  Ordinis  re 
gularem  in  eorum  confessorem,  qui  eos 
a  quibusvis  ,  etiam  maioris  excom- 
numicationis ,  suspensionis  et  interdicti 
aliisque  ecclesiaslicis  sententiis  ,  cen- 
etiam  si,  ut  praefertur,  qualificata  et  per  ?uris  et  poenis,  a  iure  vel  ab  homine , 
eos  prò  tempore  quomodolibet  obtenta,  ex!  q"^^is  occasione  vel  causa  prò  tempore 
quavis  causa  dispositioni  apostolicae  gè-  |  'ati^  et  q'"^"^  etiam  prò  tempore  irretiti 
neraliler    resei-vata   seu  affecla  fuerint.  !  luerint,  etiam  si  illorum  absolulio  Sedi 


Coafusearem- 
qttC  tiigen^ii  2, 


cisdem  patriarchis,  archiepiscopis  et  epi- 
scopis per  eos,  quoad  vixerint ,  etiam  una 


praedictae  specialiter  vel  generaliter  re- 
servala fuerit;  ac  quorumque  votorum  et 


cum  ecclesiis,  quibus  prteesse  dignoscun-  :  iuramentorum,  necnon  Ecclesiae  praece- 
tur,  ac  quibusvis  monasteriis  et  beneficiis  '  ptorum  transgressionibus ,  ieiuniorum  , 
ecclesiaslicis,  cum  cura  et  sine  cura,  sae-  '■  poenitentiarum  iniunctarum  et  divinorura 
cularibus  et  quorumvis  Ordinum  regula-  j  officiorum  in  loto  vel  in  parte  omissioni- 
ribus,  per  eos,  ex  quibusvis  similibus  dis-  i  1  Hoc  rovofavii  Sixlus  V.  2  Qiod  detlaiat 
pensationibus    et  concessionibus  aposto-  !  mox  infra.  Imo  revocavii  confessionalia  Pius  IV. 


Ar.  C.   liil        440  BUtLARi™ 

bus  et  quibusvisaliispeccalis,criminibus, 
excessibus  et  delictis,  quantumcumque 
gravibus  et  enormibus,  eliam  talibiis,  de 
quibus  esset  Sedes  praedicla  merito  con- 
sulenda,  videlicet  in  casibus  dictae  Sedi 
qualitercumque  reservatis  (exceptis  con- 
tentis  in  bulla,  in  die  Coenae  Domini  legi 
consueta),  semel  dumtaxat  singulis  annis, 
et  etiam  in  dictis  exceptis  ac  in  bulla 
huiusmodi  contentis,  in  vero  mortis  arti- 
culo;  in  aliis  vero  eidem  Sedi  non  reser- 
vatis  casibus,  quoties  opportunum  fuerit, 
confessionibus  eorum  diligenler  audilis, 
absolvere,  ac  eis  prò  commissis  poeniten- 
tiam  salutarem  iniungere:  necnon  vota 
quaecumque,  quatuor  maioribus  dumta- 
xat exceptis,  in  alia  pietatis  opera  com- 
mutare; et  iuramenta,  sine  tamen  terlii 
praeiudicio,  relaxare;  ac  omnium  pecca- 
torum  suorum,  de  quibus  corde  contriti 
et  confessi  fuerint,  ter  in  vita  et  in  mortis 
articulo,  etiam  si  lune  mors  non  subse- 
quatur,  plenariam  remissionem  et  abso- 
lutionem,  ita  ut  huiusmodi  piena  remissio 
in  dicto  mortis  articulo  eis  suffragetur, 
auctoritate  apostolica,  impendere  possi! , 
eligere  libere  et  licite  valeant  concedimus 
et  indulgemus. 

§  22.  Ac  praesentes  literas  et  in  eis 
ciaaiou«  pr- e- contenta  quaecumque,  sub  quibusvis  re- 
vocalionibus,  suspensionibus,  limitalio- 
nibus,  modificationibus,  decretis,  decla- 
rationibus  et  Canccllariae  Apostolicae  re- 
gidis,  ex  quibusvis  causis,  quantumcumque 
maximis  et  urgentissimis,  eliam  in  favorem 
fidei  et  prò  divini  cullus  augmento,  eliam 
consistorialiler,  nunc  el  prò  tempore  fa- 
ctis  et  editis,  nuUatenus  comprehensas, 
sed  semper  ab  illis  exceptas,  el  quotiens 
illae  emanabunt,  totiens  in  pristinum  sta- 
tura restitutas  esistere  et  censeri;  ipsos- 
que  patriarchas,  archiepiscopos  et  epi- 
scopos  praemissis  omnibus,  etiam  eorum 
a  dieta  Curia  absentia ,  etiam  postquam 
assistentes  esse  desierint ,  ut!  ,  potiri  et 
gaudere  posse. 


ROMANCI  Ari.  C.   lojl 

§  23.  Sicque  in  praemissis  omnibus  per  Decietum  ir- 
quoscumque  iudices  et  commissarios ,  "'""' 
quavis  auctoritate  fungentes,  sublata  eis 
et  eorum  cuilibet  quavis  aliter  iudicandi 
facullate  et  auctoritate,  iudicari  et  definiri 
debere;  ac  sisecus  super  bis  a  quoquam, 
quavis  auctoritate,  scienter  vel  ignoranter, 
contigerit  attentari,  irritum  et  inane  de- 
cernimus. 

§  24.  Quocirca  vcnerabilibus  fratribus  E«f.uiorei 
Saluliarum  et  Albiganensi  ac  Balneore- l'ò',"',/"^'^' 
giensi  episcopis  per  praesentes  commit- 
timus  et  mandamus  quatenus  ipsi  vel 
duo  aut  unus  eorum,  per  se  vel  alium 
seu  alios,  praesentes  literas  et  in  eis  con- 
tenta quaecumque,  ubi  et  quando  opus 
fuerit,  ac  quoties  prò  parte  eorumdem 
patriarcharum,  archiepiscoporum  et  epi- 
scoporum  praedictorum  desuper  fuerint 
requisiti,  solemniter  publicantes,  eisque 
in  praemissis  efficacis  defensionis  prae- 
sidio  assistentes,  faciant  auctoritate  nostra 
praesentes  literas  et  in  eis  contenta  hu- 
iusmodi firmiler  obsen-ari.  Non  permit- 
tentes  eos  desuper  per  quoscumque,  quavis 
auctoritate  fungentes,  contra  praemissa 
seu  eorum  aliquod  quomodolibet  indebite 
molestari;  contradiclores  quo.>libet  et  re- 
belles  per  censuras  et  poenas  ecclesiasti- 
cas  et  alia  opportuna  iuris  remedia,  ap- 
pellalione  poslposita,  compescendo,  ac 
legilimis  super  his  habendis  servatis  pro- 
cessibus,  censuras  et  poenas  ipsas  etiam 
iteratis  vicibus  aggravando,  invocato  etiam 
ad  hoc,  si  opus  fuerit,  auxilio  brachii 
saecularis. 

§  25.  ÌNon  obstantibus  nostra,  per  quam,  cuusuiae  a»- 
inter  alia,  voluimus  quod  si  quis  in  infir-  "f*"""' 
mitate  constitutus  resignaret  aliquod  be- 
nefìcium  ecclesiasticum ,  et  postea  infra 
viginti  dies  ^  per  ipsum  resignantem  prae- 
standi  consensus  computandos,  ex  ipsa 
inlirmitate  decederet,  ac  beneficium  ipsum 
conferretur,  per  resignationem  sic  factam 
collatio  huiusmodi  nulla  esset,  ipsumque 

i  A  die  addii  Clierub.  (a.  t.). 


An.  c.  !:;:;i  wuvs 

benefìciiiin  nihilominus  per  obitiim  va- 
care censeretur;  ac  felicis  rccordationis 
Gregorii  X  el  quorumciimtiuc  allorum 
Ronianoriim  Pontificiim  praedecessorum 
noslrorum;  ac  quibusvis  aliis  apostolici?, 
necnon  in  provincialibus  et  synodalibus 
conciliiseditis,genpralibusvel  specialibus, 
constitutionibus  et  ordinationibus  ac  le- 
S;ibus  imperialibus;  necnon  civitatiim  et 
locorum  quorumcumque ,  eliam  muni- 
cipalibus,  ac  praedictarvim  et  aliarum 
ecclesiarum,  in  quibus  saecularia,  acmo- 
nasteriorum  seu  aliorum  regularium  lo- 
corum, in  quibus  ^  ipsa  regularia  beneficia 
dependere  contigerit,  el  Oi dinum,  quorum 
illa  extilerint,  iuramento,  conlìrmalione 
apostolica  vel  quavis  firmilate  alia  robo- 
ratis,  statutis  el  consuetudinibus;  privi- 
legiis  quoque,  indultis  et  literis  apostolicis, 
quibusvisTniversitalibus,  etiam  Studiorum 
generalium,  el  scriptoribus  archivii  dictae 
Curiaeel  aliis  collegiis,  etiam  motu  et  scien- 
tia  similibu?,  ac  quavis,  eliam  imperiali  vel 
regia,consideralione,etcxqiiibusviscausis, 
ac  cum  quibusvis,  etiam  derogatoriarum 
derogaloriis,  clausulis,  irritantibusque  et 
aliis  decrelis  quomodulibet  concessis,  ap- 
probatis  el  innovatis,  eliam  disponentibus 
quod  nalurales  et  bastardi  legilimari  non 
possint,  nisi  de  consensu  legitimorum  et 
naturalium;  et  quod  nullus  ad  baccala- 
riatup,  licentialurae  et  doctoratus  ac  ma- 
gisterii  gradns,  alibi  quam  in  Universilate 
in  qua  sluduerit ,  promoveri  possit,  qui- 
bus omnibus,  eliam  si,  prò  illorum  suffi- 
cienti derogalidne,  de  illiseorumque  lotis 
tenoribus  specialis,  specifica,  expressa  et 
individua  ac  de  verbo  ad  verbum ,  non 
autem  per  clausulas  generales  idem  im- 
porlanles,  mentio  seu  quaevis  alia  ex- 
pressio  habenda,  aul  aliqua  alia  exqnisita 
forma  ad  hoc  servauda  l'oret ,  lenores 
huiusmodi ,  ac  si  de  verbo  ad  verbum, 
nihil  penitus  omisso,  el  forma  in  illis  tra- 
dita observata,  inserii  forenl,  pracsentibus 

i  (^heiiib.,  in  qnVms  rcytluri"  be,ie/k-i<t  hniis- 
mi'di  furiali  fuerinl  ,  seu  a  quibus  ipiu  reguluria 
eie.  (n.  T.). 

Pilli  Itom.    Vul.  17.  56  ' 


HI  pr.  441      Ali.  C.  !bSI 

prò  sufficienter  expressis  habentes,  illis 
alias  in  suo  robore  permansuris,  liac  vice 
dumtaxal  specialiter  et  expresse  deroga- 
mus,  et  suflfìcienterderogalum  esse  decer- 
nimus,  contrariis  quibuscumque.  Aut  si 
aliquibus,  communiler  vel  divisim ,  ab 
eadem  sii  Sede  indultum  quod  interdici, 
suspendi  vel  excommunicari  non  possint 
per  literas  apostolicas  non  facientes  ple- 
nam  et  expressam  ac  de  verbo  ad  verbum 
de  indulto  huiusmodi  menlionem,  el  qui- 
buslibet  aliis  privilegiis,  indulgenliis  et 
literis  apostolicis,  generalibus  vel  specia- 
libus, quorumcumque  tenorum  existant, 
per  quae,  pracsentibus  non  expressa  vel 
totaliler  non  inserta,  effectus  earum  im- 
pediri  valeal  quomodolibet  vel  dilleni,  et 
de  quibus  quorumque  lolis  lenoribus  de 
verbo  ad  verbum  habenda  sii  in  nostris 
literis  mentio  specialis. 

§  26.  Volumus  autem  quod  dicti  pa-  D-Hanii'o  nr- 
triarcliae,  archiepiscopi  et  episcopi  poe-  „i'i,.  suiiriiii- 
nilentiam  per  confessorem,  quem  sin- ''"""' 
guli  eorum  duxerint  eligendum,  eis  prò 
pi'aemissis  iniungendam,  adimplf>re  om- 
nino  teneantur.  El  ne,  quod  absil,  dicli 
patriarchae  ,  archiepiscopi  et  episcopi, 
propter  huiusmodi  gratiam  vel  concessio- 
nem  eligendi  confessorem,  reddantur  pro- 
cliviores  ad  illicila  in  poslerum  conimil- 
tenda,  eliam  volumus  quod  si  patriarchae, 
archiepiscopi  el  episcopi  praefati  a  sin- 
ceritate  fidei  et  unitale  dictae  Romanae 
Ecclesiae  ac  obedientia  et  devotinne  no- 
stra et  successorum  noslrorum  canonice 
inlranlium  desliterint,  aul,  ex  confideutia 
eiusdem  concessionis  vel  remissionis,  ali- 
qua forsan  commiserint,  concessio  et  re- 
missiopraediclaeet,  quoad  illa,  prsesentes 
literae  eis  nullatenus  suffragenlur. 

§  27.  Quodque  si  siugulorum  benefi-  d  .ur  im,-ir- 
ciorum  praecliclorum  simpliciter  resigna-  "  '"'^■""- 
torum  fructus,  reddilus  el  proventus  vi- 
ginliqualuor  florenorum  auri  de  Camera, 
secundum  communem  extinialionem,  va- 


An.  e.  13S)       445  BMLLARirM 

lorem  annuum  excedant,  tam  conferentes 
quam  illi,  quihus  ipsae  collationes  fient, 
etsi  es  causa  permutationis  et  resigna- 
tionis  huiusmodi  fiant,  ac  suorum  et  eis 
ex  eadem  causa  coUatorum  beneficiorum 
huiusmodi  fructus,  redditus  et  proventus 
inaequales  fueiint,  id,  etiamsi  ipsa  inae- 
qualitas  viginli  quatuor  florenos  similes, 
secundum  exlimationem  praedictam,  non 
transcendanl;  similiter  conferentes  prae- 
dicti  et  illi ,  quibus  beneficia  maioris 
valoris  huiusmodi  collata  fuerint,  de  no- 
minibus  et  cognominibus  personarum  et 
beneficiorum  eorumdem^  ac  diebus  facta- 
rum  collationum  huiusmodi  agentes  Ca- 
merae  Apostolicae  aut  collectores  vel  sub- 
collectores  fructuum ,  reddituum  et  pro- 
ventuum  inde  Camerae  debitorum ,  in 
partibus  illis  prò  tempore  deputatos,  infra 
unum,  si  citra;  vel  si  ultra  montes  colla- 
tiones ipsae  factae  fuerint,  infra  tres  men- 
ses,  iuxta  quasdam  recolendae  memoriae 
Sixti  etiam  IV  et  Innocentii  similiter  Vili, 
Romanorum  Ponlilìcum  etiam  praedeces- 
sorum  nostrorum,  super  hoc  editas  literas, 
certificare  procurent ,  alioquin  beneficia 
ipsa  sic  collata  vacare  censeanlur  eo  ipso. 

rié«i  trsBsnm-     §  28.  Ccterum,  quia  difficile  foret  etc. 

pleram. 

Forma  autem  iuramenti  quod  notarli, 
tabelliones  et  iudices,  per  dictos  patriar- 
chas,  archiepiscopos  et  episcopos  et  eo- 
rum  quemlibet  creandi,  praestabunt,  talis 
est: 

§  29.  Ego  N.  ab  hoc  antea    fidelis  et 
r«m«  iart-  obediens    ero    Beato    Petro    et    sanctae 
"•■''■  RomanaeEcclesiae  ac  domino  nostro  do- 

mino Papae"N.  suisque  successoribus  cano- 
nice  intrantibus.  Non  ero  in  Consilio  cum 
alio,  auxilio,  consensu  vel  facto  ut  vitam 
perdant  vel  membrum,  aut  capiantur  mala 
captione;  consilium  vero  quod  mihi  per  se 
vel  literas  aut  nuncium  manifestabunt,  ad 
eorum  damnum,  scienlernemini  pandam; 
si  vero  ad  meam  notitiam  aliquid  devenire 
contingat ,  quod  in  periculum  Romani 
Pontificis    aut    Romanae  Ecclesiae  ver- 


ROMANUM  An.  C.  IòSt 

geret,  seu  grave  damnum  illi  immineret, 
illudpro  posse  meo  impediam;  et  si  hoc 
impedire  non  poterò,  procurabo  bona  fide 
id  ad  notitiam  D.  N.  Papae  perferri.  Pa- 
palum  Romanum  et  regalia  Sancti  Petri 
ac  iura  ipsius  ecclesiae  specialiter,  si  qua 
eadem  ecclesia  in  civitate  vel  terra,  de 
qua  oriundus  sum ,  habeat ,  adiutor  eis 
ero  ad  defendendum  et  retinendum,  seu 
etiam  recuperandum   contra  omnes  ho- 
mines.    Tabellionatus    officium    fideliter 
exercebo.  Contractus,  in  quibus  exigetur 
consensus  parlium,  fideliter  faciam,  nil 
addendo  vel  imminuendo,  sine  voluntate 
partium ,    quod   substantiam    contractus 
immutet.  Si  vero,  in  confìciendo  aliquod 
instrumentum,  unius  solius  partis  sit  re- 
quirenda  voluntas,  hoc  ipsum  faciam,  ut 
scilicet  nil  addam  vel  minuam  quod  mu- 
tet  facti  substantiam;  contra  ipsius  volun- 
talem  instrumentum   non   conficiam   de 
aliquo  contracfu,in  quo  sciam  intervenire 
seu  intercedere  vim  vel  fraudem.   Con- 
tractus in  protocollum  redigam,  et  post- 
quam  in  protocollum  redegero,  malitiose 
nondifferam,  contra  voluntatem  illius  vel 
illorum,  cuius  seu  quorum  est  contractus, 
super  eo  confìcere  publicum  instrumen- 
tum, salvo  meo  insto  et  consueto  salario. 
Sic  me  Deus  adiuvet  et  haec  sancta  Dei 
Evangelia. 

4)atum  Romae  apud  Sanctum  Petrum, 
sub  annulo  Piscatoris,  die  vi  aprilis  mdli, 
pontificatus  nostri  anno  ii. 

Dui.  die  6  apiilis  1551,  ponlif.  anno  ii. 


XV. 

Visitaiores  carcerum  almae  Urbis  pau- 
peribus  carceraiis  dilationes  dare,  sed 
ad  eorum  fideinssores  extendere  non 
possint  ^. 

lalins  Papa  III,  motu  proprio,  etc. 

Cum  nuper,  ex    rationabilibus   causis,    cam»»  buim 
quibuscùmque  Rom.  Curiae  iudicibus  et  ""«"i'»"»"" 

i  Faculiates  istorum  visitatorum  tradii  Paulus  III 
in  conslitutione  lxu,  Ad  onus,  snp.,  pag.  ZXIi;  et 
de  liac  malciia  notavi  sup.  in  Clenientis  VII  con- 
slitutione svi,  Cum  ex  multorìim.  pag.  97. 


Ali.  C.  Ibbl  lULIUS 

aliis  personìs,  quacumque  dignitate  et 
auctoritate  fungentibus,  ne  aliquas  mora- 
torias,  dilationes  aut  salvos  conductiis 
seu  significationes,  vel  quovis  alio  nomine 
nuncupatas  gratias,  concedere,  quovis 
praetextu  vel  occasione,  audeant,  et  sub 
excommunicationis  latae  sententiae  poena, 
praeceperimus;  verum  quod  carcerum 
visitatores  miserabilibus  personis  carce- 
ratis  dumtaxat,  si  eis  ex  lelatione  iudicis, 
ad  cuius  instantiam  carceratae  fuerunl , 
suis  creditoribus  satisfacere  non  posse 
constiterit,  postquam  carcerem  per  aii- 
quod  notabile  temporis  spalium  sustinue- 
rint,  aliquam  moderatam  dilationem  eo- 
rum  arbitrio,  sub  caulione  de  se  reprae- 
sentando  et  non  alias  concedere  possinl, 
voluerimus,  prout  in  motu  proprio  de- 
super, manu  nostra  signato  primo  et  de- 
inde innovato,  latius  continetur.  Elquan- 
doque,  ut  accepimus,  praefali  visitatores 
dilationes,  per  eos  carceratis  pauperibus 
huiusmodi  concessas,  etiam  illorum  fid<'- 
iussoribus  suffragare  debere  decreverint, 
quod  quidem  valde  absurdum  et  incoii- 
veniens  videtur,  cum  non  ob  aliud  fide- 
iussores  accipiantur,  nisiut,  si  principalis 
debitor  tempore  convento  solvere  nequeai, 
illi  persolvant,  convenientiusque  sit  ut  illi, 
qui  prò  debitore  promiserunt,  eum  expec- 
tent,  quam  creditor,  qui  ipsorum  fideiu-;- 
sorum  fìdem  est  secutus,  aliler  debitori 
non  crediturus. 

§  1 .  Idcirco  nos,  motu  simili  et  ex  certa 
Dedaraiio,  (de  nostra  scicnùa  ac  de  apostolicae  potestat.'> 
«"'""''"'""''•  plenitudine ,  motum  proprium  nostrum 
praediclum  iterum,  si  opus  sit,  innovando 
ilhque  addendo,  apostolica  auctoritate  ei;-- 
dem  visitatoribus  carcerum,  ut  dilationes 
huiusmodi  non  nisi  carceratis  dumtaxa!, 
ac  modo  et  forma  praemissis  servatis,  coii- 
cedant,  ncque  illas  ali{juo  modo  ad  co- 
rumdem  carceratorum  fìdeiussores  exten- 
dant,  aut  illis  suffragari  quovis  modo  d.'- 
cernant,  praecipimus  ci  niaiiihimus. 


Ili  PP-  Uri       Ah.  e.  ibbl 

§  2.  Et  si  aliqua  decreta  per  eos  in  fa-  Annuiuuo  aii. 
voremaliquorum,  qui  carcerati  non  fuerint,  '"  ««»'"""•■ 
seu  etiam  carceratorum,  centra  formam 
praedictam,  aut  eorum  fideiussorum,  aut 
quosvis  alios,  praeter  et  contra  intentio- 
nem  nostram,  fieri  forsan  contigerit,  illa 
nulla ,  invalida  et  irrita  esse ,  et  neniini 
suffragar!  debere. 

§  S.  Ac  illis  non  obstantibus  sed  penilus  Depuuiio  »ib- 
reiectis,  dileclum  filium  nostrum  et  Curise  ""'"'""■ 
causarum  Camerae  Apostolicae  generalem 
auditorem  et  alios  Romanae  Curiae  iudi- 
ces,  ad  executionem  contra  eos,  in  quo- 
rum favorem  facta  extiterint,  omnes  et 
singulos,  ac  si  illa  nullatenus  emanassent, 
procedere  posse  et  debere  decernimus. 

§  4.  Non  obstantibus   constitutionibus    ciauiui»»  de- 
et  ordinationibus  apostolicis,  ceterisque  "«^"""•• 
contrariis  quibuscumque. 

Placet,  motu  proprio.  I. 


B\ordlam 


XVI. 

Cursores  Papae  et  mandatarii  aliaruin 
curianan  ulmae  Urbis,  in  quibus  cau- 
sis  citare,  intimare  eie.  possitit  i. 

lulius  Papa  III,  mota  proprio,  etc. 

Cum  ea  firmius  illibata  persistant,  quaì 
frequentiori  sunt  apostolico  praesidio  prò 
tempore  stabilita. 

§  1.  Nos  singulas  praeinsertas  ac  de-  coDflrmaiio 
super  respective  confeclas  et  conficiendas  ,"'|,'[,  lu"^,'." 
lileras,  ac,  prout  illas  concernunt,  omnia 
et  singula  in  eis  contenta  et  inde  secuta 
quaecumque ,  ex  certa  scientia  nostra, 
auctoritate  apostolica,  tenore  praesentiuni, 
cum  opportuna,  si  opus  sit,  iuris  et  facti, 

1  Ad  hoc  habes  Alexandri  VI  el  lulii  II  et 
Clemenlis  VII  coiistilutiones  relatas  supia  in  eius- 
dem  Clemenlis  constitutione  sxviii ,  Jccepimus, 
pag.  1 19;  el  quod  inandalarii  possint  cilare  in  cau- 
sis  Capiloliiiis,  exceptis  per  commissioiies  a  prin- 
cipio in  ilio  foro  comiiiissis,  declarai  slatutum  Urbis, 
cap.  51  in  novis. 


Ao.  C.  ILol       444  BULLARIl'M 

ac  quarumcunique   solemnitatum,  etiam 

requisitarum,  forsan  omissarum  defectuum 

supplelione,  approbamus,  confirmamus  el 

innovamus ,    ac   inviolabililer   observari, 

necnon  modernis  et  prò  tempore  existen- 

libus  noslris  ci  eiusdem   Romani  Ponti- 

ficis   cursoribus   siillVagari  ;   eosqiie  illis 

omnibus  uti  et  gaudere,  nec  desuper  per 

quofcumque,  quavis  auctoritate,  piiBemi- 

nenlia  aul  superioritate  fungentes,  mole- 

stari,  perturbari,  impediri  aut  inquielari 

vai  eis  in  aliquo  praeiudicari;  sicque  per 

quoscumque  iudices  ctc,  sublata  etc;  ir- 

ritum  quoque  etc.  decerninius. 

§  2.  Necnon,  proul  illis  concessa  sunt, 

tonoTsiio  e»-  in  omnibus  et  per  omnia  de  novo  conce- 

dimus. 

§  3.  Insuper  ut  de  celerò,  perpetuis  fu- 

CuriDrcs  tati- turis  tcmporibus,  in  quibusvis  causis,  lam 

la™  is*^inran.is'-  Capitolii   et  Ripac   ac   Ripettae ,  necnon 

««riis,  cti„n.  a  Turris  Nonac  et  de  Sabellis  ac  Rurgi  San- 

principio    onn-  ^  ^ 

n  riis,  non  C;i-  cti  Pctri,  quam  quibusvis  aliis  almae  Urbis 
cunis  sive  tribunalibus,  m  quibus  com- 
niissiones  aliquas,  nianu  vel  de  mandato 
nostro  signatas,  praesentari  conligeril, 
etiam  si  causae  ipsae  ordinarie  inchoa- 
tae  extiterint,  post  ipsarumcommissionum 
praesenlalionem ,  citaliones  et  alia  quae 
inde  sequentur  per  alios  quam  eosdem 
cursores  fieri  non  polsini,  ncque  valeant. 
Sed  dicti  cursores  citaliones  et  alia  quaj 
inde  sequentur,  in  ijjsis  curiis  et  earum 
qualibet,  etiam  si  causae,  in  et  prò  qui- 
bus  citaliones  el  alia  fieri  conligeiit,  com- 
missariae  non  fuerint,  ad  parliuin,  prò 
quibus  citaliones  et  alia  huiusmodi  fieni, 
inslanliam.  Tacere  et  exequi  possint  et  va- 
leant. El  soluramodomandatariis  diclarum 
praenoniinalarum  curiarum  in  causis  or- 
dinariis  in  tribunalibusipsarum  curiarum 
praenoniinalarum  ,  quarum  mandalarii 
exislunt,  tantum  citaliones  faciendi  pole- 
stas  remaneat,  statuimus  et  ordinamus. 

§  A.    Dislriclius    inbibendo    quibusvi- 
diclarum  curiarum  et  cuiuslibet  ipsarii::i 


ROMAN'UM  Ali.  C.  i'Jjl 

mandatariis  et  notariis  ac  aliis  personis,  prohiiiiiio  aii- 
in  virlule  sanclae  obedientiae  et  sub  |."„,favi'"„"''po9' 
exconimunicationis  maioris  sententia,  a  "■'«• 
qua,  nonnisi  per  nos,  absolvi  possint,  ac 
privationis  officiorum  et  beneficiorum,  si 
quae  obtineul,  inbabilitalisque  ad  illa  et 
alia  in  poslerum  oblinenda  poenis ,  ne 
statuto  et  ordinationi  noslris  huiusmodi 
in  aliquo  conlravenire  quomodolibel  au- 
deant  vel  praesumant.  Ac  decernentes 
citaliones  per  alios  quam  praelatos  cur- 
sores, in  causis  ipsis  commissariis,  etiam 
si  a  principio  ordinarie  inchoatae  fuerint, 
de  celerò  in  diclis  et  aliis  quibuscumque 
Iribunalibus  et  in  quavis  instantia  faciendas, 
et  processus  el  actus  quoscumque  illarum 
vigore  Ibrmandos,  nuUos,  inanes  et  inva- 
lidos  nulliusque  roboris  et  momenti  fore; 
sicque  per  quoscumque  eie. 

§  5.  Mandanlescausarum  Camerae  Apo-  Kiemoram 
stoiicae  generali  auditori,  gubernalori  ac  "i""  ''°' 
senatori ,  modernis  el  prò  tempore  exi- 
slentibus,  ut  praemissa  omnia  el  singula 
perpetuo,  sub  praefatis  el  quibusvis  aliis 
censuris  et  poenis  eorum  arbitrio  mode- 
randis  et  applicandis,  perpetuo  inviolabi- 
liler observari  faciant. 

§  6.  Non  obslanlibus  quibusvis  literis  ciinfuiao  de- 
felicis  recordationis  Pauli,  praedecessoris  "^"^ '"""' 
nostri,  ac  quibusvis  reformationibus  ac 
aliis  diclarum  curiarum  slalutis  etc,  sta- 
bilimenlis,  usibus  el  naluris,  etiam  iura- 
mento  etc.  roboratis,  privilegiis  quoque, 
indultis  et  literis  aposlolicis,  illi  et  prae- 
fato  senatori  ac  populo  Romano  el  illius 
conseiTaloribus,  acmeclianicarum  elalia- 
rum  arlium  ac  mercatorum  Urbis  consu- 
libus,  necnon  basilicarum  et  aliarum 
ecclesiarum  Urbis  archipiesbyteris  et  ca- 
nonicis,  aliisque  personis,  etiam  niolu 
simili  etc. ,  in  praeiudicium  seu  contra 
formam  praemissorum,  sub  quibuscumque 
lenoribus  et  formis ,  ac  cum  quibusvis 
clausulis,  etiam  per  nos,  quomodolibel  con- 
cessise<c.,  quibus  omnibus  et  singulis  etc, 


An   C.  1531  "  ilL's 

etiam  si  de  illis  etc,  lenores  etc,  hac  vice 
durataxat,  specialiler  et  expresse  deroga- 
mus ,  et  ad  plenum  derogatum  esse  vo- 
lumus ,  ceteiisque  contrariis  quibuscum- 
que,  cum  clausulis  opportunis. 
Placet,  motii  proprio.  I. 

§  7.  Et  cum  absolutione  a  consuris, 
Hepeiìtio  ci.u-  a(]  effectum  etc.  Et  cum  approbatione, 
confirmatione,  mnovalione,  nova  conces- 
sione, decreto,  statuto,  ordinatione,  dero- 
gatione  et  aliis,  de  et  prò  omnibus  supra- 
dictis,  quae  bic  prò  sufTicionter  repelilis 
habeantur,  lalissime  extendendis.  Cum  op- 
portuno decreto,  quod  praesens  motus 
proprius  de  subreplionis  vel  |obreplionis 
vitio  seu  intentionis  nostrae  defectu  notari 
seu  impugnari  nullatenus  possit:  sed  illi 
stari,  et  secundum  buiusmodi  motum  pro- 
prium  nostrum  iudicari  et  interpretari  et 
definiri  debeat. 

§  8.  Et  quod  sola  praesentis  ^  signatura 
Sola  signaiMB  nostra  sullìciat ,  et  ubique  fidem  faciat , 
in  iudicio  et  extra ,   quacumque    regula 
contraria  non  obstante. 

§9.  Ac  iiliustsansumptis,manualicuius 
E.smpioiuin  nolarii  Curiae  causarum  dictae  Camei'ae 
subscriptis  et  sigillo  ipsius  Curiae  andi- 
toris  munitis,  in  iudicio  et  extra,  stari  de- 
beat ,  ac  plenaria  fldes  adbibcatur.  Ac 
cum  decreto  quod  praesentium  aut  iliius 
transumplis  copiae,  affixae  in  valvis  curia- 
rum  praefatarum  aut  aliorum  locorum 
publicorum,  perinde  arctent  et  afilciant, 
ac  si  personaliter  intimafae  forent. 

§10.  Et  de  confirmatione,  decreto, 
Der-hniii  prò  statuto,  inhibitione  et  aliis  praemissis, 
remanente  mandatariorum  Curiae  Capitolii 
tantum  exercitio  quoad  causas  ordinarias, 
eliamsi  in  eis  postmodum  aliquas  con,- 
raissiones  praesentari  contingal. 

Datum  Romae,  apud  S.  Petrum,  vi  idus 
iulii,  anno  secundo. 

D:il.  (Ile  10  iulii  1551,  pontif.  anno  ii. 

1   ['raesois.  Cherub.  (n.  r.). 


IH   PP. 


U'ì       An.  C.  Ib;jl 


XVII. 


lullicil. 


OJai 


luaDd-'Ui 


Decluratio  et  extensio  aucloritatis  collegii 
fabricae  basilicae  Sancti  Petri  de  Urbe 
in  cxequendis  donadonibus  inter  vivos, 
ad  pias  caitsas  faclis  et  fiendis,  et  in 
applicanda  quinta  tarum  parte  dictae 
fabricae  *. 

Ittlhs  Papa  III  dileclis  flliis  oeconomo  et  prae- 
fecto  fibricae  basilicae  Princip.s  Apostolornm 
de  Urbe,  salutem  et  apostolicam  benedictio- 
nem. 

Accepimus  vos ,  in  prosecu'ione  exa-  ca..»..  luiiui 
clionis  relictorum  ad  pias  causas  iactorum 
et  aliorum ,  fabricae  basilicae  Principis 
Apostolorum  de  Urbe  per  felicis  recorda - 
tionisluliumll,  Leonem  X,  HadrianumVI, 
Clementem  VII  et  Paulum  III,  Romano.'^ 
Pontifices  praedecessores  nostros,  applica- 
torum  et  per  nos  confirmatorum,  muUas 
etiam  invenisse  donationes  inter  vivos  fa- 
ctas,  in  quibus  nonnulli  introitus,  census, 
redditus,  proventus,  stabilia  et  mobilia 
bona  ac  res  aliae  diversis  ecclesiis,  mo- 
nasteriis,  hospitalibus ,  locis  et  personis 
piis  et  prò  donatorum  seu  aliorum  ani- 
mabus  donata  et  pie  elargita  reperiuntur, 
quae  adhuc  inexecuta  et  non  satisfacta 
remanent;  quodque  tam  baeredes  et  fidei- 
commissarii  dictorum  2  et  aliae  personae, 
quae  ad  buiusmodi  bonorum  satisfactio- 
nem  de  iure  lencntur,  commissioni  vo- 
bis  factae  conantur  opponere  et  contraire, 
sub  praetextu  quod  iurisdictio  vobis  per 
praedecessores  praefatos  et  nos  super 
buiusmodi  relictorum  exactione  concessa, 
ad  donationes  inter  vivos  factas  minime 
se  extendit,  et  ita  pias  donatorum  praefa- 
torum  disposiliones  violare  nituntur. 

§  i.  Nos  igitur,  ut  par  est,  in  praemis-  D«ci,ir.Mioiirc 
sis  opportune  providere  volentes,  ad  tol-  HuI°s"°coi:eI:!i 
lendas  omnes  dubietales ,  excepliones  et  fairif».  in  e«c- 

l  Alia  de  materia  liuius  collegii  el  fabricae  in- 
dicavi libi  in  constiUUione  iii  Clementis  VII, 
.Minoiiel.  sup.,  pag.  /|8.  2  Chenib.  addit  dona- 
:<',-'nn  (r    t.). 


An.  C.  ISSI        M6  BULLARIUM 

■incndis  dona-  oppositiones,  per  praesentes  declaramus 
vivos  ad  pia»  'lostrae  intenlionis  luisse  et  esse  ut  do- 
liausas  raciis  ei  nationes  inter  vivos  et  ad  pias  causas  tan- 

qii  in  la  parie  fa- 

iiicae  appii-  tum  lactaB  et  quae  prò  tempore  fieri  con- 
tigerit,  per  vos  et  a  vobis  prò  tempore 
substilutos  exequerentur;  et  quinta  pars 
honorum  et  rerum  in  eis  donalarum,  ad 
opus  dictae  fabricaeconverteretur;  et  qu;i- 
tenus  opus  sit,  vobis  et  substitutis  prae- 
fatis,  tenore  praesentium,  de  novo,  ut  om- 
nes  et  quascumque  donationes  inter  vivos, 
in  quibus  aliqua  bona  (quae  ac  donatio- 
num  huiusmodi  tenores  hic  prò  expressis 
haberi  volumus)  ad  pias  causas  a  donato- 
ribus  donata  et  elargita  foro  reperielis, 
viis  et  remediis  in  vestris  commissionibus 
a  nobis  et  praedecessoribus  praefalis  con- 
cessis  et  confirmatis,  exequi,  et  quintam 
partem  honorum  huiusmodi  ad  usuai  di- 
ctae fabricae  applicare  possitis  et  valeatis^ 
de  speciali  gratia  concedimus  et  indulge- 
inus,ac  donalorum  huiusmodi  voluntate.s 
quoad quintam  partem  praefatam,  commu- 
tamus. 

§  2.  Et  sic  in  praemissis  omnibus  et  siu- 
ciausuia  sub- gulis  per  quoscuiiiquc  iudices  et  coni- 
missarios,  quavis  auctoritate  fungentes, 
etiam  S.  R.  E.  cardinales  et  causarum  Pn- 
latii  .apostolici  auditores ,  sublala  eis  et 
eorum  cuilibet  quavis  aliter  iudicandi  et 
interpretandi  facultate,  iudicari  et  definiri 
debere.  Et  si  secus  super  bis  a  quoquani, 
quavis  auctoritate,  scienter  vel  ignoranter, 
conligerit  attentari,  irritum  et  inane  de- 
cernimus. 

§  3.  Non  obstantihus  constilulionibus 
cittusuiao  de-  et  ordinalionibus  apostolicis,  ac  omnibus 
illis,  quae  dicli  praedecessores  et  nos  in 
singulis  eorum  et  nostris  commissionibus 
huiusmodi  ac  illarum  confirmationibus 
voluimus  non  obstare,  ceterisque  contra- 
riis  quibuscuinque. 

§  i.  Verum,  quia  difficile  forel  praesen- 

Fides  danda  tes  literas  ad  singula  quaeque  loca,  ubi 

uan«.n.piu.     ^^^^^  (.^^.pj  ^   dcferri ,  volumus    uf  earum 


luta. 


rogatoriae. 


ROMAM-Jl  An.  G.   loal 

transumplis,  manu  publici  notarli  subscri- 
plis,  et  sigillo  alicuius  praelati  ecclesia- 
stici munitis,  eadem  prorsus  fides  adhi- 
beatur,  in  iudicio  et  extra,  quae  adhihere- 
lur  praesentibus ,  si  essent  exhibitae  vel 
ostensae. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum, 
sub  annulo  Piscatoris,  die  ultima  iulii,  mil- 
lesimo quingentesimo  quinquagesimopri- 
mo,  pontificatus  nostri  anno  ii. 

Dal.  die  31  iuliì  1551,  poiitif.  anno  ii. 


XVIII. 


Lusitaniae  reges  perpetui  militiae  Avi- 
siensis  administratores  et  magistri 
constitimntur  i. 

lulius  episcopus  servus  servornm  Dei, 
ad   perpetuam  rei  memoriam. 

§  1.  Praeclara  charissimi  in  Christo  lilii  lonnuisLu-i- 
nostri  IoannisPortugalliae  et  Algarbiorum  èiusjrpraede- 
regis  illustris  et  suorum  in  Porlusaliiae  ^■"°'"'»  <■'£» 

"  .  .  °  Sedem  Aposlo- 

et  Algarbiorum  huiusmodi  regnis  praede-  !'<■">  nies  ei 
cessorum  erga  hanc  Sanctam  Sedem  me-  mi»."" 
rita,  necnon  sincera  fides  et  singularis 
devotio,  quibus  idem  Ioannes  rex  in  no- 
stro et  diclae  Sedis  conspectu  clarere  di- 
gnoscilur,  promerentur  et  nos  quodam- 
modo  compellunt  ut  illa  praedicto  Ioanni 
et  prò  tempore  existeiili  Porlugalliae  el 
Algarbiorum  regi  favorabiliter  conceda- 
mus,  per  quae  dissensionibusetodiis,  quae 
inter  personas  regnorum  huiusmodi  exo- 
riri  possent,  occiirralur,  ac  eorumdem 
regnorum  quieti  et  tranquillitati  consu- 
latur. 

§  2.  Dudum  siquidem  S.  lacobi  de  Spa-  Avisiensis  or- 
Iha,  subS.  Augustiui,  et  de  Avis,  sub  S.  Be-  dì's,TJt'!iì°fL'' 
nedicti  regulis,  in  dictis  regnis  militiarum  ",  ."'.»'1'"'  /' 

p  '  _  °  chnsliliJel.  dg- 

magistralibus,  per  obilum  quondam  Geor-  nams- 
gii,  olim  ipsarum  mililiarum  magistri  seu 
administratoris,  extra    Romanam  Curiani 

1   E\  Hfmiqiirz  Hegiil.  Ord    CistcTC.  p.  bl6. 


An.  C.   ibr>1 


loBTinis  legis 
pr.iHfl.ira  ges-la 
in  Afrit'ii  et  aliiit 
orienlalil).  par- 
libus  pio  reli- 
gione rhrislia- 
na  dìlal.inda. 


tlorum  inluilQ 
praedicliis  lex 
perpeluus  Ordi- 
ni? Avisiensis 
admlnistrat.  in- 
sliluilur. 


lULIUS 

defuncti,  seu  alias  certo  modo  vacantibus, 
nos,  considerantes  magistratus  praedictos 
diversa  castra,  terras,  villa?,  loca  et  arces, 
eis  a  clarae  memoriae  Portugalliac  regi- 
bus et  aliis  saecularibus  personis  ut  plu- 
rimum  donata,  in  quibus  magistratus  ipsos 
prò  tempore  obtinentes  iurisdiclionem 
exercent,  et plurium  praeceptoriarum  pin- 
guissimis  reddilibus  dotatariim  collalio- 
nem  habere:  et  propterea,  tam  prò  iu- 
stiliain  castris,  villis,  terris  et  locis  eisdem 
perfecte  administranda  ;  ac  arcibus  prae- 
dictis,  ad  regna  praedicta  ab  infidelibus  et 
perversorum  conatibus  defendendum  ,  ac 
in  pacis  dalcedine  conservandum,  diligen- 
ter  et  fideliter  custodiendis;  necnon  prae- 
ceptoriis  ipsis  personis  benemeritis,  prae- 
sertim  centra  christiani  nominis  bostes 
dimicantibus,  plurimum  expedire  ut  ma- 
gistratus praedicli  personae  regibus  ipsis 
et  illorum  incolis  gratae  et  acceptae,  per 
quam,  nedum  in  iuribus  suis  conservari, 
verum  etiam  adaugeri  possent,  committe- 
rentur;  ac  sperantes  quod  dictus  loannes 
rex,  qui  iustitiae  zelator  et  orthodoxae 
fìdei  acerrimus  defensor  eatenus  fuerat  et 
tunc  existebat,  ac  christiani  nominis  bo- 
stes, tam  in  Africa  quam  in  partibus  In- 
diae  Orientalis  et  Elhiopiae,  continuis  bellis, 
cum  intolerabilibus  expensis,  lacessere  non 
desinebat,  et  incolas  inibì  commorantes  ad 
veriluminis  cognilionem  reducere  magno- 
pere  studebat,  magistratus  ipsos ,  prout 
militiam  lesu  Christi,CisterciensisOrdinis, 
cuius  idem  loannes  rex  adrainistrator  per- 
peluus per  Sedera  praediclam  deputatus 
existebat,  eatenus  laudabilifer  et  pruden- 
ter  rexerat,  feliciter  et  tranquille  guber- 
narat ,  illis  posset  esse  utilis  plurimum 
et  etiam  fructuosus. 

§  3.  Ac  volentes  eidem  Ioanni  l'egi,  ut 
expensarum  onera,  quae  in  gerendis  bellis 
praeilictis  subire  tenebatur,  facilius  per- 
i'erre  valerci,  de  alicuius  subventionis  au- 
xibo   providere,   motu  proprio,  eumdem 


III  pp.  447      Ali.  C  itJSl 

Ioannem  regem,  quoad  vivcret,  administra- 
torem  perpetuum  et  irrevocabilem  magi- 
straluum  militiarum  Sancii  lacobi  et  de 
Avis  buiusmodi,  iuriumque,  rerum  et  per- 
tinenliarum  suaruin  omnium ,  etiam  una 
cum  magistralu  mililiae  lesu  Christi,  cum 
piena  et  libera  facullale ,  auctoritale  et 
potestate,  omnia  et  singula,  quae  magistri 
militiarum  S.  lacobi  et  de  Avis  huiusmodi, 
qui  prò  tempore  fueranl,  facere  et  exer- 
cere  potuerant,  etiamsi  liabilum,  per  fra- 
ties  milites  dictarum  militiarum  gestari 
solitum,  nunquam  susciperet,  nec  profes- 
sionem,  per  eos  emilti  solitam,  emilteret, 
faciendi  et  exercendi,  auctoritate  aposto- 
lica conslituimus  et  deputavimus,  curam, 
regiraenetadministrationemmagistraluuin 
S.  lacobi  et  de  Avis  ac  castrorum  et  alio- 
rum  praedictorum  sibi  in  spiritualibus  al 
temporalihus  plenarie  committendo,  prout 
in  nostris  inde  confectis  lileris  plenius 
continetur. 

§  4.  Cum  autem  postraodum  intra  men-  vaiiae  pro^in- 
tis  nostrae  arcana  saepius  revolverimus  """  °'  """''''' 
singulas  militias  praedictas  ad  hoc  insti-  ci>"sii  Evange- 

P    .  ,  ...  Ili""     LuBilano- 

tutas  luisse  ut  contra  hostes  et  inimicos  rum  opera  am- 
fidei  huiusmodi  firma  quaedam  praesidia  p'"'""'"' 
essent,  eorumque  fratres  et  milites  prò 
tempore  existentes  infidelium  eorumdem 
expugnationi,  ac  terrarum  ab  eis  occupa- 
tarum  recuperationi  iugiter  vacarent;  et  a 
piurimis  annis  citra  ,  prout  tam  dilecti 
filli  Alphonsi  de  Alencastro,  praeccptoris 
maioris  eiusdem  militiae  lesu  Christi,  et 
ipsius  Ioannis  regis  consobrini,  et  apud  nos 
ac  dictam  Sedem  oratoris,  quam  aliarum 
fide  dignarum  personarum  relatione  per- 
cepimus,  praedictus  loannes  rex,  clarae 
memoriae  Emmanuelis  Porlugalliae  et  Al- 
garbiorum  regis  geniloris  sui  et  aliorum 
praedecessorum  suorum  praedictorum  ve- 
stigiis  inliaerendo,  ad  divini  nominis  exal- 
tationeni,  christianaeque  fìdei  propagatio- 
nem,  in  eripiendis  e  nianibus  ipsorum  in- 
fidelium diversis  provinciis.  terris  et  locis. 


An.  C.   Cidi        AiS  BULLAHIUM 

et  aliis  iaiu  ereplis  consei  varidis,  necuon 
belio  contra  eosdem  infidcles,  tain  terra 
quam  mari,  gerendo,  gravissimos  laboreset 
expensas  sustiniieril;  el  tam  in  Jiidiamrn 
ijuam  in  Africae  et  Elhiopiae  ac  Brasilia^ 
partibus  nonnuUas  civitates,  insulas,  op- 
pida  et  loca  e  maiiibus  infideliura  buiiis- 
inodi  cripuerit,  eaque,  inibi  clirislifideles 
introduci  et  nonien  Domini  praedicari  fa- 
ciendo,  ad  rogimen  sanctae  Matris  Eccle- 
siae  adduci  procura veril  ;  et  ad  boc  non 
solum  vi  et  arniis,  sed  nonnullarum  ad 
hoc  ab  eo  deputatarum  excellentis  doctri- 
nae  el  approbatae  vilae  pcrsonarum  opera 
continue  utalur,  elproplerea  Septcnsem  et 
Tingensem  civitates,  el  oppidura  de  Maz- 
i^agam  in  Africae,  necnon  Goam  ac  alias 
terras  et  loca  in  Indiarum  partibus,  per 
oum  et  eius  praedecessores  pracdictos  e 
manibusipsoruminfidelium,  non  sine  ma- 
gna sanguinis  effusione,  erepf a,  ad  reipu- 
blicae  christianae  commodum  et  universa 
lis  Ecclesiae  exaltationem,  possidcal;  et  ut 
mortalium  animas  Deo  elìicacius  lucriia- 
ciat,  in  civilatibus,  insulis,  lerris  et  locis 
huiusmodi  quamplura  rnonasleria,  eccle- 
sias,  hospitalia  et  coUegia,  ad  devotionis 
inibi  habitanliurn  excitalionein, erigi,  acin 
illis  niinistros  ecclcsiasticos  inlroduci  fe- 
cerit;  necnon  incolis  et  habitatoribus  civi- 
tatum  ,  terrarum  et  locorum  huiusmodi, 
mediantibus  diversis  egregiis  et  Odelibus 
verbi  Dei  concionatoribus,  ut  sacrum  Chri- 
sti  Evangelium  ampleclerentur,  et  sub  no- 
stra et  eiusdem  Sedis  obedienlia  et  pro- 
tectione  degerent  adeo  efficaciler  persua- 
seril,  ut  eorum  infinitus  fere  numerus 
sacro  Baptismatis  fonte  renasci  voluerit; 
spereturque  verisimiliter  quod  idem  loan- 
nes  rex,  ad  quem  special  bella  ipsa  con- 
tra infideles  praedictos,  tam  terra  quam 
mari,  el  tam  offendendo  quam  defendendo, 
movere,  ac  successores  sui ,  Poitugalliae 
el  Algarbiorum  reges  prò  tempore  exi- 
stenles,  divina  eis  assistente  gratia,  similia 


ROMANl'M  An.  C.   \:,'òl 

et  alia  ionge  malora  in  dies,  prò  tuitione 
el  augmenlo  christianae  religionis,  facluri 
si  ni. 

§  5.  Nos,  attendenles  quod,  si  magistra-    ii  iiMuniae 

,  'i-.'  1      •  ,.  •      !•  I      recc*  bella  con- 

tus  mihtiarum  humsmodi,  qui  aliquando  i,,,     inueies 
per  Romanos  Pontifices    praedecessores  "^""""O'''"'  "'»- 

^  ^  1  vere  el    cfinti- 

iioslros  regibus  Porlugalliae  et  Algarbio-  """f''  p"*'''" 
rum  huiusmodi  seu  eorum  primogenitis  iiK.m  iiuiiis  mi- 
aut  aliis  nalis,  Infantibus  nuncupatis,  sive  laT^orcdiiuT 
propinquis  in  administrationem,  dum  ex- 
pediens  visuni  fuerit,  concessi  fuerunl,  et 
super  quorum,  durn  prò  tempore  vacent, 
seu  magistrorum  ad  eos  electione,  quae 
ad  praecei)lores  domorum  et  etiam  forsan 
fratres  ci  milites  singularum  luilitiaruni 
huiusmodi  spedare  dignoscitur,  possunt 
facile  inter  praeccplores  seu  fratres  et 
milites  huiusmodi  graves  dissensiones  el 
intestina  odia  exoriri;  et  hos  prò  tempore 
oblincntes,  si  se  prò  tempore  existenti  Por- 
lugalliae et  Algarbiorum  regi  opponerent, 
regna  praedicla  perturbare,  el  diversos  tii- 
nuiltus  bellicos  excilare ,  ac  bella ,  quae 
per  eos  coiilra  infideles,  ut  praefertur, 
movenda  sunt,  in  pcrturbationcm  quielis 
et  pacis  regnoruni  huiusmodi  convertere 
possent,  praediclo  Ioanni  et  prò  tempore 
existenti  Porlugalliae  et  Algarbiorum  regi 
in  adminislralionem  perpetuo  concedan- 
tur,  commiltanlur  el  assignenlur,  ex  hoc 
profecto  dissensionibus  et  odiis  et  pertur- 
bationi  pacis  et  quielis  regnorum  et  exci- 
lationi  tumulluum  bellicorum  huiusmodi 
opportune  occurreretur;  et  praid  ictus  loan- 
nes  et  prò  tempore  existens  Porlugallittu 
el  Algarbiorum  rex  praeceptorias  domo- 
rum  militiarum  huiusmodi  fralribus  mili- 
tibus  idoneis  et  ad  praeliandum  habilibus, 
qui  non  solum  cum  vocali  fuerint  ad 
bella  se  accingent ,  veruni  eliam  regem 
ipsum  ad  expediliones  centra  infideles  prse- 
diclos  ultro  sollicilabunl ,  ac  se  suaque 
omnia,  tam  in  classe  maritima  quam  exer- 
citu  lerreslri  laboribus  et  periculis  expo- 
nere  non  dubilabunt ,  earuiti  occurrente 


I 


An.  C.  (SSI 


B.««Iti  et  Dio 
fivii.ites  Iiilii- 
r  im  e  maiiibug 
iTìdeliiira  eri- 
f  uaior. 


lULIUS 

vacatione,  conferre  seu  conferii  procura- 
bit;  et  bella  ipsa  commodius  gerere,  ac 
alia  prò  fidei  calholicae  exaltatione  et  in- 
fiiJelium  depressione  necessaria  et  oppor- 
tuna efficacius  exequi  poteril;  ipsique  prae- 
ceptores  et  fratres  mililes  et  vassalli  et 
subditi  magislratuum  huiusmodi  libentius, 
sub  eorum  naturali  principe,  rege  et  mi- 
litiarum  huiusmodi  adminislralore  esisten- 
te et  eius  disciplina,  quam  diversis  ipsa- 
rum  militiarum  magistris  (cum  maiores 
coniunctae  vires,  malora  et  praeciariora 
in  bello  facinora  edere  possint)  militabunt, 
seque  omnibus  periculis  exponent;  et  pro- 
plerca  volentes  in  praemissis  opportune 
providere,  ac  ipsius  loannis  regis,  qui  su- 
perioribus  annis  Bazaim  et  Dio  civilales 
seu  oppida  in  partibus  Indiarum  e  mani- 
bus  infidelium,  vi  et  bello  eripuif,  et  bis 
invicto  animo,  Dio  videlicet  aTurcis  et  re- 
ge Cambayae,  qui  iilam  seu  illud  cum  in- 
genti exercilu,  ducibus  Soli  man.  Bassa  et 
Coia  Supbar,  acritcr  et  durissime  obside- 
banl  ;  Bazaim  vero  ,  civilates  seu  oppida 
huiusmodi,  ab  oppidanis,  qui  illam  seu 
illud  bello  repetebant,  praestante  Domino, 
liberavi!;  et  Turcas ac  cppidanos  ipsos,  non 
sine  magna  eorum  clade  et  iactura,  obsi- 
dionem  huiusmodi  solvere  coegit,  ac  de- 
mum  fugavit,  et  nomen  Domini  nostri  k-su 
Chrisli  longe  lateque  propagare  non  ces- 
sai, prò  desiderio,  praemissorum  intuitu, 
morem  gerere,  motu  simili,  non  ad  eius- 
dem  loannis  regis,  aut  altcrius  prò  eo  no- 
bis  super  hoc  oblatae  petilionis  instanliam, 
sedde  mera  liberalitate  ac  ex  certa  scien- 
tia  nostris,  singulos  lesu  Chrisli  et  S.  la- 
cobi  ac  de  Avis  magistratus  huiusmodi , 
qui  in  eisdem  mìlitiis  supremae  dignita- 
tes,  ac  ipsarum  militiarum  in  diclis  re- 
guis  et  aliis  dominiis,  eisdem  regnis  seu 
eorum  regi  subiectis,  capita  esse  noscun- 
tur,  et  quorum  singulorum  universas  alias 
qualitates  et  illorum  erectionum  et  insti- 
tulionum  tenores,  fructuum,  reddituum 
Bull.  Boi».  Voi.  VI.  57 


iir  pp.  449     An.  c.  lybt 

et  proventuum  veros  annuos  valores  prae- 
sentibus  prò  expressis  haberi  volumus, 
eliam  si  quovis  modo ,  quem,  etiamsi  ex 
ilio  quaevis  generalis  reservatio,  etiam  in 
corpore  iuris  clausa,  resultet,  praesentibus 
haberi  volumus  prò  expresso,  et  ex  cuius- 
cumque  persona  vacent,  etiamsi  tanto  tem- 
pore vaca  veri  nt,  quod  eorum  coUatio,  iuxta 
Lateranensis  statuta  concilii,  ad  Sedem 
praedictam  legitime  devoluta,  ipsique  ma- 
gistratus spe(;ialiter  vel  generaliter  reser- 
vati exislant,  et  ad  illos  consueverint  per 
clectionem  assumi,  eisque  cura  etiam  iu- 
risdictionalis  immineat  animarum,  super 
iis  quoque  inler  aliquos  lis,  cuius  stalum 
prai'sentibus  haberi  volumus  prò  expresso, 
pendeat  indecisa,  dummodo  tempore  da- 
tae  praesentium  non  sit  in  eis  alieni  spe- 
cialiter  ius  quaesitum,  cum  omnibus  et 
singulis  eorum,  eorumque  mensarum  iu- 
ribus,  perlinentiis ,  iurisdiclionibus,  ca- 
stris,  villis ,  oppidis ,  fortalitiis ,  terris  et 
locis,  necnon  fructibus,  redditibus,  pro- 
ventibus,  obvenlionibus  et  emolumentis, 
quocumque  nomine  nuncupentur,  et  in 
quibusvis  rebus  consittant  et  undecum- 
que  proveniant,  et  per  nos  aut  praedeces- 
sores  noslros  Romanns  Pontifices,  prò  ap- 
plicatione  fructuum,  reddituum ,  proven- 
tuum, iuiium, obventionum  et  emolunien- 
torum  praeceptoriarum  et  fursan  aliorum 
beneliciorum  ecclesiaslicorum ,  seu  ilio- 
rum  decimae,  aut  alterius  partis,  bellis 
prò  tempore  gorendis,  eisdem  Emmanuel! 
et  Ioanni  regibus,  eoiumque  praedecesso- 
ribus  ac  militiarum  huiusmodi  magistris 
in  genere  et  in  specie  ac  alias  quomodo- 
libet  concessis;  necnon  facullatibus,  licen- 
liis,  privilegiis  et  indullis  praedicto  Ioanni 
et  prò  tempore  exislenti  Porlugalliae  et 
Algarbiorum  regi,  etiamsi  regna  ipsa  in 
foeminam  aut  minorem  septem  annis  per- 
venerint,  et  minor  huiusmodi  etiam  foe- 
mina  existat,  in  administrationem  perpe- 
tuara  :  ita  quod  qui  rex  aut,  in  defeclum 


An.  C.  il-òl        450  BULLARIUM 

regi?,  regina  regnorum  huiusmodi  prò  tem- 
pore fuerit,etsingiilarum  militiarum  prte- 
dictarum  et  illaium  magistratuum,  absfiue 
alio  iuris  aut  pacti  minislerio,  perpeUuis 
adininislralor  aut  administratrixsitet  esse 
censeatur,  ac  magislraluum  eorumdem 
possessionem  propria  auctoritate  libere 
apprehenderc  et  perpetuo  retinere,  seu 
etiam,  absquc  alia  possessionis  :ipprehen- 
sione,  militias  ipsas  et  eariim  magistratus 
regere  et  adminislrare,  necnon  illorum  fru- 
ctus,  redditus,  proventus,  iura,  obvenlio- 
nes  et  emolumenla  ac  alia  praernissa  in 
suos  et  magistraluum  praedictorum  usus 
et  utilitalem  convertere,  dioecesanorum 
locorum  vel  quorumvis  aliorum  liccnlia 
vel  consensu  desuper  minime  requisita 
.  vel  requisito;  necnon  praeceplorias ,  digni- 
tates,  aliaque  beneficia  et  officia  mililia- 
nim  huiusmodi,  ac  alia  ad  collalionem, 
provisionem ,  praesentationem ,  electio- 
nem  seu  quamvis  aliam  dispositionem  prò 
tempore  existentium  earumdem  militia- 
rum  huiusmodi,  ac  alia  ad  collationem , 
provisionem,  praesentationem,  electionem, 
seu  quamvis  aliam  dispositionem  prò  tem- 
pore existentium  earumdem  mililiarum 
magistrorum  spectantia ,  tam  saecularia 
quam  regularia  beneficia  personis  idoneis 
omnimoda  in  conferrc  et  assignare  ;  necnon  praemissa 
mesT' fr'aim^  Omnia  et  singula,  et  celerà  quae  magistri 
personas ,  op-  miiitiarum  huiusmodi ,  qui  prò  tempore 

pida,  castra  ac  ...  .,^ 

bona    miiiiiae  fuei'unt ,  in  spiiitualibus  et  temporalibus 

hnius      eisdem  „  .       i      •    ■   . 

regìbns  inrisdi-  faccrc ,  gcrere  ,  exercere  et  admmistrare 
eiie  iribuiior.  consueverunt  seu  potuerunt  aut  debue- 
runt,  facere,  gerere  et  exercere  et  admini- 
strare,  necnon  iurisdictionem  et  superio- 
ritatem  ac  quodcumque  aliud  dominium 
in  praeceptores  et  milites  et  alios  fratres 
et  personas,  necnon  oppida,  terras  et  loca 
ac  bona  et  res  militiarum  huiusmodi  per 
earum  magistros  exerceri  solita,  exercere 
libere  et  licite  possit  in  omnibus  et  per 
omnia,  perinde  ac  si  singularum  militia- 
rum praedictarum  verus  magister  existe- 


ROMAMtlM  ^n•  C.  t^St 

rei;  ac  omne  ius  et  omnisauctoritas  et  pò- 
testas  militias  et  magistratus  huiusmodi, 
lam  in  spirituaiibus  quam  in  temporali- 
bus,  regendi  et  administrandi;  ac  omnis 
ali.i  iurisdictio  et  adminislratio,  ad  singu- 
los  magistros  militiarum  huiusmodi  de 
iure  vel  consuetudine  aut  alias  quomo- 
dolibet  pertinens,  et  quae  in  futurum  per- 
tinere  poterit,  cum  regnis  huiusmodi  in- 
corporetur  et  consolidetur. 

§  6.  Sic  tamen,  quod  prò  tempore  exi-  confcjsio  cnm 
stens  l'orlugalliae  et  Algarbiorum  rex  seu  ucmii  pio  re- 
regina, ea  quae  spiritualia  prò  tempore f^"^,'*,,,^;,^"' 
conccrnent,  per  idoneas  personas  ipsarum 
mililiarum,  personas  religiosas,  ad  id  per 
per  eum  deputandas,  et  ad  eius  liberum 
nulum  et  arbilrium  amovibiles,  probe  et 
laudabiliter  exerceri  facere  debeat  et  te- 
neatur,  apostolica  auctoritate  praedicla, 
tenore  praesentium,  perpetuo  concedimus 
et  commillimus  et  assignamus;  ipsumque 
Ioannem  et  prò  tempore  existenlem  Por- 
lugalliae  et  .4lgarbiorum  regem  seu  regi- 
nain,  eliamsi,  ut  praefertur,  minor  exislal, 
perpetuum  et  irrevocabilem  singularum 
mililiarum  et  earum  magislraluum ,  iu- 
riumque  et  pertinentiarum  praedictorum 
in  spirituaiibus  et  temporalibus  admini- 
stralricem  constiluimus  et  deputamus;  et 
personis  per  et  prò  tempore  existenlem 
regem  seu  reginam  circa  spiritualia  de- 
putandis  omnia  et  singula  quaecumque 
singularum  militiarum  huiusmodi,  qui  prò 
tempore  fuerunt,  in  concernenlibus  spi- 
ritualia, per  se  vel  alios,  ordinare,  dispo- 
nere,  mandare  et  facere  de  iure  et  con- 
suetudine aut  alias  quomodolibet  potue- 
runt seu  debuerunt ,  ordinandi,  dispo- 
nendi,  maiidandi  et  faciendi  plenam, 
liberam  et  omnimodam  facullatem  et 
potestatem   concedimus. 

§  7.  Et  ne  in  ludicium  *  concessionis,  Praeceptor.  mi- 
commissionis,  assignationis,  constitutionis  l'iagisintugén' 
et  deputationis  nostrarum  praedictarum,  diadimnur. 
praeceptores  seu  milites  vel  fratres  mili- 

I  Legimus  prariudiciinn  (r.  t.). 


An.  C.  1531  lUUUS 

tiarum  huiusmodi  aliquid  de  facto  per 
viam  eleclionis  vel  postulationis  scu  alia?, 
decedente  prò  tempore  rege  aiit  regina 
regnorum  huiusmodi,  attentare  praesu- 
mant,  nos  ab  eisdem  praeceptoribus,  mi- 
litibus  et  fratribus  omne  ius  et  omneni 
actionem  et  potestatem  eligendi  vel  po- 
stulandi  aliquem  in  magistrum  alicuius 
ex  mililiis  huiusmodi,  vel  eisdem  magi- 
stratibus  de  magistris  aut  adminislralo- 
ribus  perpeluis  quomodolibot  providendi 
penitus  et  omnino  tollimus,  auferimus  ci 
abdicamus;  ipsisque  praeceptoribus,  mili- 
tibus  et  fratribus,  sub  excommunicalionis 
latae  sententiae  et  privationis  praecepto- 
riarum  ac  aliorum  beneficiorum  et  offi- 
ciorum  ecclesiasticorum  ,  quae  prò  tem- 
pore obtinebunt,  necnon  pensionum  aii- 
nuarum,  quas  prò  tempore  percipient,  ac 
inhabilitatis  ad  illa  et  illas,  ac  alia  et  aliiis 
in  posterum  oblinendas  et  percipienda> , 
ac  aliis  ecclesiasticis  senteutiis,  censuris 
et  poenis,  per  conlravenientes  eo  ipso  i:.- 
currendis ,  ne  de  celerò  aliquem  in  ma- 
gistrum alicuius  ex  militiis  huiusmodi 
aligere  vel  postulare,  aut  de  eligendo  vel 
postulando  quovis  modo  tractare  audeant 
vel  praesumant  districtius  inhibemus, 
absolutionem  eorum,  qui  sententias,  cen- 
suras  et  poenas  praedictas  incurrerinl,  ac 
earum  relaxationem  nobis  et  success  - 
ribus  noslris  Romanis  Ponlilìcibus  cano- 
nice  intrantibus  specialiter  et  expres>p 
reservantes. 

§  8.  Quocirca  venerabilibus  fratribis 
Dilli  «equino-  nostris  Ulisbonensi  et  Eborensi  et  Brach  i- 
"'um'"""  '  "'  ren*!  archiepiscopis  per  apostolica  scripta, 
uiolu  simili,  mandamus  quatenus  ipsi,  \  d 
duo  aut  unus  eorum,  per  se  vel  aliuti 
seu  alios,  praesentes  literas  et  in  eis  co;;- 
tenta  quaecumquo,  ubi  et  quando  op:  s 
fuerit,  ac  quoties  prò  parte  loannis  .1 
pi'o  tempore  existentis  regis  et  reginao 
huiusmodi  desuper  fuerint  requisiti,  s^- 
lemniter  pubUcanlo-,  iniisqur  pracmi?!: 


IH  pp.  à5\       \n.  e.  ISSI 

efilcacis  defensionls  praesidio  assistentes, 
auctoritate  nostra  faciant  eidcm  Ioanni, 
et  prò  tempore  existenti  Portugalliae  et 
Aii;arbiorum  regi  et  reginae,  ac  dilectis 
filiis  conventibus,  prioribus,  praecepto- 
ribus, fiatribus  et  militibus  obedientiam 
et  reverentiam  debilas  et  devotas,  necnon 
a  vassallis  et  aliis  subdilis  miiitiarum  hu- 
iusmodi consueta  sorvitia  et  iura  sibi  ab 
eis  debita  integre  cxhiberi,  ipsosque  loan- 
nem  et  prò  tempore  existentem  regem  et 
reginam  ad  magislralus  praedictos,  ut 
est  moris,  admilti,  sibique  de  illorum  iu- 
riuni  et  pertinenliarum,  ac  membrorum 
suorum  omnium  fructibus  et  redditibus, 
provenlibus,  iuribus  et  obventionibus  uni- 
versis  integre  re.-ponderi;  contradictores 
quoslibet  et  rebelles ,  etiam  per  quasvis, 
de  quibus  eis  placuerit,  sententias,  cen- 
sura? et  poenas  ecclesiaslicas  ac  alia  op- 
portuna iuris  remedia,  ap|)ellalionepost- 
posita,  compescendo;  ac  legitimis  super 
iis  habendis  servatis  processibus,  senten- 
tias, censuras  et  poenas  ipsas  etiam  ite- 
ratis  vicibus  aggravando ,  invocalo  eliam 
ad  hoc,  si  opus  fuerit,  auxilio  brachii 
saecularis. 

§  9.  ^"on  obstantibus  nostra,  per  quam  Derogano  con 
dudum,  Inter  alia,  voluimus  quod  pelentes  "■"■'"''°'- 
beneficia  ecclesiastica  aliis  uniri,  leneren- 
tur  veruni  annuum  valorem  *  etiam  beae- 
ficii  cui  ahud  uniri  pelerelur^  alioquin 
unio  non  valeret ,  et  semper  unionibus 
commissis  fieret  ^  ad  parles,  vocalisquoruni 
inleresset;  et  Lateranensis  concilii  novis- 
sime celebrati  uniones  perpetuas,  nisi  in 
casibus  a  iuie  permissis,  fieri  probibenlis; 
necnon  felicis  recordationis  Bonifacii 
Papae  Vili ,  praedecessoris  nostri ,  etiam 
qua  praecavetur  ne  quis  extra  suam  ci- 
vitatem  et  dioecesim,  nisi  in  certis  exceptis 
casibus,  et  in  illis  ultra  unam  diaetam  a 
fine  suae  dioecesis  ad  iudicium  evocetur; 
seu  ne  iudices  a  Sede  praedicta  deputali, 
extra  civitatem  vel  dioecesim,  in  qua  de- 

I  Dt'C'st  forsnn  cxprimcre   (n.  t.).    2  Logimus 
et  siipcr  uiiijui'jus  commisiio  (icirl  eie.  (b.  t). 


An.  C.  I^ol       452  BULLARIUM 

pntali  fuerinf,  alii  vel  aliis  vices  suas  com- 
mittere  praesumant;  ac  de  diiabus  diaelis 
in  concilio  generali  edita,  dummodo  ullra 
tres  ditetas  aliquis auctoritate  praesentium 
ad  iudicium  non  traliatur;  ac  aliis  apo- 
stoiicis,  ac  in  provincialibiis  et  synodalibus 
conciiiis  edilis  generalibus  vel  specialibus 
constitulionibus  et  ordinationibus  aposlo- 
licis;  necnon  militiarum  et  Ordinum  pra3- 
dictorum,  iuraniealo,  confirmatione  apo- 
stolica vel  quavis  firmitate  alia  roboralis, 
staUitis,  consuetudinibus,  slabilimentis , 
usibus  et  naturis,  privilegiis  quoque,  in- 
dultis  et  lileiis  aposlolicis  eisdeni  niililiis, 
earumque  magistris,  praeceptoribus,  mi- 
litibu?,  fratribus  et  conventibus,  sub  qui- 
buscumque  tenoribus  et  formis,  ac  cum 
quibusvis,  eliam  derogaloriarum  derogalo- 
riis,  aliisque  efTicacioi'ibus  et  insolitis  clau- 
sulis,  irrilantibusque  et  aliis  decrelis,  per 
quoscumque  Romanos  Pontifices  praode- 
cessores  noslros  et  nos  ac  diclani  Scdem, 
etiam  motu  simili ,  aut  consislorialiler, 
etiam  per  viam  generalis  legis  et  statuii 
perpetui,  ac  inili  et  stipulali  contractus, 
in  genere  vel  in  specie  aut  alias  quomo- 
dolibet  concessis,  confuinaliset  innovatis, 
illis  praesei'lim,  quibns,  inter  alia,  caveri 
dicitur  exprcsse  quod,  occurrente  vaca- 
tione  alicuius  ex  magistralibus  praelatis, 
praefati  conventus,  praeceptores,  fralres 
et  mililcs  unum  forsan  de  corum  gremio 
diclarura  militiarum  militem  expresse 
professum  eligere,  ipseque  sic  eleclus  ve- 
rus  earumdem  militiarum  magnus  magi- 
ster  liabeatur,  illique  non  alteri,  con- 
ventus, praeceptores,  fratres,  miliies  prse- 
dicti  parere  teneantur;  quodque  nuUus, 
nisi  ut  praefertur  electus,  magistratus 
ipsos  obtinere  possit,  et  quaecumque  col- 
lationes,  elecliones  et  aliae  dispositiones 
de  magistralibus  ipsis  aliler  factae,  eliam 
per  Romanum  Ponlificem  et  Sedem  praj- 
dictam,nullae  et  invalidae,nulliusque  sini 
roboris  vel  momenti,  et  penilus  prò  i:  - 


ROMANUM  An.  C.   Ibdl 

fectis  habeantur,  praefatique  milites,  aliis 
quam  ut  praefertur  electis,  vel  lileris 
apostolicis  per  eos  impetratis,  parere  mi- 
nime teneantur,  et  ob  illorum  non  pari- 
tionem  ,  aliquas  censuras  sive  poenas 
nuUatenusincurrant;  quodque  privilegiis, 
indultis  et  literis  nullatenus,  aut  nonnisi 
certis  inibi  expressis  modo  et  forma  de- 
rogari  possit;  et  si  aliter  derogetur,  dero- 
gatio  buiusmodi  nemini  suffragetur,  qui- 
bus  omnibus,  etiam  si,  prò  illorum  suffi- 
cienti derogalione,  de  illis  eorumque  tolis 
tenoribus  specialis,  specifica  et  expressa, 
ac  de  verbo  ad  verbum,  non  autem  per 
clausulas  generales  idem  importantes, 
mentio  seu  quaevisalia  expressio  babenda 
aut  exquisila  forma  ad  boc  servanda  foret, 
illorum  omnium  tenores,  praesentibus  prò 
sufficienter  expressis  ac  de  verbo  ad  ver- 
bum insertis,  necnon  modos  et  formas 
ad  id  servandas  prò  individuo  servalis  ha- 
bentes ,  illis  alias  in  suo  robore  perman- 
suris,  hac  vice  dumtaxat,  specialiler  et 
expresse  pari  modo  derogamus,  contra- 
riis  quibuscumque  ;  aut  si  aliqui  super 
provisionibus  seu  concessionibus  admini- 
slralionum  sibi  facicndis  de  magistralibus 
buiusmodi  speciales ,  vel  aliis  beneficiis 
ecclesiasticis  in  illis  partibus  generales 
dictae  Sedis  vel  legalorum  eius  literas 
impetrarint,  etiam  si  per  eas  ad  inhibi- 
lionem,  reservalionem  et  decretum ,  vel 
alias  quomodolibet  sit  processum;  quibus 
omnibus  Ioannem  et  prò  tempore  existen- 
tem  regem  ac  reginam  praefatos,  in  asse- 
cutione  dictorum  magistratuum  volunius 
anteferri,  sed  nuUum  per  boc  eis,  ?}uoad 
asseculionem  magistratuum  aut  benefi- 
cioium  aliorum,  praeiudicium  generar!; 
seu  si  praeceptoribus  maioribus  diclorum 
conventuum,  necnon  prioribus,  praecep- 
toribus, militibus  el  fratribus  ac  conven- 
tibus, vassallis  et  subdilis  praediclis  vel 
quibusvis  aliis,  communiter  veldivisim,  ab 
eadem  sit  Sede  indultum,  quoad  recep- 


An.  C.  1331 


D.itrìC  rejibus 
noniuillac  U>g-.« 
prò  recl  '  raili- 
tlAruni  Iiiiius- 
modi  ndiiiiiii- 
ilraiioDe. 


ILLIUS  Iti  PP.  ^óS       An.  C.  lo^ì 

tionem  vel  provisionem  alicuius  minime  ;  Ecclesiae  obedienlia  et  devotione  se  retra- 
teneantur,  et  ad  id  compelli,  aut  quod  in-  '  xerit,  vel  contra  eam  bellum  susceperil, 
tardici,  sospendi  vel  excommunicari  non  aut  in  eiiis  dominium  per  se  vel  alium 
possint.  Quodque  de  magistratibus  huius-  quomodolibet  machinatus  fuerit,  praesenti 
modi,  vel  aliis  beneficiis  ecclesiasticis,  ad  ;  gratia  eo  ipso  privatus  exislat,  ac  prae- 
eorum  coUationem,  provisionem,  praesen-  sentes  lilerae  nullius  sint  roboris  vel  nioi^ 
tationem ,  eleclionem  seu  quamvis  aliam  ,  menti;  ipsaeque  concessio,  commissio,  as- 
dii>positionem,coniunctim  vel  separalim,  j  signatio,  constitutio  et  deputatio  expirent 
spectantibus,  nulli  valeat  provider!,  seu  !  et  resolvantur ,  expiralaeque  et  resolutae 
concessio  in  adminislralionem  fieri  per  j  censeantur,  et  exinde  ipsi  magistratus  va- 
literas  apostolicas ,  non  facientes  plenam  |  cent  eo  ipso,  et  de  illis  per  Sedem  ean- 
et  expressam,  ac  de  verbo  ad  verbum  de  '  dem  libere  disponi  possit;  et  insuper  ex 
indulto  buiusmodimentionem;  et  quaelibel    nunc   irritum   decernimus  et   inane,  si 

secus  super  iis  a  quoquam,  quavis  aucto- 
ritate,  scienter  vel  ignoranter,  contigerit 
attentari. 
>'ulli  ergo  etc. 

Datura  Romae  apud  Sanctum  Petrum  , 
anno  Incarnalionis  doniinicae  millesimo 
quingentesimo  quinquagesimo  primo,  ter- 
lio  kalendas  ianuarii,  pontificatus  nostri 
anno  ti. 

D.a.  die  30  ilecem.  1551,  poiilif.  ;inno  ii. 


alia  dictae  Sedis  indulgentia  generalis  vel 
specialis,  cuiuscumque  tenoris  existat,per 
quam,  praesentibus  non  expressam,  vel 
totaliter  non  insertam,  effectus  liuiusmodi 
gratiae  impediri  valeal  quomodolibet  vel 
differri,  et  de  qua  cuiusque  tolo  tenore 
babenda  sit  in  nostris  literis  mentio  spe- 
cialis. 

§10.  Volumus  autem  quod  magistratus 
ipsi  debitis  propterea  non  fraudentur  ob- 
sequiis,  et  animarum  cura  in  eis  nullate- 
nus  negligaiur ,  sed  rcx  seu  regina  prò 
tempore  existens  omnia  et  singola  eisdem 
mililiis  prò  tempore  incumbenlia  onera 
perl'erre  omnuio  teneatur;  quodque  ab 
alienatione  quorumcumque  honorum  im- 
mobilium  et  preliosorum  mobilium  di- 
ctorum  magistratuum  penitusabstineat;  et 
quod  succedens  in  regnis  huiusmodi,  Sive 
vir  sive  foemina  existat ,  antequam  dictos 
magistratus  vel  eorùm  aliquem  admini- 
slrare  possit,  iuram^'Utum  seu  iuramenta, 
si  quae  de  observando  statutis  et  consue- 
tudinibus  ac  stabilimentis,  usibus  et  na- 
turis  dictarnm  mililiarum  ,  vel  alias  per 
dictos  magistros  pi'aestari  consueverunl 


XIX. 

Doctores  in  alma  Urbe  a  collegio  advoca- 
lonim  cunsislorialium  diimtaxat  in 
iure  civili  et  canonico  creari  possunt  *. 

lalius  Papa  IH. 
Dilecti  filii,  salateci  et  apost.  benedictionem.» 

Cum,  sicut  fide  dignorum  relatione  nu-       nuiii  inru 
per  accepimus,  multi,  iuris  civilis  et  cano-  ''"'■■'[  ''"«''»? 

r  r  '  '  se     dactonmdi 

nici  lanari,  ad  doctoralus  ^raduni  aspi- "S^'i•ApoM.ob- 
rantes  indebite,  sub  praetextu  quod  m  „»1»  h:c  desm- 
aliqua  Universitate  Studii  generalis operam  i"'  °"«^«"'"- 


dando  in  tantum  profecerinl  quod  idonei 
existant,  etlicenliam  anobi»  et  Sede  Apo- 
praestare  teneatur,  deinde  administrationi  ]  stolica  extorquent,  ut  ab  aliquo  praelato 
magistratuum  buiusmodi  libere  se  imini-  seu  persona  in  dignilate  ecclesiastica  con- 
scere  possit;  et  ille  ex  eis,  qui  uUounquaivi  ,  q^  erectione  auu-m  In.i.is  Suulii  videre  est 
tempore  (quod  absit)  a  nostra  et  succes-  (om.  iv,  Bonifiicii  Vili  consiii.  xx,  in  supremae, 
sorum  nostrorum  Romanorum  Pontifìcum  ,  pag.  loo;  et  Leonis  X  constii.  n,  Dum  ihuiìs- 
canouice  iatrantiuni  et  eiusdem  Romanae    mhios,  lotn.  v,  pag.  368. 


An.  C.   ISS'J        454  BULLARIUM 

stituta,  etiam  de  propitiis  extorquendo  in- 
signia  docloratus  in  Romana  Curia  susci- 
pere  valeant;  ac  eiusdem  licenliae  prae- 
textu,  examine  ad  id  requisito  et  aiiis  ne- 
cessariis  desuper  minime  adhibitis,  centra 
*  sacroruni  canonuni  statata  et  iiiris  dispo- 
silionem,  in  ipsius  doctoralis  dignitatis 
opprobrium,  se  ad  illius  gradum  faciant 
promoveri,  undc  plura  absurda  sequuntur, 
el  clerus  replolur  indoctis,  multis  aspi- 
rantibus  ob  privilegia  graduatorum  bene- 
ficia asseqni;  ci  cimi  plures  magislralus, 
ex  consuptndinibus  el  statutis  locorum, 
per  iuris  doctores  debeant  exerceri ,  a 
pluribus  indoctis  sic  docloratis  saepe  illi 
adipiscunlur ,  cum  iustiliae  supremo  de- 
trimento: sicque  bonis  etiam  el  induslriis 
literalisquc  doctoribus  aninms  concidil , 
cum  parilcr  doctis  et  indoctis  gradus  pa- 
teat  dignitatis,  iamque  ex  praemissis  vi- 
lescal  in  populo  doctoralis  dignitas. 
§  1 .  Nos  igitur  praemissis  ,  prout  ex 
Poniìfes  i'ipo  debito  pastoralis  oflicii  tenemur,  obviaic 

deccrDÌl   nerni-  *  .  .        -^   , 

oem  de  cino  volcntes ,  praescrtmi  m  Uibe  ,  ex  qua 
brc"eTi  p'^ssl^  ulrumque  ius  proiluit  ac  descendil,  et  a 
Disi  a  coikgio  cuius  exemplo  orbis  parles  solent  regu- 
rum  consi^lo- lari ,  ac  de  lilerarum  scienlia,  virlulibus 
et  meritis  veslris,  quibus  vostro  collegio 
doctores  in  utroque  iure  civili  et  canonico 
creandi  et  illis  insignia  conferendi,  ex  di- 
.versis  privilegiis  el  antiqua  consuetudine, 
ius,  facullas  et  potestas  competunt,  et  in 
quibus  eliam  potestas  sanclae  Romanae 
Ecclesiae  camerarii  gyninasii(|ue  almae 
Urbis  nostrae  cancellarli  prò  tempore 
existentium  repraesentatur ,  motu  pro- 
prio et  ex  certa  nostra  scienlia ,  non  ad 
vestram  seu  alicuius  inslantiam ,  sed  do 
nostra  mera  deliboralione ,  tenore  prae- 
sentium  slatuimns  et  ordinamus  quod  ex 
nunc  de  celerò,  perpcluis  futuris  tempo- 
ribus, nullus,  eliam  praetextu  cuiusvis  li- 
cenliae seu  facultalis  sibi  concessae,  seu 
privilegiorum ,  indullorum  et  lilerarum 
aposiolicarum  quibusvis  personi?,  cuius- 


ROMANUM  An.  C.  lbS2 

cumque  dignitatis ,  status ,  gradus,  con- 
ditionis,  praìeminentiae,  nobililalis  et  ex- 
cellentiae  exislenlibus ,  etiam  Romanae 
Curiae  olTicialibus,  eorumque  collegiis,  ac 
quocumque  dignilate  el  honore  fulgen- 
libus ,  aut  illorum  contemplalione  seu 
inluilu,  etiam  motu,  scienlia  et  potestale 
similibus,  et  ex  Ululo  oneroso,  ac  ex  qui- 
busvis  aliis,  etiam  (juanUimcumque  maxi- 
rnis  et  urgentissimis  causis ,  sub  quibus- 
vis  verborum  formis  el  expressionibus,  ac 
cum  quibusvis  elificacissimis  et  insolili?, 
etiam  derogaloriarum  derogaloriis,  clau- 
sulis,  eliam  talibus,  quod  illis  nullatenus 
aul  nonnisi  sub  certis  modo  el  forma  in 
eis  contenlis  derogari  possit,  irritanlibiis- 
que  et  aliis  decretis,  per  nos  et  praede- 
cessores  noslros  ac  Sedem  eamdem,  seu 
alias  prò  tempore  concessorum,  ad  gra- 
dum docloratus  in  utroque  seu  altero 
iuriuin  liuiusmodi  ab  alio  quam  a  vobis 
et  collegio  veslro  in  dieta  Curia  assumi , 
seu  in  utroque  vel  altero  iurium  doctor 
creari  possit. 

§  2.  Ac  assumpliones  et  creationes  do-    Doctoiunniuo 
ctorum,  ac  insignium  doctoralium  tradi- ^['j''"'/!,"^^^"^, 
liones  per  vos  faciendas  huiusmodi,  validas  iini;iseiiuauei 
et  efficaces  exislere,  suosque  effeclus  sor-  '"'''•' 
tiri;  ac  quascumque  alias  in  utroque  seu 
altero  iurium  buiusmodi  doctorum  crea- 
tiones, ac  insignium  praediclorum  tradi- 
tiones,  per  alio?  quam  per  \os  decreto  i  in 
ipsa  Curia  in  lulurum  fociendas,  cum  inde 
secutis,  irritas  et   inanes,  nulliusque  ro- 
boiis  voi  momenti  esse  et  censori,  ac  ne- 
mini  suffragari;  ipsique  '^  ab  aliis  quam  a 
vobis  ad   gradum  docloratus  huiusmodi 
assumpli,  prò  non  docloribus  baberi. 

§  à.  Vosque,  quoscumque  pauperes  vel   Panperc»  >y\n- 
egenos ,  quos  ad  susceptionem  graduum  ^.Tran "deb». 
buiusmodi  habiles  el  idoneos  repererilis,  ioi^e' 
ad  docloratus  in  ulroque  seu  altero  iu- 
rium gradus  huiusmodi  gratis  prò  Dee  et 
absque  ali(]ua   pecuniarum  solutione  ab 
eis  l'acienda,  assumere,  seu  doctores  creare 
debere. 

1  Clietub.,  de  celerò  (a    t.).     Clieiub.,  Ipsos^ 
qu''....  'issnivpln^  (n.  t.). 


An.  c.  ib:;'3 


ClanFolae  prae- 
lerTdlivae. 


Decretam  irri- 

tdDS 


Eiecnlores 

ISliOB     CODsUlU- 


lULnis 

§  A.  Ac  praesentibus  ex  quavis  caiifa 
vel  occasione ,  etiam  per  nos  et  Sedem 
praedictam,  in  genere  vel  in  specie,  eliam 
per  conslilutiones  apostolicas  seu  Cancella- 
rjae  Apostolicae  regulas  edilas,  ac  quas- 
cumque  alias  lileras  apostolicas,  etiam  in 
forma  brevis,  et  quod  tenores  et  formae 
illarum  habeantur  prò  expressis,  seu  alias 
clausulas  et  decreta  quaecumque  in  se 
continenles,  eliam  officiaiibus,  coUegiis  et 
personis  praefatis  prò  tempore  concessas, 
etiam  vigore  implicilae  derogationis  latis- 
sime  extendendac,  in  supplicationibus  de- 
super prò  tempore  signatis  appositae^  dero- 
gari,  seu  illas  revocar!,  cassari,  suspendi 
autin  aliquo  alterari  minime  posse,  ncque 
revocatas,  suspensas  vel  alleralas,  el  quoties 
illa  emanabimt,  toties  easdem  praesentes 
ab  illis  exceptas  et  vohis  concessas,  ac  in 
pristinum  et  eum ,  in  quo  nunc  et  ante 
revocationes  et  suspensionem  huiusmodi 
erant,  slatum  restitutas  et  rcpositas  esse 
et  censeri. 

§  5.  Sicque  per  quoscumque  iudices 
et  commissarios,  quavis  auctoritate  fun- 
gentes,  etiam  causarum  Palatii  Apostolici 
auditores  et  eiusdem  Romanae  Ecclesiae 
cardinales,  sublala  eis  et  eorum  cuilibet 
quavis  aliler  iudicandi  et  inlerpretandi 
facultate  et  auctoritate,  iudicari  et  inter- 
pretari  debere;  ac  ex  nunc,  si  secus  super 
bis  a  quoquam,  quavis  auctoritate,  scienter 
vel  ignoranter,  contigerit  attentari,  irritum 
et  inane  decerni mus. 

§  6.  Et  nibilominus  camerario  nostro 
et  Curiae  causarum  Camerae  Apostolicae 
generali  auditori  prò  tempore  exislenlibus 
per  praesentes  mandamus  quatenus  ipsi 
vel  alter  eorum  praesentes  literas  et  in 
eis  contenta  quaecumque,  ubi,  quando 
et  quoties  opus  fuerit,  ac  prò  parte  vesira 
desuper  requisiti  l'uerint,  solemniter  pu- 
blicantes ,  lacianl  illas  et  in  eis  contenta 
quaecumque  integre  et  inviolabiliter  ab 
omnibus  observari;  non  permittentesquic- 
quam  per  quoscumque  in  contrarium 
attentari.  Contradicfores  quoslibet  et  re- 
belles,  per  sententias,  censuras  ac  etiam 
pecuniarias,  et  de   quibus  eis  videbitur , 


III  PP.  455       A  ti.  e.  ISb2 

jioenas,  appellatione  postposita,  compe- 
^cendo ,  ac  legitimis  super  bis  babendis 
servalis  processibus,  sententias  et  poenas 
praefatas,  etiam  iteratis  vicibus  aggra- 
vando, invocalo  eliam  ad  hoc ,  si  opus 
luerit,  auxilio  bracbii  saecularis. 

§  7.  iS'on  obstantibus  praemissis  ac  qui-c,,„.„i„  jero- 
busvis  constitutionibus  et  ordinafionibus  sai^ri^o. 
apostolicis,  necnon  statutis  et  consuetu- 
dinibus  ,  iuramento  ,  confìrmatione  apo- 
stolica vel  quavis  fìrmitate  alia  roboratis, 
privilegiis  quoque,  indullis  et  literis  apo- 
stolicis praedictis  et  quibusvis  aliis,  cuius- 
cumque  dignitatis  el  prteeminentiae  exi- 
slenlibus, et  quacumque,  etiam  episcopali, 
arcbiepiscopali  aut  alia  maiori  dignitate 
fulgentibus,  in  contrarium  quomodolibet 
concessis,  quibus  omnibus,  etiam  si,  prò 
illorum  sufficienti  derogatone,  de  illis 
eorumque  totis  tenoribus  specialis ,  spe- 
cifica, expressa,  individua  ac  de  verbo  ad 
verbum ,  non  autem  per  clausulas  gene- 
rales  idem  importanles,  menilo  seu  quaevis 
alia  expressio  habenda,  aut  aliqua  exqui- 
sila  foima  ad  hoc  servanda  foret,  tenores 
huiusmodi,  ac  si  de  verbo  ad  verbum  in- 
sererentur,  praesentibus  prò  sufficienter 
expressis  babentes ,  illis  alias  in  suo  ro- 
bore  permansuris,  hac  vice  dumtaxat,  spe- 
cialiler  et  expresse  derogamus,  ceterisque 
conlrariis  quibuscumque. 

Datum  Romae  apud  Sanclum  Petrum, 
sui)  annulo   Piscatoris,  die  vi  februarii , 
millesimo  quingentesimo   quinquagesimo 
secundo,  ponlificatus  nostri  anno  ii. 
t);il.  die  6  felir.  1552,  imnlif  anno  u. 


XX. 


ErectioSludiì  geneì'alisinoppido  Dilingae, 
Aiigustanae  dioecesis  in  Alamania,  cum 
privilegiis  et  facullatibus  ad  instar  Uni- 
versitatis  Parisiensis  el  aliarum  i. 
Paulus  episcopus  servos  seivorum  Bei, 
ad  futnram  rei  memoriam. 
Copiosus   in    misericordia  Dominus,  el 
in  cunctis  gloriosus  operibus,  a  quo  om- 

1  E\  Regesl.  in  Archiv.  Valic.  —  DiUnij",  Oer- 
iriiiiiir  Uilliiuji'ìì,  urbs,  in  qua  Otlio  eius  episcopus 
Stiiiluim  iam  anno  mdxlix  fnndaveiai  (r.  t.). 


r^oammm. 


• 
\f..  e  \yii 


-Ì56 


BULLARIU>I  ROMANVM 


An.  C.  PjS? 


iìia  dona  defluunt,  ad  hoc  aobis,  licei  im- 
meritis,  suae  sponsae  universalis  Ecclesiae 
regimen  committere,  et  noslrae  debilitati 
iugum  apostolicae  se  rvitutìs  imponere  vo- 
luit,  ut  tamquam  de  summo  vertice  ad 
infima  reflectens  intuitum,  quid,  prò  hii- 
iusmodi  illu?trandaEcclesia,  ad  fidei  ortho- 
doxae  propagationem  conferat,  quidve  sta- 
tai fidelium  quorumlibet  conveniat,  atten- 
lius  prospiciamus,  et  ut  cuiuslibet  a  fìde- 
libus  ipsis  profligatis  ignorantiae  tenebris, 
illi  per  donum  sapieiitiae  in  via  manda- 
torum  Domini  conservari  debeant,  atten- 
dentes,  eo?  ad  quaerendum  lilerarum  stu- 
dia, per  quae  militantis  ecclesiae  res- 
publica  regitur,  divini  nominis  ac  cius- 
dem  fidei  cuUus  protenditur ,  omnisque 
humanae  prosperitalis  conditio  auge- 
tur  ,  nostrae  sollicitudinis  epe  apostoli- 
cisque  favoribus  propensius  excitemus, 
prout  pia  praelatorum,  praesertim  fratrum  I  modi  supplicalionibus  inclinali,  ad  Dei 
nostrorum  S.  R.  E.  cardinalium,  quos  in  1  omnipotenlis  laudem,  in  eodem  oppido 
parlem  laborum  evocavit  Altissimus,  vota  !  DilingaeUniversilatemSludiigeneralis.sub 
esposcunt,  elnos,  locorum  et  temporum  !  dieta  invocatone  Sancii  Hieronymi,  in 
qualitate  pensata,  conspicimus  in  Domino  |  quibu5\-is  liberaiibns  disciplinis  et  licitis 


vigenti ,  ulterius  ne  serperet  nec  parum 
occurrerelur,  et  fides  orlhodoxa  inibì  cre- 
scerci et  augeretur  ac  manuleneretur. 

8  2.  Ouare   praefatus  Otho   cardinalis  e  rdinaiis  ao- 

^.      ,'■       ...  ,.         .  •        j-  fnslmi  h»5  sn- 

nobis  humiliter  supplicavit  ut  m  diclo  j.cr  re  prece», 
oppido  Unirersilatem  Studii  generali?  in 
quibusvis  liberalibus  disciplinis  et  licilis 
facultatibus,  ad  instar  Bononiensis  et  Pa- 
risiensis,  ac  aliarum,  lam  Italiae  et  Gal- 
liae  quam  Germaniae  Univcrsilalum  Slu- 
diorum  generaliuni,  erigere  et  instituere, 
aliasque  in  praemissis  opportune  provi- 
dere  de  benignilate  apostolica  dignare- 
mur. 

§  3.  Nos  igitur,  pium  et  laudabile  prae-    rrifiiar  Cni- 
fati  Olhonis  cardinalis   desideiium  sum-  g!|a',"" 
mopere    commendantes,   ac  allendentes 
quod  ex  lilerarum  studio,  tam  publica 
quam  privala,   et  tam    spirilualia    quam 
temporalia  commoda  proveniunt ,  huius- 


salubriter  expedire. 


facultatibus,  ad  instar  Bononiensis  et  Pa- 


§  1.  Sane,  sicut  dileclus  fìlius  noster  i  risiensis,  ac  aliarum,  tam  Italiae  et  Gal- 
ciiiua»  net,»  Olho ,  lituU  Sanctac  Sabinae  presbyter  i  liae  quam  Germaniae  L'niversitatum  Stu- 
Oaivmtuus'l'^  cardinalis,   Auguslanus  nuncupatus ,  qui  !  diorum   huiusmodi ,  aucloritate   aposto- 

pcclesiae  Augustanae  provinciae  Mogun-  '  lica,  tenore  praesentiura,  erigiraus  elinsti- 

tinorum  ex  dispensalione  apostolica  prae-  I  luimus. 


esse  dignoscilur ,  nobis  nuper  exposuil, 
cum  fere  tota  Germania  iam  per  Iri- 
ginta  annos  conlinuos  et  ad  haec  usque 


§  4.  Ac  illi  sic  erectae  et  inslitulae,  il-  nocion.  leci»- 
liuscjue  prò  tempore  existentibus  reclori,  r«"dem!mero- 
magislris,  doctoribus,  lectoribus,  prae- '•M^.,^*;"^";^^";^» 
tempora  calamilatibus  et  pestiferis  baere-  i  ceploribus,  scholaribus,  bidellis,  nunciis  "f  »"»'°'"'^- 
sibus  oppressa  et  involuta   extitenl;  et    et  alns  olficialibus  ac  personis,  necnon 
propterea  si  unum  generale  Sludium  di-  ,  membris  et   subditis,    quod  omnibus  et 
versarum  artium  et  scienliarum  catholi-    singulis  privilegiis,  indullis,  liberlatibus, 
carum,  ad  pueros  et  alias  personas  inibì  j  immunitallbus,  exemplionibus,  favoribus, 
bonis  moribus,  virtutibus  et  buiusmodi    gratiis,  praerogativis,  honorlbus  et  prace- 
scienlilsornandasetimbuendas,  in  oppido  ì  mlnenliis ,    Bononiensi  et   Parisiensi    ac 
Dilingae,   Augustanae   dloecesis,  sub  in- !  aliis    Universitalibus  praedlctis,  iliarum- 
vocalione  Sancii  Hieronymi,  erigeretur  et  !  que  prò  tempore  existentibus  rectoribus, 
inslituerelur,  profecto  buie  morbo,  in  tota  '  magislris ,  doctoribus,  lectoribus,  prae- 
fere  Germania  huiusmodi,  ut  praefertur,  j  ceploribus,  scholaribus,   procuratoribus, 


An.  C.  ISS2 


iruu?  TU  pp. 


457 


An.  C.  1352 


liidellis ,  ìiunciis  et  aliis  ofiicialihus  ne 
personis,  necnon  mombri?  et  subditis,  in 
genere ,  tam  apostolica  quam  alias  rite 
imperiali  et  regia  auctoritalibus,  aut  alias 
quomodolibet  concessis  seu  legilime  prae- 
scriptis ,  ac  imposterum  concedendis  et 
praescribendis;  ar  quibiis  illae  et  illi 
utuntur ,  potiuntur  et  gaudent ,  ac  uti , 
potiri  et  gaudere  poterunt  quomodolibet 
in  futurum,  uti,  potiri  et  gaudere.  Necnon 
qui  in  quavis  alia  Universitate  disciplinis 
et  facultatibus  praedictis  sludere  ince- 
perint,  studium  suum  in  ea  continuare;  et 
qui  in  dieta  sic  erecta  aut  quavis  alia 
Universitate  per  tempus  debitum  studuisse, 
ac  scientia  et  moribus  idonei  esse  com- 
perti  fuerint,  in  artibus  et  philosophia 
ac  theologia  et  iuribus,  necnon  physica  et 
medicina  ac  aliis  disciplinis  et  faculta- 
tibus praedictis,  baccalaureatus,  etiam  for- 
mati, et  licenliaturae  ac  laurese  necnon 
doctoratus  ac  magisterii  et  quosvis  alios 
solitos  gradus,  a  praefato  Othone  cardinali 
et  prò  tempore  existenti  ecclesiae  Augu- 
staiiae  praesule  seu  adininistratore,  seu 
scientiarum ,  in  quibus  promovendi  prò 
tempore  studuerint,  lectoribus  aut  aliis  iilorum  observatione  quascumque  poenas 
personis,  per  eumdem  Olhoneni  cardina-  ;  imponere,  quae,  postcìuam  facla,  edita, 
lem  ad  tempus  vel  in  perpeluum  depu-  '  mutata ,  correcta  et  reformata  spu  de 
tandis  et  con^tituendis ,  aiiisque  modo  et  novo  condita  fuerint,  eo  ipso  apostolica 
forma  per  ipsum  statuendis,  recip^^re,  et  aucloritate  praedic  a  confirmata  et  ap- 
ipsorum  gradiium  solila  insignia  sibi  exi-    probata    esse    censeri.  Et    iuxta    eorum 


iudine  aut  alias  utuntur,  potiuntur  ci 
gaudent,  ac  uti ,  potiri  et  gaudere  pote- 
runt, ut  praefertur ,  quomodolibet  in  fu- 
turum, uti,  potiri  et  gaudere  libere  et  li- 
cite valeant  in  omnibus  et  per  omnia, 
perinde  ac  si  gradus  huiusmodi  in  Bono- 
nlensi  et  Parisiensi  vel  aliis  Universitatibus 
praedictis,  iuxta  illarum  constitutiones  et 
mores  buiusmodi,  suscepissent. 

§  5.  Necnon  eidem  Othoni  cardinali  et    Aniiiep.  au- 
prò  tempore  existenti  praesuli  seu  admini-  fan.i'us    co'i- 
stratori  dictae  ecclesiae  Augustanae  hu-  ^[^"'J^'  J[''^!^^^ 
iusmodi,  quod,  prò  salubri  dictae  erectae  obscrvamia  in- 
Universitatis  du'ectione  et  conservatione, 
aut  rectorum ,  magistrorum  ,  doctorum , 
lectorum,  praeceptorum,  procuratorum, 
bidellorum ,  nunciorum  et  aliorura  offi- 
cialium  Universitatis  buiusmodi  electione, 
nominatione ,  institutione   et  quavis  alia 
provisione  et  scholarium  manutentione, 
quaecumque  statuta  et  ordinationes  licita 
et  honesta  ac  sacris  canonibus  non  con- 
traria facere    et  edere  ac,  prò  rerum, 
temporum  et  personarum  qualitate,  mu- 
tare, coi-rigere  et  reformare  seu  illa  cas- 
sare, et  alia  de  novo  providere,  ac  super 


beri  facere.  Et  postquam  gradus  buius- 
modi receperint  et  illorum  insignia  eis , 
ut  praefertur,  exbibita  fuerint,  fucultates, 
in  quibus  promoti  fuerint ,  legere  et  in- 
terpretari,  ac  in  eis  disputare  ;  necnon 
quoscumque  actus ,  gradui  seu  gradibus 
per  eos  receptis  convenientes,  exercere, 
aiiisque  omnibus  et  singulis  privilegiis , 
gratiis,  favoribus,  praerogativis  et  indultis 
quibus  alii  in  Bononiensi  et  Parisiensi 
ac  aliis  Universitatibus  praedictis,  iuxta 
illarum  constitutiones  et  mores,  ad  gra- 
dus ipsos  promoti,  de  iure  vel  consue- 
Bull.  Rom.    Voi.  VI.  58 


dispositionem,  sublata  quavis  aliter  iudi- 
candi  facultate,  iudicari  debere;  ac  quid- 
quid  secus  super  bis  a  quoquam,  quavis 
auctorilate,  scienter  vel  ignoranter,  con- 
tigeril  attentari,  irritura  et  inane  decer- 
nimus. 
§  6.  Necnon  Othoni    cardinali    quod,     dm»  qaoqn» 

,  .  •    "i       i*u  •       j*    .      iiotti'Slas    super 

per  se  vel  suum  m  spintualibus  m  dieta  omnia  Uuiver- 
ecclesia  Augustana   vicarium  generalem,  *"'"'' """''"• 
in  ipsius Universitatis  rectorem,  ac  omnes 
et  singulos  magistros,  doctores,  lectores, 
praeceptores ,   scholares  ,   procuratores , 
bidellos,    nuncios   et    alios  officiales  ac 


An.  C.  i:ib2     438  nuLLARiiM 

personas  et  .^iippositos,  tam  saeciilares 
quam  quorum  vis  Ordinum  regulares,  cuius- 
cumque  status,  gradus,  ordinis,  dignitatis 
el  prasemincntiae  exliterint ,  eliain  si 
exempti  et  Sedi  Apostolicae  immediate 
aul  alteri  praelato  subiecti,  seu  alienae 
dioecesis  fuerint,  omnimodam,  tam  civilem 
r  quam  criminalem  et  mixtam  potestatem(in 

sibi  subditos  videlicet ,  sua  ordinaria  ;  in 
exemptos  vero  seu  alienae  dioecesis,  apo- 
stolica auctorilate  praedicta)  exercere,  vi- 
sitare ,  reformarc  et  corrigere ,  ac  er- 
rantes  punire  et  castigare. 
§  7.  Necnon  ipsius  Universitatis  re- 
iis  oi  recinrcm  cforcs,  magistros,  lectores,  praeceptores, 

«liosqae  elicere  ,.  nf    ■    y  i      • 

•iremoT.queai;  procuratores   et    alios    omciales    bums- 


ROM.VNUM 


An.  e.  I!JS5 


modi  aligere,  seu  eorum  electiones  aliis 
committere,  easque,  postquam  factae  fue- 
rint, confìrmare  et  appiobare,  sen  etiam 
aliis  confìrmandas  et  approbandas  com- 
mittere. 
§  8.  Necnon  quod  tam  ipse  Otho  car- 
Schoiare.,bJc.  dinalis   quam   lectores    publici    Universi- 

calaureos     clr.         ... 

«diauream  prò- tatis  humsmodi,  quos  cis,  ut  praefertur, 

movere  ;  el   e-     .      i     ■  •.        *  -i  •  j 

quiies  ròiiiies-  studuisse,  ac  Vita  et  moribus  idoneos  esse 
fue  creare,  constitcrit,  ad  gradiis  buiusmodi,  cum  ri- 
goroso examine  ac  modo  et  forma  et  sub 
conditionibus  per  ipsum  Othonem  cardi- 
nalem  statuendis,  promovere;  ac  quos  ad 
doctoratus  gradum  promoverint ,  necnon 
dignitate  el  insigniis  equestribus  dignos 
esse  iudicaverint ,  ipse  Otbo  cardinalis  el 
successores  sui  praefati  tantum,  mililes 
seu  equites  auratos,  auctoritate  et  nomine 
nostris,  creare  et  constituere,  ac  equestri- 
bus insigniis  decorare,  omniaque  railitum 
ornamenta  eis,  ila  quod  omnibus  privi- 
legiis,  exemptionibus,  immunitatibus,  ho- 
noribusjdignitatibus  et  praerogativis,  qui- 
bus  alii  milites  seu  equites  aurati  a  nobis 
creati  utunlur,  potiuntur  et  gaudent,  ac 
uti,  potiri  et  gaudere  polerunt  quomodo- 
libet  in  futurum,  perinde  ac  si  per  nos 
creati  fuissent,  utantur,  potiantur  et  gau- 
dennt,  concedere. 


§  9.  Omniaque  et  singula  alia  in  prae-     Poi--!  eiiam 

.        •  •        p  ,  alium  seu  «Hot 

missis  et  circa  ea  necessaria   lacere  et  ad  praeiiic.  om- 
exequi,  ac  ad  ea  omnia  vices  suas  eidem  °''  *"''*''"'"• 
moderno  et  prò  tempore  existenti  suo  in 
spiritualibus  in  dieta  ecclesia  .\ugustana 
vicario   generali  committere. 
.§  10.  Necnon  quod  prò  tempore  exi-    Renoraiiiqu» 

,       .       •       .        fT    .  ....  ,  .    ,    .    parlÌLipanl     de 

slentes  ipsius  Lniversitatis  rector,  magistri,  redduibus  be- 
doctores,  lectores,  praeceptores  et  sebo- ^e^póreTni?"" 

lares  praefati,  ad  quinquennium  in  dieta  '"s'i""»  "'<- 
....  -,     1        ,.  'i'^"' 

Lniversitate  residendo,  etbterarum  studio 

insistendo,  omnia  et  singula  fructus,  red- 
ditus  et  proventus,  iura,  obventiones  et 
emolumenla  quorumcumque  beneficiorum 
ecclesiaslicorum,  cum  cura  et  sine  cura, 
saocularium  et  quorumvis  Ordinum  re- 
gularium,quomodolibet  qualificatorum,  ac 
de  iure,  statuto,  consuetudine,  fundatione, 
privilegio  aul  alias  personalem  residen- 
tiam  el  synodis  comparilionem  lequiren- 
tium ,  quao  in  ijuibusvis  ecclesiis  sive 
locis  nunc  forsan  respcctive  obtinent  et 
in  futurum  ol)tiiiebunt,  cum  ca  integritate, 
quotidianis  distributionibus  dumtaxat  ex- 
ceplis,  cum  qua  illos  perciporent,  si  in 
eisdem  ecclesiis  et  locis  personaliter  resi- 
derent  ac  in  synodis  comparerent,  perci- 
pere;  ac  interim  eisdem  beneficiis  per 
cappellanos,  ad  eorum  nutum  amovibiles, 
per  eos  lespoctive  prò  tempore  depulan- 
dos,  in  divinis  deserviri,  ac  curam  anima- 
rum  illis  imminenteiii  cxerceri,  et  eccle- 
siastica sacramenta  illorum  parochianis 
niinislrari  lacere,  dioecesanorum  locorum 
vel  quorumvis  aliorum  licenlia  desuper 
minime  requisita,  libere  et  licite  possint 
et  valeanl,  plenam  elliberam,  auctoritate 
apostolica,  tenore  praesentium,  concedi- 
nui3  facultatem.  Ouodque  ad  residenduni 
interim  in  eisdem  beneficiis,  aut  illis  per- 
sonaliter deserviendum,  ac  in  synodis 
comparendnm  minime  teneantur,  nec  ad 
id  ab  eisdem  locorum  ordinariis  .=;eu 
quibusvis  aliis  inviti  compelli  aut  coar- 
ctari,  ncque  propterea  suis  beneficiis  pri- 


Au.  C.  1552  111. US 

vari  possinl,  auctoritale  et  tenore  praedi- 
ctis,  de  speciali  gratia  indulgemus. 

§  II.  Non  obstantibus  si  in  eisdein  l'C- 

Derojaii,.  con- (.jgjjig  sive  locis  rcctor,  masristri,  doctores 
et  alii  praefati  primam  non  fecerint  resi- 
dentiam  personalem  consuetam ,  et  qui- 
busvisaliis  apostolicis  ac  in  provincialibus 
et  synodalibus  conciliis  editis,  generalibus 
vel  specialibus,  conslitutionibus  et  ordi- 
nationibus.  Nec  non  eorumdeni  beneficio- 
rum  fundatione,  ac  ecclesiarum,  in  quibus 
ipsa  beneficia  forsan  fuerint,  iuramento, 
confirmatione  apostolica  vel  quavis  fir- 
mitate  alia  roboratis,  statutis  et  consue- 
tudinibus,  privilegiis  quoque,  indultis  et 
literis  apostolicis  sub  quibuscumque  te- 
noribus  et  fonnis,  ac  cum  quibusvis,  etiain 
derogatoriarum  derogatoriis  aliisque  eflì- 
cacioribus  et  insolitis  clausulis,  irritan- 
tibus  et  aliis  decretis  quomodolibet , 
etiara  iteratis  vicibus,  ac  etiam  niotu  pro- 
prio et  ex  certa  scienlia,  concessis,  confìr- 
raalis  et  innovatis,  qiiibus  omnibus,  ilio- 
rum  tenores,  si  de  verbo  ad  verbum  in- 
sererentur,  praesentibus  prò  sullicientir 
expressis  et  insertis  habentes,  illis  alias 
in  suo  robore  permansuris,  liac  vice  duin- 
taxat  specialiter  et  expresse  derogamus 
contrariis  quibuscumque.  Aut  si  eisdem 
locorura  ordinariis  ab  eadem  sit  Sede  iii- 
dultum  vel  in  posterum  indulgeri  con- 
tingat  quod  canonicos ,  rectores  et  pei'- 
sonas  ecclesiarum  seu  locorum  suaruui 
civitatum  et  dioecesum ,  etiam  in  digni- 
tatibus,  personatibus,  administrationibus 
vel  oflleiis  constitutas,  per  subtractionem 
proventuum  beneficiorum  suorum  ecclesia- 
sticoruin  aut  alias  compellere  valeant  ad 
residendum  personaliter  in  eisdem;  seu 
si  ordinariis  praedictis  et  dilectis  filiis 
ecclesiarum  earumdem  capitulis  vel  qui- 
busvis aliis,  communiter  vel  divisim,  ab 
eadem  sit  Sede  concessum,  vel  imposte- 
rum  concedi  contingal  quod  canonicis, 
rertoribu';!'!  personi-  i'iVÌ'-;i;:runi  seu  lu- 


111  l'H.  4.59       Ab.  C.  Ibbl 

comiii  suanim  tivitaluiu  et  dioece.-um 
praedictoruni,  etiam  in  dignitatibus,  per- 
sonatibus, administrationibus  aut  afficiis 
huiusmodi  constitulis  et  in  illis  non  resi- 
denlibu^  vel  qui  in  eis  primam  non  fece- 
rint residentiam  personalem  consuetam, 
fructus,  redditus  et  proventus  beneficiorum 
suorum  ecclesiasticorum  in  absentia  sua 
ministrare  minime  teneantur,  et  ad  id 
conipelli  non  possint  per  lileras  aposto- 
licas  non  facienles  plcnam  et  expressara 
ac  de  verbo  ad  verbum  de  indulto  Imius- 
niodi  raentionem,  et  quibuslibet  aliis  pri- 
vilegiis,  indulgentiis  et  literis  apostolicis, 
generalibus  vel  specialibus,  quorumcum- 
quetenorum  existanl,  per  quae,  praesen- 
tibus non  expressa  vel  totaliter  non  in- 
serta, effeclus  earum  impediri  valeat  quo- 
modolibet vel  differri,  et  de  quibus  quo- 
rumque  totis  tenoribus  de  verbo  ad  ver- 
bum habenda  sit  in  nostris  literis  mentio 
specialis. 

Nulli  ergo  etc. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum, 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
quingentesimo  quinquagesimo  secundo , 
octavo  idus  apritis ,  pontificatus  iio-tri 
anno  iii. 

Dal.  die  6  aprilis  1552  ,  pontif.  anno  111. 


XXI. 


Instilntìo  collega  in  l'rbe  prò  scholaribus 
Gcrmanicae  natioais  cducandis,  cum 
(jratiarum  et  indultoruni  elargitione  ^ . 

lulius  episcopas  servus  servoram  Dei, 
ad  perpetaam   rei   memoriam. 

Dum  sollicita  considerationis  indagine    Proomiini. 
perscrutamur    quod    sit    pretiosum    sa- 
pientiae  et  scientiae   donum  cum  probi- 
tate  vitae  coniunctum,  et  quod  per  illud. 
Ilio  largiente  a  quo  procedi!  omne  datum 

I  Ex  Hegesl.  In  Archiv.  Valic. 


An.  C.  \'óo-ì       460  BULLARIUM 

optimum,  omneque  donum  perfectum  de- 
rivatur,  ignorantiae  et  vitiorum  tenebrae 
profligantiir,  errores  toUuntur  et  morta- 
lium  actiis  in  lumina  veritatis  disponuntur, 
solliciti  reddimur  et  solertes  ut  literarum 
simul  et  cliristianae  pietatis  studia,  et  qui- 
bus,  divina  cooperante  gratia,  acquiritur 
scientiae  cum  charitate  coniunctae  mar- 
garita, ubiiibet,  in  illis  praesertim  locis, 
quae  ad  serenda ,  irriganda  et  multipii- 
canda  studia  huiusmodi  idonea  et  accom- 
moda  esse  dignoscuntur,  salubria  incre- 
menta suscipiant. 
§  1.  Hinc  est  quod  nos,  attendentes 
Ad  insiruen-  quanta  sit  ildelium  et  strenuorum  opera- 

dos     operanos    \  t^ 

qui  Tineam  Do- riorum  penuria,  praecipue  in  illis  regio- 

riiniexooliinlin       .,  u*         i  i-     -        • 

Geniunia,  eie-  Hious,  UDÌ  cuuus  \ev3?  religionis  per  vanas 
elulJpiunf  Zr'  li^ercses  maxime  imminulus,  et  catholicae 
"""'■'"""'  """-  ac  sanae  doctrinae   necnon  vitae  lumen 

cupaudum. 

multis  errorum  tenebris  obscuratum , 
(|uantumque  cliristianae  reipublicae  et 
fidei  orthodoxae  conducat ,  ut  militans 
Dei  Ecclesia  ubique,  et  praesertim  in  Ger- 
mania, viris  exemplari  vita  et  literarum 
scientia  praeditis,  quorum  opera  veritatis 
lumen  protendi,  et  illud  obumbrare  ni- 
tenles  dissipari  valeant  in  dies,  abundet, 
motu  proprio,  non  ad  alicuius  nobis  super 
hoc  oblatae  petitionis  instantiam,  sed  de 
mera  deliberationeet  certa  scientia  nostris, 
ad  omnipotentis  Dei  laudem  et  gloriara, 
ac  ipsius  militantisEcclesiae  exaltationem, 
et  Germaniae  spirituale  auxilium,  in  alma 
Urbe  nostra,  et  loco  ad  id  convenienti  el 
apto  per  inlVascriptos  protectores  assi- 
gnaiido,  unum  coUegium  scholarium,  Ger- 
manicum  nuncupandum,  cum  dote,  ec- 
clesia vel  cappella,  in  qua  missae  et  alia 
divina  officia,  iuxta  providamordinationem 
eorum  qui  coUegii  gubernationem  susci- 
pient,  celebrentur;  necnon  strucluris, 
aedificiis,  cameris  et  locis  ac  dote  simili 
collegio  convenientibus  et  necessariis,  in 
quo  aliqui  nationis  Germanicae  imene- 
dociles  et  bonae  indolis,  et,  si  fieri  possi; 


ROMANUM  An.  C.  lbo2 

id,  aliqua  bonarum  artium  et  sincerae 
doctrinae  principia  habenles ,  Deum  ti- 
mentes  et  religionem  zelantes,  ex  regioni- 
bus,  provinciis  et  locis  Germaniae  edu- 
cendi,  inslituantur  et  alanlur,  ac  bonis  et 
sanctis  moribus  inibuantur.  necnon  lite- 
rarum et  piae  vitae  studio  continuo  vacent 
sub  magistris  sive  praeceptoribus  eis  per 
dilectos  filios  Societatem  de  lesu  nuncu- 
patam  constituendis,  qui  literas  buma- 
niores  trium  linguarum  lalinae,  grecae  et 
hebraicae,  ac  logicam,  physicam  et  alias 
liberales  disciplinas  et  demum  sacram 
theologiam  publice  leganl  et  doceant,  et 
alias  ipsorum  scholarium  curam,  regimen 
el  adminislrationem,  in  bis  quae  ad  mo- 
rum  integrilalem  et  verbi  Dei  praedica- 
tionem  ac  explicationem  et  ad  otficium 
christiani  pastoris,  necnon  bene  beateque 
vivendum  pertinent  et  spectant,  suscipiant, 
et,  nullis  parcendo  laboribus,  quantum  in 
eis  fuerif,  aedificent,  et  divina  praecepta 
eorum  animis  infigere  conentur ,  et  tales 
se  erga  eosdem  scholares  exhibeant,  ut 
ipsi  tandem,  divinae  legis  capaces,  necnon 
aetate,  doctrina  et  probitate  maturi,  post- 
quam  de  beneficiis  ecclesiasticis  compe- 
tenter  provisi  fuerint,  tam  intrepidi  fidei 
athletae  in  suas  regiones  ad  alios  exemplo 
vitae  suae  ad  Christum  trahendos,  et  qui 
id  talentum  acceperint,  ad  verbum  Dei 
praedicandum  et  docendum,  curam  ani- 
mariun  sibi  commissam  ad  Dei  laudem 
et  gloriam  ac  spiritualem  fidelium  pro- 
fectum  exercendum  et  adminislrandum , 
necnon  haeresum  latens  venenum  depre- 
hendendum,  et  errores  apertos  convincen- 
dum  et  resecandum ,  ac  denique  fìdem 
ipsam  totis  vii'ibns  defendendam,  ac  verbo 
et  exemplo  ampliandam,  et  ubi  extirpala 
fuif,  denuo  plantandam  cum  animarum 
salute,  remitti  et  destinari  possint,  aucto- 
ritate  apostolica,  tenore  praesentium,  eri- 
gimus  et  inslituimus. 
§  2.  iSecnou  dilectos  filios  nostros  fio- 


An.  C.  lSb2  ILLIUS 

Depilici  sex  dulplium  Sanctac  Mariae  Transtiberim  de 

ciirdin.iles     prò 


direrliuiii- 
Icgii. 


,  1-  Carpo,  et  loannem  Sancii  Pancratii  Com- 
postellanensem,  et  Marcellum  Sanctse  Cru- 
cis Cervinum,  et  loannem  Sancii  Stepliani 
in  Celio  monte  Moronum,  necnon  Othonem 
Sanctae  Sabinae  ile  Auousla,  et  lacobum 
Sancii  Simeonis  lilulorum  de  Puteo  nun- 
cupatos,  S.  R.  E.  presbyteros  cardinales, 
ipsorum  coUegii  et  scbolarium  protectores 
et  defensores,  ad  quos  vcl  aliquem  Socie- 
lasbuiusmodi  possi!  prò  Consilio  et  auxilio, 
in  bis  quae  ad  conimissam  sibi  curam 
perlinent,  recurrere,  quique  adducendo- 
rum  buiusniodi  scliolarium,  et  post  studia 
remitlendoruni,  et  quamdiu  in  collegio 
manebunt ,  sustenlandorum  curam  ha- 
beant,  auctorilate  et  tenore  praedictis, 
constiluimus  et  deputamus. 

§  3.  Necnon  collegium   praefatum   ac 

Cniiegiinn.  Pa-  illius   scholares   et  magistros  seu  prae- 

sMicae^sui^m- ceptores ,    rectores   et  gubernatores   prò 

mudo     snbe-  temooro  existcntes,  eorumque  bona  mo- 

.tum,  al)   nirnii-       ^    ^   '  ^  '  ^ 

iiusperfagiispfc.  bilia,  immobilia,  cuiuscumque  qualitalis 
et  quanlitalis  exislenlia ,  et  in  dieta  Urbe 
et  alias  ubilibet  consistentia,  ab  omni  iuris- 
dictione,  correclione,  visilatione,  dominio, 
superioritate  et  potestate  prò  tempore 
existenliurn  senatoris,  consulum  et  con- 
servatorum  ac  reformatorum  diclae  Urbis, 
nec  non  rectoris  Studii  generalis  eiusdem 
Urbis,  ac  aliorum  quorumcumque  iudi- 
cum ,  officialium  et  personarum  in  dieta 
Urbe  et  alias  ubilibet  consti tutorum,  illa- 
que  ac  in  propriis  eorum  rebus  et  bonis 
cura  eis  contrahentes,  a  solutione  et  exa- 
ctione  quorumcumque  pedagii,  gabellae  , 
bollettini,  decimarum  et  cuiusvis  allerius, 
tam  ordinarli  quam  extraordinarii,  oneris 
in  dieta  Urbe  et  alias  ubique  locorum,  ri 
ex  quacumque  causa  impositorum  et  ini- 
ponendorum  eximimus  et  tolaliler  libc- 
ramus,  ac  sub  Beati  Petri  et  Sedis  Apo- 
stolicae  atque  nostra  protectione  susci- 
pimus,  nobisque  et  diclae  Sedi  immediate 
subiicimus,  ac  liberos,  immuues,  exemplos, 


liberum    «leda- 
r.iiur 


III  rp.  461 

susceptos  et  subieclos,  immuniaque  el 
exempta  fore  et  esse,  et  ila  per  quoscum- 
que  iudices,  quavis  aucloritale  fungenles, 
sublala  eis  quavis  aliter  iudicandi  et  inter- 
pretandi  facultate  et  auctorilate,  iudicari 
el  defìniri  debere. 

§  k.  Necnon  quidquid  secus  super  bis 
a quoquam,  quSSis  auctorilate, scienter  vel 
ignoranter,  contigeril  allentari,  irritum  et 
inane  decernimus  et  declaranms. 

§  ò.  Ipsisque  collegio,  scholaribus,  re- 
ctoribus  et  gubernatoribus ,  ut  omnibus 
et  singulis  privilegiis,  exemplionibus,  li- 
berlalibus,  facullatibus  et  indultis  quibus 
Studium  generale  Urbis  et  illius  rector 
praefatus  necnon  doctores  et  legentes  in 
eo  quomodolibel  uluntur,  potiuntur  et 
gaudent,  ac  uli,  potiri  et  gaudere  pote- 
runt  quomodolibel  in  futurum,nonsolum 
ad  eorum  instar,  sed  aeque  et  parifor- 
luiler  uli ,  poliri  et  gaudere  possint  in 
omnibus  et  per  omnia  concedimus  et  in- 
dulgemus  et  illa  eis  communicamus. 

§  6.  iNecnon  senatori,  consulibus,  con- 
servaloribus  ,  reforma! oribus,  rectori  et 
aliis  iudicibus ,  ofilcialibus  et  personis 
praedictis,  ac  moderno  et  prò  tempore 
existenti  S.  R.  E.  camerario  praesiden- 
tibus  et  clericis  Camerae  Apostolicae,  ac 
quibusvis  commissariis  super  exactione 
decimarum  et  aliorum  onerum  praedi- 
ctorum  prò  tempore  depulatis,  sub  indi- 
gnationis  nostrae  poena ,  ne  praelextu 
quarumcumqueliterarum,  eis,  sub  quibus- 
cumque  tenoribus  et  tbrmis,  prò  tempore 
concessarum,  collegium,  scholares,  recto- 
res et  gubernatores  praefatos  seu  eorum 
aliquem  super  praemissis  quomodolibel 
molestent  seu  moleslari  permittanl,  di- 
strictius  inhibemus. 

§  7.  Et  insuper  regentibus  el  superio- 
ribus  dicli  coUegii  prò  tempore  exislen- 
libus,  assislentibus  praelalis  prolectoribus 
seu  aliquibus  ex  eis,  aut  de  eorum  Con- 
silio el  de  expresso  consensu,  illos  quos 


An.  C.  issa 


secus  agi  si 
contingal,    irri- 


Soholarìhus  et 
reclori  conces- 
sa priTiIcgia, 
quibus  II  u  tur 
StuJium  iiene- 
rale  L'rbis. 


Proliibitio  se- 
natori Urbis  el 
c.Tmerario  quid- 
quam  a  collegiu 
requirendì  no- 
mine g.ibellae 
ed'. 


Sujierionljus 
colli'gii  data  fa- 
•'ultiis  laurpam 
conced.  schoU* 
rìbus. 


Ali.  e.  15S2      4li2 


BULLARIUM  ROMANliM 


An.  C,  iSb? 


in  diclo  collegio  et  alibi  per  lempus  dc- 
bitum  studuisse,  ac  scienlia  et  moribiis 
idoneos  esse  repererint  in  praodictis  fa- 
cultalibus,  adbaccalaurcatus,  licentiatniio 
et  doctoralus  ac  ruat,'islerii  gradiis,  servala 
alias  forma  concilii  Viennensis,  inxta  Uni- 
versilatis  eiusdeni  Urbis  consuetudineni 
seu  alias,  promovendi,  et  ipsorum  gra- 
duimi solita  insignia  eis  cxhibendi;  quod- 
que  in  l'acultatibus  supradiclis  sic  promoli, 
illa  legere  et  interpretari  ac  in  eis  dispu- 
tare, et  quoscumque  gradui  seu  gradibus 
huiusmodi  convcnientesactusexercerc,  ot 
alias  omnibus  ci  singulis  privilcgiis,  gra- 
tiis,  lavoribus,  praerogalivis  et  indullis, 
quibus  alii  in  praedicta  seu  aliis  Univer- 


contigerit  atlentari,  irritum  et  inane  de- 
cernendi,  omniaque  et  singula  alia  in 
praemissis  et  circa  ea  necessaria  seu  quo- 
modolibct  opportuna  faciendi  et  exequendi 
plenam  et  libcram,  auctoritate  praedicta, 
tenore  praesentium,facultatem  et  potesta- 
tem  concedinuis. 

§  9.  Non  obstantibus  quibusvis  consti- 
tutionibus  et  ordinationibus  apostolici?, 
ac  ipsius  Urbis,  etiam  iuramento,  confir- 
malione  apostolica  vel  quavis  firmitate 
alia  roboratis  stalutis  et  consuetudinibu^-, 
necnon  privilcgiis,  indultis  et  literis  apo- 
stolicis  eidem  senatori,  consulibus,  con- 
servatoribus,  reformatoribus,  camerario, 
universitatibus  ac  earum  collegiis,  recto- 


01)!>tHUlJuiD  de* 
rogiitio. 


sitatibus  et  alibi,  iuxta  illius  vel  aliarum  ribus,  scbolai'ibus  et  personis  et  aliis 
Universilatum  luiiusmodi  constitutiones  et  i  praefatis,  necnon  praefatae  Urbi  et  populo 
mores,  ad  gradus  praedictos  promoti  de  Romano,  sub  quibuscumque  tenoribus  ci 
iure  vel  consuetudine  utuntur,  potiuntur  l'ormis  ac  cum  quibusvis  clausulis  et  de- 
ci gaudenl,  ac  uti,  poliri  et  gaudcre  pn-  ,  cretis,  eliam  iteratis  vicibus,  concessis,  ap- 


Dìclis  cardìna- 
libus  data  pò- 
testas  condeiidi 
leges  prò  bono 
regimine  col- 
Icgii. 


terunl  quomodolibel  in  futurum ,  uli, 
poliri  el  gaudeie  possinl  et  debeanl  in 
umnibus  et  per  omnia,  ac  si  gradus  prae- 
dictos in  ipsaUniversilate,  iuxta  consuetii- 
dines  el  mores  praedictos,  suscepissenl, 
concetlendi  el  indulgendi. 

^  8.  Necnon,  prò  telici  implemento  ci 
salubri  diréctione  ac  conservatione  ilici i 
collegii  illiusque  bonorum  et  rerum  ac 
iurium ,  tam  tcmporalium  quam  spiri- 
lualium,  quaecumque  statula  et  ordina- 
tiones  rationabilia  et  sacris  canonibus  non 
conliaria  faciendi  el  edendi  ac  revocandi, 
immutandi ,  corrigendi  et  super  illorum 
observatione  quascumque  poenas  inijio- 
nendi,  quae,  postquaTU  facla,  edita,  revo- 
cata ,  immutata  el  correda  fuerint,  eo 
ipso,  auctoritate  praedicta,  approbala  et 
confirmata  sint  el  esse  censeanlur,  et 
iuxta  eorumdispositionem,  sublata  quavis 
aliter  iudicandi  et  interprelandi  facullale 
et  auctoritate,  iudicari  el  defmiri  debere; 
ac  quidquid  secus  super  bis  a  quoquam, 
quavis  aucloritati',  scienter  vel  igiim-anlec, 


probatis  et  innovatis,  quibus  omnibus,  il- 
lorum tenores  praesentibus  prò  sufficienler 
expressis  habenles,  illis  alias  in  suo  ro- 
bore  permansuris,  bac  vice  dumtaxat  spe- 
cialiter  el  expresse  derogamus,  ceterisque 
contrari is  quibuscumque. 

§  10.  Volumusaulemquodpraesentium 
Iransumplis,  manu  notarli  publici  subswM- 
ptis  el  sigillo  alicuius  curiae  ecclesiasticae 
seu  personae  in  dignilale  ecclesiastica 
constilulae  munilis,  eadem  prorsus  fides, 
in  iudicio  el  extra,  ac  alias,  ubilibel  opus 
fuerit,  adbibeatur,  quae  adbiberetur  eis- 
dem  praesentibus,  si  l'orent  exbibilae  vel 
ostensae. 

Nulli  ergo  etc. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum , 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
quingentesimo  quinquagesimo  secundo, 
pridie  kalendas  septembris,  pontificai ms 
nostri  anno  in. 
Uni.  die  31  ;iiigusti   155:2,  ptnitif.  anno  ni. 


il  ansumplis 
d.iiiia  lìdei. 


An.  C.  IbSi 


lULIUS 


XSIl. 


Ciordiom 


PluresPonlia- 
f  t^sadversus  fa- 
cioorosos  el  eo- 
rum  fau'ores  e- 
riiderunl  bullas, 
qiias  bic  P-iXì- 
lifpi  confiimal, 


Franchitìasque 
tenere  et  cu- 
riam  in  execu- 
tione  impedire 
ptohibet. 


Cantra  franchitias  in  Urbe  retinentes  et 
Curiam  inexecutioup  impedienles,  cvm 
(ipprobatione  consti tutionum  .  centra 
bannitos  eie.  editarum. 

lulius  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad  perpetaam  rei  memoriain. 

Cum  civitates  et  loca  omnia,  in  quibus 
sanctissimum  Christi  nomen  colitur,  de- 
ceal.  esse  facinorosis  hominibus  expiata 
atque  purgata,  nemo  est  qui  non  intel- 
ligat  quam  maxime  oportet  almam  Urbem 
nostrani,  apostolornm  Petri  et  Pauli  ac 
lot  martyruni  sanguine  consecratam  ,  in 
qua  Summus  Pontifex  cum  sacro  cardi- 
nalium  collegio  residet,  et  ad  quam  ex  om- 
nibus mundi  partibus,  veluti  ad  portum 
saluberrimum,  gentes  confluunt,  quae  de- 
nique  communis  omnium  patria  censetur, 
esse  ipsis  facinorosis  hominibus  vacuam. 

§  1.  Sane,  cum  a  diversis  Ponlificibus 
praedecessoribus  nostris  plures  constitu- 
tiones  adversus  bomicidas  ,  sicarios  ,  la- 
trones,  sacrilegos,  raptores  aliosquc  fa- 
cinorosos  homines,  eorumque  fautores  et 
receptatores,  sine  quibus  delinquentes 
diutius  latore  non  pnssunt,  editae  fuerinl, 
quae,  ve)  temporum  iniquitale,  vel  ad  se- 
nium  et  occasum  vergentis  saeculi  cor- 
ruptela,  ani  magistratuum  negligenfia  , 
rninus  custodiuntur  etobservantur,  ac  l'ere 
in  desuetudinem  aiùerunt,  opere  pretium 
1  ensuimus  constituliones  ipsas  approbare 
et  innovare,  proni  illas,  uiotu  proprio  el 
ex  certa  scienlia,  cum  onmibuset  singulis 
censuris  et  poenis  in  eis  contentis,  harum 
serie  approbamus  ac  innovamus. 

^  2.  El  insuper  quia,  sicut  accepimus, 
quorumdaiu  eousque  processi!  licentia 
ut  non  solum  bomicidas  et  facinorosos 
ac  alios  pi-aedictos,  conira  iuris  et  sacra- 
rum  conslilutionum  praefatarum  probi- 
bitionem,  receptare   audeant,  sed  etiam 


ni  pr.  463     Ao.  e  \m 

domos  suas  necnon  vias  publicas  et  pla- 
leas,  quae  circa  domos  sunl,  facinorosis 
ip«is  lutum  refugium  et  quasi  porlimi  esse 
velini,  signatis  etiam  francbitiarum  no- 
mine quodammodo  limitibus  in  via,  quos 
iustitiae  ministris  ingredi  non  liceat;  nos 
abominabile  ac  detestandum  francbitia- 
rum huiusmodi  nomen  penitus  abolemus, 
ac  perpetuo  abolitum  fore  decernimus. 
Volumus  enim  causarum  capitalium  iu- 
dicibus,  barisellis,  appariloribus  et  aliis 
iustitiae  praefectis  et  ministris  quascum- 
que  vias  et  plateas,  aedes  et  domos,  ad 
requircndos,  capiendos  et  debilis  poenis 
afficiendos  facinorosos  homines,  die  no- 
ctuque  liberas  ci  aperlas  esse.  Si  quis 
autem,  post  buius  noslrae  volunlatis  de- 
claralionem,  franchilias  huiusmodi  adhuc 
habere  el  lucri,  ac  illarum  praetexiu  aut 
alias  quomodolibet,  iustitiae  ministros  in 
executione  eorum  officiorum  impedire 
praesumpseril,  etiam  si  baro^  domicellus, 
Comes,  dux,  principis  cuiusvis  oralor  aul, 
quod  futurum  minimo  credimus ,  episco- 
pus, archiepiscopus,  patriarcha  aut  etiam 
sanclae  Romanac  Ecclesiae  cardinalis  ex- 
titerit ,  noverit  se  amissionis  gratiae  ac 
benevolenliae  noslrae  necnon  coercitionis 
ot  omendalionis,  prout  nobis,  iuxla  circum- 
stantiarnm  qualitatom,  videbilui\,  poenas 
i|iso  facto  incursurum.  Si  quis  vero  in  lan- 
lani  devenerit  audaciam  ul  oliam  violen- 
ler  el  manu  armata,  ipsis  iustitiae  mini- 
stris se  opponereel  resistere  ausus  fuerii, 
lam  facienles  quam  mandanles  eo  ipso 
crimen  laesae  maieslatis  incurrere  decla- 
ramus,  et  prò  illius  condigna  ultione,  si, 
ultra  iustitiae  ministros ,  malori  manu 
opus  fuerit,  praecipimus  dilecto  filio  no- 
bili viro  Camillo  Ursino,domicello  Romano, 
ac  alteri  cuicumque  prò  tempore  militiiP 
noslrae  temporalis  generali  gidiornalori 
et  ciislodiae  Palatii  nostri  ducibus,  lam 
pedestribus  quam  cquestribus,  ac  coiiser- 
valoribus   et    capitibus   regionum   ipsius 


rngatonac- 


«andì. 


An.  f,.  ISS-2       464  nULLARIUM 

almae  l'i'bis,  ut  contra  opponenles  el  ve-  ' 
sistentes  huiusmodi,  tamquam  iustitiae, 
pacis  et  quietis  perlurbatores  nostrosquo 
et  huius  sanctae  Sedis  l'ebelles,  acriter  j 
suo  brachio  saeculari  insurgant ,  ac  eos, 
manu  regia  et  nulla  tela  iudiciaria   ser- 
vata, severissime  puniendos  capi  et  car- 
ceribus  inancipari  faciant. 
§  3.  Non  obstantibus  quibusvis  consli- 
Qau5uiao  d«- lutionibus  ct  ordinationibus   apostolicis; 
privilegiis  quoque  et  indultis,  statutis  et 
consuetudinibus,  ceterisquecontrariis  qui- 
buscumque. 
§  4.  Ut  autem  praemissa  omnia  ad  eo- 
imsio  pabii-  rum,  quorum  interest,  notitiam  deducan- 
fnr,  nec  aliquis  de  eis  ignoranliam  iusfe 
praetendere  possit,  volumus  et  apostolica 
auctoritate  decernimus  quod  praesentes 
literas  per  aliquos  Curiae  nostrae  curso- 
res  ad  basilicae   Principis  Apostolorum 
de  Urbe  et  ecclesiae  Lateranensis  valvas, 
dum  inibi  populi  multitudo  ad  divina  au- 
dienda  convenerit,  palam  et  ciara  voce 
legantur,  et  lectae,  in  basilicae  et  ecclesiae 
huiusmodi    ac   Cancellariae   Apostolicae 
valvis,  necnon  in  acie  Campi  Florae  affi- 
gantur,  ubi  ad  leclionem  et  notitiam  cun- 
ctorumaliquandiuaflixaependeant,etcum 
inde   amovebuntur ,    earum   exempla  in 
eisdem  locis  remaneant  affixa. 

§  5.  Ouod  earum  Iransumplis,  manu  no- 

iriineumiio-  tarli  publici  subscriplis,  et  sigillo  alicuius 

"  *''"         personae  in  dignitate  ecclesiastica  consti- 

tutae  munitis,  certa  et  indubitata  fìdes 

adhibeatur,  prout  praesentibus  literis  ad- 

hiberetur,  siforent  exhibitae  vel  ostensae. 

Nulli  ergo,  eie. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum, 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
quingentesimo  quinquagesimo  secundo, 
decimo  kalendas  octohris,  pontificatus 
nostri  anno  in. 
Anno  a  nativitale  Domini  mdlii,  indi- 
Fakiieaiio.  ctione  X,  die  vero  xxvii  mensis  septem- 
bris ,  pontificatus  sanclissimi  in  Christo 


ROMANITM  An.  C.  IJiS? 

patris  elD.  N.  D.  lulii,  divina  pro\'idcnUa 
Papae  III,  anno  in,  retroscriplae  lilerae 
lectae,  affixae  et  publicatae  fuerunt  in  lo- 
cis retroscriplis,  dimissis  etiam  inibi  co- 
piis  affixis,  iuxtaillarum  formam  et  teno- 
rem,  per  nos  lacobum  Carra  el  Ilermanum 
Laetum,  cursores. 

Ita  est.  Hermanus  Laetus,  cursor. 

Thomas  Roger,  magister  cursorum. 
Diit.  die  22  seplembris  1552,  ponlif.  an.  ni. 


XXIII. 


cgiorum. 


Innova  Ho  et  ampliati  o  gratiarum  et  pri- 
vilegiorum  Socielatis  lesu,  eiusque  col- 
legiorum.  ^. 

Dilecto  filio  Ignatio  de  Lojola, 
Praeposito  generali  Socielatis  lesu. 

lulias  Papa  III. 
Dilecteflli,  salutemet  apostol.  benedictionem. 

§  1 .  Sacrae  Religionis ,  sub  qua  dilecti  causss  c«neo- 
filii  Societas  lesu,  reiectis  saeculi  vanita-  ^[1"^"'""  ■"'' 
tibus,  gralum  Altissimo  praebent  sub  hu- 
militatis  spiritu  famulatum,  et  ferventibus 
studiis  per  exempla  virlutum  et  solidam 
doclrinam  alios  ad  divinae  Maieslalis  ob- 
seciuia  trahunt,  favor  exposcit  et  devolio- 
nis  vestrae  merita  nos  inducunt  ut  ea, 
quae  per  nos  el  praedecessorem  nostrum 
tibi  et  illis  provide  concessa  sunt,  apo- 
stolicae firmitatis  munimine  roboremus; 
vosque  amplioribus  favoribus  et  gratiis 
confoveamus,  ea  vobis  concedentes,  per 
quae  commodilatibus  vestris  et  animarum 
tum  vestrarum,  tum  etiam  aliorum,  qui- 
bus  iuvandis  vacatis,  peramplius  consu- 
latur. 

§  2.  Tuis  itaque  in  hac  parte  nobis  por- 

1  Ex  Rogeàt.  in  Archiv.   Vatic-  —  De  hac  So- 

cietate  vide  in  Pauli  III  conslitutione  xxxiii,  pag. 

303.  Hic  siqiiidem  Pontifex  earadem  Socielatem, 

pinsque  constilutiones  approbavit ,   privileviaqiie 

\  ìlii  elargitus  est  quamplurima. 


An.C.  Ibb2  H-'Lll' 

Ficuiiaies  tum  rectis  5upplicationibus  inclinali,  omnia  et 
.^'"esan  lingula  literas,  facultales,  indulgentias, 
"""""  '*"-  etiam  plenarias,  concessiones,  immunita- 
n"^«-  tes,  exemptiones ,  liberiate?,  gralias,  pri- 

vilegia el  indullalibi  el  ad  lui  ac  prò  tem- 
pore existentis  praepositi  generalis  Socie- 
tatis  huiusmodi   disposilionem  concessa, 
necnon  facultatem,  inler  alia,  cura  perso- 
nis  Societatis  huiusmodi  circa  ieiunia  et 
cibos  prohibitos  per  le  vel  alios  1  dispen- 
sandi,  ac  Societalem  ipsam  professos  quos- 
cumque  a  casibus  haeresis  et  aliis  centra 
fidem  et  consequentibus  censuris  quibus- 
cumque,  eliam  per  le  et  successores  luos, 
vel  alios  simililer  professos  ad  id  idoneos, 
per  te  et  prò  tempore  existentem  praepo- 
silum  generalem  Societatis  huiusmodi  de- 
putando*, absolvendi,  et,  quatenus  opus  sii, 
in  foro  conscientiae  dispensandi  per  felicis 
recordalionis  Paulum  Papam  terlium,  pra?- 
decessorem  nostrum,  et  forsan  nos,  tam  in 
genere  quara  in  specie  et  alias  quomo- 
dolibel  et  sub  quibuscumque  lenoribus  et 
formis  concessa,  eorum  omnium  tenores 
et  causas,  propter  quas  concessa   sunt , 
praesentibus  prò  sufficienter  express!?  ha- 
bentes,  apostolica  auctoritale,  ex  certa  no- 
stra scientia,  tenore  praesentium,  approba- 
mus  et  confirmamus,  ac  illis  perpetuae  et 
inconcussae  firmitalisrobur  adiicimus,  il- 
laque  inviolabiliter  observari,  et'  sub  qui- 
busvis  derogationibus,  revocalionibus,  sus- 
pensionibus  aUerationibus ,  decrelis,  de- 
clarationibus  ac  literis  aposlolicis,  etiam 
quasvis  clausulas  generales  vel  speciales, 
etiam  derogatoriarum  derogalorias,  efli- 
caciores  et  insolitas  ac  etiam  irrilantia  de- 
creta, sub  quacuraque  verborum  forma  el 
expressione,  in  se  continentibus,  aut  Can- 
cellariae  Apostolicae  regulis  seu  constitu- 
lionibus  aposlolicis  quomodolibet  prò  tem- 
pore factis  el  cdilis  ullo  umquam  tempore 
comprehendi,  aut  eis  in  aliquo  derogari, 
seu   ea  revocari   aut  alterari   uullalenus 
posse;  sicque  per  quoscumque  iudices  et 

1  f'el  alios  Societatem  ipsam  professos  dispen- 
sandi,  ac  quoscumque  etc.  legit  auclor  Insl. 
S.  I.  (r.  t.). 

Bull.  Hom.  Voi.  VI.  59 


3  III  PP.  465      An.  C.  lbS2 

commissarios,quavis  auctoritale  fungentes, 
in  quavis  causa  et  inslanlia,  sublata  eis  et 
eorum  cuilibet  quavis  aliter  iudicandi  el 
interprelandi  l'acuitale  et  auctoritale ,  iu- 
dicari  el  deliniri  debere,  ac  ex  nunc  quid- 
quid  secus  buper  bis  a  quoquam,  quavis 
auctoritale,  scienter  vel  ignoranter,  conli- 
gerit  attenlari ,  irritum  et  inane  decer- 
nimus. 

§  3.  Et  nihilorainus,  ut  lu  et  Societas  j'rsfposiiui 
huiusmodi  quietius  el  devotius  in  humili-  „„""'0  '  uorl] 
tale  spirilus  Altissimo   gralum    exbibere  ';"."\'!''.°"  "'- 

^  ^  fica    divini  po- 

possitis  famuiaium,  facultatem  et  licenliam  '">; 
anleponendi  et  poslponendi  officium  divi- 
num  alias  vobis  concessam,  ad  hoc  ut  tu 
el  religiosi  prò  lempore  existentcs  Socie- 
tatis huiusmodi,  ex  legilimis  ac  iustis  cau- 
sis  (in  quo  tuam  et  successorum  tuorum 
praepositorum  generalium  prò  tempore 
existeulium  el  alioruni,  quos  ad  hoc  sub- 
stitueritis,  conscientiam  oneramus),  offi- 
cium ipsum  celebrationi  missae  libere  et 
absque  conscientiae  scrupulo  postponere 
possitis ,  auctoritale  et  tenore  praedictis 
extendiraus  el  ampliamus. 

^  i.  Ac  insuper  libi  el  aliis  praeposilis      ipsum  vero 
generalibus  Societatis  huiusmodi  prò  lem-  if.tnj"  "l'I 
pore  exislentibus  el  aliis,  quibus  ad  hanc  '"''"»'*; 
commutalionemauclorilatemvestramcom- 
municaveritis,  ut  recilalionem  olficii  hu- 
iusmodi [irò  bis,  qui,  oh  infirmilateni,  vo- 
bis videbuulur  excusandi ,  in  aliud  opus 
pium  seu  leviorem  oralionem,  durante  la- 
men  inhrinilalL' ,  aibitiio  veslro  commu- 
tare. 

§  5.    Necnun   scholaribus  coUegiorum    cradus  m..i. 
Socielalis  huiusmodi  in  Universitatibus  ali-  -""■!'  "°f«"° 

maciii.  el  scho- 

cuius  Studii  generalis  existentium.  quod '^'■''^»  ""«- 
ipsi,  si,  praevio  rigoroso  et  publico  examine, 
in  eisdem  Universitatibus  idonei  reperti 
l'uerint,  el  rectores  Universilatum  huius- 
modi eos  gratis  et  amore  Dei,  absque  ali- 
qua  pecuniarum  solutione,  promovere  re- 
cusavarint,  in  coUegiis  praedictis  a  prae- 
posito  .generali  prò  tempore  ■  esistenti  vel. 


An.  C.  1539      466 

de  eius  licenlia,  a  quovis  ex  inferioribus 
praepositis  vel  rectoribus  huiusinodi  col- 
legiorum,  cum  duobiis  vel  tribus  docto- 
ribus  seu  magistris  per  eosdeiu  eligendis, 
scbolaribus  vero  coUegiorum  eorumdem 
extra  Uiiiversitales  existentiuni,  studionim 
suorum  cursu  absoluto,  et  rigoroso  exa- 
mine  praecedente,  a  generali  vel,  de  eius 
licenlia,  a  quovis  ex  praepositis  vel  recto- 
ribus huiusmodi  collegiorum,  cum  duobus 
vel  Iribus  ctiam  doctoribus  vel  magistris 
per  eosdeni  eligendis,  quoscumque  bacca- 
laureatus  ai-  niagisteiii  et  licentiaturae  ac 
doctoralus  gradus  accipere;  et  praepositis 
vel  rectoribus,  cum  doctoribus  huiusmodi, 
ut  eosdem  scliolares  ad  gradus  ipsos  promo- 
vere, eisdemquc  jcholaribus  ut,  postquam 
promoti  fuerint ,  in  eis  legere  et  dispu- 
tare et  quoscumque  alios  actus  ad  haec 
necessarios  lacere  el  exequi,  ac  omnibus 
et  singulis  privilegiis,  praerogativis ,  ini- 
munitalibus,  exenq>lionibus,  libertatibus, 
antelationibus,  lavoribus,  gratiis  et  indnl- 
tis  ac  omnibus  et  singulis  aliis,  quilnis 
alii  inquibusvis  Universitatibus  Studiorum 
huiusmodi,  rigoroso  examine  praevio,  ac 
alias,  iuxia  inibi  observari  solilos  el  requi- 
sitos  usus,  ordinationes,  rilus  ac  mores, 
prò  tempore  promoti,  de  iure  vel  consue- 
tudine aut  alias  quomodolibet  utuntur , 
potiunlur  et  gaudent,  ac  uti,  potiri  et  gau- 
dere  poterual  quomodolibet  in  futurum, 
non  solum  ad  ipsornm  instar,  sed  parifoi- 
miter  et  aeque  principaliler,  absque  ulla 
penitus  differentia,  uti,  potiri  et  gaudere 
in  omnibus  et  per  omnia,  perinde  ac  si 
gradus  huiusmodi  in  eisdem  Universitati- 
bus et  non  eorum  collegiis  huiusmodi  ac- 
cepissent. 
§  6.  Praeposilis  quoque  inferioribus,  a 
Praeioiiii  fa-  te  et  prò  tempore  existenti  praeposito  se- 

«liliale»        ubi  '•  .    '  .         .  f        f  e 


conce.  »j  »iiis  nerali  praefato  vel  etiam  provincialibus, 

pofsuni    coni-  praesertim  in  locis  hidiarum  et   aliis  re- 

motis  partdjus,  prò  tempore -deputatis,  ut 

ipsi  quaecumque  gratias,  lacultates,  con- 


BCLLARIUM  ROlLiNUM 

cessione»  el  indulta,  eis  per  le  et  eumdem 
praepositum  generalem  vel  provincialem 
prò  tempore  existentes  communicata  el 
concessa,  quibusvis  aliis  personis  de  So- 
cietate  huiusmodi  professis,  eis  bene  visis, 
quoties  eis  videbitur,  de  tua  tamen  et  prae- 
positorum  generalium  prò  tempore  exi- 
stentium  scientia^,  communicare  et  conce- 
dere possinl. 

§  7.  Et  insuper  religiosis  Societatis  hu- 
iusmodi prò  tempore  senio  confectis  aut 
aliqua  inlinnilate  gravatis,  et  ad  operan- 
diun  in  vinca  Domini  non  idoneis,  etiam 
professis,  ut  in  collegiis  Societatis  huius- 
modi, de  lui  et  prò  tempore  existentis 
praeposili  generalis  vel  inferiorum,  qui- 
bus  hanc  i'acultatem  communicaveris  seu 
communicaverint ,  licentia,  morari,  et  ex 
illorum  ri'dditibus  el  proventibus  se  su- 
slentare,  ali>(iue  aliquo  conscientiae  scru- 
pulo.  librre  p|  licite  valeanl,  plenam  et 
liberam,  aucloritate  et  tenore  praemissis, 
facullateui  el  licentiam  concedimus. 

^  8.  Xon  obstanlibus  quibusvis  aposto- 
licis ,  ac  in  provincialibus  et  synodalibus 
conciliis  edilis,  generalibus  vel  specialibus. 
conslitulionibus  et  ordinalionibus,  ac  So- 
cietatis et  Universilatum  huiugmodi,  iura- 
mento,  conflrmatione  apostolica  vel  qua- 
vis  firmitate  alia  roboralis,  statulis  et  con- 
suetudinibus,  privilegiis  quoque,  indullis  et 
literis  apostolicis  eisdem  Societati  et  Uni- 
versitatibus, illarumque  rectoribus,  docto- 
ribus et  personis,  sub  quibuscumque  teno- 
libus  el  formis ,  ac  cum  quibusvis,  etiam 
derogaloriarum  derogatoriis ,  aliisque  ef- 
ficacioribus  et  insolitis  clausulis ,  irritan- 
libusque  et  aliis  decretis,  etiam  motu  pro- 
prio et  de  apostolicae  poleslatis  plenitu- 
dine ac  alias  quomodolibet,  concessis,  ap- 
probatis  et  innovalis.  Quibus  omnibus, 
etiam  si  de  illis  eorumque  totis  tenoribus 
specialis,  specifica  et  expressa  mentio  aut 
quaevis  alia  expressio  habenda  foret,  te- 
nores  huiusmodi  praesentibus  prò  suffi- 

1  Licentia,  Inst.  S.  I.  (n.  t.). 


A;i.  C.  I5b2 


t'oiiceiìlliir  n«iii 
p['>|iriiirum  ri*'I. 

Jillt'JIII. 


OlisiJiiilJan 
derogalio. 


An.  C.  1532  lULIl'S 

cienter  expressis  habentes,  illis  alias  in 
suo  robore  permansuris,  hac  vice  dum- 
taxat  specialiter  et  expresse  deroganius, 
ceterisque  conlrariis  quibuscumque. 

§  9.  Vernili,  quia  dificile  forel  ctc. 

Datum  Romae  apud  S.  Petrum ,  sub 
annulo  Piscatoris,  die  xxii  octobris  mdlii, 
pontificatus  nostri  anno  ni. 

Dal.  die  22  ocluLris  1552,  poiilif.  anno  ni. 


Transiioiplo- 
rum  fidoH. 


Furuarinr 
nniTCrsilAS  con 
diJil  vari.i  ita- 
luu  arteii)  c<^B 
cernenli». 


XXIV. 

Turisdìctio  coììSiiìiim  arlls  pistorum  alnice 
Ui'bis  coyiioscendi  caums  et  differen- 
tias  ipsa)ii  artrm  tangcntcs;  ci  privì- 
legium,  quo  debitorihus,  ex  causa  panis, 
dilationes  concedi  prohibetur. 

luUus  Papa  IH  dilectis  filiis  consulibus  et  ca- 
meraria   ac    universitati    panatariDrum  sea 
furnariorum  almae  Urbis  nostrae. 
Dilecti  fllii,  sai,  et  ap.  benedictionem. 

Cam,  sicutnobis  exponi  fecistis,  alias  et 
um  retroactis  temporibus ,  vos  et  praodeces- 
sores  vestri,  qui  in  alma  Urbe  nostra  pa- 
natarii  sive  fumarii  fucrunt,diversis  tem- 
poribus diversa?  ordinationes  et  statuta, 
ipsius  artis  fidele  et  solicilum  exercitium 
ac  personas  ad  exercitium  luiiusmodi  ap- 
tas,  illarumque  salaria,  modos  et  forinas 
obsei'vandas,  ac  macinaturam  et  macinatu- 
rae  pretium  concernentia,  et  alia  ad  artem 
huiusmodi  necessaria  in  uno  libro  descri- 
pta  ediderint,  fecerint  et  ordinaverinl;  il- 
laque  omnia,  proni  facta  fuerant,  per  eos, 
qui  conditorum  statutorum  et  ordinaiio- 
num  huiusmodi  temporibus  fuerunt  ipsius 
urbis  senatores  et  conservatore?,  respective 
approbata  et  confirmata  fueriut,  vosque 
consulatum  babeatis,  in  quo  panalariis  sive 
furnariis  prò  rebus  artem  buinsmodi  tan- 
gentibus  ius  rcddilur. 

§  1.  Et  novissime,  inter  celerà,  statueri- 
tis  et  ordinaveritis  quod  vestri  consulos 


III  PP.  it-W 

ius  et  ralioncm  inter  homines  artis  et  prò 
causis  ad  artem  huiusmodi  spcctantibus, 
usquc  ad  quamcumque  snmmam,  reddere 
valercnt:  et  si  aliquis  ipsius  artis  conve- 
niret  in  iudicio  aliquam  aliam  personam, 
quac  non  csscl  eiusdeni  artis ,  dummodo 
foret  prò  re  ad  artem  ipsam  spedante, 
dicti  consules  iurisdiclionem  contra  tales 
conventos  usque  ad  summam  viginti  scu- 
torum,  el  non  nlira,  liaberenl;  et  pcrsonae 
sic  convenlac  iurisdictiouem  huiusmodi, 
usquc  ad  dicfam  summam  inclusive,  decli- 
nare non  possent;  et  casu  quo  illam  aliqui 
declinare  vellent,  nihilominus  ipsi  consu- 
les illis  licentiam  dare  non  possent,  neque 
id  pati  deberent,  subpoenaduorum  scuto- 
rum  ex  eorum  salario  prò  qualibet  vice  re- 
linendorum,  si  secus  facerent:  ac  declara- 
verint  id  quod  per  eosdem  consules  fieret, 
esse  validum,  lirmum  et  efficax,  cuni  sta- 
tutum  huiusmodi  factum  foret  prò  eoruin- 
dem  panaìariorum  seu  furnariorum  tran- 
quillitate,  ne  ipsi  per  diversa  einsdem 
urbis  tribunalia,  prò  rebus  artem  huius- 
modi concernentibus,  discurrere  deberent, 
seu  discurrendo  non  possent  pubHco,  prout 
decerci  1,  inservire,  quae  quidem  et  alia 
ultimo  dieta  ordinationes  et  statula  per 
dileclos  filios  modcrnos  ipsius  urbis  sena- 
torem  el  conservatores,  tamquam  rationi 
consonantia,  approbata  et  confirmata  fue- 
runt. 

§  2.  Necnon  felicis  recordationis  Leo 
Papa  X,  praedecessor  nosler,  provide  at- 
tendens  panalarios  seu  furnarios  maxime 
esse  omnibus  nccessarios ,  volcns  indeni- 
nitatibus  lune  et  prò  tempore  existentium 
in  eadcm  urbe  panatariorum  seu  fur- 
nariorum consulero,  quod  ex  lune  do 
cetcro  in  [)erpeluum  nullae ,  etiam  ah 
eo  ,  cliam  iuxia  diclae  urbis  statutuin  . 
super  ilebitis  cum  ipsius  furnariis,  prae- 
sentibus  el  ex  lune  futuris,  ratione  pa- 
uis  ah  eis  accepti ,  in  parva  voi  magna 
c[uaniilate  contractis,  dilationes,  etiam  in 

1  Cherub.j  deberent.  (r.  t.). 


.j^n.  n.issa 

CoDSulCìiqilo 
arli>,  vigore  eo- 
runiJem  sialii- 
lr)ruin,  inter  ho- 
mines oc  arie, 
uscjup  ad  quam- 
cumque siim- 
matii;  ci  coiilrx 
alio>:.  Qsqiie  nd 
suniimini  sciitu- 
riim  XX  ina 
reiUibaiit  da 
rebiii.  s|iectaii- 
tili'-it  ad  artem. 


rrcTtl  ilelMlurei 
pi  0  prelio  pa- 
nis ad  dilatio- 
nes seu  cessir- 
nes  bononini 
uon  admìlti; 


An.  C.  11)32       468  BITLARIUM 

sai  conficipndo ,  aut  alterius  cuiusvis  et 
quantumcumque  necessari!  iisiis  favnreii), 
et  per  specialia  rescripta,  etiam  in  l'orma 
salviconductus,  etiam  ad  modicum  tcm- 
pus  et  motu  proprio  ac  ex  certa  scientia 
qiiii)usvis  pcrsonis,  cuiuscumque  status, 
gradus  vel  conditionis  existerent,  etiam 
cum  derogalione  literarum  dicti  Leonis,  ex 
tunc  concedendo,  alieni  sutYrao'arentiir;sed 
eo  ipso ,  quod  per  praeoccnpationem  vel 
importunitatem  aut  alias  quomodocum- 
que  ab  co  et  prò  tempore  existente  Ro- 
mano Pontiiice  emanarent,  illieo  revocata 
cssent,  nec  locum  contra  dictos  fnrnarios 
liabere  ,  aut  eornm  aliquem  cessio  hono- 
rum impedire  valerci  ({uo  minus  conira 
personas  dcbitorum  seu  creditorum  pro- 
cedi posset. 
§  3.  Ouodque  prò  tempore  existentes 
Ei  in  cna.is  dictae  urbis  gubernator  ,  senatores,  con- 

paiiis ,    ii    quo-  .  . 

uumque  ludico  scrvatores,  vicarius  et  auditor  Gamerae 
pro™ji'ldinI-  ^^  ^*'"  iudices  ordinarli ,  eorunuiue  loca- 
'''•  tenentes,  in  quibusvis  causis  corani  eis  per 

dictos  i'urnarios  seu  eorum  aliquem  con- 
ira eos  ratione  panis  per  eos  prò  tem- 
pore crediti  dumtaxal  debitores,  et  per 
viam  reconvenlionis  prò  tempore  moveu- 
dis,  summarie,  sinipliciter  et  de  plano, 
nulla  iudiciaria  tela  servata,  sed  sola  Iìk  ti 
ventate  inspecla,  absque  alicuius  scriplu- 
vis  conlectione,  etalias  prout  in  causismer- 
cedum  et  salariorum  per  piae  menioriae 
lulium  Papam  li,  etiam  praedecessorem  no- 
strum, statutum  fuerat,procedenduni  tbre 
per  suas  literas  statueril  et  ordinaverit, 
prout  in  eisdem  literis  plenius  contineri 
dicilur. 

§  à.  Vosque,  sicul  eadem  expositio  sub- 

Kuinaiiornri  ìungcbat,  cupialis  slatuta  et  ordinationes 

m'irino'pó'u-  ^c  literas  Leonis  praedecessoris  huiusmodi, 

I  lice  --onnrm»-  «j-q  iHorum  subsistcutia  fìrmiori,  nostro  et 

cionin.  benis  Apostolicac  nuinunme  roborari,  prò 

parte  vesira  nobis  fuil  himiiliter  supplica- 

tum  ut  omnia  et  singula  slatuta  ci  ordi- 

natioues,  tranquillum  statura  et  directio- 


ROMANUM  Ad.  C.  ibS2 

-nem  ipsius  artis  concernentia,  ac  literas 
Leonis  buiusmodi  approbare  et  innovare, 
aliisque  in  praeniissis  opportune  provide- 
re  de  benignitate  apostolica  dignaremur. 

§  5.  Nos  igilur  ad  plenum  informati,  Pomirei  ideo 
liuuismodi  statuta  etordmationes,  ad  tran-  i;„„„,  ac  liie- 
(luiliuni  statum  et  directionem  eiusdem  "',.''",""  ^ 
artis  facta,  rationi  consona,  ac  literas  prae- 
diclas  perutiles  fuisse  et  esse,  vos  et  ve- 
slnuTi  quemlibet  a  quibusvis  excommuni- 
rationis,  suspensionis  et  interdicti  aliisque 
ecclesiasli'cis  sententiis,  censurisetpoenis, 
a  iure  vel  ab  homine,  quavis  occasione 
vel  causa  latis,  si  quibus  quomodolibet  in- 
nodati  existitis,  ad  effectum  praesentium 
dumlaxat  consequendum,  harnm  serie  ab- 
solventes  et  absolulos  fore  censentes,  ac 
specialibus  favoribus  et  gratiis  prosequi 
volentes,  huiusmodi  supplicationibus  in- 
clinali, auctoritate  apostolica,  tenore  prae- 
sentium ,  ex  certa  nostra  scientia,  omnia 
et  singula,  praesertim  ultimo  dieta  statula 
et  ordinationes  ac  literas  Leonis  praede- 
cessoris huiusmodi  et  in  iilis  contenta  qua^- 
cumque,  auctoritate  apostolica,  tenore  prae- 
sentium, approbamus,  confirmamus  el 
innovamus,  ac  singula  in  eisdem  literis 
contenta,  proni  per  ipsum  Leonem  prae- 
decessorem concessa  l'uerunt ,  vobis  el 
prò  tempore  exislenlibus  panalariis  seu 
t'urnariis  dictae  urbis,  iuxia  literarum  ea- 
rumdem  continentiam  et  tenorem,  de  novo 
coneedimus.  Ac  omnes  et  singulos,  tam 
iuris  quam  farti  defeclus,  si  qui  forsan  in- 
tervencriiil  in  eisdem,  ac  solemnitates, 
si  quae  omissae  fuerinl,  supplemus. 

^  0.  Ila  quod  veslri  el  jiro  tempore  exi-    (:„„,,.iii,„..,i,. 
stentes  eiusdem  artis  consules,  super  liu- °."'"','"' '''"'!,'" 
iusmodi,  el    in  specie  super  statuto  de  i"' ^'<'' '"'"■«- 
iurisdiclione  contra  allegare,  iuxta  illius 
ìenoreni  exercenda ,  quoad  personas  de 
arte  huiusmodi  (firma   manente  iurisdi- 
clione iudicum  ad  quos  spectat,  et  quod 
summarie  et  sine  strepitu ,  sola  facli  ve- 
niate inspecla,  proccdatur),  per  pracfafos 


Al).  C.  15^2 


DiUtliOnt8qil6 

CI  cessioDf  s  bo- 
nurum  deliilo- 
riliut  ex  causa 
paittii  non  suf~ 
fra|;aridPceroJl. 


Peci  etuin 
lìLint. 


Obttsiil:iiiti 
dfirogiill^. 


lULIUS 

modernos  et  prò  tempore  existentes  Urbis 
gubernatorem  et  senatorem  ac  Camerao 
praedictarum  auditorem  vel  nlios  eiusdem 
urbis  iudices,  praetexlu  obligationum  in 
forma  Camerae  Apostolieae,  impediri  voi 
alias  molestar!  seii  inliibcri  non  possinl 
neque  valeant. 

§  7.  Et  propterea  quod  nullae  dilalio- 
nes,  moratoriae  et  cessione»  bonorum  sive 
indebitae  quinquennales,  vel  admissio  ad 
beneficium  capituli  Odoardm,  etiam  a  no- 
bis  et  prò  tempore  existente  Romano  Pon- 
tifice  sive  senatore  praelato  seu  dileclis 
lìliis  camerario,  clericis  et  praesidentium 
insertione  1  et  totali  derogatione,  cuiusvis 
personre  ecclesiastica;  velsajcularis,  contra 
praesentium  et  Leonis  praedecesspris  hu- 
iusniodi  literarum  tenorem,  suffragontur , 
hoc  expresse  addito,  qiiod  idem  ius  per 
omnia  servetur,  et  hominibus  dictae  urbis 
moratoriae  ,  dilaliones,  salinariae  et  alia 
praenarrata  nullatcnus  suflVagenlur. 

§  8.  Et  ita  per  eosdem  gubernatorem, 
senatorem  et  auditorem  ac  alios  quoscum- 
que  iudices,  etiam  sanctae  Romanae  Ec- 
clesiae  cardinales,  quavis  auctoritate  fun- 
genfcs,  sublata  eis  et  eorum  cuilibet  qua- 
vis aliter  iudicandi  et  inlerprelandi  facu!- 
tate  et  auctoritate,  iudicari,  interpretari 
afque  definiri  debere  dccernimus. 

^  9.  Non  obstantibus  constitutiouibus  ci 
ordinationibus  apostolicis,  ac  Urbis  et  Ca- 
merae praìdictarum,  iuramento,  conflrma- 
lionc  apostolica  vel  quavis  firmitatc  ali?, 
roboratis,  statutis  et  consuetudinibus,  pri- 
vilegiis  quoque,  indultis  et  literis  aposto- 
licis eisdem  gubernatori ,  auditori  Came- 
rae et  senatori  et  quibusvis  aliis,  sub  qui- 
busvis  clausulis  et  decrelis  ,  etiam  super 
iurisdictione  in  omnem  universitatrm  in 
eadem  urbe  facientes,  quomodolibel  ron- 
cessis,  approbalis  et  innovatis;  ([uibus 
omnibus,  etiam  si,  prò  illorum  suflìcienti 
derogatione ,  de  illis  cornmque  tolis  te- 
uoribus  specialis,  specifica,  expressa  et 

1  Et  praesidcnlibiis  Camerae,  ani  salinaiiis  ha- 
i'iwìcd'.  eliam  cum  praesendum  insrrlione,  Ctie- 
nib.  (n.  T.). 


Ili  pp.  469 

individua  ac  de  verbo  ad  verbum,  non 
autem  per  clausulas  generales  idem  iui- 
portantes,  mentio  seu  quaevis  alia  exprcs- 
sio  habenda,  aut  aiiqua  alia  exquisita  for- 
ma ad  hoc  scrvanda  foret,  tenores  huius- 
modi ,  ac  si  de  verbo  ad  veibum ,  nil 
penilus  omisso  et  forma  ia  illis  tradita 
observata,  inserti  forent,praesenlibus  prò 
sufllcicnter  expressis  et  insertis  habentes, 
illis  alias  in  suo  robore  permansuris,  hac 
vice  dumtaxat,  harum  serie  specialiter  et 
expresse  derogamus,  necnon  omnibus  il- 
lis, quae  dictus  Leo  praedecessor  in  suis 
literis  praediclis  voluit  non  obstare,  cetc- 
risque  contrariis  quibuscumque. 

§  10.  Volumus  autem  et  dieta  aposto- 
lica auctoritate  dccernimus  quod  prae- 
sentium  literarum  per  unum  mandata- 
rium  seu  aliquem  furnarium,  adquem  prò 
tempore  spectabit,  facta  praesentatio,  vini 
validae  inhibitionis  babeat;  ac  irritum  et 
inane,  si  socus  a  quoquam,  quavis  aucto- 
ritate, scienter  vel  ignoranter,  conligerii 
attentar!. 

Datum  Romae  ajiud  S.  Petruiii,  sub  an- 
nulo  Piscatoris,  die  ii  decembris,  anno 
millesimo  quingentesimo  (juinquagesimo 
secundo,  poutificatus  nostri  anno  iii. 
Dnt.  die  2  decembris  1552,  poiitif.  anno  in. 


Kn.  C.  ISliS 


PraesenUlio 
i'-liui  coiisHiii- 
lioiiis  Tim  »al.- 
iIaq  iiihjbitìv  .  » 

OL)tÌQCt. 


XXV. 

Pruhibitio  ne  qtn's  subditus  mediate  tri 
immediale  Sedis  Apostolieae  militine 
aiideat  sub  vexillu  alicuius  principia , 
praelerqunm  sub  dticibiix  Eectesiae  Ro- 
ma noe  '. 

Julius  Papa  III,  ad  futuram'rei  memoriam. 

Videnfes  Ecclesiastici  nostri  Status  ter- 
ras  atque  loca  fortibus  ac  strenuis  mili- 
tibus,  qui  eidem,  prò  temporum  exigentia, 
praesidio  esse  possinf ,  in  dies  magis  exhau- 

1  ìi\   Regf'it.  iij  Artliiv.  VjIic. 


An.  C.  lbS3       470  BULLARIUM 

riri;  necnon  considerantes  nostrac  actatis 
hominiiin  astiiliam  ac  malignilatem  ad 
omne  maliliao  ac  temerilalis  genus  esse 
proclivem,  ac  tamen  si  constanti  nos  at- 
que  olifìrmato  animo  decreverimus  nemi- 
nem  umquani  velie  lacdere,  quin  potius 
lotis  et  animi  et  consilii  ac  anclorilalis 
nostrae  viribus,  omnipolentis  Dei  auxilio 
et  benignitate  adinli,  ad  universalem  mi- 
serae  et  afllictae  christianitalis  pacem  pro- 
curandam  simiis  propensi,  passim  tamen 
non  deesse  nec  qui  actiones  nostras  ca- 
lumnientiir,  nec  qui  cliam  slalni  atqiie 
honori  nostro  insidientur;  volenles  eam, 
quae  providi  est  principis ,  in  bis  tem- 
poruni  dillìcultalibus  cautioneni  adbibere, 
statuimus,  ordinamus  alque  praecipimus 
ut  nullus,  tam  almae  urbis  nostrae  Romae 
quani  omnium  civitatum  ,  oppidorum  lo- 
corumque  Status  nostri  Ecclesiastici  civis, 
habitalor  aut  incola,  cuiusvis  gradus,  prsee- 
minentiae  aut  condilionis  existat,  posthac 
apud  aliquem,  praeterquam  apud  duces, 
capilaneosque  nos'.ros,  nisi  de  nostra  aut 
locorum  nostrorum  rectorum,  guberna- 
torumque  seu  dilecti  fdii  nobilis  viri  lu- 
liani  Ccsarini ,  cui  describendorum  mili- 
tum  ci,  ut  vulgo  dicilur,  DeW ordinanze  e 
battaglie,  in  hac  alma  urbe  nostra  et  in 
toto  Statu  Ecclesiastico  generalem  curam 
demandavimus,  expressa  licentia,  stipendia 
accipere  et  militare,  sub  poenis  in  aliis 
nostris  similibus  ordinationibus  contentis, 
audeat  aut  praesumat;  ac  similiter  sta- 
tuimus ,  ordinamus  ac  praecipimus  ut 
nuUus  in  eadeni  urbe  reliquisque  Status 
nostri  locis,  cuiusvis  gradus ,  praeeminen- 
t  iac  aut  condilionis  existat,  clam  atque 
occulte,  pecuuias,  stipendii  nomine,  ut  mi- 
lites  paratos  liabeat ,  dare  ani  proniideré 
sive  eas  accipere,  vel  sese,  aul  verbo  aut 
lìde  aut  quovis  modo,  tam  accepla  pecu- 
nia quam  alias,  cuipiam  in  militia  addi- 
cere  audeat  alque  praesunial ,  sub  rcbcl- 
lionis  ac  conOscationis  bonorum,  lam  per 


ROMANUM  An.  C.  1533 

eos ,  qui  pocunias  dedcrinl  aut  promise- 
rinl,  quam  per  eos,  qui  acceperint,  aut 
se  ad  dantium  nutum  ac  voluntatem  occulte 
obligare,  aut  se,  ut  praefertur,  obligave- 
rint,  ipso  facto  incurrenda  poena,  necnon 
punii ionis,  iuxta  loges  ac  constitutiones 
lenqioi'ales  adversns  principis  sui  pi'odi- 
tores  ac  rebelles  et  reos  laesae  maiestatis 
in  primo  capite  promulgatas;  quod  si  con- 
tingel  eum,qui,  conira  banc  ordinationem 
nostram,  pecunias  dederil  aut  proraiserit, 
aul  occulte  ac  quovis  quaesito  colore  cum 
subditis  noslris  convenerit,  procuraverit 
vel  liMitaverit  mililes ,  tam  ex  liac  urbe 
nostra  quam  ex  reliquis  Status  nostri 
terris,  ad  sui  requisitionem  paratos  ac  sibi 
obligatos  habere,  utsupra  dictum  est,  pro- 
curaverit ,  personam  esse  ecclesiasticam  , 
quavis  aut  quantumvis  eminenti  ac  su- 
blimi dignitate  praedifam ,  decernimus 
eum,  ultra  praedictam  rebellionispoenam, 
excommunicationis  insuper  latae  senten- 
tiae  et  privationis  omnium  suorum  gra- 
duum ,  oiììciorum  ac  bencficiorum  poe- 
nam  ipso  facto  incurrere.  Qui  vero  con- 
travenientes  buie  ordinationi  nostrae  prae- 
ceptoquerevelaverint,  amplum  suae  fidc- 
litatis  ac  diligentiae  praemium,  iuxta  per- 
sonarum  aut  aliarum  qualitatum  circum- 
stanliam  ,  largiter  a  nobis  consequentur  ; 
et  rursus  qui  buiusmodi  contravenientium 
notiliam  babuerint,  et  eos  revelare  negle- 
xerint,  in  aere  et  in  corpore,  ipsorum  ino- 
b(.'dienliae  meritam  poenam  severe  recep- 
turos  dcclaramus  ;  volumus  etiam  ut  si 
qui  forte  supradicto  modo  pecunias  aut 
dedcrinl  seu  promiserint  vel  acceperint, 
aut  se  obligaverini  ,  infra  triduum  post 
praescnlium  publicalionem,  sese  nobis  aut 
locoruru  nobli'oium  rocloribus  aul  gu- 
bernaloribus  vel  pnTalo  biliann  manife- 
slantes,  ab  illiusmudi  promissionibus  aul 
obligationibus  rciralicre.se  impune  et  li- 
bere possint,  post  quorum  dicrum  termi- 
uum,  qui  se  interen,  ul  praemittitur,  ma- 


An.  C    lo-D  Il-XIUS 

nilestare  neglexerint,  in  praedlctas  poenas 
irremissibiliter  incurrisse  censeanlur. 

Datura  Homae  apud  Sanctum  Petrum , 
sub  annulo  Piscatori?,  die  xxi  februarii 
MDLiii,  pontifìcatus  nostri  anno  in. 
Dat.  die  21  februarii  1Ó53,  ponti!',  anno  in. 


CODStitUliOllIS. 


XXVI. 

Facultas  coUegii  physicorum  medicofum 
almae  Urbis  quoscumque  promovendi 
ad  gradns  philosophiac  et  medicinae, 
privaticr  quuad  idiox;  et  coitfinnatio 
iurisdictionis  proto-medici  cognoscendi 
causas  civiles  et  criminales  ad  eius  of- 
ficium  sipectardes. 

laiiQs  Papa  III,  etc. 

Meritis  devotionis  vestrae  erga  nos  et 
Konianani  Eeclesiarn  induciuuir  ut  peti- 
tionibus  vestris,  quantum  cum  Dee  pos- 
sumus,  favorabiliter  annnamus. 

§  1.  Cura  itaque,  sicul  nobis  exponile- 
(jusi  isiius  cistis,  multi  physici  ac  medicinae  ignari, 
sub  praetextu  quod  in  aliqua  Universitate 
Sludii  generali^,  philosopbiae  ac  medi- 
cinae operam  dederint,  tantum  se  prole- 
cisse  praeseferant,  ut,  valuti  idonei,  addo- 
ctoratus  graduni  ^e  promoveri  Tacere  te- 
mere praesurnant,  et  cum  huiusmodi  gra- 
dum,  ob  eorum  imperitiam,  in  eisdem  Uni- 
versitatibus  assequi  posse  diffidant,  licen- 
tiam  a  Sede  Apostolica  sub  fictis  narratio- 
nibus  extorquere  conantur,  ut  ab  aliquo 
praelato  seu  persona  in  dignilate  eccle- 
siastica conslituta,  ad  ipsum  gradum,  ri- 
goroso examine  aliisque  in  huiusmodi 
promotionibus,  tam  de  iure  quam  lauda- 
bili consuetudine  requisitis,  minime  adhi- 
bitis ,  promoveri  se  iaciant ,  in  ipsius  do- 
ctoralus  dignitatis  opprobriura  et  maxi- 
mum vitse  hominum  exitium  ac  perniciem; 
prò  parte  veslrum,  asserentiura  vosa  Sede 
Apostolica  indultiim  ad  doctoratu?  huius- 


j;i  pp.  -471      An.  C.  1SÌ53. 

modi  gradum,  tam  in  philosophia  quam 
in  medicina,  praemisso  rigoroso  examine. 
aliisque  ad  id  requisitis  de  more  solem- 
niter  observatis,  quoscumque  idoneos  pro- 
movendi obtinuisse ,  nobis  fuit  humilitei- 
supplicatum  ut  privilegia  vobis  concessa 
confirrnare,  aliasque  in  praemissis  oppor- 
tune prendere  de  benignitate  apostolica 
disnaremur. 

S  2.  Nos,  specialibus  favoribus  et  gratiis  conOrmaiio 
vos  prosequi  volentes,  huiusmodi  supplì-  \<-in ,  luannui 
cationibus  inclinati,  auctoritale  apostolica, 
tenore  praesentium ,  privilegia  et  indulla 
necnon  gratias  collegio  vestro  per  felicis 
recordationis  Clementem  VII  et  alios  Ro- 
manos  Ponlifices  praedecessores  nostros 
concessa  (quatenus  sint  in  usu)  approba- 
mus  et  conlìrmamus. 

§  3.  Ac  statuimus  et  ordinamus  ex  nunc  KicuUas  col- 
ei de  ceteru,  perpetuis  fuluris  tempori-  ve°  Juca^'Inó» 
bus,  ut  nullus,  etiam  praetextu  cuiusvis  '^^^^^^Zt  e° 
licentiae  seu  faculfatis  sibi,  etiam  apo-  medicin»  docw- 
slolica  auctoritate,  concessae,  seu  privi- 
legiorum  et  indultoi^um  ac  literarum  apo- 
stolicarum  quibusvis  personis,  cuiuscum- 
que  dignitatis,  status,  gradus,  conditionis, 
prteeminentiac,  nobilitatis  et  excellentiae 
existentibu<,  Romanae  Curiae  officialibus, 
eorumque  eollegiis,  ac  quacumque  digni- 
tate  l'ulgentibus ,  ut  illorum  contempla- 
tione  seu  intuitu,  etiam  molu  proprio  et 
ex  titulo  oneroso  et  ex  quibusvis  aliis, 
quantumcumque  maximis  et  urgentissi- 
mis  causis,  sub  quibuscumque  verborum 
formis  et  expressionibus,  ac  ex  quibusvis 
efficacissimis  et  insolitis  ac  etiam  dero- 
gatoriarum  derogatoriis  clausulis,  etiam 
lalibus,  quod  illis  nullatenus,  aut  nonnìsi 
sub  certis  modo  et  forma,  eis  derogari 
possit,  irritantibusque  et  aliis  decretis,  per 
nos  et  praedecessores  nostros  ac  Sedem 
Apostolicam  seu  alias  prò  tempore  con- 
cessis,  ad  philosopbiae,  medicinae  seu 
earum  aUerum  doctoratus  gradum,  prae- 
terquam  a  vestro  physicorum  et  medico- 


An.  e.  1S53       472  BULLARIUM 

rum  collegio ,  in  dieta  alma  Urbe  nostra 
exisleiite,  assumi ,  creari  et  promoveri 
possit.  Decernentes  assumpliones ,  crea- 
tiones  et  promotiones  huiusmodi,  per  ve- 
strum  physicorum  et  medicorum  coUe- 
gium  faciendas,  validas  et  efficace»  exi- 
stere,  suo^que  effectus  sortiri  debere. 
Quascumque  autem  alias  huiusmodi  crea- 
tiones,  assumpliones  ac  promotiones,  per 
alios  quam  per  collegium  vestrum  de  celerò 
in  ipsa  Curia  faciendas,  cum  inde  secutis 
quibuscumque ,  ex  nunc  prout  ex  lune, 
irritas  et  inanes  nuUiusque  roboris  et 
momenti  esse  censeri ,  ac  nemini  sutìVa- 
gari;  ipsique  ab  aliis  quam  a  collegio  ve- 
stro  ad  gradus  huiusmodi  assumpli,  prò 
non  promotis  aut  doctoratis  haberi  man- 
damus.  Volumus  tamen  quod  vos  et  col- 
legium vestrum  quoscumque  pauperes 
vel  egentes,  quos  ad  susceptionem  gra- 
duum  huiusmodi  habiles  et  idoneosrepe- 
rietis,  ad  docloratus  huiusmodi  gradum 
benigne  et  "ratiose  assumere  et  promo- 
vere debeatis. 
§  h.  Et  insuper,  cum  intellexerimus 
lunijuuo  dilectum  lilium  proto-medicuni  dictae 
;n~"cat  urbis  prò  tempore  existentem ,  in  causis 
•M  ciYiiei  CI  jji[]^  civilibus  quam  crirainalibus  in  prima 
instantia,  ad  eius  cognitionera,  rationedicti 
sui  oflicii,  quomodùlibet  speclantibus  ft 
pertinentibus,  a  diversis  eiusdem  Romanae 
Curiae  iudicibus  sive  commissariis,  ordi- 
nariis  vel  extraordinariis,  impediri  ac  in- 
quietari  et  in  dies  molestari  ;  nos,  eius- 
dem prolo-medici  ac  vestri  collegii  iu- 
demnitati  consulere  cupientes,  sub  ex- 
communicationis  latae  senlentiae  ac  mille 
ducatorum  auii,  prò  una  Camerae  Apo- 
stolicae,  prò  alia  vero  medietatibus  vestro 
collegio  applicandis,  poenis,  districtius  in- 
hibendo  mandainus  quibuscumque  huius- 
modi alraae  urbis  nostrae  iudicibus  et 
commissariis,  ordinariis  et  extraordina- 
riis ,  quacumque  dignitate  fungentibus , 
ne  proto-medicum  praedictum  in  'causis 


ROMANUM  An,  e.  1353 

similibns,  ad  eius  officium,  ut  praemit- 
titur,  speclantibus  et  pertinentibus,  quo- 
quo  modo  molestare  et  impedire  vel  in 
eis  se  intromittere  debeant  seu  possint. 

§  5.  Declaranles  ex  nunc  prout  ex  inhibitionti 
lune  inhibitiones  quascumque  et  inde  cum  "non  '"m- 
secuta    quaecumque    in  dictis   iudiciis ,  ''""'    ,.''•""■ 

*  *  ^  ^'  prolf^medicum. 

conlra  eumdem  proto-medicum  in  dictis 
causis  ad  eum  pertinentibus,  quomodo- 
cumque  de  celerò  decernendas  et  fa- 
ciendas ,  seu  hucusque  decretas  aut  in- 
hibitas,  ipso  iure  et  facto  fore  et  esse 
nullas  ac  nuUius  roboris  et  momenti; 
ac  illis  non  obstanlibus,  quod  idem  proto- 
raedicus  in  ipsis  causis  procedere  possit 
et  valeat,  sine  aliquo  censurarurn  ac  pe- 
cuniarum  1  poenarum,  in  huiusmodi  inhi- 
bitionibus  exprimendarum,  incursu,  per- 
inde  ac  si  tales  inhibitiones  ac  alia  inde 
secuta  quaecumque  non  emanassent,  nisi 
alias  per  nos  seu  successores  nostros 
Romanos  Ponlifices  provisum  fuerit. 

§  6.  Sicque  per  quoscumque  iudices  ciamuii  lub- 
et  commissarios,  quavis  auctoritate  fun- 
gentes,  etiam  causarum  Palatii  Aposto- 
lici auditores  et  sanctae  Romanae  Eccle- 
siae  cardinales,  sublata  eis  et  eorum  cui- 
libet  quavis  aliler  iudicandi  et  interpre- 
landi  lacultate  et  auctoritate,  iudicari  et 
deliniii  debere,  ac  quicquid  secus  super 
his  a  tjuoquam,  quavis  auctoritate,  scien- 
ter  vel  ignoranter,  contigerit  atlentari , 
irrilum  et  inane  decernimus. 

§  7.  Quocirca  venerabilibus  fratribus  Depuuno  eie- 
Liparensi  et  Balneoregiensi  episcopis  ac  ',"^°3m"  ^*' 
dilecto  filio  Curiae  causarum  Camerae 
Apostolicae  auditori,  per  praesentes  coni- 
mittimus  et  mandamus  quatenus  ipsi, 
vel  duo  aut  unus  eorum,  per  se  vel 
alium  seu  alios,  praesentes  literas  et  in 
eis  contenta  quaecumque,  ubi  et  quando 
opus  l'uerit,  ac  quolies  prò  parte  vestra 
fuerint  requisiti,  solemniter  publicanles, 
vobisqiie  in  praemiisis  efficacis  defen- 
sionis  praesidio  assistentes,  faciant  aucto- 

1  Cherub.j  ■praeAiclmum  (r.  t.). 


An.  C. 


g.ituri.ie. 


Ijj3  lULIl'S 

ritale  no^lra  vos  praesenlibus  et  in  cis 
conlenlis  quiimscumque  paciilcc  fi'ui  ol 
gaudere,  non  perniiltenles  vos  desuper 
contra  praesentiuni  tenoreni,  quomodo- 
libet  indebile  moleslari.  Conlradiclores , 
molestalores  quoslibet  et  rebelles,  per 
censura»  et  poenas  ecclesiasticas,  appei- 
latione  postposita,  compescendo,  invocalo 
etiam  ad  boc,  si  opus  fapril,  ausilio  bra- 
cbii  saecuiai'is. 

§  8.  Non  obslanlibus  piaemissis ,  ac 
diro-  quibusvis  constilutionibus  et  ordinatio- 
nibus  apostoHcis,  necnon  dictae  urbis, 
etiam  iuranienlo,  confirmatione  aposto- 
lica vel  quavis  firmitate  alia  roboratis, 
statutis  et  consuetudinibus,  privilegiis  quo- 
que, indultis  et  lileris  apostolicis,  qui- 
busvis personis ,  cuiusvis  dignitalis  et 
prffieminentiae  existentibus,  et  quacuni- 
que,  etiam  archiepiscopali ,  vel  alia  ma- 
iori  dignitate  fulgentibus,  quomodolibet 
concessis,  quibus  omnibus,  etiamsi,  prò 
illoruni  sufficienti  derogatione,  de  illis 
eorumque  totis  tenoribus  specialis,  spe- 
cifica, expressa  et  individua,  ac  de  verbo 
ad  verbum,  non  aufem  per  clausulas 
generales  idem  importantes,  mentio  seu 
quae\'is  alia  expressio  liabenda,  aut  aliqua 
alia  exquisita  forma  ad  hoc  servanda  forcl, 
tenores  buiusraodi,  ac  si  de  verbo  ad  ver- 
bum insererentur,  praesentibus  prò  suf- 
ficienter  expressis  habentes,  illis  alias  in 
suo  robore  permansuris,  hac  vice  duni- 
taxaf,  harum  serie  specialiter  el  expresse 
derogamus,  ceterisque  contrariis  quibus- 
cumque. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum, 
sub  annulo  Piscatoris,  die  xxi  aprilis  mdliii 
ponlilicatus  nostri  anno  iv. 
Dat.  die  21  aprilis  1553,  pontif.  anno  iv. 


m  pp. 


-^■Tò      Au.  C.  1Uj3 


XXMI. 


Bull.  Rom.  y'o/.  V/. 


60 


Confmnatio  el  exlensio  consti bitiomim  a 
jili'risque  lìomanis  Poniificibns  cdita- 
riim  conlnLìion  solvcnles  Rcvercn.  Cu- 
ììicrae  Apostolicae  communia  et  mimitit 
servilia  ac  annatas. 

lulins  episcopns  servas  servcrunj  Dei, 
ad  pcrpetaam  rei  memoriam, 

(jupientes  Camerae  Apostolicae,  ex  qua  Emniium. 
non  modo  S.  R.  E.,  veruna  etiam  toti  rei- 
publicae  chrislianae  subsidium  provenil, 
et  collegii  venerabilium  fratrum  nostro- 
rum  S.  R.  E.  cardinalium,  ac  officialium 
Sedis  Apostolicae  indemnitati  consulere, 
et  eorum  iura,  utlenemur,  illaesa  prae- 
servare  ,  bis,  quae  a  praedecessoribus 
uostris  ad  hoc  provide  emanarunt,  libenter 
adiicimus  nostri  muniminis  fìrmitatem, 
aliasque  desuper  disponimus,'  prout  in 
Domino  conspicimus  salubriter  expedire. 

§  1 .  Dudum  siquidem,  poslquam  ielicis  pìus  ii  powu 
recordationis  Pius  Papa  li,  praedecessor  l'I^Ji^'^ 
noster,  accepto  quod  numerus  debitorum  ^"^'"'^''"«^  •^■^• 
dictae  Camerae  plurimum  auctus  erat,  et  'ic»e  =iinaiis. 
quod  obligati  prò  annalis  beneficiorum 
ecclesiaslicorum,  quae  apostolica  aucto- 
ritate  assecuti  fueranl,  cxcommuuica- 
tionis  sententiam  in  eos  lalam,  quam  non 
solvendo  in  termino  eis  praelixo  ipso 
facto  incurrebant,  minime  curare  vide- 
banlur,  unde  animabus  sic  illaqueatis  pe- 
riculum  immincbat,  et  continue  eidera  Ca- 
merae damna  subsequebantur.  Cupiens 
lam  saluti  animarum  quam  indemnitati 
Camerae  buiusmodi  salubriter  providere, 
per  suas  ordinaverat  quod  omnes,  qui 
ex  lune  de  celerò  prò  annalis  quorum- 
cumque  beneticiorum  in  dieta  Camera  se 
obligarent,  si,  infra  terminos  eis  prae- 
fixos,  dictae  Camerae  aut  collectoribus 
l'rucluum  el  proventuum  eidem  Came- 
rae debitorum  in  illis  partibus  existen- 
tibus  satisfacere  deficereiit,  ipso  facto,  la- 
psis  terminispraediclis,  non  solurainsen- 


Al.  C.  Ibjj 


Piali  U   con- 
stilatio, 


lanocenlii  Vili, 


Kl  lulu  n. 


Posi  pnedi- 
eus  co  siiia- 
t  ones  molile 
nniooes  perpe- 
laaefacue  sunt, 
et  Umea  in  Ca- 
inerA  obli^a- 
liones  de  $ol- 
TeatJo  annalas 
recepUe  non 
(aemi  Tel  eie- 
caUe. 


4/4  BrLLAMl"M 

tentiam  excommunicationis  inciderent , 
sed  etiam  beneficiis,  prò  quLbus  se  in 
ipsa  Camera  obligassent,  omnino  privati 
essent  ;  ii  vero,  qui  se  prò  annatis  huius- 
niodi  non  per  se,  sed  prò  aliis,  ut  prin- 
cipales,  obligarent ,  si  in  terminis  non 
satisfacerent ,  ultra  sententiam  excom- 
municationis huiusmodi,  essent  omnibus 
beneficiis  ecclesiastieis  per  eos  oblentis 
eo  ipso  privati,  possenlque  talia  bene- 
ficia per  quoscumque   libere  impetrari. 

§  2.  Et  piae  memoriae  Paulus  eliam 
PP.  II,  praedecessor  noster  eie.  *. 

§3.  Ac  sirailis  memorine  Innocentius  Papa 
Vm,  similiter  pi'a?decessor  noster  eie.  -. 

§  4.  Sanctae  memoriae  lulius  simUiter 
Papa  II,  et  praedecessor  noster  eie.  3. 

§  5.  Cum  autem,  sicut  accepimus,  raa- 
litia  et  avaritia  hominum  in  dies  crescente, 
ordinatione? ,  statuta ,  voluntates ,  de- 
creta et  declaratio  Pii  et  Pauli  ac  Inno- 
centii  et  lulii  praedecessorum  huiusmodi 
ad  praesens  piene  non  obsenentur,  et  a 
tempore  ipsius  Alexandri  praedecessoris 
citra,  tam  per  ipsum  lulium  quam  etiam 
felicis  recordationis  Leonem  X  ,  Ila- 
drianum  VI  et  Clementem  YU  ac  Pau- 
lum  III,  Roraanos  Pontifices  praedeces- 
sores  nostros,  ac  nos  divei^sae  aliae  unio- 
nes,  annexiones ,  incorporaliones  et  ap- 
plicationes  perpetuo  factae  et  concessae 
fuerint ,  ac,  ex  incuria  agenlium  prò  Ca- 
mera praedicta  seu  alias,  obligationes  de 
solvendis  communibus  et  minutis  servi- 
tiis  ac  annatis  seu  mediis  fructibus,  aut 
aliis  iuribus  solvi  debilis  et  consuetis  , 
factae  non  fuerint ,  et  quae  factae  sint 
executioni  non  demandentur,  in  eonim, 
ad  quorum  commodum  uniones,  anne- 
xiones, incorporaliones  et  applicationes 
praedictae  factae  fuerunt ,  animarum  pe- 

1  Ct  in  sua  constilutione  vili,  Decel,  lom.  v , 
pag.  197.  9  Ci  in  sua  constìtutìone  iv,  Aposto- 
Hcae,  lom.  v,  pag.  311.  5  Haec  bulla  fuil  omissa 
Oli  sìmpliciier  confirmaloria. 


ROM.VNTM  An.  C.  IbSa 

riculum,  et  Camerae  ac  collegi!  cardina- 
lium  et  officialium  delrimentum,  necnon 
reipubiicae  huiusmodi  non  leve  praeiu- 
dicium. 

§  6.  Nos,  volentes  in  praemissis  oppor-  pnniirei  isi« 
tune  providere,  praedecessorum  huiusmodi  |2^^,'"'c"o''«sii! 
vestisiis  inliaerendo ,  motuproprio,  non  ""'"""''"•'''" 

•-  _         '  r      r         J  t|.,s  ji  amplili 

ad  alicuius  nobis  super  hoc  oblatae  pe-  f'»"»  •J  ^'■"- 
titionis  instantiam,  sed  de  mera  delibe-  ironML'°i^pe- 
ratione  et  certa  scientia  nostris ,  ordina-  "'"'J,''  "/""" 

'  CipQiu   quorum^ 

tiones,  statuta,  voluntates,  decreta  et  de-  «"«"i»»- 
claralionem  Pii  et  Pauli  ac  Innocentii  et 
lulii  praedecessorum  huiusmodi,  necnon 
desuper  confectas  literas,  ac  omnia  et  sin- 
gula  in  eis  contenta,  apostolica  auctoritate, 
tenore  praesentium,  approbamus  et  inno- 
vamus ,  ac  robur  perpetuae  firmitatis  ob- 
linere,  et  quibuscuinque ,  tam  in  eisdem 
hteris  nominatis,  quam  non  nominatis, 
virorumel  mulierum,  saecularibus  et  qno- 
rumvis  Ordinum  regularibus  congregatio- 
uibus,  ac  omnibus  aliis  sub  singulis  prae- 
dicfis  et  praesentibus  nostris  liteiis  cora- 
prehensis  personis,  tam  prò  praeterito 
quam  futuro  tempore,  inviolabiliter  obser- 
vari,  eaquae  omnia  ac  censuras  et  poenas 
in  singulis  Hteris  huiusmodi  contentas  con- 
tra  oinnes  congregationes  et  pei'sonas  prae- 
diclas,  quoad  omnia  et  singula  monasleria 
it  beneficia  ecclesiastica ,  cura  cura  et 
sine  cura,  saecularia  et  quonimvis  Ordi- 
num regularia,  quomodolibet  qualificata, 
quae  congiegationes  praedictae  quomodo- 
libet communiter  possident ,  etiarasi  de 
iure  patronatus  laicoiaim,  etiam  impera- 
toris,  regum,  ducum,  marchionum,  ba- 
lonum  ,  comitum  et  aliorum  nobilium  , 
eliam  illustrium,  aut  dummodo  per  ipsas 
congi'egationes  possideantur  ,  tam  in  Ro- 
mana Curia  quam  extra  eam,  inter  quos- 
cumque litigiosa  existant,  vigere  et  locum 
habere,  totahque  et  plenaiiae  executioni 
demandari  debere  decernimus.  Necnon  ea 
omnia  quae  singuli  praedecessores  prae- 
dicti  voluerunt,  eisdem  autorictatae  ette- 


An.  C.  IS33  lULirS 

nore  volumus,  ac  praemissa  omnia,  prout 
per  ipsos  praedecessores  ordinala,  slaluta, 
decreta  et  declarata  fuerunt,  de  novo  or- 
dinamus,  statuiraus,  decemimus  et  decla- 
ramus,  eaque  omnia  ad  quascuraque,  tam 
saeeulares  quara  regulares  .  virorum  et 
raulierum  congregatione?.  quantum^is  pri- 
vilegiatas  et  eiemptas .  auclorilate  et  te- 
nore praedictis,  extendimuset  ampliamus. 
§  7.  Decementes  praesentes  literas  de 
aM5iia  prie-  intenllonis  nostrae   defectu  notari  ,   ani 

Mrralin*.  ' 

praeteslu  quod  in  aliquibus  locis  non  re- 
cipiantur,  aiit  moribus  utentium  non  com- 
probentiu"  irapugnari ,  aut  in  desueludi- 
nem  abire  dici  non  posse,  sed  ex  die  ea- 
rum  publicalionis  modo  infi-ascripto  fa- 
ciendae  quoscumque  ligare. 
§  8.  Sicqne  et  non  aliter,  in  praemissis 

Demum  ir-  omnibus  et  singuUs.  per  quoscumque  iu- 
dlces  et  commissaiios.  quavis,  etiam  dieta 
apostolica  ,  auctoritate  fungentes  ,  etiam 
causanim  Palatii  Apostolici  auditores,  in 
quavis  causa  el  instantia  ,  sublala  eis  et 
eorum  cuilibet  quavis  aliter  iudicandi  et 
interpretandi  auctoritate  et  facultate,  iu- 
dicari  et  definiri  debere;  ac  irritum  et  i- 
nane,  si  secus  super  bis  a  quoquam,  qua- 
vis auctoritate,  scientervelignoi^anter  con- 
tigerit  attentari. 
§  9.  Non  obstantibus  conslitutionibus 

Q.ossiie  i5-  el  ordinalionibus  aposlolicis,  ac  omnibus 
ulis,  quae  smguh  praedecessores  praedicli 
in  singuUs  eorum  literis  voluerunt  non 
obstare,  celerisque  contrariis  quibuscura- 
que. 
§  10.  Ut  autem  praesentes  nostrae  li- 

F»m»  ei  ef- terae  ad  omnium,  quorum  inleresl.  noli- 
ti«aii.  tiam  deducantur,  nullusque  demceps  pos- 

si! aliquam  in  praemissis  escusationem 
praetendere,  aut  ignoranliara  allegare,  au- 
ctoritate el  tenore  praedictis.  volumus  et 
mandamus  quod  literae  buiusmodi  in  val- 
vis  Gancellariae  Apostolicae  tribus  diversis 
diebus  ,  dum  ipsa  cancellaria  tenebitur . 
per  aliquem   ex  cursoribus  noslris  afù- 


m  Pi».  475     Ab.  C.  ib-ii 

gantur,  el  donec  illa  duraveril,  afikae  te- 
neantur,  exindeque  in  quinterno  Gancel- 
lariae, id)i  similes  conslitutiones  describi 
consueverunt ,  per  eos,  ad  quos  special  , 
ad  perpetuam  rei  memoriam,  describantur 
et  registrentur. 

§  li.  NuUi  ei^o  omnino  hominam  li-  Smetis; 
ceat  hanc  paginam  etc.  Si  quis  autem  hoc 
attentare  praesunipserit  ,  indignationem 
omnipotenlis  Dei  ac  beatorum  Petri  et 
Pauli  aposlolorum  eius  se  noveril  in- 
cui"surum. 

Datum  Romae  apud  S.  Petrum  ,  anno 
Incamationis  dominicae  millesimo  quin- 
gentesimo  quinquagesimo  tertio  ,  quinto- 
decimo kalendas  ianuarii,  ponliQcatus  no- 
stri anno  rv. 

Anno  a  nativilate  Domini  mdut,  indi-  Ptsu^u*. 
elione  xn.  ponlilìcatus  sanclissimi  in  Chri- 
sto  palris  et  domini  nostri  domini  lulii 
divina  providentia  Papae  IH,  anno  eius  rv . 
relroscriptae  literae  apostolicae  in  valvis 
Gancellariae  Apostolicae  tribus  diversis 
diebus,  dum  ipsa  cancellaria  tenebatur, 
et  donec  illa  duravi!,  videlicet  diebus  mar- 
tis  rs.  necnon  iovis  xi  et  sabbati  xm,  men- 
sis  ianuarii,  insta  ipsaruni  literarum  teno- 
rem  affixae  et  publicalae  fuenmt  per  me 
Umbertum  Hollonium,  praelibali  domini 
nostri  Papae  cursorem. 

Ioannes  Freile,  magister  cursorum. 
Dal.  die  18  decem.  1553,  pontif.  anno  iv. 


XX\TI1. 

Quod  [l'iter  gcrmaiìiis  aUciiius  Sanctae 
Romanae  Ecclesiac  cwdinalis  liveniis, 
ad  cardinalatum  promoveri  non  possi t. 

Saoctissimos  dominos  noster  dominas  Icllus 
divina  provideiìtia  Papa  ni. 

Pro  bono  regimine  sanctae  Romanae 
Ecclesiae  ac  prò  felici  sacri  coUegii  car- 
dinaUum  direclione,  de  ipsorum  cardina- 


Ali.  c.  ij'i'i     476  iiri.LARirM 

lium  Consilio  et  unanimi  assensi!,  prac- 

senti  decreto  slatini. 

§  1 .  Ut  nullo  iimquam  tempore  assii- 

Ouoii  rr,-iier  matur  aliquis  posthac  in  eiiisdem  Sanclae 

diiKiiis  Tivciiiis  uomanac  Lcclesiae  canlinalcm  ,    cpii   sii 

creari  non  not-  ,.      ,  l,        •  T        l"  • 

MI  larJin'iiis.  Iralcr  germaniis  alterius  cardinalis  viveii- 
lis.  llaque  codem  tempore  duo  IValres 
germani  in  eodeni  collegio  nullatenus  esse 
possint.  Decernens  et  dcclarans  iVatres 
cardinalium  viventium  ad  cardinalatus  di- 
gnitalem  penitus  incapaces  et  inliabiles 
habendos  et  reputandos  esse. 

§  2.*  Et  ex  nulla,  quanlumvis  urgenlis- 

ni,iac<iiK!  san-  gima,  causa  adversus  hoc  decrctum    dis- 

Clinili    (]ei'Oì;ai'i 

nou  (.Qssit.      pensare  licere. 

Aduni  Romae,  die  veneris^  xxvi  mcnsis 
ianuarii  mdliv,  in  consistorio. 
D;il.  die  20  ianuarii  1554-,  pontil".  anno  iv. 


XXIX. 


Beneficionim  ecclesiasticoritm  possessio- 
nem,pcrprovisos,Iiteris  apostolicis  mi- 
nime expeditis,  airprclietisam ,  vuUaìii 
esse  declarat,  iUosque  privalos  benefi- 
ciis  forc  dcceniit  ^. 

Sanctissjmus  in  Christo  pater  et  D.  N.  D.  lulius 
divina  providentia  Papa  III. 

§  1.  Cui  nuper  inuoluil  quod,  licet  alias 
Gregorius  X  felicls  recordalionis  tlregoriiis  X,  in  gene- 

prolMl.uil     eie-  •!•        I         1  •  1- 

rios  a.ì  eccic-  rah  concaio   Lugdunensi  ,   sua  generali 

sias  ill.uimt  ad-  .*,      ,•  •  ■.  J      „     il 

niinisiiuiioni  se  constilulioue    sancivcril  quod   nullus  e\ 
iimniscere  anie  j^,-,^  jjp  cctcro  administrationeiii  dignita- 

stii  cuiiurmalio-  ^  ^ 

nera.  tis,  ad  quam  electus  esset,  priusquam  ce- 

lebrata de  ipso  electio  confirmaretur,  sub 
oeconomatus  vel  procurationis  nomine, 
aut  alio  de  novo  quaesito  colore,  in  spiri- 
lualibus  vel  temporalibus,  per  se  vel  per 
alium,  prò  parie  vel  in  lotum,  gerere  voi 
recipere  aut  iliis  se  immiscere  praesume- 
rel  :  omnes  illos,  quisecus  fecissent,  iure, 

i  Ex  Ui"Cil.  in  Arcliiv.  Valic. 


i'.\\\\f  eliam 
lioiiifir.  Via  ne 
provi>i  (ie  cc- 
t-lesii!:  alììsque 
heneticiis,  eo- 
runi  furani  su- 
scipeient,  non 
conferlis  lileris 
apnslolicis  prò  - 
vìsTiiitiitn  luiius- 
niodi. 


ROM.MSUM  A  II.  C.  Ij3/| 

si  quod  illis  per  electionem  quaesitum  fo- 
ret,  decernens  eo  ipso  privatos. 

§  2.  Et  piae  memoriae  Bonifacius  YIII 
etiam  sua  perpetua  valitura  constilutione 
sanciverit  ut  episcopi  et  alii  praelali , 
superiores,  necnon  abbates ,  priores  et 
celeri  monasteriorum  regiminaexercentes, 
([uocunique  nomine  censerentur,  qui  apud 
Sedem  Apostolicara  promovcrentur,  aut 
confirmationis ,  consecrafionis  vel  bene- 
dictionis  nuiuns  reciperent,  ad  commissa 
eis  ecclesias  et  monasteria  (  diclae  Sedis 
literis^eorum  promotionem,  conlirmatio- 
nem  ,  consccrationem  seu  benedictionem 
huiusmodi  contincntibus,  non  confectis) 
accedere,  vel  bonorum  ecclesiasticorum 
administralionem  acciperc  non  praesu- 
merenl,  nullique  eos,  absque  dictarum  li- 
leraruui  ostensione  ,  reciperent ,  aut  eis 
parerent  vel  intendereiil.  O'iod  si  forsan 
contra  praesuniptum  fuisset  quod  per 
episcopos,  praelatos,  abbates,  priores  et 
alios  monasteriorum  regimina  exercentes 
praedicto  tempore  I  actum  foret ,  irritum 
baberetur,  nec  qnicquam  interim  iideni 
episcopi  vel  praelati,  abbates,  priores 
vel  regimina  exercentes  de  ecclesiarum 
vel  monasteriorum  eorumdem  proventibus 
perciperent. 

§  3.  Et  rccolendae  memoriae  Pauluslll, 
Romanus  Ponlifex  praedecessor  noster, 
quibuscumque  tahellionibus  publicis,  sub 
exconununicationis  latae  sententiae  poena, 
inbibucrit  ne  ex  tunc  de  cetero  de  tran- 
sumptis  supplicationum,  praeterquam  ba- 
bentium  clausulam  quod  carum  sola  si- 
gnatura suijiceret ,  ac  decreto  et  conces- 
sione literarum  seu  mandatorum ,  posses- 
sioncm  beneficiorum  ecclesiaslicorum , 
vigore  supplicationum  buiusmodi  appre- 
licndi,  rogari  deberent,  neve  illa  scribere 
vel  subscribere  aut  quovis  modo  autben- 
ticare  vel  partibus  tradere  praesumcrenl; 
volens  et  apostolica  auctoritale  statuens, 
Inter    cetera,  quod    partes  transuraptis 

1  Maltb.,  pracdictos  medio  tempore  loco  prae- 
dicto tenipurc  (b.  t.). 


Paulus  lil.  sul) 
exi'omnuin.  )i(P- 
Da,  ta!i"lltoiii- 
lins  Miliibuit  nt 
àe    lr.iusuii>|ilis 


lllliUblll. 

garelli. 


se   10- 


Prohibenspr»- 

lerca  bcnelicu- 


An.  C.  I5:i'( 


lULIUS 


lis    ne  huiiis-  scu   litcris  aut    maiidalis    hniiisinodi   ex 

modi    Iran^um-  ,  ,    .  ,        ,  -, , 

pus  uicreuiur.  tUKc  deinceps  ulentes,  ac  illoiniin  prae- 
tcxtu  possessionem  hiiiiisiiiodi  apprehiMi- 
denles,  IVuclus,  quos  ex  illis  ])ro  (imiijìoic 
perciperent,  siios  non  racorcni  ;  quinimo 
ad  beneficia,  in  eisdem  transuiiiptis  ci  li- 
tcris ac  mandatis  cxprcssa,  eHìccrcntur 
ipso  facto  perpetuo  inliabiles,  et  ad  resli- 
tulionem  fructuum  ex  illis  prò  tempore 
perccptorum  in  utroquc  foio  tenercntnr; 
decernens  sic  iudicari  dobcre ,  ac  ini- 
Uini  eie. 

§  4.  Et  successive  Sanctilas  Sua,  attcn- 
iiiiius  siaiiic-  deus   quod   ante  conleclionom  literarura 

r;ii  lu'r  iiiilires  ,•  ,!■  i-r  ■        ■*  i' 

qLi„MMinu|.  non  8'ratia  apostolica  est  informis,  inter  alia, 
imiirai-i    iuua  volucril ,   statucrit  Bt    ordinavcrit    quod 

ipitiiies  supjili-  '  * 

calli. niiiii  sigili-  iudices  in  Romana  Curia  vel  extra  eam 
prò  lempoi'e  existenles,  eliainsi  essent 
S.  R.  E.  cardinales  vel  causarum  Palai ii 
Apostolici  audilores  aut  quicunique  alii, 
non  iuxta  supplicationum  super  inipc- 
tratione  signatarum  tenores  et  fornias 
indicare  deberent,  etiam  decreto  irritanti 
adiecto. 

§   5.    Nibilominus  diversi   episcopi   et 

Auanion  prò-  alii  i)raclati,  superiores  et  abbales,  literis 

rum  potscisio-  sujicr  dispcnsatioue   retinendi   beneficia, 

nem  apprciicii-  «g,,  g^g  anteuuaui  promoverentur  aut  eo- 

df baili,    lilens  •  'li 

aponioii.is  uo;i  rum  elcctiones  confirmarentur,  obtenta  , 
''"  '  '  per  praedictam  Sedem  prò  tempore  cun- 
cessis,  minime  confectis,  beneficia  per  eos 
obtenta  praedicta  retinere,  et  divei  sac  aliae 
pcrsonae  ecclesiasticae  possessionem  be- 
neficiorum  ecclesiaslicorum,  eis  dicla  au- 
cloritate  conferri  scu  commendari,  vel  in 
eorum  favorem  uniii  aut  alias  disponi 
concessiones,  literis  apostolicis  desupcr 
non  expcditis,  apprcbendcre  praesumunt, 
iniiabilitalcni  et  alias  poenas  in  sanclio- 
nibus  et  inhibitione  et  voluntate  et  sla- 
tuto  praedictis  contentas  damnaliiliicr  in- 
currendo,  in  animarum  suarum  peii- 
culuni. 

§  0.  Volcns  periculis  animarum  liuins- 
inodi  latius  occunere,  sancliones  et  in- 


ni pp.  ^ill     An.  e  i:ì;)/i 

liibilionem  ac  voluntatcm  et  statntnin  bu-  sanciinu-ii  sn- 
iiismodi,  quorum   tenores  Sanctilas  Sua,  Ihm'a,'   "  "" 
ac  si  de  verbo  ad  vcrbum  inscrerentur , 
liaberi  voluit  prò  expressis,  approbans  et 
iiinovans   ac   perpetuo   observari  deberc 
decernens. 

§  7.  Et  sanctiones  ipsas  ail  iiiferiora  ei  c>ieii,!ii  imi 
beneficia  ecclesiastica,  quaecumque  et  [!i'|,".|j'''''",.„'",|"^ 
quomodocumque  qualificata,  amplians  et  i"^    i>cnfii<  lo- 

^  *  ^  *         .  rum      (juiTuni- 

cxtendeiis,  bac  sua  in  perpeluum  valitura  cumqu..  p..s«e<- 
constitulione  statuii  et  ordinavi!  quod  \"ìè]\"'  '!,\l"sl.- 
omnes  et  singulae  personae  ecclesiasticae,  [|;j|'  J^ìni'^ 
tam  sacculares  quam  quorumvis  Ordinum  "Hi"*'!-   "■f- 

'  '  lui  iuljcl. 

regularos,  cuiusvis  status,  gradus,  ordinis 
vel  conditionis  existant,  etiamsi  episco- 
pali vel  arcbiepiscopali  aut  palriarcbali 
vel  alia  malori  dignitate  praefulgeant  ; 
quod  de  celerò,  literis  super  dispensalio- 
nibus  retinendi  beneficia,  per  eos,  ante- 
quam  promoveanlur  aut  eorum  elcctiones 
confirmenlur,  obtenta,  eis  per  Sedein  eam- 
dem  prò  tempore  concessis,  minime  con- 
fectis, beneficia  ipsa  retinere,  aut  posses- 
sionem alicuius  seu  aliquorum  benefi- 
cioium  ecclesiaslicorum,  cum  cura  vel 
sine  cura,  saecularium  vel  quorumvis  Or- 
dinum rcgularium  quorumcunupie  et  cpia- 
lilercumquequalificalorum,eis dieta  aucto- 
ritate  apostolica  conferri  seu  commendari, 
aut  in  eorum  favorem  et  commodum  unici 
seu  alias  disponi  possessioncs,  literis  apo- 
stolicis su]icr  coUatione  seu  commenda 
aut  unione  seu  alia  disposilionc  buius- 
niodi  non  expedilis,  per  se  vel  per  aliuin 
seu  alios  eius  nomine,  etiam  supplicatio- 
num seu  sumplorum  vel  transumptorum 
huiusmodi  aut  collalionum  eis  postmo- 
duin  de  ipsis  bcneficiis ,  tamquam  etiam 
lune  certo  modo  in  supplicalionc  expresso 
vacantibus,  ordinaria  vel  alia  quavis  aiiclo- 
rilate  factarum  praelextu ,  apprebendcre 
pracsumpserint,  aut  per  alios  appreben- 
sam,  ratam  et  gratam  habuerint;  ipsorum 
bcneficiorum  non  possessores ,  sed  meri 
clnudidclenlores,  ac  violenti  et  sine  aliquo 


An.  C.  Jbo4 


eia  ab  alìì<  pos- 
te imjielriri- 


Priniique  pro- 
visi Omni  iure 
Tacui  ceriEB.in- 
lur. 


4.78  BULLAhini 

titillo  in  ois  inlrusi  censeantur  et  pio  ta- 
libiis  habeanlur  et  reputentur;  nec  i'ructus 
suos  faciant,  scd  ad  illorumrestitutionem, 
ut  praeferlur,  leneantur  et  obligati  exi- 
stant;  constitutiones  seu  dictae  Cancella- 
riae  regulae  de  annali  et  triennali  pos- 
sessione in  illis  locuni  non  liabeant;  nec 
eisdem  detontoribus  et  intrusis  in  aliquo 
siifTragentiir. 

§  8.  Quinininio  beneficia^  per  eos,  tem- 
pore promotionis  suae  aut  eorum  elc- 
ctionis  confìrmationis ,  oblenta,  lileris 
super  dispcnsatione  ea  relinendi  sibi  con- 
cessa non  cxpcditis,  retinenles,  aut  pos- 
sessionem  beneficiorum,  literis  apostolicis 
super  illis  non  confectis,  appreliendentes 
seu  per  alios  apprebensani,  ratam  et  gra- 
tam  babentes,  beneficia  sic  retenta  aut 
apprebensa  et  oume  ius,  quod  in  illis 
vel  ad  illa  prò  tempore  quoniodolibet  lia- 
buerint,  eo  ipso  amiltant;  illisque  et  ilio 
privari  ac  ad  illa  de  cetero  obtinenda 
perpetuo  inhabiles,  nec  illa  ulterius  et 
praetextu  novi  tiluli  aut  novae  commcn- 
dae  vel  unionis  snu  altcrius  dispositionis, 
ctiam  apostolica  auctoritatc  factae,assequi 
valeant,  sed  beneficia  ipsa,  tamquam  de 
iure  et  facto  vacanlia  ,  aliis  confcrri  seu 
commendari,  et  per  quosvis,  tam  ab  eo- 
rum ordinariis  collatoribus  quam  a  Sede 
praedicta,  libere  inipelrari  possinl. 

§  9.  Et  si  beneficia  ipsa  litigiosa  Aic- 
rint,  coUitigantcs  in  omni  iure  et  ad  oume 
ius,  quod  beneficia  retineatibus  aut  pos- 
sessioncm  appreliendenlibus  buiusmodi 
in  eisdem  beneficiis  vel  ad  illa  quomo- 
dolibcl  competebat  aut  competere  po- 
terai, co  ipso,  absque  aliquo  iuris  aut  bo- 
minis  ministerio,  surrogentur  et  surro- 
gati esse  censeantur,  ne  in  eorum  favo- 
rem  causa  desuper  pcndens  advocata  et 
lis  extincla  fuissc  et  similiter  esse  cense- 
antur. 

^10.  Ouodquede  cetero  supplicationef-, 
eliam  manu  nostra  et  motu  proprio  si- 


ROMANUM  An.  C.  lSli4 

gnatae ,  nisi  babuerint  clausulam,  quod  Sappiicauoncs 


Toro  ,    nisi    sii 


carum  sola  signatura  sujficiat,  nullam  1  pi,,us„i,i,  ,„„i 
per  literarum  super  illis  conficiendis  fidem  '"'"   "a""""''» 

^  ,  ,  sujfitjiat,  null.ini 

aut  probationem  faciant  seu  praestent,  nec  faeium   proba- 
uUa  eis  in  aliquo  alio    casu  fìdes  adbi- 
beatur  aut  adliiberi  possit. 

§  11.  Decernentessic  et  non  aliter,  tam     Praesomium 

j  n       '  .  .     •      lìleraruni  ijraii- 

in  eadem  Cuna  quam  extra  oam,  et  in  tas. 
partibus  per  quoscumque  iudices  ac  com- 
inissarios,  quavis  etiam  apostolica  aucto- 
ritatc praedicta  fungentes,  etiarn  causa- 
rum  Palai ii  buiusmodi  audilores  et  ipsius 
S.  R.  E.  cardinales,  in  quavis  causa  et 
instanlia,  snidata  eis  et  eorum  cuilibet 
quavis  aliter  iudicandi  et  interpretandi 
auctorilate  et  facultate,  iudicari  et  definiri 
debere  ;  ac  irritum  etc. 
l'iacct,  publicetur  et  describatur  eie. 


XXX. 


CODllitUliouiS. 


Prohìbitio  blasphemiarum  et  barattaria- 
vìim  in  alma  Urbe,  et  iurisdictio  ge- 
neralium  inquisitorum  hacreticae  pra- 
vilatis  coercendi  ipsos  blaspkcmatores 
ac  eos  scicntcs  et  non  revclanlcs  2. 

lalius  Papa  III,  ad  fataram  rei  memoriam. 

In  niultis  depravatis  moribus,  vitiosis- 
que  consuetudinibus ,  quae  in  nostram  '^""'  '"'"' 
liane  almam  Uiljem,  propter  eius  ampli- 
ludinem  magnumque  advenarum  undique 
in  eam  concursum ,  simul  cum  pluribus 
cximiisque  virtutibus  atque  egregiis  ve- 
rae  pietatis  exemplis,  irrepserunt,  ad  quas 
nos  lollendas  et  extirpandas ,  omnem 
acicm  mentis  et  cogitationis  noslrae  in- 
tendimus,  nibil  est  quod  animum  nostrum 
magis  exulceret  et,  confodiat  quam  bor- 
ribilis  atque  impia  et  cbristianis  auribus 

1  MaUli.  leijit   nullam  aliam  qimm  per  (r.  t.). 

2  Coiitra  lios  blasptiematores  procedit  etiam  vi- 
cariusPapae,  ut  legilur  in  constilut.  xlv  Pauii  III, 
Licci,  sup.,  pag.  5fi9;  et  de  materia  blasphemato- 
rum  vide  etiam  Leonis  X  conslitutionem  vili,  Sw- 
prrnne,  toni,  v,  pag.  604. 


An.  C.  ISB/i  l™us 

intollerabilis  divini  nominis  blasphemia. 
Cum  audivimus  sacratissimum  Dei  et  lesu 
Chrisli  Domini  nostri  nonien,  quod  super 
omne  nomen  coeleslia  venerantur,  ter- 
restria  adorant ,  inforna  contremiscunt 
(quod  ne  leiiien'  (|uidem  a  quoc[uain, 
propter  eius  subliniilalein  ac  maiestaleni, 
usurpandum  sii),  passim  pravorum  elYc- 
ratorumque  liominuni  vocibus  scindi, 
unaque  cuoi  eius  sanctissimae  Genitricis 
et  venerai liUuni  sanctorum  et  amicorum 
ipsius  sumnii  Dei  nomine ,  deteslandis 
blaspbemiis  maledictisque  lacerari ,  ut 
minime  inirandum  sit,  si  a  cbristianis 
populis,  in  tantis  calamitatibus  constitutis, 
divinae  iracundiae  flagella  non  amovean- 
tur,  proplerea  quod,  iuxta  Sapienlis  di- 
ctum:  A  viri  niuUum  iurantis  domo  non  di- 
scedet  plaga. 

§  1 .  Qunvc  nos,  buiusmodi  execranduiii 

Prohiiiiiiociim  abusuffl  siuiul  cum  cetcris  omuibus,  quan- 

poennrum     im-  .  t^    -        i*  *        x»       ■ 

po.iiioue  con-  tuui,  cum  eiusdem Dei  admtorio,  iieri  po- 
"*  terit ,  extirpare  volentes,  ut  banc  ipsam 

urbem ,  domicilium  ac  sedem  Spirilus 
Sancii,  omnibus  iiiquiaamentis  mundalam 
ac  perpurgatam  Domino  Deo  per  omnia 
placentem  exbiiieamus,  in  bunc,  qui  se- 
quitur,  modum,  qnoad  praefaluni  lior- 
rendae  blaspliemiae  crimen,  motu  i)ro- 
prio  et  ex  certa  nostra  scientia  et  voi  untate, 
invocata  Dei  omnipotentis  iustitia,  decer- 
nimus,  statuimus  et  ordinamus. 

§  2.  Blasphemantes  scilicet  Deum  Pa- 
Binphpmsnies  treni  omnipofenteui  vcl  eius  Filium  Uni- 

Deum,  CliriiluDl  .  --  . 

«ispiriiunis^n-genilum,  Domuium  et  Uedemplorein  no- 
"""  shum  lesum  Cbristum,  seu  Spiritum  San- 

ctum,  vel  parliculariter  el  explicite,  vel 
generaliter  el  im|)licite,  attribuendo  Divi- 
nae Maieslali  quae  illi  minime  conve- 
niunt,  vel  removendo  quae  eam  decent, 
primo  convicti,  si  divites  luerint,  conqjel- 
lantur  ad  solvendum  scuta  auri  quadra- 
ginta  ;  si  vero  pauperes ,  solvant  decem  ; 
quae  si  nequeant  numerare,  luanl  in  coi- 
pore.  Secunda  vice  convictis,  nobilibus, 


III  PP.  4.79      An.  C.  li)S4 

divilibus  sive  pauperibus,  duplicetur  poena 
pecuniaria  proportionabiliter  ad  primam 
buiusmodi  nuilclam,  at([ue  insuper  in- 
currant  infamiam  el  inbabililalem  ad  be- 
neficia quaecumque  ,  ad  gradus ,  digni- 
tales  et  honores  obtinendos.  Vilibus  con- 
victis perfodialur  lingua.  Teilia  vice  con- 
victis nobilibus,  lam  divilibus  qnam  pau- 
peril)us,  Iriplicelur  poena  pecuniaria  re- 
spactive,  ut  supra.  Ulterius  sint  ipso  iure 
privali  beneficiis  ecclesiaslicis  et  ofllciis 
quibuscumque,  dignitatibus,  titulis,  ma- 
gislralibus,  bonoribus;  sinl  inleslabiles, 
lam  aclive  quam  passive  ;  sinl  inbabiles 
ad  ferendum  testimonium  ;  sinl  Ijamiili 
publice  per  Iriennium  ab  Urbe.  Vilibus 
imponatur  fusligatio  aut  deportatio  ad 
Iriremes  per  triennium,  et  exulent  per- 
petuo. 

§  3.  Idem  servetur  conlra  blaspbeman-       Mjrumqn» 
les   ipsius    Domini    nostri    lesu    Cbrisli  ^'''^*"""' 
Malrem    beatissimam    semper   Virginem 
Mariani. 

§  i.  Blaspbemi  in  sanctos  vel  sanctas      sancioi  «t 
Dei  corrigantur  severe,  arbitrio  domino-  ^""^'"• 
rum  iudicum,  babita  ratione  qualitatis  et 
gravitatis  criminis,  cum  ceteris  circum- 
stantiis  iure  allendendis. 

§  5.  Volumus  auteni  el  statuimus  ut  Poenamm  «p- 
omnes  poenae  pecuniariae  exigendae  ap-  '  '^  '"' 
plicenlur  lanlummodo   sustenlationi  or- 
pbanorum  utriusque  sexus  calbecumeno- 
rum  et  puellarum. 

§  0.  ludices  vero  lam  liorrendi  et  impii  imisaiciio  in- 
crmimis  deputamus  el  insliluimus  revc-  „eraiium     lu 
rendos  dominos  inquisitores  nostros  gene-  ''''^*i''""">*' 
ralos,  quos  volumus  posse  addcre  prae- 
slitulis  poonls  et  maxime  in  corpore,  si 
modus  blaspbemiae,  obgravilalem,  impie- 
lalem  vel  malitiam,  id  exposcat. 

§  7.  Partes  corumdcm  dominorum  iu-    Dubiaqu»  i»- 
dicum  erunt  declarare,  si  dubium  occurrat,  «'^"'"'i- 
qui  nobilos,  qui  plebei,  qui  divites,  qui 
pauperes  sint  babendi. 

§  8.  Insuper,  ne  sacrilega  ci  mortifera 


Ali.  C.  1SS4       -Ì80  nrLLARIIIM 

scieiiies  ieT6- haec  pestis,  si  lalcat ,  miiuis  curari  voi 

lem  hi  isiiliema-  .  ,.  .  .  ,     T\    • 

lores,  aiioquiii  praecidi  possil,  ex  onmipolenlis  Dei  aiiclo- 
^uiriL'a'relu:  ''ì'''*''^  inandamus  omnibus  el  singiiiis,  cu- 
iiisciini(]ue  sint  gradus  et  condilionis,  qui 
sciverint  aliquos  blasphemasse,  ul  supra, 
quod  eos  diMiuncienl  infra  triduuni  rcve- 
reiidissiiuis  iudiciinis,  vel  per  se  ipsos  ve! 
per  cliirogi-apliuiii ,  modo  et  ordine  in- 
l'erius  expriiiieiido.  Sicque  omnes  et  sin- 
gulos  in  districto  Dei  iudicio  requirimus, 
et  eorum  conscientias  aggravamiis.  Mo- 
nendo  tamen  eos  quod,  si  constiterit  ali- 
qiiem  scienlem  noluisse  denunciare,  cuiiis- 
cumque  fueiit  status,  dignitalis  et  condi- 
lionis, praeler  ultioneni  iustitiae  divinae, 
quam  ci  annunciamus,  et  praeler  culpam 
mortalem,  quam  incurret  oL  inobedion- 
liam  et  ob  neglectuni  lionoreni  Dei ,  pii- 
nielureisdemraetpoenis,qaibusblasphemi, 
et  sic  cosmulctari  praecipimus;  non  eniiii 
solum  digni  sunl  pocna  aul  supplicio,  qui 
ea  faciunl,  sed  et  qui  non  corrigunt  fa- 
cientes. 
§  9.  Cupienles  denunciare  scerete,  scri- 
voiontes  eos  banl  in  chirographo  nomea  blaspbcniiac  ut 

.  denrmcijtre    se-  .  ,       ^  ,.  ,  ,  ,  . 

r.«ie,  .erTe.ii  specicm,  iocuin  et  uiem  ulasphemiae,  et 
hiciradiia.  gj  placucrit  appouerc  nomen  proprium, 
addant  duos  vel  sallem  unum  lestem;  si 
vero  maluerint  ipsi  denunciantes  suppri- 
mere  nomina  propria,  adscribenl  tres  vel 
sallem  duos  in  chirographo,  qui  sint  tc- 
stes  de  blaspliemia,  et  illud  per  religiosam 
personam ,  per  spiritualem  palrem ,  cui 
confidant ,  niiltant  uni ,  cui  voluerinl,  ex  re- 
verendissimis  iudicibus  ordinariis,  quibus, 
ita  ad  deferendum  electis,  praecipimus,  in 
virtute  Spiritus  Sancii  el  sanctae  obedien- 
tiae,  quod  nomini  habeanl  revelare  de- 
nunciantes lestes  vel  denunciatos,  nisi  tri- 
bunali iam  decreto,  in  quo  volumus  ser- 
vari  omnino  secretos,  lum  denunciantes 
tum  lestes,  non  secus  ac  servanlur  in 
causa  fidei. 

§  10.  In  condemnando  prò  boc  execra- 
bili  scelere,  stabitur  duobus  testibus  fide 


nOMANWI 

dignis;  poterli  baberi  loco  teslis  unius  de- 
nuncians,  si  medio  iuramento  denuncici, 
diligenter  observata  qualilale^  inlcgrilalc 
el  reliquis  circumstanliis,  tum  denunciantis 
tum  allerius  leslis. 

§  1 1.  Si  qui  (quod  Deus  avertal)  inventi 
fuerint  denunciantes  vel  attestanlos  falso, 
subeanl  poenas  blasphemorum,  et  illomet 
ordine,  et  niliilominus  severissimis  et  gra- 
vissimis  poenis,  eliam  in  corpore,  allligan- 
lur,  ac  ad  Iriremes  perpetuo  deputentur. 

§  12.  Blaspbemis  non  accusatis  nec 
denunciatis,  si  seipsos  liumili  el  contrito 
corde  accusent ,  si  de  eorum  iniquitate 
veniam  pelant,  condonamus  omnes  poenas 
a  nobis  impositas;  interim  tamen  lacrymis, 
orationibus  el  ccleris  voluntariis  poeni- 
lentiis,  peccatum  maxime  detestabile  re- 
dimani  in  misericordia  Domini. 

§  13.  Quia  vero  compertum  habemus 
ludos ,  quos  baraltarias  vulgus  appellai, 
praeler  multas  iniquilales,  quibus  causam 
praebenl^  blaspbemiam  maxime  enutrire, 
gignere  et  evoniere,  ideo,  auctoritate  no- 
stra, in  spiritu  Domini,  praesenli  decreto 
nostro  et  motu  proprio  amovemus,  dara- 
namus ,  proliibemus  omnes  buiusmodi 
baraltarias,  lainquam  semina  plurium  im- 
pietalum.  El  qui  in  posterum  ausi  fuerint 
eas  nianulenere  vel  exercere,  volumus  ac 
iubemus  eos  carceribus  mancipari  de  facto, 
el  puniri  poenis  a  iure  contra  alealores 
slalulis;  et  insuper  arbitrio  dominorum 
iudicum  praefatorum  etc.  niulctari  gra- 
vissime prò  Iransgressione  buius  noslrae 
prohibitionis,  a  qua  nullum  excipimu^, 
cuiuscumque  sii  gradus,  dignitalis  vel 
condilionis;  et  prò  liac  causa  dumtaxat, 
cassamus,  irritamus,  annullamus  quam- 
cumque  praetensam  licentiam  vel  exem- 
ptionem. 

§  1-4.  Volumus  autem  quod  praesenfiuni 
Iransumptis,  manu  alicuius  notarli  publici 
subscriplis  etc. 


Ali.  G.  ISjI 

Dcnuucialor 
cum  uno  test* 
piene  proliel. 


F^ilsus  rleniin- 
(*i.ilor  Tel  tesili 
siilioal  lilasplie- 
inni um  pjenas. 


niasphemi  se 
He'ereitles,  non 
pu..icnlur. 


Prnliibllio  te- 
uencli  baralla- 
rias. 


TriDBampto- 
roD  &dei. 


An.  C.    I.'jo'i 


Daliini  Roiiiae  apud  SaurUiiii  Pcl.uiii, 
sul)  aiiiiiilo  l'iscaloil-;,  dio  priiMa  ichni- 
arii  jiDLiv,  pontifit-alus  nostri  anno  iv. 

Dal.  dii'  1  l'oLiuani  lóiJi,  |ioiilir.  aniiu  iv. 

XXXI. 

Ecclesiariim  prnelati  er  l-'alutlo  AjìosIo- 
lìco  panem  hnhrntrx,  f(fmiìiiirc.'<  ri  cou- 
lintii  roìiiiìicìistilcs  Jioinaiìi  Poiiti/icis 
dcrlardììtiir;  roninujitr  lirtiefuiit  ipsi 
Ponti fici  reservdiìliir  '. 

Sanctissimus  in  Christo  pater  et  dominus  no- 
ster  dominus  Ii:l;us  divina  providentia  FP.  III. 

Cui  niipcr  illuni i!ÌI  quofi  a  nounullis 
csiK.T  i^iiiis  Ypi^ijim-  jn  (liiiiiiini,  au  ccciesiarum  prao- 
lati  pancm  ex  ['alalie  Apostolico,  raliouc 
pcrsonae  suae  ci  non  allorius  ol'licii  piT 
cos  prò  lempoiT  oblenli,  quolidie  iir.bcn- 
ipSjSinl  SanctitalisSuae  veri  et  indubitati, 
et  non  ficti  aut  j)er  privilegium,  praelati 
domestici  e1  continui  comniensales,  con- 
sideranspanein  huiusniodi  eis  nonnisi  ra- 
tionefauiiliai'ilaliset  ronlinuae  roniiiiensa- 
lilalis  oxliibei-i. 

§  1.  Et  propterea  volcns  (iuhiiini  liuiiis- 
Dechiaiio  niodi,  suac  doclaiTilionis  oracnlo,  de  nie- 

quiid    ecclesia-    ,.  ,,  i      i  ■  •  i 

rum|.raciaiip.i- dio  tollere^  declaravit  omnes  et  singiiitis 
eiPaUiio  Apo-  ecclesiaruiTi  praelatos,  qui,  solum  ralionc 
sioiico  filli  ve- pgpjQj^jjg  suae  et  non  alicuius  ofiicii  per 

rr  faniili.ires  et  ^  i 

coniinui   coni-  eos  uro  leoipore  oblenli,  panem  ex  Pala- 

mciisales   Pon-    .      ,  .  ■  i-      1      1  11 

liiicis.  tio  Apostolico  quotidie  liabeni,  seu  liabere 

possunt  et  in  posterum  habebunf,  seu  ha- 
bere  poterunt,  licct  in  eodem  Palatio  non 
habitent ,  et  ultra  panem  alia  viclui  liii- 
iiiaiio  necessaria  non  babeant,  nec  in  po- 
sterum liabituri  sint,  Sanclitalis  Suae  ve- 
ros  et  indubilatos  ,  el  non  ficte  aut  per 
privilegium,  praelalos  domesticos  et  con- 
tinuos  commensales  esse  ac  in  posterum 
fore,  et  prò  talibus  et  ut  tales  censeri  et 
reputari  debere,    ita  ut  sub  regulis  Gan- 

i  Aiiom  super  liuiusmodi  farailiaritate  sanclio- 
nem  edidit  Paulus  III  in  conslii.ulioiie  ni;  i^aiictii- 
siiriKs,  sup.  pag.  I80. 

ftull.  Rom.  Voi  Yl.  et 


in.irs  III  PP.  481       An.  C.  tSJi» 

ccllariae  Aposlolicae  et  aliis  coustitulio- 


niliiis  suis,  lam  edilis  ipiaiii  edendis,  de 
vi'i'is  liiiniliaribns  conliniiis  coinmensaii- 
ih;s  SanclilatisSuac  loqurnliluis,  conijìrc- 
liciisi,  ci  ibis,  qnoad  oiiiiiia,  suliiecti  sint, 
ipsi(pie  illis  uli,  poliri  et  gaudere  possint. 

Jj  2.  El  Sanctilas  Sua  de  beneficiis  oc-  ncnencimura 
cl(>siaslicis  per  cos  prò  tempore  obfcntis,  mi'i'réscvaia: 
(lualilcrciiiiii|no  (|ualilicalis  et  ad  collalio- 
ni-iii,  [irovisiiuicni,  [iraescntalionem,  e!ec- 
liimeiii  <c\\  quainvis  abam  disposiliùncm 
quoniiiìcuiiii|iic  ciillalorum,  cliam  sanctae 
Uoiuanae  Ecclesiae  cardinalium,  etiam  in- 
dnltmn  speciale  super  confcrendis  bene- 
ficiis ad  eorunicalialionem,  provisioncni, 
l)raesentationciii,  electinneni  seu  qiiamvis 
aliam  dispositionem  perlincnlibus  a  San- 
clilale  Sua  ani  Sede  Apostolica  babeu- 
liiuii,  communiter  vel  divisiui,  spectanti- 
bus,  quae  per  eorum  obitum  in  Romana 
Curia  vel  extra  eam  in  posterum  vaca- 
bunl  ,  lamquam  Sanctitati  Suae  ,  rationc 
rainiliarifalis  et  continuac  conimcnsalitalis 
buiusmodi,  generaiiler  reservatis,  provi- 
dere  ci  de  illis disponerc  libere  et  licite  pos- 
sil,  in  omnibus  et  per  omnia,  perinde  ac 
si  ipsi  praelati  in  dicto  Palatio  habilaieni 
el,  ultra  paiieui,  alia  viclui  humnno  neces- 
saria haberent . 

§  3.  Sicque  per  quoscumquec/i:.,  cliam   Deccinm  iiri- 
cardiiialc-;,  praelatorum  ac  causarum  Pa-  '"'"' 
latii  Aporlolici  auditores,  in  quavis  causa 
et  instanlia,  sublata  eie,  indicar!  et  defì- 
nii'i  debere;  ac  irrilum  de. 

Placet,  publicetur  et  describatiir.  I. 

Leda  et  publicata  luit  siiprascripla  re- 
gula  lioinae  in  Cancellarla  Aposlolica  , 
anno  Incarnationis  dominicac  millesimo 
quingeiilesimo  quinquagesimo  quarto,  die 
vero  martis,  xiii  niensis  februarii,  ponlilì- 
catus  praclibati  sanctissimi  domini  nostri 
domini  lulii  divina  providentia  Papae  III 
anno  iv. 

\.  Loraellinu?,  cursor. 
Puh.  die  Io  februarii  15.ji,  pomif.  unno  iv, 


An.  C.  looa       482  BlLLAIilUM 

XXXII.  I 

Contri!  hebrai'os  rclinoìtes  libros  Tìial- 
mudi  et  alias,  in  qnìtnis  nomen  lesa 
Salvatoris  nostri  etc.  ciun  bhtspliemia 
aut  alias  igìiomiiìiose  nominatiir. 

lolius  Papa  II!  universis  et  singulis  venerabili- 
bus  fratribus  patriarchis ,  archiepiscopis  et 
episcopis,  ac  dilectis  filiis  aliis  locorum  or* 
dinariis,  salutem  et  apostolicam  benedictio- 
nem. 

Cum,siculnuper,  non  sine  animi  nostri 
Causd  censii,  nioleslia,  acccpiiiius,  licei  alias  vcnerabilcs 

'""°""-  IVatres  nostri  S.  R.  E.  cardinales,  haere- 

ticae  pravilatis  in  universa  repiiblica  Chri- 
stiana inqiiisiloros  gcnorales,  corlum  hc- 
braiconun  libroruni  volnmon,  Ghemarot 
Thalmud^  nuncnpatum,  nonnulla  indigna 
et  legem  divinani  orili odoxainque  fìdem 
oflendenlia  conlincns,  de  mandalo  nostro 
damnaverinl  et  igne  comburi  fecerinl, 
nibilominus  inler  ipsos  bebraeos  adbuc 
•  esse  dicantiir  diversi  libri  diversas  centra 

Chrislum  lìedemptorem  nostrum  eiusque 
sanctissiraum   nomen   et  honorem   blas- 
phemias  et  ignominias  continenles. 
§  1.  Nos,  in  praemissis  opportuno  pro- 
lussio  combu-  videre  volentes,  vobis  et  vestrum  cuilibel 

mud '«'1'.""  ^*'  pcrpraesentes  commillimus  et  mandamus 
quatenus  singulis  universilatibus  hebraeo- 
rum,  infra  lirnites  iurisdictionis  vestrae 
consistenlibus,  ex  parte  nostra  intiraetis  et 
nolificetisquod,  elapsis  qualuor  mensibiis 
a  die  intimai ionis  et  notificalionis  huins- 
niodi,  omncs  et  singuli  libri,  in  quibus 
nomen  lesii  Salvatoris  nostri,  quod  lesevi 
Ilanozridieitiir,  cum  blasphemia,  aut  alias 
ignominiose  noininalur,  tam  in  eorum  sy- 

\  Talnuaì  et  Thaìimid  (dnctrina),  oj)ii';  omnem 
Iheologiae  et  morulis  doctrinam  lieljraeoruin  coii- 
lìneiis.  Duplex  e^t,  Ilierosolyinikiinim  et  hahyUi- 
nicnm:  illiirl  breviiis,  spti  velustius.  ettitum  primo 
Venetiis  lb2j  uno  in  folio  volumine:  lior,  magnum 
revera  opus,  ibidem  decem  annoi  uni  spatìo 
(1820-11)50),  duoQL'cim  in  fcilio  voluminihus  lucem 
vidit.  Utrumque  duobus  partibiis  ronslat,  Misìmìi, 
quae  Secmuia  tex  (òiuTepuii-),  et  Geniura,  quae  Cam  - 
plemenlam  sonai.  Babylonicuni,  de  quo  hic  Pon- 
lifex,  fabulis,  erroribus   mirum  in   modum  scatet 

(R.    T.). 


KOMANUJI 


An.  C.  l'ò'ók 


nagogis  et  locis  publicis  quam  privatis 
domibus,  et  alias  ubique  locorum  diligen- 
tissimc  exquirantur;  et  qui  libros  buius- 
inodi  penes  se  quoquo  modo  babere  reperti 
fueriiit,  debilis  poenis ,  tam  pecuniariis 
et  conliscatiouis  honorum,  quam,  si  eorum 
cotumacia  aut  qualitas  delieti  id  exegerit, 
corporis,  etiain  ultimi  supplicii,  ac  alias 
prout  a  fide  Christi  apostatantes  puniun- 
tur,  irremissibiliter  puniantur;  et  nibilo- 
minus, eisdem  quatuor  mensibus  elapsis, 
per  vos  \el  alium  scu  alios,  quos  ad  hoc 
duxeritis  deputandos,  libros  buiusmodi 
cum  omni  diligentia  inquiratis  et  studiose 
investigetis,  impiirique  et  investigari  fa- 
ciatis,  et  eos  quos  libros  huiusmodi  penes 
se  babere  repererilis,  poenis,  cpiibus  apo- 
statantes pracfali  puniuntur,  omuino  et 
irremissibiliter  puniatis. 

S  2.iNon  iiermittentes  de  cctcro  eosdem    p.oiiii.iiioiie- 

,      ,  ,    ^  .     .  .  n        •        '       ì        braeos   Tei. nidi 

liehraeos  (qui,  in  memoriiim  Fassionis  do-  occasione  hIìo- 
mìnica^,  a  sancla  inatre  Ecclesia  toleranlur,  f""'  i'""»'"™ 
ut  aliquando  mansuetudine  nostra  allecti 
ad  verum  Christi  lumen,  divino  afilante 
spiiilu,  convertantur )  a  quiinisvis,  etiam 
apostolica  auctoritate  liingentibus,  occa- 
sione cuiusvis  sortis  librorum  apud  eos 
exislentium,  dummodo  blasphemiain,  ut 
praefertur,  non  coiitiiieaut,  nisi  de  nostro 
exprcsso  mandato,  quomodolibct  vexari 
ani  molestari;  conlradiclores  quoslibel  et 
rebelles ,  ac  vobis  in  i)raemissis  non  pa- 
renles,  per  sententias,  censuras  et  poenas 
ecclesiastieas  ac  etiam  peeuniarias,  arbi- 
trio vestro  moderandas  el  applicandas,  ac 
alia  opportuna  iuris  remedia,  appellatione 
[iOst|iosila,  compescendo,  ac  legitimis  su- 
per liis  iiiibendis  servalis  processibus,  sen- 
tentias ,  censuras  et  poenas  praedictas 
etiam  iteratis  vicibus  aggravando,  invocato 
etiam  ad  iioc,  si  opus  lueril,  auxilio  bra- 
chii  «accular is. 

§  3.   Non  obstantibus  constitutionibus  Darogniocon- 
et  ordinationibus  apostolicis,  ac  ipsorum  TT'or""'- 
bebraeorum,  etiam  iuramento,  confirma- 
lione   apostolica  vel  quavis  firmitate  alia 
roboratis,  statutiset  consuetudinibus,  pri- 
vilegiis  quoque,  indultis  et  Hteris  aposto- 


An.  e.  isaa  ll'Lirs 

licis,  sub  quibusciimque  tenoribus  et  for- 
misac  rum  quibusvis  rlausulis  ot  d(?crptis 
quomodolibot  concessis  ac  ctiani  iterai is 
vicibus  approbatis  et  iunovatis  ;  quibus 
omnibus,  eorum  tenores  praesentibus  prò 
FiJes  Iran-  expressìs  babcutes  ctc. 

sumpiuium.         ^  j^   p,^  ^^jj^  difficile  foret  eie. 

]3aluiu  Piomae  apiid  Sanctuni  Peliuui, 
sub  annulo  Pisoatoiis,  die  xxi\  luaii  jidliv, 
ponlificatus  nostri  anno  v. 

Dal.  die  29  m;iii  155i,  poulif.  anno  v. 


iM  rr. 


.i83      An.  C.  IHS/l 


E.clebiasl.   Sin 
tu  e&uliire 


xxxm. 

Declaratlo  banniincnlortim  contra  fiicino- 
rosos  aliosquc  cxules  el  bannilos  Slaliis 
Ecclesiastici  cditorum. 
lulius  Papa  III,  ad  futuram  rei  mcmoriam. 
§  1.  Nuper  volonles  Ecclesiastici  nostri 
Eliclo  pillili, 0  Status  et  praescrtimbuiiis  alniaeUrliis  no- 
i  ini.iius  „  tuio  slrae  securitati   bonestatiquc  prospicere  , 
pravorumquc  et  scandalosnrum  honiinuiii 
periculosani  perniixlionem  a  bonoruni  el 
quietorum  commercio  probibere,  per  no- 
strum edictum  x\v  praiìsenlis  mensis  da- 
tuiu  praecepinuis  el  maiulavimus  ut  omnes 
quorumcunique  locorum  cxules  et  ab  i]i- 
sorum  principibus  damnati  seti  banniti , 
per  totum  sequiMilcm    diem    post  ipsius 
edicti  nostri  publicalionem,    debeant  ex 
praedicta  alma  Urbe  nostra,  et  infra  qua- 
luor  dies  inmiediate  subsequentes,  ex  loto 
dominio  ecclesiastico  recessisse,  sub  poc- 
nis  in  praefato  edicto  nostro  contentis. 
§2.  Cum  autem,  posthuiiis  edicti  pu- 
Fxome  posi- blicationem,  ad  nostrani  plurimorum  rc- 
""e"s"„,'|]['i^'~  latu  notitiam  devenerit  multas  difficulta- 
Mioues    su|cr  tes  supcr  ipsius  cdicti  intellis^entia,  prori- 

pcrsunis,   qiins  .  '  ,.  r    •      '^         i        .  ■ 

iu  ilio  compre-  tci'  GIUS  gcncralitatem,  luisse  subortas  et 
iieiiHi  essei  iu  f,[i^g  guljonri  posso,  cuui  nounulU  ex  aliis 
terns  et  provmcus  oriundi  in  cives  noina- 
nos  adsciti  sin!;  multi  domicilium  in  bac 
alma  Urbe  nostra  coiitraxerint;  alii,  ratione 
officiorum  vel  bcneficiorum  in  ea  resideant  ; 
alii  ecclesiasticis  ordinibus  sin!  insigniti, 
qui  forte  a  suis  principibus  originarii^ 
vel  aliis  banniti  fuerunl,  vel  quos  in  po- 
slerum  ab  eisdem  banniri  conlingerel  ; 
jTiulti  eliam,   qui  oliai  exules  seu  bamiili 


notorie  fiicrunl,  deinceps  absolutioneiii, 
quae  non  ita  notoria  sit,  ab  ipsorum  prin- 
cipibus obtinuerint  ;  nonnulli  praeterea 
sint,  qui  solum  in  contumaciam,  vel  nul- 
liter  et  inique  et  nullo  iuris  servato  or- 
dine, vel  levibus  interdum  de  caiisis  et  ad 
breve  etiam  tempus  condemnati  banni- 
tiquefucrint;  aliqui  etiam,  qui  salvum  con- 
ductum  et  socuritatem  in  eadem  alma 
Urbe  et  aliis  dilionis  nostrae  terris  com- 
morandi  a  nobis  ipsis  liabuerint;  quos 
duriim  (juippe  essct  et  a  mente  nostra 
valile  alieiuun  iiliusinodi  edicto  indilTe- 
rentcr  et  indistincte  comprehendi. 

§o.  Oliare,  ad  toUendas  super  bis  omnes  ncciami  IuMus 
ambiguilates   el  capliones    pcriculamie  .  '"  "'''""  "™ 
qiiae  ex  co  aliquibus  fortasse  innocentibus  «ì  quorum  c;,u- 
creari  posset,  tenore  praesentium  dccla- de,,,',^";,'^""-,';; 
ramiis  mentis  noslrae  fuisse  et  esse  prae- p^''    gubema- 
fato  edicto  nostro  nuUatenus  comprebendi,  1,°""' "  °'"  '" 
nec  illiiis   poenis   subiici  cives  Romanos 
quamvis  non  origiiiarios,   ncque  in  bac 
ipsa  abna  Urbe  nostra  domicilium  liaben- 
les,  ncque  ratione  officiorum  aut  beneil- 
cioruni  in  ca  residcnics,  ncque  ecclesia- 
sticis ordinibus  insignitos,  eliam  si  sinl 
a  suis  principibus    originariis    seu  aliis 
banniti  vel  condemnati,  vel  quos  in  po- 
sterum  condemnari  vel  banniri    conlin- 
gerel, ncque  etiam  quosvis  alios  compre- 
liendi,   quorum  prius  condemnationes  et 
banna  corani  giibcrnatore  praediclac  almaj 
Urbis  noslrae  producta  el  per  eum  exa- 
minala,   atque  cxulibus  et  bannitis  ipsis 
intimata  et  in  locis  jniblicis  eiusdem  Urbis 
affixa  el  publicala  non  luerint.  Nos  eniin 
bos  omnes  praefato  nostro  decreto  poe- 
nisque  in  co  conlentis  minime  compre- 
hensos  esse,  et  ita  ab  omnibus   censori 
debere   declarainus,   decernimus  et  iu- 
bemus. 

§  i.  Non   obslanlibus  praeinissis  cete- Obsiamia  loim. 
risquc  in  conlrarium  facientibus  quibus- 
cuni(|ue. 

Datuni  Romae  apud  Sancluni  Pctruni, 
sub  annulo  Piscatoris,  diexxix  maiiMOLiv, 
pontiticalus  nostris  anno  v. 

Pa(.  die  29  mail  1551,  pontif.  anno  v. 


Ad.  e.  Ib34      484  BULLARU'M 

XXXIV.  j 

Imposilio  annui subsidii  dcccm  duratorum  \ 
(litri  de  Cutiiera,  per  unninquamiiue  iu- 
daeorum  siinaiiO!jiiìu   Sluliis  Ecdesia- 
slici persolvendorum,  prò  ìJiunntenlioae 
doniiis  catliccuincHunun  Urbis. 

Inlius  episcopus  servus  servornm  Dei, 
ad  perpetuam  rei  memoriam. 

Pastoris  teterni  viccs,  licei  iinmcrili,  ge- 
rroo-mium.  reiites  in  terris,  cuiis  urgemiir  assiduis  el 
continua  mpciitalionc  pulsamur  ut  om- 
nes  in  umbra  niorlis  scdenles  ad  ovile 
dominicum  undecumquc  deducanlur,  et 
dcducti,  pascua  sibi  necessaria  imeuianl, 
in  Domino  confoveantur,  et  spirilualibu.^ 
pi'oficianl  incrementis. 
§  1.  Cum  itaque,  sicut  accepimus,  in 
Rbjjìi.is  (Io-  quampluribu?  locis  nobis  et  Romanae  Ec- 
noiumtnig'it.  clcsiac  suDuilis  quacuam  bona  seu  red- 
ditus  prò  pauperum  hebraeorum  susten- 
tatione  et  aliis  eorum  operibus  seu  cae- 
remoniis  deputata  sint,  seu  ipsi  liebraei 
ad  huiusmodi  caeremonias  et  opera  exer- 
cenda  certa?  contribufiones  faceresoleant, 
ac  provcntus  donnis  sen  bospilalis  calhe- 
cumcnorum  Urbis,  in  (juo  i])si  iudaei,  ad 
Christi  fidem  prò  tempore  conversi  el  fonte 
Baplismatis  renati,  cbaritative  rccipiunlur 
ac  in  fide  catbolica  instruunlur,  ita  exieui 
et  tenues  existanl,  ut  ad  ipsorum  cathecu- 
menorum  sustentationem  et  aliorum  pio- 
inm  operum,  quae  inibi  exercenlur,  ma- 
nulenlioncm  non  supnetant. 

§  "2.   Nos,  quibus  ebristifidelium   eo- 
ouiifoimiiiie  rumque  animaruni  universaHs  cura  immi- 

5Ìu.igoga  et  uni-  _     i  ..         i        ,  i  i       •  i. 

Tci-ii.  iiuIm»,- net,  altendentes  quod  ex  bumsmodi  con- 
y™.f^',';."' j^:  versione  iudaeornm,  illorum  universitati 
.em.iiir,ios:iu-etiam  ab  cxpensis,  quibus  eosdem  paupe- 

ri  quolibot  ali-  ,      ,  .  ir 

luiiiomui  calile- res  ludacos,  qui  prò  tempore  convertun- 
«'rrdel'ei.'"'  ^"'''  ^"''^  eoruiu  couversionem  sustcntare 
deberent,  relevenlur,  non  modicum  pro- 
veniat  commodum;  el  proplerea  congruum 
esse  rcnsenlcs  qnod  dici!  indaci  ad  eo- 
ruindeiii  calli eciimiaorum  susientationcm 


ROM.VNUM  An    r.  <5S'l 

contribuere  debeant ,  lionorum,  ri'ddi- 
tuum,  conlributionum  el  locorum  prae- 
dictorum  qualitales,  quantitates,  situatio- 
nes ,  nomina,  cognomina,  valores,  etiam 
annuos,  prò  expressis  habentes,  molu 
proprio,  non  ad  ipsorum  catbecumeno- 
ruin  vel  alicuius  eorum  nobis  super  hoc 
oblatae  pelitionis  inslantiam,  sed  de  no- 
stra mera  liberalitate  el  ex  certa  scientia, 
auctoritate  apostolica,  tenore  prsesentium, 
volumus,  statuimus  et  ordinamus  quod 
([uaelibel  iiniversitas  seu  congregatio  eo- 
rumdem  iudaeorum  seu  hebraeorum , 
tam  in  dieta  Urbe  nostra  quam  in  aliis 
civilalibus,  terris  et  provinciis^  ac  aliis 
locis  nobis  et  eidem  Ilomanae  Ecclesiae 
mediate  vel  immediate  subiectis,  nunc  el 
prò  tempore  consistentibus,  prò  quolibet 
eorum  loco,  synagoga  seu  alias  nuncu- 
pato,  in  Urbe  el  aliis  civilalibus,  terris, 
provinciis  el  locis  praediclis  existenle,  in 
quo  eorum  superstiliones  seu  caeremo- 
niae  fieri  solent ,  summani  decem  duca- 
torum  auri  de  Camera  bospitali  seu  do- 
mui  calbecumenorum  Urbis  huiusmodi, 
aut  illius  prò  tempore  depulalis,  prò  eo- 
rumdeni  calbecumonoriim  suslentatione, 
in  feslo  Omnium  Sanclornmsingulisannis, 
solvere  debeant  et  teneautur  :  ila  tamen 
quod  reparlitio  summae  decem  ducato- 
rum  huiusmodi  luxta  singidarum  synago- 
garum  cuiuslibel  provincite  facullales  fiat, 
gravando  unam  plus  alia^  iuxla  illius  fa- 
cullales, et  ditior  prò  paupere  synagoga 
provinciae  huiusmodi  contribuere  et  pro- 
porlionabilitcr  solvere  debeai;  decernen- 
tes  universilatem  seu  congregationem  he- 
braeorum huiusmodi  unam  plus  alia,  prout 
illius  facultates  suppetent,  gravari  posse 
et  debere  ;  ipsamque  universilatem  seu 
congregationem  ad  solutionem  decem  du- 
calorum  huiusmodi,  prò  qualibet  synagoga, 
teneri  el  eflicaciter  obligatam  fore,  et  ad 
solutionem  eamdem,  ul  praefertur,  la- 
ciendani,  lani  ]ier  dileefos  lilios  nostros 


Ali    C    ISS'l  lULIUS 

Ioannem  Miciiaelem,  titvili  Sanct;^  Marire 
in  Aracaell  presbyteriiin,  et  Innoconliuni, 
Sancii  Honiiphrii  diaconiiin,  cardinale?, 
niodeniop  et  prò  tempore  existenles  hospi- 
lalis  seu  domus  liiiiusmodi  proteclores  et 
locorum  ordinaiios  ac  alios  f|uoscumquc 
iudices  et  persona?  ccnburis  et  poenis,  ac 
Lonorum ,  reddiluum  et  locorum  prae- 
dictorum,  privationis  ac  inhabililatis  ad 
illa,  omnibusque  aliis  inris  et  facti  reme- 
diis  cogi  et  compelli  posse;  necnon  prae- 
scntes  literas  perpeluum  firmilatis  robiir 
oblinere  et  inviolabiliter  observari;  sicqnc 
per  quoscam([ue,  quavis  audoritatc  fun- 
gentes,  iudices  et  personas,  sublata  eis  et 
eorum  cuilibet  quavis  aliter  iudicandi  et 
iiiterpretandi  facultate  et  auctorilate  ,  iu- 
d icari,  interprelari  atque  decidi  debere; 
irritum  quoque  et  inane,  si  secus  super 
li  Isa  quoquam,  quavis  auctorilate,  scienter 
vel  ignoranler,  contiyerit  atienlari. 

§3.  Mandante?  nihilominus  eisdeinpro- 
Eipiiniiinies  tectoribus  et  locorum  ordinariis,  eorum- 
...inmaei.i.i.i.  quovicarus  et  oliicialibus  ac  eorum  sm- 
gulis,  quatcnus  eisdem  calbecumcnis  in 
praemissis  eflicacis  defensionis  prae>iili(i 
;is?istenle?^  ut  praesenles  literas  in  eisdem 
civitalibus ,  terris  ,  provinciis  et  locis  pu- 
blicent  et  observent,  ac  sub  similibus  cen- 
suri? et  poenis  publicare  et  observare  fa- 
cianl.  Necnon  universitalem  seu  congre- 
galionem  iudaeorum  seu  bebraeorum  hu- 
iusmodi  ad  solutionem  praedictam ,  ut 
piaefertur,  faciendum  coganl  et  compcl- 
lant,  conlradiclorcs  quoslibet  et  rebelle? 
per  censuras  et  poenas  praefatas  ac  etiam 
pecuniarias,  aliaque  opportuna  inris  re- 
media,  appellalione  po?lpo?ila  ,  compe- 
scendo;  ac  legilimis  super  bis  lialiendi? 
servatis  processibus ,  censuras  et  poena? 
piaedictas  etiam  iterati?  vicibu?  aggra- 
vando, invocalo  etiam  ad  lioc,  si  opus 
i'ui'ril,  auxilio  brnrliii  snenilaris. 

5i  4-.  Non  obstanlili;is  praciiiissis  ac  le- 
''  liei?  recordalionis  Bonil'acii  Papac   Vili, 


III  PP.  485     An.  e.  i:iS4 

praedeccssoris  nostri,  de  una,  et  in  concilio 
generali  de  duabusdiietis  edita,  dununndo 
ultra  Ires  diietas  aliquis  vigore pnesenlium 
ad  iudicium  non  traliatur,  ac  quibusvis 
aliis  constitutionibus  et  ordinationibu?  apo- 
stolici?, necnon  stalulis  et  consuetudini- 
bus  ac  rerormafionibus,  etiam  iuramento, 
confirmatione  apostolica  vel  quavis  firmi- 
tate  alia  roboratis;  privilegiis  quoque,  in- 
dultis,  exemptionibus  et  literis  apostolicis, 
ac  etiam  cameralibus  eisdem  universilali 
et  iudaeis  ac  quibusvis  aliis,  etiam  ex  onc- 
rosis  et  aliis  causis,  sub  quibuscumque  le- 
noribu?  et  formi?  ac  cum  (juibusvis,  etiam 
derogatoriarum  derogatoriis,  aliisque  for- 
tioribus,  efficacioribus  et  insolitis  clau- 
sulis,  irritantibusque  et  aliis  decretis  et 
alias  quomodolibet  concessis,  confirniatis 
et  innovatis,  quibus  omnibus,  etiam  si,  prò 
illoruni  sufficienti  derogatione,  de  illis  eo- 
rumque  totis  tenoribu?  specialis,  specifica, 
expressa  et  individua  ac  de  verbo  ad  ver- 
bum,  non  auteni  per  clausulas  generale? 
idem  iinportantes,  mentio  seu  quaevis  alia 
expressio  babenda,  aut  aliqua  alia  exqui- 
sila  tonila  ad  lioc  servanda  foret,  tenorcs 
buiusuiodi  ac  si  de  verbo  ad  verbuni,  niliil 
penilus  omisso,  et  forma  in  illis  tradita 
observala,  inserti  forent,  praesenlibus  prò 
sufficienler  expressis  et  inseriis  babentes, 
illis  alias  in  suo  l'obore  perman?uri?,  bac 
vice  (luiiitaxat  liaruin  serie  pari  motu  dc- 
rogamus,  illaque  adversus  praemissa  nid- 
latenus  siiflragari  posse  decernimus,  con- 
trariis  quibuscumque  ;  seu  si  aliipiibu^-, 
comniuniler  vel  divisi m,  ab  Apostolica  sii 
Sede  indultum  quod  interdici,  suspendi 
vel  excommnnicari  non  pos?int  per  literas 
apo?lolica? non laeienle?  [ilenam  et  expres- 
?ain  a('  de  verbo  ad  verbum  de  indulto 
buiusmodi  menlionem. 


O'iSljuliuiin] 
ro^.i  iu. 


§  5.  Et  quia  diJlicile  luret  etc. 


Nulli  ergo  etc. 


TraiiSinnpto- 


Dalum   Romae  apud  S.  Petrum  anno 
Imanialioiiis  dominicae  millesimo  quiii- 


An.  C.  Ib5!i       -iso 


niLLAUIUM    ROMANLM 


Ali.   C.  loLifll 


goiUesinio  quinquagesimo  quarto,  pridie 
Icalendas  septembris,  pontifìcatus  nostri 
anno  v. 

Dal.  die  31  aujtisli  1Ó54,  ponili',  anno  v. 


XXXV. 


Cantra  homicidas,  brigosos,  duellantes  et 
alia  gravìa  crimina  patrantes,  banni- 

tosquc  et  eonim  compUces,  receptatores 
et  fiiutores. 

lulius  Papa  111,  mota  proprio,  etc. 

§  I.  Ciuu,  sicul  acf'ppiiiius,  lii^rl  ;ilias  foji- 
piencin»  lìo-  cis  recordationis  Pius  li,  Pauliis  oliam  11, 

mani  Poiiliiii-es  p,.  ,,.       ,  .  ,-,,»       ti-  •       ■ 

T..ri..5  rnuin  bixtus  1\  ,  Innocfnl iiis  MIF,  lulius  simi- 
'uf  dH;,;,;.!;":  lit^r  H  et  Clemcns  VII  et  forsan  alii  Ro- 
».ìs    edi.e  uni  maui  Pontifices  pracdecessores  nostri,  in- 

Icges.  ,  *  ' 

ter  alias,  prò  alniae  Urbis  et  totius  S.  P». 
E.  temporalis  Status  cpiietc  ot  tranqnilli- 
late,  susreptas  curas  et  factas  provi^ionp';. 
contra  homicidas  et  in  capitalibus  ininii- 
ciliis  perseveranlns,  brigosos  nuncupatos, 
pacis  aut  trcgiiai-  fractores,  sine  Romani 
Pontificisaut  oflìeialium  suoruni  lieentia, 
ravalcatas  scu  armaloiinu  (■ollectas  fa- 
cientes,  ius  sihi  ipsis  dicentes,  aliosquo 
lune  pxpressos  delinqui'iites,  ipsorumquo 
homicidarum  et  aliorum  praedictorum , 
seu  prò  quocumque  alio  capitali  crimine 
condemnatorum  receptatores,  aut  aliis, 
necnon  «piibuscumque  personis  singulari 
certamine  (quod  duellum  appellant)  pu- 
gnare volentibus,  locum,  auxilium,  favo- 
rem  et  consilium ,  dircele  vcl  indircelo, 
per  se  vel  alium,  publice  vel  occulte,  pra:- 
stantes,  diversas  ediderunt  constitulionc;- 
et  leges  rum  diversarum  censurarum  ec- 
clesikslicarum  et  alianmi  poenarum  coni- 
minatione  et  impositione ,  prout  in  siu- 
gulis  eorumdem  praedecessorum  desuper 
confectis  literis  plenius  contiuetur. 

§  2.  Et  a  certis  annis  cifra,  sicut  etiam 
farti  notorietate  est  omnibus  cognitum. 


nonnulli  iuobedientes  contra  tam  salutife-    in  comiaTc- 
ras  praedecessorum  humsmodi  iiteras  or-  omciaies  remis- 
dinalionesque  ,  inbibitiones  et  decreta  in  ''"*,  p^''""^- 
illis  contenta,  elata  cervice  temerarioque 
ausu  venire  et  Tacere  praesumpserint,  cen- 
suras  et  poenas  praedictas  in  eisdem  li- 
teris conteatas  damnabililer  incurrendo; 
alt  amen  qui  prò  tempore  fu^rint  iudices, 
ad  quorum    ofTicium  ea   cura  spectabat, 
pi'o  dictarum  lilerarum  obsorvantia  et  pu- 
blicae  quietis   manutentione,   centra  eos 
[)rocedcre  neglexisse,  seu  reniissius  egisse 
rcperiuntiu'. 

^.j.  iXop,  considerantes  quanta  cum  ma-  nie  i.i<-o  Pnn- 
turilale  a  praedecessoribus  nostris  literae  ^,'",.'^),"  ™" 
praediclac  emanaverint,  et  quantum  pu-  '">'■''•  «'    e"- 

,  .  .  .  '  bernalori   Urliis 

litico  bono  illarum  ob.^crvantia  sii  proiu-  earnmdem  eif- 

!..  ,  .  ,  1        1  11  ,  culionein  el  ob- 

lura,  et  proplrrca  nolentes  ullo  pacto,  ser.^m.  com- 
quaiiluni  in  noiiis  est,  tolerare  quod  il- ■"'"''; 
larum  rxecutio  negligatur,  literas  prae- 
diclns,  (|uarum  oninium  tenoms,  ac  si  de 
verbo  ad  viM'buin  inseirrcntur,  piceseiitibus 
prò  expressis  haberi  volunius,  et  in  eis 
contenta  quaecumquc  approbantes  et  in- 
novantes,  motu  proprio  et  ex  certa  nostra 
scienlia  ac  de  apostolicae  polestatis  ple- 
nitudine, venerabili  fratri  Pliylo,  episcopo 
Asculano  moderno,  el  prò  tempore  exi- 
slenli  almae  Irbis  gubernatori,  ut,  post 
solemniter  in  piiblicis  consuetis  Urbis  lo- 
cis,  proni  ipsi  Phyio  gubernatori  videhi- 
tur,  praesentis  cedulae  faciendam  publi- 
cationem ,  omni  ulteriori  mora  el  quo- 
cumque alio  respectu  postpositis  el  ces- 
santibiis,  contra  omnes  el  singulas  com- 
niunitales,  universilates,  necnon  duces, 
marchiones,  comites,  barones,  domicel- 
los  et  dominos  temporales,  armorum  ca- 
pilaneos,  civesque,  incolas  et  particulares 
personas  quascumque  civitatum,  oppido- 
rum  ,  lerrarum  ,  castrorum ,  villarum  el 
aliorum  locorum  eidem  Romana^  EccIcsììb 
mediate  el  immediale  subieclorum,  in  di- 
clis  literis  expressorum,  qui  singulis  prae- 
decessorum praedictorum  literis  praedictis 


An.  C.  \j.>H  Il^LIl'S 

et  coutenlis  in  eis  hacteniis  quomodolibct 
conlraiverunt,  sivc  fccerunt,  in  futiiruin- 
que  (quod  absit)  cuiilrailjunl  vel  i'acien!, 
ad  declaralionein  cxecutionemque  cen- 
surarum  et  praedictaruin  poeiiarnm  ri- 
gorose et  irreraissibilitcr  procedanl  et  ipso- 
rum  quilibetprocedal,  pra3sentium  tenore, 
in  virtute  sanctae  obedienliae,  et  sub  in- 
dignationis  nostrac  poena,  praccipimus  et 
mandamus. 

§  4.  Et  ne  de  modo  cilandi  et  proce- 
di contri  r^»- dendi,  probationibusqiie  faciendis ,  dubi- 
p'e"rTi;"m"i"q.ii-  ^'T')  ^ut  per  disputationuiii  subtililates 
tiiionit  vel  Je-  gj  pleriuiique  etiam  cavillationes  ,  dicto- 

nuncLilion.,  =ea         i  t. 

eiiam  eioiiiiio  ynm  praedecessoruoi  et  nostra,  circa pu- 
rciae  ei  acci.-  bhcani  Iranquulilalero  buuismodi,  Iruslrc- 
lationis  procedi  (^n.  iutjjntio,  voluiiuis  ct  ctiam  pcr  modiim 
legis  perpetuo  valiturae  ordinanius  quod 
contra  communitates ,  universitates  et  a- 
lios  praedictos  dictarum  lilerarum  trans- 
gressores  et  quemlibet  eorum  ,  tani  por 
viain  inquisilionis  seu  denunciationis  et 
ex  officio  curiae,  (jnam  ])er  viam  accusa- 
tionis  peu  querelae,  aqiiocuiuque  projjo- 
nendae,  procedi  valeat. 

§  5.  Possinlque  ipsi,  coiilra  quos  fuerit 
Ensqtie  ciiari  proccdendum ,  citari  per  edictuni  ,  boc 
c"um%''u,ustor  "i<jJo  pubUcandnm  ,  videlicel  ut  eoaira 
mam  hìc  iradii;  p.omanos  civcs  sou  incolas  ab  Urbe  ab  - 
sentes,  necnon  barones,  doniicellos,  coin- 
inunilates,  universitates,  collegia,  perso- 
nas  quascumque  locorum  inlra  quadra- 
ginta  milliaria  sitorum,  debeanl  uriginales 
cedulae  edicti,  per  nuntium  sive  inanda- 
larium  aut  cursorem  vel  praeconeni  pu- 
blicuni  affìgi  in  vaivis  Curiae  Capilolii, 
bora  qua  si.'nulor  eum  suis  collaleraHljus 
prò  iure  reddendo  in  aula  ipsius  Curiae 
more  solito  sedebit;  et  poslquam  ita  per- 
fecerint  ,  in  ingressu  sive  iauua  aulae 
praedictae  alla  voce  legi  et  publioari;  et 
deinde  ceduta  ipsa,  eodem  modo  alTigalur 
et  publicetur  ad  valvas  domus  babilationis 
cuiuslibet  citandi,  si  in  Urbe  babitalionis 
domum  babuerit ,  aboquin  ad  valvas  cu- 


lli  TP.  487       Ali.  e.  Ibb4 

riae  gubernatoris  praedicti ,  bora  simili  , 
(jua  ipso  gubernalor  ,  vel  suus  locumte- 
nens  prò  iure  reddendo  sedebit.  Conira 
alios  vero  locorum  distanlioruni  citandos 
qnoscumque,  similis  al'fixio  et  publicalio 
fìat  in  vaivis  ccclesiae  S.  Pelri  ac  Can- 
cellariae  Apostolicae  ,  et  in  audentia  jm- 
blica  literarum  contradictarum,  diebus  vi- 
dclicet,  quibus  audientiae  leclio  celebra- 
bilur,  aliis  vero  diebus,  eiusdem  audien- 
tiae loco,  in  acic  Canqii  Florae,  non  enim 
verisimilis  esse  polerit,  ncque  excusabilis 
ignorantia  rei  tara  patenter  nolilicatae  : 
ideoque  volumus  quod  huiusmodi  citatio 
ipsos  sic  citandos  respective  arclet  atque 
affìciat",  perinde  ac  si  personaliter  per 
nuncium  seu  per  literas  citali  fuissent  , 
etiam  aliter  non  docto  quod  ad  eos  eo- 
lumque  personas  seu  donios  tutus  non 
paleat  accessus,  duuunodo  in  quolibet  e- 
dicto  ,  terminus  ad  comparendum  appo- 
natur  congruus,  ita  quod  possit  ad  locum 
ex  quo  cpiilibet  reus  citabitur,  ipsius  edicti 
notilia  verisimililef  pervenire,  et  deinde  ci- 
latus,  arrepLo  intinere,  commode  compa- 
rere. Neminem  autem  putamus  dubita- 
turum  fore  quod  congruus  sii  terminus, 
si,  jiro  locis  intra  quadraginfa  milliaria  ab 
Urlio  sitis ,  octo  dies  assignentur;  et  prò 
distantioribus  locis,  si  prò  singulis  viginti 
milliaribus  distantiae,  dictis  octo  diebus 
duo  dies  addantur;  praesumaturque  illieo, 
praeterifo  termino  huiusmodi,  ipsius  edicti 
propositio  et  publicalio  ad  eorumdem  ci- 
latorum  nolitiam  pervenisse,  ita  quod  non 
recipiatur  probalio  in  contrarium.  Loca 
aulom,  ex  quibus  rei  ciiari,  et  distantia 
praedicta  compulari  dobeal  ,  vuluuuis  et 
decernimus  es.so  illa ,  in  (juibus  per  re- 
ceptationem  liomicidaruni  ,  bannitorura 
alioruniqiio  praodictorum,  aut  alias  prae- 
deeessorum  jiuiusniodi  lileris  cojilraven- 
tum  seu  conlrafactum  fuisse  proponitur, 
etiam  si  ipsi  rei  citandi  lune  ibi  non  ba- 
bilent,  neque   reperiantu)'  ,  seu    etiam  a 


Ali.  C.  i',>ùh 


iSS 


Dui.iARinr 

iiiuhd  aule    ]i!Vi|]osilione[n  edicli  Imiiis-  ! 
modi    praolerito  iPinporo  citra ,   ani   ibi 
mimquain    fiierint    neque    lialiitavL'riiil  ,  J 
rum  eis  sii  impiilandum  ,    qui  in  talibus  , 
locis  deliqiierunl,  fi  quoniam  temerilalis  i 
et  delicli  fiuuili'iu  ibi  liabiierint,  ac  otiani 
de  re  soliiiliesse  debebunl,  iiec  digni  suul 
(]iii  alibi  qiiaorantiir  ,  maxime  poslquaiii 
praesenti  lego  piiblicala,   inlelligont  quo  j 
.*it  modo  oontra  eos  procedendum.  ; 

§  6.  Volumiis  praeterea  quod  in  qiioli-  | 
Ei  summario  jjgt  proccssu,  conira  sic  citatos  faciendo,  : 

jir    iHilIn     iiiris  '^ 

online  servalo,  pi'ocedaliir  siimmaiio  ,  simplieitor  et  de 
i.roros(U5  ijen  piaHO,  sioe  slrepil u  ot  iigura  uulicii,  nulla 
°'""''"'  terminoruni  ,  qui   in  Curia  substantiales  1 

appellanUir,  aut  alias  iudiciaria  observa-  . 
tiene  interveniente,  sed  sola  i'acli  et  con-  ' 
4ra\entionis  lilerarum  praediclarum  veri- 
tate  inspecta. 
^  7.  Et  ne  etiani  super  culpa  vel  excu- 
Bsnuiionim  re- gallone  ipsorum  cilatorum,  forsan  icno- ' 

re[ilnloiunl      ci  .  .        . 

r.iMionira  i;nn-  rantiam  factae  contravéntioms  lilerarum 
tionèm  n.ìn''re-  luiiusmodi  allegantcs,  disputando  ,  literis 
cipi    Jecernii,  pj.,,gji^,|ij.    f,[  pi-aedecessorum  ac  noslrae 

niM-  recepl.ito-  '  '  ^ 

res  sini  piiMici  inlenlioui,  pulilic;equc  lranquil!iiali liuli'.s- 
modi,  per  jiravas  malorum  astutias  et  fu- 
cata media,  IVaus  aliqua  fìat,  declaranius 
et  volumus  ut,  quoad  illos,  qui  bacteuus 
deliquerunl  ,  circa  praesumendam  vel 
probandam  eorum  scientiam,  si  ad  sede- 
fendendum,  proni  citali  erunt,  comparuc- 
rint,  servetur,  qualiscumque  sit,  iuris  coni- 
mimis  dispositio  ;  quo  vero  ad  illos,  qui 
in  futurum  deliquisse  dicenlur,  etiam  aliis 
contra  eos  probationibus  non  factis,  prae- 
sumantur ,  intelligantur  et  iudicentiir 
scienter  literis  praedictis  (quantum  atti- 
net  ad  receptionem,  consilii,  auxilii,  vi- 
ctualium,  loci  et  favoris  praestationem  ) 
contraivisse,  poenasque  in  illis  contentas 
incurrisse  quicumque  aliquem  in  alma 
Urbe  seu  alia  qualibet  ex  sanctae  Ro- 
manae  Ecclesiae  immediate  subiectis  ci- 
vifatibus,  lerris  et  locis,  prò  quocumqnc 
crimine  capitali  ,  per  ipsius  Urbis  alia- 


r.OMAXfM  A.i.  e.  15351 

nuii(|nr  civikitiiin    ac  terrarnm  et  loco- 

l'iiiii   iudices  publice    bannitum  recepta- 

veril,  seu  illi  consiliuni,  victualia  ,  auxi- 

lium,  favorem,  ac  prò  singulari  cerlamine 

faciendo  locum  praesliterit,  seu  praestari  < 

iusseril,  curaverit  vel  permiseril,  aut  ali-  '- 

quidaliud  de  prnemissisin  dicloruia  prae- 

decessoruiu    lilcris  probibilis   fiecril  ,  ci 

per  cuins ,    eliam  absentis   et  ignoranlis, 

vassallos ,  ofliciales,  minislros,  agenles  et 

liomines  quoscumque  talia  facta  aut  per- 

niissa  fuerint.  .Eque  enim  peccare  arbi- 

Iramur  qui  per  se  ipsum  facit  et  qui  non 

curai  ne  fiat  per  eos,  qnos  ipse  cobibere 

polcsl,  alioquin  facile esset  lilerarum prac- 

falarum  effectum  illudere  ,    si  illis  ,   qui 

scire  et  curare  per  se  ipsos  debent,  igno- 

rantiae  propriae  ,  culpaeqiie  alienae  per- 

mitteretur  allegatio  ,  nisi  forte  de  recep- 

tione  facta  delali  fuerint  publici  hospita- 

tores ,  quos,  quoniam  suorum  hospitum 

conditionem  explorare  non  lenentur,  no- 

lumus  censeri  esse  in  culpa,  nisi  probe- 

lur  quod  scienter  pcccaverinl. 

§  8.  Volumus  quoque  praesentis  cedulae  soiam  sign«- 
solam  signaluram,  etiam  absque  eo  quod  è""use"cmpi'; 
data  et  registrata  fuerit,  et  tani  insani  o-  "noia"»  fi ^»= 

"^  _       ^_  ^tibpnial.    siilj- 

riginalem  ,  quacumque  conslitulione  vel  ""ipi»,   ii<i«"i 

„  .  fiicere  decUrjl; 

regula  ioi^san  eonlrana  non  obslantibus, 
quam  eius  exempla  per  nolarium  Curiae 
praesentis  et  prò  tempore  futuri  guberna- 
loris  subscripta,  ubique  tidem  facere. 

§  9.  Non  obstantibus  omnibus  illis  quae  comrariisio» 
dicli  praedecessores  in  suis  literis  prae-  ''""s^'- 
dictis  volueruntnon  obstare,  aliisquecon- 
stitulionibus  et  ordinalionibus  apostoli- 
cis  ,  statulisque  et  consuetudinibus,  iura- 
mento  etc.  roboratis,  privilegiis  quoque, 
indullis  et  literis  aposlolicis  (juibusvis, 
etiam  sanctae  Romanae  Ecclesiae  cardi- 
nalibiis  et  aliis  quibusvis,  quacumque,  tam 
mundana  quam  ecclesiastica  auctoritate 
fulgentibus,  personis  ,  concessis  el  inno- 
vatis,  illorum  tenores,  eliamsi,  prò  suffi- 
cienti  illorum   derogatione ,   lotalis    ex- 


Ali.  C.  llJbS  IVLK5 

[)ic.-5Ìo  seu  iosertio,  vel  alia  certa  forma 
lequireretiir ,  prò  sufficienter  cxpressis 
lìabenles ,  ceterisque  conlrariis  quibus- 
cuinque. 

Placet,  et  ila  motu  proprio  praecipimus 
et  ordinamus.  I. 


MARCELLLS  II 

PAPA  CCXXIV 
Anno  Domini  MDLV. 

arcellus,  tituli  S.  Crucis  in  Hierusa- 
lem  cardinali?  Cervinus  Polilianus,  electus 
est  Snninuis  Pontilex  die  ix  aprilis  mdlv; 
retento  baptismali  nomine  ,  MarccUus  11 
voluit  appellari  ;  sequenti  die  sacra  ihiara 
insignilus  est.  Yixit  temporibus  Caroli  V 
imperatoris,  seditque  dies  xxi,  nulla  lia- 
bita  cardinalium  promotione.  Fato  cessit 
die  prima  mail  eiusdem  anni,  et  sepullus 
est  ad  Sanctum  Petrum.  Vacavit  Sedes 
dies  XXII  '. 


Ili  pp.  489      An,  C.  iSbS 

I  I. 

I  Hiberniae  insulam  regio  Ululo  aliisque  re- 
(jalibusprcBeminentiis  decorai ,  instanti- 
bus  Philippo  II  Hispaniarum  et  Maria 
Anfiliae  regibits  *. 

lUius,  per  quem  reges  regnant  et  prin-  r,  .o>mium. 
cipes  dominantur,  vices,  licei  immeriti , 
gcrentes  in  terris,  votis  eatholirorum  re- 
gum  et  principum^  quorum  probata  in 
Deum  pietatis  et  eximiac  erga  Romanain 
Ecclesiam  fidei  conslantia,  ac  sincerae 
devotionis  affectus  in  nostro  ci  Aposto- 
licae  Sedis  conspectu  clarere  dignoscun- 
tur,  libenter  annuimus,  eaque  favoribus 
prosequimur  opporlunis. 

§  1.  Hinc  est  quod  nos  chanssimum  iu    iììi 


:iiiiLraia    re- 


PAULIS  IV 

PAPA  CCXXV 
Anno  Domini  MDLV. 

raulus  iV,  Neapolitanus ,  Ioannes  Petrus 
Carafa  cardinalis  Theatinus  antea  dictus, 
electus  eslRomanus  Pontifexdie  vigesima 
tertia  mali,  anno  millesimo  quingenlesimo 
quinquagesimoquinto  et  solemni  pompa 
coronatus.  Sedit  in  pontificatu,  tempori- 
bus Caroli  V  et  FerdinandiI  imperatoris, 
annos  iv,  menses  ii,  dies  xxvii,  diversis 
promotionibus  xix  selectos  viros  in  sa- 
crum  senatum  cooptavit.  Obiit  die  deci- 
maseptima  mensis  augusti ,  anno  mille- 
simo quingentesimo  quinquagesimonono, 
et  sepullus  est  ad  Sanclam  Mariam  supra 
Minei-vara.  Vacavit  Sedes  raenses  iv,  diesvii. 


1  Exdusis  extremis. 

Bull.   ìr'iom.  Yùl.  \'l. 


62 


Christo  filium  nostrum  Philippum  regem  ^l'a"!,.''"" 
et  charissimam  in  Christo  filiam  nostrani 
Mariara  reginam  .Vngliae  et  Franciae  i!- 
lustres,  a  quibusvis  excommunicationis, 
suspensionis  et  inlerdicli  aliisque  eccle- 
siasticis  sententiis,  censuris  et  poenis,  a 
iure  vel  ab  homine,  quavis  occasione  vel 
causa  lalis,  si  quibus  quomodolibel  inno- 
dali existunt ,  ad  effectum  praesentium 
tantum  consequendum  ,  harum  serie  ab- 
solventes  et  absolutos  fore  censentes,  in- 
sulam  Hiberniae ,  cuius  ab  eo  tempore 
quo  illius  dominium  per  Sedem  praedi- 
ctam  adepti  sunl  reges  Angliae,  qui  prò 
tempore  fuerunl,  se  dominos  tantum  nun- 
cupari  consueverunt,  et  cuius  regium  ti- 
tulum  quondam  Henricus  octavus ,  post- 
quam  ab  unitale  Ecclesiae  catholicae  et 
obedientia  Romani  Pontificis  secessit  , 
praetexlu  cuiusdam  legis  per  parlamen- 
timi eiusdem  insula?,  ut  praetendilur,  lata?, 
primo,  et  deinde  eius  natus  Eduardus,  sex- 
tus  eorum  nominum,  qui,  dum  viverent, 
prò  regibus  Angliae  se  gesserunt,  de  facto 
usurparunt,  in  regnura,ad  instar  aliarum 
insularum  regiis  titulo,  dignitale  et  ho- 
nore  fulgenti  um,  sine  praeiudicio  iuriuw 
1  Ex  Resesi,  in  Archi\'.  Vatic, 


An.  C.  lS3b       4 


fi( 


90 


BULLARIUM 


Ei  >r(liu(r. 


ipsius  Romanae  Eeclesiae  ol  cuiuscumque 
in  illa  vel  ad  illam  ius  habere  praelen- 
dentes,  ad  oinnipotenlis  Dei  laudem  et 
gloriarli,  ac  gloriosissimae  eius  genitricis 
Viroinis  Mariao  toliiisque  ouriae  coelestis 
honorem  et  liJei  calholicae  exaltationem, 
praefatis  Philippe  regc  et  Maria  regina, 
nobis  super  hoc  humililer  supplicantibus, 
de  fratriim  nostrorum  Consilio  et  aposto- 
licac  potostalis  plenitudine,  apostolica  au- 
clorilate,  perpetuo  eriginius.ac  titulo,  di- 
gnitale,  honore,  facultalibus,  iuribus,  in- 
signiis ,  praerogativis ,  antelationibus  et 
praeeminentiis  regiis  ac  ijuibus  alia  chri- 
slitldelium  regna  utunlur,  potiuntur  et 
gaudent,  ac  uti,  poliri  et  gaudere  pote- 
runt  quomodolibet  in  fulurum,  insigni- 
mus  et  decoramus. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Marcum, 

anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 

quingentesimo  quinquagesimoquinto,  sep- 

limo  idus  iunii,  pontificatus  nostri  anno  i. 

Dal.  die  7  iunii  lóó5,  pontif.  mino  i. 


II. 

Privileghim  Onlinis  Miiiornm  S.  Fran- 
cisci  de  Ohservantia  deputandi  pcrso- 
nas  extra  Ordinem  in  syndicos  el 
occonomos,  ad  exigenda  legata  pia  et 
alia  negolia  pertractanda ,  %ma  cum 
aliar  uni  graiiarum  eiiisdem  Ordinis 
ronfìrmatione  i. 

Paulas  Papa  IV,  ad  perpetuam  rei  raemoriam. 

Ex  clementi  Sedis  Aposlolicae  provi- 
^ione,  necnon  personarura  Deo  devolarum 
profeclu,  sub  regulari  castimonia  Domino 
niilitanlium,  pia  devotione  provenire  di- 
gnoscilur  ut  Romanus  Ponlilex  quandoque, 
per  praedecessores  suos  Romanos  Ponli- 

1  Syndici  gaiident  omnibus  privilegiis  Ordinis, 
ex  indullo  Clemcntis  VII  de  quo  sup.,  pag.  106, 
in  coastitutione  xix,  Du,in  considcramus. 


ROMANCI  An.  C.  ISjìi 

fices,  prò  religionis  conservalione  et  aug- 
mento  ac  personarum  earLundem  quiete 
et  commodo,  concessa,  approbet  et  inno- 
vet,  ac  probata  et  innovata  apostolica  au- 
ctoritate  communiat,  ut  eo  firmiora  per- 
sistant ,  quo  saepius  luerinl  eiusdem  Se- 
dis auctoritate  circumfulta. 

§  1.  Sane,  prò  parte  dilecli  fdii  Cle-  ordi....  fri- 
mentis  de  Monelia,  ministri  generalis  Or- 1^;,';/' ^,"";"; 
dinis  fratrum  Minorum  regularis  Obser-  "'""'  *""'■ 
vantiae,  nobis  nuper  exhibita  petitio  con- 
tinebal  quod ,  cum  inter  operarios,  qui 
ad  excolendam  vineam  Domini  Sabaoth  , 
Dei  grafia ,  Oi'do  ipse  magnos  probitatis 
et  doctrinae  ac  animarum  salutis  fructus 
semper  ohm  attuleril  et  quotidie  afferre 
conetur,  ac  exinde  prò  suis  sanctis  stu- 
diis  honestisque  laboribus,  proque  salute 
animarum,  ab  Apostolica  Sede,  cuius  con- 
linue  pacem  et  dignitaleni  Ordo  idem  for- 
tiler  tutatus  est,  tam  spiiilualia  quam  lem- 
poralia  subsidia  ornameutaque  acceperil 
el  accipial,  quibus  et  sancla  sua  officia  ac 
vitam  suam  regulai'em  facilius  atque  ex- 
peditius  exequi  el  transigere  possint,  et 
ceterae  religiosae  personae  Ordinesque 
alii,  exemplo  ipsonim,  piomptiores  ala- 
crioresque  ad  sua  officia  persolvenda  red- 
danlur. 

§  2.  Cumque  etiam  ex  ipsius  Sedis  prò-  "^  n  m-  t 
visione  ac  benigna  dignalione  provenire  si' n'o'n,l,"„i  p.m- 
dignoscalur  ut  Romanus  Pontifex  quan- ''""'  f'"''""» 
doque  praedecessorum  suorum  Romano-  serum. 
rum  Pontificum  gesta  innovel,  ac  innova- 
lioneui  et  revocalionem  restauret,  et  apo- 
stolica auctoritate  innovata  et  restaurata 
muniat  el  fulciat,  ac  in  prislinum  slatum 
reponal  el  reducat;  et  propterea  nonnulli 
Romani  Ponti fices  praedecessores   nostri 
nonnullas  gralias ,    concessiones,   indul- 
gentias,  peccatoruni  remissiones,  absolu- 
liones,  etiam  plenarias,  libertates,  praero- 
galivas,  favores,  immunilates,  exemplio- 
nes,  declarationes,  facullates  ac  omnia  et 
singula  pi'ivilegia  el  indulla,  tam  spiriluajia 


An    C.  J5SS  PAfLrS 

quam  temporalia,  etiam  per  solam  sigiia- 
turam  aut  per  oraciila  vocis  vel  alia?,  etiam 
oontra  apostata?,  tam  prò  foro  conscieii- 
tiae  quam  foro  fori ,  tam  praedictis  fratrum 
Minorimi  quam  Sanctac  Clarao,  ac  tertio  de 
Poenitenlia  nuncupalo  Ordinibus,  illorum- 
que  superioribus,  fratribus,  monialibus  et 
sororibus,  ac  utriusque  sexus  personis  et 
monasteriis,  domibus,  ecclesiis  et  locis 
quibuscimique  dictorum  Ordinum  nunc 
et  prò  tempore  existentibus,  in  genere  vel 
in  specie,  eliam  per  mndum  communica- 
tionis  sive  extensionis  privilegiorum  inter 
se,  ac  etiam  cum  aliis  quibuscumqne  Or- 
dinibus Mendicantibus  et  non  Mendican- 
tibus;  et  felici?  recoi'dationisGrenoriiis  IX, 
Bonifacius  Vili,  Alexander  IV,  ÌN'icolaus  III, 
Clemens  V,  Eugenius  etiam  IV,  Leo  X,  Cle- 
mensVII,  Paulu?  ?imililer  III  ac  lulius 
etiam  III  ac  alii  Romani  Pontificcs  pracde- 
cessores  nostri  et  Sedes  Apostolica,  tam 
super  exemptionibus,  etiam  ab  ordinario- 
rum  locorum  et  legalorum,  etiam  de  la- 
lere,  ac  baerelicae  pravilatis  inquisilorum 
iurisdictione,  visitatione  et  correctione , 
quam  etiam  ab  omni  impositione,  collecta. 
decima,  subsidio,  quarta  et  quinta  fune- 
ralium  et  legatorum  pai'tibus,  pedagiis  et 
gabelli?,  ac  alio  qnocumque  gravamine  per 
Sedem  eamdem  prò  tempore  inqiositis, 
concesserint. 

§  3.  Ac  piae  memoriae  Martinus  IV,  e- 
M,,riii.ii«  IV  tiam  praedecessor  nosler,  qui,  cousiderans 

!in.ui..mi"i'p'cr'- fl^od   Irai  re?  Ordini?  Minorum  regulari? 

...II. s  evira  oi-  Observaniiac  iuiiusmodi  prò  nulla  re  tem- 

(liiteLit  prò  rpv'ii-  ' 

iiumis  .•/.-.  porali,  iuxta  eorumdem  professionem  et 
regularia  inslituta,  possunt  in  iudicio  ex- 
periri,  ut,  exclufis  quibuscumqne  sollici- 
tiulinibu?,  libcrius  et  quietiu?  divini?  po?- 
sent  vacare  ohsequii?,  et  ofierentium,  do- 
nantium  et  concedentium  aut  in  ultima 
voluntate  relinquentium  Ordini  fratrum 
Minorum  vel  illiu?  fralribu?  prai'dicli?  ali- 
quid,  propler  Deum,  pia  inteiitio  non  de- 
fraudaretur,  ac  baeredum  i^t  ovnculnniin 


IV  pp.  4-91       An.  C.  I5:i!i 

negligentiis  obviarl  posset,  ac  ut  ipsi  fra- 
tres,  secundum  modo?  licitos  et  congruo?, 
ipsi  Ordini  relieti?  sibi  in  testamentis  non 
fraudarentur,   inter  alia   disposuit   (piod 
generale?  et  provinciales  ministri  ac  cuslo- 
des  universi  prò  tempore  ipsius  Ordini? 
fratrum  Minorum  possent  nominare  spe- 
ciales  personas,  quae  non  essent  de  dicto 
Ordine,  prò  locorum   indigentia  singulo- 
i'um;  quas  personas  taliter  per  ipsos  no- 
minalas  prò   tempore,  in   iis  legitimam 
j  administralionem  et  generalem  et  liberani 
gerere,  et  ipsos  veros  et  legilimos  admi- 
nistratores,  oeconomos,  syndicos  et  acto- 
;  res  esse ,  de  plenitudine  potestatis  con- 
;  stituendo,  auctoritate  apostolica  decrevit, 
qui  res  ipsas  et  rcruin  praedictarum  pre- 
tium  et  praedictas  eleemosynas  nomine 
Romanae  Ecclesiae  (ad  quam  rerum  mn- 
^  bilium  et  immobilium,  quibus  fratres  uti 
;  possunt,  iu?,  proprietaset  dominium  nullo 
medio  speclat)  reciperent,  per  eosdem  in 
fratrum  ipsorum  vilifates  ^,  prout  eis licei 
ex  Regula  vel  declarationeRegulae,  conver- 
tenda,  sicut  et  quando  a  generalibus  et 
provincialibu?  ministri?  et  cu?todihus  pra^- 
I  dictis  et  corum  singulis  prò  tempore,  in 
provincia  vel  custodia  sibi  decreta,  vel  ab 
eisdem  fratribus,  de  a?sensu  eorum,  exti- 
tissent  requisiti ,  ac  efedem  personae  pe- 
I  tendi  exigendi,  recipiendi,  alienandi  pra»- 
I  dieta,  tran?igendi   quoque  et  paciscendi , 
conveniendi,  comproniiltendi,  remiltendi, 
refulandi ,  quictalionem  faciendi,  agendi, 
defendendi,  ac  in  animas  eorum,  de  ca- 
lunmia  vitanda  et   veritate   dicenda ,   iu- 
randi,  et  cuiuslibet  alterius  generis  iura- 
mentum   praeflau^li,  cum   illis  et  contra 
illos,  qui  buiusmodi  res  mobile?  et  immo- 
bile?, ani  pretium  eariun,  vel  relictas  elee- 
mosynas fratribus  in  testamentis  occupa- 
rent  vel  violenler  auferrcnt,  sive  contra 
volunlatem    fratrum    quomodolibet  obti- 
nnient:  et  generalitcr  iu  omnibus  causis, 
r^bus  et  locis  buiusmodi  ad  ipsam  eccle- 
t   rniilnlcs,  Ann.   Minorum  nr.ntiniial.  (n.  t.). 


An.  C.  I!)3S       492  BULLARIITM 

slam  speclantibus,  ipsorum  fratrum  usui 
concessis;  necnon  prò  imiuuuitalibus,  li- 
berlatibus  et.  iuribus  ac  privilegiis  et  in- 
dulgentiis  eorumdem,  sine  cuiuslibet  sa- 
tisfactiouis  )  et  cautionis  onere,  plenam,  ge- 
neraleiu  et  liberani  hoberent ,  apostolica 
auctoritate  praefata ,  in  iudicio  et  extra 
iudiciuni,  potestatem;  rcvocandi  quoque 
personas  oasdera  et  earum  quamliijct ,  ac 
alias  eis  subrogandi  vai  nominandi  per 
supradictum  modum  nominationis,  quo- 
tiesopportunum  foret,  quae  eamdem  in  pme- 
dictis  voi  siniilem  haberent  potestatem 
plenam  et  liberam,  per  suas,  sub  datum 
apud  Urbem  Vclcreni  quintodecinio  kalen- 
das  februarii,  ponlilicalus  sui  anno  ii,  au- 
ctoritate apostolica  praefata ,  etiam  con- 
cessit  f'acultatem. 
§  4.  Et  iicet  recolcndae  memoriae  loan- 
loannes  XXII  uesPapa  XXII,  siiiiiiiter  praedecessor  no- 

l.i  sua  etlr.iva-    ,    _  **i    ^'  ■       ■    •,      j    7 

gami /Ili fWi- ster,  constitutione,  quae  incqiit  Ad  con- 
cluaìem'abn'u"  dìto'^^'^  ppi"  quani  iiiinistris  et  custodibus 
"'■  et  fratril)us  praediclis,  ne  literis  et  con- 

cessione Martini  pradecessoris  huiusmodi, 
sine  apostolicae  Sedis  praefatae  licentia 
uterentur,  inter  celerà  probibuerit. 
§  5.  Nihilominus,  prohibitione   buius-  \ 
Msriinus  V  modi  non  obslante,  sanctae  memoriae  Mar- 
'""  "'""■"■    tinus  V,  similiter  praedecessor  noster,  vo- 
luit  et  eadcm  auctoritate  apostolica  con- 
cessit  ministris  et  custodibus  et  fratribus 
praediclis,    quod   ipsi  et  eorum   singuli 
literis  Martini  IV  praedecessoris,  ac  om- 
nibus in  eis  contentis  huiusmodi  libere  et 
licite  uti  valerent,  tamdiu  et  quousque 
per  Sedem  praedirtam  aliud  in  praemissis 
eidem  Ordini  utilius  foret  ordinaluni. 
§  6.  Ac  eliani  felicis  memoriae  Eugenius 
Fu^oniu?  lY  etiam  Papa  IV,  pariler  praedecessor  noster, 
lus  luiiusmodi  eidem  Ordmi  per  ahas  suas 
literas,  tenore  lilerarum  Martini  IV  prae- 
decessoris huiusmodi  in  eis  praeinserlo, 
ut  dicilur,  concessit  conservari. 

§  7.  Necnon  etiam  piae  memoriae  Ni- 
colaus  V  et  Sixtiis  TV,  etiara  praedecesso- 

1  SalisiUih'oiìif.  Ami.  siip.  cit.  (n.  t.). 


nOMANUM 


An.  r,    ISt)5 


res  nostri,  super confessionibus  audiendis  n.coi.hs  v  ei 
omnium  personarum  extranearum  et  fo-  cé?scruni  t."."- 
rensium  quarumcumque   dioecesum  per  ''"""'  .""'''^"<'' 
fratres   Minores   Ordinis   et  Observanliae  adminisiran.  »a- 
regularis  huiusmodi,  ad  hoc  a  suis  supe-  siasiica. 
rioribus,  ut  moris  est,  deputatos,  necnon 
prò  absolutionis  beneficio  illis  impendendo, 
ac  sanclissimae  Eucharistiae  sacramento 
eis  taliter  confessis  omni  tempore,  prae- 
terquam  in  die  Resurrectionis  Dominicae, 
licite  administrando,  per  diversas  eorum 
literas,  eadem  auctoritate  apostolica,  facul- 
latcm  concesserunt;  ac  idem  Eugenius  el 
diversi  ahi  Romani  Pontifices  praedeces- 
sores  nostri  facultatcm  absolvendi  huius- 
modi sub  certis  modis  et  forma,  ac  etiam 
in  diversis  convenlibus  Ordinis  huiusmodi 
lune  expressis  (  etiam  vivae  vocis  oraculo, 
ut  praefertur)  ampliarunt  et  extenderunt, 
proni  in  singulis  concessionibus  et  literis 
eorumdem  praedecessorum  plenius  dici- 
tur  contineri. 

§  8.  Cum  autem,  sicut  eadem  expositio  oijo  mm,  po- 
subiungebat,  ea,  quae  saepius  apostolica , in,,,-,,,  »1,  ■,,,„ 
auctoritate  praefata  munita  existunt,  ma-''"'"'"''' 
iorem  obtineant  roboris  fìrmitalem,  dic- 
tu.squeClemens  minisler  cupial  privilegia, 
facultates,  concessiones ,  indulta,  dispen- 
saliones  et  sin^ulas  alias  gralias  buius- 
modi  etiam  per  nos  approbari ,  innovari 
et  confirmari,  pro'parte  eiusdem  Ciementis 
ministri  nobis  fuit  humiliter  supplicatum 
ut  eisdem  privilegiis,  immunitatibus,  exem- 
fitionibus,  liberlalilius,  favoribus,  conser- 
valoriis,  declarationibus,  facullatibus,  dis- 
pensalionibus,  graliis,  concessionibus, 
indulgentiis  et  induilis,  prò  iilorum  ob- 
servanlia  viridiore,  noslrae  a|qirobationis 
robur  adiicere,  aliasque  in  praemissis  op- 
portune providcre  de  benigiiilale  aposto- 
lica dignaremur. 

§9.  Nos  igitur,  qui  omnium  volis,  prae-      Qui  omues 
sertim  illis,  quibus  sub  suavi  Religionis |i;:;r:;:;S;:,::;: 
iugo  divinis  laudibus  et  chrislianae  pro- 
fessionis  augin^nlo  inoumbenlifim  perso- 


Ali    C.  lfi!Ì3  PAULUS 

narum  tranquillilali ,  commoditalibus  et  1 
lioiiori  consulilur,  libciifer  aimuinius, 
f'aque  l'avoribus  prosc({iiiiiiur  opporlunis, 
huiusmodi  supplicalionibus  inclinati,  praì- 
niissa  ac  omnia  et  gingilla  alia  privilegia, 
iinmunitates,  exemplioneSjetiamabinquisi- 
lionibus  pi'ffifatis,  liherlates,  prfcrogativas, 
lavores,  conservatorias,  declarationes,  fa- 
cultates,  dispensaliones,  gratias,  conces- 
siones,  indulgentias  et  indiilta  spiritiialin 
et  temporalia,  etiam  per  modum  commu- 
iiicationis  et  extensionis  inter  se  et  ciini 
aliis  Ordinihiis  Mendicantibus  et  non  Men- 
dicantibus,  eiisdeni  Iralruin  Minoriim  re- 
gularis  Observantiae ,  ac  Sanctae  Clarae 
et  de  Poenileiifia  tcrlio  Ordinibus ,  etiam  in 
congregatione  subtriumvolorum  substan- 
lialium  professione,  et  eorumdem  supe- 
riorum  Ordinis  Minorum  regularis  Obser- 
vantiae buiusmodi  obedienlia  degenlibus, 
iiisorumque  superiornin  fratribns^ ,  monia- 
libus,  sororibns,  ac  utriusqiie  sexus  etiam 
singularibiispersonis,  necnon  monasteriis, 
(lomibus,  ccclesiisel  locis  quibnscumqne, 
in  genere  et  in  specie^  etiam  per  solam 
signaturam,  etiara  vivae  vocis  oraculo,  ul 
praefertnr,  aut  alias,  tam  per  praefatos 
;ic  quosciinique  alios  Romanos  Pontifices 
|)raedecessores  nostros  ac  nos  et  Sedem 
praedicfam,  quam  iniperatores,  reges  et 
alios  principcs,  sub  quacuinque  forma  et 
expressione  verborum  concessa,  ac  etiam 
ileratis  vicibus  approbata.  Necnon  cum 
omnibus  et  singulis  in  eis  conlentis  clau- 
sulis,  decrctis  et  declarationibus,  singulas 
desuper  confectas  literas  et  in  eis  con- 
lenta (etiam  prout  largius  in  aliquibus 
earum  eis  concessum  est)  interpretan- 
do, et  inde  secnta  quaecumque,  ilio- 
rum  omnium  tenores  et  formas,  dalas , 
effectus  et  decreta  in  illis  apposita,  ac  si 
de  verbo  ad  verbum  insererenlur,  prae- 
senlibusprosufficienterexpressishabentes, 
dieta  auctoritale  apostolica,  tenore  prae- 
scntium,  ex  certa  scientia,  ac  de  aposto- 
1  SiiiierhrWtts,  fralrìbm  eie.  loc.  s.  cit.  (n.  t.)- 


IV   PP.  493       An.  C.  ITjS 

licae  potestatis  plenitudine  approbamus, 
innovamus  et  perpeluam  roboris  firmila- 
Icmobtinere  et  firmiter  observari;  necnon 
Ordinibus  fratrum  Minorum  regularis  Ob- 
servantiae et  Sanctae  Clarae,  ac  tertio  de 
Poenitentia  nuncupato,  etiam  in  congre- 
gatione  sub  obedientia  fratrum  Minorum 
Observantiae  huiusmodi  degenlibus  snpe- 
rioribus,  fratribus,  monialibus,  etiam  Ter- 
tiariis  nuncupatis,  sororibus,  personis, 
monasteriis,  domibus,  ecclesiis  et  locis 
praefatis,  etiam  per  modum  communica- 
tionis  et  extensionis  buiusmodi  suffragari, 
aliisque  fruì ,  uti  et  gaudcre  ,  quando  el 
quoties  opus  fuerii,  posse  et  debere,  in 
iudicio  et  extra,  ac  etiam  in  foro  con- 
scientiae,  in  omnibus  et  per  omnia,  perinde 
ac  si  specialiter  et  expresse  eisdem  fra- 
trum Minorum,  ac  Sanctae  Clarae  et  ter- 
tio de  Poenitentia  nuncupato,  Ordinibus, 
concessa  fuissent,  decernimus,  supplenles 
omnes  et  singulos  iuris  et  facti  defectus , 
si  qui  forsan  intervenerint  in  eisdem. 

§  10.  EtnibUominus,  prò  potiori  cautela   Poipsiaiempie 

.  1*       •      1  .•  '11  .  concedi  elijzen- 

et  amplion  dono  gratiae,  illa  omnia  el  ,ii  aconnmosei 
singula,  qua'  per  praefalos  praedecessore^  *)n<iicos; 
nostros  ac  imperalores^  reges  et  principe.-^ 
ac  nos  et  Sedem  eamdem  concessa ,  sta- 
tuta  et  ordinata  fuerunt,  etiam  iuxta  ani- 
pliorem  et  favorabiliorem  illoi'um  intelli- 
gentiam  et  inlcrpretalionem,  et  praesertiin 
ut,  exclusis  quibuscumque  solicitudinibus, 
liberius  et  quielius  divinis  possint  vacare 
obsequiis  fralres  Minorum  regularis  Ob- 
servantiae buiusmodi,  et  animarum  saliiii 
peramplius  proficere,  et  offerentium,  do- 
nantium,  concedenlium,  aut  in  ultim:! 
voluntate  relinquentium  Ordini  praedicld 
vel  fratribus  Ordinis  Minorum  huiusmodi 
aliquid  propter  Deuin,  pia  intenlio  non 
fraudetur,  ac  haeredum  et  executorum 
negligentiis  obvielur,  ac  ut  ipsi  fratres, 
secunduni  modos  licitos  et  congruos,  ipsi 
Ordini  relictis  sibi  in  testamenlis,  mobili- 
bus  ot  immobilibus  bonis,  ol  nliis,  eliani 


An.  C.  ISj")        4.9Ì  BLLLARUM 

pecuniariis,  sibi  quoniodolibet  oblalis  , 
eoncessis,  legalis  et  donalis  prò  tempore, 
eliam  prò  missi?  et  aliis  divinis  officiis, 
eleemosynis  et  aliis  rebus  non  frainlentur, 
quod  generalis  de  per  se  in  loto  Ordine, 
et  singnli  provinciab^s  ministri  ac  custo- 
des  universi  prò  tempore  existentes  ipsius 
Ordinis  fratrum  Minorum  in  suis  provin- 
ciis  et  custodiis  respective,  et  ad  hoc  ab 
eis  respective  deputati  fratres  prò  tem- 
pore, possint  nominare  speciales  perso- 
nas.  qnae  non  sinl  de  dicto  Ordine  Mino- 
rum, prò  locoruiii  iiidigentia  singulorum, 
quando  et  quoties  opus  fucrit,  in  singubs 
eorum  conventibus;  qiias  personas  taliter 
nominatas  prò  tempore,  in  iis  administra- 
tionem  legitimam  et  generaleiri  ac  libe- 
ram  gerere,  et  ipsos  veros  et  legitimos 
adniinistratores,  oeconomos,  syndicos  et 
artores  esse,  de  potestatis  plenitudine 
(onstituendo ,  eadem  auctoritate  etiam 
decernimus. 
§  11.  0"ii  res  ipsas  et  rerum  ipsarum 

Euiuii fi-  pretinm  et  praedictaseleemosynas  nomine 

^""^"^'|,''";|:  Romanae  Ecrlesiae  (ad  quam  rerum  om- 
nium mobilinm  et  immobilium,  quibus 
IValres  nli  possunl,  ius,  proprietas  et  do- 
niinium  nullo  medio  spectat)  recipiant  et 
recipere  possint  el  debeant,  per  eosdem 
in  fratrum  ipsorum  ulilitates,  eliam  prò 
victu  et  vestitu  eorum  ac  reparatione 
ronvenluum  et  aliarum  rerum,  locoruni, 
conventuimi  et  fratrum  huiusmodi  neces- 
sitatibus  prò  tempore  convertenda,  sicnl 
et  iiuaiido  a  dictis  generali  in  foto  Ordine, 
et  provincialibus  ministris  ac  custodibu? 
praediclisel  eorum  singulis  prò  tempoip 
in  provincia  voi  custodia  sibi  decreta,  vi  I 
ab  eisdem  fralribus,  de  assensu  eorum. 
extiterint  requisiti.  .Ac  ea^dem  personae 
petendi,  exigendi,  n'ripiendi,  alienandi 
praedicta,  transigciuli  quoque,  paciscendi, 
eonveniendi,  compromittendi ,  commu- 
tandi,  remiltendi,  rofulandi,  quielationein 
i'aeicndi,  a'jpndi,  defend(>niji,  ac  in  animus 


ROM.VNrM  .\n.  C.  <5bS 

eorum  de  calumnia  et  veritate  dicenda 
iurandi,etcuiuslibet  alterius  1  iuramentum 
praestandi  cum  illis  et  contea  illos,  qui 
huiusmodi  res  niobiles  et  immobiles,  aut 
pretiuni  earum  vel  reliclas  eleemosynas 
fratribus  in  testamentis,  aut  alias  eis  do- 
natas  et  concessas  occuparent  vel  violen- 
ter  auferrent,  sive  conica  vohmtatem  fra- 
trum quomodolibet  retinerent.  Et  gene- 
raliter  in  omnibus  causis,  prò  rebus  et 
locis  huiusmodi,  ad  ipsam  ecclcsiam  spec- 
tantibus,  ipsorum  fratrum  usui  eoncessis; 
necnon  prò  immunitalihus  et  libertatibus, 
iuribus  et  privilegiis  ac  indulgentiis  eo- 
rumdem,  sine  cuiuslibet  satisfactionis  2  et 
cautionis  onere,  plenam,  generalem  et  li- 
beram  habeant  auctoritatem  ,  praefata 
auctoritate  aposlolica,  in  iudicio  et  extra 
illud,  potestatem  concedimus.  Revocandi 
quoque  personas  easdem  et  earum  quam- 
libet,  ac  alias  subroiiandi  vel  nominandi 
per  supradictum  modum  nominationis, 
quoties  opportununi  fucrit,  quae  eamdeni 
in  praedictis  vel  similem  habeant  potestà- 
lem  plenam  et  libcram,  etiam  generali 
ac  provincialibus  ministris  ac  custodibus 
huiusmodi  et  eorum  singulis,  ut  praefer- 
tur ,  eadem  auclorilate  facultatem  etiam 
concedimus.  Noe  propter  praemissa  fra- 
tres Minores  huiusmodi  contea  Regulam 
Sancii  Francisci,  quam  professi  sunt  et 
profilentur  in  fulnrum,  sive  conica  stalula 
regularia  sui  Ordinis  huiusmodi  in  aliquo 
lacere  nec  fecisse ,  immo  cum  illius  ob- 
servatione,  quoad  hoc,  et  pura  et  sana 
conscientia,  sine  alicuius  conscientiaescru- 
pulo  vixisse  bactenus  et  in  posteruni  vi- 
vere. El  sic  per  quoscumque  iudices,  su- 
blata eis  el  eorum  cuilibet  quavis  alitcr 
iudicandi  et  interprrlandi  facullale  et  au- 
ctorilale,  indicaci  et  ddluiri  debere;  irri- 
tum  quoque  el  inane,  si  secus  super  bis 
a  quoquam,  qua\is  auctoritate,  scienter 
vel  ignorantcr,  contigoiii  nltentai'i  decer- 
nimus et  declaramus. 

I  .4UeriHs  generis.  1.  s.  r.  (■.  t.).     2  Salhda- 

tinìiis.  Ili  fiiprn  (n.  r.). 


Ali.  t.  Ibuj  rAULUS   IV   PP. 

§  12.  Et  insuper,  ut  pio  tempore  de- 
Audoriiaiem  putatos  coiifcssores  IVatros  Ordinis  Mino- 


495       Ali.  C.  155b 


quin]iic  iiuilien  -  ... 

di  confessione»,  I  uni    Obscrvaiitiae    huiusmodi    omnium 

«dmiiiislr»n.  sa-  j.  ,     • 

traraenu    iri-  quarumcumque  dioecesum  utriusque  se- 
'"'''•  xus  cliristifulelium   ad  eos  prò   tempore 

recurrentiuin  confessiones  audire,  eosque, 
etiam  in  casibus  et  censuris,  quibus  eis 
per  privilegia  Sedis  Apostolicae,  etiam  per 
moduni  communicalionis  et  extensionis 
quorumcumque  Ordinum,  etiam  Minimo- 
rum,  hactenusconcessumest,  posse  absol- 
vere,  et  singuli  Ordines,  etiam  Minorum  1 
(  quorum  privilegia  eidem  Ordini  Minorum 
sunt  comiiiunicata  et  extensa),  absolvere 
consueverunt,  absolvendi  ac  poenitentiam 
salutarem  iniungeridi,  et  omni  tempore, 
praeterquam  in  die  Resurrectionis  Domi- 
nicae,  sacrarnentum  Eucliaristiae ,  tam 
illis  quarn  aliis  quibusvis  personis  licite 
ininistrandi,  apostolica  auctoritate  prae- 
dicta  indulgemus  ac  de  novo  concedimus 
in  omnibus  et  per  omnia.  Ita  quod  Ordo, 
superioros  2^  Iralros,  moniales,  sorores, 
personae.  monasteria,  domus,  ecclesiae 
et  loca  praedicta  illis,  tam  in  genere 
quani  in  specie  concessis,  ut  praeferlur, 
uti,  potiri  et  gaudere  possint  et  debeant. 
§  13.  Ac  ab  ipsis  inqi'.isitionibus,  impo- 
p,i.m|iiioiifm  sitionibus,  gra\ aiiiinibus,  oneribus,  deci- 
inis,  quarta  et  quinta  etiam  fuueralium 
et  aliorurn  quorumcumque  eis  legatorum 
et  oblatorurii  ac  concessorurn  prò  tem- 
pore, necnon  pedagiis  et  gabellis  ac  om- 
nibus et  singulis  aliis  supradiclif ,  libera 
penitus,  immunia  et  eijempla,  auctori- 
tate apostolica  et  tenore  praedictis,  etiam 
concedimus  et  indulgemus,  ac  statuimus 
et  ordinamus. 

§  14.  Et  nibiloniinus  venerabilibus  Ira- 
E.ecuimtid.-  tribus  archicpiscopo  Rothomagensi  et  epi- 
'*""'  scopo  Concbensi,  ac  dilecto  filio  Curiae 

causarum  Camerae  Apostolicae  auditori, 
per  praesentes  conimittimus  et  manda- 
mus  quatenus  ipsi  vel  duo  aut  unus  eo- 
rum,  per  se  vel  alium  seu  alios,  faciant 

i  lUinimontm,  ib.  (n.  T.).    ì  Otdinis   mperio- 
ret,  lì),  (b.  t.). 


a   dcriniil  elar 
|ilar 


auctoritate  nostra  praesentes  literas  et  in 
eis  contenta  quaecumque  plenum  effe- 
ctum  soitiri,  illisque  omnes,  quos  con- 
cernunt ,  pacillce  frui  et  gaudere.  Non 
permittenles  quemquam  desuper  per 
quoscurnque  quomodolibel  indebite  nio- 
lestari.  Contradictores  quoslibet  et  rebul- 
ies  etiam  per  quascumque  (de  quibus  eis 
videbitur)  censuras  et  poenas  ecclesia- 
sticas  ac  alia  opportuna  iuris  remedia , 
appellatione  postposita,  compescendo.  Ac 
legitimis  super  bis  habendis  servatis  pro- 
cessibus,  etiam  iteratis  vicibus  aggravan- 
do, invocato  etiam  ad  hoc,  si  opus  fue- 
rit,  auxilio  brachi!  saecularis. 

§  15.  Non  obstantibus  praemissis  ac 
constilutionibus  Super  cathedram  Boni- 
facii,  et  Dudnm  universis  conciliis  1,  ac 
ClemuntinaeÌ?c//;//os/deprivilegiis,  et  Du- 
dum  de  sepulluris,  ac  etiam  Ex  freqncìi- 
tibiis  de  sententia  excommunicationis,  ac 
extravagante  Ad  conditorrm  Ioannis  XXII, 
cuni  aliis  constitutionibus  eamdem  ma- 
teriam  praedictae  extravagantis  tangenti- 
bus  seu  concernentibus,  ac  regulis  Can- 
cellariae  Apostolicae  iam  editis  et  in  fu- 
turum  edendis,  ac  piae  memoriae  Boni- 
facii  Papae  Vili,  etiam  praedecessoris  no- 
stri, de  una,  et  in  concilio  generali  de 
duabus  diaetis  editis  (dummodo  ultra  tres 
diaetas  aliquis  vigore  praesentiurn  ad  iu- 
dicium  non  trahatur)  et  aliis  aposlolicis 
ac  provincialibus,  capitularibus,  genera- 
lihus  et  specialibus  constitutionibus  et 
ordinationibus,  etiam  in  ultimo  generali 
concilio  Lateranensi  celebrato,  et  aliis 
conciliis  editis,  necnon  statutis  et  con- 
suetudinibus,  etiam  iuramento,  confirma- 
tione  apostolica  vel  quavis  firmitate  alia 
roboratis,  privilegiis  quoque,  indultis  et 
literis  apostolicis,  etiam  m  t'orma  brevis 
per  Leonem  X,  Clcmenlem  VII,  Paulum 
III,  lulium  etiam  III  praefotos  ac  quos- 
curnque alios  Rornanos  Pontificcs  prae- 
decessores  nostros ,  ac  Sedem  eamdem , 

ì  l'ieiiHensis  cuncilii ,  loco  univeriis  coìtciliis, 
ib.  (b.  t.). 


Cuiitrariìi  de- 

r.ig.il; 


Au.  C.  Ioj5     -490  BriLARini 

eliain  molli  proprio,  ac  scienlia  et  po- 
teslatib  plenitudine  similibii?,  ac  cum  qni- 
busvis  irrilativis,  annullativi^,   cassativis, 
etiam  privilegioruni  eoiumdem  revocati- 
vis,  restrictivis,  praeservativis,  exceptivis, 
reslitutivis,  declaralivis,  mentis  attestati- 
vis,  ac  derogatoriarum  derogatoriis ,  aliis- 
i|ue   efTicacioriljus ,  efficacissimis  et   in- 
solitis  clausulis  quomodolibet,  etiam  più-  ' 
lies,  concessis,  confiimalis  et  innovatis, 
ijuibusvis  personis   et  Ordinibus  in   con-  ■ 
trarium  forsan  concessis,   confirmatis  et  ; 
innovatis,  quibus  omnibus,  etiam  si,  prò  ' 
illorum    sullicienti  derogatione ,    de  illis 
eorumque  totis  tenoribus  specialis,  spe-  < 
cifica,  exspressa  et  individua  ac  de  verbo  ; 
ad  verbum,  non  auteai  per  tlausulas  ge- 
nerales   idem    iniporlaales ,    lueiUio    seu 
quaevis  alia  expressio  habenda,  aut  aliqua 
alia  exquisita  forma  ad  hoc  servanda  fo- 
ret,  et  in  eis  caveatur  expresse  quod  illis 
nullatenus,    aut  nonnisi  sub  cerlis  modo 
et  forma  derogari  possit,  lenores  huius- 
modi,  ac  si  de  veibo  ad  verbum,   iiiliil 
penitus  omisso,  et  t'orma  in  illis  tradita 
observata,  inserti  forent,  praesentibus  prò 
sufficienler  expressis  et  inserlis  babentes, 
illis  alias  in  suo  robore  permansuris,  liac 
vice  dumtaxal,  specialiler  et  expresse  de- 
rogamus.    Aut  si  aliquibus,  communiter 
vel  divisim,  ab  eadem  sit  Sede  indultura 
quod  interdici ,    suspendi  vel  excornmu- 
nicari  non  possint  per  literas  apostolicas 
non  facientes   plenam  et  expressam,  de 
verbo  ad  verbum,  de  indulto  huiusmodi 
mentionem.  Ceterisque  coutrariis  quibus- 
cumque. 

§  16.  Veruni  quia  difficile  forel  etc. 

Datum  Romae  apud  S.  Marcum,  sub 
annulo  Piscatoris,  die  i  iulii  mdlv,  ponti- 
ticalus  nostri  anno  i. 

Dut.  die  1  iulii  1555,  ponlif.  anno  i. 


noMANUM 


Ars,  C.  1833 


1 


111. 


Eienpiis  crdi 
ìubet. 


Rescissio  alienationìna  etlocalionum  quo- 
rtimcumque  honorum  ecclcsiasticorum 
in  dainnum  ecclesiarum ,  vel  non  ser- 
vatì's  iiiris  solemnitatibus,  ani  alicLs 
nnlliter  factarum  i. 

Panlus  episcopus  servus  servorum  Dei . 
ad  faturam  rei  memoriam. 

§  '1.  Iniunctum  nobis  desuper,  meritis  svminari.as 
licet  imparibus,  apostolicae  servitutis  of- fiesiasi'ic'a' all'i-' 
ficium,  mentem  nostrani  continua  pulsai  '."|,'_  '','°o).''",'' 
instantia,  ut  bona  ecclesiastica,  quaecaeca*'"  eccifiisu- 

,  ,  eia     non     o/i?- 

hominum  cupidilate  occupala  delinentur,  n,m<iii. 
nostrae  operalionis  ministerio,  ad  ius  et 
proprietatem  eoruni,  quorum  antea  erant, 
omnino  reducanlur.  Cum  itaque  (sicut 
nobis  innotuit)  licei  alias  felicis  recorda- 
tionis  SymmachusPapa,  praedecessor  no- 
ster,  praedium  ecclesiae  prò  aliqua  ne- 
cessitate quovis  modo  alienari,  aut  iura 
ecclesiae  in  usumfruclum  dari  probibue- 
rit;  et  lege  huiusmodi  oranes  custodes 
adstringi,  ac  donatorem  ac  censuralorem 
et  venditorem  honorem  perdere ,  et  qui 
praemissis  subscriberet ,  anathema  esse , 
cum  eo  qui  daret  sive  reciperet,  nisi 
restituerenlur,  et  quaslibet  ecclesiasticas 
personas  contradiccre  et  cum  fructibus 
alienata  reposcere  posse;  hocque  non  so- 
luni  in  Ecclesia  Romana  conservari,  ve- 
rum  etiam  in  universis  per  provincias 
ecclesiis  convenire  voluerit. 

§  2.  Et  piae  memoriae  Paulus  Papali,  l'.iuiusii  «ue- 
etiani  praedecessor  noster,  omnium  re-  ,„,„  eccie<iaMi- 
rum  et  honorum  ecclesiasticorum  alle-  [""^  „^„'  ulè" 
nalionem,  omneque  paclum,  per  quod  |">i^«s  <■'' 
ipsorum  dominiuin  transferretur  ac  con- 

\  Similem  roscissionem  fecil  Leo  X  e(  poslea  lii- 
lius  111,  quorum  bullas  praetemiisi,  lamquam  miiius 
necessarias,  eteas  inseruiiRodoan.  insuoTractalu 
De  reb'is  eccksiaslicis  un  alienandis.  De  aliena- 
tionibus  istis  habes  Leonìs  I  conslit.  is,  Occasio. 
tom.  I,  pag.  6b;  et  Paul!  II  cODStif.  \i,Àmbilioiae, 
tona.  V,  pag.  194, 


leriii\it. 


Ali.  C.  V.>oo  PAfLUS 

cessionem,  hypothecam,   localionom    ot 
conduclionein   ultra   (rienniiim,    necnon 
inffìiulalionein    vel    contracliiiii    emphy- 
tcuticum,  praeterquam  in  casibus  a  iure 
permissis,  ac  de  rebus  et  bonis  in  em- 
phylcusim  ab  antiquo  concedi  solitis,  fiori 
proiiibuerit.  Et  si  quis,  contra  liuius  po- 
^sterioris  prohibitionis  seriem,  de  bonis 
et  rebus  eisdeni  quicquam  abenare  prae- 
sunieret,  alienatio,  bypolheca,  concessio, 
locatio,  conduclio  etinfeudatiobuiusmodi 
nuUius  omnino  essent  roboris  vel   mo- 
menti, ot  tam  qui  alienaret,  quam  qui  a- 
lienatas  res  et  bona  reciperet,  sententiam 
excommunicationis  incurreret,  et  nihilo- 
minus  res  et  bona  abenata  buiusmodi  ad 
ccclesias,  monasteria  et  loca  pia,  ad  quao 
antea  pertinebant ,  libere  reverterentur. 
§  3.  Nibilominus  a  nonnullis  annis  ci- 
Aiirn.iiinnes  tra   diversae   personae ,    tam   saeculares 
(..ci^e    fiieruni  quam    ecclesiasticae,    complura    castra, 
rìesr."ve"ì  n«n  ^evvAS,  oppida,  civitatcs  et  loca,  tam  Ro- 
5f.rvaiis  soieiii-  manao  praodictae,  quam  diversarum  ca- 

itilalibus.  Ili-  •  1- 

thedrahum,  etiam  metropolitanarnm  et 
aliarum  ecclesiarum,  necnon  monasic- 
riorum,  domorum  et  aliorum  regularium 
locorum  ac  bospitalium  et  aliorum  pio- 
rum  locorum,  praetexiu  divin'sariim  abo- 
nationum,  eis  de  castris,  lerris,  oppidis, 
civilatibus  et  locis  praedictis,  in  ovidons 
damnum  ecclesiarum  ,  monasterioium  , 
domorum,  bospitalium  et  aliorum  regu- 
larium et  piorum  locorum,  seu  abas,  non 
servatis  solemnitalibus  a  iure  requisitis, 
factarum,  occupaverint,  et  occupala  deli- 
nuerint  et  detineant  de  praesenti  ;  ac  ex- 
inde factum  sit  ut  non  solum  ecclesia- 
rum,  monasteriorum  et  domorum  prae- 
lati,  ac  bospitalium  et  aliorum  regula- 
rium et  piorum  locorum  buiusmodi  re- 
ctores,  qui  ex  fructibus,  reddilibus  et 
proventibus  castrorum,  terrarum,  oppi- 
dorum,  civitatum  et  locorum  buiusmodi, 
ecclesias,  monasteria  et  domos,  bospitalia 
et  alia  loca  praedicta  gubernabant  et  il- 
Bull,  fìo^::.  Voi.  VI,  63 


in  ut     ci    Ali. 
nun.it  ; 


IV   TP.  407        Ali.  e.  IlibJj 

lustrabanl,  ac  eorum  ministris  alimouiaui 
praebobant,  notabililor  sinl  daniuifìcati, 
veruni  etiam  Uoinanus  Pontifox,  qui  antea 
egenis  et  miscrabilibus  personis,  prae- 
sertim  nobilibns,  ad  liane  almam  Urbein 
prò  tempore  conbigionlibus,  alimenta  ab- 
undo  subniiuistrare  consueverat,  vix  se 
et  l'aniiliam  suam  sustentare,  nedum  aliis 
aUnienta  subminislraro  possit,  in  Divinae 
Maiostatis  otl'ensam ,  et  Ordinis  clericalis 
opprobrium,  ac  plurimorum  cbrislifide- 
lium  scandabim. 

§  A.  Nos,  praeniissa  conveniontibus  1,  Meo  i.ic  Pon- 
oculispertransircnequeunles,quiniinocu- 5,"  '  ■'" 
pientes  eis,  quantum  cum  Deo  possumus, 
opportunum  remedium  adliibere,    motu 
proprio  et  ex  certa  nostra  scientia,  ac  de 
apostolicae  potestatis  plenitudine,  omnes 
et  singulas  alienationes  et  in  emphyteu- 
sim  seu  censum  perpeluum,  aut  tortiam 
vel  aliam  gcneralionera ,  seu  hominis  vi- 
tam ,  aut  aliud  lempus  ultra  triennium 
locationes  vel  concessioncs  seu  permuta- 
tiones,  bypotbecaset  obligationes,  de  qui- 
busvis  castris,  terris,  oppidis,  civitatibus  et 
locis  aut  aliis  bonis  immobilibus,  seu  re- 
bus et  iuribus,  tam    spirilualibus  quam 
temporalibus,  ciusdom  Romanae  et  qua- 
rumcumque  catbedralium,  etiam  metro- 
politanarum,  et  aliarum  ecclesiarum,  nec- 
non monasteriorum,  domorum  et  aliorum 
l'egularium  locorum,  et  quorumvis  bene- 
iiciorum  ecclesiasticorum,    cum   cura  et 
sine    cura ,     saecularium    et   quorumvis 
Ordinum  regularium,  necnon  bospitalium 
et  aliorum  piorum  locorum  quorumlibet, 
per  quoscuinquc ,  etiam  Ronianos  Ponti- 
fìces  praedecessores   nostros,  seu  eorum 
auctoritate  vel  mandato,  camerarios  suos 
et  clericos  Camerae  Apostolicae  praesi- 
dentes,  ac  quosvis  ecclesiarum,   mona- 
steriorum  ot   domorum  praelatos  et  be- 
neliciatos,  necnon  bospitalium  et  aliorum 
regularium  et  piorum  locorum  rectores, 
cuiuscumque  dignitatis,   status,  gradus, 
i  Cnnnrenii'iHn.  Ma!t!i.  et  Cherub.  )(r.  t.). 


Ab.  C.  IKbb       498  BULLARIUM 

ordinis  et  condilionis  existentes ,  clianisi  I 
canlinalalus  lionore  pollerent ,  in  dam- 
num  ecclesiae,  seu  non  servatis  solem- 
nitalibus  a  iure  requisitis,  aut  alias  nul- 
lilor  haclenus  faclas,  et  contractus  super- 
inde,  sub  quibusvis  formis  et  verborum 
expressionibus  iial)itos  et  celebrato? , 
etiam  si  iuramenlo  vallali  existant,  et  quan- 
tumvis  longa  temporis  praescriptione  ro- 
bur  sumpsisse  dici  possint,  ac  ipsius  Ro- 
manae  Ecclesiae  favorem  aut  comrao- 
dum  concernant,  eorum  omnium  tenores, 
ac  si  de  verbo  ad  verbum  insererentur, 
praesenlibus  prò  expressis  habentes,  apo- 
stolica auctoritate,  tenore  praesentium 
rescindimus,  irritamus,  cassamus  et  an- 
uullamus,  ac  viribus  omnino  evacuamus, 
ac  prò  rescissis,  irritis,  cassis  et  nuUis  ac 
penitus  infectis  baberi  volumus. 

§  5.  Ipsosque  detentores  ad  castra,  ter- 
Detenioresque  ras,  oppida,  civitatcs  ct  loca  occupata,  ac 
hona  occupnia  botta,  rcs  et  iura praedicta  Romanae  et  ca- 
»'iiuor«'"dcch-  thedralibus,  etiam  metropolitanis,  ac  aliis 
"'■  ecclosiis,    necnon  monasteriis,  domibus, 

hospitalibus  et  beneficiis  ac  regularibus 
ct  piis  locis  relaxandum,  et  de  fructibus, 
lam  bactenus  perceplis ,  quani  in  poste- 
rum  percipiendis  realiter  satisfaciendum 
teneri,  et  ad  id  etiam  sentenliis,  censuris 
et  poenis  ecclesiasticis ,  ac  etiam  pecu- 
niariis,  omnibusque  aliis  opportunis  iuris 
et  facti  remediis,  cogi  et  compelli  posse. 
§  6.  Sicque,  in  praemissis  omnibus  et 
Becreium  irri-  singulis,  pcr  quoscumquc  iudicBs  et  com- 
missarios,  quavis  auctorilate  fungenles, 
etiam  causarum  Palatii  Apostolici  audi- 
tores,  et  ipsius  Romanae  Ecclesiae  car- 
dinales,  ac  eorum  collegium,  in  quavis 
causa  et  instantia ,  sublala  eis  et  eorum 
cuilibet  quavis  aliter  iudicandi  et  inter- 
pretandi  auctoritate  et  facultate,  iudicari 
et  definiri  debere  ;  ac  si  secus  super  bis 
a  quoquam,  quavis  auctoritate,  scienter 
vel  ignoranter,  contigerit  attentari,  irri- 
tum  et  inane  decernimus. 


ROM.\NUM  An.  C.  ISbS 

§  7.  Non  obstantibus  constitutionibuset   cbusuhc  de- 
ordinationibus  apostolicis,  ceterisque  con-  "i^""'"' 
trariis  quibuscumque. 

Nulli  ergo  etc. 

Si  quis  etc. 

Datum  Roniae  apudSanctum  Marcum, 

anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 

quingentesimo  quinquagesimo  quinto,  pri- 

die  idus  iulii,  ponlificalus  noslri  anno  i. 

Dal.  die  14  iulii  1555,  ponlif.  anno  i. 


IV. 

Leges  ct  ordimitioncs  a  iudaeis  in  Statu 
Ecclesiastico  degentibiis  obsei'vandae  1, 

Piiulus  episcopas  servos  servorum  Dei, 
ad  futuram  rei  memoriam. 

r.um  nimis  absurdum  et  inconveniens  Cau<«e  hamm 
exislat  ut  iudaei,  quos  propria  culpa  per-  i,a'bobr.ieos! 
poluac  serviluti  submisit,  sub  praetextu 
quod  pietas  cbristiana  illos  receptet  et 
eorum  cohabilationom  suslineat,  christia- 
nisadeo  siat  ingrati, ut,  eis  prò  gratia,  con- 
tumeliam  reddant,  et  in  eos,  prò  servitute, 
quam  illis  debent,  dominatum  vendicare 
IHOcurent  ;  nos,  ad  quorum  notitiam  nupcr 
dcvenit  eosdem  iudaos  in  alma  Urbe  no- 
stra et  nonnuUis  S.  R.  E.  civitatibus,  ler- 
ris  et  locis,  in  id  insolentiae  prorupisse, 
ut  non  solum  mixtim  cum  christianis  et 
prope  eorum  ecclesias,  nulla  intercedente 
habitus  distinctione,  cohabitare,  verum 
etiam  domos  in  nobilioribus  civitatum^, 
terrarum  et  locorum ,  in  quibus  degunt , 
vicis  et  plateis  conducere,  et  bona  stabilia 
comparare  et  possidere,  ac  nutrices  et 
ancillasaliosqueservienteschristianosmer- 
cenarioshabere,  et  diversa  alia  in  ignomi- 
niam  et  conteraptum  cbristiani  nominis 
perpetrare  praesumanl,  considerantes  Ec- 
cicsiamRomanam  eosdem  iudseos  tolerare 
in  testimonium  verae  fidai  christianae  et 

1  Aliqua  ordmavil  etiam  Innocentius  IV  in  con- 
stiuilione  IV,  Impia,  toni,  iii,  pag.  508. 

2  In  mclioribua  chitalibus,  Giraldi,  Expos.  ìurls 
ponlif.,  Romae  1850  (b.  t.). 


An.  e.  iSSb  P^ULUS 

ad  hoc,  ut  ipsi,  Sedis  Aposlolicae  pielate  et 
benignitale  allecti,  errores  suos  tandem 
recomioscant,  et  ad  veruni  catholicae  fidei 
lumen  pervenire  satagant,  et  proiilerea  con- 
venire ut  quamdiu  in  eorum  erroribus 
persistunt,  effectu  operis  recognoscanl  se 
servos,  cliristianos  vero  liberos  per  lesura 
Chrislum  Deum  et  Dominurn  nostrum  ef- 
fectos  fuisse,  iniquumque  existere  ut  filii 
liberae  flliis  faniulenlur  ancillae. 

^  1 .  Volentes  in  pra-missis,  quantum  cr.m 
Habiieni  in  lo- j)gQ  possumus ,  salubritcr  providere,  hac 

cis    a    chiisli.i-  r  ->  r  ' 

norum  h.biu-  nostra  pcrpetuo  valilura  constitutione  san- 

lione  seiiiiratis;     .  i      i  .  ,     •       p    .       • 

cimus  quod  de  celerò  perpetuis  luturis 
temporibus,  tam  in  Urbe  quam  in  qui- 
busvis  aliis  ipsius  Romanae  Ecclesiae  civi- 
tatibus,  terris  et  locis,  iudaci  omnesin  uno 
et  eodem,  ac  si  ille  capax  non  fiierit,  in 
duobus  aut  tribus  vel  tot  quot  satis  sint, 
contiguis  et  ab  habitationibus  christiano- 
rum  penilus  seinnclis,  per  nos  in  Urbe  et 
per  magistratusnostros  in  aliis  civitalibiis, 
terris  et  locis  praedictis  designandis  vicis, 

•  .  ad  qnosunicus  tantum  ingressuspateat,  et 

quibus  solum  unicus  exitus  detur,  omnino 
habitent. 

§  2.  Et  in  singulis  civitatibus,  terris  et 

Synagncani  in  Iqcìs inquibus habitaverint, unicaui tantum 

civilate   uiiiram  .      -  i-       i      i  i- 

hibeani;  synagogam  m  loco  solito lialieanl,  nec  aliam 

de  novo  conslruere,  aul  bona  immobilia 
possidere  possint.  Oninimmoomnes  eorum 
synagogas,  praeter  unam  tantum,  demoliri 
et  devastare.  Ac  bona  immobilia,  quae  ad 
praesens  possident,  infra  tempus  eis  per 
ipsosmagistralus  praesignandum,  christia- 
nis  vendere. 
§  3.  Et  ad  hoc  ut  prò  iudaeis  ubique 
.Si;niim  siaiici  dignoscautur,  masculi  birelum,  foeniinac 

oi.loris       defo-       ^       ,.      ,     .     '  .  '       , 

r»ni  ;  vcroaliud  signum  palens,  ita  ut  nullo  modo 

celari  aut  abscondi  possint,  glauci  coloris, 
palam  deferre  teneanlur  et  adstricti  sint; 
nec  super  non  delationc  bireti  aut  allerius 
signi  huiusniodi,  praelexlu  cuiusvis  eorum 
gradus  vel  prajerninentiae  scu  tolerantiae 
excusari,  aut  per  eiusdem  Ecclesiae  came- 


IV  r-p.  499     An.  e.  labS 

rarium  vel  Camerae  Apostolicae  clericos, 
seu  alias  illi  praesidentes  personas,  aut 
Sedis  Apostolicae  legatos  vel  eorum  vice- 
legatos  quovis  modo  dispensari  aut  absolvi 
possint. 

§  4.  Nutrices  quoque  seu  ancillas  aut     N'uinces  aut 

|.  ,    .  .  ...  servicnles  clirì- 

alias  utriusquesexusservientcscliristianos  suanos  non  re- 
habere,  vel  eorum  infantes  per  mulieres  """""'; 
christianas  lactari  aut  luitriri  facere. 

§  5.  Seu  dominicis  vel  aliis  de  prae-  nieims  fesuvis 
cepto  Ecclesiae  festis  diebus  in  publico  11,^1,  """  *" 
laborare  aut  laborari  lacere. 

§  ti.  Seu  cbristianos  quoquo  modo  gra-       r,i„isiianos 
vare,  aut  contraclus  fictos  vel  simulalos  """  °'''""' 
celebrare. 

§  7.  Seu  cum  ipsis  christianis  ludere     cum  cis  non 
aut  comedere  vel  familiaritatem  seu  con-  ""'^*''"""'; 
versalionem    liaberc  nullalenus    praesu- 
manl. 

§  8.  Nec  in  libris  ralionum  et  compu-    ubios  iiaiic« 
torum,  quae  cum  christianis  prò  tempore  *"'''"'■ 
babebunl,  aliis,  quamlatinis  literis  et  alio 
quamvulgari  italico  sermone,  uti  possint, 
et  si  utanhir,  libri  huiusniodi  conlra  cbri- 
stianos nuUam  lidem  faciaiit. 

§  9.  ludaei  quoque  praefafi  sola  arie      m  reaturam 
strazzariae,  seu  cenciariae  (ut  vulgo  dici-  '""'  """•"": 
tur)  contenti,  aliquam  mercaturam  fru- 
menti vel  hordei,  aut  aliarum  rerum  usui 
huniano  necessariarum  facere. 

§  10.  E(  qui  ex  eis  medici  fuerint,  etiam  Medici  sisim, 
vocali  et  rogati,  ad  curam  christianorum  'jrn!i;  "°^  °°'' 
accedere  aut  illi  interesse  nequeant. 

§  11. .Nec  se  a  pauperibus  chrisliani 
dominos  vocari  patiantnr. 

§  12.  Et  menses  in  eorum  rationibus  et  Mensesdiennn 
computisex  Iriginla  diebus  completis  oni 
nino  conficiant,  et  dies,  qui  ad  numcrum  '''''' 
Iriginla  non  ascenderinl,  non  prò  mensi- 
bus  inlegris,  sed  solum  prò   tot  diebus 
quot  in  eftectu  fuerint,  compulentur,  et 
iuxia   ipsorum  dierum  numcrum  et  non 
ad  rationem  integri  mensis  eorum  credila 
exigant.  Ac  pignora,  eis  prò  caulione  pecu- 
niarum  suarum  prò  tempore  consignata, 


Iluniini  non 
vocenlur  a  rhri- 
sliani^: 


\^\  servent    in 
exiiiendìs    ere- 


SUiiila  loc* 
rum  scrvenl; 


ConiriVLMiien 
le?  |iui;iinlur. 


Ali.  C.  1535       500  BULLARIUM 

nisi  transaclis  prius  a  die,  quoillaeis  data  i 
fuerint,  decem  et  odo  integris  mensibiis, 
vendere  nequeant,  et  postquam  menses 
praedicli  elKluxerint,  si  ipsi  iudaei  pignora 
huiusmodi  vendiderint,  omnem  pccuniam, 
quae  coruin  credito  superfiierit ,  domino 
pignoru  m  e  onsignare . 

§  18.  Et  statuta  civitalum,  lerrariun  et 
locorum,  in  quiiius  prò  tempore  habila- 
verint,  favorem  christianorumconcernen- 
tia,  inviolabiliter  observata  1  etiam  tenean- 
hir. 

§  14.  Et  si  circa  praemissa  in  ali(iuo 
quomodolibet  dcfecerint,iuxta  qualilatem 
delieti,  in  Urbe  per  nos  seu  vicarium  no- 
strum, aut  alios  a  nobis  depulandos,  ac  in 
civitatibus,  terris  et  locis  praediclis  per 
eosdem  magistratns,  etiam  tamquamrebel- 
les  et  criminis  lesae  maiestatis  rei,  ac  tote 
populochristiano  diffidati,  nostro  et  ips  )- 
rum  vicarii,  ac  deputandorum  et  maci- 
stratuum  arbitrio  puniri  possint. 

§15.  Non  obstantibns  conslitutionibns 
et  ordinationibus  apostolicis,  ac  cpiibusvis 
tolerantiis  seu  privilegiis  et  indultis  apo- 
stolicis eisdem  iudaeis-per  quoscumque  Ro- 
manos  Pontificcs  praedccessores  nostros 
ac  Sedem  praediclam  aut  iliius  legalus, 
vel  ipsius  Roraanae  Ecclesiae  canicrarios 
et  Camcrae  Apostolicae  dericos,  seu  alios 
iliius  praesidentes,  sub  quibuscumque  (e- 
noribus  et  formis,  ac  cum  quibusvis,  etiam 
derogatoriarum  derogatoriis,  aliisquc  efìì- 
cacioribus  et  insolilis  clausulis ,  nccnon 
irritanlibus  et  aliis  decretis,  etiam  molu 
proprio  et  ex  certa  scientia  ac  de  apo- 
stolicae potestatis  plenitudine  concessis,  ac 
etiam  iteratis  vicibus  approbatis  et  inno- 
vatis,  quibus  omnibus,  eliamsi,  proilloruni 
sufficienti  derogatione  ,  de  eis  eorumque 
totis  tenoribus  specialis,  specifica,  expressa 
et  individua  ac  de  verbo  ad  verbum,  non 
autem  per  clausulas  generales  idem  iin- 
portantes,  mentio,  seu  quaevis  alia  expres- 
bio  babcnda,  aut  aliqua  cxniiisila   forma 

1  OhsriTiire.  Gira!,  (r.  r.). 


Qtiihtsnimiim 
nt'ii  nl(<Ianli 
bus. 


ROMANUM  An.  C.  1B33 

servanda  esset,  tenores  huiusmodi,  ac  si 
de  verbo  ad  verbum,  nihil  pcnitus  omisso, 
et  forma  in  illis  tradita  observata  inserti 
forenl,  praesentibus  prò  suftlcienter  expres- 
sis  habentes,  illis  alias  in  suo  robore  per- 
mansuris,  hac  vicedumtaxat  specialiteret 
expresse  derogamus,  ceterisque  contrariis 
quibuscumque. 

Nulli  ergo  eie. 

Si  quis  autem  eie. 

Datum  Romae  apud  S.  Marcum ,  anno 
Incarnationis   dominicae  millesimo  quin- 
genlesimo  quinquagesimo  quinto,  pridie 
idusiulii,  pontiflcatus  nostri  anno  i. 
fiat,  ilic  li  iulii  ITìóó,  poiilif.  anno  i. 


Necjanles  Trinitatem,  ani  divinìtatem  lem 
Christi,  aut  Eius  coiiceplionevi  de  Spi- 
ri fu  Sanelo ,  aut  Eius  mortem  ut  ìios 
redimerci,  aul  virginitalein  B.  M.  V., 
hncrelici  dectaran tur. 

Paulus  episcopus  servus  servorumDei, 
ad  perpetuam  rei  memoriam. 

Cum  ipioruuidam  liominum  pravitasat-  r.»<,s:<  mìus 
que  ini(|uilas  eo  usqucnoslris  temporibus '°""  "'"""" 
processerit,  ut  ex  iis,  qui  a  catholica  fide 
aberrant  etdesciseunt,  plurimi  quidcm  non 
solum  diversasbaeresesprofiteri,  scd  etiam 
ipsius  fideifundamenta  negare  praesuinant, 
et  corum  exemplo  mullos  in  interitum  ani- 
mae  deducant. 

§  4 .  Nos  cupientes,  prò  nostro  pastorali  .Np^nies  th- 
ofiicio  et  caritate,  buiusmodi  homines ,  "l,',',',™,,""  kmi 
quantum  cum  Dee  possumus,  a  tam  gravi  '-'"'*''  '"•■•  ""• 

^  1  '  tj  mj,^  crruri's  ali- 

ci pestilenli  errore  avocare,  acceteros,  ne  i"i<-ui,  ei  «ic 

in  talcra  impietalcm  labanlur,  paterna  se-  „j,„  commiu- 

vcritate  admonere,  omnes  et  singulos,  qui  i"'*""''"'*- 

bactenus  asseruorunl,  dogmatizarunt  vel 

crediderunt  Deum  onmipotentem  non  esse 

trinum  in  pcrsonis,  et. incomposita  omnino 

indivisaque  unitate  subslantiae,  et  unum 

unamel   simplici  divinilatis  cssenlia;  aut 


Ari.  C.  iSbS 


Dominum  nostrum  lesum  Christum  non 
esse  verum  Deiim  eiusdem  substantiae  por 
omnia  cum  Palrc  et  Spiritu  Sancto;  aut 
Enmdem  secundum  carnem  non  esse  con- 
ceptuni  in  utero  beatissimae  seraperque 
VirginisMariac  de  Spiritu  Sancto,  sed  siciil 
ceteros  lioniines  ex  semine  losepli;  aut 
eumdem  Dominum  ac  Deum  nostrum  lo-  1 
sum  Christum  non  subiisse  acerbissimam 
crucis  mortem ,  ut  nos  a  peccatis  et  ab 
aeterna  morte  redimoret,  et  Patri  ad  vitani 
aeternam  reconciliaret;  aut  eamdera  Bea- 
tissimam  Virginem  Mariam  non  esse  veram 
Dei  Matrem ,  noe  pcrstitisse  scmper  in  vir- 
ginitatis  integrilate,  ante  partum  scilicet, 
in  partu  et  perpetuo  post  partum,  ex  parte 
omnipotentisDei  Patris  et  Filii  et  Spiritus 
Sancti,  apostolica  auctorilate  roquirimus 
etmonemusquatenus,  infra  spatiura  trium 
mensium  a  publicatione  praesentium  in 
Romana  Curia ,  quoad  residenles  in  ea , 
modo  infrascriplo;  extra  eam  vero,  quoad 
alios  in  illa  non  residentes,  modo  et  forma 
per  dioecesanos  statuendis,  facionda,  inci- 
piendorum,  quos  prò  primo,  secundo  et 
tertio  ac  peremptorio  termino,  ac  moni- 
tione  canonica  cis  et  eorum  cuilibet  assi- 
gnamus,  ab  eorum  assertione,  dogmatibus 
etcredulitate  buiusmodi,  acquibuscumque 
aUis  in  fide  praedicta  erroribus,  in  quos 
hactonus  lapsi  sunt,  resipuisse  et  ad  uni- 
tatem  Ecclesiae  redeundo  ,  assertionem  , 
dogmata  et  credubtatem  ac  alios  errores 
huiusmodi  in  manibus  inquisitorum  hae- 
reticae  pravitatis,  civitalum  et  locorum,  in 
quibus  ad  praesens  degunt,  realiter  et  cum 
effectu  abiurasse  et  infra  alios  tres  menses 
a  die  abiurationis  buiusmodi  inclioandos, 
de  eadem  abiuratione  vonerabilibus  fralri- 
bus  nostris  sanctae  Romanae  Ecclesiae 
cardinalibus,  diclao  haoreticae  pravitatis 
inquisitoribus  generalibus  plenam  fidem 
fecisse  debeant. 

^  2.  Nos  enim,  eiusdem  Dei  omnipo- 
tcnlis  cxeraplo,  qui  non  vult  mortem  pec- 


PAULUS  IV   rP.  501       An.  C.  {V.^j'ò 

catoris,  sed  ut  convorfatur  et  vivai,  omnes   A^inramcs  .i 


et  singulos,  qui,  ut  praofertur,  ab  afeser- nl'rb'm  "  rf  "us- 
tione, dogmatibus  et  credulitale,  ac  aliis'piela"'r/drml 
erroribus  praedictis  resipuerint,et  ad  uni- ""!''".'''''"''•'"- 

*  ^  ^  quisili    ani    ri'- 

tatem  Ecclesiae  redeundo,  assertionem, i^p~i h™  si"i. 
dogmata  et  crodtditatcm  ac  alios  crroros 
luiiusmodi  spente  abiuravcrint  et  de  ea- 
dem abiuratione  praefatis  inquisitori!) us 
generalibus  fidem  fecerint,  ac  poeniton- 
tiam  privatam ,  per  dictos  particularos 
inquisitores  eis  iniunctam,  cum  cfteotu 
adimpleverinl,  a  praedictis  et  quibusvis 
aliis,  quamtumvis  gravibus  et  enormibus, 
baeresibus  et  a  fide  Cbristi  apostasiis  ac 
in  eadem  fide  erroribus,  necnon  exconi- 
municationis,  suspensionis  et  interdioli 
aliisque  sententiis,  censuris  et  poenis,  lam 
ecolosiastiois  quam  tomporalibus,  etiani 
bonorum  privativis  et  corporis  aflliclivis 
ac  capitalibus  in  tales  a  iure  vel  ab  bo- 
mine  latis  et  promulgatis,  et  per  eos  prao- 
missorum  occasione  incursìs(dummodo  do- 
lati aut  inquisiti  seu  relapsi  non  sinl\ dieta 
auctoritate,  tenore  praesentium,  in  utroque 
foro  absolvimus  et  liberamus,  ac  cum  ois 
super  irrogularitate,  qiiam  propterea  con- 
traxerint,  eliam  si  sic  iigati  missas  et  alia 
divina  officia,  etiam  forsanin  contemptum 
clavium  celebravorint,  aut  aliis  alias  se 
immiscuorint.  Quodipn?  ea  ipsa  irrogula- 
ritate et  coterispraemissis  non  obstantilms, 
qui  promoti  nonfuorinl,  ad  omnes,  eliam 
laicos  I  et  prcsbylO'ratus,ordines  promovori, 
et  in  illis  tam  ipsi ,  quam  qui  iam  etiam 
post  incursam  baeresim  promoti  fuerint, 
in  allaris  ministerio  ministrare;  necnoa 
tam  clerici  quam  laici  et  ufriusque  sexus 
personae,  eorumque  filii,  nepotes,  desoon- 
dentes,  ad  gradus,  honores,  ordines  et 
ofiicia  ac  alia  quaccumque  assumi,  illa- 
quc  suscipore  et  exercere  libere  et  licite 
valeant,  auctoritate  et  tenore  praedictis, 
de  specialis  dono  gratiae  dispensamns, 
eisque  pariter  indulgemus ,  necnon  cin- 
nem   inhabilitalis   et   infamiae  maculani 

t  Sacros  loco   laicos  lime   l'\:runt   Ciieriilj.   vi 
JlaMh.  (r,  t.). 


An.  C.  1535       502 


BLLLARini 


sive  notam,  circa  eos,  praemissorum  oc- 
casione, quomodolihet  insurgenlem  ab  eis 
penitus  et  omnino  abolemus. 
§  3.  Et  insuper   cum   errores,    quos 
iBi>i»>iiesies  supra  narravimus ,  ita  graves  et  nefandi 
«irroerr'ntes!  sint,  ul  illi  qui  in  cos  dccidunt ,  escusa- 
'"""  "'*'"•  tionem  non  habeant,  sed  subversi  potius 
atque    immanes  quam   haeretici  merito 
dici  possint,  hac  nostra  perpetuo  valilura 
constitutione  sancimus  quod  tam  illi,  qui 
hactenus  in  ipsos  errores,  vel  eorum  ali- 
quem  lapsi  sunt  et  infra  supradictum  ter- 
minum  non  resipuerint  et  ea  quae  supra- 
diximus  non  adimpleverint,  quam  omnes 
et  «iuguli  alii ,  qui   in  fulurum   in  iilos 
vel  illonim  aliquem  quomodolihet  prola- 
bentur,   cuiuscumque  dignitatis,  status, 
gradus,   ordinis  vel  condilionis  existant ,  ! 
prò  subversis  et  relapsis  in  haeresim  ha- 
beri,  et  ut  relapsi  curiae  saeculari  tradi,  ì 
et  per  ipsam  curiam  debitis  poenis  in  re-  i 
lapsos  slatutis  puniri  possint,  in  omnibus 
et  per  omnia,  perinde  ac  si  vere  et  rea-  i 
liter  in  haeresim  relapsi  essent,  et  eos  re- 
lapsos  esse  conslaret.  [ 

§  i.  Non  obstantibus  constitutionibus 
n^T,^"  ^'  *'  ordinalionibus  apostolicis ,  ceterisque 
contrariis  quibuscumque..  Ut  autem  prae- 
missa  omnia  ad  eorum,  quorum  interest, 
Dotitìam   deducantur ,  nullusque  de  illis 
ignorantiam  praetendere,  ac  se  legitime 
excusare  possit. 
§  5.  Volumus  et  dieta  auctoritate  de- 
Fr>rma  pokii-  cemìmus    quod    praesentes   literae    seu 

C-odi  h'ac  con-  ,  ,  ,      -. 

fuiaiioneia.  carum  transumptum,  cui,  si  manu  nolani 
publici  subsciiptum  et  sigillo  aiicuius  pcr- 
sonae  in  dignitale  ecclesiastica  conslitulae 
munitum  fuerit,  cam  prorsus  fidem,  in 
iudicio  et  extra,  adhiberi  slaUiimus,  quae 
ipsis  liteiis  adhiberelur,  si  oiiginaliter 
exhiberentur,  in  eadem  Curia,  per  aliquos 
cursores  noslros,  in  basilicae  Prinrij>is 
Apostolorum  et  ecclesiae  Lateranensis  de 
Urbe  ac  Cancellariac  ApostoHcac  valvis  et 
acie  Campi  Florae,  ut  moris  est  ;   extra 


ROIUXOI  An.  C.  iòoo 

Curiam  vero  praedictam,  modo  et  forma 
per  venerabiles  fratres  nostros  patriar- 
chas,  archiepiscopos  et  episcopos  ac  alios 
ecclesiarum  praelatos ,  quibus  in  virtute 
sanctae  obedientiae  per  easdem  praesentes 
mandamus  ut  literas  sive  transumptum 
huiusmodi  ubique  per  eorum  provincia*, 
dioeceses  et  ecclesias  sincera  cantate  pu- 
blicent  et  publicari  faciant,  statuendis, 
publicentur,  earum  exemplo  in  singulis 
locis,  in  quibus  publicatio  ipsa  fiet,  affixo 
et  dimisso. 

Nulli  ergo  etc. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Marcum, 
anno  Incamationis  dominicae  millesimo 
quingentesinìo  quinquagesimo  quinto,  vii 
idus  augusti,  pontificatus  nostri  anno  i. 

Anno  a  Xalivitate  Domini  mdlvi,  indi-  PaMienio 
ctione  XIV,  die  vero  xxii  mensis  iulii,  pon- 
tificatus  sanctissimi  in  Christo  patris  et 
D.N.  D.  Pauli  divina  providentia  Papae  IV 
anno  eius  ii,  praesentes  retroscriptae  lite- 
rae apostolicae  afiìxae  et  publicatae  fue- 
runt  ad  valvas  seu  portas  basilicarum  ec- 
clesiarum Lateranensis  et  Principis  Apo- 
stolorum de  Urbe  et  Cancellariae  Aposto- 
licae, ac  in  acie  Campi  Florae,  dimissis 
copiis  affixis,  ut  moris  est ,  per  me  Tho- 
mam  Roger,  praefati  sanctissimi  D.  N. 
Papae  cursorem. 

Petrus  Comes,  magister  cursorum. 

Dat.  die  7  augusti  1555,  pontif.  anno  i. 


VI. 
Decanatiis  collcgii  S.  R.E.  cordinalinm, 
cum  omnimoda  praecedentia  special  ad 
episcopvm  cardinalem  anliquiorem,  in 
Curia  tempore  vacationis  praesentevi, 
aut  ex  causa  puhlica  absenlcm  et  per 
Summum  Ponti/icem  extra  eam  desli- 
nalum. 
Panlas  episcopns  servas  servorum  Dei, 
ad  perpetaam  rei  memoriam. 
§1.  Cum  venerabiles  fratres  nostri  sanctae  c^ffin»'"  "«» 
Romanae  Ecclesiae  cardinales  in  partem  ""^  "   °°*'" 


An.  C,  VóVy.) 

flcis  CI  ideo  in 
Curia  residere 
debelli,  et  resi- 
deoles  [iraefe- 
ruolur  ab«enti- 
lius  in  oplioni- 
bus  lituloriim  CI 
■ex  ecclesiaraiii 
catbedralium. 


Ilic  Ponlifex 
tempore  crea- 
tionis  eriil  de- 
canui  cardina- 
liuni,  el  deinde 
dccanus  cardi- 
nalium  Bellayus 
ab  eo  declara- 
lus  fuit. 


PAUI.US 

solicitudinis  vocentiir  ul  prò  lempore 
cxistenti  Romano  Pontifici  assistant,  ip- 
st-que  Romanus  Ponlifex  eorum  concilio 
agenda  disponat,  et  iideni  cardinales  sinl 
[)ars  corporis  et  membra  ipsius  Romani 
Pontificis,  ac  diversis  almae  Urbis  noslrae 
parochialibus  ecclesiis  prò  eorum  cardi- 
iialatus  titulo  seu  denominatione  praefi- 
ciantur,  et  in  eis  episcopalem  iurisdictio- 
nem  liabeant,  et  propterea  in  Romana 
(luria  residere  debeant;  praesentesque  in 
dieta  Curia  magis  digni  et  privilegiati  exi- 
stant  quam  absentes,  et  in  oplionibus  ti- 
tiilorum  ac  sexecciesiarumcathedralium, 
t[uibus  cardinales,  prò  eorum  cardina- 
latus  titulo  ,  praefici  solent ,  absentibus, 
etiam  ante  eos  in  cardinales  assumptis , 
praeferantur  ;  et  si  uni  ex  dictis  ecclesiis 
calhedralibus  praefecti  fuerint,  ex  post 
semper  alios  non  episcopos  cardinales  in 
quibusvis  actibus  et  sessionibus  praece- 
dant. 

§  2.  Nos,  ex  praemissis  el  diversis  aliis 
causis  animum  nostrum  moventibus  et, 
inter  celerà,  ut  eosdem  cardinales  absentes 
ad  residendum  in  Curia  aliqnibus  uberio- 
ribus  favoribus  et  praerogativis  allicere- 
mus,  decanatu  collegii  cardinalium  hu- 
iusraodi,  quem  nos,  dum  in  minoribus  con- 
stituti  essemus,  obtinebamus,  et  ad  quem, 
propter  nostram  continuam  in  eadem  Curia 
residentiam,  ante  abos  cardinales  nobis  in 
cardinalatu  antiquiores,tunc  ab  ipsa  Curia 
absentes,  perveneramus,  per  nostram  ad 
summiapostolatusfastigiumassurnpiionem 
vacante,  habita super  bis  curnfratribus  no- 
stris  in  consistorio  nostro  secreto  del ibera- 
tione  matura,  de  eorum  Consilio  etunanimi 
assensu.venerabilem  fratrem  nostrum  loan- 
nemepiscopum  Ostiensem,  S.  R.  E.  car- 
dinalem  de  Rellayo nuncupatum,et  de  nobis 
et  Sede  Apostolica  optime  meritum,  de- 
canum  collegii  huiusmodi  declaravimus, 
eumque  ipsius  collegii  decanum  vocavi- 
mus,  etdecanatura  ipsum  sibi  concessimus. 


IV  PT",  503  Ali  C.  i^^S 

prout  etiam  per  praesentes  declaramus , 
vocamus  el  concedimus. 

§  3.  Et  insuper  ne  in  posterum  deca-  Lmr.dodecia- 
natus  praedictus,  illius  occurn-nte  vaca-  [„^'„"l''"dTvé- 
tionc,  in  aliquem  cardinalern,  ex  volun-  "'"'  ^^^"> 
tute  sua  et  non  ex  causa  publicaabsentem, 
et  propler  absenliam  suam  huiusmodi 
(|uandoque  de  negotiis  dictae  Sedis  minus 
iiilbrmatum,  in  iniuriam  aliorum  cardi- 
nalium tunc  praesentium  et  Romano  Pon- 
1  ilici  assistentium,  ac  propterea  de  nego- 
liis  praedictis  melius  informatorum  de- 
veniat,  aut  super  eodem  decanatu  aliquae 
controversiae  seu  dissensiones  inter  ip- 
sos  cardinales  oriantur,  providere  volen- 
tes,  motu  proprio  et  ex  certa  nostra  scien- 
lia,  ac  de  apostolicae  polestatis  plenitu- 
dine, hac  nostra  perpetuo  valitura  consti- 
lutione,  sancimus  quod  decanalus  huius- 
modi de  celerò,  perpetuis  futuris  tempo- 
ribus, nonnisi  ad  episcopum  cardinalem 
antiquiorem  in  Curia  praesentem,  aut  ex 
causa  publica  absentem  et  extra  Curiam 
per  Romanum  Pontificem  destinatum,  de- 
venire possit. 

§  4.  Et  quod  episcopus  cardinalis  anti-  Eique  praecp- 
quior  in  Curia  praesens,  aut,  utpraefertur,  ^*""'"  ''"'"" 
absens  et  extra  Curiam  destinatus ,  post- 
quam  decanalus  huiusmodi  ad  eum  de- 
venerit ,  omnes  alios  cardinales ,  etiam 
antiquiores,  semper  in  quibusvis  sessio- 
nibus et  aliis  actibus  publicis  praecedat, 
nec  per  alios  episcopos  cardinales,  etiam 
antiquiores,  tunc  absentes,  etiam  si  post- 
iiiodum  incontinenti  ad  eamdem  Curiam 
se  conferant  et  in  ea  continuo  resideant, 
super  ipso  decanatu  aut  illius  sessioni- 
bus  vel  aliis  actibus  seu  negotiis  ad  eum 
pertinentibus  impedir!  aut  molestari  va- 
leat. 

§  5.  Decernentes  sic  et  non  aliter,  in  ciansniae  »ub- 
praemissis  omnibus  et  singulis,  per  quos-  '•"'"«■ 
eumque   iudices,  commissarios,    qua\is, 
etiam.  apostolica,    auctoritate   fungentes, 
ptiam   causarum  Palatii  Apostolici  audi- 


Ali.  C.  Ii).')3        504  DrLLARIL'.M 

torcs,  ac  oi)i'iii:iili'iii  carclinaliiini  colle-  | 
gimii,  in  qiiavis  causa  et  inslantia,  su-  } 
Mata  cis  et  eoriim  cuilibet  quavis  alilcr 
iudicaudi  et  interpretandi  auclorilate  et 
facullale,  iudicari  et  definiri  debere;  ac 
iriilum  et  inane,  si  secus  super  his  a 
qiioquam,  quavis  auctoritate,  scienter  vel 
iyiioianler,  conligerii  atlentari. 

§  6.  Non  obstantibus  constitutionibus 
cnnirariisde-  pi  ordinalionibus  aposlolicis,  ac  stvlo  con- 
sisloru  nostri,  necnon  ipsius  coUegii,  etiam 
ìuramento ,  confirmatione  apostolica  vel 
quavis  firmitate  alia  roboratis,  statutis  et 
consuetudinibus,  ceterisque  contrariis  qui- 
buscumque. 

Nulli  ergo  eie.  Si  quis  etc. 

Datiini  Romae  apud  Sanctum  Marcum, 
anno  Incarnationis  dominicac  millesimo 
quingentesimo  quinquagesimo  quinto,  un- 
decimo  kalendas  septembris,  pontificatus 
nostri  anno  i. 

Dal.  ilie  2i2  aiigu.^li  1555,  ponlif.  anno  i. 


Causa   liuìus 

COIlEtilUlìSUIS. 


VII. 

Rei  ex  indiciis  forsan  torquendi  prò  ha- 
benda  veritate  crimimim,  non  aiidian- 
tiir  extra  carceres,  nisi  fisco  desuper 
audito;  et  neqiie  crimen  confessi  rela- 
xentur,  nisi  debita  prius  soluta  poena. 

Paultts  Papa  IV,  motn  proprio,  etc. 

Licei  ex  iuris  communis  dispositione 
ratis  provisum  sit  ut  de  aliquo  crimine 
inquisitus,  dum  super  indiciis  contra  eum 
pxistentibus  discutitur  an  lorturae  in  eius 
persona  iure  locus  sit,  personaliter  in  car- 
cere detineatur,  et  ut  crimen  confessus,  in 
fMiem  nihil,  nisi  ut  poenam  solvere  co- 
gatur,  agendum  restai,  quousque  ille  de- 
bite punitus  fuerit,  non  relaxetur;  tamen, 
ut  nuper  accepimus,  rei  criminum  tor-  { 
turae  supponendi,  sub  cautione  de  se  re- 
praesentando;  et  confessi,  sub  simili  cau- 


ROMANIM  Ali.  C.   I^iyj 

tione,  seu  eliam  sulj  cautione  de  stando 
iuri  et  iudicalum  solvendo,  plerumque  re- 
laxantur,  quo  fit  ut,  illis  extra  carcerem 
positis  expeditionein  non  procurantibus, 
causae  huiusmodi  dilTerantiir,  et  demum 
oblivioni  tradantur ,  aut  variis  viis  rei 
ipsi,  post  aliquod  tempus,  cautiones  prae- 
slitas  liberari  procurent,  sicque  ipsi  poenas 
debitas  effugiant  et  delieta  remaneant  im- 
punita, in  grave  scandalum  et  pessimum 
ceterorum  exemplum. 

§  1 .  Nos  itaque,  huic  abusui  occorrere  Rei  '"«»0  i»r- 
volentes,  motu  simili  et  ex  certa  nostra  ?a,c'ér'es    nò" 
scientia  ac  de  apostolicae  potestatis  pieni-  »'"'""""'• 
tudine,  tenore  praesentium,  decernimus, 
statuimus  et    ordinamus   ut  nuUus,  qui 
ex  indiciis  contra  eum  laborantibus  iure 
torquendus  veniat,  seu  de  quo  dubitetur, 
dum  de  indiciis  huiusmodi  an  ad  tortu- 
ram  sufficientia  sint  disputatur,  quousque 
aut  per  torturam  indicia  ipsa  purgaverit, 
aul  eum  torturae  subiiciendiim  non  esse 
cognitum  fuerit,  procuratore  fisci  nostri 
ad  haec  omnia  citato  et  interveniente,  sub 
quavis  cautione  a  carcere  relaxetur,  ncque 
super  iis  extra  carceres  audiatur. 

§  2.  NuUus,  etiam  qui  crimen  in  iudicio    contessi  non 
confessus  fuerit,  contra  quem  nulke  sunt  "''""""'',''"■ 

'  T  n;i  non   sonila. 

partes  iudicis,  nisi  in  exequendo,  etiam 
si  prò  crimine  huiusmodi  pecuniaria  poena 
plectendus  veniat,  et  quamcumque  cau- 
tionem  de  illa  solvendum  praestare  offe- 
rat,  a  carcere  relaxetur,  nisi  poena  ipsa, 
praefato  fisci  procuratore  desuper  audito, 
debite  persoluta. 

§3.  Sicque  per  quoscumque  iudices  ci»usuiae  sub- 
quavis  auctoritate  fungentes,  iudicari,  de- '""'"' 
finiri  et  observari  debere,  sublata  eis  et 
eorum  cuilibet  aliter  iudicandi  et  defi- 
niendi  facultate;  irritumque  et  inane  quic- 
quid  contra  praesentium  tenorem  a  quo- 
quam,  quavis  auctoritate,  scienter  veligno- 
ranter,  attentari  conligerit,  decernimus. 

§  4.  Volumusque    praesentium   solam  sou  tignatura 
signaturam  nostram  «ufficerei,  et  ubique,  "'®'''- 


I 


An.  C.  \-3-6-S  PALXrS 

in  iiuiicio  el  cxlra  illud,  llJein  faccre, 
quacuiiique  regula  Cancellariae ,  cetcris- 
que  contrariis  non  obstanlibus  quibiis- 
curaque. 

Placet,  motu  proprio.  I. 


AHI. 

Prohihitio  roìitrahcìidi  societates,  officio- 
rum  nuncupalas,  alitcr  quam  super  of- 
ficvis  dictae  Curiae  vacabilibiis,  et  non 
ultra  dimidium  valoris  ipsorum  offi- 
doruni. 

Paulus  episcopas  servns  servorum  Dei, 
ad  perpetuaci  rei  memoriam. 

Inter  ceteras  cnras,  quibus  ex  ministe-  ' 
Socieiaies  of-  rio  apostolatus,  nobis  divinaegratiae  nin- 

liciorum    super  .      .  ■  i  •  •.. 

ouio.15  ncbnni  nere  commissi ,  assidue  premimur,  dia 
:id  raiioncm  mi  maxime  ureet  ut  nravae  consuetudi- 
el  super  oiiiriis  jjes  ct  abusus.  quos  in  hanc  almam  Urbem 

pliam      colliri-  ,.'..,. 

hchaiiiiir  'otie-  nostram  malitus  horainum  irrepsisse  cer-  1 
lorem  "  oHido-  nimus,  Hostra  diligenlia  tollantur.  Cum 
rum  eicumpa-  itaque(sicut  fide  di^norum  relalione  nobis  ' 

CUS  llIlClllii,  *  ^  ^ 

linde  mala  b:c  innotuit)  dlversae  utriusque  sexus  perso- 

desi-rìpla  orie-  .       .         y,   i  .         .  .    .  .. 

iianiur.  nac,  tam  ipsius  Lrbis  cives  seii  originarli  i 

qiiam  Romanam  Curiam  sequentes,  sub 
praetextu  quod  in  dieta  Curia  super  il- 
lius  officiis  societates  ad  rationem  duode- 
cim  el  quandoque  pluriuni  prò  centenario 
passimfiant,  et  societates  huiusmodi  licitae 
reputentur,  propterea  quod  officia  ipsa 
fVuctus  suos  verisimiliter  ad  eamdem  ra- 
lionemreddant,  et  pecunias  ipsasin  socie- 
tatem  recipientes,  si  illas  dantes  aut  sin- 
auli  alii  (une  ab  eis  nominati  moriantur, 
sortem  principalem  pecuniarum  per  eos 
iu  societatem  receptarum  lucrenlur;  et  e 
centra,  si  recipientes  pecunias  in  socie- 
tatem moriantur,  prò  eo  quod  officia,  su- 
per quibus  societates  huiusmodi  contractae 
fuerint,ipsis  morientibus,  deficiant,  eorum 
haeredesaut  fideiussores  sortem  receptam 
restituere  cogantur,  pecunias  suassubno- 
Bull.  R.:i:,   Voi  VI.  04 


IV  pp.  505      An.  G.  ihU'S 

mine  socielatis,  sed  tanien  super  aliquo 
eiusdem  Curiae  officio  mutuent,  et  duode- 
cirn  el  (juanduque  plura  prò  centenario, 
nomine  quidem  (i'Lictuumipsiussocietatis, 
sed  re  vera  prò  usuris  pecuniarum  per 
eos  mutuatarum,  exigant,  usurariam  pra- 
vitatem  cominittendo;  et  diversi  praefatse 
Curiae  officiales,  super  officiis  per  eos  prò 
tempore  obtentis,  diversas  societates  cum 
diversis  persouis,  etiam  ultra  valorem  ip- 
sorum officioinim,  et  cum  pactis  aliquando 
minus  licitis  saepius incanì, et  siiigulis  per- 
sonis  pecunias  suas  eisdem  officialibus  in- 
tra valorem  eorumdem  officiorum,  absque 
eoquodunain  alia  sciai,  credenlibus,  tara 
prò  sorte  principali  quam  prò  fructibus 
dictarum  societatum,  fìdciussiouem  prae- 
stent  aliorum  officialium,  qui  officia  sua 
aliis  pio  maiori  pecuniarum  sunirna , 
quam  illa  valeant,  obnoxia  et  hypothecata 
liabent,  et  exinde  fiat  ut  ofllcia  ipsa  quan- 
doque ultra  decuplum  eius,  quo  vendi 
possent,  obligala  reperiantur,actam  prin- 
cipales  debitores  quam  fideiussores  non 
solum  fulern  fallanl,  et  credilorcs  suos  pe- 
cuniis,  quas  iUis  eisdem  officialibus,  eorum 
fideiussorum  suorura  fidem  sequentes,  cre- 
dunt,  privent,  frustrcutur,  etiam  iuramentis 
per  eos  in  societatibus  huiusmodi  prae- 
stitis  temere  contraveniendo,  verum  etiam 
facilitate  societatis  huiusmodi  ciani  ine- 
undi,  seipsos  el  suam  familiam  depaupe- 
rent,  suamque  et  illorum  substauliara  dis- 
sipent  etannihilent,  in  animarum  pericu- 
lum,  et  eiusdem  Curiae  ignominiam,  ac 
complurium,c{ui  in  praemissis  non  delin- 
quunt,  detrimentum. 

§  1 .  i^os  cupientes,  quantum  cum  Deo  Pomifos  igimr 
possumus,  animarum  periculis  obviari,  et  ,"„1™  %'ef' ." 
aliis  inconvenientibuspraediclis  occurrere,  ""'*  i*""'""" 

^     .       .  .  Curiae  in  certam 

motu  proprio,  non  ad  alicuius  nobis  super  pariicipaiionem 
hoc  oblatae  petitionis  instaatiam,  sed  ex  p^X™    ^'" 
certa  scientia  et  mera  deliberalione  no- 
stris,  per  praesentes  decernimus  et  decla- 
ramus  omnes  et  sinsulas  societates  ad  ra- 


An.  C.  lt)55       50tì  BVLtARIUM 

tionem  cerlaeel  dclorminalaepecuniariim 
summae  quoliljLt  mense  vel  anno  aut 
alio  slatulo  leiupore  «olvendae,  etiani  sub 
pericnlo  niorlis  n!icuiu<,  alias  quain  su- 
jier  ofìiciis  praelatae  Cnriao  de  celerò  fa- 
cieudas,  illicilas  el  iniuslas  fore,  et  usu- 
rariam  pravilalcm  eonlinere,  et  eis  alieni 
ins  aut  actioneni  acquiri  non  posse. 
§  '2.  El  insnper  liac  noslra  perpeliio 
ofrici»i«5quc  valilura    conslilulione     sancimns    alqne 

pecaniaj     ultra  ^  ^  ^ 

diniicfiiini  v»io-  slaluliTius  et  ordinanius  quod  de  celere 

ris  re-'ipcro    ci  •      r  •      .  -i  n 

•ocietiies  con- perpotuis  hituns  loniponbus  nullus,  lam 
»  dccVr.f""  in  J'^'^i  Curia  quain  in  Iota  ditione  eccle- 
siastica ofliciatis,  cniuscuniqne  status, 
gradus,  ordinis,  dignitatis,  conditionis  et 
prffieminentiae  oxistal,  aliquam  societatem 
super  officio  vel  offici is  ad  nostrani  seu  Se- 
dis  vel  Camerae  Apostolicae  vel  camerarii , 
vicecancellarii,  poenitenliarii  maioris  et 
causaruni  Palatii  Apostolici  auditorum  dis- 
positionem  quomodolibet  pertinenti  seu 
pcrlinentibus ,  quae  vendi  consueverint , 
per  euni  prò  tempore  obtentis,  cum  ali- 
qua  seu  aliquibus,  persona  seu  personis, 
communi,  collegio  et  universitate,  ultra 
diniidinui  valoris  officii  seu  officiorum 
huiusmodi,  el  nisi  praecedente  signatura, 
a  nobis  aut  Romano  Ponlifice  prò  tem- 
pore exislente  obtenla,  in  qua  substantia 
rei  ad  hoc  ut  discerni  possit  an  licita  sii 
vel  illicita,  facere  praesumat  ;  et  quod 
societales  super  officiis  huiusmodi  aliter 
faclae  non  valeant  nec  viribti?  subsistant, 
earumquepraelextu  nullatenus  agi  possit. 
Kos  enim  signaturas  huiusmodi,  quas,  abs- 
fpie  aliarum  literarum  expeditione,  regula 
contraria  nonobstante,  sufficere  voliunus, 
per  nostrum  datarium  ad  instar  resigna- 
tionum  officiorum  huiusmodi  expediri ,  et 
[lacta  in  ipsis  societatibus  prò  tempore 
apposita,  ad  hoc  ut  licita  tantum  slatuan- 
tur,  examinari,  ac  societales  ipsas,  ut  om- 
nibus innotescere  possint,  nec  ultra  dimi- 
dium  pretii  ipsorum  officiorum  fiant,  in  ; 
aliquo  particulari   libro  apud  ipsum  da- 


ROMANUM  Ali.  e.   IbyU 

larium  adnotari ,  et  prò  expeditione  si- 
gnalurae,etadnotalione  huiusmodi,  dinii- 
diuni  unius  prò  quolibel  centenario  parles 
ipsas  praelalo  datario  solvi. 

§  3.  Et  ut  Iraudes  ac  pacla  illicila  in  sociei  \  -■»■' 
praemissis  haclenus  tacta  detegantur,  ac  d'.urìo""'nouiì' 
illis  in  tempore  occuitì  possit,  societales  "" '"""'•''■ 
liactenus  factas  et  adhuc  vigeutes  eidem 
datario  seu  ab  ipso  prò  tempore  dcpu- 
tatis,  cum  opportuna  specillcatione  eoruui 
qui  illas  lam  active  quam  passive  fece- 
runt,  el  officiorum  super  quibus,  ac  pecu- 
niarum  prò  quibus,  el  temporis  de  quo 
et  ad  quod  factae  luerint,  infra  tres  men- 
ses  a  die  publicationis  praesenlium  modo 
infrascripto  faciendae  computandos,  no- 
tificari  volumus  et  mandamus;  ac  nisi,  ut 
praefertur,  notificatae  fuerint,  eas,  iisdem 
tribusraensibuselapsis,  pcnituset  omnino 
extiiiclas  esse,  nec  ius  aut  actionem  ali- 
quam tribuere  posse. 

,^  4.  Sicque  et  non  alias,  in  praemissis  Dp-reium  ir- 
onuiibusetsinguiis,perquoscumque,etiam  "'■"' 
auditores  praefatos,  ac  Camerae  huius- 
modi clericos,  in  quavis  causa  et  instantia, 
sublala  eis  et  eornm  cuilibet  quavis  aliter 
iudicandi  et  interpretundi  aucloritate  et 
facultate,  iudicari  el  defìniri  debere;  ac  si 
secus  super  bis  a  quoquam,  quavis  aucto- 
rilate,  scienler  vel  ignoranter,  contigeril 
atfenlari,  irrilum  et  inane  decernimus. 

§  5.  Non   obstantibus   constitutionibus    ci..us.:i .«  ris- 
ei ordinationibus  apostolicis  ,  ceterisque  ^*"'"""'- 
conlrariis  quibuscumque. 

§  6.  Lì  autem    praesentes   lilerae   ad    lussio  pnbu- 

^  .  «*  •     .  1  X     ■     X  candì  liane  cou- 

oiimmm,  quorum  mlerest  ani  mteresse  niiuiionem. 
pi  l?rit  quomodolibet  infuturum,  nolitiam 
deducanlur,  nec  ullus  se  adversus  eas  ex- 
cusare  aut  ignorantiam  praetendere  possit, 
volumus  easdem  lileras  in  valvis  Cancel- 
lai iae  Apostolicae,  et  Audientiae  literarum 
nostrarum  contradiclarum ,  et  Camerae 
Aposlolicae,  el  acie  Campi  Florae,per  ali- 
quos  ex  cursoribus  nostris,  legi  et  publi- 
cari  ac  affigi,  nffixasque  inibi  aliquo  lem- 


Ali.  C.  tbbK  PkVtVS 

poris  spatio  dimitti,  et  poslmodum  tolli, 
earum  exemplo  cuni  originali  collnlioiiato 
loco  iilariuii  alfixo  et  dimisbO. 

Nulli  ergo  etc.  Si  quis  etc. 

Datimi  Romae  apiid  Sanctum  Marcuiii, 
anno  Incarnationis  dominicac  millesimo 
quingcntesimo  quimiuagesimo  quinto,  no- 
nis  octobris,  pontificai us  nostri  anno  i. 

l);it.  tlift  7  oiiohris  1555,  lumlif.  anno  i. 


IX. 

Disposiliones  1  matrimonialcs,  post  con- 
tracinm  malrimonhtm  sub  spe  facilius 
eas  obtinendi,  nullalenns  concedi  deberc 
detcrnit  2. 
Panlns  episcopas  servus  seivorua  Bei, 
ad   perpetuam  rei  memoriam. 

§  \.  Ab  ea  ipsadio,  qua  divina  bonitas 
Palili    "'iciiu- nos,   licei  tanto  oneri  impares,    regen- 

ilo  de   Inlleiulis     ,  .  .  ,.--,,. 

alll'>clc^hlabu- dae  cius  universali  bcclesiae  praeiicere 

'"""•  dignala  est ,    numquam   cessavimus   cc- 

gilare,  quo  pacto  singuli  abusus  nostra 

diligcniia  ìoUerentur,  diversas  supcrinde 

conslituliones,  iuxta  casiium  exigeiitiam, 

quotidie  promulgando  et  publicando. 

§  2.   Hiuc  est  quod  cum ,   sicut  nobis 

Nonnulli  m  -  Dupcr  iuiiotuit ,   A  nounullis  aunis  cifra 

inii.ei'''"in  s'i'"- iiitroductum  sit  ul   qui  malrimoniuni  in 

irap'cdimen'''i''u-  secuudo  consanguiultatis  vel  affinilatis  gra- 

iiiMiioJi  suini-  du  conlraliere  anbelant,  scientes  se  disnen- 

cenU-s    S|.i?  Ju-  .  o     j        i  ■•  ,       • 

eli  (iis|ii'ii<,,iio-  sationein  a  Sede  Apostolica  super  huuis- 
"a'c'mu,°''""pnsì  inodi  matrimonio  conlrahendo  obtinerc 
fonila. i„m  mi-  nojj  pQsse,  sub  fuUicia  illam  super  eodeni 

Irinioniuui.  \  \  ^ 

matrimonio,  poslquam  contractum  fuerit, 
reportandi,  matriinonium  ipsum  de  facto 
contraliant  et  carnali  copula  consummenl, 
excoinmunicalionis  sentenliaiii  in  concilio 
Vienneiisi  centra  matrimonia  in  gradibus 
probibitis  scienter  contrabentes  promul- 
galam  damnabiliterincurrendo;  et  deinde, 
sub  praetextu  quod ,  si  divortium  fìeret 

\  Di'ipensuliotìes,  Matlh.  (r.  t.). 
2  Lx  Regest.  in  Archiv.  Vat. 


TV  rr.  507     .\n.  e.  is:i6 

intereos,  gravia  exinde  Inter  eos  et  eorum 
consanguineos  et  affines  scandala  possent 
vcrisimililer  exoriri,  et  mulierperpeluo  dif- 
famata remaneret,  absolutionem  necessa- 
riam  et  dispensationeni  opporlunam  tarn- 
quam  sibi  debitasconcediexpostulont,  sic- 
que  absolutionem  et  dispensationem,  qnas 
alias  non  oblinerent,  eo  praetextu  ut  plu- 
rimum  reportenl,  in  scandaliim  plurimo- 
rum. 

S  3.  Nos,  considerantes  praemissa  cau-    ''""'"e'    »« 

'^  '  .  liuiusmodi    dis- 

sam  tribuere  delinquendi,  et  inceslum  pensaiion.  non 
conimitlendi,  ac  ex  deliclo,  loco  poenae,  s,ai,:r. 
commodum  elappetitus  satisfactìonem  re- 
portari,  maliliis  liominuni  occurrere  vo- 
lenles,  per  bas  nostras  omnibus  innolescere 
voluiTius  quod  nos,  lapso  tempore,  infra 
quod  uolilia  praesentium  in  parlibus,  ex 
quibus  similes  dispensatioues  peti  conlin- 
get,  verisimililer  babcri  potuerii,  absolii- 
tionesetdispensationesbuiusmodipx  prae- 
textu praediclo,  etiam  si  proles  ex  matri- 
monio sic  conlraclo  subsecula  fuerit,  nul- 
latenus,  sed  solum  ex  causa  urgentissima 
prò  bonopublico  et  a  iure  considerata,  per 
nos  tantum  et  non  alluni  approbanda,  con- 
cedimus;  et  quod  dispeiisationes  ex  alia 
causa  nostris  temporibus  perpetuo  exula- 
bunl,  quod  nobis  licere  non  palimurnosliis 
successoribus  indicantes. 

Nulli  ergo  ck. 

Dal.  Roma''  apud  Sanclum  Petrum,  anno 
Incarnationis  dominicae  millesimo  quin- 
genlesimo  quinquagesimo  quinto,  quinto 
idus  Idecembris,  ponlificatus nostri  annoi. 

Dal.  die  9  deceinliris  1555,  [ioni.  ni),  i. 


X. 

Lites  et  causae  inler  cardinalesS.  R.  E., 
(luomodoìibcl  verlentes,  a  Summo  Ro- 
lìiano  Poììlìfice,  appcllalioiie  remota, 
decidcndae  siint. 

Paulus  Papa  17,  motn  proprio,  etc. 

Cum  saepius,  etiam  dum  in  minoribus 

eramus,  in  mente  revolveutes  quam  in- 

i  Idibus,  Matt.,  illesi  die  sin  decem.  (n.  t.). 


An.  c.  lyse     508  dillarium 

chiusa  huius  deceiiset  scandalosum  foret  inler  S.R.  E. 

coii^liluUouis.  i<        1  ,•  •       1*     •    1«,  I* 

cardinales  liles  ludiciahter  corani  ano 
quam  Summo  Pontifice  experiri,  et  posl- 
modum  ad  suiiimi  apostolatus  apicem  as- 
siimpli,  Clini  diversis  S.R. E.  cardinalibus 
colloquondo,  conceptum  et  intentioneni 
nostrani  praefalam  explicanles,  liuiusniudi 
nosLi'Lim  proposiluni  collaudaveriul,  ci  ad 
invenienduni  niodum  per  quoni  praeniis- 
sis  providcretur  nos  exliortati  sinl  ;  nos- 
que  eliani  in  publiea  signatura  mentcni 
nostrani  fore  quod  causae  huiusniodi  per 
nos  tantum  Icrminarentur  publice  decla- 
ravimus,  licet  super  hoc  aliqua  scriptura 
confecla  non  faerit. 
§  1 .  Ac  volcntes  omnino  declarationeni 
.\Tooaiio  CM- nostrani  liuiusmodi  plenum  effectum  sor- 

Banim  nraesen-    .... 

lium.  tu'i  debere ,  tenore  pracsentiuni,  omncs 

ci  singulas  liles  et  causas  inter  quoscuni- 
que  S.  R.  E.  cardinales  super  quibusvis 
rebus  ci  bonis,  tani  ecclesiasticis  quam 
saeculanbus,  necnon  ecclesiis,  monasl"- 
riis,  prioratibus,  hospitalibus  et  piis  locis 
ac  aliis  quibuscumque  beneficiis  ecclesia- 
sticis saecularibus,  vel  quorumvis  Ordi- 
nuni  regularium,  seu  illorum  spolio,  \k1 
attentafis  aut  innovatis,  rebusque  aliis,  et 
illorum  occasione  corani  quibusvis  iudi- 
cibus,  etiam  eiusdeni  S.R.  E.  cardinalibus 
aut  Palatii  Apostolici  causarum  auditoribus 
in  quavis  instantia,  ac  etiam  in  negolio 
cxequutivo  vel  restitutioneni  in  integruni 
quomodolibet  vertentes  et  pendenles,  etiam 
si  ad  illarum  instructionem  et  conclusio- 
nem  sit  procedenduni .  quorum  omnium 
status  etc.  prò  expressis  haberi  volumus, 
ad  nos  in  eisdem  statu  etterminis,  in  qni- 
busreperiunlur,  advocamus,  cognitionem- 
que  et  decisionera  illarum  nobis  rescr- 
vanius. 

§  2.  Decisionique  et  lerniinationi  per 

Ded-an.i  Ton-  nos   supcr    illis   facicndae  ,    appellatione 

llf'c'ausirìi'?aT  quacumque,  etiam  alias  de  iure  admissi- 

seivibu-,         bili,  reiectaet  postposita,  standum,  acquie- 

scendum  et  patienter  omnino  parendum 


ROM.\NUM  An.  C.  tbS6 

et  obedienduni  fore  statuimus  et  ordi- 
namus. 

§  3.   Ac  similiter  in  litibus  et  causis.    Et  i»  ruiuris. 
(piae  de  cetero  inter  eosdem  S.  R.  E.  car- 
dinales exoriri  contigerii,  observari  volu- 
mus et  niandanius. 

^  i.  Inbibentes  omnibus  et  singulis  iu-    intibiuo  con- 

,.  \,  ....  ,    ,  .        Ira    onines    m- 

(ucibus,  tani  ordmariis  quam  delegatis,  ,i  ,,;s. 
ac  quacumque  auctoritate  fungentibus^  iu 
virlute  sanctae  obedicntiae ,  ne  in  causis 
inter  cardinales  praelalospendentibus,  ip- 
sisque  ordinariis,  ne  in  illis,  quae  de  cetero 
corani  eis  introducerentur,  ad  aliquem 
aduni,  absque  speciali  rescriplo  marni  no- 
stra signato,  procederò,  aul  aliquid  atten- 
tare audeanl  vel  praesumant;  irritum  quo- 
que et  inane  quicquid  in  conlrarium  fieri 
contigerit ,  subbila  eis  alias  iudicandi  et 
interpretandi  facilitale  el  aucloritate,  de- 
cerniraus. 

§  5.  Praesenlesque  inCanceliaria  Apo-     '"••'"  i"ii'i'- 
stolica  publicari  et  ab  omnibus  inviolali- 
liter  observari  mandamus. 

S  6.  Non  obstantibus  constitutionibus    •:'""r»'-i»""" 

.  ....     ilfri'galio. 

et  ordinationibus  apostolicis,  privilegiis 
quoque  et  indullis,  eisdem  S.  R.  E.  car- 
dinalibus per  quoscuniqne  Romanos  Pon- 
tifìces  ac  nos,  in  genere  vel  in  specie  con- 
firniatis  et  innovatis,  etiam  si  de  illis  cn- 
runique  totis  tenoribus  expressa  ac  de 
verbo  ad  verbum  mentio  specialisfacienda 
foret,  quorum  omnium  et  singulorum  le- 
nores,  continentiaselfornias  prò  expressis 
haberi  volumus,  et  ceteris  contrariis  qui- 
buscumque. 

Placet,  motu  proprio.  I. 

Lecta  et  publicata  fuit  suprascriptacon- 
stitulio  Romae,  in  Cancellaria  Apostolica, 
anno  Incarnationis  doniinicae  millesimo 
quingent esimo  quinquagesimo  sexfo,  die 
vero  iovis,  nona  niensis  ianuarii. 

Pubi,  die  9  ianuarii  1556,  ponlif.  anno  i. 


An.  C.  iSb6 


XI. 


lurisdictìo  et  facultates  protedoris  et  iii- 
dicìs  cathecHmeuoruiii  et  neophi/tonim : 
et  declaratio,  qnod  eorum  liospitali  in 
Urbe  iudaei  Status  Ecclesiastici  solvere 
debeant  quolibet  anno  ducatos  decein 
proqnalibet  synagoga,  edam  demolita  et 
alienata,  rei  demolienda  acalienanda  1. 

Paulus  Papa  IV,  ad  perpetuam  rei  memoria^. 

Dudum  postquam  PP.  fel.  recordationis 

i.iiins  III  jia-  Julius  III,  praedecessor  nosler,  inter  alia, 

insKoi.siasiici  statuerat  et  ordinaverat    ([uod  quaelilipl 

q'.o'iiK-iann'ii 'in  iiiiiversitas  seu  congregatio  iuda'orum,  laii) 

!ir,!!'lomn,"'<i'™  '"   ''^'"''^   '^'■l^P'    fl"^™    ^'"*   Civitatibus,  t(M'- 

'■'•""'"'■'"'" p'o-ris,  nrovinciis  et  locis  sancfae  Romanae 

(l't.ilibel     8vna-  . 

tciuM  hospii,,iì  Ecclcsiae  subicctis  prò  tempore  consislen- 
II- '''"'j,','!,'"  i.,ii>  ft's ,  prò  quolil)et  eorum  loco,  synagoga 
lonsi.  hi.-  nun  aut  alias  nuncupato,  in  Urbe  ac  aliis  civi- 

lialioliir.  . 

talibus,  lerris,  provinciis  el  locis  praediclis 
existcnte ,  in  quo  eorum  superstitioncs  seu 
caeremoniae  fieri  solebant,  summam  decem 
ducatoruni  auri  de  Camera,  liospitali  seu 
domui  calheciimenorum  dictae  Urbis,  aut 
illius  prò  tempore  deputatis,  prò  eorum- 
dem  cathecumenorum  substentatione,  in 
festo  Omnium  Sanctorum,  singulis  aniiis 
solvere  deberent  et  tenerentur;  ita  (amen 
qnod  reparlilio  summae  huiusmodi  iuxtn 
singularum  synagogarum  cuiuslibet  pio- 
vinciae  facultates,  et  ditior  prò  paupere  sy- 
nagoga provinciae  huiusmodi  contribuere 
et  proportionaliter  solvere  deberet  ;  ac 
eiusdemdonius  seu  hospitalisprotectorem 
et  iudicem,  in  omnibus  el  singulis  eorum 
causis  civilibus  el  criminalibus,  dileclos  fi- 
lios  nostrosIoannemMichaelem  tituli  San- 
ctae  Mariae  in  Aracoeli  presbyterum  Sara- 
cenum,et  Innocentium  S.Honufrii  diaco- 
num  de  Monte  nuncupafos,  cardinales,  per 
eius  literas  constituerat  et  deputaverat, 
§  1 .  Nos  ex  certis  causis,  quod  de  cetero 

I  De  huius  protedoris  et  iudicis  facullalibus 
lin!  es  etiam  sup..  'n  Pauli  III  conslilutior.e  xlvi, 
nuu-:  pag.  383, 


PAULUS  IV   PP.  509       An.  C.  loSfi 

perpetuis  futuris  temporibus  ipsi  iudaei  in  nm  aut.>m 
singulis  civilatibus,  terris  et  locis  unicam  vuTJdVeos^jnl- 
tantum  svnasogam  babere  deberent,  nec  'a'"V"»^"f'"'- 

^    ^  'in    sing.     loris 

alias  de  novo  construere  possent,  quinim-  i'ii'='e  p^se  ci 

:ilia^     dpniollri, 

mo  omnes  alias  eorum  synagogas  praeler  sci  iiuw„„su- 
unam  tantum,  deinoliri  et  devastare  tene-  t",""' '"';'!, Vi' 

I  a  1  'l,  unii  ?9<l  U  *  l  . 

renlur  et  adstricli  essent,  per  alias  nostras 
literas   seu  constitutionem  sancivimus  el 
ordiiiavimus,  prout  in  lileris  seu  constilu- 
tione  huiusmodi  plenius  continetur.  Cum 
autem,  siciit  accepimus,  a  nonnulHs  prae-    ni"-  "nn  .^i 
tendatur,  seu  praetendi  posset,  universi-  ìuiiH  cs!,i  ,•. 
tatem  seu   congregationem  iudfeorum  co-  p','r,iu:,MÌ,(''i'M- 
rumdem,  cum  tantum  unicam  svnagogam  "''i^"*'    '''■"" 
in  singulis  civilatibus  et  terris  ac  locis  moii.mia. 
praedictishabere  possil,  praetexlu  noslra- 
rum  literarum  seu  constilutionum huius- 
modi ad  solulionem  diclorum  decem  du- 
catorum  pio   quolibet  loco  et  ubi  di<l.-i 
synagoga  consislit  tanlum  teneri  et  obli- 
gatos  esse,  ipsosque  deputatos  eosdeni  de- 
cem ducatos  ex  una  synagoga  cuiuslibel 
loci  et  non  amplius  percipere   posso  ri 
debere. 

5  2.  Nos,  quorum  intentionis  numquani  iiiif.,iin,ip,„ 
Kilt  nec  est.  per  easdem  nostras  litnas  pn.if.». 
seu  consliUUionem,  universilatem  seu  con- 
gregationem iudaeoruui  huiusmodi  a  dicla 
solutione  decem  ducatorum  prò  qiinli- 
bet  eoruju  synagoga,  eli;im  destnieiKia, 
exonerare,  aut  ipsis  cathecumenis,  quo;id 
perceptionem  et  exactionem  dictae  suui- 
mae  decem  ducatorum  prò  qualibet  syna- 
goga, etiam  in  vini  dictarum  nosfrarum 
literarum  seu  conslitutionis  destruenda , 
praeiudicare.  Altendentes  solutionem  de- 


ctarum  synagogarum,  non  tamquam  loco- 
rum,  inquibus  ipsiiudaji  ad  diclas  eorum 
superstiliones  seu  caeremonias  exercendas, 
congregabantur,  sed  ipsorura  hebrfeoruni 
personis  et  cuiuslibet  ipsorum  universilali 
et  congregationi,quae  etiam  sub  synagogae 
nomine  continetur,  cum  synagoga  iudaeo- 
rum  congregatio  dicalur.  per  ipsura  prae- 


An.  C.  IS56       510  ElLLARint 

decessorem  constitutam  fuisse  ad  eoriim-  I 
dem  pauperiim  cathecumenonira  susteu-  i 
tationem,  et  illasniet  caiisas  et  rationes,  ' 
(juihns  ipse  praedecessor  ad  ilictae  summae  ' 
solutionem,ulpraeferlur,  faciendarumotus  ' 
fuerat,  ob  svnaQo<;arum  praedictarnm  de-  ' 
niolitioneni vel  ad  uniiis dumlaxat  syiiagogae  i 
reduclionem,  non  solum  non  cessare,  sed 
etiara,  huiusmodi  locis  deniolitis  cessanli- 
bns,  vel  ad  unum  etiam  redactis,  adliuc 
subsistere  et  vigere  inagis  et  eo  niagis  quo 
in  dies  dictoruni  cathecumenorum  nunie- 
rus  auctus  fuit  el  augetur,  qui  una  cum 
aiiis  hebr*is,  qui,  eorum  iudaica  caecitate 
abiecla,  et  ad  veri  luminis  cognitionem 
conversi,  et  fonie  Baptismatis,  in  dicto  ho- 
spitali  seu  domo,  caritative  fuerunt  recepti 
et  quotidie  recipiuntur,  ac  in  lìde  catho- 
lica  instruuntur,  itaquod  ipsi  hebra?i,  ultra 
quaraplurimas  quas  sentiuut  commoditates 
in  literis  praedecessoris  buiusmodi  expres- 
sas,  l'elevantur  etiam  a  sumptibus  et  expen- 
sis,  quas  pateretur  etiam  ipsa  universitas 
iudsorum  vel  bebra^  ipsi,  qui  cathecume- 
nos  illos,  si  conversi  non  essent  et  pauperes 
existerent ,   etiam   alere  tenerentur.    Et 
propterea  cum  etiam  provenlusipsiusho- 
spitalis  seu  domus  ila  adeo  tenues  et  exi- 
gui  existanf,quodadpraemissa  et  alia  pia 
opera  exercenda  suppetere  neqiieant. 
§  3.  Et  propterea  eorura  catbecumeno- 
inde  praccìpii  rum  iudcmnitatibus  providerc  et  quascimi- 

ludafos     teneri  ....  . 

ad  soiuiionero  que  dubitatioues  tollere  cupientes,  aucto- 
da  aiorura  prò  T'tate  apostolica,  tenore  praesentmm  per 
qa..ii:.ei   svDa-  praescutcs  Ijdevn  facimus,  et  in  verbo  Ro- 

gosa  fii.im  de-  ... 

Ululila  vel  aiìe-  mani  Poutificis  attcstamur,  nostrae  inlen- 

nala,  a .!  d.  mo-     •        •  .  .  , 

lienia  vel  ile-  lioHis  seu  mculis  ,  cliam  tempore  datae 
Danda.  nostraruui  literarum    seu    conslilutionis 

huiusmodi,  numquam  fuisse  nec  esse,  per 
easdem  nostras  lileras  seu  constilutionem, 
universilatem  seu  cougregationcm  iuuajo- 
rum  aut  bebrworum  huiusmodi  a  dieta 
solutione  decem  ducatoruin  prò  quaìi!)et 
synagoga  iudsorum  buiusmodi,  tani  in 
alma  Urbe  quam  aliis  civilatibus,  lerris  et 


ROMAM-M  An.  C.  ISSS 

provinciis  et  locis  praedictis  ,  tempore 
publicationis  nostrarum  literarum  seu 
constitulionum  exiftcntibu5,sub  praelexlu 
quod  demolitae  seu  alienatae  fuerint,  seu 
demolientur  aut  alienentur  ',  dictam  sum- 
mam  decem  ducaiorum  ab  universilate, 
seu  congregatione  iuda'orum  buiusmodi 
exigere,  et  illos  ad  solutionem  dictae  sum- 
mae ipsi  universitati  et  congregationi,  ac 
in  eadem  Urbe  faciendam  compellere  pos- 
sint,  praeiudicare  voluisse  seu  velie.  Et 
nihilominus,  potiori  prò  eorumdem  cathe- 
cumenorum cautela,  volumus  et  apostolica 
auctoritale  statuimus  et  ordinamus  quod 
quaelibel  universitas  seu  congregatio  iu- 
dreorum  seu  bebraeorum  buiusmodi,  prò 
qualibet  eorum  synagoga,  tam  publica, 
quam  privata  et  temporali,  quae  in  Urbe 
et  aliis  civitatibus,  terris,  provinciis  et  locis 
praefalis,  tempore  publicationis  nostra- 
rum literarum  seu  constitulionum  hu- 
iusmodi fuit,  etiam  si  illa  demolita  seu 
alienata  fuerit,  seu  etiam  alienari  seu  de- 
moliri  contiiieril ,  summani  decem  duca- 
torum  huiusmodi  hospitali  seu  domui 
cathecumenorum  aut  istiusdeputatis  prae- 
fatis,  in  dicto  festo  Omnium  Sanctorum,  in 
hac  nostra  alma  Urbe,  singulis  annis,  etiam 
prò  tempore  praelerito  et  alias,  iuxla  lite- 
rarum praedecessoris  buiusmodi  continen- 
tiam  et  tenorem,  solvere  tenealur  et  obli- 
gata  sit,  et  ad  id  cogi  et  compelli  possit, 
etiam  in  omnibus  et  per  omnia,  perindeac 
si  nostrae  literac  siveconstituliobuiusmodi 
publicatae,  aut  aliqua  ex  dictis  synagogis, 
quae  tempore  praedecessoris  huiusmodi 
exislebat,  demolita  seu  devastata  aut  alio- 
nata non  fuisset  ncque  esset,  seu  non  fue- 
rit ncque  erit. 

§  4.  Quodque  unaquaeque  universitas  omntsqua  t»n- 
seu  congrenalio  iudaeorum  seu  hebraeo- f '°"''°""  '"" 

,      .         '     ,.  -_,  ,  daeorum  in  no- 

rura  buiusmodi,  tam  in  alma  Urbe  quam  liJum eise obn- 
Bononiensi,  Ferrariensi,  Urbinatensi,  Ca-  l^„"^  VIÙÓ- 
merinensi  et  aliis  civilatibus  et  terris  ac  "'■ 
provinciis  et  locis  uobis  et  eidem   Ro- 
I  .■ilieitabunlur,  Maltb.  (b.  t.). 


Ah.  C.  lb3S  PAILUS 

manae  Ecclesiae,  mediate  vel  iininediale,  • 
ut  praeferlur,  subieclis;  nuuc  et  prò  (cui-  i 
pore  consisleiitibus,  prò  alia  universilate 
seu  congregatione  aut  synagoga  iudaeo- 
nim  seu  hebraeorum  liuiusmodi,  ad  so- 
liilionem  decem  ducaloriim,  ut  praeler- 
tur,  Ilio  iuUrbe,  singulis  aiinis  ,  in  ieslo 
Omnium  Sanctorum,  faciendain  ,  in  soli- 
duni  et  in  ampliori  l'orma  Camerae  Apo- 
stolicae  leneatur  et  obbgata  sit ,  ]irout 
nos  eos  et  eorum  quemlibet,  illornmque 
res  et  bona  ubilibet  existentia,  specialiter 
et  expresse  ad  invicem  obliganuis  et  obli- 
gata  esse,  sicque  obligata  cogi  el  eornpelli 
posse  et  debere  volumus. 

§  5.  Quodque  onines   el   singuli  com- 
Minisiri  fon-  niissarii  aut  ministri  seu  iactores  earuni- 

gretialiMiiuin  iu- 

dneorum  lavain  deoi  uuiversitatum  seu  congregationum  , 

islius  solutìonis     T     .  1  1  .  l'I      . 

inua  consicga-  dictos  060001  ducatos  prò  qualibet  syna- 
lionis  racuitaies  ^Qog  gtj^,-,^  demolita  seu  alienata,  singu- 
.(.iv.mii.ni  co-  lis  annis,  absque  aliqua  requisitione  seu 
nionitione,  in  ipsa  alma  Urbe  eademque 
domo  seu  liospitali  cathecumenorum ,  in 
dicto  feste  ,  integre  ac  realiler  et  cum 
effectu  solvere  et  satisfacere  debeant,  el 
ad  id  cogi  et  compelli  possint;  et  quod 
illi  omnes  et  singulas  congregationes  et 
universitates  huiusmodi,  ac  iudaeos  et 
hebraeos  ubilibet  commoranles  ad  solu- 
tionem  huiusmodi  faciendam,  iuxta  sin- 
gularum  synagogarum  seu  congregatio- 
num  cuiuslibet  provinciae  facultates,  gra- 
vando unam  plus  alia,  iuxta  illius  facul- 
tatem ,  ditiorem  prò  paupere  synagoga 
provinciae  huiusmodi,  ac  alias,  iuxta  li- 
terarum  praedecessoris  huiusmodi  conti- 
nentiam  et  tenorem ,  invocalo  etiam  ad 
hoc,  si  eis  videbilur,  auxilio  eiusdem  loan- 
nis  Michaelis  cardinalis,  ac  prò  tempore 
exislentis  dictorum  cathecumenorum  pro- 
tectoris,  cogere  et  compellere;  ac  propte- 
rea  eos,  unica  dumtaxat  citatioue  praece- 
dente,  corani  eodem  prolectore  convenire 
possint  et  valeant. 
§  6.  Ac  hospitale  seu  doraum  cathecu- 


IV    PP. 


511 


Ali  c.  iiise 


menoruni  huiusmodi,  ac  dictos  cathecu-   i.iiieenmmos 

,  el  lli'nplivlos  il» 

menos  neophytos  et  conversos  quoscum-  i>i,c  o,"  pur» 
que,  etiam  in  Urbe  et  extra  eam  commo- 3j;^'"^''_';j;;; 
rantes,  ipsosque  deputatos  administrato-  ui"i'.'if*  >  »> 

'  *  ^  ri^diclioiie  quo- 

res  el  alios  oinciales  et  personas,  necnon  nn.i  nmquo  lu- 
eorum  res  et  bona  nunc  et  prò  tempore"""'""""' 
ulillibet  exislentia  a  tiuorumcumque  iu- 
diium  el  aiiorum  diclae  Urbis,  ac  alioruni 
Idcorum  ordinaria  iurisdiclione ,  pote- 
slale,  auctoritale  et  dominio  penitus  et 
oninino  eximimus  el  totaliter  liberamus, 
ac  praefati  Ioannis  Michaelis  cardinalis 
el  prò  tempore  exislentis  protectoris  iu- 
risdictioni ,  auctoritati  el  dominio  subii- 
ciiaus  et  supponimus. 

§  7.  Necnon  omnes  et  singulas,  lam  ci-  Uurai.Kiue  in- 
vi les  quani  criminales  et  niixtas  causas,  tè«ò'rcm  Sfl' 
iiiter   cathecumenos,  neophytos   et   con-  ',''  '^•"^'i""''''"' 

1      "  Saraccnum; 

versos,  deputatosque  et  alios  praefatos, 
seu  quemcumque  eorum  ex  una,  et  quas- 
vis  alias  personas  et  loca,  collegia  et  uni- 
versitates, corani  quibusvis  iudicibus  or- 
dinariis  el  extraordinariis,  necnon  execu- 
toribus  super  quibusvis  etiam  bonis  verlen- 
tes  et  pendentes ,  partibus  ex  altera,  re- 
spective  ad  nos  advocanles,  illasque  in  eo 
statu  et  terminis ,  in  quibus  ad  praesens 
reperiuntur,  et  quas  in  l'ulurum  moveri 
de  novo  contigerit,  tam  aclive  quam  pas- 
sive, cum  omnibus  et  singulis  suis  inci- 
denlibus,  dependentibus ,  annexis  el  con- 
nexis,  eidem  Ioanni  Michaeli  cardinali  et 
prò  tempore  existenti  protectori  summa- 
rie,  simpliciter  et  de  plano,  sine  strepitu 
et  figura  iudicii,  sola  facli  veritate  inspe- 
cta ,  el ,  quatenus  opus  sit ,  executive  et 
manu  regia,  absque  terminis  substantia- 
libus  ac  alicuius  telae  iudiciariae  obser- 
vatione,  quacumque  appellatione  remota, 
etiam  frivola,  audiendas,  cognoscendas, 
I  decidendas  ac  fine  debito  terminandas 
conimitlimus,  etiam  cum  potestate  citandi, 
etiam  in  Romana  Curia  el  extra  eam,  etiam 
per  ediclum  publicum,  constilo  summarie 
de  non  luto  accessu ,  ac  quibusvis  inhi- 


Ali.  C.  IbòG       r)I2  BULLARIUM 

bendum  fiiorif ,  iiiliibendi,  eliani  siih  con-  ' 
siiris  et  pooiiis  occlesiasticis,  atque  etiam 
peciiniariis ,  invocalo  etiam  ad  hoc ,  si 
opus  fiierit,  auxilio  brachii  saecularis,  et 
super  quibusplenani  et  liberamfacultatem 
et  auctoritatem  eideni  protectoii  conce- 
dinius. 
§  8.  Et  insuper  literas  lulii  praedeces- 
Coniirmai  om.  ggj-jj  huiusHiodi ,  iiecnon   omnia   et  sin- 

nìj  priviU';;!.»  ci 

"e lion"  CI-  gula  privilegia ,  exenipliones ,  praerogati- 

nc"'ii"'u"inn.'^  vas ,  Ubertatcs ,  indulta,  indnlgentias  et 
alias  gratias  hospitali  seu  domui,  illiusque 
ecclesiae  ac  cathecuminis,  neophylis,ad- 
luinislratoribus  praefatis,  illorumque  per- 
sonis  et  bonis  per  dictum  luliuni  III  ac 
quoscumque  aliosRomanos  Pontifices  praj- 
decessores  noslros,  ac  etiam  nos  et  Scdem 
Apostolicam,  et  cum  onmibus  et  singulis 
in  eis  contentis  clausulis  desuper  confe- 
ctas  literas,  sub  quibuscumque  tenoribus 
concessas,  conflrmamus,  approbamus  et 
innovamus,  illaque  perpetuae  firmitatis 
robur  oblinere  et  inviolabiliter  observari, 
ac  bospitali  et  catbecumenis,  neopbytis, 
administratoribus  el  aliis  praeniissis  suf- 
fragari  debere.  Sicque  per  quoscumque 
iudices,  etiam  sanctae  Romanae  Ecclesia? 
cardinales  et  causarum  Palatii  Apostolici 
auditores,  sublala  eis  et  eorum  cuilibet 
({uavis  aliler  iudicandi  et  interpretandi 
•  facultate  et  auctoritate,  iudicari  et  inter- 
pretari  debere.  Necnon  quidquid  secus 
super  bis  a  quoquam,  quavis  ancloritate, 
«cienter  vel  ignoranter,  contigerit  atten- 
lari,  irritum  et  inane  decernimus,  illaque 
nmnia  et  singula  eis  el  eorum  cuilibet, 
jiioul  concessa  et  ordinala  l'uerunt ,  de 
novo  concedimus. 

§  9.  Non  obstanlibus  praemissis  ac  piae 
uiaasuiaf  de-  memoriae  BonifaciiPapaeVIlI,  etiam  prae- 
decessoris  nostri,  de  una ,  et  concuii  ge- 
neralis  de  duabus  diaetis,  dummodo  non 
ultra  tres,  et  quibusvis  aliis  constitutio- 
nibus  et  ordinationibus  apostolicis  ac 
Matutis   et  consuetudinibus,  etiam  iura- 


ROMANUM  .  An.  e.  liijO 

mento,  confirmatione  apostolica  vel  qua- 
vis alia  fainilate  roboralis,privilegiis  quo- 
que, indultis  et  lilciis  aposlobcis  eisdem 
iudicibus  et  quibusvis  personis,  etiam  sub 
quibuscumque  tenoribus  et  formis  ac  ir- 
rilanlibus  decrelis,  concessis,  confirmatis 
el  innovatis  (quibus  omnibus,  etiam  si, 
prò  illorum  sufficienti  derogatione,  de  illis 
oorumque  tolis  tenoribus  specialis,  spe- 
cilica,  exprcssa  et  individua  ac  de  verbo 
ad  verbum,  non  autem  per  clausulas  ge- 
nerales  idem  iniporlanles,  menilo  seu 
quaevis  alia  expressio  habenda,  aut  aliqua 
alia  exquisita  forma  ad  hoc  servanda  fo- 
rel  ,  illorum  omnium  tenores,  ac  si  de 
verbo  ad  verbum  insererentur,  praesen- 
libus  prò  suflkienler  expressis  habentes, 
illis  alias  in  suo  robore  permansuris,  hac 
vice  dumtaxal,  barum  serie  specialiter  et 
expresse  derogamus),  necnon  omnibus 
illis,  quae  praelatus  lulius  praedecessor 
in  suis  literis  voluit  non  obstare,  ceteris- 
que  contrariis  quibuscumque. 

Dalum  Romac  apud  Sanctum  Petrum, 
sub  annulo  Piscatoris ,  die  vigesimatertia 
martii,  millesimo  quingentesimo  quinqua- 
gesimosexto,  ponlilicalus  nostri  anno  i. 

Dal.  die  23  iriiiilii  1550,  ponlif.  anno  i. 


XII. 

Advocatio  causarum  spolioruìn  a  quibus- 
cumque iudicibus,  eai'umque  remissio 
ad  thesaurarium  yeneralem  einsque  mi- 
nistros  privative,  cum  ìnhibitione  aliis 
similes  causas  committcìtdi,  nisieodem 
thesaurario  citato  1. 

Paulas  Papa  IV,  ad  futuram  rei  memoviam. 

8  1.  Lì  exaclio  spoliorum ,  tam  Slalus  c.us..e  e.i.udi 
sanctae  Romanae  Ecclesiae  quam  aliarum 
partium  Ilaliae ,  celerius  et  facUius  fiat , 
nec  ministrorum  mullitudine  confunda- 
lur. 

I  Ex  Regest.  in  Ai'chi\.  Vuilc, 


An.  C.  i'ò'òC,  PAULVS  IV  PP. 

§  2.   Motu  proprio  et  ex  certa  nostra 
Avociiio  ,i(c  scienticì,  omnes  et  siii"ulas  lites,  causas 
el    controversias ,   qiiao  coram  quocum- 
que  indice  ordinario  vel  delegato  ,  prae- 
terquam   venerabili    fratre    Hieronymo, 
episcopo  Torcellano,  thesaurario  nosU'o 
generali ,  et  eorumdem  spoliorum  in  tota 
Italia    collectore    generali    per   nos   de- 
putato, et  illius  ministris   ac  substitutis, 
super  quibusvis  ipsorum   spoliorum   ne- 
gociis  in  Italia  huiusmodi  indecise  pen- 
dent,  earum  status  et  merita,  ac  nomina 
et  cognomina  iudicum  et  collitigantium 
praesentibus  prò  expressis  habentes,  qua- 
tenus  instructae  non  sint,  ad  nos  harum 
serie  avocamus,  illasque  ac  ipsa  negocia 
in  statu  et  terminis,  in  quibus  reperiun- 
tur,  eidem   Hieronymo  episcopo,  per  se 
vel  eius  ministro?,  iuxla  tenorem  suarum 
facultatum,  cognoscendas  et  fine  debito 
terminandas,    apostolica  auctoritate,   te- 
nore praesentium,  remittimus  et,  quatenus 
oporteat,  de  novo  commitlimus. 
§  3.  Et  quod  de  cetero  lites  et  causae 
Liies  super  huiusmodi  a  nullo  alio  quam  Ilieronvmo 

spoliis    a     solo         .  .      . 

iiiesaur.irio  gè-  cpiscopo  scu  ab   CO  supcr  dictis  spoliis 
prò   tempore   depulatis  coUectoribiis  co- 
gnosci,nec  alteri,  nisi  per  commissionem 
manu  nostra  signatam,  eodemque  Hiero- 
nymo episcopo   citato,   vel  per  eiusdem 
Hieronymi   episcopi  literas  committi  vel 
delegari  possint;  quodque  citaliones,  inhi- 
bitiones  vel   mandata ,  quae  aliter  quam 
ex  commissionibus ,  ut  praefertur,  manu 
nostra  signatis,  eodemque  Hieronymo  epi- 
scopo citato,  vel  literis  eiusdem  Hieronymi 
episcopi  emanaverint,  quoad  earum  cau- 
sarum  introductionem  et  litis  pendentiam, 
seu  iurisdictionisac  processuum  praedicti 
Hieronymi  episcopi  et  eius  ministrorum 
impedimentum  velretardalionem,  nullius 
sint  roboris  vel  momenti,  dieta  auctoritate, 
per  easdem  praesentes  statuimus  ef  ordi- 
namus. 
§  4.   Decernentes  ex  nunr  irritum  et 
Pulì.  Hom.  Voi.  VI.  65 


513      Ali.  e.  ibSS 
inane  quidquid  aliter  a  quoqaam,  cuius-     ifiia  jecia- 

,•,,.,  .  ^.  .  mnlur  contraria 

VIS  auctoritatis  et  pmecmmentiae,  et  qua-  quaecunKiuc. 
cunique,  etiam  legalionis  de  latere  vel  alia 
dignitale  ac  polestate  fungente,  quomo- 
dolibet  contigerit  attentari.  Non  oìastanti- 
bus  constitutionibus  et  ordinationibus  apo- 
stolicis,  celerisque  contrariis  qiiibuscum- 
que. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum , 
sub  annulo  Piscaforis,  die  decima  aprilis, 
millesimo  quingentesimo  quinquagesimo- 
sexto,  pontificatus  nostri  anno  i. 
Dal.  ilie  10  nprilis  155G,  punì.  an.  i. 


nerali      coguo- 
scendao. 


XHI. 

Sanctae  Romanae  Ecclesiae  cardinales,  ab 
Urbe  quavis  de  causa  absentes,  de  dis- 
tributionibus  ratione  pilei  minime  gaii- 
dere,  nec  cum  praesetitibus  ad  ecclesia- 
rum  oplionem  eis  prò  tilidis  assignan- 
dartim  jctdmitti  posse  sancii  i. 

Faulus  Papa  IT. 

§  i.  Sanctissimus  dominus  nosler  at-    recreium  (de 
tendens  non  aequum  esse  quod  sanctae '"'"""'""'■' 
Romane  Ecclesiae   cardinales   ab   Urbe, 
etiam  de  licenlia  Sanctitatis  Suae,  absen- 
tes, cum  aliis  cardinalibus  in  dieta  Urbe 
praesentibus  et  Sanctitati  Suae  in  regi- 
mine universalis  Ecclesiae  continue  assi- 
stentibus,  in  optione  ecclesiarum,  eisdem 
cardinalibus  prò  tilulis  seu  denominatio- 
nibus  cardinalatuum  suorum  assignari  so- 
litarum,  concurrant,  auteis,  participando 
de  distributionibus,  ralione  pilei,  in  aliquo 
praeiudicent;  volens  desuper   opportune 
providere,  statuit  et  ordinavit  cardinales 
ab  eadem  Urbe  absentes,  non  valentes  con- 
sistoriis  ac  generalibus  seu  particularibus 
congregationibus   per  Sanctitatem  Suani 
celebrandis,  aut  divinis  officiis  in  cappella 
Sanctitatis  Suae  recitandis  interesse,  seu 
1  Ex  Respst.  in  Arcliiv.  Vatic, 


An.  C.  18o6       514  BULLARIUM 

qui  ita  absente.<  aclualiter  non  interfue- 
l'int,  ctiam  si  ralione  alicuiiis  legalionis 
eis  specialiler  iniunctae  aiit  alias  causa 
reipublicae  absontcs,  etiam  si  recedondi 
licentiam  a  Sanctilate  Sua  obtinuerint, 
oorum  durante  absentia,  ecclesias  prae- 
dictas  optare,  aut  de  distributionibus,  va- 
tione  pdei  dobitis,  participare,  seu  earum 
occasione  abquid  a  prò  tempore  exislente 
camerario  et  depositario  collegii  eoruin- 
dem  cardinaUuni  pelere  non  posse;  et 
ipsos  camerarium  et  depositarium  ad  eis 
aUquid,ralione  distribulionnmhuiusmodi, 
prò  tempore  eorum  absentiae,  persolven- 
dum  minime  teneri. 

§  2.  Revocans,  ad  elTecJum  buiusmodi, 

ReroMiio  in-  ouiuia  et  siugula  induHa  eisdem  cardina- 

t'urrcouuV-  l'I^'^i  praeter  et  contra  statura  et  ordi- 

norura,  natiouem  buiusmodi,  etiam  per  Sanctita- 

tem  Suam   et  Sedem  ApostoHcam,  etiam 

vigore  constitutionum  inter  ipsos  cardi- 

nales  observaii  soHtarum  et  consistoria- 

Hum,  aut  abas  qnomodobbet  concessa. 

§  3.   Volens   eorum   omnium   tenores 

Ei  roir«den-  prò  cxnressis  baberi,  et  ea,  quae  in  po- 

sterumquovis  modo  concedentur,  minune 

sutTragari. 

§  A.  Ac  decernens  praesens  decretum, 

Prafsens  de-  a  data  ipsius,  effcctum  de  cetero,  quoad 

praemissa,  sortu'i  debere,  et  sic  mdicari 

debere;  ac  irritum  etc. 

Actum  Romae  in  consistono,  die  vene- 
ris,  MI  mensisiuniiMDLVi. 
.•\ct.  die  12  inni!  1556,  ponlif.  anno  ii. 


•  dit  Jaue. 


XIV. 

Suppressa  con  fraterni  tale,  qnam  Inlius  III 
praeposuerat  gtibernio  hospilalù  Sancii 
Spiri tus  in  Saoria  de  Urbr ,  praecepto- 
riani  resliluit  Pcndiis,  eamque  conferì 
Vincentio  Cappello  Veronensi  *. 

PanlDS  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad  perpetnam  rei  meffloriam. 

ApostoHcae  Sedis  pro\adentia  nonnun- 
Proamhiir:    quam  ea,  quae  consulte  statuerat,  ex  sa- 
1  Ex  Règest.  in  Archiv.  Valic. 


RoiuxuM  Ali.  c.  is:ìg 

niori  iudicio  consultius  revocai,  proul, 
rerum  et  temporum  qualilate  pensata, 
conspicil  in  Domino  salubriter  expedire. 

§  1 .  Dudum  siquidem  praeceptoria  hos-  Tenii.niii..n 
pitalis  nostri  Sancti  bpiritus  in  :?a\ia  de  laic  s.  s;.iri'... 
Urbe,  Ordinis  S.  Auiiustini,   certo  modo'"  **".'"" " 

*^  '  itero  alieno  ^m- 

vacante,  felicis  lecordalionis  lulius  Pa-  'aio'" 
|ia  111,  praedecessor,  atlendensquod,  licei 
liospitale  praedicluin  diversis  castris  et 
locis  ac  aliis  opulenlissimis  reddilibus  do- 
lalum  fuissel;  nibilominus,  sive  crebra 
liraeceptoris,  jier  quem  bospitale  ìpsum 
lei^ebatur,  mutatione,  et  quae  exinde  cau- 
sabatur  status  eiusdem  hospitalis  per  mul- 
luni  tempus  inscitia,  sive  illius  prò  tem- 
pore praeceptorum  sive  commendatario- 
rum  incuria,  aul  eorum ,  qui  castris  et 
locis  praedictis  finitimi  ealenus  fuerant, 
potcntia,  seu  iniuslis  et  illicitis  casli'o- 
runi  et  locorum  ac  reddituum  buius- 
modi alienationibus  et  distractionibus, 
per  tunc  temporis  praeceptores  sive 
commendatarios  ac  dilectos  lìlios  con- 
ventum  eiusdem  hospitalis  factis,  seu  alias, 
non  solum  diversis  ex  castris  et  locis  ac 
redditibus  buiusmodi  privatum,  verum 
etiam  plurimo  aere  alieno  oneratum  fue- 
rat,  ex  quo  magnum  et  notabile  inte- 
resse quotannis  solvere  cogebalur  ;  et 
quod,  nisi  praemissis  aliquod  efficax  et 
vehemens  vemedium  adhiberetur,  verisi- 
militer  formidari  poterai  ne,  aere  alieno 
buiusmodi  ex  solulione  ipsius  interesse 
in  dies  crescente  ,  bospitale  praedictum 
aliquam  nolabilem  iacluram   incurreret. 

§  2.  Et  propterea  considerans  quod,  si  rr»|.osii«ra 
cidem  hospilali  aliquod  certuni  et  conti-  lìTrc^unii™ 
nuatum  ac  nunquam   deficiens  reffimen  *'  .-«J'nin'sira- 

*  ^  ^  lioiieni  iiistiluil 

ali(iuot  proborum  et  timoratae  conscien-  •u'''"   cooira- 

^.  .  .  ,  ,.  lernitalem,  non- 

tiae  virorum  constiluerelur  et  ordinare-  nuuis  daiis  le- 
tur,  exinde  profecto  res  et  negocia  ipsius  ^'^'"' 
hospitalis  diligenlius  et  solertius  ac  cum 
malori  eorum  notilia  ad  Dei  laudem  et 
honorem    administrarentur  ;    nec   ipsum 
bospitale   expensis  maniitenendi   praece- 


An.  c.  I5S6  r.u-Lrs 

ptorem,  qui  ut  plurimum  praelalura  funf;i 
consueverat,  gravareUir;  indeque  dietimi 
aes  alienum  citius  clilni,  ac  aliis  incon- 
venientibus  praedielis  facilius  occurri,  ac 
curae  infirmorum  et  pauporuni  atque 
infantiiim  praedictorum  pffìracius  insisti 
posset,  praeniissis  cuoi  fralribus  suis,  d^:' 
quorum  numt^ro  tuiic  (M\imus,  mature 
discussis  et  desuper  diligenti  considera- 
tione  praeliabita ,  de  eorum  Consilio  el 
assensu,  praeceploriam  praedictam,  qune 
conventualis  et  caput  aliarum  praece- 
ptoriarum  ah  eodeni  hospilali  dependen- 
tium  existebat,  ut  praeferlur ,  vacantem 
per  suas  literas  perpetuo  suppressit  et  e\- 
tinxit^  ac  in  ecclesia  dicti  liospitalis  unam 
christifidclium  confraternitalom,  sub  invo- 
catione  eiusdem  Sancii  Spiritus,  erexit  et 
instituit  ;  et  quod  ex  lune  de  celerò  per- 
petuis  fuluris  temporilnrs  hospitale  prae- 
diclum  per  sex  aul,  arbitrio  eiusdem  con- 
fraternilatis,  plures  seu  pauciores  ab  ea 
eligendos  confralres  confralcrnitalis  bu- 
iusmodi,  quorum  saltem  unus  essel  prae- 
lalus  et  aliqui  in  dignilale  ecclesiastica 
constituli,  ac  reliqui  omnino  clericali 
characlere  insigniti  el  nullatenus  con- 
iugali exislerent,  et  ([uoruin  diniidia  seu, 
eiusdem  confraternilatis  arbitrio,  alia  ma- 
ior  pars  singulis  annis  mutaretur  et  va- 
riarelur,  ila  ut  alicuius  eorum  officium 
ultra  biennium  dui'arc  nequirel,  et  alif|ui 
ex  prioris  anni  rectoribus  seu  admini- 
straloribus  cum  noviter  elccUs,  ut  rerum 
nolitia  mclius  liaberi  posset,  semper  re- 
manerenl,  cum  ea  qua  deceret  charitato 
regeretur  et  gubernaretur;  ac  qui  ex  eis 
sic  electis  maiori  dignitate  praeditus  Ib- 
ret,  se  praeceploreni  liospitalis  praedicti 
inscribere  et  denominare,  ac  ab  aliis  in- 
scribi et  denominali,  diversa([ue  lune 
expressa  et  alia,  per  prò  tempore  exislen- 
tem  praeceplorem  dicti  hospitalis  in  spi- 
ritualibus  et  temporalibus  fieri  et  exer- 
ceri  solila,  facerc  et  cxercere  possel,  et 


IV  pp.  515      An.  C.  lSS6 

tani  ipse  quam  alii  cum  eo  coelecli  ac 
reliqui  in  cura ,  regimine  et  adininistra- 
lione  praedielis  secundo  anno  reinanenles, 
singulis  hebdomadis  semel  aul  pluries, 
proul,  iuxta  rerum  etnegociorum  occur- 
renliam,  opusforel,  in  domibus  ipsius 
liospitalis  convenire,  ac  illius  negocia  et 
res  iusimul  traclare  el  expedire,  necnon 
curae,  regimini  et  administralioni  ipsius 
bospilalis  intendere,  ac  omnia  et  singula 
per  prò  tempore  existentem  praeceplorem 
bospilalis  huiusmodi  in  temporalibus  fieri 
et  cxerceri  solita,  in  eisdem  liMiiporalibus 
Tacere  et  exequi  possenl  et  deberenl  ac 
omnino  tenerentur,  de  simili  Consilio  sta- 
tuii el  ordinavil,  proni  in  ipsis  literis, 
quarimi  tenorem ,  ac  si  de  verbo  ad  ver- 
bum  insererelur,  pracsenlibus  liaberi  vo- 
lumus  prò  expresso,  plenius  conlinetur. 

§  3.    Cum  aulem,  ex  forma  literanim     Hoc  remejio 

1,1  •  t       j      •     liosiiilalis      ne- 

earuiudem,  ad  curam,  regimen  el  admi- co5si,;,iii,us  n,i- 
nistrationem  bospilalis  huiusmodi  elican-  "'"•«  ^onsuitum 

,    ,  ,       ^,  t.  esl  oli  iiisciliam 

lur  viri  ecclesiastici,  et  huiusmodi  viri,  li-  '«i  negucen- 
cet  probi  et  limoralae  sinl  conscienliae,  trum. 
curiales  tamen  exislenteseldiversissuiset 
animorumisuorum  occurrentiis  impliciti, 
et  ipiandoque  negociis  in  ipso  liospilali 
conliiigeiilibus  ,  quae  magna  et  laboriosa 
existunt,  minus  idonei,  nunc  temporibus 
stalulis  convenire  nequeanl,  nunc  diversa 
senlianl;  el  quasi  res  el  negocia  dicti  bo- 
spilalis communiler  possideant,  ea  quan- 
doque  communiler  ne^iganl,  et  sic  non 
solum  ipsi  cani,  quae  sperabatur,  uliiila- 
lem  dicto  hospitali  non  afferant,  veruni 
eliam  ex  praemissis  negocia  ipsius  bo- 
spilalis in  longum  prolralianlur,  et  pro- 
visiones  necessariae  temporibusdebitis  non 
fianl,  in  maximum  eiusdem  lios|iila]is 
et  in  eo  prò  tempore  receplorum  inlir- 
moruin  et  pauperum  ac  exposilorum  in- 
fantiuni  delrimentum. 

,^  4.  l\os,  praemissis  occurrere ,  et  ho-  Kcvocmìs  iu- 
spitale  praediclum,  ne  illi  desil  caput,  'ep'iò"ara''7°: 
per  quod  illius  membra  roganlui',  in  su-  «l'iuii  Pauius. 

i  Forte  amicnrum  (r.  t). 


An.  C.  1Ì)j6       516  El'LLARIUM 

um  pristinum  statum  restituere,  eique  de 
praeceplore  utili  et  idoneo ,  ad  quem 
omnia  deierantur,  et  qui  persuos  idoneos 
niinislros  operis  et  laboiis  patienles  om- 
nia disponat,  et  curae  eiusdem  hospilalis, 
lam  in  spiiitualibus  quam  in  temporali- 
bus,  intendat,  et  solus  gioriam  et  laudem 
recti  regiminis  consequatur;  et  e  contra 
dedecus  et  poenam  illius  curae  neglectae 
aul  non  recte  adininistratae  sentiat,  pro- 
videre  volentes,  molu  proprio,  non  ad  ali- 
cuius  nobis  super  hoc  oblatae  petitionis 
inslanliam,  sed  de  mera  deliberatione 
et  certa  scientia  nostiis,  hospilale  prae- 
dictuni  adversus  suppressionem  et  extin- 
ctionem  praediclas,  necnon  in  pristinum 
et  eum ,  in  quo,  ante  quam  illae  emana- 
rent,  erant,  staluni,  apostolica  aucloritate, 
tenore  praesenlium  restituimus,  reponi- 
mus  et  plenarie  reintegramus ,  ac  resli- 
lutum,  reposilum  et  plenarie  reintegra- 
tum  esse  decernimus  et  declaramus;  nec- 
non literas  praedictas,  omniaque  et  sin- 
gula  in  eis  contenta,  suppressionem  et 
extinctionem  huiusmodiconcernentia,  au- 
cloritate et  tenore  praedictis  revocamus, 
cassamus,  irritamus  et  annullamus ,  ac 
prò  revocalis,  cassis,  irrilis  et  nuUis  ac 
infectis  et  viribus  omnino  vacuis  haberi 
volumus;  et  prò  potiori  cautela  in  prae- 
dicto  bospilali  eamdemmet  praeceptoriam, 
quae  in  eo,  ut  praefertur,  erat,  quae  con- 
ventualis  et  caput^liarum  praeceptoria- 
rum  praedictarum  exislat,  ac  privilegiis, 
indultis,  favoribus,  exemptionibus,  liber- 
latibus,  iurisdictionibus,  auctoritatibus  et 
facultatibus  ac  demum  iuribus  omni- 
bus, quibus  ante  illius  suppressionem  et 
extinctionem  praedictas  utebatur,  potie- 
batur  et  gaudebat,  ac  in  eorum  omnium 
possessione  reali  et  actuali ,  in  qua  prius 
erat,  et  nunc  existat  et  esse  censealur  in 
omnibus  et  per  omnia,  perinde  ac  si  prae- 
ceptoria  praedicla  mmquam  suppressa 
aut  extincta  fuisset,  de  novo  erigimiis  et 
instituiraus. 


HOJIANUM 

§  5.  Et  insuper ,  sperantes  quod  dile- 
ctus  filius  magister  Franciscus  Cappellus, 
clcricus  Veronensis,  notarius  et  lamiliaris 
noster,  gratia  sibi  sulFragante  divina,  eidem 
bospitali  esse  poterli  plurimum  utilis  et 
eliam  fructuosus;  et  propterea  volentes 
eidem  Francisco,  qui  et  continuus  com- 
mensalis  noster  existit,  et  quem,  tam  fa- 
miliari experientia  quam  etiam  fide  di- 
gnorum  lestimoniis,  morum  honestate  de- 
corum,  in  spiritualibus  providum,  etiam 
tcmporalibus  circumspectum,  ac  sunima 
in  Deum  pietate  et  singulari  in  Chrisii 
pauperes  charitate  praeditum,  aliisquc 
multiplicum  virtutuui  donis  insignituui 
esse  iamdudum  novimus,  gratiam  facere 
specialem,  ipsumque  Franciscum  a  qui- 
busvis  excommunicationis,  suspensionis 
et  interdicti  aliisque  ecclesiasticis  sen- 
tentiis,  censuris  et  poenis,  a  iure  vel  ab 
homine,  quavis  occasione  vel  causa  lati^, 
si  quibus  quomodolibet  innodalus  exislil, 
ad  effectum  praesenlium  dumtaxat  con- 
sequendum,  barum  serie  absolventes  et 
absolutum  fore  censentes,  eumdem  Fran- 
ciscum, corani  nobis  personaliter  consti- 
lutum,  in  fratrem  dicti  hospilalis  aucto- 
ritale  et  tenore  praedictis  recipimus ,  ac 
sibi  habilum,  per  fralres  ipsius  hospilalis 
geslari  solilum,  iuxla  eiusdem  hospilalis 
consuetudinem,  cxhibemus,  et  professio- 
nem  regularera  per  eosdem  Iratres  eniilli 
solitam,  quam  idem  Franciscus  in  nostris 
manibus  sponle  emisil,  eisdem  auclorita- 
te et  tenore  recipimus  et  admittimus. 
Necnon  praeceptoriam  praedictam,  cuius 
et  illi  annexorum  fructuum,  reddituum 
et  provenluum  veruni,  secundum  coni- 
munem  extiniationem,  valorem  annuum 
praesentibus  haberi  volumus  prò  expresso, 
per  restilutionem,  repositionem  et  rein- 
tegrationem,  ac  erectionem,  et  instilulio- 
nem  huiusmodi  apud  Sedem  Aposlolicam 
vacanlem,  de  qua,  prò  eo  quod  nos  du- 
dnm  omnes  praeceplorias  ceteraquc  be- 


An.  e.  1836 

Praeceplorem 
constiiuil  Fran- 
ciscum Cappel- 
lum. 


An.  C.  tSb6  PAULl'S 

neficia  ecclesiastica,  cum  cura  et  sine 
cura,  saecularia  et  quorumvis  Ordinuiii 
regularia,  apud  diclnm  Sedem  tunc  va- 
cantia  et  in  antea  vacatura,  collalioni  il 
disposilioni  nostrae  reservaveramus,  dc- 
cernentes  ex  tunc  irritum  et  inane,  si 
secus  super  his  a  quoquam,  quavis  auclo- 
ritate,  scienter  vel  ignoranter,  contingerct 
aftentari.  Nullus,  praeternos,hac  vice  dis- 
ponere  potali  sive  potest,  et  si  ipsa  prae- 
ceploria  dispositioni  apostolicae  specia- 
liter  vel  alias  generaliter  reservata  _exi- 
stat,  et  ad  eam  consueverit  quis  per  ele- 
ctionem  assumi,  eique  cura  etiam  iuris- 
diclionalis  inimineat  animarum,  cum  an- 
nexis  huiusmodi,  ac  omnibus  iuribus  et 
pertinentiis  suis,  apostolica  aucloritate 
praedicla,  sibi  motu  simili  conferimus,  et 
de  illa  etiam  providemus;  eumque  Reli- 
gioni Sancii  Spiritus  huiusmodi  et  dile- 
clis  liliis  illius  domorum  praeceptoribus, 
rectoribus,  fralribus  et  personis  in  prae- 
ceptorem  generaleni  praeficimus. 

§  6.  Dccernentes,  proul  est,  irritum  et 
cLuMii-r  il  ri-  inane,  si  secus  super  his  a  quoquam,  qua- 
vis aucloritate,  scienter  vel  ignoranter,  at- 
tentatuni  forsan  est  hactenus  vel  in  poste- 
rum  contigerit  attentari. 

§  7.  Quocirca  venerabilibus  fralribus 
i)piiiii;iii  eie-  nostris  palriarchae  Hierosolymitano  et  Ve- 
liierarniiK  ualreusi  ac  Poiensi  episcopis  per  aposto- 
lica scripta,  pari  motu  mandamus  quale- 
nus  ipsi  vel  duo  aut  unus  eorum,  per  se 
vel  alium  scu  alios,  eumdem  Franciscum 
vel  procuratorem  suum  eius  nomine  in 
corporalem  possessionem  praeceptoriae 
hospitalis  huiusmodi  ac  annexorum ,  iu- 
riumque  et  perlinentiarum  praedictorum 
inducanl  aucloritate  nostra,  et  defendanl 
inductum,  amoto  exinde  quolibel  deten- 
tore, prout  nos  etiam  per  praesentes  in- 
ducimus  et  amovemus,  facientes  eumdem 
Franciscum  vel  prò  eo  procuratorem  praa- 
dictum  ad  praeceptoriam  hospitalis  huius- 
modi. ut  est  moris,  adrailti,  sibique  de  il- 


IV  PP.  517       Kn.  e.  {^'66 

lius  ac  annexorum  praedictorum  fructi- 
bus ,  reddilibus,  proventibus,  iuribus  et 
obvcntionibus  universis  integre  respon- 
dcri;  ac  a  praedictis  conventu,  praecepto- 
ribus, rectoribus  et  personis  obedionliani 
et  reverentiam  congruenles,  necnon  a  di- 
leclis  fìliis  vassalHs  et  aliis  subditis  eius- 
dem  hospitalis  consueta  servitia  et  iura 
sibi  ab  eis  debita  integre  exhiberi.  Contra- 
diclorcs,  aucloritate  nostra  ,  appellalione 
postposila,  compescendo. 

§  8.  iNon  obstanlibus  conslilutionihus  et  DnngMior™ 
ordinalionibus  apostolocis  ac  hospitalis  et  '''"""""'• 
Ordinis  necnon  Religionis  praedictorum, 
iuramenlo ,  confirraatione  apostolica  voi 
quavis  firmitale  aUa  roboratis,  statutis  ri 
consueludinibus  ;  privilegiis  quoque  ,  iu- 
dultis  et  lileris  apostolicis  eisdem  hospilali 
et  Religioni,  sub  quibuscumque  lenoribiis 
et  formis  ac  cum  quibusvis,  etiam  dero- 
gatoriarum  derogatoriis,  aliisque  efficacio- 
ribus  et  insolitis  clausulis,  necnon  irri- 
tantibus  et  aliis  decrelis ,  etiam  motu  si- 
mili aut  alias  quomodolibel  concessis,  et 
etiam  iteratis  vicibus  approbatis  et  inno- 
vatis,  illis  praesertim,  quibus,  inter  alia, 
caveri  dicitur  expresse  quod,  occurrci^le 
vacatione  praeceptoriae  hospitalis  huiu-- 
modi,  praedicti  conventus  clectionem  òr 
futuro  prfficeptorc,  quibu-vis  provisioniljus 
apostolicis  semotis,  cum  Consilio  et  auclu- 
ritate  prò  tempore  existentis  ipsius  hospi- 
talis protectoris,  facere;  et  sic  electura  prò 
tempore  existenti  Romano  Pontifici,  per 
eum  in  praeceptorem  ipsius  hospitalis  in- 
stituendum,  praesentare  debeant.  Quibns 
omnibus,  etiam  si,  prò  illorum  sufTiciciili 
derogatione,  de  illis  eorumque  totis  teno- 
ribus  specialis,  specifica,  expressa  et  in- 
dividua, non  autem  per  clausulas  genera- 
les  idem  importantes,  nientio  seu  quacvis 
alia  expressio  habenda,  aut  aliqua  exqui- 
sita  forma  servanda  esset,  tenores  huius- 
modi, ac  si  de  verbo  ad  verbum,  nihil  pe- 
1  nitns  omisso  et  forma  in  illis  tradita  ob- 


An.  C.  1356       518  lilLLAniUM 

servata,  inserii  Ibrent,  praesentibus  prò 
expressis  habenfes,  illis  alias  in  suo  ro- 
bore  pormansiiris,  liac  vice  durataxal,  spe- 
cialiter  et  expresse  derogamus,  contrariis 
quibuscnmqiie;  aiit  si  pp  alio  vel  aliis  in 
dicto  liospitali  scripta  apostolica  forsan 
sinl  directa;  scii  si  aliqui  super  provisio- 
nibussibi  faciendis  de  praeceptoriishuius- 
inodi  speciales,  vel  aliis  b'neficiisecclesia- 
sticis  in  (lieta  Urbe  generales  dictae  Sedis 
vel  legatorum  eius  literas  impetraverint, 
etiamsi  per  eas  ad  inbibitionem,  reservalio- 
nem  et  decrelum  vel  alias  quomodolib(^t 
sit  processum ,  quibus  omnibus  ipsuni 
Franciscum  in  assecutione  dictae  praecop- 
toriae  volumus  anteferri,  sed  nuilum  per 
hoc  eis,  quoad  assecutioneni  proeceptoria- 
rum  vel  beneficiorum  aliorum,  praeiudi- 
cium  generari;  seu  si  conventui  praedi- 
ctis  vel  quibusvis  aliis,  comniuniter  vrl 
divisim,  ab  eadem  sit  Sede  indultum  quod 
ad  receptionem  vel  provisionem  alicuius 
mininne  teneantur,  etadid  compelli,  aut 
quod  interdici,  suspendi  vel  excommuni- 
cari  non  possint.  Ouodque  de  praecepto- 
riis  huiusmodi  vel  aliis  beneficiis  eccle- 
siasticis,  ad  eorum  collationem,  provisio- 
nem, praesentationem  ,  electionem  seu 
quaravis  aliam  disposifionem,  coniunctim 
vel  separai im,  speci  antibus,  nulli  valeatpro- 
videri  per  literas  aposlolicasnon  lacientes 
plenam  et  expressani  ac  de  verbo  ad  \er- 
bum  de  indulto  huiusmodi  mentionem. 
Et  qualibel  alia  dictae  Sedis  indulgentia 
generali  vel  speciali,  cuiuscumque  tenoris 
existat,  per  quam,  praesentibus  non  exprcs- 
sam  vel  lotalifer  non  insertam,  effedus 
huiusmodi  gratiae  impcdiri  valeat  qiio- 
modolibet  vul  differri,  et  de  qua  eiusqiie 
loto  tenore  habenda  sit  in  nostris  liferis 
raentio  specialis. 

Nulli  ergo  ek. 

Datum  Roraae  apud  S.  Petruni ,  anno 
Incarnationis  doniinicae  millesimo  quin- 


ROMANUM  An.  C.  iS56 

gentesinio   quinquagesimo  sesto  ,  idibus 
iunii,  pontilìcatus  nostri  anno  n. 
D.it.  die  13  iunii  1556,  poiitif.  aiiiin  ii. 


XV. 

Cancellarlae  criminales  Status  Ecclesia- 
stici, ex  quavis  causa,  pmctenjiiam  vere 
onerosa,  quibuscumqiie  concessae,  Reve- 
rendae  Camerae  Apostolicae  appUcan- 
tur ;  ordinatioìu'sque  per  canceUarios 
observandae  praefiniuntur,  ciuu  privi- 
ìcijioriim  clargitione. 

Paulus  episcopus  servus  servornm  Dei, 
ad   perpetuam   rei  memoriam. 

Romanus  Pontifex  nonnunciuam,  secnn-  causa  isi 
dum  varietatem  temporum,  stalula  mulat  """''""""'■ 
humana,  et  alias  desuper  disponit,  prout 
evidens  subditorum  utilitas  et  aliae  ratio- 
nales  causae  id  exposcunt.  Cam  itaque, 
sicut  nobis  nuper  innotuit ,  officia  nota- 
riatus  seu  Cancellariaein  criminibus  i  ci- 
vitatum  et  terrarum  nobis  etRomanaeEc- 
clesiae  subiectarum,  et  per  legatos,  viee- 
legatos,  gubernatores ,  potestates  et  alins 
oHìciales  ex  commissione  apostolica  regi 
et  gubernari  solitarum  ,  propter  diversas 
salarioruiii  ex  eisdem  officiis  percipi  soli- 
torum  inter  alias,  personas  divisiones,  di- 
versa onera  et  gravaminapatianlur,  et  inde 
fìat  ut  ipsi  notarli  seu  cancellarii  saepius 
subditos  civitatum  et  terrarum  earumdem 
diveisis  et  iniustisexacfionibusanìciant,  et 
in  illis,  causante  contributione  huiusmodi, 
manuteneantur,  et,  quod  peius  est,  propter 
recessuni  et  diversas  mutationes  eorum- 
dem  notariorum  seu  cancellariorum,  acla, 
sentenliae,  condemnationes,  instrunienta 
et  aliae  scripturae  officiorum  huiusmodi, 
cum  ea  qua  decet  diligentia  non  con- 
serventiu',  et  saepius  per  eosdem  notarios 
et  canceUarios  in  divei'sas  mundi  regiones 
asportcntur,  in  grave  subditorum  eorum- 

1  Cìimiiuilibni,  Ciit'iub.  (n.  t.). 


i 


Ad.  C.  ILsG 


Kevucal  tiic 
Poiiiifpi  ipM^- 
fiimqiif  ciiiuf^- 
sioncs  cMiU'cl- 
tariarun),  pr.ie- 
terqu  mi  f\  l'^ii- 
t.i  onerosa  la- 
tlas,  eHìH|iie  Ca- 

nierac   Aposio- 
licae  applicai, 


PAULU5 

(lem  et  fìsci  ac  Camerae  Apoàlolieae  dam- 
num,  praeiudicium  ci  iaclurarn. 

^1 .  Nos,  prieinissis,  quantum  possumus, 
obviare  volentes,  ac  singulas  provisiones, 
i  iiucessiones  et  quasvis  alias  dispositiones 
(it;  praedictis  nota^iatu^  et  Cancellariae  of- 
ticiis  in  criminalibus,  ac,  ulii  civilia  nego- 
eia  per  notaiium  seu  cancellarium  exer- 
ccri  solent ,  etiam  de  liniusmodi  officiis, 
quae  non  sint  ad  disposilionem  commu- 
nilalis  loci ,  etiam  in  civilibus  ;  necnon 
ctiam  de  ofTiciis  notariatus  civilium  cau- 
sarum  provinciarum,  nobis  et  dictae  Sedi 
subieclarum,  quae  per  deputatos  a  legatis 
et  vicelegalis  prò  tempore  liactcnus  exer- 
c-eri  solila  sint  et  ad  praesens  excrcentur, 
quibusvis  personis,  cuiuscumque  dignitatis 
existentibus,  per  quoscumque  Romanos 
Pontifices  ac  etiam  nos  et  eosdem  legatos, 
vicelegatos ,  gubernatores ,  polestales  ac 
alios  offlciales,  perpetuo  vel  ad  terapus, 
alias  quam  ex  causa  onerosa,  factas ,  eo- 
rum  veriores  tenores,  datas  et  decreta, 
etiam  irritantia,  in  eis  apposita,  ac  causas 
propter  quas  factae  et  concessae  fuerunt, 
praesentibus  prò  sufficienter  expressis  ha- 
bentes,  harum  serie  revocantes  et  annul- 
lantes,etrevocatas  et  annullalas  esse,  nul- 
lasque  et  invalidas  nuUiusque  roboris  vel 
momenti  existere,  et  nemini  sufTragari  aut 
prodesse  posse  decernenles;  ipsaque  of- 
ficia a  quibusvis  legationibus,  guberniis, 
potestariis  et  aliis  officiis  penituset  omnino 
perpetuo  dismembrantes  et  separanles;ac 
prò  tempore  existentes  legatos ,  vicelega- 
tos,  gubernatores ,  potestates  et  alios  of- 
flciales ulterius  in  eisdem  officiis  notaria- 
tus et  Cancellariae  se  intromitlere ,  aut 
alias  de  illis  aliquo  modo  disponere  nul- 
latenus  posse  neque  debere,  illaque  exer- 
centes  ab  illis  araovendos  esse  et  amoveri 
debere  decernentes,  ac  eadem  oCGcia  Ca- 
merae praedictae  applicantes  et  ad  Came- 
ram  ipsam  in  futurum  perpetuo  spedare 
declarantes. 


IV  PP.  5i9       An.  C.  IKSG 

§  2.  Venerabilem  fratrem  nostrum  Hie-  T!.e=jurarinm- 

rr  11  noe  ilepiiiai  ad 

ronymum,  episcopum  lorcellanum,  mo- 1,,,,  aiipn.n- 
dernum  et  prò  tempore  exislenlein  lliesau- ''""'  "^  ''•"" 
rarium  nostrum  generalem,  totius  Status 
Fcclesiae  et  Camerae  huiusmodi  commis- 
sarium  generalem  ,  ad  omnia  et  singnila  I 
I  notariatus  et  Cancellariae,  in  criniinalibus, 
el,  ubi  causae  civiles  et  criminales  mixtim 
ci  per  unum  et  eumdem  nolarium  exer- 
ceri  solent ,  etiam  in  civilibus,  quaruni- 
cumque  civitatum,  lerrarum  et  castrorum 
totius  Status  Ecclesiastici;  necnon  notaria- 
tus similium  causarum  provinciarum  hu- 
iusmodi, etiam  sub  legationibus  quorum- 
tumque  sanctae  Romanae  Ecclesiae  car- 
dinalium,  ant  ipsoruni  cardinalium  vel 
aliarum  personarum  ad  vilam  seu  alias 
eis  concessarum  comprebensa,  cum  eorum 
scripturis ,  si  quae  reperiantur ,  necnon 
bonoribus ,  oneribus  et  emolumentis,  ac 
cum  obligationibus,  clausulis,  cautelis, 
decretis  et  capitulis  infrascriptis ,  necnon 
pactis  et  conditionibus,  et  prò  pretio  seu 
pretiis  dicto  thesaurario  bene  visis,  in  uti- 
litatem  ipsius  Camerae  convertendis  et 
applicandis ,  ad  vitam  quibusvis  personis 
vendendum  et  alienandum  nomine  eius- 
dem  Camerae  et  in  illius  utilitatem,  motu 
proprio  et  ex  certa  scientia  nostra  ac  de 
aposlolicae  potestatis  plenitudine,  tenore 
praesentium,  constiluimus  et  deputamus. 
Dantes  et  concedentes  illi  plenam  et  libe- 
ram  facultatem,  auctoritatem  et  potesta- 
tem  Cameram  ipsam,  praemissorum  oc- 
casione, in  amplissima  forma  obligandi , 
aliaque  in  praemissis  et  circa  ea  neces- 
saria el  opportuna  faciendi  et  exercendi; 
ac  unum  vel  plures  commissarios,cum  eis- 
dem facultate,  potestatc  et  auctoritale  ac 
alias,  prout  sibi  videbitur,  ad  praemissa 
deputandi.  Ac  decernentes  quascunique 
venditiones,  alienationes,  concessiones  de 
eisdem  officiis  per  eumdem  thesaurarium 
et  commissarios  per  eum  prò  tempore  de- 
putato?, nomine  eiusdem  Camerae  fncien- 
1  Leg.  fortan  iinguui  officia  (r.  t  ). 


An.  C.  lobo       520  BULLARini 

das,  perpetuis  fuuuis  temporibus  validas 
et  efilcaces  exislere,  et  ad  omnia,  quae 
per  eos  fieri  super  praeraissis  cinitigeril, 
Cameram  ipsam  omnino  teneri  et  obliga- 
tam  esse;  nec  personas  ipsas,  quibus  of- 
ficia huiusmodi  emplionis  titulo,  per  the- 
saurarium  seu  commissarios  ipsos  con- 
cedentur,  per  legatos,  vicelegatos ,  gu- 
bernatores,  potestates  et  alios  officiales 
praefotos  prò  tempore  existentes,  quovis 
modo,  directe  vel  indirecte,  quovis  quae- 
sito  colore  vel  ingenio,  desuper  molestari 
seu  impediri  posse,  ncque  debere.  Sed  si 
ipsos  desuper  molestari  aut  impedir!  con- 
tigerit,  Cameram  ipsam  ad  illos  defenden- 
dum  et  manutenendum  omnino  teneri. 
Sicque  per  quoscumque  iudices  et  com- 
missarios, etiam  dictae  Romanae  Ecclesiae 
cardinales  et  causarum  Palatii  Apostolici 
auditores,  sublata  eis  et  eorum  cuilibet 
quavis  aliter  iudicandi  ac  interpretandi 
facultate  et  auctoritate,  iudicari  et  inter- 
pretari  debere;  ac  ex  nunc  irritum  et  inane, 
si  secus  super  bis  a  quoquam,  quavis  au- 
ctoritate scienter  vel  ignoranter  contigerit 
attentari. 
§  3.  Volumus  autem  quod  singulorum 
canceiiiriie  pracdictorum  officiorum,  quando  per  illa 

sunl  rosijniibi-         .  .  .  .  ,  . 

les  et  T,uai,iies  Tctmentium  rcsiguationcs  aut  obitus  seu 
Romani  {-^IZ]  quamcumquc  aliam  dimissionem  vel  amis- 
sionem  vacare  contigerit ,  expeditiones 
fiant  per  supplicationem ,  in  omnibus  et 
per  omnia ,  prout  alia  officia  Romanae 
Curiae  vacabilia  expediuntur  et  expediri 
solita  sunt.  Quodque  huiusmodi  officia 
possinl  vendi  per  ipsum  thesaurarium  prò 
eo  meliori  pretio  quod  reperitur,  literas- 
iiue  patentes  desuper  expediri,  et  per  raor- 
tem  illa  obtinentìum  vacent,  nisi  prius  bic 
in  alma  Urbe  nostra  aut  extra  eam,  ad 
instar  aliorum  officiorum  vacabilium,  ven- 
dita aut  cessa  fuerint ,  quae  venditiones 
seu  cessiones  expediri  debeant  more  so- 
lito per  supplicationes  exhibendas  prò  tem- 
pore existenti  nostro  et  successorum  no- 
strorum  Romanorum  Pontificum  datario. 


ROMANim 

§  4.  Et  insuper  huiusmodi  officiis  liceat 
accipere  pecuniam  in  societatem,  prout 
accipitur  super  aliis  officiis  vacabilibus, 
servata  lamen  forma  moderationis  per  nos 
ultimo  factae. 

§  5.  Et  quod  nemini  provincialium  li- 
ceat emere  officia  notariatuum  generalium 
illius  provinciae,  quae  intelligi  debeat 
omnis  ea  regio,  quae  per  unum  legalum 
seu  gubernatores  regi  est  solita.  Alia  vero 
officia  particularia  civilatum,  terrarum  et 
locorum  a  quovis  emi  possint,  dummodo 
talis  emptor  non  sit  illius  civitatis,  terrae 
seu  loci,  eiusqiie  territorii  et  districtus. 

§  6.  Et  insuper  ipsi  notarli  utantur, 
potiantur  et  gaudeant  omnibus  immuni- 
tatibus,  exemptionibus,  praerogativis,  bo- 
noribus  et  privilegiis,  quibus  notarli  dictas 
Curiae  utuntur,  potiuntur  et  gaudent,  ac 
si  in  dieta  urbe  residerent.  Sitque  eorum 
index  eiusdem  Camerae  auditor  generalis, 
excepto  in  rebus  ab  eorum  officiis  depen- 
dentibus. 

§  7.  Ipsique  notarli  habeant  facultatem 
quaecumque  arma  gerendi  per  totum  Sta- 
tum  Ecclesiasticum,  et  quoad  praeceden- 
tiam  cum  aliis  loci  notariis,  ac  etiam 
quoad  immunitates  et  exemptiones,  ser- 
vetur  id  quod  servari  consueverat  ante 
venditionem  huiusmodi  officiorum. 

§  8.  Nec  ipsi  notarli  et  cancellarii  te- 
neantur  ncque  sint  obligati  lucra  eorum 
participare  seu  dividere  cum  ipsis  legatis, 
gubernatoribus ,  polestatibus ,  locatenen- 
tibus  aut  aliis  superioribus  sive  commu- 
nitatibus  ;  sed  totum  id ,  quod  secundum 
taxas  inlrascriptas  lucrabuntur,  sit  eorum 
liberum. 

§  9.  Et  e  contra  legati  seu  gubernato- 
res aut  ahi  praedicti  non  teneantur,  prse- 
ter  voluntatem  eorum  ,  victum  praestare 
cancellariis  et  notariis  ipsis^  sed  tantum 
habitationes  eis  dari  solitas  consignent. 

§  10.  Sigillum  tamén  excipitur,  cuius 
emolumentura  sit  superioris.  Et  secreta- 
riae  provinciarum  sint  re«eiTatae. 


-In.  C.  1J56' 

Et  liesupti 
acri|iiuntiir  |te- 
cuiii;ic  .id  so- 
cieU'.i  ni. 


Prov!iici.iles 
oaB  non  posfuni 
iub.-i{. 


Cnncdlarii 
gnudeaiil  piivi- 
li'g.  nol.trrorum 
Curis  Romacae; 


Arrn.i  gestire 
possinl  ; 


Lucra  cum  ga- 
bernatorib.  non 
participent; 


Habitationem 
ab  eis  babeanl 


Sigillum  el 
secretaria  ost 
guheraatorift. 


An.  C.  1SS6  PAI-LI'S  IV  PP 

,^  il.  Xiillusquo  alius  notai'iiis,  larn  in 


veni; 


Ciuiceii.iii t  II-  curiis  L;(Mieialiljiis  qiiani  in  nailicularihus 

luai    se   rojaiit     .    .        .*.  ... 

(le  pace  eie;  civilatimis,  tems  et  locis,  possit  rogan  et 
scribere  acta  .seu  contractus  cautionis , 
pacis  et  induciaruin,  aut  alias  scripturas 
et  praecepta  cansarum  criminalium  aut 
aliarum  per  similes  cancellarios  et  nola- 
lios  criminales  rogari  solitarnm.  Decer- 
nentesiiTilum  et  inane  quicqiiid  per  alios 
esset  scriptum  aut  receptum. 

§  H.  (Juodque  ipsi  notarli  sive  cancel- 
*'''">■"""•'- larii  criminales   possint  etiam   rogari  de 

rlus  i|».«i  [-"gare         ,  *  .    T  . 

possuni;  quibuscumque  conlractibus  civilibus  , 
duniniodo  non  sii  expresse  prohibitum 
per  slatnta,  ordinaliones  sive  privilegia 
illius  loci. 
§  13.  Solutiones  vero  recipere  non  pos- 
Tax.»  ob«er- gint,  nisi  secundum  laxas  in  scriptis  edi- 
tas  in  quovis  loco;  el  ubi  non  essent  ta- 
xatae,  vel  taxae  pei'  ilesueludinem  ahro- 
galae  essent,  secundum  consuetum,  quod 
consuetum  cuni  iutervenlu  gubernatoris 
aut  alterius  officialis  declarare  et  taxare, 
easdemque  taxas  scribeie  aut  lypis  excudi 
facere  et  publicare  possint  el  debeanl 
communitates  locorum,  adeo  ut  onmibus 
notae  sint.  Ettalisnolarius  accipiens  ultra 
debitum,  prima  vice  teneatur  ad  resti- 
tutionem  parti  solventi  et  quadruplum 
dictae  Camerae  Apostolicic;  secunda  vice, 
ultra  restitutionem  parti  solventi,  et  ultra 
(juadruplum  dictae  Camerae  Apostolicae, 
teneatur  ad  poenam  quinquaginta  duca- 
torum  auri  de  Camera  applicandorum  ipsi 
Camerae;  lertia  vice,  ultra  restitutionem, 
adarbitrinm  iudicis,  possint  privarieorum 
olliciis. 
§  l'i.  Nec  possint  ipsi  cancellarii  el  uo- 
Eiamen  non  iarii  rcvclare  aliquod  examen  cuiuscum- 

revelenl,  nequc  .  .  . 

d«nt    copiam,  que  rei  prò  quavis   causa,  aut  dlms  co- 
absque   iadicis  p[^jr^   dare,  nisi  prius  a  indice  decretum 

d»crelo;  n        ■  i     i       ■    i    i 

fueril  quod  dari  debeat,  sub  poena  amis- 
sionis  officii,  super  quo  procedi  possit 
contra  eos  criminaliter,  et  accusator  lu- 
cretur  quartam  partem. 

Pulì.  Floìii.  Voi.  VI.  (56 


521        Ali.  C.  IboC 

^  15.  Teneanlurque  ci  obligati  sint  di-.     Libros  iiio 

..  ..  .  enunciatoi    le- 

1  canecllani  et  notaru  tenere  mtrascri-  u^am; 


plus  libros,  vidclicet:  unum  cbartac  mein- 
branae,  cooperlum  coiio,  in  quo  simul  ac 
rogali  i'uerint  de  ali(|ua  sententia,  tam 
condemnatoria  quam  absolntoria,  autlien- 
ficam  extendendo,  cum  subscriptione  et 
sigilo  suo,  infra  tres  dies  scribere  debeanl, 
sub  poena  vigintiquiuquo  ducatorum  ei- 
dem Camerae  applicandorum  ;  el  aliuin 
cbartae  papyri,  in  quo  leneanlur  scribere 
omnes  inquisitiones,  denuncias  et  querelas; 
ac  alium  similcm  in  quo  teslium  examina 
scribantur;  necnon  alium  similem  in  quo 
scribantur  omnes  aclus  ordinarli  occur- 
rentes,  cum  produclis  scriplurarum  qua- 
rumcumque,  tam  prò  fisco  quam  prò  aliis, 
neque  aliquam  scripturam  reslituerejde- 
beant,  nisi  prius  in  eodem  libro  registrata 
fuerit;  ac  alium  similem,  in  quo  scriban- 
tur omnia  examina  facta  prò  informatione 
Curiae  et  quaevis  alia  informatio,  quae 
daretur  contra  quemcumque  reuni,  et 
omnia  examina  seu  constituta  ipsorum 
reorum;  et  alium  similem  librum,  in  quo 
scribantur  omnes  cautiones  induciarum 
et  pacis  ac  alterius  cuiuscunique  generis 
instrumenla,  lani  ad  otiicium  quam  ad 
parliculares  personas  speclantia,  de  quibus 
rogabuntur;  reliquum  vero  similem  li- 
brum in  quo  scribanlur  omnes  supplica- 
tiones  gratiarum,  cuiuscumque  generis 
aut  commissionuin  ,  quae  venirent  super 
causis  criminalibus  sive  mixtis;  nec  ali- 
quem  processum  cassare  possint,  etiam 
de  mandato  superioris,  sine  supplicatione, 
nec  antequam  in  dicto  libro  sii  registrala; 
et  si  secus  (iet,  irritum  sit  el  inane,  ac 
cancellarius  sive  nolarius,  prò  qualibet 
vice,  cadat  in  poenam  quinquaginta  scuto- 
rum  praefalae  Camerae  applicandorum, 
a  qua  poena  se  excusare  non  valeat  sub 
praecepto  al  icuius  superioris,  praeterquam 
Romani  Pontificis;  necnon  in  eodem  li- 
bro teneantur  scribere  omnia  inventaria 


An.  C.  1B36       522  BULLARIUJI 

simul  ac  fient,  sub  eadem  poena ,  quae  in- 
ventaria, prò  causis  criminalibus  aut  mix- 
lis,  nec  scribi  noe  fieri,  etiam  de  man- 
dato superioris,  possint  ab  alio ,  quam  a 
praedicto  notario  et  cancellano  sive  eius 
substiluto.  Quodque  onines  praefati  libri 
sint  tilulati  secundum  ipsorum  continen- 
tiam,  et  arliculati  ac  bullati  per  ordinem 
paginarum,  cum  signo  communilatis  illius 
loci,  in  quo  libro,  infra  odo  dies  a  die 
rogilu?  seu  praesentationis  aut  produ- 
ctionis  computandos,  describantur  et  regi- 
slrentur,  et  in  publicam  forinara  redigan- 
tur  et  subscribantur,  sub  poena  arbitrio 
.  syndicatorum. 

S  16.  Item,  teneantur  et   sint  obliciati, 
Syndicatiiitu- quotiescumaue  mutabilur  subernalor  vel 
poteslas  sive  alius  quivis  ludex  aut  supe- 
rior,  qui  in  huiusmodi  officio  inserviverint, 
stare  syndicatni,  una  cum  eodem  supe- 
riore sub  eisdemmet  syndicaloribus. 
§  17.  Ac  sive  cesse rint  sive  renuncia- 
s.rii.iuras  of-  ycrint   huiusmodi    officium ,    consignare 

llcii  consigliare  .  .    iM  •  . 

leueuiur;        omucs  scripturas  et  libros  per   mventa- 

rium  subscriptum  a  cedente  et  emente 

ac  cancellarlo  communilatis  illius  loci, 

absque  reservatione   alicuius  scripturae, 

quod  inventarium,  ad  evitandas  fraudes, 

sei'vetur  penes  dictum  communilatis  can- 

cellarium.  Idemque  fiat,  si  officium  vaca- 

verit  per  privalionem  ;  et  si  vacaverit  per 

mortem,  haeredes  teneantur  facere  huius- 

modi  consignationem. 

§  18.  Possintque  praedicti  cancellarii  et 

offina por 5ni>  notarli  huiusffiodi  officia    exercere    per 

«re  Taieani/  substitutos  eiusdcm  sufficieutiae  ab  ipsis 

eligendos,    dummodo  non   sint   eiusdem 

provinciae,  si  officia  fuerint  generalia;  led 

si  fuerint  particularium  civitatum  et   lo- 

corum,  substituti  sint  earum  qualitatum 

quae  per  praesentia  capitula  requiruntur 

in  cancellariis  et  notariis  principalibus, 

qui  substituti    admitti    non   possint,  nisi 

prius  in  Camera  ipsa  idoneas   cautiones 

praestiterint  de  fideliter  exercendo  dieta 


R05U.MIM  An.  C.  lbS6 

officia  et  de  stando  syndicatui,  sicut  su- 
perius  est  ordinatum  de  notariis  princi- 
palibus, sub  poenis  praedictis,  cum  bac 
declaratione  quod,  casu  quo  buiusmodi 
substituti  et  eorum  cautiones  non  fuerint 
idoneae,  aut  non  solverint  poenas  conten- 
las  in  praesentibus  capitulis,  prò  eis  no- 
tarius  principalis  teneatur  ad  omne  dam- 
num  et  interesse  sive  restitutionem  per 
dictos  substitutos  fìendam,  et  sub  poena 
amissionis  officii  in  casibus  praedictis, 
praeterquam  si  substituti  buiusmodi  sol- 
verent  ipsi  sumniam  aequivalenteni  officio; 
et  quae  de  notariis  ad  criminalia  dieta 
sunt  et  ordinata,  servare  teneantur  res- 
pective  eliam  notarli  ad  civilia,  quorum 
officia  iuxta  supradicta  vendi  et  alienari 
possint. 

§  19.  Non  obstantibus  quibusvis  consti-  Ooibusromnin! 
tutionibus  et  ordinationibus  apostolicis,  ac  bui" 
civitatum  et  terrarum  ac  provinciarum 
buiusmodi  statutis  et  consuetudinibus, 
necuon  quibusvis  facultatibus  et  indultis, 
quibusvis  legatis,  vicelegatis,  gubernato- 
ribus,  potestatibus  et  aliis  personis  per 
quoscumque  Romanos  Pontifices  et  Ca- 
meram  ipsam  ac  eliam  nos,  necnon  qui- 
busvis donationibus,  concessionibus  et  aliis 
dispensationibus  quibusvis  personis  de  bu- 
iusmodi officiis  quomodolibet  factis,  dum- 
modo non  ex  causa  onerosa,  quae  tamen 
infrascriplis  legibus  ac  ordinationibus  sub- 
iacere  intelligantur;  privilegiis  quoque, 
indultis  et  lileris  apostolicis  eisdem  pro- 
vinciis,  civitatibus  et  terris  per  praedeces- 
sores  praedictos  ac  etiam  nos  et  eamdem 
Cameram,  etiam  motu  proprio,  etiam  con- 
sistorialiter  ac  alias  quomodolibet  conces- 
sis ,  approbatis  et  innovalis,  quas  et  quae, 
illorum  omnium  vim,  effectum,  datas  et 
tenorem  prò  expressis  habentes,  ad  effe- 
dura  praemissorum,  revocamus,  irritamus 
et  annullamus,  illisque  specialiter  et  ex- 
presse derogamus.  ceterisque  contrariis 
quibu5cumque. 


An.  C.  1K86  PAULIJS 

Nulli  ergo  eie.  i 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Marcuin,  ! 

anno  Incarnationis  dominica(3    millesimo 

I 

quingentesimo  quinquagesimo  sexlo,  ka-  ' 
lendis     septembris  ,    ponlificalus    noslij 
anno  ii. 
Dat.  die  1  septembris  1550,  poni.  an.  u. 


XVI.  j 

Cantra  occnpnntcs  ani  invadent.es  bava,  '< 
terraset  loca  Reverendae  Camerae  Apo- 
sloUcae  ;  et  contra  se  iìKjerenles  in  he- 
neflciis  exclesiaslicis,  non  expcditìs  li- 
teris  apostolicis;  ac  non  solvcntes  in 
tempore  annatas  et  qidndennia,  censiis, 
canones  aliaque  regalia  diclce  Camerce 
debita  1.  ' 

Panlus  episccpus  servus  servoram  Dei, 
ad  perpetuam  rei  memorìam. 

Jncumbentia  nobis  el  Camerae  noslrao 

Eiordium.     Apostolicae  in  dies  graviora  onera  nos  ad- 

monent  et  cogunt   ut  indemnitati  ipsius 

Camerae,    quantum  cum  De-)   pcssunuif, 

diligenter  intendamus. 

81.  Nam,  licet  felicis  recordationis  Gre- 

Grccoriii.  XII  gorius  Xil  universisetsingulis,  cuiuscum- 

'i!','.r«s  "imi','- que  gradus,  status,  ordinis,  pra^eminen- 

bus  bmm  ite're-  ^^'^^  ^^^  conditionis  exlstant,  etiam  si  pon- 

icnriae  c.niera  fificali  aut  recali  vel  resinali  seu  quavis 

alia  ecclesiastica  vel  mundana  dignitate 

praefulgeant,    etiam   si    fuerint  S.  R.  E. 

cardinales,  districlius  inhihuerit  ne  aliqiiid 

de  bonis  mobilibus  et  stabilibus,  quac  ad 

dictam  Cameram  quomodolibct  pertinue- 

rint,  directe  vel  indircele,  quovis  quaesito 

colore,  invadere, capere,  detinerc  aut occu- 

i  Adveisus  liuiusmodi  occupatores  vidn  loan- 
nis  XXll  const  lulionem  xxx  ,  Inter,  tom.  iv, 
pag.  298;  r;ieineiitis  VI  constilutionrm  viii,  Elsi 
solerlem,  tom.  iv,  pag.  484;  LeoiiìsXconsl.itulionem 
xui,liiler,  tom.  v,  pag.  623;  ac  bullas  in  die  Coe- 
nae  Domini  quotannis  a  Sumnio  Romano  ronlilice 
Ipgi  solita?,  qiiarum  aliquas  in  hoc  opere  pcsui. 


IV  PP.  523      An,  c.  isbe 

pare  praesumant,  alioquin  pcrsonac  talia 
praesumentes,    nisi,  infra  dccem  dies  a 
praesumptionis  tempore  proxime  enume- 
randos,  ea   restiluerint   aut   revelaverint 
agentibus  eiusdem  Camerae  vel  aliis,  per 
quos  ad  Romanum  Pontificcm   prò  tem- 
pore existentem  perveniant,  poenam  dupli; 
et  si  bona  occupata  vaiorcm  decem  florc- 
norum   auri   transcenderìnt,    sententiam 
excommunicationis  incurranl,  a  qua  non 
nisi  cerlis  tunc  expressis  modo  et  forma 
absolvi  possint;  el  ultra  poenam  et  senten- 
tiam praefatas,  si  personae  ecclesiasticae 
fuerint,  omnibus  praelaturis,  dignitatibus 
et  beneficiis  ecclesiasticis  quae  oblincnt, 
absque  aliquo  hominis  ministerio,  sint  pri- 
vali, et  inhabiles  ad  illa  vel  alia  in  posle- 
rum    oblinenda;  si  vero    laici   extitcrinl, 
omnibus  feudis   et   bonis,  quae  iu  lerris 
ipsius  Romanae  aut  aliarum  ecclosiarum 
oblincnt,    etiam  sint  privali,  et  feuda  ad 
dominos  devoluta,  el  bona  huiusmodi  ei-^ 
dem  Camerae  confiscata. 

§  2.  Et  Alexander  V  per  unam  sta-  Alexander  v 
tuerit  et  decreverit  quod  ilii,  quibus  in  ^""è'eccilsni 
futurum  ,  de  patriarcbalibus  seu  metro-  «^'nf'''   '■"^''- 

^  '  ^^  _  ronl  super  pro- 

politanis  vel  aliis  cathetiralibus  ccclesiis  visionibus  lue- 

,  ..  ...  ras    apostolicis 

ac  1  monaslerus  seu  pnoralibus  convon- i,if,aa,ui«m;  d 
tualibus,  etiam  in  administrationem   voi '"f  """"''"^! 

'  dltl^,     regimini 

commendamseu  alias,  quomodolibct  prò-  eciicsi;o»cnou 
'  videri  contingeret,  sub  poena  privalionis  '"se'"«"'- 
ecclesiarum,  monasterioruiiì  et  prioratuum 
huiusmodi  ac  omnis  iuris  cis  erx  provi- 
sionibuspraefalis  quomodolibct  acquisiti, 
quam  quemlibet  negligentem  incurrere 
voluit  co  ipso,  ac  eius  ecclesias,  mona- 
steria  et  prioralus  ex  tunc,  proul  ex  ea 
die,  vacare,etSedis  Apostolicae  disposilioni 
specialiter  reservala  esse  decreyit,  el  de- 
claravit,  lenerentur  et  deberenl,  infra  an- 
num  a  die  provisionis  compulnndnni,  li- 
leraa: super  eorum  provisionibus  buius- 
\  modi  in  tolum,  usque  ad  earum  roceptio- 
nem  inclusive ,  expedire  fecisse  ;  et  in- 
terim, sub  eadem  poena,  per  se  vel  alios, 
1  ■'l'it   Cli.eri.ib.  (r.  t.). 


An.  C.  1336 


Plus  11  !l;Uuil 
obligatos  ad  so- 
lulionem  anua- 
urum,  non  sul- 
Tenles  in  ler- 
minis  pracQxis, 
poenas,  de  qui- 
bus  hi  *,  incur- 
rerc. 


ìnnn.^ftiiU  Vili 
rii  US  ciinslilu- 
lionem  htbes  in 
inm.v,  pa*.  311} 
ronfimi.  consU- 
Ititionem  Pi!  Il, 
lo  g  3. 


b^i  BULLARIUM 

absque  literis  Ipsls,  de  regimine  et  guber- 
natione  seu  administratione  ecclesiarum, 
monastcriorum  et  prioraluum  praefato- 
rum  vel  alicuius  eoi'uni  seu  bonomni 
corumdem,  in  spiritualibus  vel  tempora- 
libus,  niillalenus  se  ingerere  vel  aliter  se 
immiscere,  ani  super  bis  vel  eorum  ali- 
quo,  seu  dependentibus  vel  connexis,  iu- 
risdictionem  aliquam  quomodolibet  exer- 
cere  praesuinereni ,  decernentes  ex  lune 
irritum  et  inane ,  si  secus  super  bis  a 
quoquani,  quavis  auctoritale,  scienter  vel 
ignoranter,  conligerit  attentari. 

§  S.  Ac  Pius  II  per  aliam  statueril  el 
ordinaverit  atquc  decreverit  et  declara- 
verit  quod  onines  et  singulae  obligationes, 
quae  ex  iila  die  super  annatas  quorum- 
cunique  benclicioruni  in  dieta  Camera 
reciperentur,  intelligerentur  quod  obligali, 
si  infra  eis  praefixos  ferminos  collecto- 
ribus  Camerae  in  partibus  prò  tempore 
existenlibus  satisfacere  defecissent,  ipso 
facto ,  lapsis  ipsis  lerminis ,  tam  sen- 
tentiam  excommunicntionis,  incurrcrenl, 
quam  bcnetìciis,  prò  quibus  in  dieta  C;i- 
mera  se  obligassent,  omnino  privati  esse 
censerentur.  UH  vero  qui  non  prò  se, 
sed  prò  aliis  super  buiusmodi  annatis  se 
obligarent,  ultra  incursum  scnlentiae  ex- 
communicalionis  buiusmodi,  si  in  termino 
constituto  diclae  Camerae  vel  eius  colle- 
ctoribus  non  solvissent ,  omnibus  bene- 
ficiis,  quae  obtinerent,  ipso  facto  privati 
esse  intelligerentur,  et  eorum  beneficia 
buiusmodi  possenl,  in  eventum  praefatum, 
per  quemcumque  licite  et  libere  impe- 
trari. 

§  4.  Et  Innocentius  Vili,  per  reliquam 
constitutionein  suam  ,  ordinationem  Pii 
omniaque  et  singula  in  ea  contenta  com- 
probaverit,  et  statuerit  quod  illi  qui  dictae 
Camerae  se  ex  tune  obligarent,  senten- 
tinm  excommunicationis  et  poenam  pri- 
vationis  buiusmodi,  iuxtaordinalicnemPii 


ROMANUM  An.  C.  lbS6 

buiusmodi,  omnino  incurrerent,  et  impe- 
trantes  beneficia  per  privationem  eamdem 
vacantia,  vel  contra  eos  de  ipsa  privatione 
excipientes,  per  quoscumque  auditores  au- 
diri  deberent;  nec  eo  praetextu,  quod  or- 
dinatio  praefata  non  fuisset  recepta,  aut 
moribus  utentium  comprobata,  repelli  pos- 
sent.  Et  insuper  voluerit  quod  quietan- 
tiae,  quas  praefati  obligati  a  collectoribus 
seu  subcollpctoribus  Camerae  Apostolicao 
baberenl  ,  nullam  fìdeni  facerenl  ,  nisi 
per  publicum  probarentur  instrumentum. 

,^  5.  Necnon   lulius  etiam  II,  Romanus     luiin?  ii  ie- 

I\       ,'r  j  ,  ,•     oliiraTit  et  ani- 

'onlilex  praedeccssor  nosler,  sua  consti- |,ij.„ì,  consinn- 

tiitione  perpetuo  valitura  declaraverit,  de-  ''""'"'.  •^'""'" 

_  '       '  '  dn,  Pu  ei  Inno- 

creverit ,  statuerit  et  ordinaverit  quod  ec'i"- 
conslitutiones  Alexandri,  Pii  el  Innocenlii 
praedecessoruni  buiusmodi,  eliam  quoad 
censuras  et  poenas,  etiam  privationis,  in 
eis  expressas  quoad  futura,  in  omnibus 
et  per  omnia,  iuxta  illarum  tenores,  om- 
nino inviolabiliter  perpeluis  fuluris  tem- 
poribus observarentur.  El  quod  illi,  quos 
prò  annatis  buiusmodi  dictae  Camerae  te- 
neri contingcrel,  eliam  si  illas  solvere  non 
promisissent,  seu  ad  illarum  solulioncm 
se  nliter  specialiter  non  obligassent,  si  li- 
teras  apostolicas,  aliqua  macbinatione  vel 
fraude  adbibila,  absque  soliitionc  annatae 
aut  obligatione,  in  eadem  Camera  re- 
cepissent,  dummodo  beneficia  ipsa  forent 
realiter  asseculi,  ad  sokitionem  annalae 
et  iurium  praedictorum  efficaciter  tene- 
rentur:  et  nisi  infra  quatuor,  si  citra- 
montani;  et  octo  menses,  si  idtramontani 
forent,  de  annata  debita  satisfacerenl  eideni 
Camerae  vel  eius  collectoribus,  et  de  sa- 
tisfactione  buiusmodi  per  instrumenluin 
publicum  constarci,  lapso  termino  prac- 
falo,  beneficiis,  prò  quibus  de  annata  sol- 
venda  lenerentur,  omnino  essent  el  inlol- 
ligerentur  eo  ipso  privati. 

§  6.  Et  demum  dilectus  filius  Alexander  Fiica»  ijnur 
Pallenlerius ,  noster  et  Camerae  noslrae  ii,^''";*',"^-; 
Aposlolicae  procuralor  fiscali?,  corani  di-  omnes  dersiu- 


An.  C.  ISa6 


PAL'LL'S 


lioneseicaduci- igciis  filiis  Guidone  Ascanio,  S.    Mariae 

late*  p»r  quris-  .  ^ 

cumque  niiquid  jn  Via-lala  diacono   cardinali ,   nostro  et 

solvere   oLlitra-  .  r»  ri      ì      • 

losincursnitd.  sanctac  Komanae  Lcclesiae  camerario,  ac 
praesidentibus  et  clericis  ipsius  Camerai', 
tunc  insimul  coadunatis  et  congregati^, 
omnes  caducitates ,  devolutiones  ,  priva- 
tiones  iurium,  amissiones  instrumentoruin, 
ctcontractuumresolutionesetextincliones, 
ac  legales,  conventionales  et  quaslibel 
alias  poenas,  per  quoscumque  feudatarios, 
vassallos,  empiiyfeutas,  censuarios,  coni- 
mendalarios,  livellarios  et  conductores  ac 
alios  quosciimque  ,  etiam,  ratione  mona- 
steriorum,  ecclesiariim ,  beneficiorum  et 
congregationum  legularium  seu  exem- 
ptionum  eis  concessarum,  Camerae  Apo- 
stolicae  praefatae  respondendas  vel  sol- 
vendas,  aut  aliqnid  ab  ea  recognoscen- 
tes  seu  alitar  solvere  obligatos ,  aut  de- 
bilores  incursas,  tam  declaratas  quam  non 
declaratas,  necnon  iura  quaecumque  di- 
ctae  Camerae  et  Sedi  Apostolicae  iam 
quaesita,  vel  ex  facto  lune  praeterito,  aut 
nunc  praesenti ,  seu  alias  quomodolibel 
quaerenda,  sive  realiter  sive  in  spe  tan- 
tum, et  tam  ea  quae  ipso  iure  et  facto 
quaerercntur  seu  quaesita  fuissent,  quam 
illa  quae  declaratoriam  seu  sententiam 
requirerent ,  acceptaverii  ac  specialiter 
et  expresse  declaraveril;  reputaverifqin' 
omnes  et  singulos,  qui  eateniis  non  i  e- 
sponderant  et  integraliter  non  adimple- 
verant  ab  ipsis  debila  et  promissa  ac  con- 
venta, ci  aliler  <)ualileiTuniquc  conlrav(^- 
neranl,  tam  in  oinillendo  quam  in  (■niii- 
mitlendo,  ali  eoiiim  praetensis  iuribuset 
i-ontractibus,  necnon  feudis,  censii)us, 
livellis ,  monasteriis  et  monasterioruin 
commendis  ac  quibuscumque  aliis  rebus 
et  iuribus  cedisse  et  decadutos  privatos- 
que  esse,  et  eormn  commendas  cessasse, 
et  consequenfer  omnes  eorum  praefensas 
concessiones,  omnesque  contractus  fìnitos, 
snpitos  et  extinctos  in  favoreni  ipsius  Ca- 
liierac    esse;  protcstafusque    fuerit  aìi- 


IV  PP.  525      An.  C.  ISSO 

quem,  cuiusvis  status,  gradus,  qualitatis, 
conditioiiis ,  dignitatis  et  pneeminentiae 
esset,  etiamsi  imperiali ,  regali  aut  rnun- 
dana  seu^  ecclesiastica  ^  vel  quacumqui- 
alia  dignitate,  quae  specialem  et  expres- 
sam  requireret  mentionem,  praefulgeret, 
admitti  non  debcre  ad  solutionem  vel 
satisfactionem'alicuius  census,  canonis,  rc- 
sponsionis  vel  recognitionis  aut  cuiuslibel 
alterius  rei  _  promissaejvel  debitae,  aut 
aliter  etiam  prò  usu  praerogativarum'et 
exemplionum  ac  bonorum,  rerum  ac  iu- 
rium cis  forsan  concessorum  et  illonini 
fructuum,  reddiluum  et  proventiium  dan- 
dae  seu  solvendae ,  nisi  conditionalitiT, 
sciliciM  sine  praeiudicio  quorumcumque 
iurium  Sedi  et  Camerae  praefatis  ac  fisco 
nostro  quomodolibet  acquisitorum  etconi- 
petentium,  vel  quae  eis  acquiri  et  compe- 
tere possent  quomodocumque  et  quando- 
cumque,  exquavisralione et  causa,  et  paili- 
culariter  ex  eo  quod  regna,  ducatus,  tivi- 
tates,  castra,  oppida,  terrae,  viilae ,  teni- 
moiita,  casalia,  lacus,  sylvae,  proprietates, 
monasteria,  ecclesiae,  hospitalia,  beneficia, 
prioratus,  praepositalus,  dignitates  et  alia 
quaecumque  bona  et  iura  corporalia  ci 
incorporalia  acalterius  cuiuscumque  ge- 
neris in  feudum  ducale  et  regale,  seu 
alias  i|uoinodolibi't  nobili'  et  gentile  seu 
ignobile,  vel  census,  ci  cmpliyteusim  pcr- 
petuam  seu  ad  tempus,  ad  generatioiicin 
et  nominationcm  respective,  aut  alins 
quomodocumque  el  (|ualiteiTumqne  dala, 
vel  responsionis  seu  cuiusvis  alterius  de- 
biti non  factam ,  aut  non  perfectam,  seu 
non  congnio  loco  et  tempore,  aul  per  il- 
legitimam  personam  subsecutam;  vel  oh 
contraventionem  et  inobservantiani  con- 
tractuum  et  ca[>itulnrum .  ?cu  alias  quo- 
modolibet et  ex  quacumque  causa,  eliiim 
invaliditatis  concessionum  et  lilulorum  e| 
illorum  finis  aut  resolutionis ,  seu  alia. 
quae  de  iure  vel  facto  dici  et  cogitali 
posscut,  devoluta,  el  bcu  venireat  devol' 


Camera  Aposl. 
ttuclaravil  liles 
non  soUoiiles 
iii'-ìdisie  in  di- 
eias  [juena5. 


Ad.  C.  13S6      526  BULLARIUM 

venda,  vel  spectarent  et  pertinerent  ac 
spedare  et  pertinere  possent  aut  debe- 
rent,  seu  quia  exemptiones  et  immuni- 
tates  praefatae  essent  finitae  et  extinctae. 
§  7.  Ac  successive  clerici  Camerae  hu- 
iusmodi  per  eorum  definitivam  senten- 
tiam  declaraverint  et  procuraverint  omnes 
et  siiigulos  feudatarios,  vassallos,  emphy- 
teiitas,  censuarios,  coiiimendatarios  mo- 
nasteriorum ,  etiam  consislorialium  ,  ac 
alioruin  beneficioruni,  necnon  livellarios, 
conductores  et  alios  praefatae  Camerae 
respondentes  et  solvenles,  aut  aliquid  ab 
ea  recognoscentes,  seu  aliter  solvere  obli- 
gatos,  et  debitores,  qui  ealenu?  non  sol- 
verant  vel  non  responderanl,  seu  inlegra- 
liter  non  adimpleverant  ab  ipsis  debita 
vel  promissa  aut  conventa,  seu  aliter  qua- 
litercumque  contravenerant,  tam  in  omit- 
tendo  quam  in  cominittendo ,  et  eorum 
quemlibet  prò  contumacibus  et  ut  contu- 
maces  reputandos  esse,  eosque  sic  confn- 
maces  sententiam  excommunicationis  ac 
alias  censuras  et  poenas,  etiam  privationis, 
in  literis  Gregorii  et  Alexandri  praedo- 
cessorum  huiusmodi  ac  piae  memoriae 
Pauli  Papae  III ,  praedecessoris  nostri , 
centra  non  solventeset  respondentes  prae- 
fatae Camerae  el  ad  quae  tenentur,  eina- 
nalis  conlentas,  damnabiliter  incidisse  et 
incurrisse;  ipsos  feudatarios,  vassallos  aut 
empbyteutas,  censuarios,  commendalarios, 
livellarios  et  conductores  aliosque  dicfae 
Camerae  respondentes  vel  solvenles  aul  ab 
ea  aliquid  recognoscentes  vel  alias  solvere 
obligatos  et  debitores ,  qui  eatenus  non 
solverant  aut  non  responderant  vel  non 
adimpleverant  ah  eis  debita  vel  promissa 
aut  conventa,  seu  aliter  quomodocumque 
contravenerant,  tam  in  oniittendo  quam 
in  comrailtendo,  ab  eorum  iuribus,  con- 
traclibus,  feudis,  censibus,  livelli?,  mo- 
nasteriis,  prioratibus,  ecclesiis  et  bene- 
ficiis  ac  ìpsorum  monasteriorum  com- 
mendis.  praerogativis  et  exemptionibusac 


ROMANL'M  An.  e.  1S56 

immunitatibus  necnon  regnis,  ducatibus, 
civitalibus,  castris,  oppidis,  terris,  villis, 
tenimentis ,  casalibus  ,  lacubus ,  sylvis , 
hospitalibus,  praepositatibus  et  quibus- 
cumque  aliis  bonis  et  iuribus ,  corpora- 
libus  el  incorporalibus  aut  cuiuscumque 
alterius  generis,  in  feudum  ducale,  regale 
et  alias  quomodolibet,  nobile  seu  ignobile, 
aut  in  censum  emphyteulicum  perpetuum 
vel  temporale ,  seu  ad  generalionem  et 
nominationemrespective,vel  alias  quomo- 
documque et  qualilercumque,  datis  vel 
concessis,  cecidisse  et  privatos  fuisse,  il- 
lorumque  commendas  cessasse,  diclaque 
monasteria,  etiam  consislorialia,  et  bene- 
ficia vacare,  et  eorum  concessiones  ac  con- 
Iractus  omnes  in  favorem  Camerae  Apo- 
stolicae  finitos,  sopitos  et  extinclos  esse; 
necnon  eosdem  emi)hy(eutas,  censuarios. 
commendatarios,  livellarios,  conductores 
et  alios  quoscumque  praefatae  Camerae 
respondentes  vel  solvenles  aut  ab  ea  ali- 
quid  recognoscentes,  vel  alias  solvere 
obligatos,  aut  debitores,  qui  eatenus  iura 
eisdem  Sedi  el  Camerae  non  solverant 
aut  responderant  et  integraliter  non  adim- 
pleverant ab  ipsis  debita,  promissa  vel  con- 
venta, aut  alias  qualilercumque  contrave- 
nerant, tam  in  omittendo  quam  in  cóni- 
mitlendo ,  iuribus,  contraclibus,  feudis, 
immunitatibus,  èxemptionibus  et  praero- 
gativis praedictis  ulterius  frui  et  gaudere 
non  posse,  el  eis  super  illis  perpetuum  si- 
lenlium  imponcndum  esse. 
§  8.  Nibilominus  occupatores  honorum     occnpMorM 

hi-  t-,  ,  1  ,  honorum  Refe- 

uiusmodi  ea  restituere  aut  revelare,  el  ,endae  c»m.r. 


hi  de  quorum  personis  patriarcbalibus  seu  |"|'^^ 


(•'•ssant,  ul  blr, 
illa   reslilurre, 

metropolitanis  vel  aliis  cathedralibus  ec-  ei  provisi  d.er- 

,      ..  ...  ,  cleeiis  ìngerunl 

clesus  seu  monasterus  prò  tempore  prò-  s«  adminisira- 
visi  literos  super  eorum  provisionibus  hu-  lè"", à'iirs^ici'i 
iusmodi  expediri  facere  non  curant,  qui- """"p'^ìiìsm 

,.*...  ...  ,  DOU   SOhllÌF  an- 

nimmo,  literis  ipsis  non  expedilis  et  ad  se  n»ii>. 
non  receplis,  seu  non  solulis  annatae  iuri- 
bus Camerae  debilis,  de  regimine  et  gu- 
bematione  seu  administrafione  ecclesia- 


An.  C.  ÌJj6 


PoiiiKbi  l'on- 
Qrmal  senten- 
tiam  l^aoierae 
•I  co:illltulio- 
■e>  praaJecoi- 
torum. 


PAUL US 

rum,  monasteriorum,  prioralaum  et  alio- 
rum  beneficiorum  huiusmodi  se  introniil- 
tere,  et  iurisdictionem  eisdem  ecclesiis , 
monasteriis ,  prioralibus  et  beneficiis  in- 
ciimbenlem  exercere;  ac  praefati  occupa- 
tores  feuda,  census,  livellos,  monasteria 
et  aliasreset  iura,  aquibus,  ut  praeferlur, 
cecidisse  declarati  fuerunl,  detinere;  ac 
concessionibus  eis  factis,  necnon  contra- 
ctibus  iam,  ut  praemittitur,  finitis  et  so- 
pllis,  ac  immunitatibus  et  exemptionibus 
iam  resolulis  et  cessantibus  uti  praesu- 
munt,  sententias,  censuras  et  poenas  prae- 
dictas  damnabiliter  incurrendo,  et  in  eis 
more  aspidis  surdae  insurdescendo,  in  ani- 
marum  suarum  periculum  et  dictae  Ca- 
merae  dispendium  non  modicum. 

§  9.  ÌNos,  Iam  animarurn  saluti  quam 
eiusdem  Camerae  indemnitati  piovidere 
volentes,  tam  generales,  quae  anno  quo- 
libet,  in  vigilia  et  festo  Sanctorum  Apo- 
^tolorum  Petri  et  Pauli,  fiunt,  quam  alias 
centra  nonnullos  particulares  debitores, 
qui  postmodum  per  eosdeni  clericos  ad 
solulioaem  eorum  debitoruiii  cundemnati 
fuerunt ,  in  specie  faclas  luoniliones  et 
protestationes,  necnon  proleslationem  Ale- 
xandriprocuratoris  huiusmodi  admittentes, 
et  sententiam  praedictani  el  in  ca  Lontunta 
quaecumque  approbantes  et  confirmantes, 
necnon  eorumdem  praedecessorum  nostro- 
rum  vestigiis  inhaerenles,  molu  proprio, 
non  ad  ipsius  Alexandri  procuratoris  aut 
alterius  prò  eo  nobis  super  hoc  oblatae 
petitionis  inslantiam,  sed  de  mera  delibe- 
ratione  et  ex  cerla  scienlia  nostra,  consti- 
tutiones  Gregorii,  Alexandri,  Pii  et  Inno- 
centii  necnon  lulii  praedecessorum  huius- 
modi apostolica  auctoritate,  tenore  prae- 
senlium,  approbamus  et  innovamus,  ac 
perpetuis  futuris  temporibus  inviolabi- 
liter  observari  debere  decernimus.  Volen- 
tes et  apostolica  auctoritate  praefata,  sine 
tamen  praeiudicio  sententiarum  in  prae- 
fata Camera  vel  alio  tribunali  contra  par- 


IV  PP.  527      An.  C.  ISSO 

ticulares  debitores  lalarum  et  quaruni- 
cumque  litium  et  causarum  super  huius- 
modi debitis  vel  aliquo  eorum  indecisarum 
pendentium,  ac  iurium  fisco  nostro  aut 
ab  eo  causam  babentibus  in  praemissis 
quompdolibet  competenlium,  quibus  nullo 
modo  praciudicare,  sed  ea  omnia  in  suis 
slatu,  gradu,  roboreet  terminis,  in  quibus 
de  praesenti  reperiuntur,  remanere  et  esse 
volumus. 

S  10.  Statuenles  quod,  nisi  infra  duos ,  O' '^t"»^'" 

'-'  *  '  honorum ,     leu 

menses  a  publicatione  praesentium  com-  dctitores  Re?. 

j  .      .  Cam.  Atos,  non 

putandos  ,  quacumque  praescriptione  ,  rei.iueiaes t.i 
eliam  centenaria  et  ultra,  praelensa  vel  ^"'J^^'J^"/'* 
nraetendenda  non  obstante  ,  occupatores  ^'^    i>"i)'ic«i , 

'  •  '^  pocn:is  ju  »en- 

breu  detentores  honorum  Camerae  et  Sedis  i^nnis  ei  con- 
praedictarum  ac  Komanae  Ecclesiae  ea  duii'  romoBui 
restituerint;  etfeudatarii,  vassalli,  emphy-  '""^"'f""'- 
teutae,  censuarii,  ac  monasteriorum,  eliam 
consistorialium,  et  prioratuum  commen- 
datarii,  livellarli,  conduclores  et  alii  prae- 
latae  Camerae  respondentes ,  seu  alias, 
etiam  rationeexemplionum,  libertatumet 
immunitalum,  eis  concessarum,  vel  anna- 
tarum,  seu  quindenniorum,  aut  aliterqua- 
litercumque  et  quomodocumque  aliquid 
solvere  obligali ,  seu  in  aliquo  debitores, 
de  eo,  in  quo  Camerae,  Sedi  et  Ecclesiae 
praefalis  tenonlur,  integre  satisfecerint  et 
praemissa  seu  conventa  aut  alias  ab  eis 
debita  non  impleverint,  omneset  singulas 
sententias  el  poenas,  tam  ecclesiasticas 
quam  temporales,  in  singulis  literis  prae- 
decessorum et  protestatione  Alexandri  pro- 
luratoris  ac  sententia  clericorum  huius- 
modi contentas,  et  eliam  privationis  feu- 
dorum  et  aliorum  honorum  et  monaste- 
riorum ,  etiam  consistorialium ,  quorum 
occasione  etiara  propter  eorum  exemplio- 
nem  et  immunilalem  solvunt,  ac  eorum- 
dem monasteriorum  commendarum  ces- 
salionis  eo  ipso  incurrantet,  absque  alia 
declaral ione  desuper  fienda,  incurrisse  cen- 
?eantur;  feudaqueet  bona  ad  nos  devoluta 
et  monasteria   ipsn   per  alios  a  nobis  et 


An.  C.  IojG       J2S  BULLARIUM 

dicla  Sede  libero  impotrari  possint,  proni 
etiam  nos,  tenore  praesentium,  eos  omnes 
scnlenliis ,  censuris  et  poeiiis  praodiclis 
expresse  innodaaius,  ac  privalosesse,  com- 
niendasquc  cessasse  ex  nune  decernimus 
et  declarainiis;  et  nihilominiis  ad  satisfa- 
ctionem  Camerae  Aposlolicae  omnino  le- 
neantur. 

§  H.  Decernentes  eos  ab  alio  quam  a 
Absoiuiionem  Homano  Pontificc,  praeterquam  in  mortis 
arliculo  constitulos,  et  praevia  debita  salis-  ■ 
lactione,  absolvi  non  posse. 

§  12.  Sicque  in  praoniissis  oinnihn.'^  et  , 
Decreium  irri-  ;,ingulis  per  quoscumqiie  iiidices  et  coni-  ! 
'""'  iiiissarios,  qnavis  aiictoritate  fungentes,  ' 

etiam  causarum  Palati!  Apostolici  andito-  ] 
res  et  S.  R.  E.  cardinales,  ac  eorum  col- 
legium,  in  quavis  causa  et  instantia,  sub- 
biata eis  et  eorum  cuilibet  (|uavis  aliter 
iudicandi  et  interpretandi  auctoritate  et 
t'acuitale,  iudicari  et  definiri  debere;  ac 
si  secus  super  iis  a  quoquam,  quavis  aucto- 
ritate, scienler  vel  ignoranter,  contigerit 
altentari,  irrilum  et  inane  decernimus. 

§  13.  Non  obstantibus  conslitutionibus 
riansuin»  j«-  f.(  ordinationibus  apostolici?,  ac  omnibus 
iilis,  quae  singuli  praedecessores  praefati 
in  singulis  eorum  lileris  voluerunl  non 
obstare,  celerisque  conlrariis  quibuscum- 
que.  Ut  autem  praesentes  lilerae  ad  om- 
nium quorum  interest  notitiam  deducan- 
tur,  nuUusque  deinceps  adversus  eas  ali- 
quamexcusationem  praetendere,  aul  igno- 
rantiam  allegare  valeat,  volumus  etauclo- 
rilaleapostolica,tenore  praesentium,  decer- 
nimus eas  in  valvis  Camerae  .Aposlolicae 
tribusvicibus  et  tribus  diversi?  diebus,  dum 
ipsa  Camera  I  durabit,dimitti,  alfixionem- 
que  huiusmodi  omnes  praefatos  afficere  in 
omnibus  et  per  omnia,  perinde  ac  si  ipsis  | 
et  eorum  cuilibet  personaliter  lilerae  hu- 
iusmodi intimatae  forent;  ipsasquedemum  j 
literas  nostras  in  libro  Camerae  praedictae  j 
ad  perpetuam  rei  memoriam  rescribi  et  ; 
registrare 

\  Cherub.  legit:  dum^ìpsa  Camera^ pei,' perlali- 
qutm.  ex  cunoribus  nostris  affigi,  et  ajfixat  inibì, 
dum  ipm  Camera  durabii,  dimitli  etc.  (u.  T.). 


ROMANra 

Nulli  ergo  eie. 

Dalum  Piomae  apud  Sanclum  Petrum, 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
(luingentesimo  quinquagesimo  sexlo,  oc- 
tavokalendasnovembris  l,pontificalus  no- 
stri anno  ii. 

Anno  a  nativitate  Domini  mdlvi,  indi- 
elione  xiv,  pontificatus  sanctissimi  in  Chri- 
sto  patris  el  D.  N.  D.  Pauli  divina  provi- 
dentia  Papae  IV,  anno  eius  n,  diebus  vero 
Iribus,  diversisvicibus  et  diebus,  videlicet 
xxvi  el  XXX  mensis  octobris  proximc  prae- 
leriti  et  die  in  praesenlis  mensis  novem- 
brisMDLVi,  praesentes  retroscriptae  lilerae 
aposlolicae  in  forma  brevis  expedit»,  affixae 
et  publicalae  fuerunt  in  piena  Camera 
Apostolica,  ut  moris  est,  in  diebus  superius 
nominatisdumslareni  ad  iura  reddendum 
in  forma  solita,  cuiii  omnibus  solemnita- 
tibus  in  siinilibus  solitis  fieri  et  consuelis, 
per  me  Thomaiii  Roger,  praefati  sanctis- 
simi D.  N.  Papae  cursorem. 

Ioannes  Freile,  magister  cursorum. 

Hill,  die  25  octobris  155C),  poiilif.  anno  n. 


An,  C.  Vò'àQ 


XVII. 

Conila  f.os  (jui,  pio  ohlinendis  beneficiis, 
se  ipsos  prò  aliis  supponimi,  vel  anntms 
pensiones  offerunt;  aul  beneficia  impe- 
trant  prò  iiiiis,  ut  ab  eis  aliquid  conse- 
quantur;  nel  prò  se  ipsis,  al  aliis  postea 
cum  pensione  resignent  ^. 

Paulus  Papa  IV,  mota  proprio,  etc. 

Inter  ceteras  curas,  quibus  ex  apostola- 
tus  officio  assidue  urgemur  el  premimur,      cami  imiuf 
ea  continue  animo  nostro  lixa  fuit,ul  be- 

1  KaUndU  novenibris,  Cherub.   (r.    t.). 

2  Hoc  idem  contra  ily  se  pio  aliis  supponentes 
vetuìt  Bencdìcliis  XII  in  eins  constitutione  xvii, 
Quoiìiaw,  torri,  iv,  pag.  402;  et  similem  consti- 
tutionem  contra  supponentes  se  prò  aliis,  ut  lìt- 
terarum  apostolicarum  eipeditionem  gratis  con- 
sequantur,  edidit  Lea  X,  ciinstit.  xiv,  Inhaerende, 
Ioni.  V,  pag.  690, 


fonsUluUofliB. 


An.  C.  13S7  PAULtJS 

neficiaecclesiastica,praeserfimcm'am  ani-  j 
marimi  habentia,  personis  conferantur  ido- 
neis ,  quae  vellent  et  possent  apud  ea  per- 
sonalitef  residcre,  scirentque  eis  laudabi- 
liter  deservire.  Et  ad  hoc  dileclos  fdios 
noslros  Bernardinum  Sancii  Maltliaei  Tra- 
nen8em,et  Scipionem  Sanclae  Potentianae 
de  Pisis,  ac  loannem  Sancii  Ioannis  ad 
Portam  Latinam  tiliilorum  Reumanum, 
mincupatos,  presbyteros  cardinales,  qui, 
una  cum  venerabili  fratre  Francisco  epi- 
scopo Gebennensi ,  datario  nostro ,  dislri- 
butioniet  provisioni  beneficiorum  huius- 
modi  praeessent,  iam  dudum  deputavimus. 
Verum,  cum  audiamus  eosdem  cardinales 
et  datarium,  licei  in  bis  eam  quam  pos- 
sunt  maiorem  semper  adhibuerint  et  in 
dies  adhibeant  dilioentiam,  personas,  qui- 
bus  beneficia  ipsa  conferenda  sunt,  super 
literatura  examinando ,  de  eorum  vita  et 
moribus  ac  beneficiis  per  eos  obtentis 
aliisque  ad  praemissa  facienlibus  accurate 
inquirendo,  diversimodetamen  circumve- 
niri  et  falli,  acdiversas  eis  fraudes  in  prae- 
missis  fieri,  aliquibusse  aliosessesimulan- 
tibus,  etlamquam  tales  se  in  examinc  sup- 
ponentibus;  aliis  beneficia  prò  personis  sibi 
cognitis  et  id  ignorantibus,  ut  postmodum 
cum  eis  beneficia,  etiam  per  simoniacam 
pravitatem,  contractare  et  super  eis  pa- 
cisci  possint  ;  aliis  beneficia,  tam  prò  se 
quam  aliis  personis,  cum  oblatione  di- 
versarum  pensionum  annuarum  diversis 
personis,  etiam  familiaribus,  continuis 
commensalibus  nostris,  aut  aliis,  quos 
ipsi  nobis  gratos  et  acceplos  esse  exìsti- 
mant,  annuatim  persolvendarum,  et  sic  si- 
moniacam haeresim  incurrendo  ;  aliis 
beneficia  huiusmodi  prò  diversis  aliis,  sub 
spe  pensionem  annuam  aut  aliud  com- 
modum  temporale  ab  eis  consequendi; 
aliis  beneficia  ipsa  prò  seipsis,  anirtio  et 
intentione  et  interdum  paclo  expresse  fir- 
mato, de  eis  postmodum  in  favorem  alio- 
rum,  qui  aliquando  minus  idonei  et  non 
Bull.  Bom.  Voi.  VI.  6] 


IV  PP.  529      An.  e.  15S7 

benemeriti  existunt,  cum  simili  pensione 
aut  commodo,  autsine  illa  vel  ilio,  resi- 
gnandis  etdimittendis,  maxima  cum  instan- 
tia ohiinere  procurantibus. 

§  1.  Nos,  pracmissis  fraudibus  et  dolis  r,oiiii,iiio  sup- 
ac  baercsi  siiiioniacae,  quantum  cum  Dco  prr"ob'imen.M$ 
possumus,  efficaciter  occurrere  volentes,  5ia"'-j.'is.'"''°' 
apostolica  auctorilate,  tenore  prtesentiuni, 
statuimus  et  ordinamus  atque  decerni- 
nius  quod  de  celerò  ómnes  etsinguli,  qui, 
post  publicalionem  praesenlium  in  locis 
infrascriptis  faciendam,  occasione  benefi- 
ciorum  obtinendorum,  se  alios  esse  simu- 
laverint,  et  tamquam  tales  se  in  examine 
supposuerinl,  aut»  beneficia  prò  personis 
id  ignorantibus,  seu  prò  se  vel  prò  aliis, 
cum  oblatione  alicuius  pensionis  annuac, 
aut  prò  aliis,  cum  spe  pensionem  an- 
nuam aut  aliud  quantumvis  modicum  tem- 
porale commodum  ab  eis  consequendi, 
vel  prò  se  ipsis  principaliter,  animo  et  in- 
tentione ea  postmodum  in  favorem  alio- 
rum ,  etiam  quantumvis  idoneorum  el 
benemeritorum,  cum  simili  pensione  aut 
commodo,  aut  etiam  sine  eo,  resignandi, 
obtinere  procuraverint,  cuiuscumque  sta- 
tus, gradus,  ordinis  elconditionisexistant, 
etiam  si  episcopali  aut  alia  maiori  digni- 
tate  ecclesiastica  vel  cardinalatus  honore, 
seu  mundana,  etiam  regia,  ducali  aut 
marchionali  praeeminentia  praefulgeant , 
excommunicationis  et  anathematis  ac  ma- 
ledictionis  aeternae  sententiam ,  a  qua 
nisi  a  nobis  aut  Romano  Pontifice  prò 
tempore  existente,  praeterquam  in  mortis 
articulo  constiluti,  absolvi  nequeant;  nec- 
non  privationis  omnium  et  singulorum 
beneficiorum  ecclesiasticorum,  cum  cura 
et  sine  cura ,  saecularium  et  quorumvis 
Ordinum  regularium,  per  eos  in  litulum 
vel  commendam  aut  alias  quomodolibet 
obtentorum,  et  inhabilitatis  ad  illa  et  alia 
in  posterum  obtinenda  poenam  eo  ipso, 
absque  alia  desuper  facienda  declaratione, 
incurrant,  ita  ut,  constilo  solura  summarie 


A...  C.  )Sb7     530  BrLi-Amnr 

et  oxtraiiuiirialitiT  quod  ip<i.  coutra  lo- 
noivm  praesoiilium,  aliqiiid  riHoriiil  ,  jìit 
t'uriac  causariiiii  Gainerae  Apostolicae  go- 
ncralem  aiulitoreiii  i^eu  viceaiidilortMii  voi 
(Mii?  looumloniMitoiii  protaliliu?  el  ut  talis 
l»iblioari  possinl. 
§  2.  Kt  niliilomimis  sic,  ut  praol'ertur, 
Pn.vi.inuinn  obleulao  provisiouo?  ol  commonriao,  alia-- 

^h"«"lurl  '"' qii''  disposilionej  uullae  sint,  irrilao  ol 
iuanes,  nuUuiuque  alicui  ius  in  ipsis  lie- 
nelìciis  vel  ad  illa  iribuant,  neo  aliquis 
oarum  vig:oro  tVnrlu<  s:\iii?  faciat ,  ^;cd  ad 
ooruiu  ivslitulioiioiii  louoanlur,  possinl- 
quo  beneficia,  taui  sic  impetrata  quam 
per  eos  antea  olilenta ,  tamquam  modo 
praemisso  vacaulia,  a  nobis  el  Rouiauo 
Pontifice  prò  tempore  existente  dumtaxai 
libere  impetrar!. 

§  o.  Volunuisqui'  slatutnm,  ordinatio- 
Eiienii»  jd  nem  et  deeivlmu  nostra  luiiusniodi,  etiam 

monultria  rie.  ,  ■    ,■  .       i-      i 

moniai uni.       quoad  niounsiiiiM  iiiouialnun  el  aha  be- 
neficia   per   luoniales  aut  alias  uiulieres 
obtineri  solita,  locuni  liabere. 
§  A.   Non  obstantibus  constitutionibus 
Derosjiio  con-  et  ordiuationibus  ac  quibusvis  privilegiis, 
«rsriorom.        jndultis   et    Ijtoris  apostolicis,   quibusvis 
personis,  eliam,  ul  praeuiillilur.  qualifì- 
catis,  etiam    in    l'orma  conressìuiinli^ .  l'i 
quod  interdici,  suspendi  vel  excommuni- 
cari   nequeaiil,  quomodoiibet   concessis , 
quae  eis  centra  praemissa  in  ali(pio  suf- 
fragari  non  posse  decei'nimus,  ceierisquc 
contrariis  quibuscnmque. 
§  5.   Ceterum .  ne  quisquam    statuti  et 
tossi»  piibii-  ordinationis  ac  decreti  nostri  huiusmodi 
ignorantiam  praetcndere  possil .  volumus 
praesentes  ,    quarum    solam   signaturam 
sufficere  decernimus,  in  aedium  residen- 
tiae  praefati  dalarii  et  Cancellariae  Apo- 
stolicae  valvis   et   acie  Campi  Florae  per 
aliquem  ex  cursoribus  nostris  publicari , 
et  earum.  exemplum    inihi   atììgi  et  di- 
mitti,  publicationemque  et  affixionem  hu- 
iusmodi omnes  et  singulos  arci  are,  per- 
inde.  ne  pi  eaedem  praesentes  iljis  perso- 


nOMAXl'M 

ualiler  intimatae    et    iiisinualaf  fuissenl  , 

coulrariis  non  obstantibus  (]iiibusc\uiique. 

Placet ,  molli  proprio.  I. 

Affixus  t'uil  siipradicliisinolus  proprius 
die  vigesimaseiitima  noveiubris,  anno  mil- 
lesimo quingentesimo  quinquagesimose- 
ptimo.  Tryphon  Victorellus,  magister  cur- 
soium. 

l'ub.  dio  •!'  n(i\.  ir>57,  poiilil'.  iiiiiiu  iii. 


An.  r.  Ihb/ 


XVlll. 


Qìiod  provisionpa  ccdesiaiitm  catliedro- 
ìiìon  in  >nw  consìstono  Siimnìi Pontifi- 
dspropo»antni\  ci  in  alio,  praeviissan- 
ctitc  Row.  Eccles.  votis,  expedianlur  ^ . 

Fanlus  Papa  IT. 

Sanclissimus  domiuus  no^ler  allcndciis 
aiutorilati  siiffragioriim  in  consistono  suo 
serreto,  i'or;iin  Sua  Sanclilale  prò  tem- 
pore laloruiu,  pluriiiiuni  doliabi,  si  in- 
continenti J'eiantur,  non  intercedente  ali- 
quo  temporis  intervallo,  quod  de  negotio 
informare  et  opportune  deliberare  possit. 
I"l  propterca,  cupiens  ut  sanctae  Romanae 
lù  ciesiae  cardinalibus,  in  ferendis  snflVa- 
giis  buiusmodi .  praeserlim  in  provisio- 
nibus  ccclesiarum  cathediaiiuni,  quae  in 
dicto  consistorio  llunt,  congruum  tempus 
ad  se  de  negotio  piene  informandum  et 
mature  deliberandum  praestetur,  nec  vota 
ipsa  violenta  videantur,  statuii,  decrevit 
ti  ordinavit  quod  de  celerò,  perpetuis  fu- 
luris  temporibus,  non  provideatur  eccle- 
.-iis  praedictis,  prò  tempore  quovis  modo 
vacantibus,eo  consistorio,  quo  illae  pro- 
positae  fuerint,  sed  illarum  provisio  sein- 
per  dilYeratur  ad  aliud  consistorium ,  et 
interim  cardinale?  ipsi  de  rebus  ad  nego- 
tium   facientibus   se   piene    informent  el 

I  F\  Rpsesl.  in  .^t^l1iv.  Vatu 


An.  C.  lbS7  f'^l-'Lt^S 

mature  super  voto  per  eos  ferendo  deli- 
berent. 

Datum  Romae,  dio  Veiioris,  Icrtia  mensi'- 
deceuibris,  millesimo  quingeutosinio  quin- 
quagesimo septimo,  in  consistono. 
Dat,  die  3  dee.  1557,  ponili".  ;m.  m. 


XIX. 

RestihUio  festivitatis  Cathedrae  S.  Pelri 
apostoli  Romae ,  prò  die  decima  odara 
mensis  ianKarii.  in  tota  orbe,  praeser- 
vata  alia  fcstivilate  Cathedrae  Ani  ìlio - 
clienae,  iuxta  ritum,  die  vifjesima  sc- 
cunda  mensis  februarii  celebranda . 

Paulus  episcopus  servus  servorain  Dei, 
ad  perpetuam  rei  memoriam. 

Ineffabilis  diviuaeProvidentiac  altitudo. 

s.  Petrus  .1  quae,  nuUis  inclusa    liniilibus ,   coelestia 

X""' «""'"«  pai'iter  et  terrena  disponit  sui  recti  cen- 

'""«'''"■'•"»"■  sura  iudicii,  voluit  ut  beatus  Petrus  ano- 

ilem     UD.»    nini  .  .  . 

l'anio    rriiom  stolorum  princeps,  cui  pruis  a  balvaloi'' 
rr"vir°rrd?ò  nostro  Domino  lesu  Cbristo  dictum  fueiMl 
uìife"rb"o!r.  ^"  ^*'  Petrus,  et  super  liane  pelram  aedi- 
i.ui  ili..  eUccu  |ic^^l)o  Ecclesiam  meani ,  postquam  Anlin- 
cbiae  aliquaudiu   resedcrat.  Romani  \r- 
niens,  cathedram  in  ea  constitueret  epi- 
scopalem,   eamque  viginliipiinque  aniiis 
regeret,  etdemum,  Simonis  Magi  deteclis 
fallaciis  et  elusis  praestigiis,  ipsoque  Si- 
mone Mago  superato,  idem  Petrus  et  cuiu 
eo  gloriosus  coapostolus  suus  Paulus,  vas 
eleclionis,  Romanam  Ecclesiam  plantarent 
et  suo  sanguine  consecrarent ,  ut  ubi  ca- 
put superstitionis   erat,  illic    caput  exi- 
steret  sanclitatis,  et  ubi  gentilium  princi- 
pes  habitabant,  ecclesiarum  principes  nio- 
rarentur;  et  quae  prius  erat  magistra  er- 
roris  ,  fieret   magistra  veritatis ,  essetipio 
ibi  gens  sancta,  populus  electus,  civil.i> 
sacerdotalis  et  regia,  et  per  sacrani  beali 
Petri    catbediani   ipsa  urbs,   capul   orbi" 
effecla,  latius  praesideret  religione  divina. 


IV  l'P.  531      Ali.  C  i:ijt< 

quam  antea  praesedisset  dominalione  ter- 
rena.  Verum,  licet^lrbs  ipsa  multo  plus 
debeat  eidom  Petro,  qui  eam   per  cathe- 
dram episcopalem  in  ea  constitutam  re- 
gnis    coelestibus    inserendam    condidit  , 
ipiam illis,  (]iioruui  sludio  |iiima  moeniuiu 
suoruin  lundamenla  iacta  l'ucruiit,  ex  qiii- 
bus  is,  qui  illi  nomen  dedit,  fraterna  eam 
caede  i'ocdavit,  festivitatem  tamcn  ipsius 
Cathedrae  ,  quae ,  iuxta  antiquissimorum 
sanctorum    Patrum    nostrorum    testimo- 
niuni ,  quintodecimo   kalendas   februarii 
fuit,  et  in  diversis  orbis  cliristiani  et  pra'- 
scrtim  Galliae  et  Ilispaniae  partibus  dieta 
die  solemniter  celebratur,  minime  obser- 
vet,  celebretipie  solum  feslivitatem  Cathe- 
drae Antioclienae  ,  quai'  octavo  kalendas 
rnailii,  iuxta  eorumdem  Patrum  testimo- 
nium  ,  fui!  ,  lamquam   idem  Salvator  no- 
ster,  qui  saepius  intirma  digit   ul   fortia 
quacque  confundat ,  non  respiciens  imbe- 
cillitatem  nostrani,  festivitatem  Cathedrae, 
qua  ipse  Petrus  apostolus  Romae  primum 
sedii ,  noslris   temporibus    celebrandam  , 
seu  polius  antiquae  celebrilati  restitueii- 
dam  reservaverit. 

^  1.  Quaniobrem,  cunsideranles  quod  si  Meo  b<c  Pon- 
in  hac  urbe  Catliedram  ecclesiae  Antio-  ','/1',^  caa'è'uaè 
chenae  pie  et  solemniter  veneramiir,  in-  *  p>">  Rom*. 

*■        ,  ,  )iiil>  duplici   01- 

stum  est  eliam  et  conveniens  ut  festività-  ndo  ceietrau 
toni  Cathedrae,  (jua  praelatus  apostolus  ,,„,„!;. 
Romae  primum  sedit ,  co  solcmnius  et 
magis  pie  celebremus ,  quo  magis  uilis 
ipsa  illi  lenelur  et  debet,  non  dedignau- 
tes  etiam  inferiores  ecclesias  in  hoc  imi- 
lari,  festivitatem  Cathedrae,  qua  idem 
beatus  Petrus  Romae  primum  sedit ,  eo- 
deni  die  quintodecimo  kalendas  februarii, 
non  solum  in  hac  alma  Urbe,  veruni  etiam 
in  imiversis  orbis  ecclesiis,  etiam  in  qui- 
lius  illa  ad  praesens  celebralur,  sub  dn- 
|ilici  oHicio,  annissingulis,  perpetnisfutu- 
ris  temporibus,  solemniter  celebrari  volu- 
miis,  statuimus  et  maiidanius. 
^  i.  Feslivitati  alleiius Cathedrae.  quae 


Ali.  c.  iSoS     53-2 

Aiiuj  fesiiim  dicto  die  octavo  kalendas  marlii  celebra- 
prnsservj        ^^^^^  ^.j^.j   pj.ppjgj.  j^Qg  detrahendo ,  sed 

illam ,  iuxta  laudabilcm  hactenus  super- 
inde  observalam  coiisuetudincra,  celcbrari 
debere  docernendo. 
sanriio  poe-      s  3    'Syi]\[  erao  omiiiiio  lirominum  eie. 
Datuiii  Roinac  apiul  Sanctum  Petruai , 
anno  Incarnalionis   dominieae  millesimo 
quingenlesimo  quinquagesiaio  octavo,  vai 
idus  ianuarii,  pontilìcatiis  nostri  anno  m. 
Dal.  die  6  iui)ii:irii  1558,  poiUif.  anno  ni. 


BtLLARllM   nO>L\>;l'M 


An.  C.  iSbS 


XX. 

Sancita  ci  dccho'ulioncs  super  resignalio- 
nibus  beneficionim  publicandis  infra 
sex  menscs  i. 

Sanctissimus  in  Christo  pater  et  dominus  noster 
domioQs  PaalQs  divina  providentia  Papa  IV. 

§  1.  Qui  in  crastinum  suae  ad  summi 
Pa.iius.initio  apostolatus  anicem  assumptionis,  praedc- 

SDÌ  pontilicalu^,  .....  , 

indili!  re^igna-  cessoFuni   suoium    vestigiis  inhaercndo, 

d',°s"'è^sriX'a  'n'fi''  '''li'''-  statuii  et  ordinavit,  prout  eliam 

sei  inenses  a-  ginouH   praedecessoi'es    praefati  staluere 

inbciiefiao  re-  et  Ordinare  consueverant,  quod  quaecum- 

Bdum   'b'ui'ùs'  que  beneficia  ecclesiastica  in  Romana  Cu- 

iTm^Tacarccòt  "^  rcsignata ,  nisi  de  illis  factae  resigna- 

leaiiir.  tiones  infra  sex   menses  a  die  datae  pu- 

blicationis,  et  non  a  die  praesliti  consen- 

sus  computandos,  ubi  beneficia  ipsa  con- 

sisterent,  vel   possessio  illorum   ab  eis, 

quos   id  contingeret ,  petita  extitisset,  si 

resignantes  illa  postmodum  in  eorumdem 

resignatorum    beneficiorum    possessione 

decederent ,  non  per  resignalionem  ,  sed 

per  obitum  buiusmodi  vacare  censeren- 

tur.  Collationes  quoque  et  quaevis  aliae 


eliam  iuris  peritos  et  diclae  Curiae  ofil-      cum  lamcn 

.  T-»    T      •*     i  T    •  nonnulla^  orlae 

ciales  ac  causarum  Falatu  .Apostolici  au-  tuerim  comio- 
ditores,  contendere  quod  resignationesde  J^l,"^^,, '"/". 
benefìciis  in  raanibas  praedeccssorum  San-  s""''*  ""'P''- 
ctiiatis  Suae  factae  statuto  et  ordinationi  cessorum  Pon- 
praedeccssorum  buiusmodi,  lamquam  illa 
per  obilum  eorumdem  praedeccssorum 
expira verint,  non  subiiciantur,  et  sub  sta- 
tuto et  ordiiiatione  Sanctitatis  Suae,  lam- 
quam futura  et  non  praeterita  concernen- 
tibus,  noncomprebendanlur  ;  et  sic  occa- 
sionem  praestare  ut  fraus  fiat  legi,  et  re- 
signationes  buiusmodi  infra  dictos  sex 
menses  non  publicentur,  nec  ipsorum  re- 
signatorum beneficiorum  possessio  ab  eis, 
quos  id  conlingii,  petatur  ;  quinimo  resi- 
gnantes  ipsi  beneficia  per  eos  rcsignata 
usque  ad  eorum  obitum  sine  abquo  titulo 
detineant  et  eorum  fructus  percipiant  in 
animarum  suarum  perniciem ,  et  pei-sona- 
rum,  de  eisdem  beneficiis  lanKpiam  per 
obitiiin  vacantibus  prò  tempore  provisa- 
rum,  deirimentum. 

§  o.  Volens  periculis  animarum  occur-  Rem  ciariui 
rem  et  indemnitati  personanvm  buiusmodi 
consulere,  declaravit  suae  intenlionis  sem- 
per  fuisse  et  esse  ut  quaecumque  resi- 
gnaliones  de  quibusvis  beneficiis  ecclesia- 
slicis,  eliam  in  manibus  praedecessorum 
buiusmodi  eatenus  factae  et  noiidum  suum 
plenarium  eilcctum  sortilae,  eliam  si  infra 
sex  menses  obitum  eorumdem  praedeces- 
sorum praecedentes  factae,  nec  super  illi.s 
consensus  tempore  eorumdem  praedeces- 
sorum praesliti  fuerinl,  statuto  et  ordina- 
tioni suis  ])raedictis  subiicerentur  et  su- 
biiciantur de  pra;senti,  et  sub  illis  compre- 
henderentiir  el  coinprebendantur  de  prae- 
senti:  quodque  si,  non  satisfaeto  statuto  et 


dtclarat, 


disposiliones  de  illis,  lamquam  per  resi-  .......          ....        .  , 

,•       „             .-1        f    .        ,  •  j  ordinationi  suis  buiusmodi,  u,  qui  benefi' 

gnationem   vacantibus,  lactae  el  inde  se-  .           ,■  .    •           -i             _  j 

quuta  quaecumque   nullius   sinl  roboris 


vel  momenti 
S2.  Et 


eia  praedicta  in  manibus  eorumdem  prae- 
decessorum resignaverant,  in  eorumdem 
,,         resignatorum  beneficiorum  possessione  de- 
CUI  nuper  innotuil  nonnuUos,    .gj^^.^^  ^  beneficia  ipsa   non   per  resi- 

giialionem ,   sed  per  obitum   buiusmodi 


\ 


J  Ex  Regcst.  in   Sriliiv.  Vulio. 


An.  C.  Ib!i»  PAULUS 

vacare  censerentur  et  in  posterum  cense- 
antar.  Collafionos  quoque  et  quaevis  aliae 
iJispositiones  de  illis  laniquam  per  resi- 
gnationem  vacantibus  factae  et  faciendae, 
et  inde  sequula  et  sequenda  qiiaecumque 
nullius  essent  et  in  posterum  sin!  roboris 
vel  momenti. 
§  4.  Decernens  sic  et  non  aliter  per 
Ei  se.un.iiim  quoscumque iudiccset  comniissarios,  qua- 

praespnlem  ile-      .  .  .  ■  p 

curaiio.i.,  ui>i-  VIS,  cliam  apostoMca,  aucloritate  inngentes, 
^cV  ila""'supi'r  eliam  sanctae  Ronianae  Ecclesiae  cardina- 
redeciniii       jgg  g(  causarum  Palalii  Apostolici  huins- 
modiauditores,  in  quibusvis,  cliam  per  ap- 
pellationem    pendenlibus  et  in  posterum 
movendis  ,   causis  et  quavis  eoriim  in- 
stantia ,   sublata   cis    ci   eorum    cuilibet 
quavis  aliter   iudicandi  ci    inlerpetrandi 
auctoritate  et  facultatc,  iudicari,  diffinirj 
et  interpetrari  deberc;  ac  irritum  etc. 
Placet,  puldicefur  et  dcscribatur.  I. 


XXI. 

Confinnatio  et  itìtìpliatio  iun^tilutionnm 
apostolicarum  circa  sohUìonem  annu- 
(ciruìii  et  quindennionim,  prò  bcna^cm 
ecclesiaslicis  fìeveremlae  Camcrae  A}w- 
stolicac  debitonim. 

Paulus  episcopus  servns  servorum  Dei, 
ad  perpetuam  rei  memorìam. 

Decens  esse  censemus  et  aequum   ut 
Evnr.nu.i.    qui  alios  in  sua  iustilia  confovemus,  Ca- 
mcrae noslrac  Apostolicac  iura  non  ne- 
gligamus,   quinimmo   ca    usurpare   sata- 
gentibusoppoilunis  remediis,  eliam  medio 
declarationis    nostrae,  occurramus ,    nec 
patiaraur  iila,  cavillationibus  aut  calum- 
niosis  litibus  ca  debentium,  in  discriinen 
aut  dubium  aliquod  deduci. 
§  1 .  Nuper  sane  accepimus  quod,  licet 
Aiinaiarnn,  communium    servitiorum   et  annatarum 
cos'iiiionemiin-  cxactio,  iu  rccognitioncni  univi.'rsalis  {\o- 
rutiiTM^qM,' '"'"''  inti'oducta,  sit  aiiliquissima,  ita  ut 
111»  Ei  posieR  giiam    peritissimi   et    prohatissinii  iiuis 


IV  PP.  533       An.  e.  tabS 

interpretes ,  qui  tempore  concilii  Vien-  cnnru.  Vion- 
nensis,  iam  ducentis  quadraginla  et  ultra  si,"uì(>ns9  °i"- 
annis  celebrati,  et  post  illud  scripserunt,  l™","'um'''" 
cxpressara  de  ea  fecerinl  mentionem,  et 
asseruerint  eam  in  diete  concilio  robo- 
ratam  fuisse  ;  et  in  concilio  Conslan- 
tiensi,  ante  centum  et  quadraginta  annos 
celebrato,  slatutura  fuerit  ut  de  ecclesiis 
ci  monasteriis  virorum,  vacantibus  et  va- 
caturis ,  solverontur,  prò  fi'uctibus  primi 
anni  a  die  vacationis,summaepecuniarum 
in  libris  Camcrae  Apstolicac  taxatae,  quao 
comiiuinia  servilia  etiam  lune  nuncupa- 
banlur;  de  ccleris  autcm  dignilalibus,  pcr- 
sonatibus,  olTiciis  et  beneficiis,  saecula- 
ribus  ci  regularibus,  valorem  viginti  qua- 
luor  florenorum  de  Camera  excedentibus, 
quae  auctoritate  Sedis  Apostolicac,  noiì 
tamen  vigore  gratiarum  cxpectativarum , 
aut  ex  causa  permutalionis,  censerentur' 
vel  de  quibus  providerelur,  solveretur  an- 
nata seu  medii  fructus,  iuxta  taxam  so- 
litam. 

§  2.  Ac  fcIicisrccordalionisEugenius  IV  Eu:.(?niu5  iv 
et  Callistus  III,  lìomani  Pontifices  prae- f,|',I^,'[J.'''"'J" 
decessores  nostri,  super  solulionc  medio- 
rum  seu  inlegrorum  fructuum  primi  anr.i 
dictae  Camerae,  ratione  monasteriorum  et 
prioratuum  ac  aliorum  benefìciorum  ec- 
clesiaslicorum  prò  tempore  unitorum,  fa- 
cienda  disposuisse  Icgantiu-. 

§  3.  Et  piae  niemoriac  Paulus  Papa  II,  i'.'i!"<  n  ".- 
eliam  praedecessor  uosler,  ut  Iam  ipse  é-is  |,ììs'''''i',;''; 
quam  dicti  Eugenius  et  Callistus  praedc-  "'""'  "^^^  "' 

^  ^  l  -ro  non  Tiican- 

cessores  ac  recolendae    memoriae  Mar-  «^«^  qnindcn- 

,■  IT        -       \T'       1  ,.  ,T  T-»'        ^''-^  solvi  (^amR- 

tmus  V  et  Aicolaus  etiam  V  ac  Pms  r,e  Apo>ioiic». 
eliam  II,  Romani  Pontifices  simililcr  prac- 
decessores  nostri,  lune  sui,  complura  di- 
vcrsornm  ordinum  monasteria,  prioratus, 
praeposituras  ,  praepositalus  , .  dignita- 
tcs  de. 

^  '/■.  El  sanctae  memoriae  luiius  Papa  luiiusU  con- 
simililer  II,  praedecessor  noslcr,  acceplo '™;;:;V'"m'ÌÌ; 
quod  ex  praedictis  el  aliis ,  quae  postea 

I,  {'■  ììprroilur,  Cljerulv  (r..  t). 


An.  C.  Ib58       ÒSi  BULLARIU)!   ROMANLJI  Aa.  C.  Ibub 

per  similis  memoriae  Sixtum  IV,  Innocen- 1  tari.  Et  Cassinensis,  alias  sanclae  lustinae 
tium  Vili  et  Alexandrum  VI,  Romano^  de  Padiia ,  huiusmodi  sub  praetextu  quod 
Pontilìces  etc.  i  diclus  Leo  praedecessor  ipsam  oongrega- 

§5.  Et  sanctae  memoriae  lulius  Papa  III,  :  lioiiem  Cassinensem  illiusque  monasteria 
praedecessor  noster,  accepto  quod  ordina-    et  loca  ac  abbates  el  coiiventus  ad  solu- 


liiliii!i  III  con- 
Urma\il  el  am- 
pliivii  Pii  II  et 
Puuli  li  consli- 
lulioiies. 


tiones,  statuta,  decreta  et  declaratio  Pauli 
et  lulii  li,  praedecessorum  huiusmodi, 
piene  non  observabantur,  et  a  tempore  ip- 
sius   Alexandri    praedecessoris   iisque  in 


tionem  annatarum,  communuim  lainulo- 
rum  servitiorum  et  aliorum  iurium  Ca- 
nierae  collegio  et  officialibus  praedictis, 
ratione  quorumvis  monasteriorum,  prio- 


eam  dieni ,  taui  per  ipsos  lulium  li  et  ratuum  et  benelìciorum  congregationi 
lulium  III,  quain  felicis  recordationis  Leo-  |  Cassinensi  et  illius  monasteriis  seu  lo- 
nem  X,  Hadiianum  VI  el  Clementem  VII    cis   praedictis    eatenus    perpetuo   unito- 


Hio  Pontifei 
eliani  iipproba- 
Tit  lulii  IH  et 
praedei'.  con- 
iiiiiiiioiie^. 


^'ibiIon)inus 
qnaedain  coil- 
(tregatiun.  prcB- 
tenilunl  non  te- 
neri ail  sululio- 
ueni  annatarum 
tic. 


ac  Pauluin  paiiter  111,  Romanos  Pontifices 
praedecessores  noslros,  tunc  suos,  di- 
versae  aliae  uniones,  annexiones ,  incor- 
porationes  ctc. 

§  6.  Et  postremo  nos  praemissa  omnia 
per  papyri  cedulam,  manu  nostra,  motu 
proprio,  signatam,  approbaverimus  et  in- 
novaverimus,  prout  in  singulisliteris  prae- 
decessorum et  cedula  huiusmodi  plenius 
continetur. 

§  7.  Nihilominus  tam  Sancii  Georgii  in 


rum,  super  quibus  nulla  obligalio  in  ea- 
dem  Camera  reperiebalur,  aut  ad  obliga- 
tionem  de  eis  solvendis  l'aciendam  minime 
obbgalos  fuisse,  nec  ad  illas  condemnari 
aut  cogi  posse  ;  et  literas  Pauli  ac  lulii  li 
aliorumque  praedecessorum  suorum  hu- 
iusmodi ,  ac  super  illis  et  illorum  prae- 
textu  decreta  ,  monitoria  et  mandata, 
quoad  ipsam  congregationem  Cassinensem 
et  illius  monasteria  et  personas,  locum 
sibi  vendicare  non  poluisse  ;  omnesque  et 


Alga,  sub  praetexlu  quod  dictusEugenius    singulas,    de  monasteriis   et   locis  con- 


praedecessor  rectores  et  canonicos  ipsius 
congregalionis  Sancii  Georgii  a  sentenliis, 
censuris  et  poenis ,  quibus,  ob  non  solu- 
tionem  mediorum  seu  integrorum  fru- 
ctuum  primi  anni  monasteriorum  etbe- 
neficiorum,  per  ipsum  Eugenium  praede- 
cessorem  vel  dictam  Sedem  eorum  mo- 
nasteriis, prioratibus,  ecclesiis  et  benefi- 
ciis  sive  locis  eatenus  unitorum,  innodati 
erant,  per  suas  literas  absolverif,  etquas- 
cumqueobligalionespereosdiclaeCamerae 
propterea  factas ,  ac  medios  seu  inlegros 
fructus  huiusmodi  eis  liberaliter  remiserii, 
et  de  illis  et  aliis  quibuscumque  ,  quae 
praefatae  Camerae  eatenus  solvere  quo- 
modolibet  obligali  erant,  generalem  quie- 
tantiam  fecerit,  decerncns  eos  ad  illorum 
solutionem  non  teneri ,  nec  ad  id  cogi 
posse ,  ac  irritum  et  inane  (juicquid  ex 
tunc  centra  tenorem  earumdein  lilerarum, 
scienter  vel  ignorantcr,  contingeret  atlen- 


gregalionis  Cassinensis  huiusmodi ,  lam- 
quam  per  dissolutionem  unionuin  prae- 
dictarum  aut  privalionem  de  illis  vel 
alias  ob  non  solutionem  annalarum  com- 
munium  et  aliorum  praedictorum,  vel  ob 
non  factam  obligationem  huiusmodi,  va- 
canlibus,  faclas  provisiones,  coiiimendas, 
uniones  et  alias  dispositiones  el  inde  sc- 
cuta  quaecumque  nulla,  irrila  et  inania 
fuisse  et  esse  ;  monasleriaque  el  loca  con- 
gregalionis Cassinensis  huiusmodi,  ob  non 
solulionem  annatarum,  communium  et  iu- 
rium, ac  non  factam  obligationem  huius- 
modi nullateuus  vacasse,  nec  in  fulurum 
vacare,  attestatus  el  interprelatus  fuerit , 
ac  decrcverilel  declaraverit,  necnon  pro- 
curatori fìsci  et  agenlibus  prò  Camera 
ac  cardinalibus  el  officialibus  praefatis  si- 
lentium  desuper  imposuerit.  Et  paris  me- 
moriae Ciemeus  VII,  pariler  praedecessor 
noster,  literas  Leoiiis  praedecessoris  hii« 


Al.  e.  i;ih8  PAlirS 

iusmodi,  cum  omnibus  et  siiigulis  in  eis  ' 
contentisclansuli?,  ]iersiias  lifera?  appro-  1 
liaverit  el  innovaverit  ,  ac  perpetua  ro- 
lioris  firmitate  sub?istere  et  inviolabiliter 
observari  tlebere.  Xecnon  congregationem 
Cassinensom  praefatam  el  illius  praelatos 
et  personas,  centra  tenorem  lilerarum 
Leonispraedecessori?  huiusmodi,  nulHter, 
ininste  et  indebite  inoleslatos  et  pertur-  , 
batos  fuisse,  et  sic  iudicari  debere,  et  si 
ijecus  contifferit  attentari,  irritum  et  inane 
(lecreverit  ;  quam  diversae  aliae  regula- 
riiim  et  forsan  saecularium  personarum 
congregationes  et  forsan  aliae  personae, 
i'orsan  ex  eo  quod  a  nonnuUis,  nimium 
scrupolùsis  et  plnsquam  oportet  sapere 
lontendentibns ,  baesitelur  an  uniones 
ante  ipsum  Martinum  praedecessorem  per 
alios  Romanos  Pontifices  praedecessores 
silos  factae ,  sub  literis  Pauli  praedeces- 
Eoris  huiusmodi  comprebendantur,  el  for- 
san diversis  aliis  praetexiibus  communia 
minuta  srrvitin,  annalas  el  alia  iura  Ca- 
merae  ei  collegio  ac  oflicialibus  prae- 
dictis,  ratione  unionurn  eis  de  monasle- 
j'iis,  prioralilnis  el  aliis  benefìciis  eccle- 
siasticis  hacleniis  facfarum  ,  debita  persol- 
vere  recusent,  censuias  et  poenas  in  sin- 
gulis  literis  praedictis  conlentas  damna- 
biliter  incurrendo,  in  animarum  suarum 
jicriculum,  et  Caraerae  ac  collegii  et  of- 
licialium  praedictorum  deirimentum. 
§  8.  Nos,  considerantes  praefiitum  Eu- 
oechu»!  \ii-  genium  praedecessorem  per  eius  literas 

""f'''^''""'''"  successoribus  suis  Romanis  Pontificibus, 

omiies   congre- 

g.,iioncseiaiios  cum  par  in  parem  non  babeat  imperium, 

ad    (Mioruni   fa-  ii        •  ti* 

vaicmbtneun,  et  per  conscqucns    collegio    cardinalnim 
mi  1.1    hieruni    j  ofiìciallum  Rooianae  Curiae  causani  ab 

teneri  ad  sol.i- 

lio.iom  an.iaia-  ipsis  RoiTianis    Pontificibus    habentibus, 

lurn   f/.'.,  ttt   ad  ... 

te  obi.fandum  praeiudicai'e  non  pofuisse  ;  el  proplerea 

de  itlìfi  s'ilven-  .  .  ,  ,,       ..  n^    •    t- 

di,.  lus    nostrum    et   coliegii    ac   oliicialjum 

praedictorum  illaesum  remansisse  et  re- 
inanere ,  ac  literas  Leonis  et  Clemenlis 
praedecessorum  huiusmodi ,  cum  contra 
(irdinaliones,  stàtuta,  decreta  et  declara- 


TV  VV.  535       Ati   C.  1K1}8 

tionem  Pauli  et  lulii  II,  praedecesso- 
rum huiusmodi,  ac  causa  non  cognita  ci 
non  vùcatis  nec  auditis  quorum  intereral. 
emanaverint,  et  per  eas  ius  lertii ,  contra 
tenorem  conslilutionum  pei  coseditaruni. 
manifeste  toUalur,  elTeclum  sorliri  non 
debere,  omnium  et  singularum  literarum 
praediclarum  veriores  tenores,  ac  si  de 
verbo  ad  verbum  insererentur,  praesenti- 
bus  prò  expressis  babentes  ;  ac  singulas 
literas  Eugenii  et  Leonis  ac  Clementis 
praedecessorum  huiusmodi,  ad  viam  et 
terminos  iuris  reducentes  et  reduclas  esse 
decernentes ,  motu  proprio ,  non  ad  ali- 
cuius  nobis  super  hoc  oblalae  petitionis 
inslantiam ,  sed  e\  certa  scientia  ac  de 
mera  deliberatione  nostra,  omnes  et  sin- 
gulas uniones ,  annexiones ,  incorpora- 
liones,  applicationes  et  submissiones  de 
quibusvis  monasleriis,  prioratibus,  prae- 
posiluris ,  praepositatibus ,  dignitatibus , 
personatibus ,  adminislrationibus,  officiis 
et  benefìciis  ecclesiasticis,  cum  cura  et 
sine  cura,  saecularibus  et  quorumvis  Or- 
dinum  seu  militiarum  regularibus  qui- 
buscumque,  collegiatis  ecclesiis  seu  ea- 
rum  mensis  capitularibus  seu  coUegiis, 
universilatibus  et  utriusque  sexus  con- 
gregationibus,  tam  saecularibus  quam  re- 
gularibus, etiam  Sancii  Georgi!  in  Alga,  el 
Cassinensi  praedictis ,  ac  Montis  Oliveti 
et  Camaldulensi,  necnon  domibus,  fabri- 
cis,  hospitalibus  et  aliis  piis  locis ,  quae 

'  ex  eorum    perpetuitate  non   vacant ,  per 
quoscumque  Romanos  Pontifices  praede- 

ì  cessores  nostros,  quocumque  tempore , 
etiam  atj^e  ipsum  Marlinum  praedecesso- 
rem ac  nos,  sub  quibuscumque  tenoribus 
et  formis,  ac  cum  quibusvis  clausulis  el» 
decretis,  perpetuo  factas,  et  de  cetero  tam 
per  nos  quam  successores  nostros  simi- 
liler  perpetuo  faciendas,  sub  literis  Pauli 
praedecessoris  huiusmodi  coniprehendi 
et  includi.  Et  propterea  tam  Cassinensem 

j  et  Jfontis  Oliveti  ac  Gamaldulensem  nec- 


An.  C.  IbfS      536  DlLI-ARint 

non  Sancii  Geoi-gii  in  Alga  ol  quascnmquo  | 
alias  congrogationos,  quam   quosvis  alios 
in  quorum  lavoreui  uniones,  annexioncs, 
incorporaliones,  applicai iones  et  submis- 
siones  huiusniodi  l'actae  fuerunt,  otiam  si 
se  superinde  in  Camera  nonoliligaverint, 
ad  solutionem  communium  et  minulorum 
serviliorum  ac  annatarum  el  alionun  iu- 
rium  praediclorum  eidem  Camerae,  col- 
legio  et   ofilcialibus,  ratione   earumdem 
unionum,  annexionum,  incorporalionum, 
applicalionum  et  submissionum,  singulis 
quindecim  annis  a   die  quo   illae  suum 
elTectum  sorlilae  fuei'int,  alias,  iuxlaleno- 
rem  liferariim  luliilll,  praedecessorishu- 
iasinodi,fóciendam  teneri  et  obligatosesse; 
et  ad  id,  necnon  ad  se  communibus  et  mi- 
nutis  servitiis  ac  annatis  et  aliis  iuribus 
praedictis,  de  quindecim  annis  in  quindecim 
annos,  realilerel  rumeffeclu  solvendis,  in 
forma  solita  obiigandum,  eliam  per  sen- 
tentias,  censuras  ei  poenas,  eliam  priva-  j 
tionis  et  dissolutionis  unionum,  annexio- 
num, incorporalionum,  applicationuni  el 
submissionum    praediclarum ,    in    lileris  j 
Pauli,Iulii  II  ac  lulii  IH,  pra^decessorum  hu-  | 
iusmodi,  conlentas,  cogi  el  compelli  posse;  i 
necnon  monasteria ,  prioratus ,  praeposi-  ; 
turas,   praèpositaUis,   dignitates  ,  perso- i 
natus,  administrationes,  officia  et  bene-  , 
ficia    unita   liuiusuiodi    onus    solutionis 
communium  et  minulorum   servitiorum 
ac  annatarum    el  alioruni    iurium  prae- 
diclorum semper  habuisse  et  ad  praeseii; 
habere. 
§  9.  Sicque  et  non  aliter,  in  praemissis 
Decr.ium  ir-  omnibus  et  singuHs,  per  quoscumque  iu- 
dices  et  commissarios,  quavis  eliam  dieta 
rfiuctorilate  apostolica  fungentes,  eliam  cau- 
sarum  Palatii  Apostolici  audilores,  el  di- 
lectos  fìlios  nostros  loannem  Michaelem 
S.  Anastasiae,  Saracenum,  et  Virgilium  S. 
Simonis  tituli ,  de  Spoleto  nuncupalos , 
presbyteros,  quibus  alias  omnes  el  singula? 
causas,occasione  praemissonim  pendente?, 


T^OMAXnr  An.  C.  «558 

commisiinu?.  et  qui •-"»!>  nlius  S.  R.  E.  car- 
dinales  in  quavis  causa  et  inslanlia ,  su- 
blata eis  el  eorum  cuilibet  quavis  aliler 
iudicandi  et  interpretandi  auctorilale  et 
facullate,  iudicari  el  defmiri  debere;  ac  si 
secus  super  bis  a  quoquam,  quavis  aucto- 
rilale, scienter  vel  ignoranter,  conligerit 
atlenlari,  irrilum  el  inane  decernimus  el 
declaramus. 
§  10.  Mandantes  eidem  Ioanni  Jlichaeli  c.Tdinaiu  si- 

,,.       ...  ,.       ,.,  .        racenus  el  car- 

el  \irgilio  cardmalilius  ut  omnes  et  sm- dinaiis  de  spo- 
gulas  causas,  corani  eismler  ddectos  filios  ,„,„   cjusarum 
procuralorem  nostrum  fiscalem  et  officia-  p'>"^«'|»'"  '"'>» 
les  praefatos  ex  una  et  quascumque  con-  consuiuiionii. 
gregal iones  s5u  alias  personas  ex  altera 
parlibus,  super  solulione  communium  et 
minulorum  serviliorum  ac  annatarum  et 
aliorum  iurium  praediclorum  vel  eorum 
occasione  prò  tempi  tc  pendentes,  iuxla 
praesentium  tenorem,  lermineni  el  deci- 
danl. 
§11.  Et  insiiper,  ut  ratio  communium     Benenciaque 

.  ,   indultum      non 

minutoruni  servitiorum  ac  annatarum  et  souendi  qum- 
aliorum   iurium  praediclorum  clara  ha-  "lennia  haben- 

r  lia  noliuceiiiur       J 

bealur,.nec  ulterius  in  ambiguo  aut  ob- f-'f^'naiib. pr»-  1 
scuro  verselur,  volumus  et  auctorilale  apo- 
stolica praefala  deceinimus,  slatuimus  et 
ordinauuis  quod  omnes  el  singuli,  in  quo- 
rum favorem  uniones.  aniiexiones,  incor- 
poraliones, applicaliones  el  submissiones 
bniusuiodi  einanarunl,  necnon  calhedra- 
lium,  eliam  metropolitanarum,  seu  colle- 
gialarum  ecclesiarum  capilula  et  tam  vi- 
rorum  quam  rnulierum  saeculares,  et 
quoruinvis,  eliam  exumplorum,  Ordinutn 
regulares  congregationes  el  collegia  ac 
hospitalia  et  alia  pia  loca,  quibus  a  Sede 
praedicta  indultum  est  ut  abbates  seu 
priores  vel  alios  praelaios  suos  ad  tempus 
et  non  ad  vilam  eligere  possint,  seu  quo- 
rum abbàtes  vel  priores  aut  alii  praelali 
non  ad  vitam  sed  ad  tempus  eliguntur. 
seu  eliam  ad  vitam  piedi,  absque  conlìr- 
matione  eiusdem  Sedis,  adminislrant,  infra 
lerminnm  eis  n  prsefaii?  Ioanne  Michaele 


rog^toriae. 


In.  e.  IbbS  PATJLTJS 

et  Virgilio  cardinalibus  praefigendum,  om- 
nia et  singula  monasteria,  prioralus,  prse- 
posituras,  praeposilatus,  ecclesias,  cap- 
pellanias  et  alia  beneficia  ecclesiastica, 
quae  possident,  Qt  ea  specifìce  et  expresse 
qiiae  facultatein  et  indullum  huiusmodi 
habeut,  seu  quorum  abbates  seu  priores 
vel  alii  praelati  ad  tempus  eliguntur,  seu 
etiam  ad  vilam  electi,  sine  confirmatione 
praedicta,  administrant,  una  cum  illorum 
fructuum,  reddituum  et  proventuum  vero 
annuo  valore,  praefatis  loanni  Michaeli  et 
Virgilio  cardinalibus  notificasse  et  inti- 
masse debeant,  et  ad  id  per  sentenlias, 
censuras  et  poenas  in  singulis  literis  prae- 
dictis  contentas  cogi  et  compelli  possint. 
§  12.  Non  obslantibus  literis  Eugenii, 
ciausuiae  de-  Lbohìs  et  Clementis,  praedccessorum  huius- 
modi,  et  aliis  praemissisacquibusvis  con- 
stilutionibus  et  ordinationibus  aposiolicis, 
necnon  privilegiis,  indulti?  et  literis  apo- 
stolicis  congregationi  Camaldulensi  Ere- 
mitarum  et  S.  Michaelis  de  Murano,  Tor- 
cellanensis  dioecesis,  per  dicium  Leonem 
praedecessorem  in  eius  erectione  et  in- 
stitutione,  sub  quibuscumque  tenoribus  et 
formis,  ac  cum  quibusvis  etiam  derogato- 
riarum  derogatoriis  aliisque  efficacioribus 
etinsolitisclausulis,  necnon  irritantibuset 
aUis  decrelis,  etiam  motu  et  scientia  simili- 
bus,  ac  de  apostolicae  potestatis  plenitudi- 
ne, aut  alias  quomodolibet  concessis  ac 
etiam  iteratisvicibus  approbatis  et  innova- 
ti?, quibus,  etiam  si,  prò  illorum  sufficienti 
derogatione,  de  illis,  eorumque  totis  teno- 
ribus specialis,  specifica,  expressa  et  in- 
dividua ac  de  verbo  ad  verbum,  non  an- 
tera per  clausulas  generales  idem  impor- 
tantes,  mentio  seu  quaevis  alia  expressio 
habenda ,  aut  aliqua  exquisita  forma  ser- 
vanda  esset,  tenores  huiusmodi,  ac  si  de 
verbo  ad  verbum,  nihil  penitus  omisso  et 
forma  in  illis  tradita  observata,  inserti  fo- 
rent,  praesentibus  prò  expressis  habentes, 
illis  alias  in  suo  robore  permansuris,  hac 
Pulì.  /ì  m.  Voi.  \'I.  68 


IV  pp.  537      An.  e.  ISbS 

vice  dumtaxat,  specialiter  et  expresse  de- 
rogamus,  et  sufficienter  derogatura  esse 
decernimus ,  necnon  omnibus  illis,  quae 
singuli  praedecessores  praefati  in  singulis 
eorum  literis  voluerunt  non  obstare ,  ce- 
terisque  contrai'iis  quibuscumque. 

Nulli  ergo  etC.  Smclio  poen. 

Datum  Romae  apud  S.  Petrum,  anno 
Incarnationis  dominicae  millesimo  quin- 
gentesimo  quinquagesimo  octavo,  x  kalen- 
das februarii,  pontificatus nostri  annoivi. 
Dat.  die  23  iaiiuarii  1558,  poiitif.  anno  ni. 


xxn. 

De  Icnonibus  eorumque  complicibiis  ultimi 
supplica  poena  certis  casibus  in  Urbe 
plectendis. 

Sanctissimns  dominns  noster  dominus  Paulns 
divina  providentia  Papa  17. 

Volens  sceleribus,  quae  ex  vitio  et  luxu-    Exotdinm; 
ria  carnis  in  dieta  Urbe  in  dies  patran- 
tur,  quantum  cum  Deo  potest,  occurrere, 
vivae  vocis  oraculo  statuit  et  decrevit  ac 
sua    irrefragabili    constitutione    sancivil 
quod  omnes  et  singulae  utriusque  sexus 
personEe,  qu?e  aliquam  puellam  aut  aliam 
iuvenculam  ex  eius  patria  aut  alio  loco , 
inquotunchoneste  viveret,  vestes  aut  alia 
id  genus  bona  eis  pollicendo ,  seu  quavis 
alia  corruptione  seduxerint;  easque  autali- 
quem  puerum  in  eadem  Urbe  quomodo- 
libet prostituerint ,  famquam  omni  privi- 
legio cuiuscumque  ordinis  vel  dignitatis 
(iuxta  constitutionem  felicis  recordationis 
Innocentii  Papae  IV,  praedecessoris  sui, 
quae  incipit   Pro    immani  generis)  pri- 
vati et  nudati,  ac  per  leges  saeculares  ipso 
[  iure  et  facto  condemnati,  per  ordinarios 
!  Sanctitatis  Suae  iudices  saeculares,  nulla 
j  ab  eadem  Sanctitate  Sua  desuper  expe- 
ctata  declaratione    seu  mentis  suae    in- 
'  tentione ,  irremissibiliter  hoc  modo  pu- 
niantur. 
I      1  Lfeimus  ar.no  m  (r.  t.). 


An.  C.  15S8      538  BULLARIUM 

S  1.  Lenone?  videlicel  et  lenae,  circa  ' 

Pociue  fon-  prostitutìoneui  laasculorum  versanles  el  1 

Ira    Itnonei  in  .        .  .        .  ,  1 

prosiiiueDiipu-  cum  eis  cirpa  proslitutionem  ipsani  agen- 

nibut'"'  '"'^'"  tes  vel  consentieules,  necnon  lenones  et 

lenae  puellam  seu  aliam  iuvenculam  in- 

vilam   assumente^  et  ad  necessitatem  nii- 

trientes,  ac  postmodum   prostituentes  et 

lucruin   ex   eius  prostitutione  captante^, 

quotqiiot  tiierinl ,   ultimo   supplicio  aflì- 

ciantiir. 

§  2.  Hi  vei'o,  qui  corrupto  cornile  stu- 

compiice»  bu-  pruiii  puero  siiaserinl,  aut  puellam  virsi- 

iasmodi   iliipri,  *  •    ■      •  ...... 

nem   super  violatione  eius  pudicitiae  in- 
lerpellaverint ,   seu  ad  hoc   ei  quiciiuam 
donaveriiil,  ve!  proiium,  ut  id  assequeren- 
tur,  dederint,  aut  domum  ad  hoc  eis  com- 
modaverint,  seu  quicquid  aliud  ad  effe-  ! 
ctum  praemissorum  fecerinf,  flagitio  per-  ' 
fedo,  capitali  poena  plectantur;  eo  autem 
imperfecto,  in  aliquam  insulam  deporten- 
tur  et  inibi  perpetuo  relegentur;  qui  in 
praemissis  comites  corrupti  fuerint ,  eis- 
dein  poenis  subiaceant. 
S  3.  In  ceteris  vero  casibus  '  lenones  et  I 
Lennnes  in  lenae  huiusHiodi,  qui  de  cetero  lenocinli  i 
artem  exercuerint ,   fustibus  per  Urbem  ! 
publice  caesi,  ab  hac  Urbe  perpetuo  exu- 
lare  cogantur. 
§  4-.  Et  qui   domos  sua?  eisdem  leno- 

Dnm»!  «il  lo-  nibus  vel  lenis  de  cetero  scienter  locare-  i 
""'"'  rint;  vel  si  ignoranter  id  fecerint,  nisi,  post- 

quam  hoc  eis  nolificatura  fuerit,  illosexpu-  ' 
lerint,  domum  sic  locatara  eo  ipso  amit-  [ 
tant,  et  ea  realiter  et  cum  effectu  priventur 
et  spolientur,   et   insuper  poenam   mille  \ 
scutorum  auri  ab  eis  auferendorura  et  in 
pios  usup  converfendorum  ipso  facto  in- 
currant. 
§  5.  Voluit  quoque  eadem  Sanctitas  Sua, 

Hne  iie.reiiim  et  praefato  gubernatori  simili  vivae  vocis  ' 

habei    Tim   ino-  ì  '^  j       •  ^ 

oraculo  mandavit  ut  statutum  et  decre- 


ROMANUM  Ai..  C.  1538 

signata  forenl,  et  lilerae  apostolicae  desu- 
per sub  plumbo  confectae  essent,  plena- 
riam  fidem  facere,  et  eis  indubiam  fideni 
adhiberi  debere  decrevit ,  per  publicum 
bannimentum  et  proclama  omnibus,  quo- 
rum interest,  den\niciari  el  intimari  fa- 
cere  t. 

§  6.  Decernens  denunciationem  et  in-      D»nunci»iio    j 
timationem  liuiusmodi  eos  omnes  ligare  ',',yÀ n"''f'l[\ 
et  arctare,  perinde  ac  si  praemissa  omnia  "  i'"*"n>iiief 
eis  ex  parie  Sanctilalis  Suae ,  aut  per  li- 
leras  apostolicas  personaliter  intimala  el 
notificata  ac  de  verbo  ad  verbum  recitata 
fuissenl ,  in  contrarium  facientibus  non 
obstanlibus  quibuscumque. 


Idi  pr^prlt. 


XXIII. 


tum  ac  sanctionem  suara  huiusmodi,  quae 
perinde  ac  si  sub  nomine  Sanctitati?  Suae 
in  scriptis  redacta  et  per  eamdem  San- 
clitatem  Suam  motu  proprio  subscripta  et  , 


Cotitra  religiosos  pvofessos,  extra  claustra 
ììeli(jionum  vagantes,  et  apostatas ,  eo- 
nimijue  fnutores,  cum  revocatione  pri- 
vilcyioni))!  quibuscumque  Ordì  nibus  con- 
cessorum  recipiendi  religiosos  allerius 
Ordinis. 

Panlos  episcopns  servns  servoram  Dei , 
ad  perpetuala  rei  memoriam. 

Postquam  divina  bonitas  nos,  licet  im-  tiurm  r>m<\- 
nieritos,  ad  summi  apQstolatus  fastigium  ['„'",nT'a'  "T. 
assumere  dignata"  est,  numquam  cessavi-  '""''""  »'""'™ 
mus,  abusus,  qui  in  Ecclesia  Dei,  seu  nimia 
Sedis  Apostolicae  indulgentia  seu  homi- 
num  malitia  irrepsisse  cernuntur,  prò  viri- 
bus  tollere,  et  Ecclesiam  ipsam  inpristi- 
num  candorem  restituere,  diversasadhoc 
saluberrimas  constitutiones  edendo  et  in- 
violabiliter  obsen'ari  mandando.  Verum , 
cum  non  omnia  uno  et  eodem  tempore 
excogitari,  nedum  perfici  potuerint,  qui- 
nimmo  circa  ea  sii  nobis  singulis  ferme 
diebus  aliquid  enitendum,  abusui  aposta- 
siae ,  quae  per  regulares  persona» ,  sub 
diversisfabispraetextibus,  quotidie  incur- 
ritur,  ulterius  parcendum  non  esse  cen- 


An.  C.  iSS8 


Reljgìnsi  dì' 
Tcrsorum  Otdi- 
niim,  sul)  variìs 
|tr»te\lil'ii<,  ei- 
ira  cliiuflra  He- 
li^ioiiis  'tPK'inl 
fi  npo«it.i*.Ìa(' 
nolat  inrui  rutit 
et  eiTf'ifs  inul- 
los  cumuiiUuDt. 


PAULtS 

suimus.  Nam,  licet  diversi  Romani  Ponti- 
lìces  praedecessores  nostri,  per  eorum  con- 
stilutiones  complura  conlra  apostasiani 
huiusmodi  ediderint  stalula  et  ordinatio- 
nes,  nondum  tamen  est  plenum  contra  eam 
adinventum  remedium. 

§  1 .  Quinimmo  diversi  diversorum  , 
etiam  Mendicantium,  Ordinum  religiosi , 
propriae  salutisimmeniores,Deique  timore 
postposito ,  sub  praetextu  alii  videlicct 
quod  Religioni  et  Ordini  in  genere,  ob  va- 
rias  confictas  causas,  adstricti  non  sint,  et 
superinde  sententiam  declaratoriam  obti- 
nuerint;  alii  quod  benefìcium  ecclesiasti- 
cum curatum assecuti  sint;  alii  quod extia 
regularia  sui  Ordinis  locasfandi,et  alicui 
beneficio  ecclesiastico  deserviendi  a  suis 
superioribus  licentiam  liabent;  et  alii  di- 
versis  aliis  confictis  coloribus;  alii  vero 
nullo  sufTulti  praetextu ,  sed  temeritate 
propria,  coutra  proprium  iuramentura  per 
eos  in  eorum  professione  praestitum  et 
regularia  sui  Ordinis  instituta,  extra  clau- 
stra  suorum  regularium  locorum  degunt 
et  in  saeculo,  aliqui  habilu  sui  Ordinis  re- 
tento, aliqui,  ilio  abiecto,  in  habitu  pres- 
byterorum  saecularium,  et  complures  in 
habitu  laicali  temere  vagantur.  Et  post- 
quam  Deo  fideni  fallere  non  sunt  verili, 
cetera  omnia,  quanlumvis  gravissima  et  dc- 
testanda,  levia  et  licita  reputantes,  alii  pa- 
rochianos  eorum  curae  commissos  f'alsam 
doctrinam  docere  et  pravis  opinionibus 
ac  haeresibusreplere;  alii  uxores  ducere, 
alii,  sivc  pauperlalc  eos  cogente  sive  dia- 
bolico instinctu,  saecularibus  et  mechani- 
cis  negotiis  sedare;  alii seditionibus  popu- 
laribus,  coniurationibus  contra  principe- 
et  alios,  ac  quibusvis  aliis  saevisactibus  se 
implicare,  et  caetera  omnia  nequissima 
lacere  praesumunl ,  in  gravissimam  divinae 
Maiestalis  oiTcnsani  el  Religionis  oppro- 
brium ,  ac  animarum  suarum  perniciom 
et  alinrum  cbrislifidelium  scandalum. 

§  i.  (jii^Hnobrem,  consicleranles  aposla- 


IV    PP. 


539 


Ati.  C.  IboS 


las  huiusmodi  infinitis  erroribus  in  eadem  ueo  hic  pu,,- 

.    _       ,       .  lltei       declarat 

Dei  Lcclesia  causam  praestare,  et  prople-  ui  qui  i»  legi- 
rea  volentes  contra  apostasiam  ipsam  pie-  f™,!  "Jn.M'bel 
nius  providere.et  eam,  quantum  nobis  ex  "  '«'^«n"'.  »<" 

^  '  '  ^  ^  alile.1       ijcl.im 

alto  conceditur,  de  medio  tollere,  motu  couarmaitnoi, 
proprio  et  ex  certa  scientia  nostra,  ac  de  luiLionis'.asa- 
apostolicae  potestatis  plenitudine,  omnes  ^;;|;|.j;"/„^'"  ;;;° 
et  singulos  qui,  post  professionem  per  eos,  carram; 
in  aetate  legitima  constitutos,  in  aliquo 
approbato,  etiam  militari,  Ordine  pure  et 
libere  emissam;  vel  si  ante  aetatem  legi- 
timam  professi  fuerint,  post  illam  per  eos, 
in  ipsa  aetate  legitima  constitutos,  pure  et 
libere  ratam  et  gralam  habitam,  temeri- 
tate propria  aut  quovis  praetextu  vel  causa, 
etiam  si  se  Religioni  el  Ordini  non  adstri- 
ctos  esse,  sine  causae  cognitionc  et  bis,  qux 
a  iure  requiruntur  servari,  omissis  vel  non 
legitime  probatis,  declarari  obtinuerinl; 
aut  benefìcium  ecclesiasticum,  etiam  cura- 
tum, non  praecedente  legitima  dispensa- 
tione,  possideant,  vel  alicui  beneficio  eccle- 
siastico, etiam  curato,  alterius  nomine  de- 
serviant,  extra  claustra  suorum  regularium 
locorum  degunt,  aut  in  posterum  degent, 
omnibus  et  singulis  beneficiis  ecclesiasti- 
cis,  cum  cura  et  sine  cura,  saecularibus 
aut  sui  vel  cuiusvis  Ordinis  regularibus, 
per  eos  quomodolibet  oblentis  et  de  cetero 
obtinendis,  cuiuscumque  qualitatis  fuerint, 
ac  fructibus ,  redditibus  et  proventibus 
ecclesiasticis  eis  quomodolibet  rescrvatis 
seu  assignatis,  necnon  baccalariatus ,  li- 
centiaturae,  doctoralus  et  magisterii  ac 
quibusvis  aliis  in  iure  canonico  vel  civili 
aut  theologia  seu  medicina  vel  artibus 
aut  quavis  alia  facultale  gradibus  per  eos, 
etiam  antequam  Religionemingredcrentur, 
obtentis  seu  assecutis,  necnon  quocum- 
que  ministerio  ecclesiastico  ,  apostolica 
aucloritate,  tenore  praesenlium,  ponitus  et 
omnino  privamus,  acad  illa  et  alia  quae- 
cunique  et  qualiacumque  in  posterum  ob- 
tinenda,  seu  fructus,  reddilus  et  proven- 
lus  ecclesiasticos  percipiendos,  aut  gradus 


An.  G.  ISbS       54-0  BULLARIUM 

assequendos  perpetuo  inhabilitamiis,  et  ab 
executione  qiiorumcumqiie  ecclesiaslico- 
ruiii,  eliani  sacrorum,  et  pracsertiin  pres- 
byteratus,  ordinum,  necnonomniiainisle- 
rio  ecclesiastico  praedicto  perpetuo  sus- 
pendinius,  privatosque  et  inhabiles  ac  sus- 
pensos  esse.  Necnon  beneficia  ipsa  de  iure 
et  de  facto,  etiam  ad  hoc  ut  eorum  ordi- 
narii  collatores  ea  aliis  bbere  conferre 
possinl,  et  nisi  ea,  infra  tempus  a  Latera- 
nensi  concilio  statulum,  contulerint,  colla- 
tio  bcneficiorum  eorumdem  ad  immedia- 
tum  illoruni  superiorcm  et  demuni  ad  nos 
ac  prò  tempore  existentem  Romanum  Pon- 
tificem  devolvatur;  patroni  quoque  eorum- 
dem beneficiorum  personas  idoneas,  infra 
tempus  a  iure  statutum,  ad  ipsa  beneficia 
praesentare  possint,  et  nisi  praesentaverint, 
eorum  libera  collatio  ad  ordinariuin  spe- 
ctet  et  pertineat,  vacare,  ac  reservationes 
fructuum,  reddifuum  et  proventuum  bu- 
iusmodi  expirare  decernimus,  ita  ut  de 
celerò  ipsi  aposlatae  ,  quamdiu  vixcrint, 
aliqua  beneficia  ecclesiastica  obtinere  vel 
aliquod  officium  ecclesiasticum  exercere, 
aut  fructus,  redditus  et  proventus  ecele- 
siasticos,  scu  super  illis  pensiones  annuas, 
percipere  vel  exigere,  seu  curam  anima- 
rum  vel  aliquod  minislerium  ecclesiasti- 
cum exercere,  aut  sacramenta  ecclesiastica 
ministrare,  seu  missam  celebrare,  aut  prae- 
textu  ordinum,  in  quibus  constiluli  erunt, 
aliquid  Tacere  vel  exequi  nequeant  ;  et 
pensiones  seu  commendae  ac  reservatio- 
nes fructuum,  reddiluum  et  proventuum 
ecclesiasticorum,  necnon  assignationes  pen- 
sionum  annuarum,  eis  etiam  dieta  aucto- 
rilate,  etiam  cum  praesenlium,  toto  earum 
tenore  inserto,  plenaria  derogatione  prò 
tempore  factae,  nullae  sint  et  irritae,  ac  viri- 
bus  omnino  careant,  nec  aliquod  eis  ius 
aut  titulum  beneficia  possidendi,  aut  fru- 
ctus, redditus  et  proventus  seu  pensiones 
liuiiismodi  exigendi  vel  percipiendi  tri- 
buant.  Ipsique  sic  privati,  inhabiles  etsus- 


ROMANUM  An.  e.  1SS8 

pensi,  fructus  suos  non  faciant,  sed  ad 
illorumrestitutionemtencantur.  Et  nihilo- 
minus  si  curam  animarum  exercere  vel 
ecclesiastica  saci'amenta  ministrare,  seu 
missam  cclobrare,  aut,  praetextu  ordinum 
suorum  praedictorum,  aliquid  facere  aut 
aliquod  ministerium  ecclesiasticum  exequi 
praesumpferint,tamquam  suspensi  ab  exe- 
cutione ordinum  suorum,  et  in  illis  contra 
suspensionem  ipsam  et  incontemptum  cla- 
vium  rainJstrantes,  condignis  poenis  om- 
nino puniantur. 

§  iì.  Et  ut  omnis  vagandi  occasio  apo-  Rerei.imori- 
statis  buiusmodi  tollatur,  volumus  et  san-  ?,"lJrul"poe- 
cimus  quod  quaevis,  tam  ecclesiasticae  ""'  '""'-''• 
qnam  sacculares  personae,  cuiuscumque 
status,  gradus,ordinis,  condilionis  etprsee- 
mincntiae  existant,  etiam  si  archiepiscopali, 
patriarcbali  aut  alia  malori  eccinsiastica 
dignilair,  etiam  cardinalatus  honore;  seu 
mundana,  etiam  marchionali,  ducali  aut 
alia  malori  auctoritate  seu  excellentia  prae- 
fulgeant,  aliquemapostalarum  eorumdem 
receptare  seu  nutrire,  vel  illis,  quo  minus 
ad  eorum  monasterium  seu  doraum  vel 
alium  locum  regularem  rcdeant,  favorem 
aut  auxilium  seu  consilium  praestarenon 
praesumant;  et  si  eos  receptaverint  vel  illis, 
ut  praefertur,  faverint,  aut  auxilium  seu 
consilium  pracstiterint,  et  per  ordinarium 
loci,  sub  quo  moram  tralient,  commoniti,  a 
praemissis  non  destiterint,  sententiam  ex- 
comnumicationis  eo  ipso  incurrant. 

§  4.  Et  si  patroni  alicuius  benefici!  ec-  r.imniseiiam 
clesiaslici,  sive  sint  laici  sive  clerici,  ali-  l-^.l'J.Zt 
quem  ex  eisdem  apostatis  ad  beneficium  '""'*  ' 
de  eorum  iure  patronatus  existenstunc  va- 
cans  praesentaverint,  praesentaliones  bu- 
iusmodi sint  eo  ipso  nullae,  irritae  et  inanes, 
ac  viribus  careant  ;  et  ipsi  patroni  iure  prae- 
sentandi  alios  ad  eadem  beneficia,  pio  ea 
vice  tantum,  privati  existant. 

§  5.  Qundque  superiores  Ordinum,  quos  Ordinario»  et 
ipsi  professi  fuerint,  et  ordinarli  locorum,  dmumTVonirt 
in  qm'bus  ipsi  apostatae  prò  tempore  de-  Xi,'"*'"''"* 


I 


An.  C.  lSb8 


AiinsUtae  lii- 
fiuni  (te  r]iio 
bic  g.\iire  u- 
nenlur. 


Profelli,  qui 

praelenJunl  e--- 


PAULUS 

gent,  tam  coniunctim  qiiam  divisim,  eos- 
dem  apostatas  ut  ad  eorum  monasteria 
redeant  requirere;  et  si  ad  dieta  monasteria 
redire  cessaverint,  distuierint  vel  recusa- 
verint,  eos  secundum  Ordinis  disciplinam , 
monitione  praevin,  per  censnras  ecclesia- 
sticas  et  poenas,  ctiain  corporis  alllictivas, 
ad  redeundiim  cogere  et  compellere  pos- 
fint,  invocato  etiam  ad  hoc,  si  opusfuerit, 
auxilio  brachii  saccularis.  Quod  si  regxi- 
laris  Orde  hoc  non  patialur,  auctoritate 
nostra  providere  vaieant  ut  talibus  apud 
eadem  monasteria  in  locis  compelenlibus, 
si  absque  gravi  scandalo  fieri  poterit;  alio- 
quin  in  aliis  religiosis  domibus  eiusdem 
Ordinis  ad  agendam  inibi  poenitenliani  vilre 
necessaria  ministrentur.  Si  vero  apostatae 
huiusmodi  se  in  iiis  inobedientes  praesti- 
terint,  sint  etiam  auctoritate  nostra  ma- 
ioris  exconimnnicationis  sententia  eo  ipso 
innodati,  et  siiperiores  sui  eosexcommu- 
nicatos  esse  denuncienti,  ac  ut  tales  ab 
omnibus  suis  subdilis  nunciari  et  publi- 
cari  faciant. 

§  6.  Teneanturque  ipsi  apostatae,  cùius- 
cumque  Ordinis,  congregationis  et  habitus 
fuerint,  biretum  nigrum  duabuslineis  albis 
ex  tela  conl'eclis  et  digito  humano  latis,ab 
una  extrcmitatc  ad  aliam  extremitatem  cir- 
cumductis,  distinctum  et  per  totani  eius 
circuml'erentiani  simili  linea  alba  sufful- 
tum,  ita  ut  omnes  linea;  pracfatae  ocu- 
lis  intuentium  manifeste  appareant,  con- 
tinue geslare.  El  si  sinc  bireto  huiusmodi 
depreliensi  fuerint,  possint,  prò  huiusmodi 
inobedienlia,  non  solum  persuos  superio- 
res,  veruni  etiam  per  quoscumque,  tani 
ecclesiasticos  quam  saeculares,  iudices  et 
magistratus  condignis  poenis  puniri  et  ad 
delationem  ipsius  bireti  ,  ut  praeferlur 
distincti  et  suffulti,  omnino  compelli. 

§  7.  Decernentes  quod  de  cetero  qui 
aliquem  Ordinem  approbatum,  ut  praefer- 
lur, tacite  vel  expresse  professus  fuerit, 

I   Esse  declureni  el  niiniiei't,  Malli),  (r.  t.). 


IV  PP.  Sii        An.  C.  lb!>« 

et  se  illi  Ordini  non  adslrictum  esse  con-  u^ci  utin.ti- 
lenderit,  vel  alias  quovis  modo,  sive  relento  rHerè"ùnèI- 
sive  dimisso  habitu,  extra  regularia  loca  '"'  "'  ''''• 
ipsius  Ordinis  de  iure  aliquo  casu  stare 
posse  putaverit,  vel  quavis  ralione  aut 
praetextu  super  hoc  postulaverit  seu  sup- 
]>licaverit,  liferas,  quas  a  nobis  seu  officio 
Poenilentiariae  nostrae  obtinebit,  cardinali 
protectori  seu  viceprotectoii  ipsius  Ordi- 
nis in  Curia  residenti  et  procuratori  gene- 
rali Ordinis  dirigi  et  praesentari  lacere, 
ac  corani  eo  in  hoc  negotio,  cum  piena 
causae  cognitione,  procedere  teneantur; 
alias  omnia  et  singula  per  ipsum  profes- 
sum  in  praemissis  gesta  nuUius  sint  ro- 
borisvi'l  momenti,  literaeque  aliis  directae 
nullam  iurisdictioncm  tribuant. 

§  8.  Quodque  omnes  et  singulae  trans-  Trans'siiouci 
lationes  de  apostatis  ipsis  ad  alium  Ordi- 1  "."sui',',,'"',!,! 
nem,  etiam  per  nos  aut  praedecessores ''""'"'  ",',"/' 

'  r  1  ctioi-em     Ordi- 

noslrosvel  perofficiuniPoenitentiariae  hu- "'"'  <"  '"  "^ 

servantìa     lua- 

lusmodi  hactenus  factae  et  quas  demceps  neam  i. 
fieri  contigerit,  nisi  ad  arctiorem  vel  pa- 
rem  Ordinem  factae  fuerint,  et  ipsi  sic  trans- 
lati in  monasteriis,  in  quibus  regularis 
observantia  vigeat,  actu  maneanl,  nullae 
sint  et  irrifae;  ipsiquo  sic  translati  in  pri- 
sfinum  Ordinem,  etiam  si  in  Ordine,  ad 
quem  translati  fuerint,  professionemineo 
emitli  solitam  emiserint,  redire teneantui-. 
Et  si,  post  unam  et  secundam  monitionem 
sibia  praelatis  seu  superioribus  Ordinum, 
a  quibus  translati  sunt,  faclam,  redire  dis- 
tuierint aut  neglexerint,liceat  ipsis  praela- 
tis seu  superioribus  procedere  contraeos, 
modo  et  niediis  confra  apostatas  statutis. 

§  9.  Et  nihilominus  praefatos  sic  trans-  Transi.u  pr  e- 
lalcs  et,  ut  praefertur,  non  redeuntes,  ad- y^'',,'!,,",^",,';". 
ministrationecuiuscumqueecclesiasticibe-  i"'"  p""'"  "' 

*  posiiai     iDcur* 

neficii  seu  officii  et  praelaturae  perpetuo  rum. 
jirivamus  et  privatos  esse,  necnon  bona 
ipKiecumque,  mobilia  seu  inuuobilia,  ac 
census,  reddilus  et  provenlus,  iura  et  nc- 

1  Ad  lioc  habes  etiam  Coiicil.  Tini.,  sess.  xiv, 
De  Ucform.,  cap.  xi. 


Ali.  C.  1538       54.^  BULLARIUM 

tiones  per  eosdem  fratres,  tam  egressos  et 
eiectos  quam  ad  alitim  Ordinem,  ut  prae- 
fertur,  translatos,  scii  de  licentia  suorum 
supeiiorum  extra  eorum  monasteria  stan- 
tes,  tempore  quo  extra  monasteria  sui 
Ordinis  sleterint,  acquisita,  etiam  si  acqui- 
sitiones  huiusniodi  ab  ipsis  fralribus  ex 
redditibus  beneficiorum  ecclesiasticoruni 
cum  cura,  ab  ipsis  obtentorum  seu  de- 
tentorum,  aut  ex  propria  industria  seu 
artificio,  mercatura  vel  ex  testamento  seu 
successione  ab  intestato  quorumvis  con- 
sanguineorum  ,  afìlnium  vel  amicoruni 
suorum  aut  quorumcumque  aliorum  fa- 
ctae  sint ,  non  fìsco  nostro  aut  Camorae 
nostrae  Aposlolicae,sed  Religioni  autmo- 
nasteriis,  in  qua  seu  quibus  primo  pro- 
fessi fuerint,  eo  ipso  applicata  essectcen- 
seri  debere  decernimus  et  declaramus:  ita 
ut,  iuxta  rcgularia  Religionis  seu  monastc- 
rioruui  buiusmodi  inslituta,  omnino  distri- 
buì et  dispensari,  nec  super  illis,  per pro- 
tectores  aut  superiores  Religionis  et  mona- 
steriorum  pracdictorum  aut  quosvis  alios, 
quacumque  auctoritate  fungentes,  aliqua 
compositio  seu  concordia  aut  remissio 
fieri  possit. 
§  10.  Sicque  et  non  alias,  aliter  nec 
Deer«tum  ir-  alio  modo,  in  pracmissis  omnibus  et  sin- 

riUui.  .  '  . 

gulis,  per  quoscumque  mdiceset  commis- 
sarios,  quavis,  etiam  dieta  apostolica,  aucto- 
ritate fungentes,  etiam  causarum  Palatii 
Apostolici  auditorcs  et  S.  R.  E.  cardinalcs, 
in  quavis  causa  et  instantia,  sublata  eis  et 
eorum  cuilibct  quavis  aliter  iudicandi  et 
interpretandi  auctoritate  et  facultate,  iu- 
dicari  et  definir!  debere;  ac  si  secus  super 
bis  a  quoquam,  quavis  auctoritate,  scienter 
vel  ignoranter,  conligerit  attentari,  irritum 
et  inane  decernimus. 
§  11.   Et  quoniam,  expericntia  rerum 
priTiicgi»  re-  magistra  docente ,    cognovimus  privilegia 
lifò'um   old"  cunctis  fere  Ordinibus  concessa  recipicndi 
Bum  rsvocai.    professos  alioruui  Ordinum  in  eorum  mo- 
nasleriis ,  domibus  ci  regularibus  locis, 


ROMANIIM  An.  C.  1S!)8 

materiam  praestare  apostatis  huiusmodi 
per  saeculum  evagandi ,  praesertim  cum 
diversi  Ordinum  buiusmodi  superiores 
praelati  apostatas  huiusmodi  recipiantet, 
postquam  illis  eorum  habitum  regularem 
cxhibucrinl,  eis  standi  extra  monasterium 
licentiam  coucedanl,  nos  abusui  buius- 
modi occurrere  volentes,  omnia  etsingula 
privilegia  et  indulta  apostolica  quibusvis 
Ordinibus,  monasteriisel  domibus  seu  aliis 
regularibus  locis  (Carthusiensi  et  eremilis 
Camandulensi  eremo  realiter  degentibus 
dumlaxat  cxceptis)  super  recipiendis  ca- 
nonicis  regularibus  seu  monacis  vel  fra- 
tribus  aliorum  Ordinum,  per  quoscumque 
RomaiiosPontifìcespraedecessoresnostros,» 
sub  quibusvis  verborum  formis  et  tenori- 
bus,  etiam  motu  proprio,  aut  alias  quo- 
modolibet  concessa,  etiam  Mare  Magnum 
nuncupata  ,  quoad  facultatem  recipiendi 
eosdem  canonicos  regulares  seu  monacos 
et  fratres,  penitus  et  omnino  revocamus, 
cassamus,  irritamus  etannuUamus,  et  vi- 
libus  penitus  et  omnino  vacuamus. 

§  12.   Mandantes  universis  et  singulis  Lofumui  or.ii- 
venerabilibus  fratribus  nostris  patriarchis,  1,"I,"  coDs'm"- 
archiepiscopis  et  episcopis  aliisque  dioe- 1',,"*'"',,,^!!!!,"'; 
cesaniset  locorum  ordinariis,  ut  ipsi,  per '"'''"'• 
se  vel  alium  seu  alios,  praesentes  literas 
et  eis  contenta  quaecumque,  ubi  et  quando 
acquoties  opus  fuei'it,  solcmnitcr  publi- 
cantcs,  laciant  dieta  auctoritate  nostra  eas- 
dem  praesentes  literas  plenarie  et  totali 
cxcculioni  demandari,  eos,  qui  illis  con- 
travenerint,  iuxta  ipsarum  literarum  con- 
tinentiam  et  tenorem ,  condignis  poenis 
pleclcndo  et  puniendo;  ac  contradictores 
quoslibel  et  rebelles   eisque  in  praemis- 
sisnon  parcntes,  per  senlentias,  censuras  et  , 

poenas  ecclesi^sticas  aliaque  opportuna  iii- 
ris  remedia,  appelbitionc  postposita,  com- 
pescendo;  necnon  legitimis  super  bis  ba- 
bendis  servatis  proccssibus,  sententias, 
censuras  et  poenas  praedictas  etiam  ite-  » 
latis  vicibus  aggravando,  invocato  ad  hoc 


rogator.-it. 


An.  C.  15j8  PAULUS 

etiam,  si  opus  fuerit,  auxilio  brachii  sue- 
rularis. 
§  13.  Xon  obstantibus  constitutionibus 
ci«iisui.e  i\e-  et  ordinationibus  apostolicis,  ac  monaste- 
rioriun  et  aliorum  legularium  locoruni 
iiecnoii  Ordimiin  quorumcuraque,  etiam 
iuramento,  confirmatione  apostolica  vel 
quavis  firraitate  alia  roboratis,  statuti;;  et 
consuetudinibus,  piivilegiis  quoque,  in- 
dullis  et  literis  apostolicis,  etiam  Mari 
Magno  seu  Bulla  Aurea  aut  alias  quomo- 
dolibet  nuncupatis,  seu  per  officium  Poe- 
nitentiariae  huiusniodi  expeditis,  eisdem 
apostalis  seu  translatis ,  ac  nostro  Sancii 
Spiritus  in  Saxia  de  Urbe,  Ordinis  S.  Augu- 
stini,  et  quibusvisaliishospitalibus,  necnon 
B.  Mariae  Rederaptionis  captivorum  et  de 
Mercede,  ac  quibusvis  aliis  monasteriis  et 
regularibus  locis,  sub  quibuscumque  teno- 
ribus  et  formis,  ac  cum  quibusvis,  etiam 
deroga toriarum  derogatoriis,  aliisque  effi- 
cacioribus  et  insolitis  clausulis,  necnon 
irritantibus  et  aliis  decretis,  etiam  molu, 
scientia  et  potestatis  plenitudine  similibus, 
aul  alias  quomodolibet  concessis,  ac  etiam 
iteratis  vicibus  approbatis  et  innovatis,  qui- 
bus  omnibus,  etiam  si,  prò  illorum  suffi- 
cienti derogatione,  de  illis  eorumqu'fe  totis 
tenoribus  specialis,  specifica,  expressa  et 
individua  ac  de  verbo  ad  verbum ,  non 
autem  per  clausulas  generales  idem  im- 
portantes,  mentio  seu  quaevis  alia  expres- 
sio  habenda  ,  aut  aliqua  exquisita  forma 
serranda  esset,  tenores  huiusmodi,  ac  si 
de  verbo  ad  verbum,  nihil  penitus  omisso 
et  forma  in  illis  tradita  obser\'ata,  inserti 
forent ,  praesentibus  prò  sufficienter  ex- 
pressis  habentes,  illis  alias  in  suo  robore 
permansuris,  hac  vicedurataxat,  speciali- 
ter  et  expresse  derogamus,  contrarii?  qui- 
buscumque. Autsialiquibus,  communiter 
vel  divisim,  ab  eadem  sit  Sede  indultum 
quod  interdici,  suspendi  vel  excommuni- 
cari non  possint,  per  lileras apostolicas  non 
facientes  plenam  et  expressam  ac  de  verbo 


rv  pp.  543     An.  C.  iSbR 

ad  verbtim  de  indulto  huiusmodi   men- 
tionem. 
§   14.   Ut  autem  praesentes  literae  ad    Korm»  pnbu- 

.  .  j        candì  liane  con- 

omnium  ,  quorum  mterest,  notitiam  de- ,iii„,i„B,n,. 
ducantur,  nec  aliquis  earum  ignorantiam 
praetendere  aul  conlra  eas  .se  excusare 
valeat,  dieta  auctoritate  apostolica  statui- 
mus  atque  decernimus  ut  ipsaemet  lite- 
rae vel  earum  transumplum  (cui,  manu 
notarli  public!  subscripto  et  sigillo  ali- 
cuius  personae  in  dignitate  ecclesiastica 
conslitulae  munito,  eamprorsus  fìdem,in 
iudicio  et  extra,  adhiberi  debere  volumus, 
quae  ipsis  originalibus  literis  adhiberetur, 
si  facto  et  realiter  exhiberentur)  in  basilica 
Principis  Apostolorum  et  ecclesia  S.  loan- 
nis  Laleranensis  ac  Cancellariae  Aposto- 
licae  valvis  et  acie  Campi  Florae  per  ali- 
quos  ex  cursoribus  nostris  publicentur, 
earum  exemplo  in  singulis  valvis  et  acie 
praedictis  afQxo  et  dimisso. 

Nulli  ergo  etc. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum , 
anno  Incarnationis  dominicae  millesimo 
quingentesimo  quinquagesimo  octavo,xiii 
kalendas  augusti,  pontifìcatus  nostri  an- 
no IV. 

DjI.  ili'j  20  iulii  1558,  pontif.  anno  iv. 


XXIV. 


Quod  feslum  S.  Dominici,  institutoris  Or- 
dinis fralruni  Praedicalorum ,  die  Vf 
augusti,  sub  duplici  officio,  celebretur  1 . 

Panlus  episcopns  servns  servorum  Pei, 
ad  pcrpetnam  rei   memoriani. 

Gloriosus  in  sanctis  suis  Deus,  qui  om- 
nia operatur  in  omnibus,  quosdam  docto- 

I  Hoc  festum  sub  die  o  agi  iu,>?erat  Gregorius 
IX,  qui  hunc  Sanctum  canonizavit,  ul  in  eius  con- 
stitutione  XL,  Fnm  sapientiar,  tom.  ui,  pag.  483, 


A:i.  C.  ILìis 


5U 


BILLaRIIM 


sandonim  Te-  COS'I,  quosda'ii.  iiKii'lvres  et  niiostlain  con- 
sta sub  IÌ18  eo-  „  •  •'    .      .         .  .. 

iiim  morlis  ce- fossores, quos  per  anni  circuitum,  die,  ut 
lebranda  *""'■  pi^j-jn^mj,^  qy^  eos  ad  coelcstìa  regna  mi- 
grare contigit,  sancta  veneralur  universa- 
lis  Ecclesia,  ut  cliristifideles  eorum  vene- 
rationi  per  exercitiiim  bonuruni  operum 
vacantes,  piis  ante  thronum  diviuae  Maie- 
statis  eorum  fulìVagiis  adiuvari,  et  exinde 
Dee  propitio,  vitaiii  aet^rnain  facilius  con- 
sequi  valeanl. 
§  1.  Veruni  cuin  Iioc  in  eximio  Chrisli 
s.  Dominicus  confessoi'e  Dominico,  qui  octavo  idus  au- 

obiil  die  VI  au-  .,,,_.  , 

lusii.  gusti  nugravit  ad  Uorainum,  non  observe- 

tur,  quinimmo  eius  memoria  nonis  augu- 
sti, qua  die  et  festum  Beatae  Mariae  a  Ni- 
vibus,  quae  ea  die  de  coelo  hic  in  Urbe 
in  ea  montis  Exquilini  parte,  in  qua  nunc 
templum  eiusdem  Beatae  Mariae  Maioris 
visitur,  volente  Domino,  ceciderunt,  sub 
officio  duplici  celebramus,  forsan  ex  eo 
quod  ipsa  die  octavo  idus  augusti  Trans- 
figurationem  Domini  et  Redemptoris  no- 
stri lesu  Cbristi  sub  simili  officio  duplici 
veneramur,  diem  eius  obitus  praeveniendo 
recolatur. 

§2.  Nos,  considerantes  Eeclesiam  vene- 
isie  Poniiiex  rationiipsiusVirginisDeiGenitricis  Mariae 

eicaus»  bicre- j^  memoiiani  miraculi  nivium  huiusmodi 

lata,  eius  reslum  .       . 

celebrar!  man- plurimum  occupatam ,  celebrationi  lesli- 
.lai  d,e  IV  ^1- ^,jj^jjg  huius  almi  Dei  confessoris  Dominici 
piene  vacare  nequire,  et  exinde  facile  ob- 
venire  posse  ut  memoria  ipsius  beati  Do- 
minici, qui  Ordinem  fratrum  Praedicato- 
rum,  inspirante  Domino,  fundavit  et  insti- 
tuit,  ac  Inter  quos  plurima  sanctitatis 
opera  et  virtutis  signa  ,  quibus,  in  carne 
positus,  claruit ,  diversorum  curatis  lan- 
guoribus,  loquelam  mutis,  visum  caecis, 
surdis  auditum,  gressum  paralyticis  et  sa- 
nitatem  pristinam  languentibus  restituit, 
in  mentibus  fidelium  tepescat;  etvolentes 
in  praemissis  opportune  providere,  habita 
super  bis  cum  venerabilibus  fratribus  no- 
stris  sanctae  Romanae  Ecclesiae  cardina- 
libus  deliberatione  matura,  de  eorum  con- 

1    Qìiosdam    in   Ecclesia    sva   posvi/   aposlolos, 
quosdam propheias,  quosdam dcetores,  Rip.  (R.  T.). 


gU(>l 


ROMANni  Ali.  C.  IISSS 

silio  et  unanimi  consensu  festivif atem  ipsam 
pridie  nonas  augusti  singulis  annis,  pci- 
petuis  fut  uris  temporibus,  in  universisorbis 
ecclesiis,  sub  duplici  officio  solemnitcr 
celebrarivolunius,statuimusetmandainus. 

§  3.   Necnon  de  omnipotenlis  Dei  mi-     injuie.mias 
sericordia,  ac  beatorum  apostolorum  eius  ^i'j',',„'ib'*'ò'o'! 
Petri  el  Pauli  auctoritate  confisi ,  omni-  "i"''; 
bus  et  singulis  utriusque  sexus  christifi- 
delibus  vere  poenitentibus  et  confessis, 
qui  in  die  festivitalis  huiusmodi  eeclesiam 
alicuius  ex  domibus  dicti  Ordinis,  a  pri- 
mis vesperis  usque  ad  occasum  solis  eius- 
dem festivitalis,  devote  visitaverint,  et  prò 
pace  confirmanda    et    unitale  Ecclesiae 
calliolicae   Domino    nostro  lesu   Christo 
preces  pie   effuderint,  decem   annos   et 
tolidem  quadragenas  de  iniunctis  eis  poe- 
nitentiis  misericordiier  in  Domino  rela- 
xamus. 

§  A.  El  quia  difficile  foret  praesenles  Ei.mpUi  credi 
literas  ad  singula  quaeque  loca,  in  quibus  '"''"' 
de  eis  tìdes  facienda  erit,  deferri,  volu- 
mus  el  auctoritate  apostolica  decerni- 
mus  quod  earum  transumptis,  manu  no- 
tarli publici  subscriptis  el  sigillo  alicuius 
curiae  ecclesiaslicae  aut  personae  in  di- 
gnitale  ecclesiastica  constitutae  munitis, 
eadem  prorsus  fides  adhibeatur  ubique 
locorum,  in  iudicio  el  extra,  quae  eisdeni 
originalibus  literrs  adhiberetur,  si  forent 
exhibilae  vel  oslensae. 

§  5.    Non  obstantibus  conslilulionibus  (>„.rarii,  d«- 
et  ordinationibus  apostolicis  ac  ipsius  Ordi-  r»?»'- 
nis,  etiam  iuramento,  confirmatione  apo- 
stolica vel  quavis  firmitate  alia  roboratis, 
statutis   el    consuetudinibus ,    celerisque 
contrariis  quibuscumque. 

Nulli  ergo  etc. 

Datum  Romae  apud  S.  Peirum,  anno 
Incarnationis  dominicae  millesimo  quin- 
gentesinio  quinquagesimo  octavo,  vi  idus 
augusti  1 ,  pontitlcatus  nostri  anno  iv. 

Anno  a  nativitate  Domini  mdlix,  indi-    „  ^,    .. 

'  Publicatin, 

elione  ji,  die  vero  xxx  mia,  retroscriptae 
1  Ripol!  bgil  via  idvs  aug'Mti  (R.  T.). 


An.  C.  ItibS  PAULUS 

literae  aflìxae  et  publicatae  fuerunl  ad 
valvas  seu  portas  ecclesiae  Laleranensis 
el Piincipis  Apostoloruni  de  Urbe,  et  Can- 
rellariae  Aposlolicae  ac  in  acie  Campi 
Florae,  ut  moris  est,  dimissis  copiis  afli- 
xis  in  locis  solitis  et  consuelis ,  ut  moris 
est,  per  me  Thomam  Rogeri,  sanctissimi 
domini  nostri  Papae  cursorem  et  sanctae 
Inquisitionis,  per  nos  Thomam  Roger  et 
Medardi  Nicolai ,  praelibali  sanctissimi  do- 
mini nostri  Papae  cursores. 

lacobus  Carra,  magister  cursorum. 
Dal.  die  8  uiigusli  1558,  ponlif.  anno  iv. 


XXV. 


Conlr a  ambiente s  papatum,  aut.  Papa  vi- 
vente eoque  inconsulto,  Iractantes  de 
eligendo  futuro  Ponlifice ,  uc  eorum 
complices  et  f autor es  ^. 

I>  Paolus  episcopus  servus  servorum  Dei, 

ad  perpetuam  rei  memoriam. 

Cum,  secundum  Apostolum,  nemo  de- 
Deiesi.iio  cri-  beat   sibi  honorem    assumere  ,    sed  qui, 

minis  ambilus.  .  t-\  n      -i  i 

tamquam  Aaron,  vocalur  a  Deo,  lacilc  ab 
omnibus  iudicari  potasi  quam  graviter 
excedant,  errenl  et  pecceut  qui  tam  in- 
feriores  quam  superiores  dignitates  ec- 
clesiasticas  et  ipsam  denique  beati  Petri 
Sedem  ac  aposlolicae  dignitatis  culmen 
et  apicem  a  Deo  optimo  maximo,  a  quo 
omnia  bona  procedunt,  nulla  prorsus  hu- 
mana  epe,  nec  cuiusvis  auxilio,  Consilio 
vel  favore  interveniente ,  provenire  non 
arbilrantur ,  sed  illas ,  tamquam  venales 
aut  alias  in  dispositione  mortalium  con- 
stitutas,  diversis  modis  et  mediis  ambire 
et  assequi  seu  potius  usurpare  praesu- 
munt.  i\am,  utRomanae  et  cuiiislibet  al- 
terius,  tam  ante  quam  post  Domini  Dei 
et  Rederaptoris  nostri  lesu  Christi  in  ter- 

1  De  simoniaca  autein  Papae  eleclione  habes  in 
lulio  II,  conslilulionem  v,  Cvw,  tam  divino,  lom. 
V,  pag.  403. 

Bull.  Rom.  Voi.  VI.       ,09 


V  pp.  545     Ali.  c.  1SS8 

ri?  advenlum,  bene  institutae  reipublicae 
de  amhilu  et  contra  ambitus  reos  sanctis- 
siuic  promulgatas  et  inviolabiiiter  oh- 
servatas  legos  ad  praesens  omitlamus , 
nonne  huiusmodi  detestabile  ambitus  sce- 
lus  etiam  iuic  divino  gravissime  punitur, 
cum  Absalon  ,  qui  regnum  genitoris  sui 
adhuc  vivenlis  ambiebat ,  ex  mulo,  cui 
insederai,  elevalus,  capillis  capitis  sui 
quercui  suspensus  remansit,  et  a  loab  tri- 
bus  lanceis  in  corde  translìxus  full?  Nonne 
illud  sacrorum  conciliorum  a  sancta  Dei 
Ecclesia  receptorum  et  approbatorum 
auctoritas  diversimode  detestatur  et  pu- 
nii, cum  quemcumque  presbyterum  aut 
diaconum  sou  clericum,  qui.  Papa  inco- 
lumi et  eo  inconsulto ,  subscriptionem 
prò  Romano  ponlifìcatu  commodare,  aut 
pictatia  promittcre  ,  seu  sacramentum 
praebere  tentavcrit,  aut  aliquod  suffra- 
gium  poUiccri,  vel  de  hac  causa,  privatis 
convcnticulis  factis,  aliquid  deliberare  et 
decernere  praesumpserit ,  loci  sui  digni- 
tate  et  communione  privandum,  anathe- 
malisque  poena  plectendum  censeat;  el 
propter  occultas  fraudes  et  coniuratio- 
num  huiusmodi  secretas  insidias,  si  quis, 
harum  actionum  particeps,  consiha  eo- 
rum, qui  de  pontificali  agunt  ambitu,  ad 
notiliam  Ecclesiae  delerat,  et  rationabili 
probatione  convincat,  eum  non  solum  ab 
omni  culpa  purgatuni  remanere ,  veruni 
etiam  remuneratione  non  indigna  suble- 
vari  velit  et  statuat;  et  exinde  non  modo 
sacrorum  canonum ,  sed  etiam  saecula- 
rium  legum  interpreles  peritissimi  et 
probatissimi,  ambientes  papatum  aut  '^ii- 
per  eo.  Papa  vivente  et  inconsulto  ,  tra- 
cfanles,  seu  conventiculas  facientes,  cri- 
men  lesae  maiestatis  in  primo  capite  et 
simoniacae  haereseos  incurrere  decreve- 
rint,  non  sine  clara  et  aperta  ratione, 
cum  omnis  tractatus  de  loco,  dignitate 
et  bono  alicuius  viventis,  eo  non  con- 
sentiente,  ab  utroque  iure  prohibeatur,  et 


An.  C.  1558       546  BULLARini 

reprobalionis  1,  praeserlimcura  inde  prae- 
stelur  votimi  caplandae  niorlis,  ([iiod  sa- 
cri canones  et  vcin^raiidae  leges  passim 
abliorrenl  et  dnlrslanltir?  Acccdit  qiiod, 
cimi  iiilerPonliliLiTii  et  Ecclesiam  contra- 
lialur  spirituale  coniugium,  quod  Ibrliiis 
est  carnali,  oravissimao  poenae  ex  utrius- 
qiie  iuris  ceusma  iinponiintur  iis ,  qui, 
constante  matrimonio,  de  alio  coniiicce 
tractare  praesumnnt.  Quare  cum,  peccatis 
exigentiims,  pUires  in  dies  beati  Pctri 
Sedem,  nobis  viventibus  et  inconsnUis, 
ambire,  et  coin  enticiilas  superinde  lacere 
dignoscantnr,  et  ad  boc  suffragia  sanclae 
Romanae  Ecciesiae  cardinaliimi  obtinere 
et  quodammodo  subharrare  procurenl  et 
sataganl. 

§  1.  ÌNos,  cupientes  buiusmodidetesta- 
»:«iiiirm»iio  M  bile  anibitus  et  illi  coniuncta  simoniacae 
Mrum'quomo-  liaerescos  et  laesae  maiestatis crimina  non 
Colibrì  promui-  ^oUini  Hostris,  scd  etiam  successornm  no- 
«mhieiiies  pa-  strorimi  Romanoruiii  Fontilicum  prò  tem- 
paiuin  'h.  ppj.g  existentium  temporibus  perpetuo 
abolere,  et  non  soluiu  ex  usu,  sed  etiani 
ex  mentibus  hominuni  praesentium  2  in 
electione , Romani  Pontificis,  qui  Domini 
Dei  et  Salvatoi'is  nostri  lesu  Cbristi  in 
lerris  vicarius  existil ,  radicilus  evellere, 
et  in  praemissis,  prò  tantae  rei  necessi- 
tate et  pericoli  magnitudine,  ut  tenemur, 
salubriter  [uovidere,  babita  superbis  cum 
venerabilibus  fratribus  nostris  ipsius  san- 
clae Romanae  Ecciesiae  cardinalibus  de- 
liberatione  matura,  de  eorum  Consilio  et 
unanimi  assensu,  hae  nostra  perpetuo  va- 
litura  constitntione,  apostolica  auctoritate 
et  de  noslrae  aposlolicae  polestatis  pleni- 
tudine, omnes  et  singulas  excommunica- 
tionis,  suspensionis  et  interdicli  ac  pri- 
vationis  et  quasvis  alias  sententias,  censii- 
ras  et  poenas,  dudum  a  Romanis  Ponlifi- 
cibus  praedecessoiibus  nostris  aut  sacris 
fonciliis  seu  sanctorum  Patrum  nostro- 
rum  decretis,  statutis,  capitulis ,  canoni- 
bus  constitutionibus  et  ordinationibus  con- 
tra  sic  ambientes  quomodolibet  latas  et 
promulgatas,  approbamus  et  innovamus, 

1   Beprobeti/r,   Mitili,    (r.  t.).     2  Praesfrlim  , 
MiUh  (r.  t.). 


ROMANl'M  Ali.  C.  1'Jj8 

ac  perpetuo  observari  et  in  \dridi  obser- 
vanlia,  si  forsan  in  ea  non  sint,  reponi  et 
esse  debere. 

S5.  Necnon  quoscumciue  in  praemissis,      ''"'""•  'r--- 

(•l.uiliiiinilrcl.-- 

tam  nostro  quani  successorum  nostrorum  elione     fumri 
praedictorum  tempore,  publice  vel  oc- f°",'"'';':,"J„'" 
culle  aut  alias  quomodolibet  delinquen-  sui'", 
les,  cuiuscumque  status,  gradus,  ordims, 
coiidilionis   et    pneemineiiliae    exislant, 
etiam  si  episcopali,  arcbiepiscopali ,  pa- 
triarcbali  aut  alia  ecclesiastica  dignitate 
seu  cardinalalus  honore,  vel  mundana , 
etiam  ducali,  regali,  reginali  aut  impe- 
riali, auctoritate  seu  excellenlia  praeful- 
geaiit,  et  eorum  quemlibel,  sententias, 
censuras  et  poenas  praedictas  incurrere 
volumus  et  decernimus.  Et  nibiloininus, 
eonsiderantes  dignum    esse  ut  quos  Dei 
timor  a  malo  non  revocai,  ecclesiasticae 
saltem  coerceat  severitas  disciplinae,  de 
similibus  Consilio  et  assensu  ac  auctori- 
tate et  plenitudine  potestatis,  volumus  et 
deilarando  staluimus,   ordinamus  et  de- 
cernimus   (|uod   sonlcnliis,  censuris    et 
poenis  praediclis  in  suis  robore  et  effica- 
cia remanentibus,  ac  elfectum  suuni  sor- 
lientibus,  omnes  et  singuli,  tam  clerici 
quani  utriusque  sexus  laici ,  qui  per   se 
vel  alios,  nobis  viventibus  et  inconsultis, 
verbis  vel  scriptis  aut  nunciis,  cum  ali- 
quo  de  futuro  Pontifice  eligendo  hacle- 
nus  Iractarunt  vel  tentarunt,  seu  in  po- 
sterum,  Romano  Ponlifice  vivente  et  in- 
■  onsulto,  tractabunt  vel  tenlabunt,  etiam 
si,  ut  praefertur,  qualificati  et  dignitate . 
bonore  et  auctoiitate  et  excellenlia  prae- 
diclis praediti  exislant,   sint  ipso  iure  et 
facto,   absque  alia  desuper  ferenda  sen- 
tentia,  excommunicati  excomraunicatione 
malori,  et  maledictione  aeterna  damnati; 
et  ab  excommunicatione  et  maledictione 
huiusmodi  per  alium   quam  per  nos  et 
Romanum  Pontificem  prò  tempore  exi- 
slenlem ,  praeterquam  in  mortis  arliculo, 
absoh'i  non  possinf;incurrerinlque  et  in- 


An.  e.  IKS8  PAULrs 

ourrantrespeclive  crimen  simoniacae  hac- 
reseos  et  laesae  maieslatis  in  primo  ca- 
pite, ac  privationem  omnis,  etiain  episco- 
palis,  archiepiscopalis  et  patriarchalis,  ac 
cuiusvis  alterius  maions  vel  niinoris  di- 
gnitatis  ac  cardinalatus  honoris,  necnon 
ducalis,  regiae,  reginalis  et  imperialis 
auctoritatis  et  excellenliae,  ac  omnium  et 
singularum  ecclesiarum  cathcdralium  , 
etiam  metropolitanarum  et  patriarcha- 
liiim,  monasleriorum  quoque  ac  priora- 
tuum,  aliornmque  heneticiorum  et  ofBcio- 
rum  ecclesiasficorum ,  cum  cura  et  sine 
cura,  saeculariuni  ac  quorumvis  Ordi- 
num  regularium.  per  eorum  quemlibd 
oblentorum,  necnon  quonmivis  frucluum, 
reddituum  et  pi'oventuuni  ecclesiastico- 
rum,  ac  pensionuni  annuaruni  super  ?i- 
milibus  fructibus,  redditibus  et  proventi- 
bus  l'esen'atarum  et  assignatarum,  ac  re- 
gnorum,  dorainiorum,  feudorum  et  ho- 
norum spiritualiuni  et  temporalium,  vel 
ministrorum  ,  etiam  patrimonialium  et 
allodialium ,  necnon  iurium  patronatus 
et  iurisdictionum  quarumcunique  ;  ca- 
reantque  voceactiva  et  passiva,  ac  effecli 
sint  et  efficianfur  respective  perpetuo  in- 
hahiles  et  incapaces  omnium  dignilatum, 
honorum,  honorum,  iurium  et  legitimo- 
rum  actuum,  perpetnaque  infamia  uhi- 
que  gentium  sint  notati  I  respective,  nec 
infamia  huiusmodi  ah  eis  aboleri,  neque 
ipsi  ullo  umquam  tempore  ad  vocem  , 
dignitates,  honores,  bona,  iura  et  actus 
huiusmodi,  nisi  ex  speciali  verbo  et  man- 
dato nostro  seu  Romani  Pontifìcis  prò 
tempore  existentis,  nostra  seu  illius  manu 
propria  subscripto ,  ac  specifica  et  indi- 
vidua reatus  et  culpae  suae  qualitate  ex- 
pressa, restituì  possinl. 
§  3.  Quodque  similes  sententias,  cen- 
A!i..run'|i.«  suras  et  poenas  respective  incurrerint  e( 

cornpiici.m.       incurrant  ipso  iure  et  facto,   ac  sine  ali- 
cuius  sententiae  prolatione,  omnes  et  sin- 

i  Sint  notali  et  notcntiir  rcspeclire,  Clìcrub.el 
Malth.  (r.  t.). 


IV  rr.  oi-7      Ali.  C.  tbbS 

guli,  etiam,  u(  praemitlilur,  qualificati 
et  dignitatibus  huiusmodi  praediti,  cu- 
iusvis sexus  et  ordinis  exislanl ,  qui,  per 
se  vel  alium  seu  alios,  a  die  nostrae  ad 
summi  apostolatus  apicem  assumplionis 
usque  inhanc  diem,  in  praemissis  aut  eo- 
rum aliquo,  quodvis  auxilium,  consilium 
vel  favorem  seu  operam,  verbis  vel  scriptis, 
aut  re  vel  facto,  seu  promissione,  polli- 
citatione,  suasione,  vel  bis  omnibus  insi- 
mul,  aut  quovis  alio  modo,  dircele  vel 
indirecte,  principaliter  vel  incidentaliter, 
praesliterunt,  seu  in  futurum,  quovis  etiam 
successoruui  uostrorum  Romanorum  Pon- 
lificum  tempore,  praestabunt,  aut  in  prae- 
missis mediatores,  proxenetae ,  nuncii , 
mandalarii,  procuratores  seu  trapezitae 
fuerunt,  vel  in  posterum,  ut  praefertur, 
erunt,  seu  alias  se  in  praemissis  quovis 
modo  intromiserunl  vel  immiscuerunt, 
seu  in  posterum,  etiam  tempore  succes- 
sorum  huiusmodi,  hahebunt,  nisi  eanohis 
aut  successoribus  nostris,  quorum  tem- 
pore id  continget,  vel  alteri,  cui  id  per 
nos  vel  successores  praedictos  commis- 
sum  fuerit,  per  se  vel  alium  seu  alios, 
cum  primum  commode  potuerint,  reve- 
laverint ,  etiam  si  in  praemissis  aliquod 
aliud  auxilium,  consilium  vel  favorem 
aut  opem  non  praestiterint. 

§  A.  \os  enim  iis,  qui  praemissa  reve-     npveianubui 
laverint,  etiam  si  comnlices  fuerint,  non  '*"'*"'  "  •"*' 
solum  veniam,  sed  etiam  •  successores  no- 
stros  praefatos  facturos  esse  confidimus, 
ad  hoc  ut,  eorum  iudicio,  parliripes  tanti 
criminis  valeant  coerceri. 

§  5.  Et  si  quisulloum(|uam,  etiam  di-  Oppu^namibu» 
ctorum  successorum  nostrorum  tempore,  ""'"'    .  ''"""" 

I  '  pcicnasrmroim; 

praesentes  literas  et  in  eis  contenta  quae- 
cumque  iniusta,  illicita  vel  iniqua  exi- 
stere,  aut  in  toto  vel  in  parte  non  valere 
seu  aliquo  lempoi'e  non  valitura  esse,  vel 
a  iiobis  sic  fieri  non  poluissc  ani  non 
debuissc  ausu  temerario  asserere   prae- 

I  Sed  eliam  graliam  et  pruemia  pollkemur  , 
proni  eliaìii  successores  nostros  eie,  Cherub.  et, 
Ma  Uh.  (r.  t.). 


An.  c.  \'.m     54S 


BULLARIUM  ROMANTIM 


An.  C.  IbSS 


sumpserit,  cuiuscumque  dignitatis  existat, 
etiam  si  cardinalatus  honore  aut  regia 
voi  imperiali  pra^eminentia  et  excellentia 
praefuigcat,  ipso  iure  et  facto  analheiiialis 
mucrone  percussus  sit,  et  coiiira  euni  , 
tamqnam  vere  schismaticum  et  liaereti- 
ciim,  inquiri,  et  taniquam  talis  puniri, 
eiiisque  memoria  damnari  possit. 
§  0.  Non  obstantibus  consiitutionibus 

contrariis  de-  et  ordiiiationibus  apostolicis  necnon  cn- 
iiisvis  conclavis  capitulis ,  etiam  iiira- 
mento,  confirmatione  apostolica  vel  qua- 
vis  fìrmitate  alia  roboratis,  privilegiis 
quoque,  indultis  et  literis  apostolicis,  sub 
quibuscumque  tenoribus  et  formis,  ac 
cum  quibusvis,  etiam  derogatoriarum  de- 
rogatoriis  aliisque  efficacioribus  et  in- 
solitis,  clausulis,  necnon  irritanlibus  et 
aliis  decretis,  quibusvis  personis  sub  prae- 
sentibus  comprehensis,  per  quoscumque 
Romanos  Pontitices  praedecessores  nostros 
ac  nos  et  Sedem  Apostolicam,  etiam  motu 
proprio  et  ex  certa  scientia,  ac  simili  po- 
testalis  plenitudine,  aut  consistorialitei' 
seu  alias  quomodolibet  concessis  et  etiam  1 
si,  prò  illorum  sulTicienti  derogatione,  de 
illis  eorumque  totis  tenoribus  specialis, 
specilìca ,  expressa  et  individua  ac  de 
verbo  adverbum,  non  autem  per  clausu- 
las  gencrales  idem  importantes,  mentio 
seu  quaevis  alia  expressio  habenda,  aut 
aliqua  exquisila  forma  serranda  esset, 
tenores  buiusmodi,  ac  si  de  verbo  ad  ver- 
bum,  nibil  penitus  omisso  et  forma  in 
illis  tradita  obscrvata,  inserti  forent,  prae- 
sentibus  prò  expressis  babentes,  illis  alias 
in  sua  robore  permansuris,  hac  vice  dum- 
taxat,  specialiter  et  expresse  derogamus 
et  sulTicienter  derogatum  esse  decernimus, 
ceterisque  contrariis  quibuscumque. 
§  7.    Ut  autem   pracsentes   literae  ad 

Pubiicaiionem  omnium,  quorum  interest,  notitiam  dedu- 
cantur,  nec  aliquis  earuni  ignorantiam 
praetendere  valeat,  volumus  eas  in  basi- 

1  Et  eliuiii  ilcralis  vicibtis  approbolis  et  inno- 
vntis,  quibiis  omnibns,  eliamsi,  prò  Ulornm  eie, 
ClK'rub.  et  MjUIi.  (r.  t.). 


commitlil; 


licae  Principis  Apostolorum  de  Urbe  et 
Cancellariae  Apostolicae  ■!  ac  acie  Campi 
Florae  per  aliquos  ex  cursoribus  nostris 
publieari,  earumque  copiam  inibi  allixam 
diniilli,  necnon  publicationem  et  dimis- 
sioiiein  copine  aflixae  buiusmodi  sufTicere, 
et  onuies  quos  eaedeiu  literae  tangunt, 
arctare,  perinde  ac  si  eis  personaliter  in- 
timatae  et  notificatae  fuissent. 

§  8.  Nulli  ergo  omnino  hominum  liceat 
liane  paginam  nostrae  approbationis,  inno- 
vationis,declarationis,  statuti,  ordinationis, 
derogationis  decretorum  et  vohmtatum 
inlVingere,  vel  ei  ausu  temerario  con- 
traire. Si  quis  aiileui  hoc  attentare  prae- 
sumpserit  ,  indignalioneni  omnipotentis 
Dei  ac  bealorum  Petri  et  Pauli  aposto- 
lorum eius  se  noverit  incursurum. 

Datum  Romae  apud  S.  Petrum,  anno 
Ineanuilionis  dominicae  millesimo  quin- 
gentesimo  quinquagesimo  oclavo,  xvu  ka- 
lendas  ianuarii,  pontilìcatus  nostri  an- 
no IV. 

D.il.  die  lo  dee.  1558,  poiitif.  anno  tv. 


S.in'ii.jncni 
Itooti.'ifiit  aitiì- 
cìi. 


XXVI. 

Famltas  custodum  SS.  Imarjinis  ad  San- 
cla  Sanctorum  rcgcndi  et  gubernandi 
colh'ijia  Caprunicense  et  Nardinvm  de 
Urbe  ■-'. 

Paulus  Papa  iV,  ad  futuram  rei  memoriam. 

Piis  fidelium  quorumlibet  votis  libenter    f,  u-aium. 
annuimus,  eaque  favoribus  prosequimur 
opportunis. 

§  1 .  Sane  prò  parte  dilectorum  filiorum  cusiodes  p»- 
custodum  societatis  sacratissimae  Imaginis  [||o  ""oTiirmi"' 
Sanelissimi  Salvatoris  ad  Sancla  Sancto-  """'  "'""■'■"" 

rlilnigiHp.  r.tii- 

rum  de   Urbe  nobis  exhibita  petitio  con-  n  r^i'ne  ui. 
tinebal   postqiiam  a  felicis  recordationis 
Paulo  ])apa  III,  praedecessore  nostro,  ema- 
naverat  inl'rascriptum  rescriplum,  cuius 
tenor  sequitur  et  est  talis: 

1  .-tpuslolicae  vdlvis,  Clierub.  et  Matlh.  (r.  t.). 

2  K\  Rpgest.  ili  Archiv.  Vatic. 


An.  C.  IHSS  ,  P.VfLt 

§  2.  Motu   proprio.  Cum  sicut  accepi- 

P:iiiiiis  III  mus,  non  sine  animi  nostri  molestia,  quod 

riTdTtiò'm''ips's  licet   laiidabilcs   conslitiitiones  et  statuta 

snpra   coiipgia  ^gjj^  collesii  Capranicciisis  nuam  Nardini 

(..ipr.inii'eiise  01  ^  i  i 

Nardiniim  con-  per  scliolarcs  et  studenles  prò  tempore 

cc.vil  ,        proni  11        •  1  •      1    1 

appai ei  in pr>f- dictonim   Lollc^iiorum  ODservan  dehent, 
seni,  breti.      ^^^^  jlj^^^  ^^^^  jjj^^^  etiam  cum  iuramento, 

servare  promiserint,  et  mandatis  dilecto- 
rum  nostrorum  custodum  memorabilis 
sociefatis  sacratissimae  Imaginis  Sanctis- 
simi  Salvatoris  ad  Sancta  Sanclonim  de 
Urbe,  et  praedictorum  collegiorum  gu- 
bernatorum  prò  tempore  existenlium  pa- 
rere debuissent,  ciirn  illis  per  lundatores 
eorumdem  data  fiiit  facultas  scholares  et 
studentes  in  dictis  collegiis  gubernare, 
corrigere,  miilctare  et  punire  secundum 
praedictorum  studentiuin  demerita  in 
eventum  contravenlionis  ;  nihilominus 
praefati  sludentes,  praedictas  laudabiles 
constilutiones  minime  servare  cupientes, 
et  praesertim  in  vestiendo  et  deferendo 
iongas  vestes  cura  caputiis,  iuxta  formam 
praedictarum  constitutionum,  nullo  habito 
respeclu  ad  praomissa;  imo  in  dies  con- 
tradicentes  mandatis  praedictorum  custo- 
dum prò  tempore  existenlium  ac  praedi- 
ctis  sacris  conslitutionibus  ac  statutis,  et 
centra  ipsorum  respeclive  proprium  iu- 
ramentum,  non  obsen^ando  praedictas 
laudabiles  constilutiones  et  statuta,  sub 
praelextu  pauperlatis,  et  se  non  baberc 
modum  induendi  praefatas  vestes  (cum 
postea  plures  sericis  utantur),  ut  lenentur 
praedicli  iuramenti  vinculo;  et  non  eru- 
bescunl,  centra  eorum  proprium  iuramen- 
tum,  praedictas  laudabiles  constilutiones 
et  statuta,  in  dies  diveisis  commissionibus 
a  Sacra  Signatura  luslitiae  exlorquere,  et 
in  contemptum  praedictorum  domino- 
rum  custodum  gubernatorum  praedicto- 
rum collegiorum  ,  et  causara  et  causas 
praetensarum  iactalionum  et  molestatio- 
num  contra  praedictos  dominos  cuslodes 
guljcrnatores  et  palres  eoiumdem,  illam- 


?  IV  IT.  540      Ari.  C.  1SB8 

que  et  illas  diversis  iudicibus  committere 
desiderant,  et  commitlunt,  et  commini 
obtinuerunt,  licei  indebite  et  nuUiter  ; 
cum  nulli  liceat,  praelerquam  Pontifici 
Romano  et  propriae  ipsius  Signaturae,  si- 
miles  sacras  constilutiones  permutare. 
Volentes  igitur  calumniis  et  fraudibus 
huiusmodi  obviare,  prout  nostro  incumbit 
officio  pastorali ,  ac  providere,  motu  si- 
mili, ex  certa  nostra  scientia,  omnes  et 
singulas  causas  praedictas  corani  quibus- 
cumque  iudicibus ,  tam  ordinariis  quam 
commissariis,  et  tam  commissas  et  pen- 
dentes  quam  in  futurum.  committendas  per 
praefalos  scbolares  et  omnes  in  collegiis 
habitantes,  in  statu  et  terminis,  quibus 
rcperiuntur,  harum  serie  ad  nos  avoca- 
mus,  et  diclis  modernis  prò  tempore  cu- 
stodibus  dictorum  collegiorum  guberna- 
loribus  et  omnium  in  dictis  collegiis  ha- 
bitantium  et  sub  eorum  statutis  de^en- 
lium  iudicibus  ordinariis  commillimus  et 
mandamus  audiendasetterminandas  iuxta 
formam  praedictorum  collegiorum  prae- 
dictarum constitutionum  et  statutorum, 
cum  omnibus  eorum  inde  dependentibus, 
emergentibus,  annexis  et  connexis;  insu- 
per mandantes  ut  statuta  collegiorum 
simpliciter,  et  ut  iacenl,  intelligantur. 
nuUis  additis  commentis  sivc  cavillationi- 
bus  a  causidicis  invcnlis;  mandantes  etiam 
ut  qui  socuiidam  statuta  conclusiones  non 
habuerint,  infra tempus  constitulum,ipso 
facto,  sino  uUa  monitione,  a  collegiis  ex- 
pellantur,  et  alii  prò  illis  substifuanlur  et 
cogantur  expensas  collegiis  persolvere. 
Declarantes  insuper,  auctoritate  nostra 
apostolica  per  praesentes,  tam  iudices 
ordinarios  quam  commissarios,  nullam 
penitus  iurisdictionem  habere  seu  obli- 
nere  posse  in  collegiales  et  omnes  in  di- 
ctis collegiis  habitantes,  et  onmes  et  sin- 
gulas commissiones  imposterum  impe- 
Irandas  et  adhuc  impetratas,  tam  sub 
nomine   alicuius  collegii  quam  particu- 


An.  C.  ISbS       550  BTXLARIl'M 

lariuni  ia  collegio  seu  collegiis  habilaii- 
tium,  laia  de  scholaribiis  admiltendis  et 
removeiidis,  nullas  el  iiivalidas,  iiullius 
roboris  ac  momenti  fere  et  esse,  nullam- 
que  in  futurum  Iribuere  alimii  indici  or- 
dinario vel  delegato  iurisdictionem  ,  cui 
vel  quibus  commissum  fuerit,  vel  com- 
mitletur  in  futurum  :  el  volentes  quod 
quandocuuique  praefati  scholares  vel  ali- 
quis  eorum  senseriul  de  aliqua  diffini- 
liva  sententia  declaratoria ,  ferenda  per 
dictos  prò  tempore  custodes,  se  gravatos, 
tunc  recursum  habere  possiat  ad  dileclos 
filios  nostros  prò  tempore  Urbis  conserva- 
tores,  tamquam  iudices  appellationum,  et 
non  ad  alios  iudices;  imo  ipsis  iudicibus, 
tani  ordinariis  quaiu  commissariis,  inhibe- 
mus,  praecipimus  et  mandamus  quatenus , 
sub  poenis  excommunicationis,  suspensio- 
nis  et  interdicti  ac  nostrae  indignationis , 
anatbematis  ac  mille  ducatorum  auri 
ipso  facto  Cameraj  nostrae  applicandorum, 
si  secus  fecerint  (quod  absit),  a  quibus, 
quovis  modo,  liberari  non  possint,  prae- 
terquam  a  nobis  vel  prò  tempore  Romano 
Pontifice  :  irritum  quoque  et  inane  quic- 
quid  scienter  vel  ignoranter  factum  fuerit 
secus  ipso  iure  fore  decernimus.  Consti- 
tutioiiibus  et  ordinafionibus  apostolicis, 
stylo  Palatii,  nomine  et  cognomine  prae- 
diclorum  sluJenlium,  causarum  qualitate 
et  instantia,  ac  tenore  constitutionum  et 
privilegiorum,  et  illarum  forsan  constitu- 
tionum et  aliorum  hic  exprimi  necessa- 
riorum,  status  causarum ,  tam  in  prima 
seu  secunda  aut  ulteriori  instantia  inde- 
cis.  pendentium,  et  alia,  quae  forsan  de 
verbo  ad  verbum  maiorem  expressioneni 
requirant,  prò  piene  et  sufficienter  ex- 
pressis  liaberi  volumus  ,  cetcrisque  in 
contrarium  facientibus  non  obslantibus 
quibuscumque.  Audiant  praefali  iudices, 
citent ,  procedant,  ut  petitur,  et  iustitiam 
faciant,  praemissis  non  obstantibus. 
Placet.  A. 


ROMANUM 


An.  C.  llibS 


§  o.  Extracla  fuit   praesens  copia   ex  Miesiaii.,  .,..■ 

,.  .    .       ,.  ,  .,       l;>rii  de  exisien- 

alia,  cuni  suo  origmali  auscultata  et  colla-  i,a  originMu 
lionata,  ut  a  tergo  dictae  copiae  descriptuui  v.TeTiidc  ^ll- 
esl,  ar  suli  dio  t|ninta  iunii,  millesimo  '"'"^ 
quins;enlrsimo  quinquagesimo^  prò  ma- 
gnilici^  dominis  guardianis  Imaginis  San- 
ctissimi  Salvatoris  ad  Sancla  Sanctorum 
de  Urbe  conira  reclores  et  colley:iales 
collegiorum  Caitraniceusis  etNardini  etiam 
a  tergo  dictae  copiae  intitulata,  et  in  filsa 
iurium  productorum  dicli  anni  niillosimi 
quingentesimi  quinquagesimi  reperta  , 
cuius  originale  etiam  a  tergo  dictae  co- 
piae est  descri])tum  fuisse  restitutum 
et  consignatum  domino  Petro  de  Celano, 
et  cumeadem  copia  auscultata  concordai; 
in  cuius  liclem  bic  me  subscripsi  manu 
propria,  die  decima  quarta  mensisnovem- 
bris,  millesimo  quingenlesimo  quinquage- 
simo octavo.  Ioannes  Antonius  Curtus,  Cu- 
riae  causarum  Camerae  Apostolicae  no- 
larius. 

§  A.  Ipsi  custodes,  sub  quorum  guber-       Supiiiioni 

,      ,  ,  "^  prò     conili  Dia- 

mo et  cura  scholares  et  studentes  colle-  uoof. 

giorum  Capranicensis  et  Nardini  huius- 
modi  reguntur  et  gubernantur,  ut  quiete 
et  honeste  viverent,  iuxta  eorumdem  col- 
legiorum  respective  constitutionum  for- 
mam,  dictum  rescriptum  tunc  Curiae  cau- 
sarum Camerae  Apostolicae  generali  au- 
ditori seu  in  illius  Curia  praesentari  fe- 
cerunt,  prout  ex  suprascripta  fide  no- 
tarli eidem  auditori  Camerae  ap|iaret  ; 
cum  tamen  ipsius  rescripti  copia ,  cum 
illius  originali  auscultata,  non  autem  ori- 
ginale reperiatur ,  ne  a  nimium  scrupo- 
losis  de  ipsius  rescripti  validitale  in  fu- 
turum dubitari  contingat ,  prò  parte  eo- 
rumdem custodum  nobis  fuit  bumiliter 
supplicatnm  ut,  ad  omnc  dubium  prorsus 
tollendum,  quia  copia  rescripti  huius- 
modi,  sicul  pracferlnr  auscultata,  fìdem 
faciat  mandare .  aliasque  in  praemissis 
opportune  providere  de  benignitate  apo- 
stolica dignaremur. 


('niired 


Ali.  C.  1568  PAULUS 

§  5.  Nos  igitur,  lmiu?mo(ii  supplicatio- 

1  Pou-  iiibus  inclinati,  aucloritale  apostolica,  per 
praesentes  commitliinus  ef  mandaruus 
quoti  siipradictae  copiae,  sic  ut  praeferlur 
auscultatae,  a  quibiisvis  iudicibus  ordina- 
riis  el  extraordinariis  seu  delegatis  et 
quavis  dignitale  et  aucloritale  fungentibus, 
in  iudicio  et  extra,  ubique  piena  fides 
adhibeatur,  el  quae  aliter  inlerpretari , 
cognosci  aut  terminari  non  possil  neque 
valeat  ;  quinimmo  quicquid  per  quemvis 
iudicem ,  a  die  concessionis  praedicli  re- 
scripli,  citra,  de  et  super  adininislrationo 
ac  rebus  dictorum  coUegiorum  vel  alias 
conira  formam  praedicli  rescripti  factum 
Inerii,  irritum  et  nullius  roboris  vel  mo- 
menti sii  et  esse  debeat;  el  nihilominus, 
poliori  prò  cautela  ,  dictum  rescriptum  , 
qualenus  opiis  sii,  eadem  auctoritale  apo- 
stolica per  easdem  praesentes  confirma- 
mus,  illudque  de  novo  concedimus. 
§  6.  Non  obstanlibus  constitutionibus 

i  con-  et  ordinationibus  apostolicis ,   ceterisque 
contrariis  quibuscumque. 

Datum  Romae  apud  Sanctum  Petrum 
sub  annulo  Piscatoris  die  vigesinia  de- 
cembris,  millesimo  quingenlesimo  quin- 
quagesimo oclavo ,  pontificatus  nostri 
anno  iv. 

Dal.  die  20  dee.  1558,  punlif.  anno  iv. 


De  log. 
tr.;rii5. 


XXVll. 

Innovatio  quarumcumque  censurarum  et 
poenarum  cantra  haereticos  et  schisma- 
ticos  quomodolihet  promulgatarum  ;  et 
aliariim  poenarum  impositio  iti  cuiiis- 
cumqiie  gradus  et  dignitatis  praelalos 
et  principes ,  haereticae  vel  schisma- 
ticae  pravitalis  reos  ^ . 
Paulns  episcopns  servus  sevvorum  Dei, 
ad  perpetaam  rei  memoriam. 

Cum  ex  aposlolatus  officio,  nobis,  me- 
Eiordium.    riti?  licet  imparibus ,  divinilus  credilo  , 

^  De  poenis  autem  per  alios  Pontifices  in  eius- 
raodi  haereticos  latis ,   habes  Nicolai  ili  consii- 


conslilulioniE. 


IV  PP.  551       A.i.  C.  1jo9 

cura  dominici  gregis  nobis  immineal  gc- 
neralis,  et  exinde  teneamur,  prò  fidcli  il- 
lius  custodia  et  salubri  directione  ,  more 
vigilis  pastoris,  assidue  vigilare  et  atten- 
lius  providere,  ut  qui  hac  aelale,  peccalis 
exigenlibus,  propriae  prudentiae  innilen- 
tes,  scientius  1  et  perniciosius  solito  contra 
orlliodoxoae  fidei  disciplinam  insurgunl, 
l'I  supcrslitiosis  ac  fictitiis  adinvenlioni- 
bus  sacrarum  Scripturarum  intelligenliam 
perverlenles ,  catholicae  Ecclesiae  unita- 
tem  el  inconsulilem  Domini  tunicam  scin- 
dere iiioliunlur,  ab  ovili  Cliristi  repellan- 
Uir,  ne  magisterium  erroris  conlinuent, 
qui  discipuli  veritatis  esse  contemnunl. 

§  1 .  Nos,  consideranles  rem  huiusmodi  C'u?»  huim 
adeo  gravem  et  periculosam  esse,  ut  Ro- 
manus  Ponlifex,  qui  Dei  et  Domini  nostri 
lesu  Christi  vices  gemi  in  lerris,  et  super 
gentes  et  regna  plenitudinem  oblinet  po- 
leslalis,  omnesque  indicai,  a  nemine  in 
hoc  saeculo  iudicandus ,  possil,  si  depre- 
hendatur  a  fide  dcvius,  redarguì;  et  quod, 
ubi  maius  inlendilur  periculum,  ibi  est 
plenius  el  diligentius  consulendum  ne 
pseudoprophetae  aut  alii  eliam  saecula- 
rem  iurisdiclionem  habenles  simplicium 
animas  miserabiliter  illaqueent,  innume- 
rabilesque  populos,  eorum  in  spiritualibus 
ani  temporalibus  curae  et  regimini  com- 
missos,  secum  in  perditionem  et  damna- 
tionis  interitum  trahant,  nec  aliquando 
conlingat  nos  abominalionem  desolalio- 
nis,  quae  dieta  est  a  Daniele  prophela,  in 
loco  gancio  videre  ;  cupienles ,  quantum 
cum  Deo  possumus ,  prò  nostro  munere 
pastorali,  vulpes,  vineam  Domini  demoliri 
satagentes,  capere,  el  lupos  ab  ovilibus  ar- 
cere ,  ne  canes  muti  videamur  nequeun- 

lulionem  iv.  iS'uierit,  toiri.  iv,  pag.  47;  Innocentii 
IV  constiluliotiL'ì  XXVI  et  xxvu,  torà,  ut,  pag.  bSI 
el  seqq.,  et  coiist.  xxix,  eodem  tomo,  pag.  S6I  ; 
.\lexandii  IV  constit.  xxxvi,  ibid.,  pag.  CiG,  et 
const.  xLvietseqq. ,  et  tiabes  etiam  alias  aliorum 
Pontificum  constitiitiones.  1  Licenli'is,  Cherub, 
et  Maith.  (r.  t.). 


Ali.  C.  Ijj'J       552  niTLLARIUM 

(es  hilrare,  ci  j.ertlainiu'  cum  malis  agri- 
colis,  ac  mercenario  compareinur. 
§  2.  llabita  super  liis  cum  venerai lilibus 
ConOrmM  Ili,-  fi'ati'ibus  Hosli'is  sauctac  Uonianac  Eccle- 

Pitnlifes  oniiios 

poiiKis  in  lue-  siae  cai'ilinalibus  debbeialione  matura, 
Im!u"oVi'."ls7  ^^  eoruni  Consilio  et.  unanimi  asseusu, 
onmes  el  singulas  excommunicationis , 
suspensionis  et  interdicti  ac  privationis 
et  quasvis  alias  sentenlias ,  censuias  et 
poenas,  a  quibusvisRomanis  Pontificibus 
praedecessoribus  nostris  aut  prò  talibus 
habilis,  eliam  per  eorum  literas  extrava- 
gantes,  seu  sacris  conciiiis  ab  Ecclesia 
Dei  receplis,  vel  sanctorum  Patruni  de- 
cretis  et  stalutis,  aut  saciis  canonibus  ac 
constilutionibus  el  ordinalionibus  aposto- 
licis  centra  haereticos  aut,  schismaticos 
quomodolibet  lalas  et  promulgatas,  apo- 
stolica auctoritate  approbamus  et  inno- 
vamus,  ac  perpetuo  observari  et  in  viridi 
observantia,  si  forsan  in  ea  non  sint,  re- 
poni et  esse  del;ere;  necnon  quoscumque, 
qui  bactcnus  a  fide  catbolica  deviasse 
aut  in  aliquam  haeresim  incidisse  seu 
schisma  incurrisse  aut  excitasse  seu  com- 
misisse,  deprehensi  aut  confessi  vel  con- 
victi  fuerint,  seu  (quod  Deus  prò  sua  cle- 
raenlia  et  in  omnes  bonitate  avertere  di- 
gnetur)  in  posleium  deviabunt,  seu  in 
haeresim  incident,  aut  schisma  incurrenl 
vel  excitabunt  seu  committent,  et  deviasse 
seu  incidisse,  aut  incurrisse  vel  excitasse 
seu  comraisisse  deprehendentur  aut  con- 
fitebunturseu  convincentur,  cuiuscumque 
status,  gradus,  ordinis,  conditioni&et  prsee- 
minenliae  existant,  etiam  episcopali,  ar- 
chiepiscopaU,  patriarchaU,  primatiali  aut 
alia  malori  dignitate  ecclesiastica  seu  car- 
dinalatus  bonore,  et  Aposlolicae  Sedisubi- 
vis  locorum,  tam  perpetuae  quam  tem- 
poralis,  legalionis  munere  ,  vel  mundana, 
etiam  comitali,  baronali,  marchionali,  du- 
cali, regia  el  imperiali  auctoritate  seu  ex- 
cellenlia  praefulgeant ,  el  eorum  querali- 
bel  sentenlias ,  censuras  et  poenas  prae- 


ROMANUir  Ali.  e.  ISj9 

diclas  incurrere  volumus  atque  decerni- 
nius. 

§  3.  Et  nihilominus,  consideranles  di-  VmeVMi  ei 
gnum  esse  ul  qm  virtutis  amore  a  malis  jj,,,,  j„ì^„,j|„„ 
non  abslinent ,  metu  poenarum  ab  illis  |','!.''„j,  '"""°' 
delerreantur;  el  quod  episcopi  ,  archie- 
piscopi, palriarchae,  primates,  cardinales, 
legali^  comites,  barones,  marcliiones,  du- 
ces ,  reges  el  imperalores,  qui  alios  do- 
cere  et  ilUs  bono  exemplo,  ut  in  fide  ca- 
tbolica contineantur,  esse  debenl,  prae- 
varicaudo,  gravius  ceteris  peccant,  cum 
non  solum  seipsos  perdant,  veruni  etiam 
alios  innumerabiles  populos,  eorum  curae 
el  regimini  credilos  seu  alias  eis  subdilos, 
secum  in  perdilionem  el  puleuni  interilus 
Irahant,  de  similibus  Consilio  et  assensu , 
hac  nostra  in  perpetnum  valilura  consti- 
lulione,  in  odium  tanti  criminis,  quo  nul- 
lum  in  Ecclesia  Dei  maius  aut  pernicio- 
sius  esse  polost,  de  aposlolicae  potestatis 
plenitudine,  sancimus,  slaluimus,  decer- 
nimus  el  defmimus  quod,  sentenliis,  cen- 
suris  el  poenis  praedicfis  in  suo  robore  el 
efficacia  remanenlibus,  ac  effeclum  suum 
sorlieulibus,  omnes  et  singuli  episcopi, 
archiepiscopi,  palriarchae,  primates,  car- 
dinales, legati,  comites,  barones,  mar- 
chionos,  duces,  reges  et  imperatores,  qui 
iiaclenus,  ul  praeferlur,  deviasse  aut  in 
haeresim  incidisse',  seu  schisma  incurrisse, 
excitasse  vel  commisisse  deprehensi  aut 
confessi  vel  convicti  fuerint,  et  in  poste- 
rum  deviabunt  aut  in  haeresim  incident 
seu  schisma  incurrent  vel  excitabunt  aut 
committent ,  et  deviasse  seu  in  haeresim 
incidisse  vel  schisma  incurrisse  aut  exci- 
tasse seu  commisisse  deprehendentur  aut 
confìtebmitur  seu  convincentur,  cum  in 
hoc  inexcusabiliores  ceteris  reddantur, 
ultra  sentenlias,  censuras  et  poenas  prse- 
dictas ,  sinl  etiam  eo  ipso,  absque  aliqiio 
iuris  aut  facti  minislerio ,  suis  ordinihus 
et  cathedralibus,  etiam  metropolitanis,  pa- 
triarchalibus  et  primatialibiis  ecclesiis  ac 


An.  C.  1559  ,  PA.ULLS 

cardinalatiis  honore  ci  cuiusvis  legationis 
miniere,  iiecnon  voce  adiva  et  passiva, 
omnique  auctorilale,  ac  monaslcriis,  be- 
neflciis  et  officiis  ecclesiaslicis,  cum  cura 
et  sine  cura ,  saccularibus  et  quorunivis 
Ordinum  regularibus ,  quae,  ex  quibusvis 
concessionibus  et  ilispensatiouil)us  apo- 
stolicis,  in  lituhiiu,  commendam  et  adnii- 
nislrationeiii  aut  abas  quoinodoUbel  obti- 
nuerinl,  et  in  quibus  vel  ad  quae  ius  ali- 
quod  habuerint,  necnoii  quibusvis  fructi- 
bus,  reddilibus  et  proventibus  anuuis  su- 
per similibus  fruclibus,  reddilibus  et  pro- 
ventibus eis  reservatis  et  assiguatis,  comi- 
tatibus  quoque,  baroniis,  marchionatibus, 
ducatibus,  regnis  et  imperio  penitus  et  in 
totum  perpetuo  privali,  et  ad  illa  de  ce- 
lerò inbabiles  et  incapaces,  babeanturque 
prò  relapsis  et  subversis  in  omnibus  et 
per  omnia ,  perindc  ac  si  prius  baeresim 
huiusmodi  in  iudicio  pubbce  abiurassenl; 
nec  uUo  umquam  tempore  ad  eorum  pri- 
stinuni  statum  aut  catbedrales,  metropo- 
litanas,  palriarchales  et  primatiales  ec- 
clesias,  seu  cardinalatus  vel  alium  bono- 
rem  aut  quamvis  aUam  maiorem  vel  mi- 
norem  dignilatem,  seu  vocemactivam  vel 
passivarne  aut  aucloritatem ,  seu  mona- 
steria  et  beneficia,  vel  comitatus,  baronias, 
marcbionatus ,  ducatus,  legna  et  impe- 
riuni  restituì,  reponi,  reinfegrari  aut  re- 
habilitari  possint ,  quinimmo  saecularis 
rclinquantur  arbitrio  poteslalis,  animad- 
versione  debita  puniendi,  nisi  apparenti- 
bus  in  eis  verae  poenitentiae  indiciis  et 
condignae  poenitentiae  fructibus,  ex  ipsius 
Sedis  benignitate  et  clementia  in  aliquo 
monasterio  aut  alio  regulari  loco,  ad  per- 
agendum  perpetuam  in  pane  doloris  et 
aqua  mestitiae  poenitentiam ,  retrudendi 
fuerint.  Quodque  prò  talibus  ah  omnibus, 
cuiuscumque  status,  gradus,  ordiuis,  con- 
ditionis  et  prageniinentiae  existenlibus,  ac 
quacumque,  etiam  episcopali,  archiepi- 
scopali, patriarchali  et  primaliali  aut  alia 
DulL  liom.  Voi  lY.  70 


IV  pp.  553 

niaiori  ecclesiastica  dignitale,  et  etiam 
cardinalatus  honore,  seu  mundana,  etiam 
comitali ,  baronali ,  marchionali ,  ducali , 
regia  et  imperiali  auctoritatc  etexcellentia 
pollentibus,  baberi,  tractarietreputari,  et 
ut  tales  evitari  omnique  humanilatis  so- 
latio destituì  debeanl. 

§  4.  Et  qui  ius  pafronatus  aut  nomi- 
nandi  personas  idoneas  ad  catbedrales, 
etiam  metropolilanas,  et  palriarchales  ac 
primatiales  ecclesias  seu  monasteria  vel 
alia  beneficia  ecclesiastica,  per  privationem 
huiusmodi  vacantia,  habere  praetenderint, 
ne  illa  diutiaae  vacalionis  exponantur  in- 
comniodis,  sed,  de  servilute  haereticorum 
erepta,  personis  concedanlur  idoneis,  quse 
illarum  populos  in  semitas  iustitiae  fide- 
liter  dirigant,  teneantur  ad  ecclesias,  mo- 
nasteria et  beneficia  huiusmodi  alias  per- 
sonas idoneas,  infra  tempus  a  iure  vel  ex 
eorum  concordatis  seu  compactatis  cum 
dieta  Sede  initis  slaiutum,  nobis  seu  pi'o 
tempore  existenti  Romano  Pontifici  prae- 
senlare,  alioquin,  tempore  huiusmodi  ela- 
pso,  piena  et  libera  ecclesiarum ,  mona- 
steriorum  et  beneficiorum  praediclorum 
disposilio  ad  nos  et  Romanum  Pontificem 
praedictum  eo  ipso  pieno  iure  devolva- 
tur. 

^  5.  Et  insuper  qui  ipsos  sic  depre- 
hensos  aut  confessos  vel  convictos  scien- 
ter  quomodolibet  receptarc  vel  defendere 
aut  eis  favere  vel  credere  seu  eorum 
dogmata  dogmatizare  pracsumpserint,  sen- 
tenliam  excommunicalioniseo  ipso  incur- 
rant,  efficianlurque  infames,  nec  voce,  per- 
sona, scriplis  vel  nuncio  aut  procuratore 
aliquo  ad  publica  seu  privata  officia  aut 
Consilia  seu  synodum  vel  concilium,  ge- 
nerale vel  provinciale ,  nec  conclave  car- 
dinalium  aut  aliquam  fidelium  congrega- 
tionem  seu  electionem  alicuius,  aut  lesli- 
monium  perhibendurn  admitlanlur,  nec 
admitli  possint  ;  sinl  etiam  intestabiles, 
nec  ad   hacrcditalis  successionem  acce- 


An.  C.  li)S9 


Ius  patronalHi 
aut  Qominandi 
babenles  ad  be- 
neficia propt::'T 
haerefim  va- 
caolìa  tenean- 
lur  illira  lesi- 
lima  tempora 
praesenl.  alias 
[>ersonai. 


F.iulor*(iqiJO 
haeretic.  pne- 
nas  Lic  descrì- 
piai  iiiciirrunt. 


An.  r.   loW        :>5i  1;U.I-.VU1LM 

dalli;  miUiis  pnìrlinva  co^aliir  cis  <\\\>v\- 
aliquo  iiL'gotio  iPS|)Oiidoro.  Ound  si  lorsaii 
iudices  exlilei'iiil,  eoniiii  soiitonliai'  iiiil- 
laiii    (il)tini'ahl    liiiiiilalcni ,    iiec    aliiitiar 
causae  ad  oorniu  aiidiruiiain  dediicanUii  ; 
et,  si  I'ultìiiI  advocali,  l'onim  iialrociiiiuni 
nullatemis  recipialui' ;  si  vim'o  taliellinni's 
extileriiU,  iiistriuueiita  loutì'rta    [ilM'  l•ll^ 
nnllius  siili  peuiUis  roboiis  vel  luoiiicnli. 
Et  insuppi'  oIl'iìiÌ  oiiiniltiis  el  siiiyiilis  a-- 
clesiis,  cliam  calhedialiiius,  ineli'opolila- 
nis,  palriarclialihus   et  priniulialiliiis,  ac 
dimiitalihus,  inoiiaslcriis,  biMieliciis  el  ol- 
liciis  ecclesiaslieis,  ctiaiii,  ut  praeferlur, 
qualiliralis,  per  eos  quoniodolibel  obteii- 
lis,  etlaiii  ipsi  (inani  laici,  eliam,  ut  ]irae- 
niittitur,  qiialilicali   et  dit;iiitatibns  prae- 
dictis  praedili,  qiiibuscuniqiie  regiiis,du- 
catibus,  domiiiiis,  feudi?  et  iioiiis  loiiipo- 
ralibiis  per  eos   possessis  privali  exislaiil 
eo   ipso;   regnaque ,    dueatiis,  doiniiiia , 
fenda  el  bona   liniusinodi  publiceiiUu'  et 
pnblicala  siili,  cflìcianlnique  iuris  el  pro- 
prietalis  eoruni,  (pii    Illa  primo  occupa- 
verint ,  si  in  sincerilale   iìdei    el   unitale 
sanctae  Rdiiianae  Ecelesiac,  ac  sub  nosira 
et  sur.cessorum  nostroruiii   Romaiioruui 
Pontifieum  canonico  intrantinin  obedien- 
lia  fuerinl. 

§  0.  Adiicieiites  quod  si  ullo  umqnani 
tempore  apparuerit  aliqiiem  episcopum, 
Praeiiii  ci  t'I'iim  l'I"  ai'chiepiscopo  seu  palriarclia 
pontiaces,  qnos  vel  pi'imale  se  gerenlem ,  aut  praediclae 
'■"fnri'r  Romanae  Ecclesiae  cardinalem,  eliam,  ni 
pa.ocrii  a  fide  praefcrlur,  legatum,  seu  eliam  Romanum 
TiaFse,  00  ipso  Fontiliceni,  ante  eius  promotionem  vel  in 
f'"''''""' ""'"  cardinalem  seu  Romanum  Ponlificem  as- 

fiiaacloritale  et  .  i      ,.  ,       . 

offirio,  el  prò-  sumplioncm,  a  lide  calholica  deviasse  aut 

""".^""pact  in  aliquam  haeresim  incidissei,  promolio 

r.iinaiidari  pò-  sBu  assuiiiptio  dc  60,  etiaiii  in  concordiam 

'"'■  et  de  unanimi  omnium   cardinalium  as- 

sensu  facla,  nulla,  irrita  et  inaiiis  exislal, 

nec  per  susceptioneni  muneris,  consecra- 

tionis,  aut  subsecutam  reginiinis  et  admi- 

nistrationis,  possessionem,  seu  quasi,  vel 

1  M:iith.  addii:  seu  scltisnìd  incunisse  veì  erci- 
tusse  aiti  commisisse(n.  t.). 


HO.MAM  M  An.  C.  Ibj'J 

ipsius  Romani  Ponlilicis  inllironizalioneni 
ani    adorationeni ,   seu    ei    jìiaeslitam  ab 
rimnilius  obedienliam,  el  ciiiusvis  lenqio- 
ris  in  [iraemissis  cni'suin,  convaliiissc   dici 
ani  convalfscere  possil,  nec  prò  legilr^na 
in  aliqua  sui   parli'  babealnr,  iiuUaiiKiue 
lalibns   in  episcopo>    seu    arcbiepiscopos 
vel  paliiarrlias  ani  prinial(^s  promolis,  seu 
in    rardinales   vel    lloniaiium  Ponlificem 
assumplis,  in  s|)irilualibus  vel  lemporali- 
bns  admini-lraiuli  l'acnllalein  Iriiuiisse  aut 
Iribuere  censealnr,  seti  omnia  et  singula 
per  eos  quomodolibet  dirla,  facta,  gesta 
etadminislrataac  inde  secula  quaecumque 
viribus  carcant,  el  nuUam  prorsus  firmi- 
taleni  nec  ins  alicui  Iribnant;  sintque  ipsi 
sic  promoti   et  assnmpli  eo  ipso,  absque 
aliqua  desuper  facienda  declaralione,  ornili 
dignitalc,  loco,  bonore,  titulo,  aucloritate, 
officio  et  poteslatc  privati;  liceatque  om- 
nibus el  singnlis  sic  promolis  et  assum- 
plis, si  a  iide  anlea  non  deviassent  nec 
baerelici   liiisseni ,  neque  schisma  incur- 
rissenl  aut  excilasscni  vel  coinmisissent. 

§  7.  Subdilis  personis^  tam  clericis  subdiiuqne 
saecularibus  et  regulanltus  quam  eliam  »b  ob.diemi. 
laicis ,  necnon  cardinalibus,  etiam  qyj  •"'«'i"'»"»""- 
electioni  ipsius  Ponlifìcis  antea  a  fide  de- 
vii  aut  baerelici  seu  scliismalici  inlerfue- 
rint,  seu  alias  consenserinf,  et  ei  obedien- 
liam praesliterint,  eumque  adoiaverint, 
ac  castellanis,  praefectis,  capitaneis  et  of- 
licialibns,  etiam  aimae  Urbis  nostrae  et 
lotius  Status  Ecclesiastici,  etiam  eisdem 
sic  promolis  vel  assumplis  homagio  seu 
iurainenlo  vel  caulione  obligatis  et  ob- 
uoxiis,  ab  ipsornm  sic  promolorum  vel 
assuinplorum  obedienlia  et  devolione  im- 
pune quandocumque  recedere,  eosque  ut 
rnagos,  elhnicos,  publicaiios  et  haere- 
siarcas  evitare;  eisdem  subdilis  personis 
fìdelitali  et  obedientiae  futurorum  epi- 
scoporum,  archiepiscoporum,  patriarcha- 
rum,  primatum,  cardinalium  el  Romani 
J  Ponlilicis  canonice  intranlis  niliiloniinus 


An.  c.  ISSO  rAn.f' 

adstricli?  remanenlilms,  Pt,  ad  maioiern 
ipsorum  sic  promotorum  et  assiimplo- 
rnm,  si  eorum  regimen  el  administralio- 
ncm  continuare  volncrint,  oonfiisionem , 
conila  oosdem  sic  promolos  ci  assumptos 
auxiliuin  brachii  saecuiaris  implorare  ; 
noe  proptereal  ab  ipsorum  sii'  proniolo- 
riim  et  assumplonim  fidelitato  et  obe- 
dientia,  praemissornni  occasione,  rece- 
dentes,  tamqiiam  tnnicae  Domini  scissores, 
aliquarum  rcnsnrarnni  sen  pnenarnni 
iillioni  snbiaccaut. 
§  8.  Non  obstanlibus  conslitniionibus 

coniranonim  et  ordiiialinniI)ns  aposlolicis,  nrcnon  pri- 
vilegus,  indiillis  el  bleris  aposloliris  cis- 
dera  episcopis,  arcbiepiscopis,  palriar- 
cbis,  primalii)iis  el  cardinalilms  ac  qiii- 
busvis  aliis,  sub  qiiibnsciimquc  lenoribiis 
et  formis,  ac  cimi  qiiilmsvis  claiisulis  et 
decretis,  oliam  molu  proprio  el  ex  eni'la 
seienlia,  ac  di'  nposlolicac  potestà! is  jilo- 
niludinc ,  se;;  etiam  consistorialiter,  aiit 
alias  quomodolibef  conccssis  el  etiam  ilc- 
ral.is  vicibus  approbalis  el  innovafis,  ac 
etiam  in  corpore  iuris  clausis,  neennn 
q\iilMisvis  capitiib's  conrlavis,  etiam  ima- 
mento  ani  ennfirmatione  aposloiiea  vel 
quavis  firmitate  alia  relimalis,  et  per  nos 
ipsos  iiiralis.  QuìIìms  omniiius,  eonim  le- 
nores  praesentibiis  prò  expressis  ac  de 
verbo  ad  veriinm  inserlis  lialn'iiles,  illis 
alias  in  suo  rohore  iieniiansuris,  bac  vice 
*  dumtaxat,  speriidilrr  et  expresse  deroga- 

mus,  cetei'is([ue  ciMiIrariisqiiilmscnmipip. 
§  9.   Ut    aiitem   praesontcs  lilerai'   ad 

lussio  pulii!- omnium,  rpinmiii  interest,  untiliam  de- 
ducanlur,  vniumus  eas  seu  earnm  Iran- 
sumptum  (cui,  manu  nolarii  public!  sub- 
scripto  et  sigillo  alicuiiis  personae  in  di- 
gnitate  ecclesiastica  conslilutae  munito, 
plenam  iidem  adbilieri  debere  deeemi- 
rnus)  in  basilicae  Prineipis  Aposlolorum 
deUrbc  et  Cancellariac  Aposlolicae  valvis 
atque  in  acic  (lampi  Florae  per  aliquos  ex 
cursoribus  noslris  publicari  et  aflìgi,  ea- 

1  Prnpierea  tales,  Maltll.  (r.  t.). 


candì 


IV  f'P.  .).>.)       An.  c.  \^m 
rumipic  copiam  inibi  allixam  didutli,  pu- 
blicalionemque,  alTixioiiem  et  copiae  af- 

fixae  dimissioncm  huiusmodi  sufficere  et 
prò  solemni  el  legitima  baberi,  nec  aliam 
|iiiblieatiouem  requiri  aut  expeclari  de- 
bere. 

^  10.  Nulli  ergo  omnino  bominnm  li-     sanctio  poe- 

,  .      '  ...      nalii. 

eeal  liane  paginam  noslrae  approliationis, 
innovationis,  sanclionis,  statuti,  deroga- 
lionis  volunlatum,  dccretorum  infringere 
vel  ei  ausi!  temerario  contraire.  Si  quis 
aulcni  boc  allentare  pracsumpserit,  in- 
dignalionem  omnipofenlis  Dei  ac  beato- 
rum  Pelri  el  Dauli  aposlolorum  eiiis  se 
noveri!  incursuriim. 

Dalum  Hoiuae,  apud  S.  Pelnim,  anno 
Incarnationis  dominicae  millesimo  quiii- 
gentesimo  quinquagesimo  nonol,  xv  ka- 
dns  martii,  pontilìialus  noslri  anno  iv. 

V  Ego  Pauli'S,  catholicae  Ecclesiae  epi- 

sropus. 

Y  Etjo  Io.  Bellayus,  episcopus  Ostiensis.       p«|iae  ei  s. 

Y  Ego  li.,  cardmalis  de  tarpo,  episcopus  num    snbscri- 
Poiiuensis.  ?"""'■ 

■'■  Ego  E.,  cardinalis  Pisaniis,  episcopus 
Tusculanus. 

Y  Ego  Eed.,  cardinalis  naesius,  episcopus 
Pracncstinus. 

Y  Ego  P.,  cardinalis  episcopus  Albanen. 

j 
i 

'[■  Ego  R.  ,   cardinalis   S.  Angeli,  maior 

poenilenliariiis. 

-[■  Ego  T.,  cardinalis  Crispus. 

'[•  Ego  Fulvius,  cardinalis  Perusinus. 

-|-  Ego  Io.  Mieb.,  cardinalis  Saraeenus. 

i'  Ego  lo.,  cardinalis  S.  Yitnlis. 

-;-  Ego  Io.,  cardinalis  Piiteus. 

Y  Ego  llier.,  cardinalis  Imolensis. 

Y  Ego  B.,  cardinalis  Tranensis. 

Y  Ego  Dioiiiedes,  cardinalis  Arianensis. 

Y  Ego  Scipio,  cardinalis  Pisarum. 

Y  Io.,  cardinalis  Reumanus. 

-;-  Io.  Antonius,  cardinalis  S.  Paneratii. 
-[■■  Ego  Tha.,  cardinalis  Gaddiis. 
'[•  Ego  Virg.,  cardinalis  de  Spoleto. 

I   Gelavo,  Manli,  (r.  t.). 


•An.  C.  ia59       556  BUU.ARIl'M 

•j-  Ego  F.  M.,  carclinalis  Alexandrinus. 
-|-  Ego  eie.  Moiiilianns,  cardinalis  Araec. 
Y  Ego  G.  Asc,  diaconus  cardinalis  Cam. 
•J-  Ego  N.,  cardinalis  de  Sermonela. 
•j-  Ego  la.,  cardinalis  Sabellus. 
•j-  Ego  Hier.,  cardinalis  S.  Georgii. 
•j-  Ego  Inno.,  cardinalis  de  Monle. 
-J-  Ego  Aloy.,  cardinalis  Corneiius. 
•f-  Ego  C,  cardinalis  Carafa. 
^  Ego  Alfon.,  cardinalis  Ncapolitanns. 
^  Ego  Vilellotins,  cardinalis  Viteliius. 
•f  Ego  Io.  Baplistn,  cardinalis  consiliarius. 
(Locus  Siijni). 

DoMINUS  MIHl  ADIUTOR. 
D;it.  die  15  fubniarii  1559,  pontif.  anno  iv. 


XXVIII. 

Rcsiiluil  stationem,  quae  antiquilus  ha- 
bebatur  in  ecclesia  Sanctorum  Silvestri 
et  Martini  in  Montibiis  de  Urbe  1. 

Panlus  episcopns  servus  servorum  Dei, 
ad  pei'petnam  rei  memorìam. 

Etsiexiniuncto  nobis  apostolalus  officio 
Exordiiini.  singulas  orbis  ecclesias,  quae  domus  Dei 
sunt,  spiiitualibus  muneribus  ornamus: 
decorem  tamen  earum,  quae  in  hac  alma 
Urbe  nostra  consistunt,  eo  maiori  pro- 
curamus  affecUi,  quo  saepius  ad  illas, 
tamquam  ante  oculos  noslros  conslitulas, 
dirigimus  nostrae  considerationis  intui- 
tum. 

§  1.  Sane  ex  diversis  non  vulgaribus 
n,ie  cUsnis  scripturis    accepimus    quod     aniiqiiitus 
"r''""r'ri.r"'Y  quinta   feria   quartae  hebdomadae   Qua- 
LeiMioniadi  IV  j         jj^-jjjg  nostris  temporibus  sla- 

lio.ieni  in  ec-  (io  in  ccclosia  uionàsterii  nionialium  S. 
Maiiiuiin  Moii-  bilvestri  de  Urbe,  Uriunis  h>anclae  Llarae, 
iibu>  lui- e.      ii;,i3etur,  statio  praedicla  ctiani  in  ecclesia 
Sancii  Martini  in  Montibus  de  eadem  Ur- 
be, quae  titulus  presbyteri  cardinalis  exi- 
slit,   et   apud   quam    comphires   Ordinis 
I  Ex  Monsìgnano  liull.  Carmelit. 


ROMANl'M  An.  C    ISb9 

frafruni  Carmelilarum  professores,  divina 
inibi  celebrantes,  ad  praesens  resident, 
pnblice  babebalur,  diversaequc  chrislifi- 
tlclibus  ipsam  ecclesiam  S.  Martini  dieta 
feria  visitanlibus  concessae  dicebantur 
indulgentiae  et  pcccatorum  remissiones. 

,^  2.  Quamobrem  nos,  qui,  inxta  nostri  Resiimii  Pau- 
pastoralis  olTicii  debilum,  salutem  singu-  e'iL'giens' induT- 
lorum  paterna  affeclamus  charitate,  ad  6«""''"- 
iioc  eliani  excitati  per  dilectum  fìlium 
nostrum  Diomedem,  tiluli  eiusdem  Sancti 
Martini  in  Montibus  presbyterum  cardi- 
nalem  de  Ariano  nuncupatum  ,  qui  ei- 
dem pcclesiae  Sancii  Martini  in  presby- 
terum cardinalem  pratesi,  et  illam  suis 
sumptibus  et  expensis  non  parum  ornavit 
seu  reparavil ,  omnes  et  singulas  indul- 
gentias  et  peccalorum  i-emissiones,  eandem 
ecclesiam  Sancti  Martini  praedicta  feria 
visitanlibus  concessas,  ratas  et  gralas  ha- 
benles,  alque  apprub.infes  et  innovantes, 
ac  tidelibus  praefatis  suffragar!  debere 
decernentes,  apostolica  auctorilate,  te- 
nore praesentium,  slaluimuset  ordinamus 
quod  de  celerò  perpetuis  fuluris  tempo- 
ribus statio  huiusmodi  eliam  in  ipsa  ec- 
clesia Sancti  Martini  dieta  feria  habeatur, 
ilaut  eamdem  ecclesiam  feria  praedicta 
visitanles,  omnes  indulgentias  et  pecca- 
torum  remissiones  praedictas  consequan- 
tur  et  consequi  possint.  Nos  enim  spe- 
rantes  quod  fideles  praefati,  ut  snffragia 
eorumdem  Ss.  Silvestri  et  Martini  con- 
sequantur  in  coclis,  eorum  ecclesias  in 
lerris  visitare  non  gravabuntur,  eosdem 
lìdcles  bortamur  et  in  Domino  requiri- 
mus  ut  ecclesias  ipsas  dieta  feria  devote 
visitare,  et  indulgentias  ac  remissiones 
praedictas  consequi  stndeant,  ut  exinde, 
etiam  ipsorum  sanctorum  precibusadiuti, 
salutem  suam  facilius  eon.>equi  possint. 
Per  boc  autem  non  intendimus  eidem 
ecclesiae  S.  Silvestri  in  aliquo  praeiu- 
dicare. 

Nidli  erao  eie. 


An.  C.  1SS9  PAILI-S 

Datum  Romae  apiid  Sanctuin  Petnim , 

anno   Incarnationis  dominicao   millesimo 

quingentesimo  quinquagesimo  nono,  v  ka- 

lendasmarlii,  pontificatus  nostri  anno  iv. 

Dal.  die  25  febniarii  1559,  pontif.  anno  iv. 


XXIX. 


Revocatio  quarutncumque  exemptiomnn 
conccssarum  a  .'^olutione  subsidii  trien- 
nalis  in  Statu  Ecclesiastico  ìììiposili  '. 

Paulus  Papa  IV,  ad  fataram  rei  memoriam. 

Cupientes  indeinnilati  Camerae  Apo- 
Piootuiium.  stolicae,  quae,  ut  omnibus  notum  est, 
multo  aerae  alieno  gravata  exislit,  quan- 
tum cum  Deo  possumus,  consulere,  quae 
in  eius  gravamen  emanasse  comperinius 
de  medio  tollere  curamus,  ut  exinde  su- 
um,  prout  decens  est  et  honestum,  con- 
sequi  possit. 

§  1.   rs'uper  sane  nobis   innniuit  quod, 

Paulus  ni  ira-  lieet  alias  felicis  recordationis  Paulus  Pa- 

dium  irienn.ie.  pa  III,   pracdccessor   noster,  de  iralruni 

p'Lniseicra- suorum,    de  quo  numero  tunc  eramus, 

piionc^  ei  li- Consilio,   cunctis  impositionibus  extraor- 

bertnles      ceni-      ...  . 

cessae  futr-jDi.  dìnarlis  sublatis,  unum  unieuique  subsi- 
dium  trecentorum  millium  sculorum  per 
totani  ditionem  ecclesiaslicnm  prò  trien- 
nio solvendum  et  exigendum  imposuerit,  et 
impositio  huiusmodi  de  triennio  in  frien- 
nium  successive  prorogata  et  semper  exa- 
cla  fuit,  niliilominus  exactlo  huiusmodi, 
causantibus  diversis  exceplionib.us,  liber- 
tatibus  et  immunitatibus  a  solutionc  ip- 
sius  subsidii,  diversis  comuumitatibus  et 
universilatibus  ac  pai-licularibus  personis, 
necnon  civilatibus,  terris,  oppidis  et  locis 
nostri  Status  Ecclesiastici  concessis  et  fa- 
clis,  diversaruni  portionum  eiusdem  sub- 
sidii donationibus  seu  remissionibus,  vix 
ad  dimidium  s\immae  trecenlorum  mil- 
lium scutorumhuiusniodiasceudil,  ex  quo 

1  Hoc  subsidium  imposuit  Paulus  III  sap.  in 
eius  constitiilione  xlix,  Decens.  pag.  363. 


IV  TP.  ."l'i?       An    C.  IStiQ 

cidem  Camerae,  quae  aliunde  non  babet 
unde  onera  illi  in  dies  incumbentia  suf- 
lerre  possit,  et  illius  creditoribus,  qui  sua 
eredita  ab  ipsa  recuperare  nefjueunt  , 
maximum  succedit  detrimentum. 
§  2.  Quapropter  praemissis  occurrere,  e»*  propiere» 

,    ,  r<  !•  hicPonlifei  re- 

et  Ut  tam  Laniera  quam  creditores  prae-Tocai; 
lati  quod  suum  est  consequi  possint, 
providero  volentes,  motu  proprio  et  ex 
certa  scientia  ac  de  aposlolicae  potestatis 
plenitudine,  omnes  et  singidas  exemptio- 
nes,  libertates  et  immunilates  a  solutione 
subsidii  huiusmodi,  quibusvis  communita- 
tibus,  universitalibus  ac  parficularibus 
personis,  cuiuscumque  status,  gradus, 
ordinis,  conditionis,  dignitatis  el  praee- 
minenliaeexistentibus^  necnon  ci^•itatibus, 
terris,  oppidis  et  locis  dicli  Status,  sub 
qnocumque,  etiam  comitali,  marchionali, 
baronali  vel  ducali  aut  quovis  alio,  tam 
malori  quam  inferiori,  titulo,  vel  per  ali- 
quom  sanctae  Romanac  Ecclesiae  cardi- 
nalcm  regantur  et  gubernentur,  sub  qui- 
buscumque  tenoribus  et  formis,  ac  cum 
qiiibusvis,  etiam  derogatoriarum  deroga- 
loriis,  aliisque  efTieacioribus  et  insolitis 
clausulis,  necnon  irriianlibus  et  aliis  de- 
cretis,  sub  quocumque  I ,  etiam  comitum, 
marchiomim,  ducum  et  quorumvis  alio- 
rum  principum  seu  etiam  ipsius  Roma- 
nae  Ecclesiae  cardinalium  intuitu  et  con- 
templatione,  per  quoscumque  Ronianos 
Pontilìces  pracdecessores  nostros  ac  nos 
el  Sedoni  Aposlolicam,  etiam  motu,  scien- 
tia et  potestatis  plenitudine  similibus 
aut  alias  quomodolibet  concessas  et  fa- 
ctas,  quarumvis  ipsius  subsidii  portionum 
donationes  seu  remissiones  vel  alias  gra- 
lias,  ac  quascumque  superinde,  tam  sub 
plumbo  quam  in  forma  brevis,  confectas 
literas,  earum  tenores,  ac  si  de  verbo  ad 
verbum  insererentur,  praesenlibus  prò  ex- 
pressisbabentes,  apostolica  auctoritate,  te- 
nore praesentium,  revocamus,  cassamus, 

1  Cherub.  supplet  sequenlia  :  Ululo  vel  colore, 
ex  q>tibu$iis,  quantìimcitmiine  urgeiìtissimis  cansis, 
et  iiiiorumris  eie.  (r.  t.). 


An.  C.  L'ilio       558  BULLARIUM 

irritamiis  et  annuUaniiis,  ac  viribus  pc- 

nilus  evacuanius,  necnon  pi-o  revocatis, 

cassis,  irritis  et,  niillis  ac  virihus  penilus 

et  omnino  vaciiis  liabcri  cL  nemini   sii- 

perinile  sntTragari  posse  voiiinnis,  Camc- 

raraque  ipsam  advcrsiis  excniplioncs,   li- 

bertales,  iiniminilales,   donalioiips  ci  l'c- 

missionespraodiclas  ad  piislinum  ci  ciim, 

in  quo,  anlcquain  illae  emanarenl ,  (pin- 

inodolihct   era! ,  slaluni  n^sliliiiimis ,   re- 

poninms   el   plenarie    icintegralani    esse 

decernimus,  in  omnibus  et  per  omnia,  ac 

si  exemplioncs,  bhertales,   iinmuiiilaics, 

donationes,  reniissiones  et  graliac  1miìii<- 

modi  nuuKpiam  cmanassent. 

§  o.  Mandantes  thcsaurariis  piovincia- 

Ei  suiisiiiium  rum,  civilatuni,  Icnarum  et  locorum  di- 
ali omniimstii-  .     .      .  .-.  .  1-  -1 
ti  mandai.       iioHis  CI  blatus  pracdictoium  ac  quiliusYis 

aliis  ipsius  subsidii  exacloribus  ac  cefcris 

ad  quosspectat,  ntsubsidium  praedictum, 

iuxla  ilbus  imposilionis    conlincnliimi  ci 

tenorem,  a  cumiiiuiiilatibus,  univiTsilali- 

bus,  personis,  civitafibus,  terris,  oppidis  et 

locis   huiusmodi  integre   exiganl  et  cxigi 

curent  et  l'acianl. 

§  4.  Non  obslantibus   conslitulioiiilius 

Ouibusciimque  et  Ordinai iouibus  apostolicis,   celerisqiic 

non      obslanti- 
bus. conlranis  quu)us(:unique. 

Datimi  Romae  ajìud  Sancluni  l'clrmii  , 

sul)    annulo  Piscatoris,  die    xv    aprilis, 

millesimo  quingenlesimo  quinquagesimo 

nono,  pnnlitìcalus  nostri  anno  iv. 

ll.il.  ilii'  15  aprilis  1559,  poni.  .iii.  iv. 


XXX. 


Qiiod  liabentcs  indnlla  utendi  aitavi  por- 
tatili ìicqueant  ilio  liti,  nisi  in  loco 
uh  ordinario  sive  eius  vicario  appro- 
hando  i. 

Paulns  Para  17,  ad  futuram  rei  memoriam. 

iEqua   Romani   Ponlificis   provisio    in 
ProKraium.    conccdeudis  gratiis  eo  debet  dirigi  alTedii 
1  Ex  Resesi,  in  Arcliiv.  Valic. 


ROM.oni  An.  C.  lSb9 

quo  illis,  quibus  concessae  fuerint,  ila  so- 
latio perveniant,  ut  aliis  per  hoc  scandali 
iiialcria  non  praeslelur. 

,!;  I.  Nuper  siquideni  nobis  innotuit  .muh*  poria- 
quod,cum  cbrislifidelibus,  praesertim  no-  lii'en'I's'anrui 
bilibus  vi'l  nraduatis,  a  Sede  Apostolica  '"'"'    '"  '•""> 

,     .         .        '.  .  •     ,     ,  niinus     dectnti 

uKlulgcri  .solcai  ut  bceal  eis  babere  aliare  ciiotabam. 
IMirlalilecum  ilcbilis  revcrcniia  ci  bonore, 
super  (pio,  in  locis  ad  iioccongruenlibus 
ci  iioncslis,  possinl  per  se  ipsos,  si  presbv- 
leri  exislanl,  aut  per  proprium  vel  alium 
sacerdolem  idoneum  niissam  celebrare  scu 
relebrari  lacere,  saepius  contingit  ut  ipsi 
cbristitidclcs  niissam  eanidem  in  loco  nii- 
nus congruenli  ac  lioncslo  celcbrent  aut 
celebrari  faciaiil,  cuiii  inndica  ministerii 
allaris,  ci,  qui  in  eo  imuiolalur.  Domini 
nostri  lesu  Cbrisli  reverenlia,  ac  maximo 
aliorum  clirislilidelium  id  videntium  aut 
audientium  scandalo. 

S  il.  Quaniobrem  inconvenienlibus  hu-    Lo^um  luque 
iusmodi  occurrere  ci  ncminem  sibi  con- "'""''".'""iT' 
cesso  indilli  II  l'rusl  l'ari  volcntes,  molu  prò-  p"'''" '"l'è'- 
prio  et   ex  certa   scieulia  ac  de  aposto- 
licae  potestalis  plenitudine,  eum  solum, 
quoadboc  ,coiigruentem  et  bonestum  lo- 
cuin  censcri  volniiiiis,  qui  arbitrio  ordi- 
narii  loci  scu  cjus  vicarii  in  spiritualibus 
gciieralis  |u-o  congruenti  et  boneslo  ha- 
bitus et  reputai  US  fueril. 

§3.  Omnibus  et  singulis  ulìiusquesexus  spcu?  «geme? 
personis  simile  indullum  babenlibus,  cu-  "^»"'™""  '«- 
luscumque  status,  gi'adus,  oidmis,  condi- 
lionis,  dignilalis ,  nobilitatis  prweminen- 
liac  exislanl,  in  virlule  sanctae  obedien- 
tiac  el  sub  excommunicationis  poena  di- 
strictius  inbibenles  ne,  praetextu  cuiusvis 
indulti  eis  a  dieta  Sede  haclenus  concessi, 
aut  in  poslerum  concedendi,inaliquo  loco, 
qui  arbili'io  ordinarli  scu  vicarii  prae- 
dicli  prò  congruenti  el  boneslo  habitus 
ci  repulatus  non  fuerit ,  celebrare  aut 
(  clebrari  facerc  non  praesumant. 

Ji  i.  Non    obslantibus  constilutionibus  obsumia  toi- 
ct  ordinalionibus   aiioslolicis   ac  indultis  '"' 
praedictis  conlrariis  quibuscumque. 


Ali.  C.  1559  f'AVLlS 

Datimi  Rnniae  apvid  SaiiLluin  Petruiii , 
sub  anuulo  Piscaloris,  die  ix  iiiaii  mdi.ix, 
ponliiicatus  nostri  anno  iv. 

Dal.  (Ile  0  mali   1559,  poiilil'.  ;uiiio  iv. 


XXXI. 


Erectio  ecdesiarum  Cameracensis,'  Ullra- 
ìecdnae  et  Mechìiiiiensis  in  archie- 
jìiscopatus  et  mctvopulitanas ,  nccnon 
aliarnm  ecdesiarum  in  Belgio  in  ca- 
thcdrales  episcopatiisque  siiprndictis  suf- 
firujaiieos  '. 

Faulus  episcopus  servus  servorum  Dei, 
ad   perpetuala  rei  memoriaai. 

Super  universas  orbis  ecclesias,  Eo  dis- 
Proemium.  ponente  qui  cunctis  imperai  et  cui  om- 
nia obediunt  ,  sino  noslris  mentis ,  con- 
stituti,  levamus  in  circuita  agri  domi- 
nici oculos  nostrae  mentis,  more  pervi- 
gilis  pastoris  inspecturi  quid  provincia- 
rum  et  locorum  quorundibel  statui  et 
decori,  quidve  illorum  incolarum  anima- 
rum  saluti  congruat,  ac  desuper,  hoc  prae- 
sertim  tempore,  quo  Immani  generis  hostis 
omni  conatu  ad  ipsarum  animarum  per- 
niciem  et  fidei  catholicae  eversionem  in- 
cumbit ,  disponi  debeat  ;  et  divino  fulti 
praesidio ,  dignum  quin  potius  debilum 
arbitramur,  in  irriguo  mililanlis  Ecclesiae 
agro  novas  archiepiscopales  et  episcopales 
sedes  et  ecclesias  plantare,  ut  per  huius- 
modi  novas  plantationes  popularis  augea- 
tur  devotio,divinus  cultus  elTloreat,et  ani- 
marum ipsarum  salus  subsequatur,  ac 
loca  insignia,  ea  praesertim  quorum  in- 
colae,  benedicente  Domino,  mulliplicari 
noscuntur,  dignioribus  titulis  et  condignis 
favoribus  illustrentur,  ut,  propagatione  no- 
varum  sedium ,  venerabiliumque  prae- 
sulum  assistentia ,  regimine  et  doctrina 
sufT'iilti,  cum  apostolicae  auctoritatis  am- 
plitudine et  orthodoxae  fidei  augmento, 
populi  ipsi  proficiant  semper  in  Domino, 
et  quod  in  temporalibus  sunt  adepti,  non 
careant  in  spiritualibus  incremento,  prac- 

1  Ex  Regest.  in  .4rchiv.  Valic. 


,,,    ,.|,  550       An.  e.  1559 

sriliin    cuui    ili    catliolicoi-uui    regum   et 
principum  exposcat  di'votio. 

i  1    ('.uni  ilaiiue  mentis  nostrae  aciem  c^usae erig«n. 

■^  -  '     "  ■     0     ■      ■      r  ilatum  eccleii  I- 

converli^seiaus  ni  eain  lulerioris  berma-  ^^m  de  qun.n» 
niae  parleiii,  qnae  charissimi  in  Chrislo '"  '"''""• 
lilii  nostri  Philippi  llis|janiarum  rcgis  ca- 
tliulici  ditioni  liaereditaiio  iure  subiecta 
est,  scientes  niessem  quidem  ibi  multam 
esse,  operarios  aulem  paucos  ;  propter 
qtiod,  cum  ea  regio  antiquitus,  erectionis 
cathcdralium  ecdesiarum  suarum  tem- 
pore, sparsim  et  infre(iuenter  admodum 
liabilaretur,  a  tot  iam  tantisque  populis 
et  gentibus  incolilur  ut,  prò  oppidorum 
celeberrimorum ,  quibus  ulique  referta 
est,  frequentia,  et  castellorum  pagorum- 
que  multitudine,  paucae  admodum  ibi  sint 
ecclesiae  cathedrales ,  quo  fit  ut  tam 
pauci  episcopi  non  ea ,  qua  opus  esset , 
diligcntia,  tantani  animarum  multitudinem 
regcre  possinl  :  quod  quibusdam  eorum 
hoc  etiam  est  dilTicilius ,  quod  ipsorum 
dioecesani  linguae  idiomate,  institutisque 
differant ,  et  quidam  eorum  etiam  eius- 
modi  privilegia  habeant,  ut  ipsosad  Sedem 
episcopalem  non  liceat  evocare  :  ita  ut 
nec  fidei  doctrina  et  pie  vivendi  prae- 
ceptis  commode  instrui,  nec,  si  quid  de- 
liquerinl,  facile  corrigi  ab  episcopis  suis 
possint. 

§  2.   Ad  ipSOS  vero  episCOpOS  visitando?^    Cansae  quoque 

admonendos  et  in  o(ficio  continendos  ne  "l^l"^^l^  "*' 
una  quidem  in  tota  illa  tam  celebri  et 
tam  longe  lateque  patente  regione  ecclesia 
est  metropohtana  :  sed  illae,  quibus  su- 
biectae  sunt,  extra  fines  ipsius  Philippi 
regis  sunt,  earumque  archiepiscopi,  pro- 
pter multa  et  varia  impedinienta,  nulli 
suffraganeis  suis  usui  iampridem  fuerunt. 

§  3.   .\d   quae  tanta  incommoda  cum     Aiiae  recen- 
hoc  quoque  accedat,  quod,  cum  ea  regio  r'^simliiona 
omni  fere  ex  parte  cincta  sit  et  obsessa  •«g'"""»  •'«''o- 
a  populis  haereticis  atque   schismaticis, 
propter  assiduas  haereticorum  insidias , 
dolos  et  fraudes  pestiferasque  doctrinas, 
catholica  illic  fides  et   animarum   salus 
in  maximo  discrimine  ac   periculo  ver- 
santur. 


Ali.  C.  ISb'J       Ì'>'jO 


Bl'LT,ARTrM   ROMANUJI 


An.  C.  185)9 


llis  ile  caitsìs 
CI  accedenlihus 
precilìus  Phi- 
tippi  II  Hispa- 
ninrum  rp^i.e, 
noTas  callipjra- 
les  el  nietiopo- 
lil.inas  eoL'Ie- 
pias  erigere  sla- 
luit  Paulus. 


Ilaque  ercle- 
fiap,  civilales  el 
dioereses  bic 
nomiualas  exì- 
mil  a  iure  me- 
Iropolilioo  Re- 
mensis  et  Colo- 
nieniis  eccle- 
si.irum; 


Oppìtia  rero 
'  latere  recen- 
sita a  iure  sua* 
rum  respeclive 
eccleiiariim. 


§  4.  Ilis  causis  aliisijue,  quae  aniniuiii 
noslruni  impulorunl ,  atldiicti ,  proiihus 
ctiain  aniuiei'c  voJenles  taniqno  jiio  ilrsi 
(ItM'io  sali^l'accro  ipsiiis  rMiilipiii  rei^is , 
([Ili,  prò  sua  pielate  et  calliolicae  lidoi 
studio  ,  liac  de  re  nobiscum  et  saepe  ac 
perquam  diligenter  por  literas  el  nuncios 
eLiil,  lialnla,  sifiit  rei  inagiiiliido  postnla- 
bal ,  finii  vi'iieraLilibiis  Iratriiius  iioslris 
S.  R.  E.  cardinalibus  debberatione  ma- 
tura, talli  graviler  perielilanli  in  illis  par- 
tibus  fuiei  oitbudoxae  et  aniinaiiini  sabiti 
apfissimuni  esse  remedium  duximus ,  si 
veteriim  ecclesiaruni  in  iUa  regione  posi- 
tarum  dioeceses,  coininodioris  regiminis 
causa,  dividerenius,  novisque  ereclis  ealbe- 
dralibus  ccelesiis  eiusmodi  praelicerenlui' 
episcopi ,  qui  Inni  exeinplo  tuiii  vei  bu 
commissas  sibi  oves  pascant,  el  proborum 
eorumdemqne  docloruni  virornin  copia 
muniti,  idoiieorumqni^  opera  ministrornin 
adiuti,  illas  adversus  insidiantium  I  lupo- 
rum  rabiem  tueanfur  atquecustodianl,  et 
metropobtanae  aliquol  ecclesiae  oppor- 
lunis  eius  regionis  locis  eriganlur,  ad  quas 
commode  adiri  possil  ;  quibus,  quipraefu- 
luri  sunt,  sulìVaganeos  suos  in  ollicio  con- 
lineanl. 

§  5.  Ex  certa  igitur  nostra  scientia, 
de  eorumdem  IVatruni  noslrorum  con- 
siHo,  ac  de  apostobcae  plenitudine  po- 
lestatis,  ad  Dei  onmipotentis  bonorem  el 
sanctae  ipsius  Ecclesiae  iilililalem,  Camera- 
censeni ,  Traiectensem  -,  Alrebatensem  et 
Tornacensem  ecclesias  ,  civilales  alque 
dioeceses  a  Remensi  Coloniensique  pro- 
vinciis,  quibus  sunt  metrop.  iure  subieclae. 

§  6.  Ac  Mecbiiniense ,  Antuerpiense  , 
Harsemense,  Davenlriense,  Levvardiense, 
Gruningense  ^,  Middelburgcnse,Ruscodu- 
cense,  Ruremundense,  Namurcense ,  Au- 
domarense,  Iprense  ,  Gandavense  el  Bru- 
gense,  celeberrima  Cameracensis,  Traie- 
ctensis,  Leodiensis,  Morincnsis  et  Torna- 

1  Raynaldus,  imadcntium.  2  Edilio  Luxem- 
burgensis,  Vltrakclcnsem.  3  Bay. , //ar/(?me«se  , 
Davenlriense  ,  Leiiuordiense  ,  Gninnigense  ;  Ed. 
Lux.,  Ildrli'iiiense ,  Duveiitriense  ,  Lcovardicnse , 
Groeningense  (i\.  t.), 


censis  dioecesum  oppida,  a  sua  (luodque  I 
eoriiiii  dioi^cesi  el  provincia. 

li  7.  Praelerea  ab  ecclesia  Cameracensi,  so|.ar.aio  par- 
(juam  niiper  ab  omni  polestate  et  iurisdi- [.''..j/^'^-^'p™ 
ctione  licmensis  arcbiepiscopi,  cuius  suf- '-■'"'*""'«"• '•i™- 

,.  .        1-1  ■  •       •        r.esibus     novo- 

Iraganea  crai ,  hberavunus  ,  eain  ipsius  rum  episcopa- 
dioccesis  Cameracensis  parlem ,  quae  in  '"""' 
liraliantiae  ducalu  et  Flandriae  comilatu 
existit  ;  ilemque  ab  ecclesia  dioecesique 
Leodiensi  eam  ipsius  dioecesis  Leodiensis 
paitem,  quae  est  in  Naniurcensi  ci  Ilor- 
meiisi-  Cdiiiitalibusac  Rrabanliae  el  Gbel- 
diiao  ■'  (lucatibus  dilionis  ipsius  Pbilippi 
regis  ;  itenique  ab  ecclesia  el  dioecesi 
Toriiacensi  cani  parlem  ipsius  dioecesis 
Tornacensis ,  quae  a  Roesbeke  *  pago  et 
Audenardo''oppidoadoceanum  vergil,ipsis 
pago  el  ojqiido  inclusis;  itemque  ab  ec- 
clesia el  dioecesi  Traieclensi  eam  parlem 
ipsius  dioecesis  Traiectcnsis,  qmc.  in  Flan- 
driae comitatu  exislit,  el  insulas  Zelandice 
ac  totani  llollandiam  aipiaticain  et  partem 
illam^'lloUandiae,  quae  firmior  appellalur, 
usque  ad  oppida  Leidense  ^  exclusive  et 
Amslelredamense  ^  inclusive  ,  ac  insulas 
UiicUant  elTcxelac^Yieringense,  et  totani 
regionem  Transisellaniam  acGruningiam  ^ 
et  Plirisiam,  cum  magna  parte  ducalus 
Gheldriae,  quae  inferior  appellalur,  usque 
ad  Ilarder  '\Vicum  et  Slierembergensem 
oppida  '^  inclusive  et  usque  ad  Ariihem  el 
Wageningensem  *  i  oppida ,  ipsis  lamen  ex- 
clusis ,  necnon  paites  quas  '^  babel  ultra 
Valciam  '^  flumen,  ad  ipsum  Gbeldriae  du- 
calum  pertinenles,  et  magnani  aquam  Tor- 
nacensem l'i  versus  Brabantiam  ;  a  dilectis 

\  Ray.,  a  sìia  quoque;  Ed.  Lux.,  a  sko  quoque. 
2  Ead.  Ed,  Horlensi.  5  Ray.,  GucldrUie;  Ed. 
h\ì\.,  Geldriae.  UKày.,  Boe,beìiiie.  5  Ed.  Lux., 
.Ildenardo.  6  Ead.  Ed.,  illius.  7  Ray.,  oppid>tm 
Lei/dense.     8  Ray.  et  Ed.  Lux.,  .4mslelod<imense. 

9  Ray.,  iìisulas  Ulielunl  et  Tcxel  ac  ff'irigens 
et  totani  regionem  Trunsiselanam  ac  Gruningiam  ; 
Ed.  Lux.,  insulas  Ulielantct  Texel  ac  ff'ieringet 
totam    regionem     Transisalanae    ac    Gruningen. 

10  Ray.,  Xarderuvicum  et  Shembìcrgemi  opindo; 
Ed.  Lux.,  Hurdevicìim  et  Scliembergum   oppida; 

11  Ray.,  yugcmigeme;    Ed.   Lux.,    ff'ageninge- 

12  Ead.  Ed.,  quasdam.  IZfiay.,  U'ulayam;  Ed. 
Lux.,  Jf'ahalin.  14  Ray.  et  Ed.  Lux.,  Vordra- 
ceiiscm  (u.  T.). 


An.  r.  IS59 


PAn.rs  IV  rp. 


50f 


An.  C.  ISSO 


aiitem  fìliis  capilulo  ipsius  ecclosiae  Tra- 
iectensis  seu  illius  mensa  capitulari  om- 
nera   iurisdiclionem    oniniaque  iiira  ejii- 
scopalia  ipsius  capitiili,  qnae  liabel.  in  re- 
gione ^Yeslplll■isia  vocata;    ab   Osnabur- 
gensl  1  vero  et  Monasteriensi  ac  Coloniensi 
et  Paderbornensi  ecclesiis  ac  dioecesibus, 
et  a  Coloniensi  provincia  eas  partes  Osna- 
burgensis  et  Monasterieiisis  ac  Coloniensis 
et  Paderbornensis  diocccsum  ,  qnae  intra 
fines  regi?  Pbilippi  existunf,  ciim  omnibus 
ci  singulis  carum  terminis  et  territoriis, 
ac  cleris,  populis  et  personis,  monasferiis, 
ecclesiis  ac  piis  locis  ac  beneficiis  eccle- 
siasticis,  ciim  cura  ci  sine  cura,  saecula- 
ribus  et  OrJinum   quorumcumque  regu- 
laribus;  ab  ipsa  aulera  ecclesia  Morinensi, 
perobilum  bonaemcmoriae-Francisci  de 
Crequy,  olim  episcopi  Morinensis,  ab  bine 
circiter  septennium  defuncti,  pasloris  so- 
latio destitula,  eam  parlem  ipsius  dioece- 
sis  Morinensis,  quae  in  Arthesiae  et  Flan- 
driae  comilatibus  existit,   ditionis  ipsius 
Pbilippi  regis,  cum  ipsius  terminis,  terri- 
torio, caslellis ,  pagis  et  locis ,  clero^  po- 
pulo  ac  personis,  monasteriis,  ecclesiis  et 
piis  locis  ac  beneficiis  ecclesiaslicis,  cum 
cura  et  sine  cura,  saecularibus  aut  Ordi- 
num   quorumcumque   regularibus  ;    fru- 
ctusque ,   reddilus,  provontus,  decimas, 
iura  et  emolumenta,  quae  episcopus  Mo- 
rinensis, iura  quoque,  quae  archiepisco- 
pus  Rhemensis,  in  parte  dioecesis  Mori- 
nensis, ac  terminis,  territorio,  castellis, 
pagis  et  locis praediclis,  seu  rationevisita- 
tionis  aut  quovis  alio  iure  et  causa,  perci- 
pere  consueverunt,  a  mensa  archiepiscopali 
Rhemensi  et  episcopali  Morinensi,  aucto- 
rilate  apostolica,  tenore  praesentium,  per- 
petuo eximimus,  segregamus,  dividimus 
et  separamus ,  ac  ab  omni  iurisdiclione , 
potestale  et  subiectione  Rhemensis  et  Co- 
loniensis  archiepiscoporum,  et   Caraera- 
censis,  Traiectensis,  Leodiensis,  Morinen- 
sis, Tornacensis,  Osnaburgensis,  Monaste- 
1  Ray.  et  Ed.  Lux.,  Osnabnigensi.  2  Ead.  Ed., 
comilis  loco  bonae  memoriae  (r.  t.). 

Bull.  Rom.  Voi.  VI.  71 


riensiset  Paderbornensis  e]iiscoporuni  prò 
tempore  existenliura,  ac  dilectorum  filio- 
rum  capitulorum  Pdiemensis,  Coloniensis, 
Gameracensis,    Traiectensis,    Leodiensis, 
Morinensis,  Tornacensis,  Osnaburgensis, 
Monasteriensis  et  Paderbornensis  ecclesia- 
rum,   atque   a   solutione   decimarum   et 
quorumvis  aliorum  iurium  eisdem  archie- 
piscopis,  episcopis  et  capitulis  ac  cleris  et 
aliis  praedictis,  ratione  iurisdictionis,  sub- 
iectionis  ac  legis  dioecesanae  et  metropoli- 
ticae  debitorum,  ita  ut,posthac,  episcopus 
Morinensis  iurisdictionem  aliquam  in  par- 
tem  a  dioecesi  separatam ,  et  illius  terri- 
torium,  castella,  pagos  et  loca  ac  clerum, 
populuia  et  personas   ac  monasteria,  cc- 
clesias  et  pia  loca  ac  beneficia  exercere , 
et  beneficia  sub  hac  separatione  ac  divi- 
sione  comprehensa,  quaecumque ,  quot- 
cumque  et   qualiacumque  sint,  quae  ad 
eius  coUationem  antea  pertinebant,  con- 
ferre,  seu  fructus,  rcdditus,  provenfus, 
iura,  ohventiones  et  emolumenta  ab  eo  in 
parte  a*  dioecesi  separata  terminis,  terri- 
torio, castellis,  pagis  et  locis  praedictis, 
subventionis  causa  aut  alia  qualibet  ra- 
tione  percipi   solita,  et  episcopus  Mori- 
nensis atque   arcbiepiscopus   Rhemensis 
praedicti  in  parte  dioecesis  ipsius  adem- 
pia, ac  terminis,  territoriis,  castellis,  pa- 
gis ac  locis  praefatis  de  iis,  quae  ad  eos, 
ratione   visitalionis  episcoporum  et  legis 
dioecesanae   ac    melropoliticae ,  pertine- 
bant, inlromittere  se  nullo  pacto  possint, 
eximimus  et  omnino  liberamus. 

§  8.  Cameracenscm  vero  et  coUegiatam    (:»m«r.ceusii 
Sancii   Rumoldi  oppidi   Mechliniensis  et  "  Traiecien?  « 
Traiectensem2  ecclesias  in  metropolitanas,  sumur'  in  ar- 
ac Cameracensem  et  Traiectenscm  3  sedes  '^'''fp"""?-   ^' 
episcopales,  m  archiepiscopales,  easque  et 
ipsam  ecclesiam  Sancii  Rumoldi  mclro- 
politanorum  praesulum  sedes  ac  provin- 
ciarum  capita,  scientia,  Consilio  et  pote- 
slalis  plenitudine  similibus,  auctorilate  et 

I  Ray.,  et.    2  Ed.  Lux.,  Traicclensem  ad  Mo- 
stim.  ó.Ead.  Ed.,  Traieclemem  adRhenum  (b.  t.). 


An.  C.  Ib59 


l'irique  assi- 
{ttdla  (lioectsis. 


Arohiepisco- 
pispillii  el  cru- 
cis U5US  datus. 


Oppida  in  ci- 
\iUlos  eiecla 
et  ecolesi»  col- 
legiaUc  in  ca- 
lheJr«lc>. 


56-2  BULLARUM 

tenore  praemissis,  cliam  erigimus  et  in-  j 
stituimus.  I 

§  9.  Ex  ([uibiis  arcliiein>cO|iis  nunru- 
pandis,  Canioracensis  qiiidcm  prò  t-na  dioe- 
cesi  habeal  vigintioclo  oppida,  cum  ca-  : 
slellis,  pagis  et  monasteriis  interiacenlibus  j 
intra  spatium  sepluagiuladuoruni  milliuni 
passuuni  ilalicoruin  in  longitudincni,  se- 
xaginla  1  vero  in  latitudinem,  per  nuncium 
noslnim,  propediem  a  nobis  iliiid-  mit- 
lendum,  liiiiilaiida.  Traieclensisauleni  prò 
;-ua  dioecesi  obtineat  territori\iin  Traie- 
ctense  et  maioris  partis  Ilollandiae ,  nia- 
gnaeque  partis  Gheldriae,  euin  doniiniis 
de  Bueren,  de  Culeinburcb,  de  Viariense  , 
Ermeiideiii'',  Iseilslein,  Iriginla  uppidonini, 
praetcr  pagos,  in  longitudinem  nonaginta, 
in  latitudinem  (piadraginta  millium  pas- 
suum  simiiium  loniiinanda,  ut  dictnniest. 

§  IO.  lisdein  auleni  duulnis  et  tertio 
Mechliniensi  nunoupandis  arL-liicpiscopis 
palliuni  et  cruceni ,  sicul  inos;  est ,  defe- 
rendi,  reiiipiisque  onniibus  insignii?,  bo- 
noribus,  ornamentis,  privilegiis  et  prac- 
rogalivis  eiclesiaruni  ac  sediuni  rneiiopo- 
litananmi  utendi  ius  el  putesl.ileiu  con- 
cedimus. 

§  il.  MerhlinienseauteiTi,  Anluerpiense, 
Harlemense,  Daventricnse,  Lewardiensc, 
Gruningense,  Buscoducense ,  Ruremun- 
dense,  Namnrcense,  Audomarcnse,  Ip- 
rense  ,  Ciandavense  ,  Middelburgense  et 
Brugense  oppida  in  civilates  erigimus,  ac 
in  eis  sic  crectis  ecclesias  Sancti  Albani 
Namurcensem,  Sancti  Audornari  eiusdeni 
civitatis  Sancti  Audornari,  B.  M.  V.  An- 
luerpiensem ,  Sancii  loannis  Gandaven- 
?em,  Sancti  Donatiani  Brugensem,  Sancii 
Lebuini  Daventrienseni,  Sancti  loannis  E- 
vangclistac  Buscoducensem  et  Sancii  Spi- 
ritus  Ruremundensem  coUegialas,  ac  San- 
cti Bavnnis  Harlemenseni,  Sancti  Vili  Le- 
wardiensem  et  Sancii  Martini  Gruningen- 
sem  parochiales ,  necnon  Beatae  Mariae 
Praemonstratensem  ,    Middelburgensem  , 

ìì\ì\..  septiiaginta.  2  Ed.  Lux.,  (7/ifc.  3Rav., 
de  Ciilembiircl),  de  t-  ianen,  Enneyden;  Ed.  Lux., 
de  C'iyìembiirg,  de  fiarten,  Armnyden  (r.  t.). 


noM.VNU.M  An.  C.  1SS9 

monasterii  Sancti  Martini ,  Sancti  Augu- 
stini  canonicorum  regularium  Ordinuni, 
Iprenscm  ,  sub  eisdeni  invocationibus,  in 
cathedrales,  scientia,  Consilio,  potestalc 
ac  auctoritalc  et  tenore  praemissis,  erigi- 
rnus,  prò  cuiusque  earum  civitalum  crean- 
dis  cpiscopis,  qui  suae  quisque  praesinl 
carumque  aedificia  augeant  et  in  catiie- 
dralium  ecclesiarum  formam  redigant,  ac 
iurisdiclioncm  episcopalcm  aliaque  omnia 
et  singula,  quaeadordinein  et  iurisdictio- 
neni  ac  uiunus  episcopale  pcrtinent ,  in 
civitatibus,  oppidis  ,  terminis,  lerritoriis, 
insulis,  fmibus  el  partibus  dioecesum  di- 
visarum,  poslquani  terminala  fuerint,  re- 
spective  exerceant,  atque  in  eì.sdem  me- 
tropolitanis  archiepiscopales,  in  cathedra- 
libus  vero  sic  ercctis  ecclesiis  episcopales 
digailates,  cum  sedibus  et  mensis  arcbie- 
[jiscopalibus  ac  episcopalibus,  aliisque 
melropolitanarum  et  catbedralium  eccle- 
siarum in^igniis,  mensis,  areis'l,  sigillis 
aliisque  capitularibus  insigniis,  bonoribus 
ci  privilegiis ,  quibus  ceterae  metropoli- 
tanae  et  catbedrales  ecclesiae  de  iure  vel 
consuetudine  utuniur  vel  uli  poterunt, 
similiter  crigimus  ac  instituimus. 

§  i2.  Ecclesiis  vero  supra  commemo-  Ecciesiis  sie 
ralis,  sic  in  catbedrales  erectis,  eisdemque  "ardloeceses!'' 
civitatibus  in  perpeluum  concedimus  et 
assignamus  prò  suis  dioecesibus:  Namur- 
ceusi  couiitalum  Namurcensem  et  Gal- 
licae  Brabantiae  parlem,  longitudinis  qua- 
draginla,  laliludinis  triginta  millium  pas- 
suum  italicoruiii;  Audomarensi  districtum 
decem  oppida  continenlem,  longitudinis. 
quadragintaduorum,  latitudini?  triginta- 
uovem  millium  passuum  simiiium;  Mechli- 
niensi dislrictuin  decem  el  septem  oppi- 
dorum,  cum  pagis  interiacenlibus,  longilu- 
dinis  sexaginlanovem,  laliludinis  triginta 
millium  passuum  simiiium;  Antuerpiensi 
lerritorium  septem  oppidorum,  cum  pagis 
interiacenlibus,  longitudinis  quinquaginta- 
sex,  laliludinis  triginta  millium  passuum 

\       1   Ed  Lux.,  aràs.  (r.  t.V 


Jkn.  e.  1SS9  PU-LUS 

biiiiiliuiii;  Gandavensi  tcnilonum  ijualuor 
oppidorum,  cum  pagis  inleriacentibus,  lon- 
gitudini^  quadradntasex,  latiUniinis  vi- 
gintiquatuor  niilliuin  passuuni  >iiiiilium; 
Bnigensi  territorium  novem  oppidonim. 
cum  pagis  inleriacentibus,  longitudinis 
quinquagintaquatuorl,  latiLudinis  viginti- 
quinque  millium  passuum  siniilium  ;  Ip- 
rensi  territorium  deoem  oppidorum,  cnm 
inleriacentibus  pagis,  longitudinis  quadra- 
ginta  daorum,  latitudinis  Inginlatrium^ 
millium  passuum  similium;  Buscoducensi 
territorium  decem  oppidorum,  cum  iuter- 
iacenlibiis  pasis.  lonsiludinis  sexasinla-'', 
latitudinis  Iriginla  millium  passuum  simi- 
lium ;  Ruremundensi  territorium  decem 
oppidorum,  cum  pagis  interiacentilnis,  lon- 
gitudinis quinquaginta,  latitudinis  triginla 
millium  passuum  similium, comitatu  Hor- 
nensi  in  eis  comprehenso  ;  Harlemensi 
territorium  duodecim  oppidorum.  praeter 
pagos  interiacentes,  longitudinis  nonaginta, 
latitudinis  triginla  millium  passuum  simi- 
lium; Daventriensi  territorium  vigintiquin- 
que  oppidorum,  praeter  pagos  interiacen- 
tes, longitudinis  sexaginladnorum ,  latitu- 
dinis quadragintasex  millium  passuum  si- 
milium ;  Lewardiensi  territorium  decem 
oppidorum,  praeler  pagos  interiacentes, 
longitudinis  scptuagintaduorum ,  latitudi- 
nis quadraginta*  millium  passuum  simi- 
lium ;  Gruningensi  territorium  Patriae 
Gruningensis  ci  Drentiae,  ac  insularum 
Rolluge  et  Borchira^;  Sliddelburgensi  ter- 
ritorium decem  oppidorum,  praeter  pagos 
adiacentes,  longitudinis  quinquagintasex , 
latitudinis  trigintatrium  6  millium  passuum 
similium  ,  prò  sua  cuiuscumque  eorum 
episcoponuu  dioecesi,  sicut  dictum  est, 
assignanda  ;  persouas  vero  ecclesiasticas 
prò  cleris,  et  laicos  in  ìl1i«  habitantes  prò 
populis  eorumdem. 
§  13.  Praeterea  Cameracensi  Attreba- 
Archiepiifo-fensem,  Tornacensem.  Audomarensem  et 

pàlibut  alliibo-  ^.  II      1  1-     ■  ■  1 

Aamurceusem;  .Mechlmiensi  vero  Antuer- 

1  Ed.  Lux.,  quadragiMldiji/atMor.  2  Ray.,  (W- 
giuta.  old.,  quinquaginta.  URsv.,  quadraginlu 
duoì-um.  o  Ed.  Lux. ,  Kollinghe  et  Boìchinn. 
6  Ead.  Ed.,  Iriginta  (r.  t.). 


IV   PP.  563       An.  C.  lSb9 

uiensem ,  Gaudavenseui ,  Brugcnsem,  Ip-  '^<'    ccciesiis 

'  r>  1  «uSt.<5inei. 

rensem,  Buscoducensera  et  Kuremunden- 
sem;  Traiectensi  autem  ecclesiis  praedi- 
ctis  narlemensem,Daventriensem,  Lewar- 
diensem,  Gruningensem  et  Middelburgen- 
sem  civitates  dioecesesque  praediclas,  eis- 
dem  scientia,  Consilio  et  potestatis  pleni- 
tudine, ac  auctoritate  apostolica,  tenore 
praesenfium,  attribuimus,  et  prò  cuius- 
cumque ipsarum  metropolitanis  provin- 
ciis  esse  statuimus;  ipsasquc  sic  erectas 
catliedrales  ecclesia?,  eosque,  qui  prò  tem- 
pore fuerint  ipsarum  episcopi  pi'O  suffra- 
ganeis  eorum .  qui  prò  tempore  fuerint 
Cameraci ,  Mecbliniae  et  Traiecti  arcbie- 
piscopi,  qui  suffraganei,  n!  membra  ca- 
piti, sic  eisdem  arcbiepiscopis  metropoli- 
tico iure  subiecti  sint  ;  et  Caraeracensis  , 
Jlecbliniensis  et  Traiectensis ,  Protensis  1 
provinciarura  cleros  et  populos  prò  suis 
cuiusque  ecclesiarum  provincialibus,  quo- 
rum singulorum  causae  ad  suum  cuius- 
que eorum  archiepiscopum ,  secundum 
sacros  canones,  deferantur,  perpetuo  si- 
mililer  concedimus  et  assignamus.  Et  quod 
ad  arcbiepiscopalia,  metropolitica  et  pro- 
rincialia  iura  pertinet,  civitates,  dioeceses, 
cleros  et  populos  saepius  commemoratos 
eisdem  praesulibus,  qui  prò  tempore  fue- 
rint, subiicimus,  sicut  easdem  civitates, 
dioeceses,  cleros  et  populos,  quod  ad  or- 
dinariam  episcopalem  iurisdictionem  el 
potestatem  attinet,  suis  quoque  ipsorum. 
qui  prò  tempore  fuerint,  episcopis  subie- 
clos  esse  deceniimus. 

§  a.  Arcbiepiscopali  vero  Mecbliuicnsi  Dos  arciiiopi. 
quinque  millium,  et  cuilibet  ex  episcopa-  'nieJsrifnort'* 
libus   mensis   buiusmodi   trium  millium  ereciis   ecrie- 

.      ,       r-  J     *'"    ^  Philipp» 

ducatorum  aun  de  tramerà  annuos  rea-  rege  aisicnui- 

ditus  ex  certis  decimis  et  bonis  ac  fracti-  ''' 

bus ,  redditibus  et  proventibus  ecclesia- 

sticis,  per  dictum  nuncium  specificandis 

et  repartiendis,  ex  nunc,  prout  ex  tuuc  et 

e  contra.  poslquam  speciiìcati  et  repartiti 

fuerint  ;  ac  interim  donec  specificatio  et 

{  Ed.  cit.  omillit  Prolfnsia  (r.  t.). 


An.  C.  Ib:)9       504  BILLARR'M   UOMANUM 

repaiiilio  liuiusniodi  factac ,  ac  effectum 


An.  C.  lojO 


sorlilae  siili,  et  non  ultra,  Mcchliniensi 
trillai  inilliiiiii,  ac  cuilibel  ex  episeopaii- 
bus  mensis  praediclis  mille  et  quingen- 
torum  diicaforuni  similium  annnos  red- 
diliis,  pcripsum  Pliilippum  regem  ex  rcd- 
ditibus  el  provenlibus,  quos  ex  dieta  re- 
gione percipit ,  assignandos ,  et  archiepi- 
scopo Mecliliniensi  ac  singulis  episcopio 
praefalis  prò  tempore  existenlibiis,  .'^ingu- 
lis  annis,  quousque  specificatio  et  repar- 
litio  praediclac,  ac  prò  ea  tantum  parte ^ 
quae  plenarium  suuni  effectum  niinus 
sortita  fiierit,  et  non  ultra,  integre  ac  pro- 
portionabilitcr  persolvendos  prò  earum 
dote,  de  pari  Consilio,  eadem  auctorilalo, 
eliam  perpetuo  apiilicamus  el  appropria- 
mus. 

§  15.  Eidem  autem  Pliilippo  regi  eius- 
EiJem  logi  que  successoribus,  qui  prò  tempore  eius- 

eonceFSuin     ius    ,  •       •      •       ,  i*i  i         *     • 

nominaiinniiad  dem  rcgioHis  in  tempoi'alibus  domini  e\- 
'""•'"'''''■'"•  titerint,  ius  nominandi  personas  idoneas 
in  tbeologia  magislros,  aut  in  decretis  do- 
ctores  seu  liccntiatos,  nobilium  universi- 
tatum  more,  diligenti  examine  praece- 
denle,  promotos,  ad  Mechliniensem  ,  An- 
tueipiensem ,  Traiectensem  ,  Allrebalen- 
sem,  Tornacensem,  Harlemensem,  Daven- 
triensem,  Lowardiensem,  Gruningensem, 
Middelburgensem  ,  Biiscoducensem  ,  Rii- 
remundeiisem ,  Namurcensem,  Audoma- 
rensem,  Iprensem,  Gandavensem  et  Bru- 
gensein  ecclesias  pi  aedictas ,  tam  liac 
prima  vice  quam  quotiescumque  illas  prò 
tempore  vacare  contigerit,  nobis  et  Ro- 
mano Pontifici ,  qui  prò  tempore  fuerit, 
per  nos  et  eumdem  Pontificem  in  arcbie- 
piscopos  et  episcopos  earum  ad  nomina- 
tionem  huiusmodi  instituendos,  de  eodem 
Consilio,  scientia  et  auctoritate  praemissis, 
in  perpetuum  reservamus  alque  conce- 
dimus. 

§  10.  Ac  irrilum  et  inane  si  secus  su- 
per   bis  a  quoijuam,  quavis  auctoritate, 


sclcnter  vel  ignoranler,  contigerit  atten- 


Clausulae 
ritaoles. 


tari  decernimus. 

§  17.  Non  obslantibus  conslilulionibus 
el  onliiialionibus  apostolicis  ac  praedicta- 
ruiii  el  quarumvis  aliarum  ecclesiarum, 
necnon  monaslcriorum  etOrdinum  huius- 
modi, etiam  iuramento,  contìrmatione  apo- 
stolica vel  quavis  firmilate  alia  roboratis, 
statulis  clconsueliidinibus^  privilegiis quo- 
que, indullis  et  litcris  apostolocis,  ecclesiis, 
iiioiiasteriis,  Ordinibus,  archiepiscopis, 
episcopis ,  eapilulis  et  aliis  praefatis  ac 
quibusvis  aliis,  sub  quibuscumque  lenori- 
ribus  et  Ibrmis  ac  cum  quibusvis,  etiam 
dcrogatoriarum  derogatoriis,  aliisque  effi- 
cacioribus,  elTicacissimis  et  insolitis  clau- 
sulis,  irritantibusque  et  aliis  decretis,  e- 
liam  mota  proprio  et  ex  certa  scientia  ac 
consislorialiter  concessis,  ac  etiam  iteratis 
vicibus  fonfirmalis  ci  innovatis.  Quibus 
omnibus,  etiam  si,  prò  illoram  sufficienti 
derogalione,  de  illis  eorumque  totis  teno- 
ribas  specialis,  specifica  et  expressa  mcn- 
tio  habenda,  aat  aliqua  alia  cxquisita  for- 
ma ad  hoc  servanda  forot,  tenores  huius- 
modi, ac  si  de  verbo  ad  vcrbnm  insere- 
reiitar,  pr;iesenlibiis  prò  sullicienter  ex- 
pressis  et  insertis  habentes,  illis  alias  in 
suo  roliore  permansuris ,  hac  vice  dum- 
taxat,  liarani  serie  spi'cialiter  et  exprcsse 
dei'ogamus  ,  illaiiue  adversus  praemissa 
snffragari  nullo  modo  posse  seu  debere 
decernimus,  ceterisque  confrariis  quibus- 
cumque. 

.^  18.  Nulli  ergo  omnino  honiinuin  li- 
ceal  hanc  jìaginam  nostrarum  exemptio- 
nis,  segregationis,  divisionis,  separationis, 
liberalionis,  crectionum  ,  institutionum  , 
concessionum ,  assignationum,  attributio- 
nis,  statuti,  subiectionis,  decretorum,  ap- 
plicationis,  appropriationis,  rcservationis 
et  derotiationis  inlVingere  vel  ci  ausu  te- 
nienirio  contraire.  Si  qiiis  aulem  hoc  al- 
tniilaiv  l'raesunipsei'it,  indignationem  om- 


Derojjjilio  con- 
liMiiiirum. 


Poen:.p  contri 
lemeraloics  hu- 
iuscc  conslilu- 
(innis. 


£iar«liiim. 


An.  C.  VùliO  PAl-LL-S 

nipotenlis  Del  ac  bealorum  Polii  ci  Pauli 
apostoloriim  eius  se  noveril  inciirsuruni. 

Dalum  Roaiae  apud  S.  Petrum  ,  anno 
Incarnationis  dominicae  millesimo  quin- 
genlesimo  quinquagesimonono  ,  quarto 
idus  mali,  pontificatus  nostri  anno  iv. 

Dal.  die  12  mail  1559,  ponlif.  anno  iv. 


XXXII. 

Anìtiepìscopi  et  episcopi  cuiìiscìimqxe  Or- 
di  iiis  professores,  ad  clauslra  sHorinn 
Ordinum  redeuntes ,  ad  eius  officia  el 
dignitales  assumi  non  possint. 

Paulus  Papa  IV,  ad  perpetuam  rei  memoriam. 

In  Sacra  B.  Petri  Sede ,  nierilis  licet 
imparibus,  divina  dispositione  collocali,  ad 
ea  per  quao  sub  Religionis  iugo  Domino 
famulantium  quieti  consulilur  et  ambitio- 
nisviapraecluditur,  ddigenter  intendimus, 
et  in  bis  noslri  pastoralis  oOicii  parles  fa- 
vorabiliter  impartimur,  prout  in  Domino 
conspicimus  salubritcr  cxpedire. 

§  1.  Cuni  itaque,  sicut  nobis  innotuil, 
Causa  iatiuK  nonnulli  episcopi  et  arcbiepiscopi  diver- 
sorum  Ordinum  professores,  dignilates  et 
officia,  eliam  superiorilates  nuncupala, 
suorum  Ordinum  ambientes,  ad  boc  ut 
ad  illa  assumi  eaque  obtinere  valerent, 
ab  eorum  ecclesiis^  quibus  pra^erant,  e- 
tiam  niunere  consecrationis  per  eos  su- 
sceplo ,  per  Scdem  Apostolicam  absolvi 
procuraverint,  et  ad  claustra  suorum  Ordi- 
num redeuntes,  se  ad  dignitales  et  officia 
ac  superioiitates  buiusmodi  diversis  mo- 
dis  et  viis  assumi  eaque  conscqui  sate- 
gerint,  et  exinde  quamplurcs  dissonsiones 
et  contentiones  ac  Picligionis  inobedien- 
liae  exortae  fuerint  et  in  dies  exorianlur, 
in  animarum  suarum  periculum  et  dicto- 
rum  Ordinum  opprobrium  ac  scnndalum 
plunmorum. 

§  2.  Nos,  praemissis,  prout  ex  debito  pa- 


C9ll»tìlul]uuis. 


IV  rp.  565 

sloralis  ofQcii  tenemur,  providerc  volentcs, 
molu  proprio  et  ex  certa  nostra  scientia 
volunius,  el  apostolica  auctorilate  statui- 
mus  et  ordinamus  quod  nullus  cuiusvis 
Ordinis  seu  Religionis  professor^  episco- 
pus  seu  arcbiepiscopus,  postquam  munus 
consecrationis  buiusmodi  susceperit  (etiam 
si  a  vinculo  ecclesiae,  cui  praefuerat,  per 
Sedem  eamdem  absolutus,  eique  quod  in 
suo  Ordine  rcmanore  et  ad  dignitales  ac 
olìiciaet  superiorilates  buiusmodi  assumi, 
eaque  obtinere  posset  per  Scdem  eamdeui 
seu  illius  aucloritate  concessuni  foret),  ad 
dignitales  aul  officia  seu  superioritates 
buiusmodi ,  cuiuscumque  qualitatis  exi- 
stant  et  quovis  nomine  nuncupentur,  eligi 
seu  assequi  aut  obtinere  nullalenus  possit, 
et  ineligibilis  ac  ad  ea  obtinenda  perpe- 
tuo inbabilis  existal. 

§  o.  Ac  quaevis  indulta ,  concessiones, 
dispensationes  et  facultates  ac  aliae  gratia^ 
ei,  tam  a  nobis  et  Sede  praedicta ,  etiam 
per  literas  aposlolicas,  etiam  in  forma  bre- 
vis,  vel  alias  ab  eius  legatis  seu  nunciis  aut 
malori  poenitentiario  nostro,  quam  a  su- 
perioribus  dictorum  Ordinum  ac  quibus- 
vis  aliis,  etiam  ad  id  potestatem  et  aucto- 
ritatem  habentibus,  sub  quibuscumque 
lenoribus  ci  formis,  ac  cum  quibuscum- 
que, etiam  derogatoriarum  derogatoriis, 
aliisqueeflicacioribus  et  insolilisclausulis, 
irritantibusque  et  aliis  decretis,  etiam  motu 
et  scientia  similibus  et  desuper  hactenus 
concessa  el  in  poslerum  concedenda,  nulla 
et  invalida,  nulliusque  roboris  vel  mo- 
menti sint  et  esse  censeanlur. 

§  h.  Et  si  quis  eum  de  cefero  ad  digni- 
tales seu  officia  aut  superiorilates  buius- 
modi scienter  elegerit,  iure  eligendi  per- 
petuo careat,  ac  voce  adiva  et  passiva  eo 
ipso  privatus  existat.  Revocantes,  cassan- 
tes  et  annullantes  omnia  et  singula  indulta, 
concessiones,  dispensationes,  facultates  el 
gralias  buiusmodi,  quorum  tenores,  ac  si 
de  verbo  ad  verbum  insererenlur,  prae- 


An.  C.  ISKQ 

Arctiioi)Ì8Cniii 
el  episcopi  re- 
.Ipuntal  addali- 
slra  Jiiorum  Or- 
iliiiuni  ad  olTicia 
.issumì  DOQ  pos- 

StDl. 


Dispensatio- 
nes def^uper 
con«*ess..e  aii- 
Hull..Qlur. 


Eiigeiile»  eoi 
aJ  olTicia  scÌL'n- 
ler.  iure  eligen- 
di ae  ?oc6  acvi- 
va  el  p.issiTa 
pi  ivaiilur. 


An.  G.  lBb9       566  CILLARIUM 

sentibus  habcri  volumus  prò  expressis;  ac 
decernentes  irrituiu  etc. 

§  5.  Non  obstanlibus  praemissis  ac  con- 
cLiusuiae  ic-  stitutionibus  et  ordinalionibus  apostolicis, 

rogalorio.  . 

necnon  dicloruni  Ordiniim,  uiranionto,con- 
finnatione  apostolica  vcl  quavis  lìrmitalc 
alia  roboralis,  statutis  et  consuetudinibu;;, 
privilegiis  quoque,  indultis  et  literis  apo- 
stolicis episcopis  et  archiepiscopis  prae- 
dictis  ac  quibusvis  alias  concessis ,  cete- 
risque  contrariis  quibuscuraque. 
§  6.  Volumus  autem  el  dieta  auctori- 
Fides  Iran-  late  deceniinius   quod  praesenlium  lite- 

sumptorum.  .  ...... 

rarum  transumptis,  nianu  notaru  publici 
subscriptis  et  sigillo  aJicuius  curiae  cc- 


ROMANLM  An.  C.  15b9 

clesiasticae  seu  personae  in  dignitale  ec- 
clesiastica constilutae  munilis.  eadem  pror- 
sus  fides  etc. 

Datimi  Romae  apud  S.  Petrum  sub  an- 
nulo  Piscatoris,  die  xix  iulii,  pontificatus 
nosli'i  anno  v. 

Die  xxii  iulii  MDLix  retroscriptae  literae  Puiihcaiio. 
apostolicae  in  forma  brevis  affixae  et  pu- 
blicatae  fueruntin  valvis  Cancellari;v  .\po- 
stolicae  ac  acie  Campi  Florae,  dimissis 
copiisafìlxis  per  me  Medardum  Nicolaum, 
SS.  D.  N.  Papae  cursorem. 

Nicolaus  de  Mattliaeis,  niagister  curso- 
rem. 

Dnl.  ilie  iy  iulii  1559,  ponlif.  anno  v. 


FIMS  TO.Ml  SEXTl 


INDEX 

NOMINUM  ET  RERUM  PRyEGIPUARUM 


NCMERUS   PAGINA»!   INDICAT.   a   PRIMAM  COLUMNAM   —  6   SECCSDAM   DES1GNA>T. 


A 

Abbatis  S.  Antonii  convenlus  privilegia.  V.  Anlonii  (S.)  convenlus. 

Advocati  consistoriales.  V.  Collegium  advocatoium. 

iEgidius  cardinalis  in  variis  provinciis  Status  Ecclesiastici  legatus,  203  a  ;  plurcs  edi- 
dit,  prò  illarum  bono  regimine,  conslitutiones,  quae  ab  eius  nomine  ^Egidianae 
nunciipantur,  ibid.;  ad  lolum  Statum  extcnduutur,  ibid.  b. 

Agricultura  in  territorio  Urbis  et  patiinioiiii  B.  Pelri.  V.  Palrimonium  B.  Peiri. 

Alcantara  et  Calalrava  (de)  mililes  oblinenl  a  Paulo  111  facultatem  matrimonia  conlra- 
bendi  299  a  vi  òe(/.  Capitula  eorum  generalia  novas  constitutiones  edere  queunt, 
300  b.  Militibus  omnia  privilegia  mililiae  S.  lacobi  de  Spatlia  coinmunicantur, 
ibid.  V.  Calatrava  ti  Mililes. 

Aleatoriurn  forum,  vulgo  baralturia,  velatur.  V.  Blaspbemia. 

Altaris  portai ilis  privilegium  babentes  inlerdum  in  loco  minus  decenti  illud  collo- 
cant,  558  b.  Paulus  IV  idcirco  praescribil  ab  ordinario  vel  eius  vicario  locum 
deputari,  ibid.  Privilegio  in  posterum  abulentes  excommunicantur,  ibid. 

Ambitus  crimen,  tam  inferiores  quam  supremas  dignitates  spectans,  grave  peccatum 
est,  cum  illae  a  Deo  procedere  debeant.  5'p5  u.  Ouod  crimen  gravissime  punitur 
etiam  iure  divino,  ibid.  b. 

Anatbemalizatio  baereticorum.  V.  Excommunicati. 

Anconitana  Marcbia.  V.  Marcbia  Anconitana. 

Angelos  Deus  prò  salute  bominum  destinavil,  26  b. 

Annatae  beneficiales.  ]'.  Beneiìcia,  Beneficiati  et  Camera  Apostolica. 

Antonii  (S.)  convenlus,  Viennensis  dioecesis,  Ordinis  S.  Augustini,  privilegiis  decoratus, 
elpraesertim  quaestuandi  probospituni  subventione,  ."39  a.  Graliae  buius  Ordinis 
durant  etiamsi  alioruin  suspendantur,  ibid.  b.  Haec  Religio  eximitur  ab  impo- 
sitionibup,  legataqne  recipere  potest,  ibid.  Supplicationes  gratiam  vel  iustitiam 


568  BULLARII  ROMANI 

concernente?,  in  negoliis  etcausiseius  Ordinis,  nonnisi  certa  data  forma  cxpcdiri 
possunt  ,  -44  a.  Bnneficia  Ordinis,  oius  tantiTm  religiosis  conferuntur ,  ibid. 
Cajipellae,  oratoria  ci  omnia  pia  loca,  sub  invocatione  S.  Antonii  crocia,  abbati 
buius  convcntus  subiiciuntur,  ibid  /y.  Elocmosynasnolissonantibus  colligere,  ci 
nolas  animalibus  appendere  buie  Ordini  lantum  concediliir,  4-5  u.  l'niones  ci 
snppressioncs  licaelìcionim  dicli  Ordinis  vclantur,  ibid,  b. 

Anloniniis  (S.),  arcbicpiscopus  Florentinus,  Ordinis  fralruni  Praedicatorum^  virgini- 
tateni  inl'ans  vovet  et  servai,  30  b;  ieiunia  et  studia  frequentai,  31  a;  ReHgionem 
S.  Dominici,  anno  suae  aetalis  xiii ,  ingredi  petit,  ibid.;  repulsus,  ad  domum 
paleinam  redit,  et  anni  spalio  integruni  decrcloruni  librum  memoriae  mandai, 
ibid.  b;  iiabilum  ReUgionis  obtinel,  in  qua  multum  proficil,  quamque  reformat, 
ibid.c[seq.;  oralionihus,  vigiliis,  ieiuniis  et  pracdicalionibusvacat,  32«;  ab  Euge- 
nio IV  arcbicpiscopus  Florenlinus  crcalur,  ibid.  b;  opera  pielatis  exercel,  33 
a;  annum  agens  septuagesimum ,  in  Domino  obdormit,  34  a;  miraculis  claret, 
ibid.  b;  sanctorum  confessorum  numero  adscribitur,  eiusque  feslum  statuilur 
ab  Hadriano  VI,  35  b  et  seq.  Quo  morluo,  Htleras  de  canonizatione  non  expeditas 
Clemens  VII  expedit,  37  b. 

Apostatae.  V.  Regulares. 

Apostoli  sancii,  divinae  legis  promulgatores  et  praedicatores.  Dei  verbum  in  omnem 
terram  diffuderunt,  18  a. 

Appellationesnonadmittunturnisi  facto  deposito  poenae,  in  qua  reivel  eorum  fideius- 
sores  condemnanlur  ad  favorem  R.  Camcrae  vel  eius  fìsci,  302  a  et  seq. 

Arcbivii  Romanae  Curiae  scriplores.  1'.  Collegi um  scriptorum. 

Auditores  Rotac  Romanae.  V.  Rolae  Romanae  auditorcs. 

Aviensis  seu  De  Avis  militia.  V.  loannes  Lusitaniae  rex. 


E 

Dannili  (qui  et  exililii)  ob  bomicidium  ,  in  Statu  Ecclesiastico ,  a  Pontifice  Maximo 
remissionem  obtinenl, 69  b  et  seq.;  non  solum  a  loco  bomicidii,  sed  ab  omnibus 
locis  Status  exulare  debent,  71  a.  Ilorum  receptatores  subiiciuntur  poenis  priva- 
tionis  bonorum,  rebellionis  ac  criminis  lacsae  maiestalis,  t'òi'rf.  b.  Communitates 
et  locorum  domini  lenenlur  illos  capere,  sub  poenis  maioris  excommunicationis 
et  quinque  millium  ducatorura  ibid.  et  seq.  Facultas  quibuscumque  concessa 
absolvendi  bomicidas  revocatur,  72  a.  Locorum  dominis  praecipilur  bomicidas 
remillant  oiìiciali  Sedis  Apostolicae,  ibid.  b. 

Belgradum.  Y.  Taurunurn. 

Bellayo  (de)  loannes.  V.  Cardinales. 

Benedicti  (S.)  Ordo.  Y.  Cassinensium  nionacliorum  congregatio. 

Beneficia  consistorialia.  V.  Conslitutiones. 

Beneficia,  centra  formam  concordatorum,praelati  ci  principesconferuntet  usurpant, 
169  b  et  seq.  Actus  buiusmodi  irritai  Clcmcns  VII,  el  possessores  lalium  benc- 
ficiorum  ad  fructus  reslilulionem  obligal,  170  a;  provisis  aulem  a  Sede  Apo- 
stolica iuxta  formam  concordatorum  iura  quaecumque  reservat,  etiam  agendi 


rXEEX   RERUM  569 

quandocumiiur   confra   intrusos,    171    b    et    .s«/.   Boneficionim   iriipetraliones 
nlitentas   titulaii  vivente,  nullas  ilcclarat  Pauliis  III,  313  a;  quasdani  condiliones 
irnponit  impelranlibus  beneficia  iam  per  annum  ab  aliis  possessa,  ibid.  b.  Quae 
cum  a  plerisqiie  non  observenlur,  Pontifex  dntcrminatani  impetrandi  formulnni 
praescribit,  314  a;    irapetrationes  aliler  factas  invalidas  dcclaral,  315  a;  imo, 
impelranlibus  pocnas  adiicif ,  ibid.   b.   Benefìcioruni  iVucius,    tempore  obiins 
litularium   inexacti,  illis  in  loeis  quibus  non  existunl  spoliorum  collectores, 
spectan!    ad  succcssores  in  benefìcio,  non   ad  benefìciatoruin  liaeredes,   417 
b  et  seq.  Ornamenta  cappellae  et  pretium  annuii  cardinalis  defuncli  devolvun- 
tur  Camerae  Aposlolicae  , -418  b  et  scq.  Declarationes  variae  circa  praemissa, 
420  a  et  secj.   Annatas,  communia  et  minuta  servitia  non  solventes  Rcverendae 
Camerae  Apostolicae  censuri»  et  pocnis  subiiciuntur  a  Pio  II,  Paulo  II,  Inno- 
centio  Vili  et   lulio  lì,  473  b  et  scq.  Post  quorum   lilteras  multae  benelìcio- 
rum  uniones  factae,  quin  beneliciali  obligationes  erga  Cameram  persolverint, 
474«.  Ilinc  lulius  IH,   praedecessorum  dispositiones  approbans,  extendit  ad 
beneficia  de  iure  palronatus  imperatoris  et  principurn  quorumcumque,  ibid.  b. 
Beneficia,  ad  quorum  legitimam  possessionem  requiritur  approbalio  Sedis  Apo- 
stolicae, a  quibusdam  possidentur,   litteris    apostolicis  desuper   non  expeditis, 
477  a.   lulius  111 ,    praedecessorum  exeraplo ,    nullas  buiusmodi   possessionis 
apprebensiones  declarat,  ibid.;  lillerarum  apostoliearum  expeditionem  neeessa- 
riam  omnibus  id  genus  beneficia  impetrantibus   statuit,  ibid.;  sin  minus  ab  aliis 
impetrar!   posse,   primosque  provisos  ad  illa  in  posterum  obtinenda  inbabiles 
reddi,  478  a;  supplicalionesque  clausulam  non  continentes  quod  sola  signatura 
sufjiciat  nemini  prodesse,  ibid.  b.  Beneficia  ecclesiastica  per  fraudem  obtinentcs 
excommunicantui',  529  b.  Provisiones  bine  sccutae,  nullae  declarantur,  530  a. 
Beneficiorum  resignationes  publicandas  esse  infra  sex  menses  Paulus  IV  statuit, 
532«;  rem  clarius  explicat,  ibid.  b.  Annatarum  exactio  inrecognilionem  dominii, 
antiqua  est,  et  a  conciliis  Viennensi  et  Constanliensi  approbata,  necnon  a  Ponti- 
ficibus  Maximis   Eugenio  IV  et  Callislo  111,  533  a    et   b;  Paulus  II  statuii  do 
beneficiis  piis  loeis  unitis  et  non  vacantibus  quindennia  solvi  Camerae  Aposto- 
licae, ibid.  b.  lulius  II  hoc  confirmat,  ibid.;  et  lulius  HI,  qui  ampliai  lulii  II  et 
Pauli  II  constilutiones,  534  a.  Paulus  IV  praedicta  approbal,  ibid.  Cum  quae- 
dam  tamen  congregationes  afiìrmarent  se  non  teneri  ad  annatarum  solutionem, 
ibid.  et  seq.;  ad  liane  decreto  obligantur,  535  a  et  seq.   Cardinales  Saracenus 
et  de  Spoleto  iudicesistarum  causarum  deputantur,  536  b.  Beneficia  cum  indulto 
non  solvendi  quindennia  nolificentur  cardinalibus  praedictis ,  ibid.  et  seq.  V. 
etiam  Camera  Apostolica,  Conslitutiones,  Filli  presbyterorum,  Praelali. 
Beneficiati,  quorum  reddilus  annui  non  excedunt  valorem  xxiv  ducatorum,  Camerae 
Apostolicae  annatas  solvere  minime  tenentur,  152  b.  Cuius  officiales  aliquid  a 
supradictis  exigentes  excommunicantur  et  suspenduntur  a  percepfione  proven- 
tuum  officiorum,  153«.  T'.  iììsxpcr  Curiales. 
Benno  (S.),  episcopusMisnensis,  pius  et  eximius  vineae  Domini  cultor,  18  b;  virtulibus 
splendei,  19  a;  miraculis  eniicat  adbue  vivens,  quorum   nonnulla  recensentur, 
20«;itemque  poslobiUim,21  «.  Carolus  V  et  alii  principes  Pontificem  Maximum 
supplicant  prò  Beati  canonizatione,  22  a.  Bennonis  canonizalio,  ibid.  et  seq.; 
Bull.  Rom.  Voi  VI.  1% 


570  JllLL.VIill    UOiMAM 

festum  prò  die  xvi  iunii  iiislilnilur,  23  b.  Indulgentiae  ad  ciiis  scpiilcium  acce- 
dentibu?,  ihid. 

Blasphcniia  danuuilur,  poenis  adieclis-,  -479  a.  Blasphemi  variis  poenis  afficiuntur  non 
solum  prò  varietale  culpae,  scd  eliaiii  slatus,  ibùi.  a  ci  b.  Inquisitorum  gene- 
ralium  iiuisdictio  in  lluill!^modi  causis,  ibid.b.  Blasi)lii'iiios  iiui  non  revclat,  ultra 
indiguationeni  divinain,  illoruinpoeuasinciuTit,  ibid.  clscq.  Denunciatiouis modus, 
480  a.  Duorum  testiuui  fidcs  s^uflicit  ad  iudicium  condeninalionis,  ibid.  b.  Falsus 
denunciator  aut  teslis  poenas  blasphemorum  incurrit,  ibid.  Blasphenii  se  denun- 
lianlcs  non  i)uniuutur,  //'/'/.  Proliibilio  Icnendi  barallarias  (alealorium  forum), 
utpote  Itlaspbt'uiiac  aliai'inii(|ue  iiiiipiitaluiii  lomilcs,  ibid. 

Bona  ecclesiastica  alienare  pioliibci  Symmachns  Papa,  490  b.  Paulus  II  alienaliones 
interdicil,  necnon  localioncs  ultra  Irienniuni,  ibid.  lllarum  nihilominus  multas 
in  damnum  ecclesiarum  l'actas  detogit  Paulus  IV,  497  a;  annullat,  innovatque 
]irohibilionem  Pauli  II,  ibid.  b;  bonorum  detentores  ad  restitutionem  inimobi- 
lium  eorumqiie  fructuum  damnat,  sub  poenis  spiiitualibus  et  lemporalibus, 
498  a.  Y.  Beneficia,  Camera  Apostolica,  Praelati. 

Bona  naufraganlium  occupare  velai ur,  praemiunique  designatur  auxilium  ferenlibus 
ad  illorum  recuperationeni,  874  b.  Dcclaratio  praemissorum,  375  a  et  seq. 

Brixiensis  communitntis  slndiuni  prò  baeresis  Lulheranae  extirpatione  laudatur, 
H5  b.  InquisiloresaganI  diligenter  in  onmos  liaereticos,  et  praesertim  in  quem- 
dam  Ioaimem  Baptistani  Pallavicinum  Carmelitani,  116  a  ;  lesles  ad  veruni 
confilendimi  Ecclesiae  censuris  adstringant,  ibid.  Quoscumque  possunt  citare, 
etiam  per  edicta  publica,  ibid.  b.  llaeresim  abiurante?  absolvuntur,  sub  dalis 
conditionibus,  et  dispcnsatur  ab  irregularitale,  ibid.  Deputati  ad  inquirendum 
in  dieta  communitate  omnia  necessaiia  et  opportuna  ad  haeresis  extirpationem 
facere  possunt,  117  «. 

Bulla  in  Coena  Domini.   V.  Excommunicati. 


Caesarinus  Alexander  cardinalis.  V.  Corporis  Christi  (SS.)  confraternitas. 

Caiefanus  Thiena:'us.  Y.  Thealinorum  congregatio. 

Calatrava  (de)  niilitia,  Ordinis  Cisterciensis,  potest  ex  conununi  tbesauro  omnibus 
providere  necessitatibus  et  ulililatibus  locorum  et  personarum  ad  ipsam  perti- 
nentium,  75  a  et  seq.  Mililes  non  nudi  sed  cincti  dormire,  et  divina  officia  tam 
diurnis  quam  noclurnis  boris  recitare  tenenlui',  104  b.  Ouae  rum  inobservata 
.  remanerenl,  Papae  supplicatum  prò  absoluliniic  a  praemissis,  105  a.  Annuit 
Pontifex,  et  priori  militiae  concedii  eamdeni  al)su!\ilionem  in  quolibet  capitulo 
impendere,  ibid.  a  et  b.  Y.  Alcantara  ri  Mililes. 

Camaldulenses  Eremitae  S.  Romualdi  Muntis  Coronai',  merilis  et  virtule  insignes, 
117  h.  Privilegia  plura  oblinent  abbalum  generalium  Oi-dinis  Sancti  Benedicti , 
ibid.  Congregatio  isllirec  ab  noniiullis  gravaminibus  eximitur,  ibid.  et  seq.  Editae 
ab  Eremitis  constitutione?  approbantur  118  b  et  seq.  Cur  et  quomodo  a  con- 
gregatione  sacrae  Eremi  et  Sancti  Michaelis  de  Murano  separetur,  173  b  et  seq. 


INCEX  nEnuM  hli 

Monlis  Coroiiac  ron^iej^alid  al)  uno  rufiilui'  siipfirioic,  maioiv  nunciipato,  175 
b  ;  facullatein  habel  gencralia  et  provincialia  capitula  celebrandi ,  in  eisque 
ministros  eligendi,  et  cetera,  ut  aliae  similes  societates,  ordinandi,  ibid.  Fratres 
barbam  deferre,  et  propria  stallila  in  capitulisgeneralibuseondere  possunt,  176 
rt;  ab  omni  siiperiovitate  et  inipositione  exiniuntur,  ibid.  b  et  seq.  Pleraque  alia 
privilegia  eis  couceduntur,  177  a  el  seq.  Canialdidensiuiii  generali^,  a  quibus 
eligi  possit  infra  mensem  a  die  obitus  praedecessoris ,  393  a\  a  quibus  post 
elapsuni  mensem,  ibid.  b. 

Camera  Apostolica  ad  se  avocai  ab  omnibus  iudicibus  causas  (isciim  concernentes, 
217  b;  in  eis  procedil,  nisi  a  Papa  aliter  disponatur,  218  a.  Eiusdem  Camerae 
officiales  contraclibus  cameralibiis  parlicipai-c  vetantur,  265  b  et  seq.  ;  illani 
adire  nequeunl  dum  ibi  de  conlraclilius  agilur  inler  fiscum  el  ipsorum  con- 
sanguineos,  266  a.  t'-niiiera  subsidimn  annuuni  per  Irienniuni  a  subditis  Status 
Ecclesiastici  solvendnm  accipit,  "i(i5  n.  Exemptiones  cuiusvis  generis  revocantur, 
366  a.  Declaraliones  circa  praemissa,  pracscrtini  o-xempliones,  ibid.  b  et  seq. 
Ministri  et  alii  ofiiciales  conipula  ri'ddcre  tenenlur,  371  a.  Conlrafacienlium 
poenae  ,  ibid.  Ordo  sedendi  in  Camera  Apostolica  a  camerario  ,  clericis  aliis- 
que  ofTicialibus  servandus,  372  a  el  b.  Camerae  Aposlolicae  bona  occupantes 
variis  poenis  subiiciunlur  a  Gregorio  XII,  523  a.  Alexander  V  decernil  ut  pro- 
visi de  ecclesiis,  eaiuiu  regimini  se  jicin  ingererenl,  nisi  liltcris  apostolicis  desu- 
per expedilis,  ibid.  b.  Pius  li  poena-;  intligii  unii  solvenlibus  canones  tempore 
debito,  52'i-  a.  Iimocenliiis  Vili  eas  i  onlirinal,  ibid.  lulius  11  praedictas  consti- 
lutiones  dilucidai,  ibid.  b.  Procurator  liscalis  illob  qui  non  solverunt  a  iuribus 
decidisse  declarat,  iì>id.  ci  seq.;  Camera  Apostolica  confirmat,  526  a.  Nonnulli 
tamen  inbibitionrs  d  prnecepla  spernunt,  ibid.  b.  l'aulus  igitur  IVdiclas  litleras 
innovai,  et  quaedarii  adiicit,  527  «et  b;  inobedienliiiiu  absolulioiiem  sibi  reser- 
vai, 528  0.  Exemptiones  omncs  a  subsidio  tiienuali  di'uuo  revocaulur ,  557  // 
et  seq.    V.  Cancellariarum  criminaiium  coucessiones,  Curiales,  Exiìeditiones. 

Cameracensis,  Ullraiectensis  el  Mecbliniensis  ccclesiae  callicdrales  ali  aiili(pia  iuris- 
diclione  metropolitica  eximunlur,  ipsaequc  in  metropolitaiias  eriguntur,  500  a. 
Varia  etiam  oppida  a  priori  iurisdictionesiibducla,  inque  civitates  et  episcopalus 
erecla,  novis  subiiciunlur  melropolilanis,  ibid.  b  et  seq.  Dos  archiepiscopa- 
tui  Mechliniensi  ipsiusque  sulIraganeisaPhilippoII  Hispaniarum  rege  assignanda, 
563/^.  Eidem  regi  ius  nominalionis  ad  dictas  ccclesiascoucedilur.  SOi  a.  Poenae 
conlra  temeratores  huiusce  constitulionis,  ibid.  b. 

Camerae  Aposlolicae  notariis  praefinitur  tcnipiis  adnolandi  resignaliones  bcneficiorum 
factas  et  faciendas,  UO  b.  Eadem  dispo>ili(i  l)is  lerque  confirmata  cum  addilionibus 
et  explicationibus,  100  a  et  seq. 

Camerae  Aposlolicae  procuratori  concedilur  vigesinia  pars  mulclarum  quae,  ipsovel 
eius  subslitutis  procuranlibus,  ad  eamdem  Cameram  proveniunt,  108  a  et  b. 

Camerarius  S.  P».  E.  rerum  Camerae  Aposlolicae  cuiam  gerii,  el  Romani  Ponlificis 
personam  repraesentat,  373  a;  eius  imperio  subsunl  omnes  ditionis  ecclesiasticae 
officiales,  ibid.  h.  Conlravenientium  poenae,  ibid.  Camerarius  excelsa  iurisdictione 
el  pingui  proventu  a  Paulo  111  donalus ,  406  a.  Ponlifex  confirmans  decrelum 
lulii  li  conlra  officiales  Camerae  eius  conlraclibus  participanles,  declarat  came- 


572  m.I.ARII   ROMANI 

rnriiim  minqiiam  a  Camera  exlcusiim,  ibid.  a  ol  h;  antiqua?  eius  facultatcs  el 
privilepjia  innovat,  407  a;  cxpediliones  camcralcs  omnes -a  clericis  fieri  iubet 
cainerarii nomine,  ibid.  h.  luliuslll  a  praedccessore  concessa  confìrniat  el  innovai, 
i08  a;  clericos  vult  sigillo  camerarii  nti,  ibid.  b. 

Campania  et  Maritima  (ini,  causarum  qnarnnicuiiique  cognitio  ad  illius  rectorem 
speclat,  383  b. 

Cancellaria  Apostolica  (in),  quando  regislralio  consensiium  circa  heneficiorum  resi- 
gnaliones  fieii  ilebeat,  171  b.  Quid  agondum  si  consensus  praestetur  super  sup- 
plicaliunilius  nondum  registralis,  ilìid.  Tempore  praofixo  elapso,  registratio  haud 
amplius  fieri  debet,  172  a;  si  fiat,  nulla  rsl,  ibid.  Clemens  VII  supplel  defectui 
registralionis  non  factae  tempore  suae  absenliae  ab  Urbe,  ibid.  b.  V.  etiinn 
Expediliones. 

Cancellariarum  criminalium  concessiones,  praeterquam  ex  causa  onerosa  laclas,  revocai 
Paulus  IV,  easque  Camerae  Apostolicae  applicai,  51'.!  ii\  tliesauraiium  deputat 
ad  illas  alienandum  ad  vilam  tanlumuiodo,  /V(/(/.  //;  resignabiies  esse  decernil 
ulireliqua  RomanaeCuriaeollicia,  52U(«.  Super  cancellariisaccipiuniur  pecuniae 
ad  societatem ,  ibid.  h.  Provinciales  cas  non  possunl  habere,  ibid.  Cancellarii 
gaudent  privilegiis  notariorum  Romanae  Curiae,  ibid.\  arma  gestare  possunl, 
ibid.;  lucra  cum  gubernatoribus  non  parlicipant,  scdabeishabitalionem  babent, 
ihid.  Sigilli  emolumentum  ad  gubernalorem  speclat,  ibid.  Cancellarii  praedicli, 
privative  quoad  alios,  causarum  criminalium  scriplurasconfìciunt,  521  a;  ceteros 
auleni  conlracfus  ipsi  rogare  possunl,  ibid.;  taxas  servare  debenl  necnon  secre- 
tum  circa  examen  cuiuscuinque  rei,  ibid.  Libroium  enuineralio  quos  tenere obli- 
gantur,  ibid.  b;  syndicatui  subiiciunlur,  522  a;  script  mas  olìicii  consignare 
debenl,  ibid.;  officia  per  subslitutos  exercere  possunl,  ibid. 

Canones.  V.  Camera  Apostolica. 

Canonizalio  S.  Antonini,  arcbiepiscopi  Floienliiii.   1'.  Antoniuus  (S.). 

Canonizatio  S.  Bennonis.  V.  Benno  (S.). 

Cantus  ecclesiasticus,  Ecclesiae  saec.  xi,  a  lienlo  l'ennone  in  Saxonia  inslilutus  ad 
recentiora  usque  tempora  viguit,  20  /'. 

Capitaneus  generalis  custodiae  Romani  Ponlilicis.   1".  Cubernalor. 

Capitulacalhedraliuni  et  coUegialarum  decimas  quolidianae  distribntionis  solvere  te- 
uenlur  Camerae  Apostolicae,  310  «. 

Cappellus  Franciscus.  V.  Spirilus. 

Cappuccinorum  congregatio  a  Clemenle  VII  approbala,  confirmafur  a  Paulo  III,  229 
b  el  se(].  Vicarius  generalis,  quolibet  Iriennio,  capitulum  generale  congregai, 
230  a  et  b.  Successor  in  vicariafu  a  capitulo  eligilur,  et  eleclus  generali  Con- 
venlualium  niagislro  praesenlalur  confìrmandus,  ibid.  b  ciseq.  Vicario  delìciente 
generali,  provinciaiis  vicarius,  in  cuius  provincia  ille  obii,  convocai  capilului-n 
generale  ad  novum  eligendum,  231  a.  Deliciente  vicario  provinciali,  statini  ad 
successoris  electionem  convocatur  capitulum  [irovinciale  per  primum  definilo- 
rem,  ibid.  b.  Solus  magister  generalis  Ordinis  Cappuccinos  visitare  polesl, /t/rf. 

Capranicensis  coUegii  statuta  quaedam  et  vices,  548  b  el  seq. 

Carceribus  detenti  quando  gratis  relaxaiidi,  385  a;  quomodo  capii  lamquam  lestes, 
ibid.  b.  Delenti   examinentur  infra  triduum,  el  deinde  ve!   dimillantur  vel    pò- 


INDEX   RERUM  573 

iianliir  ad  lurginn,  ihiil.  Siiie  iiidiciis,  ncnio  rapialui-,  iiisi  de  mandalo  giilior- 
natoi'is,  38G  a.  Indicioriini  copia  delur  laplivis,  anictnrtviram,  praclerqiia?ii  in 
criminibusexceptis,  ibid.  Nemo  torquealiir,  non  lnL;ilimato  processi!,  //>/ti.  Caplus 
prò  crinùne  non  interrogetur  su[)ra  aliis  sine  indiciis,  ibid.  b.  Verba  rei  scri- 
bantur  ilio  idiomate ,  qno  prolala  fuernnt,  ibid.  Indiciorurn  copiae  denlur 
in  moduni  exlraGtns,?Y;/(M{egeslnm dal  adorimi  Iranspoilalornni,  ibid.  Sicaptns 
reperiatur  ìnnocens,  nildl  ab  eo,  sub  (]uncuni(|ne  praelexln,  exigatiir,  387  a. 
Custodcs  carcerum  et,  execiilorcs  seivcni  decivia  Caniorac,  ibid.  Caplivornrn 
cibalio,  ibid.  Cnslodes  praesenlenl  visilatorilms  dclegalis  delpntos  in  pìibliiis  et 
notificentdetentosinsecJTiM,  «old.  Arresladcnhirpiriudiceni  cr.ius  mandalo  ali- 
quis  captusesl,  ibid.  b.  Significaliones  ordinariao  servcniur  pcidnos  inenses,  ibid. 
Eadem  causa  unus  index  carceri  niancipal,  ibid.  Visilatio  singulis  bebdomadis 
fiat,  ibid.  Visitalorum  resolutiones  atlcndantur,  ibid.  Relaxandi  ex  decreto  visita- 
toinni,  non  relineanfur,  nisi  vi  alicuius  mandali  nianu  dnonim  ad  minus  visita- 
lurnni  subscripti ,  iijid.  Composilionnm  pecnniae  deponanlur,  oS8  a.  Eleemo- 
syiiae  favore  incarceralorum  laclae,  quoniodo  dislribui  dcbeant,  ibid.  Capii 
oinnes  ad  carcerem  publicuiii  ducantur,  ibid.  Signifìcaliones  concessae  a  R. 
Camera  servenlur,  ibid.  Infirmi,  pio  deljile  delenli  quando  relaxandi,  ibid.  Bona 
penes  incarceralos  repcrta,  cnslodianlnr,  ibid.  b.  Custodcs  quid  recipere  possint 
a  capiontibus,  ibid.  Barisellus  nil  pctat  ab  incarceratis  prò  exploraloribus,  ibid. 
Triremes  bis  in  anno  visitentur,  ibid.  Aliae  custodnni  obligaliones,  ibid.  Execu- 
torum  merces,  ibid.  Delenti  qui  non  acceperunl  processnnm  copiam,  nil  sol- 
vere lencntur,  389  a.  Nomo  prò  iniuriosis  verbisaul  parvi  momenti  causis  carceri 
mancipetur,  ibid.  Pauperes  absoluli  nullas  propinas  solvere  tenentur, /tei 
Incarcerati  Uipao  et  Burgi,  ubi  visilandi,  ibid. 

Carcerum  visilalores  qnibus  gaudeanl  facullalibus,  385  a,  b  et  seq. 

Cardinales,  uti  Poiitificis  membra,  in  Curia  residere  debent,  et  residentes  absenlibus 
praeferri  in  oplionibus  liluloruin  et  sex  ecclesiarum  cafbedraìium,  502  b  et  seq. 
Cardinalium  decanatus  vacai  oblilulariselectioncm  inS.  l'onlilicem,  sicnt  accidil 
in  exaltatione  cardinalis  Carafa,  qui  l'auluslV  volnit  appellari  ,  503  a;  quique 
decanatum  concessil  Ioanni,  episcopo  Ostiensi,cardinali  de  Bellayo,  ibid.  Uecla- 
ratio  quoad  futuras  decanorum  nominaliones,  ibid.b.  Ad  buiusmodi  dignitatem 
electus  omnes  alios  cardinales,  etiam  antiquiores,  semjici',  in  quibusvis  sessio- 
nibus  et  aclibus  pubiicis,  praecedit,  ibid.  Lites  inler  cardinales  a  SummoPon- 
tifice  decidcndas  esse  statuii  Paulus  IV,  508  a  et  seq.  Ab  Urlie  absentes  nec 
dislribntionibus  ratione  pilei,  nec  ecclesiarum  oplionibus  gandenl,  513  b  elseq. 

Cardinalis  arcbipresbyter  et  index  causarum  capiluli  canonicornm  et  aliarum  perso- 
narum  ecclcsiae  S.  l'etri  de  Urbe  facnllatcm  liabel  cognoscendi  et  definiendi 
omnes  cansas  capilulnm  eiusque  memlira  concernenles,  3i7  b  ;  cilandi  et  iiilii- 
bendi  in  Curia  el  extra,  3ìS  a;  oinniaque  l'aciendi  in  praemissis  necessaria  et 
opportuna,  ibid.  b. 

Carmelitae  nonnulli  sub  variis  praelextibus  e::;ia  ciauslra  vagantur,  270  a.  Leo  X 
buiusmodi  divagalioncs  prohibet,  ibid.  b;  provincialibus  Ordinis  mandai  diva- 
gantes  puniant,  271  a.  Clernens  VII  conlìrmat  a  Leone  slalula,  ibid.  b;  decernil 
elianiCarmelitisad  alios  Ordinestranseunlibus  non  licere  bona  in  priori  acquisita 


57i  BlILLARII   nOMANl 

secum  dofciro,  272  a\  fonnam  praes^cribit  sua?  publicantii  lilteras  ci  rfidiiccndi 
vaganlesad  claiistra,  ;7>»?.  /?.  Leonisel  Clementi?  constitutiones  innovai  F'aulus  III, 
27-4  a;  divagantes  prohihcl  pronioveri  ad  quenicumque  gradum  academicum 
nec  non  ad  sacros  ordine?,  ibid.;  praelatis  iiiiiiiilat  ut  superiores  Ordini?  adiuvent 
in  execulione  hornm  decrefoiiiin,  ih'nl.  h. 

Carolus  Magnus  iiiiperator  clirislianain  fuleni  disseniiiial  apud  Salone?,  o  b. 

Carolus  V  imperator  paccm  cimi  Italiae  polenlalibus  iiiil,  ni  centra  Turca?  bclliun 
gerere  po??et,  181  a;  cum  Sunimo  l'ontilicc  Clemente  VII  Bononiani  convenit 
Italiae  paci  et  bono  catbnlicae  rei  con?ultnnis,  133  a.  Eiu?  electio  in  imperato- 
rem  esaminanda  committilur  cardinali  Sabinen?i,  ibid.  Qnae,  cum  legitima  om- 
nino  recogno?catur,  approbatur  a  Pontilice  Maximo  una  cum  dominio  regni 
Neapolitani,  a  Leone  X  iam  anteaconce??o,  //;/(/.  b  e\  stvj.  Cononiae  a  Clemente 
coronatur,  137  b.  De?cribuntur  coronatidui?  caeremoniae,  ibid.  et  scq.  Idem 
Pontifex  ?uper  relentione  imperii  et  regni  Neapolitani,  Caroli  vita  durante,  di?- 
pensal,  138  /*.  l'.  Concilium  oecumonicum,  Milite?. 

Carpo  (de)  cardinali?,  prò  Marchia  Anconitana,  ron?titutione?cdidil,  quae  a  conditori? 
nomine  Carpen?e?  nuncnpantur,  200  a. 

Cassinen?ium  monachorumcongregatio,  alia?  S.  lustinae  de  Padua,  Oidini?  S.  Bene- 
dicti,  multi?  gratii?  a  Summis  Pdulillribiis  ditata,  250  //;  inonastiMia  aedificare 
pole?t,  2()(lrt.Abba?  mona?leriiSS.  Trinilali?  Cavcn?i?  facullalrm  liabot  exercen- 
di  varia  pontificalia,  //'/(/.;  Ordini?  rnoleslalore?  excommunicantur,  ibid.b.  Abba? 
mona?terii  S.  Pauli  extra  muro?  Urbi?,  cum  mitra  celeiirat,  et  minore?  ordine? 
monachi?  conferì,  ibid.  Hoc  moaa?terium  centenaria  prae?criptione  gaudet,261 
a.  Dubia  circa  privilegia,  inlerpretanda  sunl  favore  congregationis ,  ibid. 
Indulta  uniu?  mona?terii  celeri?  communicantur,  ibid. 

Calhecumonorum  et  ncopbytorum  lio?pitale  mona?tcriumfpie  in  Urbe  erigitur  ad 
?upplicali(inom  loannis  de  lurano,  354  «.  ArcbiconlVateniila?  in?liluitur  ad  illo- 
loruni  gubernium  et  curam,  ibid.  b  et  sery.  Conlialiibu?  et  benefacloribus  gra- 
liae  et  indulgentiae  danlui-,  355  b.  Per?oni?  arcbicoufraternitati?  ,  bo?pitalis 
et  mona?lerii  conre??ionale  concedilur,  350  6  et  scq.  Earum  protectori?  et  indici? 
e?t  omne?  cau?a?  concernente?  dieta?  per?ona?  decidere,  357  «.  Ho?pitale,  calhe- 
cumeni  eorumque  bona  et  ofliciale?  a  (pioruracumqtio  iudicum  superioritale 
eximuntur,  511  b.  V.  Synagoga. 

Cathedra  S.  Pclri.  V.  Petru?  (S.). 

Cau?ae  ce??ionis  et  di?cus?ionis  honorum,  iiecnon  dilalionis  (piinquennalis,  spatio 
Irium  men?ium  lerminari  del)ent,  97  a  et  seq. 

Cau?ae  in  prima  instantia.   V.  Marchia  Anconitana. 

Census  V.  Beneficia,  Beneficiati,  Camera  Apo?tolica. 

Ce?sio  honorum.  V.  Cau?ae  cessioni?. 

Chri?tu?  nulli?  nostri?  meriti?,  ?ed  inrinila  elementia  pretioso  ?uo  sanguine  nos  redc- 
mit,  13  a. 

Clarinarum  syndici  et  procuratore?.   V.  Syndici. 

Clemen?  VII,  Papa  ccxxi  cligitur  die  xix  novembri?  mdxxiii  ,  coronatur  die  xxvi  eius- 
dem  iuen?i?;  Bononiam,  Viennam  vel  alio  profeeturu?,  statuii,  ?i  ante  reditum 


INDEX  RERUM  575 

decessissef,  eleciionem  novi  Pontifìcis  ia  Urbe  faciendam,  \S0  b  et  seq,  ;  staiu- 
liim  innovai  132  a  et  b. 

Clerici  Gamerac  Aiiostolicae.  V.  Camera  Apostolica. 

Clerici  Regulares.   V.  Pauli  (S.)  Decollali  clerici  et  Societas  Icsu. 

CoUegium  advocaturiim  consislorialium  exclusive  facullatem  liabet  creandi  doctores, 
iòi  o;  paiiperes  gratis  creare  tetielur,  ihid.  b. 

Collegiuni  medicoriini.  V.  Medicorum  collegiiim. 

Collegiuiii  scriptoruiii  archivii  Romanae  Ciiriae  facullatem  liabet  logitimandi  lìHos 
illegilimos,  258  a;  imillos  logitiinat,  ibid.  Dnbiiim  cxcitatur  circa  validitatem 
quarumdani  logitimalionimi,  ibid.  b.  llhid  solvilui-,  ibid. 

Collegium  sexaginta  viroruin  instiluiliir  ad  cnramlam  fa-bricam  basilicae  Sancti  Petri 
de  Urbe,  i8  b.  Quod  facidtatcìa  babet  depnlandi  iudiceiu  causariim  dictae  fa- 
bricae  et  alios  officiales,  49  b.  Qui  iuramcntum  praestanl  recte  adminislrandi, 
50  e;  eleemosynas  coUectas  in  opus  fabricae ,  et  non  aliter,  exponendi,  ibid.; 
cum  debitoribus  fabricae  Iransigere  possunt,  el  coUeclores  designare  ad  exi- 
genda  legata,  ibid.  b.  ludex  causarum  fabricae,  etiam  Sede  vacante,  causas 
summarie  cognoscit,  51  a;  ccnsuras  poenasrpie  iufligit,  52  a.  Ab  eius  sententiis 
appellalo  licet  solum  ad  collegium,  ibid.  h.  ludiris  mandata  omnes  exequi  obli- 
gantur,  ibid.  Dispositiones  favore  i'abricac  impedire  nefas,  53  a.  Nolarii  eas 
eidem  notificant  collegio,  ibid.  b.  Hoc  vero  in  fabricae  favorcm  componit  male 
ablata  incertis  personis,  debita  privatis  ecclesiis,  restiluenda  ignotis  personis, 
legata  pauperibus  aut  locis  piis  indelerminalis,  77  b  et  seq.:  varia  alia  legata 
et  donata,  78  a  et  /;;  restituenda  cui  roceptio  non  competil,  ibid.  b  et  323«; 
exponenda  in  conviviis  et  spectacuUs  occasione  feslivilatuni,  ibid.;  cognoscit  et 
terminat  onmes  causas  fabricara  conccrnenlos,  79  a.  Unusquisque  deputatus 
confessorem  cimi  anijilis  l'acullalibus  siiti  eligere  vale!,  ibid.  Basilica  Sancti 
Petri  diversis  Pontilicum  induitis  decorala,  32U  a.  lulius  II  subvenientibus  il- 
lius  fabricae  infra  annuni  a  data  die,  concedit  confessarium  cum  specialibus 
facultatibus  eligere,  321  (/;  L'itramonlanoruni  favore,  annum  ad  eius  arbitrium 
prorogai,  el  penes  eosdeiii  commissarium  deputai  ad  eleemosynas  colligendas, 
ibid.;  quo  vita  funclo,  alium  rnittil,  alquc  eleemosynas  elargienlibus  plenariam 
peccatorum  remissionem  concedit,  ibid.  b;  commissario  confìrmat  facullatem 
componendi  male  ablata  incertis  personis,  quaesita  per  usuras,  pluraque 
alia  iUicita  contingentia ,  322  b;  dispensandi  in  multis  casibus,  323  a. 
lubus  praediclus  applicai  eliaui  fabricae  bona  ecclesiastica  indebite  occupala, 
relieta  piis  locis  aut  personis  prò  male  ablatis,  relieta  vel  debita  Redemptioni 
captivorum,  ibid.  h  et  seq.  Commissarii  etiam  est  interpretare  dubia  exorienda 
in  sibi  commissis,  32 i  a;  snspendere  indulgenlias  aliis  concessas,  ibid.  Quae 
suffragari  possunl  aniinalms  in  purgatorio  exislenlibus,  ibid.  b.  Leo  X  prae- 
dicta  omnia  validal  ,  ri  notarios  ad  oslendendum  b^gala  praefata  rogi 
posse  statuii,  325  a;  commissario  concedit  componere.  ad  utilitatem  fabricae, 
super  legatis  certis  infra  annum  non  executis,  ibid.  b;  stabilia  bona  fa- 
bricae donata  vendere,  mobilia  autem  ad  Urbem  transferre  absque  solutione 
gabellae,  ibid.  et  seq.  Idem  Pontifex  eximit  fabricae  commissarios  a  supe- 
rioritate  ordinariorum  pI   aliorum,   326  a;  eisdemque    dal   componere  super 


576  ni'LLARn  noMANr 

votis  et  peregrinationibn?  a  tcsfatoribus  relictis  et  non  executis,  ibid.;  fraudem 
contra  fabricam  comiailleiites  excomiminical,  ibiiì.  li;  notarios  obligat  oslen- 
dcrc  libi'os,  oblala  mercede  duoriiin  cani  diiaiilio  jiro  ceulenario  peeuniae  exi- 
gendae,  ibid.;  relieta  eliam  ante  soiilriiniiiiii  dieta  rommissione  eomprehendi 
vult,  ;Y;/(/.;  pliires  alias  laeidlates  Iribuil  eomniissaiiis,  el  indidgenlias  fabricae 
subvenientibus,  oìl  a  et  scq.  Plura  inmuuiliir  l'avore  labrieic  disposila  ab  Iladriano 
VI  et  Clemente  VII,  o28  b.  Paulus  HI,  aliquid  innovans,  declarat  nunqiiam  vo- 
luisse  revocare  indulta  ab  Hadriano  VI  concessa,  ibid;  revocatis  tainen  omnibus 
conimissariis,  totum  negolium  collegio  fabricae  reniitlil,  329  «;  eidem  concedil 
alios  deputandi  coramissarios,  celerasiiue  facullates  a  praedecessoribus  suis 
hactenus  concessas ,  quihiisdam  eliam  adieclis ,  //;/(/.  et  .scq.  ;  eiigit  societatem 
Principis  Apostolonim,  et  courralrespliiribiis  L;ratiis  dilal,  ibid.  b:  Ilispanis  con- 
fralribus  elcemosyuas  porrigentibus  plenariani  indulgentiani,  multaquc  privile- 
gia elargitur,  330  a  et  scq.  Declarationes  circa  praemissa,  333  b  et  seq.  CoUe- 
ginm  fabricae  amplioribus  facultatibus  donatur  in  exequcndis  donationibus  In- 
ter vivos  ad  pias  caiisas  factis,  ci  in  appliranda  qniula  eariim  parie  dictae  fa- 
bricae, 4-45  b  et  seq. 

Columna  (de)  Clarina.  1".  Mariae  (B.)  Campi  Martii  sanctimoniales. 

Communia  et  minuta  benelìciorum  servilia.  Y.  rSeneficia  r^ Beneficiati. 

Concilium  oecumenicum  a  Paulo  III  indicitnr  variis  de  causis,  sed  praesertim  ut 
exercitus  in  Turcas  pararetur,  224  a  et  b.  Manina  prò  loco  concilii,  et  dies  xxiii 
mali  MDXXXVU  prò  eius  assumptione  slatuilur,  ibid.  Reges,  episcopi  aliique  ad 
concilium  invitantur,  225  a.  Carolus  V  iuiperalor  el  Franciscus  I  rex  eius  indi- 
clionem  approbanl,  et  cclebrationem  sollicitant,  ibid.  b.  Imperatorem  et  reges 
hortatur  Pontif(>x  ut  subditos,  qui,  de  iure  vel  consuetudine,  generalibus  conci- 
liis  interesse  consueverunt,  ad  boc  convenire  pi'ocurent,  ibid.  Cur  tamdiu  con- 
cilium difleratur,  338  6;  celebianduin  Tridenti,  kalendisnovembris  mdxlii  PP.  ad- 
monet,  342  n;  pnecipitprailalis  ut  ad  illud  accedant,t6/c?.  6; imperatorem,  reges  et 
principes  hortatur  ut  concilio  intersint,  perse  velper  legatos,  ?6/rf.  Bellorum  causa, 
concilium  prorogatur  ab  eodem  Ponlifìce,  362  a  el  scq.  Paulo  interim  vita  fun- 
cto,  illud  reassumil  lulius  III,  430  b.  Ad  hoc  impellilur  eliam  precibus  Caroli  V 
imperatoris,  ibid.  Tridentina  civilas  et  dies  prima  mail  mdli  ,  prò  reassum- 
ptione  designantur,  431  a.  Pontifex  iegalos,  ad  praesidendum  concilio,  spondei, 
ibid.  b. 

Confraternitas  ad  pie  educandum  orphanos  in  Urbe  a  curialibus  instituta,  307  a;  a 
Paulo  li!  approbata  ibid.  b;  ab  eodem  in  archiconfralernitalem  erecta,  308  (/. 
Privilegia  aliorum  locorum  piorum  Urbis  ei  concednntur,  ibid.  Celebrantes  in 
eius  ecclesia  speciales  indulgenlias  consequuniur,  309  u.  Eleemosynas  eolligendi 
prò  orphanis  archiconfraternitali  conceditur,  ibid.  Confratres  propria  staluta 
edere  possunl,  ibid.  b;  confessionalis  privilegio  donanlur,  ibid.;  proteclorem  et 
iudicem  causarum  sibi  eligunt,  qui  summarie  illas  cognoscit,  310  a;  ab  aliorum 
iurisdictione  eximuntur,  ibid.  b.  Ecclesiam  visitanlium  indulgenliae,  3H  a. 

Conservatores  Urbis.  V.  Senatus. 

Constantinus  imperator  basilicas  in  honorem  Salvatoris  nec  non  Ss.  apostolorum 
Petri  et  Pauli  aedificat,  48  b. 


INDEX  RERl>r  577 

Constitiitioiies  |iluriuiii  Punlilicurn  circa  impetrationes  benclicioiiiin  consistorialiuni 
confirnianliir  et  cxlenduntur  a  Cl(3rnente  VII,  67  b  et  se.q. 

Consulum  aitis  nautaiimi  in  Urbe  iurisdictio,  55  a.  Quae  transfcrlur  in  iudicem  de- 
pulandum  a  pracside  Uiparuiii,  ibid.  ludex  omnes  causas  ripales  civiles  ci. 
quasdam  eliani  crirainales  cognoscit,  ibid.  h. 

Conventuale?  fratres  extra  Ordinem  divagantes  coerceri  debent  a  superioribus,  ad  ob- 
viandum  scandali?  quae  inde  oriuntur,  381  a  et  6. 

Corporis  Cbrisli  (SS.)  confrateriiitas  in  ecclesia  Beatae  Mariae  supra  Minervam  eri- 
gitur,  276rt.  Confratres  curant  ut  ubique  Sanctissimum  Sacranientum  honorifice 
custodiatur,  ibid.  ;  iinpensas  necessaria?  faciunt,  ibid.  b;  et  ut  a  parochis  ad  in- 
firmo? decenter  deferatur  provident,  ibid.;  in  dieta  ecclesia,  tertia  dominica 
cuiuslibet  mcnsis  solemnem  mi?samcelel)rari faciunt,  ibid.;  et  sequenti  die  post 
festuin  Corporis  Cbri?ti  proce??ioneni  circa  eccle?iam,  ibid.;  confratres  infirmo? 
visitant,  eo?que  ad  confe??ionem  et  Eucbari?tiae  su?ceptionem  hortantur,  ibid.: 
singnlis  dominici?  quinquie?  Orationem  Doniinicam  et  Angelicam  recitant  277«. 
Muliere?  non  valente?  Sacramenluni  a??ociare,  quinquie?  ut  supra  orante?,  in- 
dulgentias  confratribus  associantibus  concessas  consequuntur,  ibid.  Alexander 
cardinali?  Cacsarinus  confralernilati?  profector,  ibid.  Paubi?  Ili  praedicta  statuta 
et  gralia?  confirmat,  aliaquo  concedit  privilegia,  ibid.  et  scq. 

Curiales  et  incolae  Urbis  disponere  po?sunt  de  sui?  bonis,  etiam  acquisiti?  ex  frucfibus 
beneficiorum,  in  Urbe  et  eius  di?lrictu  exi?tentibu? ,  ad  favorem  quorumlibet, 
"412  b;  ?i  ab  intestato  decesserint,  eis  ?uccedunt  haerede?  legitimi^  exclu?a  Ca- 
mera Apostolica,  413  a. 

Cursores  Papae,  iuxta  stalutum  Alexandri  VI,  private  iu?babent  citandi  in  cau?i?  or- 
dinarli?, corani  iudicibus  Palatii  Apostolici  pertractandi?,  et  in  cau?i?  omnium 
iudicum  commissariorum,  119«.  Hoc  statutum  a  pluribus  Summis  Pontifìcibu? 
approbatur  et  declaratur,  120  a  et  seq.  Cursores  praedicti  privative,  quoad 
mandatarios  curiarum ,  citant  in  omnibus  causis  commissariis.  Mi  a.  Ceteri 
raandatarii  citant  ?olummodo  in  causi?  ordinarli?  tribunalium  quibus  inser- 
viunt,  ibid. 


D 

Debitore?.  V.  Ripale?. 

Deus  omnipotcns  bonos  scelerate  oppresso?  erigit,  20  n. 

Diabolo  obedientiam  praestante?.  V.  Inqui?itore?  haereticae  pravitatis. 

Dilatio  quinquennali?.  V.  Cau?ae  cessionis. 

Dilinga,  Germaniae  urbs,  ad  prece?  cardinalis  Olboni?,  archiepiscopi  Augustani,  stu- 
diorum  Univer?itate  decoratui',  i5G  /'.  Rector,  lectorc?  celcraque  Academiae 
membra  eisdem  gaudent  privilegiis,  quibus  Parisiensis  et  aliarum  Universitatum 
membra,  ibid.  Archiepi?copus  Augustanus  facultatem  habet  condendi  statuta  et 
super  eorum  observantia  invigilandi,  457  b;  rectorem  et  alio?  ofTiciales  eligendi 
et  removendi,  458  a;  scbolares  ad  gradus,  etiam  doctoris,  promovendi  ibid.; 
doctoresque  digniores,  cquites  creandi,  ibid.;  vice?  ?uas  vicario  generali  com- 
Bull.  Rom.  Voi.  VI.  73 


."•78  r.\  I..IAI1II    UO.MA.M 

miltrnJi . /V/(i/.  /i.  Ri'iliu- ;ilii([ue  olììciales  necaoii  ^(•llol;^nJs  peicipuinl  redditus 
Mionmi  beneficionmi,  r'iiain  lenipore  quo  in  Universitalc  resident.  ibid. 

DiMiissio  honorum.   V.  V.nusav  ci's-innii. 

Divina  luImani^,  ol  pcrpeliui  teniporalilm^  dÌL;iiiuia  siiiU,  1(38  (/. 

Dortores  sanc(ae  Eccle?iae  doctrinis  et  exeraplis  orlhodoxam  doctiinain  elmidanl  . 
defensanL  alt  advcrsariis,  ccclesiani  iniillipliciler  illustrant,  18  b. 

Dominiri  (S.ì,  Oidinir;  I*racdi'jaloruni  institulori'^.  iVslum.  qnod  anlna  die  v  augusti 
iidtdiralialiir,  pridie  In  postiMinii  celeln'anduiit,  sub  rilu  duplici,  .•^laUiilur,  fjuum 
die  ipiinla  R.  Mariai'  ad  Nives  iiiomoria  rocnlahir,  5-i.'3  /'  Pt  seq. 


Ecclesianira  capilula.   V.  Capitala. 

Ecclcsiariim  catliodraliuni  provisionus  in  uno  consislorio  proponuniur,  in  altero  ex- 

pediuntur,  bSO  b  et  scq. 
Eleeiaosynac.  V.  Ouae.'^lornni  facullalcs. 

Elcutherii  (S.j  excoiuinuniealioue?  publicare  prohibel  Paulus  111,  Sììl  a  et  scg. 
Equites  S.  loannis  Hierosolymilani.  V.  loannis  (S.)  llierosolyniitani  equiles. 
Eucliarisliac  sacramenluin  in^lilnhim    ul  lidelcs   exiniiae  Cliristi  caritatis  memoriam 

l'ccolant,  275  b. 
Excommimicali  in  oonstiUitione,  quae  Bulla  in  Coena  Domini  appellatur,  218  b  elseq. 
Excommunicationes  S.  Eleutherii.   V.  Eleutherii  (S.)  excommunicationes. 
Exititii.  V.  Danniti. 
Expediliones  Camerae  et  Canccllariae  Apcl^tolicae  phiribus  abusibus  viliatac,  379  a. 

Abutenlium  poenac,  380  a. 


Fabriea  basilicae  S.  Peli'i  de  Erbe.  V.  Collegium  sexaginta  virorum. 

Facinorosi  a  toto  Slatu  Ecclesiastico  cxulai'e  debent  ex  lulii  ITI  dispositione,  483  a; 

cuni  autem  exortae  cssent  quaestioncs  circa  coniprehcnsos  in  dieta  dispositione, 

declarat    Pontifex  illos  roraprehendi,  quoruui    condemnationes   fuere  per  gu- 

bcrnatorem  intimatae,  ihtd.  n  et  /;. 
Familiares    et    continui    cnniniensales  Suninii   Pdutiticis  qui  sint,  185  a.  Declaratio 

trium  dubiorum  circa  idem  subiectum,  186  a  et  seq. 
Familiares  et  servitores  praelatoruni  Piomanae  Curiae  salarium  prò  biennio  tantum , 

et  infra  annum  a  die  obitus  iilorum,  ab  baeredilms  potere  possunt,  377  b. 
Filii   presbyleroruni ,  ex  t'ornicatione  nati ,  beneficia  ecclesiastica,  per  coruni  patres 

obtenfa,  obtinere  nequeunl,i43  b  et  seq. 
Fons-Ebraldus,  gali.  Foììfevraull ,    pana  Galliae  urbs ,    ubi   uionasterium   illustre, 

anno  1099  fundatum,  202  a  et  in  noia  1  ibi. 
Franchitias  in  Urbe  retinentes,  Curiamque  impedientes  in  executionibus,  poenisaffi- 

ciuntur  in  farinorosos  eonimqne  fautores  promulgali?,  463  a  et  seq. 


Francisci  (^S.)  de  Paiil.i  Miniiiioniin  Ordo  rxpiniil  niulla  gr;ivauiin;i  pati  circa  quar- 
tani  canonicani,  clocimas  et  fiiiicralia  ol  apostatas,  62  b;  supplicai  prò  oppor- 
tuna provisione,  (io  a.  (Meniens  VII  indires  eonservatores  Ordiniscum  aniplis  t'a- 
cultatilnis  deputata  ibid.  b  el  seij. 

Francisci  (S.)  Ordo  de  Observantia.   V.  01  (servante?. 

Frater  germanus  alicuius  S.  li.  K.  rardinalis  viventis ,  ad  cardinalatuiìi  promoveri 
nequit,  Alò  b  et  seq. 

Fratres  Minimi,  Ordinis  S.  Francisci  de  Paula.  ]'.  Francisci  (S.)  de  Paula  Minimonua 
Ordo. 

Fratres  Ordinis  Iledeniplionis  laplivornni.  Y.  Tiinitatis  (SS.)  Redennptionis  captivo- 
rum  Ordo. 

Fratrum  Minorum  syndici.   V.  Syndici. 

Fraudes  in  lestanientis.   V.  Praelali. 

Fumarii.  V.  Pistorum  universilas. 


Georgii  (S.)  in  Alga  Veneliaruin  congregalio  quomodo  gerere  se  debeat  in  celebra- 
tiene  capituli  generalis  et  in  ofllcialium  eleclione,  368  b  et  seq.  Contravenien- 
tium  poenae,  369  a. 

Germanicuni  collegium  Roniae  institutiun  ad  instruendos  iuvenes  Germanicae  na- 
lionis,  qui  illius  genles  christianani  religionem  doceant,  460  a;  sex  cardinales 
directores  habct ,  461  u  ;  Papae  tantum  et  Sedi  Aposlolicac  subesl,  ibid.;  ab 
omnibus  impositiouiltus  liberum,  ibid.  ;  iisdeni  ornatur  privilegiis  quibus  Slu- 
dium  generale  Urbis,  ibid.  b.  Superioribus  collegii  data  lacullas  scbolares  lau- 
rea redimcndi,  ibid.  et  seq.  Dicti  cardinales,  prò  bono  collegii  regimine,  leges 
condere  (juennt,  462  a. 

Gubernator  ulriusque  Burgi  Urbis,  capitaiUMis  generalis  custodiae  Piomani  Pontificis, 
facultatem  habet  cognoscendi  et  deflniendi ,  per  se  vel  per  suos  dcputatos,  om- 
ues  causas  babitatorum  Urbis,  in  prima  instantia,  privative  ([uoad  alios  iudices, 
410  a;  inbibendi  executionem  mandati  alius  cuiiiscumque  iudicis  Urbis,  ibid.; 
depulandi  procuratorcm  fiscaleni,  notarios  et  barisellos  in  sua  iurisdictione,  41 1 
a;  eligendi  et  amovendi  portarum  cuslodes,  ibid.;  bannimenta  et,  celerà  neces- 
saria faciendi,  ibid.  b. 


H 

lladrianus  VI,  Papa  c.cxx,  eligitur  die  ix  ianuarii  mdxxii,  et  xxx  augusti  eiusdem 
anni  coronatur,  \  a. 

Ilaeredes  beneficialorum.  V.  Beneficia. 

Haeretici  complures  in  Portugalliae  et  Algarbiorum  partibus  extanl,  contra  quos  in- 
quisitorem.depulat  Cleniens  VII,  205  b;  inquisitori?  facultatem  suspendil,  206 
a;  ad  fidem  se  convertentes  infra  datum  terminum,  absolvit,  ibid.  et  ><eq.;  illos 


580  nfLLARII    ROMAM 

l'ormnqiie  ?iiccessores  ad  dignilales  lialiililal,  et  indiillis  fulelibus  coiicessis  uii  per- 
iiiillit,  '201  b;  confiscationes  bouoruiii  lisco  non  incorporatorum,  processus  et 
sententias  centra  hasrelicos  latas  delet,  208fl;liabenlcs  fidem  aconfcssorihus  vel 
in  eonini  JibiisinsLi'iptos  securos  esse  vidi,  ìhid.  b;  condemnatos  de  haeresibus, 
pnblice  illas  abiurare  debere,  ibicl.  et  scq.;  roiidcninatissenlienlibus  se  gravatos 
ad  nuncium  recursum  concedii,  209  a;  rclapsos  debilis  poenis  puniri  dccernit, 
ibid.;  de  haeresi  diffamatos,  coram  nuncio  se  purgare  posse,  rt/t/.  b;  praemissis 
functos  veniani  obliiiero,  ibid.;  coiilra  noviler  conversos  eoruin({iie  descendentes, 
(jUdriiiii  exeusationos  Surniiio  Pontilicl  niissae  l'iiiTanl,  siijiersi'dori,  ibid.  cIscli.; 
praelatis  inhiliet  molestare  eos  ([ni  gratiam  obliiiueranl,  2111  <(.  Gontravenien- 
liuni  poenae,  ibid.  b;  Toannem ,  Portiigalliae  et  Algarliiorani  regoni ,  ul  nuncio 
pontifìcio  taveat,  bortatur,  211  re;  pei-  alias  lilleras,  ad  regis  instantiani,  prae- 
missorum  publicationem  probibet,  i7v/(/.  /v;  eadeni  postea  pubbcari  et  exequi 
mandai,  212  a.  Paulus  auteni  111  exccutionem  suspendif, /^/(/.  b;  tandem  super- 
sessoriam  revocat,  et  exccutionem  praecipit,  21.')  a  et  scq.;  in  bacreticos  niagis 
magistpic  indulgentem  se  praebel,  "IW  a;  indulta  calbolicornm  ad  catbobcani 
lìdem  redeuntibus  concedii,  ibid.  b;  processus  et  senlenlias  in  eos  latas  annul- 
lai, et  in  pristinuni  slatum  eosdem  reponit,  215  '/.'  induUa  impedienlespluribus 
poenis  coercet,  ibid.  Declaratio  circa  supradicta,  217  a.  Haeretici  quamplurep 
ad  fìdem  non  redeunt  borrore  publicae  poenitenliae,  Mi  b;  idcirco  Ponlifex  .M. 
ad  privatam  eos  admittit,  quibusdam  exceplis,  ibid.;  illisque  illorumque  suc- 
cessoribus  bonores  restituii,  4-15  a;  impoenitenles  luuiriari  ci  puniri  mandai, 
ibid.  b;  formam  abiuralionis  praescribii,  'liti  it.  Paulus  IV  confirmai  omnes 
poenas  in  haereticos  et  scbismaticos  latas, 552  a;  praelatis  el  principibus  a  tide 
deviantibus  alias  poenas  imponil,  ibid.  b  et  seq.  Si  beneficia  propler  bacresini 
vacent,  ius  nominationis  habentes  praesenlcnt  alias  pcrsonas  infra  legitima  tem- 
pora,  503  b.  Variae  poenae  in  baereticorum  faulores,  ibid.  Praelati  et  etiam 
Romani  Pontilices,  quos  baerelicas  opiniones  ante  promolionem  babuisse  appa- 
ruerit,  sint  ipso  facto  omni  auctoritate  et  officio  privali,  55i-f.  Korum  subditis 
licei  ab  obedientia  impune  recedere,  iìiid.  b. 

Hebraei  coguniur  ad  comburendos  libros  Tbabnudi  el  alios;  in  (juibus  nouien  lesu 
Salvatoris  nostri  ignominiose  usurpalur,  ^82  a.  V.  ludaei. 

Henricus  Vili,  Angiiae  rex,  iam  a  Leone  X  fidei  defensor  appellatus,  a  catbolica  ve- 
niate desciscens,  enormia  multa  patrat,  "195  b;  a  Clemente  VII  excommunica- 
tus,  in  deterius  ruit,  190  a.  Paulus  111  cuni  bortatur  ut  ab  erroribus  desista!, 
ibid.  b;  complices  et  fautores  monet  ne  de  celerò  regi  adbaereant  veladsistani, 
197  a;  inobedicnlcs  maiori  excommunicalione  innodal,  ibid.;  rebellionis  quoque 
poenam  et  regni  amissionem  minitatur,  lerminunic(ue  pracfinil  ad  corani  se 
comparendum,  ibid.  b;  civitalcs,  ecclesias  et  alia  loca,  ad  ([uae  ipsi  deciinave- 
rint,  ecclesiastico  intei'dicto  supponil,  198  a;  eorum  fìlios  dignitatibus,  gratii- 
el  bonis  omnibus  privatos,  et  inbaltiles  ad  alia  conscquenda  declaral,  ibid.  b; 
subdilos  ab  eius  obedientia  solvit,  199  a;  llenricum  et  complices  declaral  inla- 
mes,  inbabilesque  ad  testimonium,  ad  testamenlum  conficioadum ,  necnon  ad 
successiones,  ibid.;  cbristifìdelilms,  sub  variis  poenis,  praecipil  ut  illorum  com- 
mercium  evitent,  ibid.  ft;  praelalis  et  ceteris  ecclesiaslicis  mandai,  sub  gravibus 


INDEX   REUCM  o8l 

lliiloiii  {looiiis,  111  a  regno  Augiiae  disccdaul,  '200  a;  casdoniqiic  miiialiir  pocnas 
ducibus  el  celeris,  qui  IScnricnm  de  regno  espellerò  non  sliulent,  ibid.  b: 
principiiin  clirislianoriim  confoederaliones  cuiii  Honrico  niillas  esse  decernit , 
'201  n:  principibus  et  aliis  mandai  ul  conlra  llenricum  ci  coniplices  arma  ca- 
piant,  ibid.  b;  baereticos  capienliiim  servos  (ieri,  el  illorum  bona  occupaiiliuni 
esse  slaluit,  i^tì  a;  praelalis  vi  aliis  ccclesiasticis  praecipit,  sub  poena  exioin- 
niunicationis  el  privationis  beneficiorum,  Uenricum  et  coniplices  solemniter  ex- 
communicatos  nuncient  el  evilari  faciant ,  ibid.  ;  pracmissorum  publicationcni 
impcdientes  pocnas  easdem  iiicurrunl,  /.'j/*/.  /*.  Ad  insignium  personanini  preces, 
excoinmunicalio  per  Ires  annos  suspcndiliir,  "^Ui  <i.  Ileniici  riiagis  improba  el 
saeva  protervia,  ibid.  Bullam  excomiimnicalionis  publicaii  iiibet,  iìiiil.  h. 

Hibernia  insula  regio  litulo  dccoralur  a  Paulo  iV,  inslaulibiis  l'Iiilippo  11  llispania- 
rum  regn  el  Maria  Angliae  regina,  489  li  el  .scf/. 

Hieronymus  Emilianus  eiuscjue  socii  Iiospilalia  prò  pauperibus  orplianis  et  uiulieri- 
bus  conversis  erigunt,  285  a;  pelunl  a  Paulo  HI  nonnulla  privilegia  et  licentiam 
sibi  conslituendi  superiorem,  ibid.  (^w^m  concedil  Ponlilex,  ibid.  b;  el  insuper 
Socielalis  ^acerdotes  recitare  posse  lioras  diurnas  et  nocturnas  aliaque  divina 
officia,  secundum  rilum  novissime  lune  edilum,  580  a;  omnium  in  eorum  lo- 
cis  degcntium  contessiones  audii'e,  eo^^cpie  absolvere,  ut  loeorum  oidinarii  [los- 
sunt,  ibid. 

Hieronymus  Pacificus.  V.  Silvestrinorum  congregatio. 

Homicidae  aliiquc  dclinqucnlespoenisdamnali  aPonlifieibus  Maximis.  480«.  Sed  cum 
in  dielos  delin(pienles  remissc  proeedercni  olììciales,  lulius  111  [iraedecessorum 
conslilutiones  innovai,  el  gubernalori  l'rbis  earumdem  executionehi  commiuit, 
tftù/.  />;  centra  facinorosos ,  non  inquisiliouc  vel  denunciatione  tantum,  sed 
eliam  ex  officio  procedi  mandai,  487  u;  eos  citare  permittil  publico  cdicto,  eius- 
queformam  tradii,  ibid.;  conlra  eosdem  suuunarie  procedeuJum,  488  a.  Ban- 
nitorum  receptatores  et  faulores  gravibus  poenis  plectunlur,  ibid.  V.  Ganniti. 

Hospitale.  Y.  Galhecunienorum  et  neopliylorum  hospitale  ci  Spiritus. 


I. 

lacobi  (S.)  de  Si)allia  praeceptores  el  fi'aties,  de  suis  bonis  certo  modo  disponere 
possunt,  150  6  et  seq.  Eiusdem  faculialis  extcnsio  ad  tratres  clericos  non  con- 
ventualcs,  151  b  et  seq.  Y.  eliam  Ioannes  Lusitaniae  rex  el  Milites. 

lesuali  Sancii  Ilieronymi,  privilegiis  Ordinis  Eremilanim  Sancii  Augustini  donanlur, 
158  b  et  seq. 

lesu  CUristi  conceptio  et  divinilas.  V.  Trinilas. 

Ignatius  (S.)  de  Loyola.  Y.  Societas  lesu. 

Imaginis  Salvatoris  ad  Sancla  Sanctoruni  cuslodes  oblinent  a  Patdo  IV  confirma- 
lionem  omnimodae  iurisdictionis  supra  coUegia  Capranicense  et  Nardinuni  de 
Urbe,  548  b  et  seq. 

Incapaces  ad  successiones.    Y.  Curiales. 

Incolae  Urbis.   ]'.  Curiales. 


582  BULLARII   ROMAM 

liiquisitionis  sacrae  coigreiJialio  insliUiitnr  ex  carcìinalilms  ani|)li>siiiiani  aiKior!- 
latera  habentibus  procedendi  contra  (nio?ciinii|iic  in  iicgolio  lidei,  'ò\'t  h;  of- 
ficiales  eligendi ,  345  a;  degradatioiioiii  clencoruiii  pronunciandi,  ihid.;  con- 
Iradictorc?  cocrcondi,  ibid.\  auxiliuui  lirachii  saecularis  invocandi ,  ibid.\  in- 
qiiisitorcs  ubiquc  locorum  deputandi ,  il)id.  b  ;  appeliationes  ab  aliis  inquisito- 
ribus  decidiMidi,  ìbid.;  in  Curia  et  extra  cilandi  pI  inbibendi,  346  a. 

Inquisitores  haereticae  pravilalis  Crenionae  procodunl  i,onlra  maleficos  el  diabolo 
obodientes,  24  b.  Nonnulli  i«e  illis  opponnnt,  25  a.  Sunimus  Pontifex  in  con- 
Iradictores  procedi  iubel,  veluti  conlra  baeroliros,  ìl}id.  Aiixilium  inquisitoribiis 
praestantes  gaudent  eisdem  indulgentiis,  qiiilius  cniiesjnnali  pugnantes  contra 
haerelicos,  ibid.  b.  Inquisitores  procedaul  conlra  quoscumque ,  etiam  re- 
gulares  cuiuscumque  Oidinis,  135  a.  Indnlgenliaruni  descriptio  ab  inquisito- 
ribus  concedendaruna  crucesignatis ,  130  n.  Episcopi»  corumque  oITicialibus 
mandatur  inquisitores  adiuvent,  ibid.  b.  Ipsi  in  omnes,  etiam  regulares,  propo- 
nentes  scandalosas  aut  liaerclicas  opinioncs ,  procedere  qucunt,  318  b  el  seq.; 
a  Hiultis  impediunlur  in  eoruni  offìciis,  sub  variis  praetcxtibus,  431  b.  Julius  III 
omnibus  non  inquisitoribus  proliibet  se  sponte  ingerere  in  baeresum  cognitio- 
nem,  432  a.  Inobedienles  maiorem  cxrommunicalionem  et  alias  poenas  incur- 
runt,  ibid.  b.  Easdem  incurrunl  dioecesani  et  inquisilmvs  q\ii  laicos  sibi  in 
buiusniodi  indicio  associant,  433  a. 

Ioannes  Lusitaniae  rox  eiusciue  praedecessores  erga  Sedem  Aposlolicain  devotione 
clari ,  4'<(]  b;  plura  nppida  ,  castra  el  alia  loca  donarunl  niililiis  S.  lacobi  de 
Spalila  l'I  de  Avis ,  ibid.  el  seq.  loannis  praeclara  gesla  in  Africa,  Indiis  et 
Ethiopia,  prò  religione  c]iri>liana  ddalanda,  447  u.  (Jiioniin  inluilu  lulius  III 
illuni  creai  ad  vilam  adininislialorem  mililiaruni  S.  lacobi  el  de  Avis,  ibid. 
Amplissimae  regiones ,  Lusilanoruni  opera,  Cbrisli  Evangelium  amplecluntur , 
ibid.  b.  Hinc  lulius  PP.  luanni  eiusque  successoribus  niriusque  sexus  concedit 
in  perpetuum  adminislrationem  dictarum  iiiililiariim  ad  maiorem  dilTusionem 
catliolicae  religioni?,  44<S  b  el  .<ieq.  Pazaim  et  Pio,  livilates  Indiarum,  bis  e  ma- 
nibus  infidelium  ereplae,  HO  a.  Omnimoda  iurisdictio  eisdem  regibus  Iribuilur 
in  personas  et  res  mililiarum  de  Spalila  el  de  Avis,  450  a.  Spirilualia  ipsarnm 
a  personis  religiosis  earuindem  mililiarum  exerceri  debent,  ibid.  b.  Praecepto- 
ribus  et  militibus  ius  magislri  eligendi  adimitur,  ibid.  el  wr/.  Dantur  regibus 
nonnuliae  Jegcs  prò  recla  mililiarum  adminislralione,  453  a. 

Ioannes  Peirns  Carafa.  Y.  Theatinorimi  congregalio. 

loannis  (S.)  Iliorosolymitani  equiles  Tripolis,  iiisula  Melilae  necnon  leira  Gaudisii 
a  Carolo  V  donanlur,  140  n.  Magnns  magister  el  fralres ,  in  capilulo  generali 
*  Syracusis  babilo,  donalinnem  acceplanl  cum  condilionibus  in  litteris  Caroli  ex- 
pressis,  ibid.  //.  Censns  animus  unius  accipiiris  dumlaxat,  viceregi  Sìciliae  sol- 
vendus,  Ordini  imponilur  ,  ibid.  Im'amenlum  a  Magno  magistro  praeslan- 
dum  favore  Caroli,  141  «.  Ius  patronatus  Ecclesiae  Melitensis,  qua  lege  Carolo 
reservatuni,  ibid.  Episcopus  Melitensis  magna  cruce  decorandus  et  ad  consilium 
Ordinis  admiltendus,  ibid.  b.  Nonnulla  slatuta  edita  et  confìrmata  in  eodem 
capilulo,  favore  nalionis  Ilalicae,  ibid.  Clemens  VII  Caroli  bllcras  el  donalio- 
nem,  necnon  statuta  capiluli  confìrmal;  142  a. 


INDEX  RERUiJl  583 

lorano  (de)  Ioannès.  V.  Calhecumenoniiii  et  neopliyloruin  lio?|)itali\ 

ludaei  aliiqiie  inlìdelos,  ratione  conversionis,  non  perdunl  sua  bona,  ."Wtj  «  ;  nec  Ic- 
iieulur  rcilituere  male  ablata  personi>  incertis,  ibid.;  >ì  [laiipcres,  piornm  elee- 
mosvuis  adiuvaiidi  saiit,  ////(/.  //;  cives  eniciuntur  loci  ubi  baptizantur,  ihid.:  in 
articulis  lìdei  instiui  debent ,  scd  cuin  iiifidelibu?  versali  nelas ,  ibid.]  ad 
niatrimonium  cum  christianis  origiuariis  conlrahenduiH  excilandi,  337  a  ;  ne  ad 
anliiiuae  sectae  rilus  rcdcanl  cavealur,  ibid.  Neophytorum  conlcmplores  ab 
inquisitoiibus  coerceanlur,  ibid.  Uedeunl.-s  ad  pristiuum  riluni,  uti  haerctici 
puniantur,  ibid.  ludaei  in  Slatu  Ecclesiaslico  iiabilenl  in  locis  a  cliiislianoruin 
liabitatioue  separatis,  i99  n;  in  singulis  eivitalibus  vc-1  coninuinitalibus  unicam 
svnagogain  habeant ,  ibid.;  masculi  biretnm,  foeminae  aliquod  signum  glauci 
coloris,  ut  distiiignantur  a  cbrislianis,  deferant,  ibid.;  nulrices  aul  servienles  ex 
cbristianis  non  hubeanl ,  ibid.  b  ;  diebus  festis  de  pi'aeceplo  Ecclesiae ,  puhlice 
non  laborent,  ibid.;  cbristianos  in  contractibus  vel  alias  non  gravent,  nec  cimi 
eis  versentur .  ibid^;  libros  computoruni  ilaliee  scribant,  nullanuiue  merca- 
turam,  nisi  vulgo  diclam  cenciariam  cxerceant,  ibid.\  medici  si  sinl,  cbristianos 
non  curen!,  ibid.;  niensesxxxdierumcomputenlin cieditis exigeudis,  ihid.;  sta- 
tuta  locoruni  servent,  500  a;  contravenientium  poenae,  ibid.  ludaei  Status  Ec- 
clesiastici solvere  debent  singulis  aniiis.  prcj  unaqnacpie  synagoga,  etiam  demo- 
lila ,  decem  ducatos  bospitali  catbecumenoruni  ,  5U1)  a  et  seti.  Hoc  statutum 
omnes  iudaeoruni  congregaliones  in  solidum  obligat,  510  b  et  srq.  Ministri 
congregationura ,  iuxta  uniuscuiusque  congrega tionis  facultates ,  laxam  impo- 
nere  possunt  et  ad  solvendum  cogerc,  511  ff. 

lulius  III,  Papa  ccxxiii,  electus  die  viii  et  coronatus  xxiimensisfebruariiMDL,  401  b. 

luris  patronatus  et  praesenlalionis  concessiones  revocatae  quoad  beneficia  electiva, 
2  a;  et  non  electiva,  (7^/f/.  b. 

lustinae  (S.)  de  Padua  congregatio.   Y.  Cassiuensiuni  uionacboruui  congregatio. 


L. 

Lenones  et  lenae  ,  prò  vario  criminis  gradu ,  variis  poenis ,  etiam  extremo  sup- 
plicio,  damnantur,  537  b  et  seq. 

Litterarum  apostolicarum  executionera  impedicntes  a  pluribus  Pontificibus  Maximis 
poenis  variis  mulctati,  163  «  et  seq.  Clemens  VII  decernil  quascumque  ordina- 
tiones  videndi  litteras  apostolicas  ante  earuni  executionem  nullas  esse,  165  /' 
et  seq.;  depulatos  in  dictis  lilleris  ad  eas  exequendum  nulliu?  indigerc  consensu. 
166,  fl.  Executioni  se  opponenlium  poenae,  ibid. 

Locationes  honorum  ecclesiasticoruni  varia  excitant  litigia,  cum  antiqui  conductores 
antelationes  in  novos  praetiMidanl  ,  328  o.  Paulas  111  declaral  eorum  praelen- 
siones  iniustas,  ideoque  reiiciendas,  220  a. 

Lutheri  perversitas,  4«;  immanis  audacia,  5  a;  couciliis  ipse  detrabil,  ibid.  b;  vi- 
tam  licentiosam  ducit,  ibid.;  se  alterum  Danielem  iactat,  6  a;  reapse  tamen 
perfidum  se  ostendit ,  ibid.  b  ;  sacerdote?  fi  Romanum  Pontificem  in  suis  ser- 
monibus  lacerai,  ibid.  LeoX  hortatur  Fridericum,  Saxnnine  ducem,  ut  Lulherum 


584  BlLLARir    ROMAM 

dimilt;\l,  0  l>;  (Irniio  liunc  liortatiir  pI  minatili',  siil  frustra,  l'hùl.  pI  seg.;  prae- 
niia  l'Oiivprsionis,  pooiias  iniiin^nili'iitiao  diMiuncial,  IO  a.  Lutheri  liaerosis  quanto 
citius  cxtingiieiKia,  ne  niiniuni  sor|ial  sioul  Ariana,  135  a. 


M. 

Mncoratensis  civitas  studio  gonovali  di-coraliir,  283  b  et  seq.  OlTìrialinm  univprsitalis 
tacultalos,  -28i  b.  Scliolariuin  privilegia,  il/id. 

Malefici.   ]".  Inquisilores  liaereticae  pravitatis. 

Manina.  1'.  Coucilium  oocumenicuin. 

Marccllu;;  li,  Papa  ccxxiv,  die  ix  apiilis  mulv  okclus,  soqueiiti  die  coroiiatiis,  obiii 
die  prima  mali  eiiisdeni  anni,  489  a.  Nullam  cius  in  lice  Bullario  conslilu- 
lionem  aul  hullam  liabes. 

Marcliia  Aiieonitana  (  in)  cansae  in  prima  iuslanlia,  corani  indicibus  ordinari!?  pi^n- 
dentes,  nec  liiscontuin  ducatos  oxcedentcs,  avocar!  non  possunl,  370  a.  V.  eliam 
Carpo  (de)  cardiualis. 

Maria,  Angliae  regina.  V.  llibernia. 

Mariac  (B.ì  Campi  Marlii,  Ordinis  S.  Beiicdicli,  saiiclimoniales  tiiL'unaleni  abbatissani 
habenl  ,  1"28  h.  Clemens  VII,  ad  supplicationes  convcntus,  approbat  cloctionem 
Clarinae  de  Columna  in  abiiatissani  perpcluam,  statuens  omnes  in  fulunim 
eligendas  alibalissas,  perpeluas  fore,  120  a  et  b. 

.Mariac  (B.)  de  Monte  Carmelo  lìatres  et  sorores  supplicani  Clementi  VII  \)V0  confir- 
matione  privilegiorum  Ordinis,  Ho  b.  Qui  ea  confirmat  cum  extensione  privi- 
legiorum  aliorum  Ordinuni,  ibid.  oìscq.  Fratres  exiinit  a  subiectione  inquisito- 
nini,  liti  (/.  Eosque  et  consorores  liabilitat  ail  roiifessarinin  eligendum  cum 
ampia absolvendi  potestate,  ibid.  b,  et  ad  usum  altarisporlatilis.  in  (pio  celebretur 
etiam  tempore  interdicti,  147  a.  Indulgentias  diMiiuin  eoncedil  omnibus  bene- 
factoribus  Ordinis,  ibid.  b. 

Mariae  (B.)  Maioris  de  Urbe  aichipiesbyter  omnes  causas  capituii,  canonicoruni  et 
aliaruni  personarum  ecclesiae  cognoscit,  260  b  et  seq.  Ca'usae  ab  arcbipresbytero 
nenio  avocare  potesl,  268  n.  Isque  procedit  etiani  inobligationibnscameralibus, 
ibid.  b.  Feriae  non  obstant  in  causis  appellationis,  ibid.  lurisdictio  archipres- 
byteri  se  extendit  ad  babitantes  in  Fniiico,  269  a:  contra  quoscumque  religiosos 
et  privilegiatos ,  ibid.  Foenitenliarii  in  dieta  basilica  per  urchipresbyterum  de- 
putantur ,  ibid.  b. 

Mariae  {B.)  virginitas.  V.  Trinità.-. 

Mariae  Magdalenae  (B.)  monasteriuni  prò  inipudicis  niulieribus  poenilentibus .  quo 
auspice  in  Urbe  fundatum,  92  b.  Eius  gubernatores  quolihet  mense  ipsuni  visi- 
tare dehent,  03  n.  Facullas  eisdem  statuta  condendi  et  niutandi,  omniaque  or- 
dinandi ad  bonum  regimen  opportuna,  ibid.\  bona  alienaudi  et  permutandi. 
ibid.;  prolectorem  eligendi,  ibid.  Gratiae  nionialibus  et  benefactoribus  concessae, 
ibid.  h.  Spolia  nieretricum  monaslerio  a]iplicaiilur,  ibiJ.  et  seq.  Detinentes 
earum  bona,  infra  deceni  dies  ab  earuindem  obitu,  consigliare  debent,  94  a. 
Si  qnis  in?  in  haereditatem  pertendat,  bona  deponanfur  usque  ad  controversiae 


iiNDEX   ItEPl.M  585 

definilioiicni,  ibid.  b.  Boni*  inonaslerio  applicatis  alantur  illarum  lilii ,  ibid. 
Curali  ecik'sianiiii  liane  l)iillaiii  piibliceni,  si  fuerint  requisiti ,  95  a.  Notariis 
praecipiUir  levelare  disposilionos.  tcstamentarias  luulierum  impudicaruni,  ibid. 
Dubia  super  praemissis  dcfiniuntur  a  iudicibus  deputatis,  ibid. 

Marlyrcs,  lesuiii  Christuin  imitantes,  senipiternam  sui  niomoriani  et  cxemplum  ve- 
nerabile mililanli  Ecclesiac  reliquerunt,  18  a. 

Matrimonia  nonnulli  contrahunl  in  ìj;ra(libus  proliibilis ,  spe  dispensationes  facilius 
obtincndi  post  niatrimonium  contractum  ,-507  a.  Paulus  IV  dispensationes  hu- 
iusmodi  se  nogaturuni  spondei,  ibid.  b. 

Mechliniensis  ecclesia.  V.  Camcracensis. 

Medicis  (de)  Hippolytus  card.  T'.  Vicecancellariatus. 

.Medicorum  colleoiuin  in  Urbe  statuii,  sub  poena  xxv  ducatorum,  ne  quis  curam  in- 
firmorum  susciperct,  nisi  priiis  rilc  probatus  ab  eodeui  collegio,  148  b.  Sixtus  IV 
hanc  legem  firmavit,  aromatariosque  examini  subiecil,  149  a.  Easdem  et 
nonnulla»  alias  leges  a  medicis  conditas  sancii  Clemens  VII,  ibid.  et  seq. 
Collegium  in  antiquis  privilegiis  confìrmalnr  a  lulio  III,  471  b;  privative,  quoad 
alios  quoscumque,  in  philosopbia  et  medicina  ad  doctoris  gradum  promovel, 
ibid.  b.  Protoniedicus  privative  cognoscit  omncs  causas  niedicinam  concernentes, 
472  a  el  b. 

Mercatores.  V.  Ripales. 

Mianus  Hieronymus.  V.  Hieronyiuus  Emilianus. 

Milites  S.  lacobi  de  Spatha,  de  Galatrava  et  Alcantara  necnon  Carolus  V  commen- 
dantur  ob  eorum  virtutem  in  expugnatione  [duiium  civitatum  et  dominiorum 
contra  .Mauros,  13  a  et  seq.  Earumdcm  iniiiliarum  administralio  quandoquo. 
regibus  et  ipsorum  primogenitis  data,  14  6.  Causae  cur  perpetuo  danda  sit 
regibus ,  ibid.  Caslellac  et  Legionis  regibus  eiusque  successoribus  conceditur, 
15  6  et  seq.  Administralor  nequit  alienare  bona  immobilia  aut  mobilia,  17  b; 
antequam  adminislrafionem  suscipiat,  solvit  Summo  Pontifici  iura  consueta,  ibid.; 
ofiìcium  amittil,  ubi  a  Sedis  Apostolicau  devotione  se  subtrabat,  ibid. 

Minoribus  convontualibus  (ex)  nonnulli ,  concedente  provinciali  Marchiae,  vitam  ere- 
melicam  amplectuntur,  et  Clementi  VII  suppliianl  prò  novae  regulae  approba- 
tione,  113  b.  Pontifex  annuii,  eisque  concedit  cum  babitu  peculiari  baibam  de- 
ferre,  socios  recipere,  et  eremiloria  habere  ibid.  a  ;  necnon  privilegia  fratrum 
Minoruni  el  Camaldulensium,  ibid. 

Missa  celebrari  congruit  non  noctis  tenebris,  sed  in  luce,  297  rt. 

Monasterium  prò  iinpud.  mulieribus  conversis.  V.  Mariae  Magdalenae(B.)monasterium. 

Montis  Coronae  Eremitae.  V.  Camaldulenses  Eremitae. 

Mulieres  a  turpi  vita  conversae.  V.  Hieronymus  Emilianus  et  Mariae  Magdalenae 
(B.  )  monasterium. 

.N 

Nardini  collegi!  statuta  quaedam  et  vices,  458  b  et  ^-eq. 
Nautae  Tiberis  et  Anienis.  V.  Consulum  artis  nautarum  in  Urbe  iurisdictio. 
Neopbyti.  V.  Cathecuraenorum  et  neopbylorum  hospitale. 
Bull.  Rom.   Vnì.   VI.  74 


58()  Bri.L.VIÌII    ROM\M 

0 

Obseivantes  IVati'es  omncs,  Ordinis  S.  Fraiicisci,  comprciiciKliinlur  sub  nomine  Re- 
formatorum,  156  a.  In  quibus,  cuin  nonnulli  slnclius  Rc'i^ulani  obscrvarc  incc- 
pcrint  ,  dislincla  loca  oblinent  ,  ibid.  a  et  b.  Minisler  generalis  aliiciue  liane 
.strictiorem  obscrvanliam  impedire  velantur,  157  u.  Forma  habitus  una  in  tota 
Observantia, //'/(/.  Volenles  profìleri  stricliorem  obsorvanliani  ,  quomodo  reci- 
[licndi,  ibid.  Qiiinani  et  quomodo  amovendi  ,  ibid.  Cusludem  babeant  Refor- 
mati  in  singulis  provineiis,  ibid.  Eius  polestas,  ibid.  b.  Yocales  in  capitulis 
quinam  sint ,  ibid.  h.  Quaenain  in  ois  peragenda ,  ibid.  Guslodis  oflieiiMn 
triennio  explctnr ,  ///((/.  Ordo  de  Obscrvantia  multis  merilis  refulget,  490 
b\  a  Romanis  Ponliticibus  gratiis  plurimis  donatus,  ibid.  Martinus  lY  prae- 
siTtiin  tribuit  ei  l'aeultatem  nimiinandi  extra  Ordinem  personas  prò  oeconomis, 
sviidieis  c/r.,  eosque  ad  libiliiiii  revoeandi,  iOl  a  el  seq.  Ioannes  XXII  l'aeul- 
tatem abslulit,  ASìi  II  ;  Marliiuis  V  nsliluil,  ////(/.  ;  Engenius  IV  eonllrmavil,  ibid.; 
Nicolaus  V  adiecit  facultalem  aiidiendi  confessiones  et  administrandi  sacramenta 
ibid.  Ordo  petit  connrmalionem  a  Paulo  IV,  qui  libenter  assentilur  ,  ibid.  et 
seq.;  gralias  concessa?  clariiis  explical,  -iO-i  a  el  seq. 

Officiales  Camerae  Aposlolicae.    V.  Camera  Apostolica. 

Officiales  Status  Ecclesiastici,  liiiilo  officio,  ralioneni  reddere  debenl,  coram  Papa 
aut  eius  logatis,  gcslorum  laiii  per  se,  ([uam  prr  depufatos  abeis,  l"2i  ff.  Oi'fì- 
eiales  condemnnli  in  boc  syndicalu,  appellare  ne((ueunl,  ibid.  b  el  seq.  Ante- 
quam  officium  incanì  iureiurando  adstringunlur  fìdeliter  se  gerendi  el  cau- 
lionem  praeslanl,  125  a.  Solutio  lerliae  partis  salarli  in  fine  officii  eis  debitae 
suspendilur  usque  ad  terminum  syndicatus,  ibid.  Ouo  durante  edictis  pnblicis 
invitentur  gravali  ad  exponendas  querelas,  ibid.  Syndicantium  facultas  suni- 
marie  procedendi,  ibid.  b.  Multi  tamen  gravati  querelas  non  proponunt,  ut  ex- 
pensas  itineris  ad  Urbem  evitenl,  ibid.  (Siemens  VII  staluit  officiales  syndicari  in 
loco  olfìcii,  per  commissarium  Pontificis  el  alios,  126  a.  A  quibus  condemnati 
ad  Papam  appellant,  127  a.  Cautiones  praestandae  ab  otficialibus  describuntur 
in  libris  R.  Camerae  Aposlolicae,  ibid.  b. 

Officiorum  societates  non  contrahantur,  nisi  super  olficiis  vacabilibus,  et  non  ultra 
dimidiunTValoris  ol'ficioruni,  505  a,  b  et  seq. 

Ornamenta  cappellae  cardinalis  defuncti.    V.  Beneficia. 
,  Orphani.  V.  Gonfraternitas  et  Hieronymus  Emilinnus. 

Otbo  cardinalis  Augustaniis.  V.  Dilinga. 


Pallavicinus  Ioannes  Baptista.  V.  Brixiensis  conimunitatis  studium.  v 

Papae  familiares.  V.  Famiiiares. 

Papatum  ambienles  aut,  Papa  vivente  eoquc  inconsulto,  traclantes  de  eligendo  fu- 
turo Pontifìce,  quam  criminosi  sint,  5-45  a,  b  et  seq.  In  eos  eorumque  fautores 
poenae,  546  a,  b  et  seq.  Revelantium  venia  et  praemium,  547  h. 


INtiKX   RERrM  587 

Patriarchae  sancii,  aiiiii'luruui  su5(_o[itores,  fide  praeclari,  Deum  l'acie  ad  faciem  vi- 
dere  moriierunt,  18  a. 

Patrimoniiim  Beati  Petri  et  terrilorium  Urbis  prò  tertia  parte  colere  omnibus  licei, 
50  b.  ludices  deputati  difforentias  cognoscunt  inter  agrorum  dominos  et  cul- 
tore?, TtT  ((.  Qui  nequeunl  impediri  a  barouilms  alii?que  possessoribus  quo- 
niinus  frumentum  ad  Urbem  deferant,  ibid.  b;  a  represaliis  molestiisque  prò 
debilis  eximuntur,  60  a;  locationibus  rcnunciare  possuul,  ibid.  b;  Romani  et 
incolac  advenis  praeferri  debenl ,  ibid.  Praediorum  domini  ementes  a  colonia 
frumenta  supra  usum  lamiliarum  suarum  ,  aut  impediente*  frumentorum  ad 
Urbem  delationem  poenis  plcctuntur,  61  a. 

Pauli  (S.)  Decollali  clerici  regularcs  Iria  vota  substantialia  einitteie  possunt,  dum- 
modo  in  communi  vivant  et  suli  obedientia  ordinarli,  160  a;  propria  statuta 
sibi  conficinnt,  ibid.  b\  oblinent  a  Paulo  III  facultatcm  emittendi  tria  vota  sub- 
stantialia,  101  a  et  ^;  babitum  clericalem  deferendi  et  in  communi  vivendi  suli 
Sedis  Aposlolicac  lu'otectionc  ad  quinquennium,  ibid.  b;  praeposilum  ad  trien- 
nium  eligendi,  aliosque  ad  lleligioncm  recipiendi,  ibid.  ;  officia  divina  recitandi 
et  sacramenta  adminislrandi,  102  a.  Praeposili  auctoritas  dispensandi  cum  in- 
firmis  et  eos  curantibus,  circa  officii  recilationem  et  ieiunia,  ibid.  a  et  b.  Con- 
fessoribuscongregationis  liceat  uti  speciali  forma  in  absolvendo,  ibid.  b.  Eamdeni 
facullatem  balient  extranei  in  absolvi^ndi?  personis  Ordini?,  ibid.  Congregatio 
lemplum  construere  potesl  s-nb  invocalionc  S.  Pauli,  ibid.;  Canonicorum  lle- 
gularium  Laleranensium  iirivilegii?  gaudet,  103  a.  Diclae  graliae  in  aevum  fir- 
niantur,  ibid.  b.  lidem  clerici  multa  damna  patiunlur  in  suis  possessionibus  et 
privilegiis,  4:27  b.  Ideo  luliu?  Ili  conecdit  i^i?  conservatore?  et  indice?  cum 
ampli?  facultatibu?,  428  a. 

Paulu?  Ili  Papa  ccxxii,  die  xni  oclobris  mdxxxiv  rjectu?,  die  ni  novembri?  eiusdem 
anni  coronatur,  i73  a. 

Paulu?  IV,  Papa  ccxxv ,  die  xxni  maii  mdlv  clectu?  ei  coronalus.  nbiii  xvn  augu?l! 
MDLix,  480  a. 

Peccatum  non  dimittitnr,  nisi  re?lilnolur  male  ablalum,  336  a. 

Personae  ecclesiasticae.   V.  Spolia. 

Perusinae  civitali?  priores  et  communitas ,  per  Guillelmum  Pontanum  oratorem  a 
Clemente  VII  inslilutionem  Rolae  in  dieta  Urbe  petunt ,  130  a.  Pontilicis  con- 
cessio  et  Rotac  insiilulio,  ////(/.  /;. 

Petri  (S.)  in  Urbe  basilica.  V.  Collegium  sexaginla  virorum. 

Petrus  (S.),  apostolorum  princeps,  sibi  et  sui?  inCliri>ti  vicarialu  ?ncce??oribu?  sedem 
Romae  conslituit,  412  b;  episeopalem  cathedram,  531  a;  urbem  ipsam,  una 
cum  genliuni  .\po?tolo,  martyrio  con?ecral,  ibid.  Paulus  IV  festivitatem  Ca- 
tliedrae  S.  Petri  Romac  celebrari  iubel  xv  kalendas  februarii,  ibid.  b;  festum 
aufem  Catbedrae  Antioclicnae  vin  kalenda?  marlii,  ibid. 

Philippu?  II,  Hispaniarum  rex.  V.  Cameracensis  ecclesia  eHIibernia. 

Pistoruni  università?  varia  stallila  confuil  eorum  arlem  concernentia  ,  467  a.  Eo- 
rumdem  statutorum  vigore  ,  consules  arti?  detìniunl  omnes  causa?  pecuniarias 
inter  hOmines  artis,  ibid.  b;  inter  exlraneos  autem  ,  causa?  dumtaxat  xx  sen- 
tala non  excedenles,  ibid.  Leo  X   decernil  debitore?   pi'o  prelio  panis  non  ad- 


588  ni'LLAnii  romani 

mitti  ad  fiilatloncs  nec  ad  bonorum  cessiones,  ihid.  ;  in  caiisis  paiicm  concer- 
nentibus,  a  quocumque  iudice  summarie  procedi  mandai ,  4.68  a.  Pistorum 
nniversitas  obtinol  a  lulio  III  praediclormn  conlìrinalioiiem,  ihid.  et  .viv/. 

Poenitenliarii  summi  auctorilas  et  polcslas  a  Si\lo  IV  concessa  conlìrmatur  a  Pau- 
lo III,  iOi  a.  Qui  deinde  statuit  inobcdientes  poenas  incurrere  in  bulla  Cocnae 
Domini  contentas,  ibid.  h;  pariter  impedientes  summi  pocnitentiarii  litteranmi 
executionem,  ihid.;  ciusdeni  litteras  aperlas  in  utroque  foro  suffragari,  ibid. 
Lilteras  Pauli  praedicli,  oh  eius  obilum  non  expedilas,  lulius  III  edit,  403  h. 

Pontanus  Guillelmus.  Y.  Perusinae  civitatis  priores. 

Poniilex  Maximus  universae  ecclesiae  pastor;  imperalor  vero  ndvocatus  censen- 
dus,  14  a. 

Populus  Romanus.  Y.  Senatus. 

Portili; ali iac  et  Algarbionim  reges.  F.  loannes  Lusitaniae  rex. 

Praelati  quidam  ,  testandi  faciiltatem  non  habentes  ,  ut  ea  aliquo  modo  poliantur  , 
loca  pia  hacredes  inslituunt  ,  quo  praetextu  multa  legata  illegilima  faciunt  , 
in  Camerae  Apostolicae  praeiudicium ,  382  h.  Paulus  III  ,  ad  obviandum  malis 
pricdictis,  statuit  decimam  tantum  partem  bdiiorum  loca  pia  accejìtare  posse , 
383  a.  Praelati  saepe  donaliones  Inter  vivos  simulant,  in  Camerae  Apostolicae 
praeiudicium,  433  b.  lulius  III  nullos  huiusmodi  actus  declarat,  nisi  donatores 
perdics  viginti  donationibus  supervivanf  ,  434«.  Praelati  in  cappella  Summi 
Pontifìcis  assistentes  amplissimarn  liabent  de  suis  bciieficiis  disponendi  facul- 
tatem,  434  b  et  scq.  ;  nobilitalisquc  decus  cum  usu  insigniorum  Papae,  435  b; 
a  decim.is  eximuntur,  necnon,  prò  sex  vegetibus,  a  vini  vectigali,  436  a.  Indulto 
gaudent  visitandi  ecclesias  suarum  civilatum  et  dioecesum,  el  iura  procurationis 
exigendi,  ibid.  ;  locandii]ue  ad  biennium,  etiain  anticipata  solutione,  sua  bene- 
ficia ,  ibid.  b  ;  libere  disponendi  de  suis  bonis ,  quamvis  acquisitis  ex  fru- 
ctibus  beneficiorum,  437  a.  Remilluntur  eis  fructus  male  percepii  et  omnis  in- 
l'aniiae  macula  omnisque  censura,  ibid.  Arrendaliones  prò  diete  biennio  factae 
praeiudicant  successoribus ,  ibid.  b  ;  octo  equites  deaurafos  ,  quotquot  no- 
tarios,  tabelliones  ac  iudices  ordinarios  extra  Romanam  Curiam  creare  queunt, 
ibid.;  illegifimos  legilimare  ,  4-38  a;  ad  omnes  gradus  in  utroque  iure,  tbeo- 
logia  el  arlibus  idoneos  promovere, //>/(/.  ;  sacros  ordiues,  etiam  extra  tempora, 
couferre  ,  iliid.  ;  contra  quoscumque  criminosos  in  sua  dioecesi  procedere  , 
ibid.  b;  ecclesias  suarum  dioecesum,  eliam  exemptas  ,  visitare,  ibid.;  causas 
omnes,  exceptis  irregularitalem  concernentibus,  cognoscere,  ibid.  ;  propria  be- 
neficia resignare  el  permutare,  ibid.  el  seq.  ;  in  eonim  absenlia  a  Romana  Curia 
per  quinquennium  eximuntur  a  visilalione  Liminiiiu  Apostolorum,  439  b;  con- 
fessorem  sibi  eligiinl  cum  specialibus  facullalibus  ,  ibid.  el  «•(/.  Foi-ma  iura- 
menti  praeslaiidi  a  nolariis,  tabellioiiili^us  el  iudicibus  per  dictos  praelatos  crean- 
dis,  442  a.  Praelati  panem  habenles  ex  Palatio  Apostolico  sunt  veri  familiare> 
el  continui  conimensales  Romani  Pontifìcis,  481  <i.  Collatio  lieneficioruni  ab  eis 
obicntorum,  cum  perobitum  iUa  vacabunl,  Sumiuo  Pontifici  reservalur,  ibid.  b. 
Archiepiscopi  et  episcopi  ad  clausira  suorum  Ordinum  redeuntes  officia  con- 
sequi   nequeunt,  565  b.  Dispensationes  desuper  concessae  annullanlur  ,   ibid. 


INDEX   RERUM  580 

Qui  SLieulcr  lllos  ad  ofllria  cligiiiil,  privaiilur  iure  eligendi,  necuoii  voce  adiva 
et  passiva,  ibid.  V.  cliaiii  Faiiiiliares  ci  Spolia. 

Praelatorum  servilores.  V.  Famiiiarcs. 

Principe?  chrisliani  admoneiilni-,  ni  conira  Tiircas  conveuiant,  10  b.  Mala  ex  eoruni 
discordia,  ibid.  Tauninuiii,  vulgo  Belgradiim,  et  alia  loca  a  Turcis  capta,  Il  a; 
Roma  periclilans,  ibid.  Niincii  inittunUir  ad  principe?,  utpacem  Inter  se  ineant, 
ibid.  b;  additis  censuris  ecclesiasticis  ut  induriae  fiant,  12«.  Triennales  induciae 
indicuntur,  sub  excommunicationis  po^^na,  ibid  b.  Dubia  super  iiuluciis  sol- 
venda  Pontifici  reservata,  13  (f. 

Proplictae  sancti,  Dee  secreta  sua  ostend-nte,  ac  Spirilu  Saiiclu  illuminante  ,  ven- 
tura quasi  prcesentia  enunciarunt,  1.S  a. 

Publica  poenilenlia.   V.  Ilaerelici. 


Q 

Quaestorum  facultates  acommissariis  liospitalium  Urbis  concessas  revocai  Clemens  VII, 
-280  b.  Iluiusmodi  revocationem  innmat  Paulus  III  conira  quaecumque  hospi- 
taliaet  loca  pia,  fabrica  basilicae  S.  Petri  de  Uibe  exceptn,  281  a  ;  eleemosy- 
nas,  hospitalibus,  Ordinibus  etc  nonilum  incorporatas,  basilicae  Principis  Apo- 
stolorum  applicai,  ibid.  b;  quaestuas  fieri  probibet,  nisi  de  consensi!  praesidum 
dictae  basilicae,  282«;  hospitalium,  Ordinum  eie.  quaestoribus  mandat  re- 
ceptas  pecunias  collegio  fabricae  persolvant,  /7)ù/.  b;  cui  elargilur  facultatem 
inobedienfes  compellendi,  ibid. 

Quindennia.  V.  Beneficia. 


R 

Referendarii  utriusque  signaturae  Romani  Pontificis  fiunt  Sedis  Apostolicae  notarii, 
coraites  Palatini  veriquenobiles,  287  (^-  Papae  armis  genlilitiisulipossunt,  288«; 
notarios  extra  mnros  Urbis  creant,  ibid;  illegitimos  Icgitimant,  ibid.  ;  docto- 
rislauroam  conleruntin  ulroque  iure,  tlieologia  et  artibus,  ibid.  b;  mitra,  an- 
nido et  baculo  pastorali  utuntur,  solemniter  benedicunt,  ibid.  Unusquisque  re- 
ferendarius  et  duo  eiusdem  familiares  litteras  aposlolicas  et  alias  expedilionr-s 
gratis  obtinent,  289  a;  a  vini  vectigali,  prò  sex  vegelibus,  exiuiuntur,  ibid.; 
itern  ipsi  et  eorum  familiares  ncc  non  beneficia  ab  ordinariorum  iiirisdictione, 
ibid.;  gratias  expectativas  et  pUna  beneficia  conscqui  possunt,  290  a,  b  el  seq.; 
in  quibuscumque  provinciis  beneficia  retinere  valent,  veluli  si  in  illis  nati  essent , 
292  b.  Referendarii  absentes  iussione  Pontificis  vel  studii  occasione,  fru- 
ctus  beneficionim  percipere  valenl ,  ibid.  el  seq.;  confessionalis  privilegia 
gaudcnt,  293  a;  facultatem  liabcnt  nteiidi  altari  portatili  necnon  celebrandi  iu 
locis  intcrdicto  suppositis,  ibid.  b;  indulgenlias  stationum  Urbis  consequuntur 
visitando  duo  aut  plura  altana  ab  ipsis  eligenda,  29-4  a;  carnibus  vesci  possunt 
diebus  vetitis,   ibid.;  boras  canonicas,  postposito  oidine,  recitare,  ibid.;  necnon 


590  nVLLAUII    nOMANl 

teslari  etiani  de  bonis  acijuisilis  ex  bcnefìciis,  ihid.  h;  iteiii  resignare  et  permu- 
tare beneficia,  "295  a;  eorum  officia  siint  ad  vilam,  et  primo  admissi  ceteris 
praelerunfiir,  290  a.  Referendarioruiii  defensores,  ibid.  Declaralio  circa  bene-» 
ficia,  ibid.  b;  confessionale,  297  a:  facnltatem  celebrandi  ante  diem,  recitan- 
dirpie  boras  canonicas,  el  disponendi  di'  iionis  ecck^siasticis,  ihid.  Forma  iiira- 
menti  nolariornm,  tabellidiiiim  et  iudicum  a  ivlorendariis  creandoruiu,  ibid.  b. 
Moderalio  privileitii  circa  vecliyal  vini,  298  a. 

Regulares  extra  clansira  vagaiiles  et  apostatae  a  Pontificibus  Maxiniis  pluries  revo- 
cantur  ad  stabiblatem  et  Regidae  observautiam  538  b  et  scq.  Paidus  IV  conlra  ' 
liuiusmodi  abusus  severius  insiirgil,  539  /';  contravenientium  fauloribus  poenas 
etiam  infligit,  540  b;  itcm  palronis  apostalas  ad  beneficia  praesentantibus , 
ibid;  ordinario?  et  siiperiorcs  contra  eos  procedere  iubel,  ibid.  Apostatae  ad 
poenitenliam  rev(M'si  peculiare  birotiim  getitarc  lenentur,  541  a.  Professis,  extra 
claiistra  manere  cupienlibus,  modus  procedemb  prao5cril)ilur,  ibid.  Apostata- 
rum  Iranskilioni'S  nullae  sunt,  nisi  ad  parom  vel  arctiorem  Ordinem,  (7*/(/.  b  et 
seq.  Privilegia  rccipiendi  fi'atrcs  aliorum  Ordinum  revocantur,  5-i2  a. 

Rei  forsan  torquendi,  extra  carceres  non  audiantur;  504  b.  Confessi  non  reiaxentur, 
poena  non  soluta,  ibid. 

Resignationes  beneficiorum.   1'.  licaoficia. 

Ripae  aluiae  l  liiis  cameraiius  privative,  ([uoad  abos  iudices,  cognoscit  omnes  cau- 
sai ripalrs  crimiuales,  senlealias(iue  execulioiii  demandai,  Idia.  Sine  eius 
coiisensu,  relaxaii  ne([ueunl  carceiibus  mancipali  proptcr  debitum  ripale,  ibid. 
b.  Sui  tantum  cxecutores  eius  mandata  exoqui  possunt,  ibid. 

Ripa  et  Ripetta  almae  Urbis.   V.  Consulum  artis  nautarum  in  Urbe  iiu'isdiclio. 

Ripales  debilores  ad  dilaliones  admitti  non  debere,  a  pluribus  Summis  Pontificibus 
statutum  fuil,  390  a.  Quidam  boc  slatutum  se  non  respicerr  practendunt,  ibid. 
b.  Paulus  111  mandatum  validat  contra  (pioscunnpie,  301  a;  mercatorum  ripa- 
lium  libris  iuncto  libro  |iroxenelarum,  credi  iubel ,  ibid.  Mercatorum  liuius- 
modi  pracialioncs  quoad  alios  credilores,  ibid.  et  .icq. 

Romanae  Curiae  iudices  et  ollìciales  velaiUur  concedere  transumpta  supplicalionum 
et  mandala  capicndi  beneficiorum  posscssionem,  lilleris  aposlolicis  desuper  non 
expeditis,  188  a.  Utenles  dictis  Iransumptis  et  maudatis  amissionem  incurrunt 
beneficiorum  fructuumque  iam  perceplorum  et  inliabilitalem  ad  eadcm  benefi- 
cia, ibitl.  b.  V.  Cancellariarum  criminalium  concessiones  et  Coll'gium  scri- 
pt orum. 

Rosarii  Beatae  Mariae  Virginis  confraternilas  a  pluribus  Ruaumis  Pontificiiais  indul- 
genfias  et  privilegia  obtiuel,  1(38  b.  Quae  confirnuit  ClemeUs  VII,  ibid.;  decla- 
rat,  ad  conse(pacadum  iadulgenlias,  salis  T3sse  Rosarium  in  lielìdomadae  cursu 
recitare,  ibid.;  novas  addii  iadulgeutias,  169  a. 

Rolae  Romanae  auditores  phualitate  beneficiorum  gaudenl,  81  a  ci  seq.;  facultalem 
habeiU  absoJvendi  sicut  ordinarli,  83  a;  teslamli  etiam  de  bonis  acrpiisitis  ex 
bencficiis,  ////(/.;  iriiasliTi^niii  el  resignandi  beneficia,  ibid.  b:  et  extra  ea  resi- 
deadi,  84  ii;  recitamli  lioias  canonicas,  boris  postpositis,  ibid.  b;  confessorem 
sibi  eligendi  qui  eos  absulvat  a  ]iluiibus  casibus  reservatis,  ibid.  b;  celebrandi 
ante  diem  et  ia  locis  iaterdidis,  85  a;  consequendi  indulgentias  stationum  Ur- 


INDEX  RERUM  591 

bis,  propriani  eapprllam  vel  aitarla  sibi  eligonda  visilandu,  iliid.  b;  carnes,  ova 
et  lacticinia  lain  ipsi  quam  eorum  familiares,  onini  lenipure  cdinedendi  , 
ibid.  Auditonini  privilcgium  circa  expectativas,  ibid.  et  seq.;  circa  l'oniiiini  pii- 
blicaiidi  provi^-iones  iìcnelìcioriini,  8(5  a.  Bullao  prò  eis  gratis  expediunlur,  ibid. 
b  et  svq.  Ab  ordinariorum  iurisdiclionc,  a  dccimis,  vectigalibus,  eie.  iidem  exi- 
muntur,  87  b.  Dcclarationes  variae  circa  praedicta,  91  a  et  seq.  Auditores 
pUiribus  privilegiis  a  variis  Poalilbilms  Maximis  donati,  25-4  b;  quae  confirmal 
PauUis  III,  //;/(/.;  et  audilorilms  coiiimuniial  concessa  et  concedenda  refercndariis 
apostolicis,  :255  «;  illosque  exiinit  a  gabella  vini,  ibid.  b  et  seq. 
Rota  seu  tribunal  in  civitate  Bononia  Status  Ecclesiaslici  institnltur,  causasque  ab 
illa  avocare  proliibetur,  189  b  et  seq. 


Salaria  lectornui  Universitatis  Romanae.  Y.  Senalus. 

Salinac,  in  praeiudicinni  Rev.  Camerac  a  nonniillis  labricanlur,  109  a.  Poenae  in 
fabricanles  necnon  in  subditos  inipedientes  venditionem  vel  asportationem  salis 
R.  Camerae,  ibid.  b.  Non  snbditi,  per  quorum  torras  sai  asporlatur,  ut  modis 
omnibus  faveant,  invitantur,  110  a. 

Saxonum  fides  comrncndalur,  3  b. 

Scriptores  archivii  Romanae  Curiae.    V.  CoUegiuni  scriptorum. 

Sedis  Apostolicae  seu  Romanae  Ecclesiae  sul)diti  sub  alienis  vexillis  militare  vetan- 
tur,  'l^Q  b  et  seq.  Transgressorcs  plurilms  lemporalibus  et  spiritualibus  poenis 
afficiuntur,  227  b  et  469  b  et  seq. 

Senatus  populique  Romani  iura  et  privilegia  a  Clemente  VII  confìrmantur,  IH  b. 
Redditus  ydiellae  terrac  vini  in  Urbe  destinantur  prò  salario  Icctorum  Universi- 
tatis Romanae,  ibid.  Leo  X,  praelinilis  eorum  salariis,  quamdam  vectigaliuni 
portionem  in  augmentum  salarli  conscrvatorum  Urbis  et  aliorum  ofiìclalium 
decernit,  et  si  quid  supersit,  in  moenium  reparationem  Urbis  inipendatur,  ibid. 
et  seq.  Ubi  non  sint  leclores,  portio  eis  decreta,  in  reparationem  tota  impenda- 
lur,  112rt.  Actn  tantum  legentibus  solvenda  salaria,  ibid.  Concessiones  in  con- 
trarium,  irritae  declaranlur,  ibid.  Moenia  non  refìcianlur,  absque  consensu  per- 
sonae  a  S.  Sanclitate  deputandae,  quae  ralionem  de  exactis  et  expensis  red- 
dat,  113  a. 

ServaruiTl  insula  a  Carolo  V  expugnata,  14  a.  Rex  ipse  commendatur  ob  eius  centra 
Mauros  profligandos  virtulem,  ibid. 

Servoruni  Beatae  Jlariae  Virginis  lìatres,  beneficia  ecclesiastica  obtinentes,  aut  ox- 
ercentes  officiuni  poenilentiarii,  nequeunt  vocem  habere  activam  vel  passivam, 
aut  domibns  Ordinis  commorari,  421  b  et  seq.  Fratribus  professis  ad  laxiorem 
Ordinem  Iransire,  et  extra  donius  Ordinis  commorari  vetatur,  422  a. 
Sexaginta  viri  a  fabrica  Vaticani.  Y.  Collegium  sexaginta  virorum. 

Silvestri  et  Martini  (Ss.)  ecclesia,  in  Montibus  de  Urbe,  stalionem  babebat  quinta 
feria  quartae  bebdomadae  Ouadragesimae,  .356«.  Confirmal  Paulus  IV,  ibid.  b. 

. Silvestrinorum  congregalio,  Ordinis  S.  Benedicti,  Ilieronymuin  Pacitìcum  in  suum 
priorem  generalem  eligit  ad  vitam,  359  a,  Postea  cum  ulilior  visa  esset  electÌQ 


592  nULLAUII  ROMA\[ 

ad  Irionniiini  tanhim,   inlorieclis  duobiis  mmh  ad  novam  clecdoncm ,  pclil  ef 
ohiinct  a  Paulo  IH  luiiusinodi  provisiononi,   ìbid.  b  et  seq.    Prioris  electio   ad 
capiluliim  generale  perlinet,  360  b.  Prioris  auctoritas  tolalis  est,  ibicì.  Prioratiis 
nomini   comincndari  potesl,  361  a. 
Societas  lesa  a  Sancto   Ignalio  de  Loyola  el    quildisdani   sociis  Romae  instiluiUir , 
303  b  et  seq.    Oni  vilne  regiilarii  silii  prupoiuinl,    (|iiam   multi  laudani  el  am- 
pleclunlur,  304  a.  Regulac  exposilio,   iùid.  et  seq.  Panlus  III  inslitutum  appro- 
bal,  praefiniens   numerum  socionim,  300  a   el  b.   Praepositi   generalis  libera 
esl  adminisfralio  ci  perpetua,  394  a.  Cerlis  tamen  casibus  removeri  potesl,  ibid. 
h.  Eius  circa  missiones  poteslas,  ibid.  Nulla  dignilas  a  sociis,  absfjue  praepositi 
consensi!  ;  nulla  a  praeposito,  absque  consensu  Societatis  acceplari  polest,  ibid. 
Appellatio  a  correclinne  Regulae  non  datnr,    395  a.  Superiores  non  tcnentur 
aliquem  ad  praclali  cuiusquam  minislerium  deputare,  ibid.  Deputati  ad  negolia, 
transfcrii  qneunl  a  praeposito,  iliid.    Qui  per  se  vel  alios  potesl  omnes  socios 
absolvere  et  circa  irregularitateni  cum  eis  dispensare,  paucis  exceptis  casibus, 
ibid.  Absoluti,  ijui  vola  emiserint,  mox  Societatem  ingredi  lenenlur  ne  in  censuras 
relabanlur,  ibid.  b.  Personae  Societatis  cuinam  debeant  confiteri,  ibid.  Qui  vo- 
verint  liane Roligionem,  alium Ordincm,  praeter  Carlhusiensium ingredi  nequeunt, 
396  a.  Apostalae  el  insolenles  coercenlnr  a  praeposito,   ibid.  Societatis  exem- 
plio  a  superioritàtc  ordinariorum,  ibid.;  facullas  celebrandi  super  altare  porta- 
tili et  tempore  inlerdicti,   ibid.;  suìs  faniiliaribiis  niinistrandi  sacramenta  et  se- 
pulluram,  ibid.  b;  cosdiMU  ailmillendi  ad  divina  olTicia  tempore  inlerdicti,  ibid. 
Contra  Societatis  privilegia  a  nemine  l'erri  possunl  censurac,  nec  interpretatio 
dari,   ibid.  Qui  Societatis  concionibus  intersunt,   missas  audire  et  sacramenta 
ibidem  recipere  possunl,  ibid.  Socii,  volente  praeposito,  possunt  a  quolibet  an- 
tistite in   sacris  promoveri ,  397  n:  in  terris  inlìdelium  el  baerelicorum  com- 
morari,  ibid.;  non  lenenlur   ullam   suscipere  visilalionem,    iusliliae  ministra- 
tionem,  curamve  monialium ,  ibid.;  nec  ad  ullas  conlributiones,  ibid.  b.  Bona 
vel  colleg'ia  Societatis   auctoritalc    apostolica   censeantur  donala   vel   erecta, 
398  a.  idem  inlelligatur  de  bonis  prò  collegiorum  sustenlatione  donatis,  ibid. 
Ecclesiae  benedicunlur  et  consecrantur  a  quolibet  episcopo,  et  de  novo  ubique 
construunlur,  lòj'rf.  Superiores  cum  sociis  dispensant  in  pluribus  casibus,  «è/rf.  i. 
Socii  confessores  quorumcumque  confessiones  audiunt,  omnibusque  sacramenta 
ministrant,  praclerquam  tempore  Pasclialis  et  in  arliculo  mortis,  ibid.   Visilan- 
tibus   ecclesias  Societatis  iudulgenliae  concedunlnr,  399  a.   Praepositus  gene- 
ralis lectores  Iheologiae  deputai,  ibid.  b.  In  terris  infidelium  et  partibus  remo- 
tissimis  socii  rite  absolvunt  cliani  a  casibus  in  bulla  Coenae  Domini  reservatis, 
ibid.;  dispensant  quoad  infidelium  matrimonia,  ibid.;  ecclesias  erigunt,  para- 
menta  benedicunt,  ibid.;  decedente  praeposito  provinciali,  alium  eligunt,  ibid.  ; 
missam  bis  indie  inlerdumcelebrant,  ibid.  Privilegia  omnia  confirmantur,  400 a. 
Professio  ubique  ernitli  potesl ,  concedente  praeposito,  ibid.  Numerus  coadiu- 
torum  qui  recipi  queunt  a  praeposito,  indeterminatus  est,  ibid.  Ipse  etiaiii  per 
alios  munus  suum  exercel,  ibid.  Societas  eiusque  personae  principibus  et  prae- 
latis   commendanlur  a  Paulo  111  ibid.  Illa  supplicai  lulio  III,  ut  aliqua  obscurins 
dieta  in  Formula  seu  Regula  vivendi  approbala  a  Paulo  III,  esplicare  dignetur, 


TNDKy  TiETÌT'ir  593 

423  a.  Anmilt  Pontifox  clarioro  Rpgulac  exposiliorip ,  thni.  Pracposili  gn- 
neralis  aucloritas,  ibid.  h.  Oliedienlia  praestanda  Romano  Pontifici  et  Sedi 
Apostolicae,  AilA  a.  Volum  emillunl  lesuilae  obediendi  Romano  Pontifici,  cnm 
eos  ad  praedicandnm  ad  iiifideles  mittit;  quod  ultra  tria  consueta,  quartum  est, 
ibid.  Obcdientiaa  sociis  praeslanda  praeposito,  ibid.  b.  Ipsiiis  munus,  ibid.  Domus 
professae  perpetuam  paupertatem  vovent,  ibid.;  non  tamen  coUegia ,  quae, 
prò  studentium  sustentatione,  bona  stabilia  possident,  425  a.  Collegiorum  gu- 
bernatio  tota  penes  praepositnm  vel  Societatem  esl,  ibid.  Socii  in  sacris  consti- 
tuli  officium  privatim  recitare,  necnon  viclii  et  vestitu  iionestorum  sacerdo- 
tummoremseqaitenentur,  ibid.  b.  Ad  professionem  nonadmitluntur,nisidiupro- 
bati,  ibid.  Coadiutores  et  scholares  vola  sua  debent  emittere,  aliqui  vero  tria  vota 
solemnia  emittere  possunl,  ibid.  e\  scq.  lulinsIII  institutum  confirniat  et  omnia 
Socielatis  privilegia,  4::^0  a;  denuo  innovai  et  ampliai,  464  h  et  seq.  Praeposilus 
generalis  horas  recitationis  officii  commutare  polest,  465  b;  et  ipsum  ofllcium  in 
alias  orationes,  prò  sociis  infìrmis,  ibid.;  scliolares  et  socios  promovere  ad  gra- 
dus  academicos,  etiam  doctoris,  in  Socielatis  coUegiis,  ibid.  et  seq.;  suas  fa- 
cultates  aliis  delegare,  466  a.  Religiosis  senio  confeclis,  vel  aliqua  infirmitate 
gravatis  conceditur  usus  propriorum  reddituum,  ibid.  b. 

Socielales  officiorum.  V.  Officiorum  societates. 

Spiritus  (S.)  in  Saxia  liospitale  mullo  aere  alieno  gravatum ,  514  b.  Suppressa  eius 
praeccptoria,  adminislrandum  tradii  lulius  IH  confraternitati  a  se  inslilutae,  ibid. 
et  seq.  Ouod  remedium  rum  insulliciens  reperiretur,  revocala  lulii  disposilione, 
praeceptoriam  restituii  Paulus  IV,  515  b  el  seq.  ;  praeceploremque  constiluit 
Franciscum  Cappelhun,  516  6. 

Spolia  ecclesiasticarum  personarum  ad  Cameram  Apostolicam  speclant,  317«  et  seq.; 
dislrabunt  saepe  praelali,  sub  specie  donntionum  inler  vivos,  378  6.  Quae  niillao 
declarantur,  nisi  praelali  viginti  dies  supervixerint  donalionibus,  ibid.  Spolio- 
rum  causae,  in  Italia,  a  quibuscumque  iudicibus  avocantur ,  et  remittuntur 
thesaurario  generali  Summi  Ponlificis,  512  b  el  seq. 

Subsidium  triennale.   V.  Camera  Apostolica. 

Synagoga  quaecumcpie  bebraeorum  Status  Ecclesiastici  decem  ducalos  anuuos  do- 
mui  cathecumenorum  solvere  debet,  484  a  el  seq. 

Syndici  et  procuralores  fralrum  Minorum  de  Observantia   et  monialium   S.  Glarae 
mullos  laborcs  in  minislcrio  sustinent,  106  a.  Ipsi  idcirco  eorumdemque  uxo- 
res  et  filii  donanlur  a  Summo  Pontifica  omnibus  gratiis  diclorum  fralrum    el 
.  privilegio  fori,  ibid. 


Taurunum,  vulgo  Relgradum,  urbs  Pannoniae,  a  Turcis  capta,  Il  a. 

Thealina  civitas,  amplitudine  Celebris,  in  novem  alias  civitales,  quamplura  oppida  et 
castra  dominalur,  el  proprium  viceregem  habet,  107  a.  Eius  ecclesia  calhedralis 
in  metropolilanam  erigitur,  assignatis  ecclesiis  suffraganeis ,  novisque  redditi- 
bus  metropolilanae,  ibid.  b. 
Bull.  Rom.  Voi.  VI.  75 


594  riiM.ARii  noMAM 

Theatinoruiii  coiiLirogalioclcricoium  regular.  ab  Ioaniie  Pelro Garalla,  ci»isc.  Thealiiio, 
et  Caietano  Tliiensco,  presbitero  Vicentino  erecta,  approbatur,  73  a  et  b.  Fa- 
ciiltas  ei  datur  eligendi  pracpositum,  et  ad  Religionem  recipiendi,  ibiiì.;  propria 
slalutacondcndi,  74  (^,  privilegiisqucGanonicoriiui  Laleranensiuni  gaiidondi,  ihid. 
Tlicatini  studiis,p^aedicalionibuselcontessionibll!^  vacanlcs,  101  «;  a  Clemente  VII, 
eoriim  praeposito  mediante,  dispensationem  oblinent  super  recitatione  ollìcio- 
l'um,  leclionilius ,  ieiuiiiis  el  nlisoliilioin'  in  confessionibus  a  rensuris,  ibid.  ; 
ab  omnisaperi(n'ilateeximuntur,  ibid.  /*.  Intranteseorum  congregalionem  implent 
votum  Religionis,  162  a;  superiores  Ordini?  ad  triennium  confirmari  possunt, 
ihid.  Religiosoruni  babitus,  caeremoniarum  ritiis,  ofiicialium  ninnus,  mensae 
benedicendi  modus,  (piinam  vocales  in  capilulo,  ibid.  Privilegia  et  gratiae  om- 
nium Ordinum  eisdem  eoncedunlur,  ibid. 

Tortura.  V.  Carceribus  detenti  et  Rei. 

Tiansumpla  supplicationum.  V.  Romanae  Curiae  iudices. 

Tridenlinum  eonciliuni.  V.  Conciliuia  oecumenicum. 

Trinitas  divinarum  personarum,  divinitaslesu  Chrisli,  eiusconcepliodeSpirituSanclo, 
eiusque  mors  ut  nos  redimerei,  bealaerpie  Dei  Geniiricis  virginitas  a  nonnullis 
denegatiir,  500  b  elsey.  Qui  liaeretici  declaranlur,  alque  ad  abiurandum,  infra 
dalum  terminuni,  in  manibns  in(iuisitoruni,  monentur,  501  a.  Sponte  abiuranfes, 
dummodo  non  relapsi,  pleiiariain  remissionem  consequuntur,  ibid.  b.  Impoe- 
nilentes  et  de  celerò  ei'rantes  jioenas  relapsornm  ineurrunt,  502  a. 

Trinilatis  (SS.)  Redemptionis  captivorum  Oido  l'acullatem  liabet  tpiaerendi  eleemo- 
synas,  65 /<.  Ordinarli,  abbates  el  generatim  universi  l'aveant  fratribus  Ordinis  in 
quacstuis,  ibid.  h  et  seq.  Qui  non  sunt  mendicantes,  scd  tantum  quaerentes 
eleemosynasad  opus  redemptionis,  66  «.  Ideoque  ab  aliis  religiosis  impediri  ne- 
queunt,  ibid.  Interdictum  suspendilur,  occasione  eorum  adventus,  in  locis  illi 
suppositis,  ibid.  il.  Ordinis  mole.slalores  excommunicantur ,  ibid.;  bcnefactores 
indulgentias  consequuntur,  67  a.  Fratres  eorumque  loca,  in  Regno  Portu- 
galliac ,  gaudent  iisdein  privilegiis  quibus  fratres  et  loca  eiusdem  Ordinis  in 
provinciis  Castellae  el  Legionis  et  Bethicae,  183  6  et  seq. 

Turcae  minitantur  Romanae  urbi,  11  a. 


Ultraiectina  ecclesia.  Y.  Cameracensis. 

Unitale  et  charitate  mutua  cessante,  nibil  Deo  acceptum,  12  6. 
Universilas  Dilingana.  V.  Dilinga. 
Universilas  Studiorum  Urbis.  V.  Senatus. 

Uxores  nequeunt  a   suis  maritis  cautiones   praetendere  de  non  ofi'endendo,  neque 
cuni  eisdem  litigare,  nisi  prius  in  ali(|ao  loco  bonesl»  receptae,  256  b  et  seq. 


Vaticani  fabrica.   Y.  Collegium  sexaginla  virorum. 

Vezeliacensis  monasterii   fiindatio,  dotatio,  exemplio  a  quacumque  ordinarli  iurisdi- 
ctione,  eiusque  abbafum  privilegia,  233  h.  Mnnasterium  saerularizatur,  234  h. 


INDEX    UERIM  :i(jr> 

Causae  sacciilarizalioiiis,  iultT  qiias  Fninci?(i  Fnuuoruiii  regis  ci  ahlìulisposLu- 
latio,  ibid.  et  sccj.  Claustralia  et  monaelialia  officia  siippriiiiit  Pauhis  HI,  235 1; 
ea  ad  statimi  saeculare  Iransire  iubct,  230  b.  Monachi  saecularizati,  habitiim, 
iiionasticuiii  (lefciTc  |iossunl  et  antiqnis  privilegiis  gaiulere,  237  a.  Abballa  sae- 
cularis  orÌL;ilur,  alibaliipu;  ususpoiililìcaliimi  coiicodilur,  Ibid.b.  Aliae  dignilales 
instituunliir,  ibid.  Leges  noiinullae  pio  numero  el  poitionil)us  canonicatuuni, 

238  a.  Mensae  capilulari   prioratiis   uiiiuntiir,  lego  adini|)len(li   annexa  onera, 

239  a.  Norma  scdendi  dignilales  obtiaentibns  pracscribilur,  ibid.  b.  Psalmodiae 
el  missarum  celebrandarnni  modus,  240  a.  Dotes  reipiirendae  in  promovendis 
ad  cappellanias,  ibid.  b.  Res  et  bona  capilnli  qua  ratione  sinl  administranda, 
2'4]  rt,  b  et  .?C7.  Pcculiares  rcdditus  dignifatibus  assignati,  242  b  el  seq.  Spolia 
monacboruni  decedcntiiini  ab  intestalo  siluriani  ad  abbatem,243  b.  Hona  men- 
sarum  non  arrendanda  noe  alienanda,  ibid.  lus  nominandi  ad  abbatiam  Fran- 
corum  regi  concessum,  ibid.;  ad  canoiiiiatus  vero,  alternative  regi  et  ablìati, 
ibid.;  ad  dignilales  el  personatus.  abbati,  ibid.;  ad  beneficia  a  prioribus  depen- 
denlia,  capilulo,  244  a.  Causae  capilularium  a  capitulo  ipso  cognnscunlur,  ?6?rf. 
Abbas  el  capiluhun  ab  ordinarli  iurisdlctione  exlmuntur,  //*/(/.  Capilnli  facultas 
condendi  statola  ])rn  meliorl  rerum  direclione,  ibid  b;  cuiii  abbatibus  et  mona- 
chis  dispensai  a  quacumque  irregulaiitali',  eosqiie  ad  i|naciunique  beneficia, 
etlain  saecularia,  liabilitat,  245  a,  b  et  seq. 

Vicarius  Sunnni  Ponlilicis  facultatem  bahi'l  mniiasleria  et  religiosos  visitandi  et  eoer- 
eendi,  34i)  //;  causas  sexaginta  llorcnos  non  excedentes  et  alias  quamplures 
iuxta  slilum  Curiae  et  commlssiones,  definiendi,  350  a;  appellationes  a  quinque 
florenis  infra  rciicicndi,  ibid.;  moralorias  in  eis  de.negandi,  ibid.  b;  carceres 
visitandi, /6/(/.;  iuda^oruiii,  monacliorura,  liospilalium  rtc.  causas  iudicandi,  l'^irf.; 
tvnoduni  Pioniani  cleri  congregandi,  ibid.:  oidines  confereudi ,  ecclesias  conse- 
crandi,  velila  exercilia  puniendi,o51  a;  blasphcmaloi'es ,  periuros,  usurarlos  et 
quoscuniqiie  criminosos  coercendi,  ibid.;  eornm  mulclas  piis  operibus  a|iplieandi, 
ibid.;  causas  civiles  el  criminales  clericoruni  Urbis,  matrinioniorum  spiritualium 
etc.  cognoscendl./ijV/.  i;  ilem  causas  alienalionis  vel  perniutationis  bonorum  ec- 
clesiasticorum,  352  a.  Vicarius  in  pracmissls  est  index  ordinariu';,  ibid.  Eius- 
dem  lurisdictio  in  causis  bebrsorum  de  Urbe,  404  b. 

Vicecancellaiii  Papae  ofiii  ium  el  ecclesia  S.  Laurenlii  in  Daniaso  de  Urbe  conferun- 
tur  cardinali  Hippolylo  de  Medlcis,  153  b  el  seq. 

Vinccnllus  canlinalis  Neapolilanus  a  Paulo  HI,  Piacenliam  discessuro,  legalus  alatere 
in  alma  Uibe  deputalur,  248  a  et  !>.  Uegalus  ouuies  causas  cognoscil,  el  quos- 
cumque,  eliam  exemplos,  punire  polesl,  ibid.b  el  .seq.;  derogare  privilegils  el 
conslitulionibus  per  signaluram  iuslliiae  derogarl  solitis,  240  b  el  .<tcq.;  refercn- 
darios  signafurai-  iusliliae  unum  vel  duos  deputare  ,  250  n.  Eiusdem  facultas 
beneficia  confcremli,  )V'/f/.;  ius  dic^ndi  conira  nfiiciaiesRomauae  Curiae  et  alios, 
251  a;  dispcnsandi  ipioad  plora  bcuclìcia.  arhiliMii  l'i  nataliiun  di^lrctuiii,  ibiil.: 
derogandi  regulae  Canc(  llaiiae  el  iuri  patrcuiatos,  ibid.  b;  absdlvendi  a  cen- 
suris,  252  rt;  commlssiones  in  forma  Si  in  enidoìtcm  s\J])ev  alienatlonibus  bo- 
norum ecclesiaslicorum  conccdendl,  ibitl.;  omnia,  proni  Papa,  faciendi,  quae 
ad  honorem  Romanae  Ecclesiae  conducunl,  252  //. 


596  DULLARll   nOMANI 

Virginilatenl  servanti  lantuni  datui'  propius  coeleslia  contemplari,  quantum  ea  virtus 

a  terrenis  sordibus  longius  abest,  31  a. 
Yisitatores  carcerum  almae  Urbis  possunt  qnidem  pauperibus  propter  debita  carce- 

ribus  delentis  dilationes  concedere,  non  anlem  ipsorum  fideiussoribus,  AAS  a. 


W 


Waltkirk  Balthassar  episcopus  Melitensis  creatur,  '141  a  et  in  nota. 


597 


INDEX  ALPHABETICUS  PONTIFICUM 


Clemens  VII 

liabet  Constit. 

L. 

Marcellus  li 

habet  Constit. 

Hadrianus  VI 

> 

VI. 

Paulus  III 

ì 

LXV. 

lulius  III 

> 

XXXV. 

Paulus  IV 

i 

XXXII 

IDEM  CHRONOLOGICE  DISPOSITUS 


Hadrianus  VI 

Anno  1522 

pag. 

ì 

lulius  IH 

Anno  1550 

pag.  401 

Clemens  VII 

»      1523 

D 

2G 

Marcellus  li 

»     1555 

»     489 

Paulus  III 

»      1534 

» 

173 

Paulus  IV 

»     1555 

»     489 

599 


INDEX  IINITIALIS 


A. 


Ab  ea,  507. 

Accepimiis  nuper  quod  diidum,  374. 

Accepimus  nuper  quod  licet,    H9. 

Accepimus  per  slatuta,  375. 

Accepimus  vos,  445. 

Ad  canoiium,  143. 

Ad  dominici  gret^is,  !224. 

Ad  fidei  conslantiam,  409. 

Ad  hoc,  427. 

Admonct  nos  incumbenlis,  169. 

Admonet  nos  suscepti,  48. 

Ad  onus,  384. 

Ad  sacrara,  56. 

iEqua,  558. 

Alias,  265. 

Altiludo,  307. 

Apostolicae  nobis,  128. 

Apostolicae  Sedis  consueta,  104. 

Apostolicae  Sedis  providentia,  514. 

Attendentes,  255. 


B. 


Benignitas  Sedis,  259. 


C. 


Conquestionibus,  62. 

Consueverunt,  218. 

Convenit  aequitati,  81 . 

Copiosus  in  misericordia,  455. 

Cum  ad  lollenda,  4.30. 

Cum  alias  dilecti  filii,  118. 

Cum  alias  nos,  389. 

Cum  autem,  420. 

Cum  carissimus,  130. 

Cum  civitales,  403. 

Cum  de  viribus,  1 21 . 

Cum  dilectus,  346. 

Cum  dudum,  67. 

Cum  ea  lirmius,  443. 

Cum  ex  apostolatus,  551. 

Cum  ex  corporc,  92. 

Cum  ex  multorum,  97. 

Cum  gravissimap,  379. 

Cum  nimis,  498. 

Cum  nobis  constet,  194. 

Cum  nobis,  inter  alia,  188. 

Cum  nos,  111. 

Cum  nuper  ad  arapulandum,  98. 

Cum  nuper,  ex  ra|ionabilibus,  44t, 


fiOO 

Cum  postquam,  390. 

Cum  proximo,  437. 

Clini  quormiidam,  500. 

Cum  Rodciiiplor,  "203. 

Cum  saepius,  507. 

Cum,  secuncUim  Aposlulmii,  54'5. 

Cum,  sicut  accepimus,  ad  parcondum,  206. 

Cum,  sicul  accepimus,  alias,  371. 

Cum,  sicul  accepimus,  diversa  capilula, 
310. 

Cum,  sicul  acccpiiims,  divorsae  mulieres, 
256. 

Cum,  sicut  accepimus,  iVatres,  421. 

Cum,  sicul  accepimus,  licei.  486. 

Cum,  sicut  accepimus,  nonnulli,  370. 
Cum,  sicul  accepimus,  universitatem,404. 
Clini,  sicut  accepimus     ex   pluriniorum 

fide  dignoruin,  302. 
Cum,  sicul  ex  relatione,  135. 
Cum,  sicut  fide  dignorum,  453. 
Cum,  sicut  nobis  exponi  fecistis,  467. 
Cum,  sicut  nobis  innotuit,  152. 
Cum,  sicul  nobis  nuper  innotuit,  diversi, 

417. 
Cum,  sicul  nobis  nuper  innoluil,  saepius, 

377. 
Cum,  sicul  nuper,  482. 
Cum  veneraliiles,  502. 
Cupientes  Camerae,  473. 
Cupientes  indemnilati,  557. 
Cupientes  iudaeos,  336. 
Cupientes  ut  alma,  412. 

Cura  pastoralis  oflìcii in  regnis,  378. 

Cura  pastoralis  oflìcii regnorum,  433. 


D 


Debita,  286. 

Decens  esse  censemus  et  aequum,  533. 

Decens  esse  censemus  ut  ii,  305. 

Decel,  369. 

Dominus,  275. 

Dudum  admonente,  76. 

Dudum,  ex  certis,  420. 

Dudum  felicis  recordationis,  190. 


Bl'LL.VniI   ROM.\M 

Dudum  postquam,  500. 
Dudum  prò  parte,  160. 
Dudum,  liti  nobis,  2i. 
Dum  ad  universas,  320. 
Diim  consideramus,  106. 
Dum  intra,  13. 
Dum  sollicita,  459. 


E 


Eius,  qui  immohilis,  195. 

Etsi  ad  singula,  153. 

Etsi  cunclis,  362. 

Etsi  ex  iniunclo,  556. 

Etsi  ex  solliciludinis,  140. 

Etsi  lemporalium,  168. 

Ex  aposlolicae,  150. 

Excelsus,  18. 

Ex  clementi  Aposlolicae  Sedis,  270. 

Ex  clementi  Sedis  Aposlolicae pro- 

fectu,  490. 
Ex  clementi  Sedis  Aposlolicae sub  Re- 

ligionis,  144. 
Ex  debito  pasloralis  ofìlcii,  ad  ea,  366. 
Ex  debito  pasloralis  olìicii,  meriti?,  264. 
Ex  iniunclo  nobis  desuper  aposlolicae, 

189. 
E\  iniunclo  nobis  desuper,  merilis,  285, 
Exponi  nobis  nuper  fecerunl,  229. 
Exponi  nobis  nuper  fecisli  per  dileclum, 

139. 
Exponi  nobis  nuper  fecistis  quod  licei , 

392. 
F^xponi  nobis  nuper  fecistis  quod  vos,  73. 
Exposcit  debilum  pastoralis  oiTìcii,  cui, 

disponente,  358. 
Exposcit  debilum  pasloralis  ofilcii ,   cui 

nos,  422. 
Ex  supernae,  233. 


Gloriosus  in  sanctis,  543. 
Gratum  Deo,  65. 


I. 


Illius,  por  quelli,  189. 

Illius  qui,  inisei'icors,  ^li. 

Illius,  qui  prò  dominici,  353. 

Illius  vices,  205. 

In  apostolici,  318. 

Incumbentia,  523. 

Ineffabilis,  531. 

In  eminenti,  283. 

Initio  noslri,  337. 

Iniunclum  nobis  desuper  apostolicae,  383. 

Iniunctum  nobis  desuper,   meritis,  496. 

In  multis,  478. 

In  sacra,  565. 

In  sanata,  09. 

In  supernae,  148. 

In  suprema  militantis,  155. 

Inter  ceteras  curas ,  quibus  ex  apostola- 

tus,  528. 
Inter  ceteras  curas,  ijuibus  ex  ministe- 

rio ,  505. 
Inter  curas,  182. 


Licei  ab  initio,  344. 
Licet  a  diversis,  431. 
Licet  debitum,  394. 
Licet  ea,  405. 
Licet  eccleslarum,  349. 
Licet  ex  iuris,  504. 
Licet  nuper,  312. 
Licet  potestatis,  248. 
Licet  variae,  132. 


IMlEX    INrriAMS 

Nuper,  poslquam,  280. 
Nuper  prò  parte,  96. 
Nuper  volcntes,  483. 


noi 


M. 


Meditatio,  381. 
Meritis,  471. 
Monel,  10. 


N. 


Non  si  ne,  217. 

Nuper  felicis  recordalionis,  55. 

nuli.  ììvin.    Voi.  VI. 


0. 

Officii  nostri,  262. 
Onus  pastorabs,  123. 


Pastoralis  oflìcii,  193. 
Pastoris  aeterni ,  484. 
Piis  fìdelium,  548. 
Placuil,  115. 
Postquam,  538. 
Praeclara,  446, 
Pro  iniuncta,  109. 


Quoniam,  108. 


R. 


76 


Ralioni  congruit  et  convenit  aequitati,  26. 
Ralioni  congruit  et  convenit  honestati  ut 

ea  .  .  .  .  confectae,  173. 
Rationi  congruit ,  et  convenit  honestati , 

ut  ea  .  .  .  .  desuper,  38. 
Rationi  congruit,  et  convenit  ut  ea,  401. 
Regimini,  303. 
Religionis,  113. 

Romani  Pontificis  consueta ,  254. 
Romani  Pontificis  praecellens,  373. 
Romani    Pontificis   providentia    circuni- 

specta  dubia,  317. 
Romani    Pontiticis    providentia    circum- 

specla  nonnumquam,  258. 
Romanus  Pontilex,  Christi,  298. 
Ronianus  Pontifex  ex  iniuncto,  74. 
Romanus    Pontifex    ex    sua    circumspe- 

cla,  4.34. 
Romanus  Pontifex  nonnumquam,  518. 
Romanus  Pontifex  qui  ex  assueta ,  382. 


fl02  JilLLARII 

Romanu?  Pontifex,  qui  solet,  163. 
Romanus  Pontifex,  qui  vices,    13-2. 


Sacrae  Religionis  sincerilas,  158. 
Sacrae  Religionis,  sub  qua,  464. 

Sanctissimus ,  accepto,  1. 

Sanctissimus ,    atlendens   auctoritati, 

530. 
Sanctissimus ,  attendens  non  aequum 

esse,  513. 

Sanctissimus ,  computandos,  103. 

Sanctissimus ,  cui  dudum,  186. 

Sanctissimus ,  huiusmodi,  171. 

Sanctissimus ,  prò  bono  regimine,  475. 

Sanctissimus .provide  attendens,  99. 

Sanctissimus ,    provide    considerans, 

185. 

Sanctissimus ,  qui  dudum,  \{H. 

Sanctissimus ,  qui  in  crastino,  313. 

Sanctissimus ,  qui  in  crastinum,  532. 


nOMANI 

Sanctissimus ,  quod  a  nonnullis,  481. 

Sanctissimus ,  quod  licet,  476. 

Sanctissimus ,  volens,  537. 

Salis,  3. 

Si  diffusis,  228. 

Suporioribus,  226. 

Super  universas  ....  cui  omnia  obe- 

diunt,  559. 
Super  universas  ....  cui  universa  de- 

serviunt ,  107. 


U. 


Ut  clectiones,  368. 
Ut  exactio,  512. 


Vestrum  Ordinem,  117. 
Videntes,  469. 
Vota,  per  quae,  160. 


603 


INDEX  RUBRICAMI 


HADRIAxM'S  VI. 

I.  Declaratio  et  revocalio  concessionum 

iurispatronatus et  praesentandi  ad  be- 
neficia ecclesiastica,  a  Sede  Aposlo- 
lica  et  eiiis  olììcialibus  ab  anno  primo 
pontificatus  Innocentii  Papae  Vili  citra 
factarum,  pag.  1. 

II.  Hoi'lalur  Frideiicuui,  Saxoniae  diiceni, 

ut  Mai  linum  Luthcruni  haeresiarcani 
dimitlat,  eiusque  relictis  erroribus, 
oatholicaiii  tidem  seqiiafur,  3. 
IH.  Ad  jiarandani  expeditionem  centra 
Turcas  Ireugastriennales  principibus 
clu'islianis  indicit,  subpoena  exconi- 
municalionis  incnrrenda  per  infra- 
ctores,  10. 

IV.  Administratio  militiarum  Sancii  lacobi 

de  Spatlia,  de  Calatrava  et  de  Alcan- 
tara, in  regnis  llispaniarum  inslilula- 
rum,  Ordinnni  Sancii  Aiigustini  et 
(-isterciensis,  coi'onae  regiae  perpetuo 
concedilur,  cum  oninibusiuribusquae 
earuni  magni  magistri  bnbere  cnnsue- 
verunt,  13. 

V.  Canonizalio  Sancii  Bennonis,  episcopi 

Misnensis,  eiusque  in  sanclorum  cou- 
fessorum  numerum  relatio,  cum  eius 


festivitatis  prò  die  deciniasexta  maii 
institutione,  et  iudulgentiarum  prò  ea 
die  ad  illius  sepulcrum  (luotannisac- 
cedentibus  elargitione,  18. 
VI.  Gontra  cbristianam  fidem  susceplam 
abnegantes,  sacramentis  abutenles, 
sortilegiisque  et  maleficiis  alios  lae- 
denles,  ab  inquisitoribus  baerelicae 
pravitatis  graviter  puniendos,  24. 

CLEMENS  VII. 

I.  Canonizatio  sancii  .Vntonini,  archiepi- 

scopi Fiorentini,  professoris  Ordinis 
fratnmi  Praedicalorum  Sancii  Domi- 
nici, cum  institutione  suaefestivilalis 
l)ro  die  ii  mensis  maii,  ex  constitu- 
tione  lladriani  VI,  26. 

II.  Graliae,  immunitates  et  privilegia  al>- 

])atis  convenlus  fratruni  S.  Antonii 
Viennensis,  Ordinis  S.  Augustini,  ex 
constitulione  Leonis  X,  38. 
HI.  Institulio  collegii  lx  virorum,  ad  cu- 
randam  perl'ectionem  labricac  basili- 
cae  S.  Petri  principisaposlolorum  de 
l'rbe,  cum  t'acuitale  deputandi  iudi- 
rem  ad  cognitionem  causarum  inte- 
resse diclae  fabricae  coiicernentium, 
48. 


004.  nn.LAnii 

IV.  lurisilictioiudiciscm-iaeRipettaealmao  j 

Urbis,  cognoscendi  causas  civiles  oc- 
casione niorciiim  prrRipcllain  vohcn- 
tlarnni  el  iiouiiullas  causas  crimina- 
les,  55. 

V.  Privilogia  prò  abinidantia  rei  fiuiiioii- 

tariae  utagTiculliira  iadislricln  alniac 
Urbis,  56"; 

VI.  lurisdiclio  el  facultalcsconservalonim 

Ordinis  fialruni  Mininionim  S.  Fran- 
cisci  de  l'aula  il)  lilibus,  causis  el 
coiilroversiis,  62. 

VII.  Farultas  IValruni  Ordinis Sauclissiuiae 
Trinilalis  Redeniptionis  caplivorum 
quaerendi  eleemosynas  prò  opere  di- 
ctae  redeuiplionis,  non  obstante  qua- 
cunique  prohiliiiioae  centra qaaeslo- 
res,  65. 

Vili.  Confìrmalio  ci  exlensio  constilutio- 
nuni  a  pracdecessoribus  Pontifìcilius 
edilarum  circa  ea,  quae  observanda 
sunt  quoad  impetrationes  beneficio- 
rum  ecclesiaslicorumronsislorialium, 
67. 

IX.  Approbalio  el  oxtensio  constiluiionum 

Pii  II,  Palili  II,  Sixti  IV,  Inlii  II  el 
Leonis  X  conira  bomicidas,  hannilos 
sumenlesque  viiidictaMi  de  propinquis 
offendentis,  noe  non  brigosos,  e  te,  ac 
barones  et  comnuuiitates  eonini  ter- 
ritoria  a  praediclis  non  cuslodienles 
in  Siala  Eiclesiaslico,  69. 

X.  Approbalio  congregalionis  clericoruni 

legularium  (qui  deinde  Tbealini  nun- 
cupali  snnl)  cimi  elargilione  oiuniuin 
graliaruiH  el  privilegiorum  congrega- 
lionis canonicornni  regular.  Lafera- 
nensium,  7.j. 

XI.  Doclaralio  circa  expensas  fieri  permis- 

sas  mililiae  de  Calatrava,  Ordinis  Ci- 
sterciensis,  de  communi  tliesauro  di- 
ctae  mililiae,  74. 

XII.  Facullas  collegii  depiilatorum  fabricao 
basiiicaeS.  Petri  de  Urbecomponcndi, 
prò  siibventionedictaefabricae,  super 


IIUMANI 

legatis  loco  pio  vel  personae  inceiiae 
aut  ignolae,  el  prò  male  ablalis  ma- 
levo  ablalorum  roslilulionc  rclictis, 
ac  lionis  ecclesiarum  et  bcneticiorum 
occai)atis  rtc,  76. 
.Vili.  Privilegia,  indulla  ci  cxempliones, 
auditorum  Rolae  Itomanae,  81. 

XIV.  Conlirmatio  inslitulionis  inonasterii 
B.  Mariac  Magdalenae  prò  impudicis 
mulieribus  ad  liouestam  vilani  se  con- 
verlentibus  in  Urbe,  cum  declaralione 
circa  spolia  impudicarum  mnlierum 
ci  ap])licala,  92. 

XV.  Quod  liatres  Minores  deObscrvantia, 
Ordinis  S.  Francisci,  possint  compo- 
neie  cum  liaeredibustcslatorum  super 
legai is  Ordini  rclictis,  96. 

XVI.  Quod  in  Stalu  Ecclesiastico  causae 
cessionis  et  discussionisbonorum  aut 
dilalionis  quinquennalissive  beneficii 
cap.  PeìTi'iiìl  et  caji.  Odourcìus,  spalio 
tiinm  mensimu  lerminenlur,  97. 

Sequiliir  exlensio  diclae  consiiin- 
liouis  ad  causas  cap.  Pervcnit  {De 
fidcinssionc)  ci  cap.  Odoanhis  (De 
solìUionc),  98. 

XVII.  Oidinaliones  observandae  per  nola- 
riosRcvcreiidae  Camerae  Apostolicao 
circa  adnolalioiicm  et  extensionem 
coiìsensmini  de  cessionibus  iuriumel 
rcsignationiiius  beneficiorum  eccle- 
siaslicorum;  necnon  circa  litteras  apo- 
stolicas  desuper  expediendas,  ac  man- 
dala periudices,  eorum  coiisensuum 
vigore,  concedenda,  99. 

Secpiilnr  alia  conslitulio  praece- 
deiili  connexa,  102. 

Sequilur  aliadeclaraliopraeceden- 
tis  conslilutionis,  103. 

XVIII.  De  dispcnsatione  fratrum  militiae  de 
Calatrava,  Ordinis  Cislerciensis,  circa 
oidiiialiones  quibus  cavelur  quod  ip.  i 
non  nudi  el  cincti  dormianl,  et  laiu 
diiirnis  quam  noclurnis  horis  divina 
oCiicia  recitent,  104. 


INDEX  Rnmii-AniM 


fiOo 


XIX.  Quodsuulifi  el,  procur.'ìlorcsfratrum 
Minonim  Ordinis  S.  Fmnrisci  deOb- 
seivantia et  monialiiua  S.  Clarac,  cum 
poruni  coniugibus  alqnc  filiis,  domi- 
bus  et  inonasleriiseorum  servientes, 
gaudeant  onuiibns  gratiis  el  favoribus 
ac  privilegio  fori,  quibus  ip<i  fralres 
potiuntur  et  gaiident,  106. 

XX.  Ereclio  eathcdralis  ecclesiae  Theati- 
nae  in  iiieiropolilanam  cum  iurisdi- 
clione,  snperioritate  ac  praefìnilione 
suffraganeor.im,  1 07. 

X.Xl.  Procuratori  ReverendaeCameraeApo- 
stolicae  assignatur  vigesima  portio 
omnium  pocuarum,  quae,  ex  causis 
rriminalibus  aut  ab  eis  procedenti- 
bus,  ad  eamdein  Gameram,  ipso  vel 
eìus  substilutìs  procurantibus ,  per- 
veniunt,  108. 

.\X1I.  .\nimadversio  centra  iilos ,  qui  sai 
Canierae  Aposiolicae  rapiunt,  distra- 
hunt  vel  alias  quomodolibet  illius 
asportalioniMii  inincdiunt  ac  perlnr- 
banl,  109. 

XXIII.  Statuta,  constilutiones,  privilegia, 
indulta,  exemptiones,  libertates,  con- 
cessiones,  inununitates  et  gratias  se- 
natus  populique  Romani  innovat,  alia- 
que  circa  conservalorum  salaria  et 
lectorum  stipendia  deccrnit.  111. 

XXIV.  Approbatio  congregalionis  fralrum 
Eremitarum  ,  nunc  Cappuccinorum, 
Ordinis  Minorum  Conventualium  San- 
cti  Francisci,  cum  habitus  jiraelini- 
tione  gratiarumquc  el  privilegiorum 
concessione,  li."]. 

XXV.  Coumiunitas  civilatis  Bii.xiensis  de 
exacta  proLulhoranaebacrcsis  exlir- 
patione  pi'otinus  adbibita  dilìgenlia 
laudatur;  amplaque  iurisdiclio  epi- 
scopo et  inquisitoriltus  datur  contea 
perlldum  eiusmodi  liaereticorum  eo- 
rumque  complicumgenus  proci'ilen- 
di,  115. 

XXVI.  Exeniplio    monacliornm  Eremita- 


rum  Sancii  Uomualdi  .Monlis  Coro- 
nae,  Ordinis  Camaldulensis,  sub  Ue- 
gula  Sancti  Bencdicti,  et  auctoritas 
eorum  Maioris,  117. 

XXVII.  Approbatio  constitulionum  Eremi- 
tarum societatis  Sancii  Romualdi  nun- 
cupatae,  118. 

XXVIII.  Cursores  Papae  el  mandalarii  alia- 
rum  curianun  Urbis  in  quibus  cau- 
sis citare,  inlimare f'/c.  valeant,  119. 

Sequilur  declaralio  conslitutionis 
praecedentis,  121. 
XXI.X.  De  syndicatuiudicumel  officialium 
Status  Ecclesiastici,  12.']. 

XXX.  Sanclimoniales  monasterii  Sanctae 
Mariae  Campi  Mailii,  (ìrdinis  Sancii 
Benedicli ,  sub  cura  Aatium  Ordinis 
eiusdem  Servorum  Beatae  Mariae ,  per- 
peluam  sibi  abbatissam  eligere  posse 
decernit,  128. 

XXXI.  Declaralio  quod  elcclio  successoris 
liuius  Papae,  Bononiam,Viennani  ve! 
alilii  pioficluii,  fìat  in  ipsa  Urbe,  si, 
ante  ad  eam  reditum,  ipse  decesserii; 
et  innovatio  constitutionum  Alexan- 
dri  III,  Gregorii  X  et  ClementisV, 
circa  electionem  Papae,  130. 

Sequilur  innovatio  dictae  conslitu- 
tionis, 132. 

X\XIi.  ApiMYibatio  elei-lionis  et  corona- 
tionis  Caroli  V,  in  Romanorum  l'egeni 
et  imperatorem  electi,  132. 

XXXIII.  Inquisitorum  liaeielicaepravitalis 
l'acultas  luoccdendi  adversus  quos- 
(  umque,  etiam  regulares  cuiuscum- 
que  Ordinis,  in  causis  haeresis;  iii- 
duigenliasque  conccdcndi  confratri- 
bus  societatis  crucesignatorum  prò 
servilio  sanctae  Inquisitionis,  134-. 

XX.XIV.  Coronalio  Caroli  V  imperaloris  in 
civitatc  Bononiae ,  provinciae  Lom- 
bardiae,  137. 

XXXV.  Inslilulio  Rolae,  ad  causas  et  lites 
coiinoscendas  et  decidendas,  in  civi- 
tate  Perusii,  provinciae  Hetruriae,  in 
Slatu  EcclesiasLico,  131). 


G06  Bl'LLARlI 

XXXVI.  Confirmatio  infeudatioiiis  insn- 
larum  Tripoli?,  Melilac  et  Terrae  Gau- 
ilisii  a  Carolo,  Roinanoruni  iinpora- 
tore,  hospitali  Sancii  Ioannis  Iliero- 
solymilani  concessarum,  ì'ti). 

XXXVII.  Filii  prcsliYteronmi,  c\  foniica- 
tione  nati,  beneficia  ecclesiastica,  per 
eoruni  patres  obtenta,  minime  ohti- 
nere  possint,  14.3. 

XXXVUI.  Approbatio  gratiarum  et  privile- 
giorum  Ordinis  fralnim  ac  monialium 
Beatae  Maiiae  de  Monto  Carmelo,  et 
concessio  quorumcumqucalioruni  in- 
dultoruni  oiiuiibusaliisUrdinibus  con- 
cessorum  et  concedendorum  ;  et  in- 
diili;i»nliariini  clargitio  jiro  confral ri- 
bus  utriiis({ue  sexus  conlValeriiilatum 
institutarum  in  loco  dicti  Orili  iiis,  i  i4. 

XXXIX.  Approbatio  statulormn  et  ordina- 
lionuni  prò  bono  regimino  collegii 
arliimi  et  medicinae  magistrorum  al- 
mae  l'iliis,  nini  praefinilione  laciil- 
laliini  )ir(>loiiiedi(i  circa  aromalario- 
rum  examen  et  medicinaliiiin  .idinis- 


sionem, 


'.S. 


XL.  Facultas  mililuni  et  fi'alriun  niilitiac 
Sancti  lacobi  de  .Sjialiia  leslandi  ac 
de  eorum  bonis  disponendi^  150. 

XLI.  Annalae  debeneficiisvel  pensionibns 
occlesiasticis  annuum  valorem  xxiv 
(lucatonim  non  excedentibus,  non 
debenlnr  Uevcrendac  Camerao  Apo- 
slolicac,  152. 

XLIl.  De  officio  vice-cancellaiiatiis  Papae, 
nimannexionccurae  etlituli  S.  Lan- 
rontii  in  Damaso  de  Urbe,  153. 

XLIII.  .\p})robalio  congregalionis  fratnini 
Minoiiiiii  ."^.  Krancisci  >lriciioris  Ob- 
servanliae  miper  insliliilao,  ol  ordi- 
nationes  ]iro  eorniii  bono  regimine, 
155. 

XLIV.  Kxlensio  ad  Iralrcs  lesuatos  S.  Ilie- 
ion\ mi  (>niiiiuiu  gralianim  et  indiilto- 
iiiiu  Ordinis  liatnim  Ereiiiilanim  S. 
Auguslini,  158. 


ROMANI 

XLV.  Appiobalio  congregalionis  clerico- 
rum  regiilarinm  S.  Panli  Decollati , 
la  comiiuini  vivenlimn  ,  Iriaiiue  vota 
subslantialia  l'iuitlciilium,  in  dioecesi 
Mediolanensi,  et  sub  ordinarli  obc- 
dienlia  degenlium,  lliO. 

XLVI.  Giatiae  et  privilegia  congregalionis 
regulariiiin,  (pii  Theatini  nuncupan- 
tur,   10(1. 

XLVll.  Contra  inipodienles  quocunujii(i 
modo  cxeculionem  lilterarum  aposlo- 
licaruni,  eorumipie  complices  et  i'aii- 
tores,  103. 

XLVIII.  Approbatio  conrraternilalisRosarii 
Beatae  Mariae  Virginis,  et  declaratio 
circa  eius  recitationem,  indulgcntia- 
ruiiupKi  oxtonsio  prò  confralriluis, 
108. 

XLIX.  Aimuilatio  ipiarumcumque  dispo- 
silionum  do  beneliciis  ecclcsiasticis 
Sedi  Aposlolicac  reservalis,  oblenla- 
rnni  lonira  l'oiiuam  concordalorum 
inler  Sedoiii  Aposlolicam  ol  nalionom 
riermanicam  a  priucipibiis  et  praela- 
lis  (piibiisonmipi(\   lOU. 

L.  Declaratio  conslilulionis  de  praestandis 
et  rogislrandis  consensibus  in  Can- 
collaria  Apostolica,   171. 

PALLIS  111. 

I.  Separatio  congregalionis  Ereiuilaium 

Sancii  Roiuualdi  Monlis  Coronae,  Or- 
dinis Camaldtilensis,  a  congregatione 
sacrac  Eremi  Camaldulensis  et  Sancti 
.Michaelis  de  Murano,  sub  Rogala  San- 
cti Roiìodicti,  cum  pbirimaruni  gra- 
lianim concossiouo  el  cuiuscumque 
allorius  Ordinis  privilogioruni  coni- 
iiiunicaliono  ex  indulloGlcmonlis  VII, 
173. 

II.  Qiiod   oiunes  graliao  ci    cxeiiipliones 

concessao  ol  concodendao  per  Sedem 
.Vposlolicaiu  locis  et  personis  Oidinif5 
Sanclissimae  Trinitatis  Redemplioniis 


IM>EX  RUBRICARni 


607 


captivonim  in  provincia  Caslellae  et  ' 
Lt^onis  ac  BeUiicae,  concos^ae  cen- 
<eaolor  loci*  el  jkei'^Kiiis  eiusdero  Or-  ] 
dijiis  in  i-egno  Porlngalliae,  i82. 

in.  Qui  vtri  fini    familiares  et  continui  ' 
coinuien>;ì%  >  Ss^mmi  Romani  Ponti- 
fici?, IS 

Soquiluiiievìaralio  diclaecoasiìiu- 
lionÌ5,  486. 

rv.  ludices  et  officiales  Romanae  Coiìae 
non  eoncedant  transampta  supplìca- 
tionom,  neque  eorum  praetestu  man- 
data adipiìoendi  poss»>>sionem  b»?ne- 
ficìonun,  vigore  supplicationam,  nisi 
prius  litteri<  apostoliciì  desaper  ex- 
peditis,  «88. 

T.  De  Roiae  instilulione  in  civitale  Bouo- 
uiae  provinciae  Lombardiae  et  Status 
Ecclesiastici,  causisque  cc^oscendis 
et  terminandii  in  ea,  489. 

M.  Comprobatio  congregalionis  clerico- 
rum  regulai-iam  S.  Pauli  DecoUati, 
cam  praefinitione  quai-onidam  ordi- 
nationum  et  concessione  privilegio- 
nun,  i90. 

Sequitur  }:>erp<etuatiodictarum  gra- 
tianuu,  193. 

\1I.  lurisdictio  camerarii  et  indicis  curiae 
Ripae  almae  Urbis,  quoad  cansas  rì- 
pales,  iU. 

Tm.  Damnatio  et  esconuuunicatio  Heu- 
rici  Vni  regis  AngUae,  einsqae  fau- 
torom  et  complicom.  com  aliamm 
poenanun  adiectione,  195. 

Sequitur  suspensio  dictae  bullae. 
el  tandem  suspensionis  revocatio  et 
buDae  executio.  ilio. 

IX.  Approbatio  et  publicatio  absolutionis 

Clementis  YD,  de  haerelicis  et  infi- 
delibus  i"egni  Ponugalliae  et.\lgarbu 
ad  fidem  conversi?;  et  confirmatio  in- 
dultomm  eis  concessorum  el  exlenào 
eorumdem.  205. 

X.  Causae  civiles,  interesse  fisci  Reveren- 

dae  Camerae  Apostolicae  concemen- 


tes,  in  eadem  Camera  cognoscantur 
in  omnibus  instanliis,  217. 

XI.  .\nathemalizalio  haerelicoruni  et  alio- 
nim  contravenientium  contentis  in 
constituUone .  quae  Bulla  in  Coena 
Domifii  appeUatuj-,  218. 

XII.  Indictio  ConcQii  (Ecumenici  in  cìvi- 
tate  Manluana  prò  die  wni  mensis 
mail,  anni  iminsvn,  224. 

Xni.  Prohibitio  ne  subditi  S.  R.  E.  sob 
'  alienigenomm  principnm  slipendiis 
^         militent .  ac  in  ditione  ecclesiastica 

prò  eorumdem  servitio  mililes  alias- 

que  copias  parent,  226. 

XIV.  Declaral  novas  locatioaes,  aireuda- 
tiones  seu  concessiones  in  emphvteu- 
sim  bonomm  ecclesiarum,  monaste- 
riomra  etc.  in  distrìctu  Urbis  validas 
esse,  oliam  non  citatis  antiqui?  colo- 

I         nis,  iuquilinis  eie.,  228. 

XV.  Approbatio  secnnda  congregationis 
Cappuccinomm  Ordini;  firatrum  Mi- 

;         norum  Sanctì  Fi-ancisci,  cum  declara- 

'  lionibns  circa  munus  eomm  vicarii 
generalis  el  aliorum  officialium,  229. 
X\l.  Saecularizatio  Vezeliacenas  mona- 
steini,  quod  in  saecularem  abbatiani 
et  capitulnm  redncitur,  233. 
XVII.  luiisdictio  et  facultates  Vincentii  car- 
dinali? Xeapolitani  nuncupali.  in  alma 
Urbe  legati  de  latere  deputati,  ob  dì- 
scessum  Pontitìcis  versus  civitatem 
Placentiae,  247. 

;  XVin.  Confirmatio  et  nova  concessio  pri- 

'  vilegiorum  et  gratiarum  auditorum 

Rotae  Romanae,  254. 

ì  Sequitur  concessio  exemptionis  a 

!         gabdla  vini.  255. 

f  XIX.  Uxoi-es  non  possinl  ab  eomm  marìtis 
oautiones  de  non  offendendo  petere 
aut  alia  de  causa  cum  eis  in  Urbe 
litigare,  msi  prius  in  monasterio  aut 
alio  honesto  loco  ponantur ,  256. 
XX.  Declaratio  et  amplìado  facultatum 
coUegii  scriplorum  archivii  Romanae 
Curiae  in  lesitimandis  bastardi?.  258. 


608  BULLARII 

XXI.  Privilogiiim  cenleiiariae  prapscriplio-  | 
iiis,   ci  aliae  graliae  congrcgalionis 
Cassijionsis,  alias  S.  lustinae  de  Pa- 
chia,  nionaclionini  Ordini^  Sancii  Bo- 
nedicti,  259. 

XXII.  Consliliitiones  .Kgidiaiiae  in  lolo 
Stalli  Ecclesiaslico  el  locis  ei  iiiimc- 
dialesuljieclis;Carpensesvei"0  in  pro- 
vincia Marchiac  observenliir,  SO'à. 

SeqniUir  bulla  qiioad  consliliilio- 
nes  Carponsrs,  :204. 
X.XIII.  Confirmatio  constilutionis  hilii  II 
contra  nlficiales  Reverendae  Camcrae 
Apo.'itoli.cae  cpiomodolibel  in  conica-  . 
elibus  caraeralibus  participanles,  ci 
eius  exlensio  ad  oranes  inlervenien- 
tcs  in  Caiiiern,  quando  do  illisagilur 
prò  eorum  allinculibus,  205.        '   . 

XXIV.  lurisdiclio  el  lacuUales  arcliipi.es- 
byteri  el  iudicis  causarum  capituli, 
canonicoruni  el  aliaruni  personarnin 
ecclesiae  Bealae  Mariae  Maioris  de 
Urbe,  el  habitatorum  in  illius  Fran- 
co, 200. 

XXV.  Conlìrmal  conslitaliones  Leonis  X 
ci  Clemenlis  VII  contra  fratres  Ordi- 
nis  Carnielilainni  Gxlra  clausira  iliva- 
gantes,  ci  gradus  vel  ordijies,  abVque 
licentia  Sedis  Aposlolicaeet  suorum 
praclaloruni,  accipientes,  270;.       / 

XXVI.  Approbalio  Lonlralernilalis  sub  in- 
vocatione  Sanctissinii  Co.rporis  Chri- 
sti,  prò  dcccnliori  eius  venerai  ione 
in  Urbe  institulae;  indulgenliarumque 
elargii  io,  tara  prò  ea  quam  prò  aliis 
confraternilalibus  ubique  locorum  in- 
slitulis  et  instiluendis,  275. 

XXVII.  Innovatio  literarum  contra  quae- 
slores omnium  bospilaliiim  el  piorum 
locorum;  el  renovalio  facullaluiu  eis 
concessarum,  cuin  prohibitione  simi- 
les  deputandi,  nisidc  consensu  prae- 
leclorum  fabricae  basilicae  Sancii 
Retri  de  Urbe,  cui  quaestualae  elee- 
mosynae  et  nondum  diclis  hospilali- 
bus  iiicorporalae  applicanìur^  280. 


nOMANI 

XXVIII.  Inslilulio  Sludii  generalis  in  civi- 
late  Maceralensi ,  provinciae  Piceni 
Status  Ecclesiastici,  cumalioruni  Slii- 
dioruin  geaeralinm  graliis  el  privile- 
giis,  283.  ; 

XXiX.  Approbalio  socielalls,  lain  ecclosia- 
sticai'um  qiiaiii  saeciilarium  persona- 
rum  nujìcr  instiliitae  ad  erigendum 
liospitalia  prò  subventione  panperum 
orj)liflnorum  ej  mnlierum  conversa- 
r«m,  285. 

XXX.  Privilegiaci  graliae  praelalorum re- 
ferendariorum  ulriusqnc  signaturae 

"  Romani  Ponliljcis,  280. 

XXXI.  Mililibus  de  Calaliava  el  de  Alcan- 
tara, 111,  voto  aliquo  castilalis  non 
eniisso,  ad  instar  mililiae  S.  lacobi 
ile  Spalila,  luoli'iinonia  contrabere', 
atqiie  in  mililiam  ingredi  possint,  la- 
cLiltalem  clargilur,  298. 

XXXII.  Do  appellalionibus  non  admitten- 
dis,  non  facto  deposito  poenae,  in  qua 
rei  vel  eorum  fideiussores  ad  favorem 
R.  Camerae  .\postolicae  ani  eius  fìsci 
condemnantnr,  302. 

XXXIII.  Approbalio    instiluli  et  Religio- 
,  nis  Clericorum  Hogularium  Sorielatis 

Icsu,  303. 

XXXIV.  Approbalio  confraternilatis  nuper 
■^    in  Urbe  institulae,  ad  pauperes  or- 

plianos  pie  educandos  bonisque  arti- 
bus  instruendos,  eiusque  erectio  m 
arcbiconfralernitatem,  cum  privile- 
gioruni  elargii  ione,  iiirisdiclioneqiie 
S.  R.  E.  cardinalis  eius  prolectoris 
ad  einsdem  liles  et  causas  cognoscen- 
das,  306. 

XXXV.  Excommunicaliones  S.  Eleullierii 
nuncupalasde  celerò  concedi  vel  pu- 
blicari  probibel,  el  concessas  annul- 
lai, 3-12. 

XXXVI.  De  impelralionibus  benelìcioriim 
lamquam  corto  modo  vacantium,  313. 

XXXVII.  Innovatio  lillerarum  BonifaciiPP. 
Vili  super  solutionedecimarum,  cum 


INDEX   Ri: 
declaratione  quod  ilodistribulionibiis 
quotidianis  decima   oliam  solvi   de- 
heal,  316. 

XXXVIII.  Spolia  ecclesiast icari! m  perso- 
narura,  sine  leslamcnlo  aiit  l'acultate 
testandi  decedentinni,  volullra  qiian- 
lilatem,  de  qua  testari  possimi,  dis- 
ponciif  inni,  ad  Reverendam  Camoram 
Aposlolicain  spedarli,  317. 

XXXIX.  Inquisitorum  haereticae  pravitatis 
facultas  procedendi  conlra  omnes, 
etiam  rcgulares,  praedicantcsaul  pro- 
ponontes  scandalosas  propositiones, 
el  a  fide  catholica  discrepantes,  318. 

XL.  Comprolìalio  graliarum,  iurisdiclio- 
nuni  el  indulloitiin  eoilegii  fabricae 
Beati  Petri  principis  apostolorum  de 
Urbe,  cum  aliorum  privilegioruiii  con- 
cessione, 320. 

XLl.  Privilegia  neophylorum  sive  iudaeo- 
runi  etinfidclium  ad  catholicam  fìdem 
se  convertenlium  ;  ordinalionesque 
circa  eorum  vivendi  modiini,  336. 

XLII.  Indictio  sacri  el  oecumenici  con- 
cilii  Tridentini,  ad  kalendas  octobris 
MDXLII,  337. 

XLIII.  Depulalio  nonnuUonim  S.  R.  E. 
cardinalium  generalium  inquisitorum 
haereticae  pravitalis,  cum  amplissima 
auctoritate,  3-4-4. 

XLIV.  lurisdiclio  cardinalisarchipresbyteri 
et  iudicis  causarum  capiluli  canoni- 
coruni  et  aliarum  personarum  eccle- 
siaeS.  Petri  principis  apostolorum  de 
Urbe  vel  eorum  interesse  concernen- 
tium,  346 . 

XLV.  lurisdiclio  et  facultales  vicarii  Summi 
Pontificis  in  alma  Urbe  eiusque  di- 
slrictu,  349. 

XLVI.  Institutio  hospitalis  el  monasteriiin 
Urbe  prò  neophylis ,  cailiecumenis 
iuda!Ìsque  el  inlidelibus  ad  catholicam 
fìdem  se  converlenlibus  ;  et  ereclio 
archiconfraternitalis  prò  eorum  regi- 
mine; iurisdictioque  S.  R.  E.  cardi- 
BiiH.  P.om.  Voi  VI.  77 


RRICARL'Hr  609 

nalis  protecloris  ol  iudicis  causarum, 
eorum  interesse  conccrnentium,  353. 

XLVII.  De  electione  prioris  generalis  et 
aliorum  priorum  congregalionis  mo- 
nachoriim  Silveslrinorum  ,  Ordinis 
Sancii  Benedicti,  ad  triennium  tan- 
tum, eiusque  auctoritate  circa  regi- 
men  dictae  conaregationis,  358. 

XLVIII.  Prorogalio  celebralionis  generalis 
concini  Tridentini  usque  adbellorum 
sedalionem,  362. 

XLl.X.  Imposilio  annui  subsidii  trecento- 
rum  niillium  scutorum ,  a  subditis 
Status  Ecclesiastici  annis  singulis, 
quacunique  exemptione  non  obslante, 
ad  triennium,  Reverendae  Camerae 
Aposlolicae  persolvendi,  omnibus  ex- 
traordinariis  exactionibus  interim  in- 
terdictis,  365. 

Sequitur  declaratio  dictae  consti- 
lulionis  quoad  exemptiones,  366. 

L.  De  celebralione  capiluli  generalis  con- 
gregalionis S.  Georgii  in  Alga  Vene- 
tiarum  et  de  iis,  quae  observari  de- 
bent  in  electione  praelatorum,  368. 

LI.  Quod  causae  tam  civiles  quam  crimi- 
nales  et  mixlae  provinciae  Marcliiae 
Anconitanae,  coram  iudicilms  ordi- 
nariis  prò  tempore  molae,  donec  in 
prima  instantia  pepcnderinl,  non  pos- 
sinl  avocari  praelexlu  literanmi  au- 
diloris  Camerae  vel  appellafionis,  et 
dunmiodo  causae  civiles  biscenlum 
ducatos  non  excedant,  369. 

Lll.  De  falsi  et  decupli  aliisque  poenis  mi- 
nislrorum  Reverendae  Camerae  Apo- 
slolicae et  aliorum  raliones  integre  et 
fideliler  non  reddentium,  370. 

LUI.  De  ordine  ci  rat  ione  sedendi  in  Ca- 
mera Apostolica,  per  dominum  ca- 
merarium  elclericos  aliosque  ollìcia- 
les  eiusdem  servandis,  371. 

LIV.  Quod  omnes  olTiciales  Urbis  el  ditio- 
nis  ecclesiasticae  mandatis  cardinalis 
S.  R.  E.  camerarii  omnino  parere 
debeant,  373. 


010  liULLARll 

LV.  Proliibilioocciipandi  bona  nanfragan- 
tiiim  inlocis  maritimisS.  II.  E.,  prae- 
iniique  designai  io  illa  recupcranlibus 
vel  auxilium  praeslanlibns,  SIA. 

Sequitur  declaralio  hnius  buUae, 
375. 

LVI.  Familiares  et  servitores  praelalorum 
Romanac  Cnriae,  salarium  ci  stipen- 
dium  prò  biennio  lanlnni  et  infra  an- 
num  a  die  obitus  illornm  potere  pos- 
sint,  377. 

LVII.  Quod  donaliones  spoliorum  faclae 
inler  vivos  per  praelalos  Ilispaniae 
non  valeant,  nisi  donatores  perviginli 
dies  supervixerint,  378. 

LVllI.  Proliibitio  imnuilandi,  alterandi  vel 
innovandi  slyiuni  Camerae  Aposloli- 
cae  vel  Cancellariae  in  expedilionibiis, 
euin  pocnarnm  assignalione,  379. 

LIX.  Centra  IVati-es  Gonvenluaies  extra  Or- 
dinein,  absqae  Sedis  Apostolicae  li- 
ccntia,  vagante»  proccdendi  facuitas 
praelatis  conun  Iribnitur,  381 . 

LX,  Personae  ecclesiaslicacleslandi  licen- 
tiam  a  Sede  Apostolica  non  liabentes, 
decimam  lanlummodo  pailem  locis 
piis  relinquere  et  donare  possinl ,  382. 

LXI.  Causanim  lam  criniinalium  quam 
niixtarum  cognitioneni  provinciaruni 
Campaniae  et  Maritimae  ad  eiundem 
rectorein  lanliiniino<lo  spedare,  ab 
coque  decidi  et  definiri  debere  de- 
cernil,  383. 

LXII.  Inrisdictio  ac  facultatespraelatorum 
et  otricialiiiin  visitalionis  carceruni 
almae  Urbis ,  et  ordinationes  ab  eis 
observandae,  384. 

Sequitur  deputatio  execuloris  piae- 
cedentis  constitutronis,  380. 

LXIII.  Indulta  niercatonun  ulriusque  Ripie 
Urbis,  ciica  prioritatem  et  poliorita- 
lem  suorum  creditorum  ripalium,  et 
circa  dilationes  et  moratorias  eorum 
debitoribus  non  concedendas,  390. 

LXIV.  De  electione  vicarii  ceneralis  con- 


ROM.^M 

gregationis  Eremi  Camaldulensis  ac 
S.  Micbaelis  de  Murano,  raonachorurn 
Ordinis  S.  Benedicti,  392. 
LXV.  Explicalio  muneris  et  auctoritatis 
piaepositi  generalis  clericorum  re- 
gulariuin  Societalis  lesu,  cum  diver- 
sarum  gratiaruin  concessione ,  ordi- 
nationumqne  pio  eius  bono  regimine 
constilutione,  394. 

JULIUS  III. 

I.  De  auctoritale  et  poteslatc  sumnii  poe- 

nitentiarii,  ex  indulto  Sixti  IV  et 
Pauli  III,  401 . 

II.  Inrisdictio  vicarii  Papae  in  causis  he- 

braeorum  de  Urbe,  404. 

III.  Innovatio  et  nova  concessio  privilegio- 

rum  cardinalis  S.  R.  E.  camerarii, 
et  signanter  circa  eius  interventum 
in  Camera  Apostolica,  duni  agiturdc 
contractibus  eius  consanguineoruni, 
et  circa  expeditioncs  a  clericis  dictae 
Camerae  sub  ipsius  nomine  et  sigillo 
signandas,  405. 

IV.  iin'isdiclio  et  potcslas  gubernatoris 
ulriusque  Burgi  almae Urbisct  gene- 
lalis capitanei  custodiae Romani Pon- 
tificis,  409. 

V.  Indulta  curialium  et  incolarum  Urbis 

disponendi  de  conuu  bonis  in  Urbe 
et  eius  districlu  existentibus ,  etiam 
ex  fructibus  honorum  ecclesiastico- 
rum  acquisitis,  et  ad  t'avorem  inca- 
paciuin  ;  el  l'acnltas  proximiorum  in 
illis  succedendi  ab  intestato,  412. 

VI.  Absolulio  omnium  baerrlicorumfprae- 

Icrquani  sub  generali  luquisitione  re- 
gnorum  Ilispaniae  et  Portugalliae  com- 
prehensoruni)ad  catliolicam  tìdem  et 
S.  R.  E.  greinium  redeunlium,  414. 

VII.  Fructus  beneficiorum  tempore  obitus 
beneiiciatorum  ,  etiam  cardinalium, 
inexacti,ad  successores  in  beneficiis 
el  non  ad  baeredes  spectant,  in  locis 


INDEX   RIRRirAnUM 


Mi 


in  quibusmni  (lc[iiilantiii  aRcviTcndu 
Camera  Apostolica  spoliorum  colle- 
ctores;  et  ornamenta  cappellac  car- 
dinalis  defuncti  debentur  eidem  Ga- 
merae,  una  cura  pretio  annuii,  417. 
Prima  dedaralio  dictae  constitu- 
tionis,  4-20. 

Secunda  declaralio  dirlnf  ron'^ti- 
tutionis,  4-20 
Vili.  Quoil  fratres  Ordinis  Servonim  Beatao 
Mariae  VirL;inis,  (jui  oflìciuin  poeni- 
tenliarii  vel  lienclicia  in  tituhim  vel 
commendam  lenenl.  non  hahcant  vo- 
cem  activain  nec  passivani,  nccpie  in 
locis  Ordini^  oomniorari  possint,  -iSl . 

IX.  Approbalio  serunda  inslituti  Heligio- 

nis  clericorum  regidariuni  Societatis 
lesu,  melius  explicati,  4-22. 

X.  lurisdictio  el  lacnitales  iudicumet  con- 

servatoruMi  rongregationis  clerico- 
rum res'ularium  Sancii  Pauli  Decol- 
lati,  427. 

XI.  Reductio  Tridenlum  concilii  generalis 

reassumendi  die  prima  mali  mdli,  430. 

XII.  Contra  impedienles  incpiisitores  hae- 
relicae  pravilalis  in  eoruni  officio, 
ani  in  causis  inquisilioni.«  se  inge- 
rfntcs,  ri  contra  ipsos  inquisitores 
admitlenlcs  laicos  ad  criminis  bae- 
resis  cognilionem,  431. 

XIJI.  Praelalorum  donationes  leuqtore  in- 
firniitalis  l'actas,  nisi  per  viginti  die.'^ 
supervixerint ,  nullas  esse  decernit , 
4.33. 

XIV.  Indulla  et  privilegia  palriarcbarum, 
arcbiepiscoporum  et  episcoporum  in 
cappella  Snmmi  Romani  Pontificis 
assistentium,  434. 

XV.  Visilatores  carcerum  alraae  Urbis  pau- 

peribus  carceratis  dilatione?  dare , 
.sed  ad  eorum  fideiussore?  pxlendere 
non  possint,  442. 

XVI.  CursoresPapae  elmandalarii  alianui: 
curiarum  almae  Urbis ,  in  quibus 
causis  citare,  intimare  etc.  possint, 
443. 


XYJI.  Declaralio  et  extensio  au(  huitatis 
collegii  fabricae  basilicae  Sancii  Petri 
de  Urbe  in  exequendis  donalionibus 
inter  vivos ,  ad  pias  causas  faclis  et 
liendis,  et  in  applicanda  quinta  earum 
parte  dictae  fabricae,  445. 

XVIII.  Lusitaniae  rcges  perpetui  niilitiat- 
Avisiensis  adminislratores  et  magislri 
constiluuntur,  446. 

XIX.  Doclores  in  alma  Urbe  a  collegio 
advocatorum  consistorialium  dumta- 
xat,  in  iure  civili  et  canonico  creari 
possunt,  453. 

XX.  Ereclio  Studii  generalis  in  oppido 
Dilinnae  Aumislanae  dioecesisin  Ala- 
mania,  cum  privilegiis  et  facultatibus 
ad  instar  Universitatis  Parisiensis  et 
aliarum,  455. 

XXI.  Instilutio  collegii  in  Urbe  prò  scbo- 
larilms  Germanicae  nalionis  educan- 
dis,  cum  gratiarum  et  indullorum 
elargitione,  459. 

XXII.  Contra  franchitias  in  Urbe  retinentes 
et  Curiam  inexeculione  impedientes, 
cum  approbatione  conslitutionum 
contra  banuilos  etc.  cdilaruin,  463. 

XXIII.  Innovatio  et  amplialio  gratiarum  et 
privilegiorum  Societatis  lesu.  eiusque 
coUegioruni,  464. 

XXIV.  lurisdiclioconsulumartis  pisloruni 
almae  Urbis  cognoscendi  causas  et 
difTerenlias  ipsara  arlem  langentes; 
et  privilegium,  quo  debitoribus  ex 
causa  panis  dilationes  concedi  pro- 
hibetur,  467. 

XXV.  Probibitio  ne  qnis  subdilus  mediale 
vel  immediale  Sedis  Apostolicae  mi- 
litare audeatsub  vexillo  alicuiusprin- 
cipis,  praelerquam  sub  ducibns  Ec- 
clesiae  Romanae,  469. 

XXVI.  Facultas  collegii  physicornm  me- 
dicoruni  almae  Urbis  quoscumque 
promovendi  ad  gradus  pbilosopbiae 
et  medicinae,  privative  quoad  alios; 
et    confìrmatio  iurisdictionis  proto- 


612  nnLLARII 

medici  cognoscendi  causas  civiles  et 
criminales  ad  eius  officium  spectan- 
tes,  471. 
XXVil.  Confirmalio  cL  extensio  conslitu- 
tionuiii  a  pleiisque  Romanis  Pontifi- 
cibus  edilaruni  centra  non  solventes 
Rev.  Camerae  Apostolicae  commu- 
nia  et  minuta  seivitia  ac  aniiatas , 
473. 

XXVIII.  Qnod  fraler  germanus  alicuius 
Sanctac  Romanae  Ecclesiao  cardina- 
lis  vivenlis,  ad  cardinalaluni  pronio- 
veri  non  possil,  Alò. 

XXIX.  Beneficiorum  ecclesiasliconun  pos- 
sessioncm,  per  provisos,  litteris  apo- 
stolicis  minime  expeditis,  apprehen- 
sam,  nullam  esse  declarat,  illosque 
privalos  benefìciis  fore  dccornit,  476. 

XXX.  Prohibilio  blasphemiarum  elbarat- 
tariaruni  in  abnaUrbe,et  iurisdictio 
generaliiini  inqiiisitonim  haerctii^ao 
pravitalis  coerccndi  ipsosblaspbema- 
toresac  cos  sciente?  et  non  revelan- 
tes,  .i78. 

XXXI.  Ecclcsiarum  praelati  ex  Palalio  .\po- 
stolico  panem  babentes,  lamibarcs  et 
continui  (ximmensalcs  Romani  Pon- 
tificis  declaranliir;  eoruraque  bone- 
fìcia  ipsi  Pontilìci  reservantur,  àSl. 

XXXH.  Contra  hebraeos  retinentes  libros  \ 
Thabiiudi  et  alios,  in  quibus  nomen 
lesu  Salvaloris  nostri  eie.  cum  blas- 
plieniia  ani  abas  ignominiose  nomi- 
natur,  482. 

XXXin.  Di'claratiobannimentoruni  conlia 
iacinorosos  aHosqiie  exules  et  ban- 
nitos  Status  Ecclesiastici  editorum , 
483. 

XXXIV.  Imposilio  annui  suhsidii  decem 
ducatorum  auri  de  Camera,  per  unam- 
quamque  iudaeorum  synagogam  Sta- 
tus Ecclesiastici  persolvcndorum,  prò 
manutentione  dornus  calbecumeno- 
rum  Urbis,  484. 

XXXV.  Contra  bomicidas,  brigOFOs,  duel- 


ROMANl 

lantes  el  alia  gravia  crimina  patrantes, 
baniiilosque  et  eorum  complices,  re- 
ccptatores  et  fautores,  486. 

.MARCELLI  S  II. 

Eius  tautiuu  vita,  489. 

PAULUS  IV. 

I.  iliberniac  insulam  regio  titulo  aliisque 

regalibus  prieeminentiis  decorat,  in- 
slantibus  Pbilippo  II  lli-spaniarum  et 
Maria  Angliae  regibus,  489. 

II.  Privilegium  Ordinis  Minorum  S.  Fran- 

cisci  de  Observanlia  depulandi  per- 
sonas  extra  Ordinem  in  syndicos  et 
occonomos,  ad  exigenda  legata  pia  et 
alia  negotia  portractanda ,  una  cum 
aliarum  graliarum  eiusdem  Ordinis 
coulìiMuatione,  49(K 

III.  Rcscissio  alienationum  et  localionuui 

quorumcumque  bonorum  ecclesiasti- 
corum  in  damnuni  ecclesiarum,  vel 
non  scrvalis  iuris  solemnitatibus,  aut 
alias  nuUiter  faclarum,  496. 

IV.  Legos  l'I  ordinaliones  a  iudaeis  in  Statu 

Ecclesia.-lico  degcntibus  observandae, 
/i-98. 

V.  Ncganics  Tiiiiitalein  ,   aut  di\iuilatem 

lesu  Cbristi,  ani  Eius  conceptionem 
de  Spiritu  Sancto,  aut  Eius  mortem 
ut  nos  redimerei,  aut  virginitatem 
lì.  M.  V.,  baeretici declarantur,  500. 

VI.  Doeanatus  collegii  S.   R.  E.  cardina- 

lium  ,  cum  omnimoda  praccedentia 
spectat  ad  episcopnm  cardinalem  an- 
liquiorem,  in  Curia  tempore  vacatio- 
uis  praesentem,aut  ex  causa  public.i 
absentem  et pei'Siunmum  Pontilìcem 
extra  cani  destinatum,  502. 

VII.  Rei  ex  indiciis  l'orsau  lurqucudi  pio 
babemla  vei'itate  ciiminum,  non  aii- 
dianlur  extra  carceres,  nisi  fisco  de- 
super audito;  et  ueqvie  crimen  con- 


INDEX  ftl 
fessi  iclaxeulur,  iiisi  drluUi  priiis  so- 
luta poena,  504. 
Vili.  Prohibitio  contraliendi  societales, 
officioi'iim  uuncupalas ,  allter  (iiiam 
super  olìlciis  dictae  Curiae  vacabili- 
bus,  et  non  ultra  diniidium  valoris 
ip^rum  officiorum,  505. 

IX.  Dispositiones  matrimonales,  postcon- 

tractum  uiatrimoniurn  .sub  spe  faci- 
lius  cas  obtinendi,  nnllatenus  concedi 
debere  decernit,  507. 

X.  Lites  et  causae  inler  cardinales  S.  R. 

E.,  quomodobbel  verlentes,  a  Suni- 
mo  Romano  Pontifice ,  appellalione 
remola,  decidendae  sunl,  507. 

XI.  lurisdiclio  et  facultales  protecloris  et 

iudicis  catbecumenorum  et  neopliy- 
torum  ;  et  declaralio ,  ijuod  eoruuj 
bospitali  in  Urbe  iudaci  Status  Eccle- 
siastici s(jlvere  debeant  quolibelanno 
ducatos  decern  prò  qualibet  synagoga, 
eliani  demolila  et  alienata,  veldemo- 
lienda  ac  alieuanda,  500. 

XII.  Advocatio  causarum  spoliorum  a  qui- 
buscuniquc  iudicibus,  eorumque  re- 
missio  ad  thesaurarium  generalem 
eiusque  ministros  privative,  cum  in- 
hibitione  aliis  similes  causas  commit- 
tendi,  nisi  eodem  tbesaurario  citato, 
512. 

XIII.  Sanctae  Romanae  Ecclesiae  cardina- 
les, ab  Urbe  quavis  de  causa  absentes, 
de  distribiitionibus  ralione  pilei  mi- 
nime gaudcre,  nec  cum  praesenlibus 
ad  ecclesiarum  o|)tioneni  eis  prò  li- 
tulis  assignaudanuii  admilti  posse 
san  ci  t,   51  o. 

XIV.  Suppressa  confraternifate,  quani  lu- 
lius  111  praeposueratgubernio  hospi- 
talis  Sancii  Spirilus  in  Sa\ia  de  Urbe, 
praeceptoriam  re^tituit  Paulus,  eam- 
que  coniertVinceDtio  Cappello  Vero- 
nensi,  514. 

XV.  Cancellariae  criminales  Status  Eccle- 
siastici, ex  quavis  causa,  praelerquain 


niticÀRUM  613 

vere  onerosa,  quibuscumque  conces- 
sae,  Reverendac  Camerae  Apostolica," 
applicantur;  ordinationesque  per  can- 
cellarios  observandae  praefmiuniui, 
cum  privilegiorum  elargitione;,  518. 

XVI.  Centra  occujiaiiles  aut  invadentes 
bona,  tei  ras  et  loca  Reverendae  Ca- 
merae Apostolicae;  et  conira  se  iu- 
gerentcs  in  beneficiis  ecclesiaslicis , 
non  expeditis  liltóiis  apostolicis;  ac 
non  solventes  in  tempore  annatas  et 
quindennia,  census,  ranones  aliaque 
regalia  diclae  Camerae  debita,  52?>. 

XVII.  Conira  eos  qui,  prò  obtinendis  be- 
neficiis, se  ipsos  prò  aliis  supponunt, 
voi  annuas  pensiones  oflerunl  ;  ani 
beneficia  impelranf  prò  aliis,  ut  ah 
eis  aliquid  consequanlur;  vel  prò  se 
ipsis,  ut  aliis  postea  cum  pensione 
resignent,  528. 

XVIII.  Quod  provisiones  ecclesiarum  ca- 
tliedralium  in  uno  consistono  Summi 
Pontilìcis  proponanlur,  et  in  alio. 
praeviis  sanclae  Romanae  Ecclesiae 
Card,  volis,  expediantur,  530. 

XIX.  Restitutio  fcstivilalis  Cathedrae  S. 
Pelri  apostoli  Romae,  prò  die  decima 
celava  inensis  ianuarii,  in  loto  orbe, 
praeservata  alia  fesfivitate  Cathedrae 
Anthiocbenae,  iuxta  rilum,  die  vige- 
sima  sccunda  niensis  lebruarii  cele- 
b randa,  531. 

XX.  Sancita  et  derlaraliones  super  resi- 
gnationibusbeneliciorunipublicandis 
infra  sex  menses,  532. 

XXI.  Conlirmalio  et  ampliatio  constilutio- 
nuni  apostoliraruni  circa  solutioneni 
annalaruni  el  quiudenniorum,  prò 
beneficiis  ecclesiasticis  Reverendae 
Camerae  Apostolicae  debitorum,  533. 

XXII.  De  lenonibus  eorumque  complicibus 
ultimi  supplicii  poena  certis  casibus 
in  Urbe  plectendis,  537. 

XXIII.  Conira  religiosos  professos ,  extra 
claustra  Religionum  vagantes,  et  apo- 


6U  BULLARlt 

stalas,  eorumquc  l'aulores,  cum  revo-  1 
catione  privilegiorinn  quibuscumque  | 
Ordinibusconcessoiuni  rccipii'iidi  ve- 
ligiosos  alterius  Ordinis,  538. 

XXIV.  Quod  fcsluin  S.  Dominici,  instilu- 
toris  Ordinis  IValruni  Praedicatoruni, 
die  IV  augusti  sub  duplici  oHìcio 
celebretur,  543. 

XXV.  Conila  ambientes  papatuni ,  aut , 
Papa  vivente  coque  inconsulto ,  Ira-  ! 
ctanles  de  eligendo  futuro  Pontifice, 
ac  eorum  complices  et  fautorcs,  5-45. 

XXVI.  Facullas  custodumSS.  Imaginisad 
Sancta  Sanctorum  regendi  et  gubei- 
nandi  collegia  Capranicense  et  Nar- 
dinuni  de  Urbe,  548. 

XXVII.  Innovatio  quaruincumquc  censu- 
rarum  et  poenarum  contra  haereticos 
etschismaticosquomodolibetpromul- 
gatarum  ;  et  aliariim  poenarum  im- 
positio  in  cuiusciimque  gradus  et  di- 
gnitatis  praelatos  et  principes,  hae- 
reticae  vel  schismaticae  pravitatis 
reos,  551 . 


ROJLVNI 

XXVIII.  Rcstituit  slationem  quae  antiqul- 
tus  babebatur  in  ecclesiis  Ss.  Silve- 
stri et  Martini  in  Monlibus  de  Urbe, 
550. 

XXIX.  Revocalio  quarumcumipie  exem- 
ptionumconcessarumasolutionesub- 
sidii  Iriennalis  in  Statu  Ecclesiastico 
inipositi,  557. 

XXX.  Quod  habentes  indulta  utendi  altari 
portatili  ncqueant  illn  uti,  nisiinloco 
ab  ordinario  sive  eius  vicario  appro- 
liando,  558. 

XXXI.  Ercctio  ecclesiarum  Camcracensis, 
Ullraiectinae  et  Mecbliniensis  in  ar- 
(hiepiscopatuset  metropolitanas,  nec 
non  aliarum  ecclesiarum  in  Belgio  in 
ratiiedrak'S  opiscopatusque  supradi- 
itis  sufTragancos,  559. 

XXXII.  Arcbicpiscopi  et  episcopi  cuius- 
cumque  Ordinis  prolessores,  ad  clau- 
stra  suorum  Ordinum  redeuntes,  ad 
eius  officia  et  dignitates  assumi  non 
possint,  565. 


V.  ex  delegalione  D.  D.  Archiepiscopi  Taur. 
P.  CLODOViEUS  A  COSTILIOLIS  Ord.    Min. 


:V%c^^ 


PLEASE  DO  NOT  REMOVE 
CARDS  OR  SLIPS  FROM  THIS  POCKET 


-  A   .  - 


UNIVERSITY  OF  TORONTO  LIBRARY 


BX 

850 

A37 

1857 

V.6 

Ci 

ROBA 


«^ 


•■*^vri 


U'    ' 


iTNyi-- 


W'^: 


..-.<! 


Wé': 


.%C^ 


x.% 


'>X^ 


■^ 


/i, 


