. متن داده‌شده را خلاصه کن

متن: در این رساله به بررسی حقوق و وظایف انسان در هفت دسته پرداخته شده‌است: حق خداوند حق نفس و اعضای بدن حق افعال عبادی حق حاکم و مردم حقوق خویشاوندان حقوق برخی اصناف اجتماعی حق مالی که در مجموع ۵۱ حق مورد بحث رساله را در این هفت دسته جای داده‌اند. در این رساله منظور از حق، احکام و وظایفی است که از سوی خداوند نسبت به اصناف مختلف بر انسان قرار داده شده‌است. این حقوق منحصر به وظایف الزامی مؤمنان نیست و شامل احکام استحبابی نیز می‌شود. به علاوه این حقوق منحصر به احکامی نیست که عدم رعایت آن‌ها گناه محسوب شود یا موجب اجرای مجازات دنیوی (حد و تعزیر شرعی) گردد، بلکه رساله حقوق در بردارنده وظایف اخلاقی یک انسان موحد است. قدیمی‌ترین منابع حدیثی که این رساله حقوق را به‌طور کامل ثبت کرده‌اند عبارتند از: تحف العقول، تألیف حسن بن علی بن حسین بن شعبه حرانی، متوفای ۳۸۱ قمری. در این کتاب ۵۰ حق از حقوق ثبت‌شده اما سند رساله یاد نشده‌است. خصال تألیف شیخ صدوق، (متوفی ۳۸۲ هجری). من لا یحضره الفقیه، تألیف شیخ صدوق. شیخ صدوق در این دو کتاب علاوه بر حقوق پنجگانه، حقی را تحت عنوان حق حج یاد کرده و در مجموع ۵۱ حق را ذکر نموده است. هر چند در مقدمه خصال، آنجا که فهرست حقوق ذکر گردیده از حج ذکری نشده‌است. همچنین در مورد سند ساله باید اضافه کرد: اولا در حدیث من لا یحضر، سلسله سند نقل نشده و حدیث مرسل است. همچنین میان حدیث من لا یحضر با روایت تحف العقول و نیز روایت خصال تفاوت‌هایی دیده می‌شد، در حالی که سایر نقل‌ها از آغاز به تفصیل یکایک حقوق پرداخته‌اند. ثانیا در سند خصال، نامی از اسماعیل بن فضل به میان نیامده است. ثالثا در من لا یحضر، تصریح نشده‌است که حقوق مذکور، رساله‌ای است از امام سجاد (ع) ولی در خصال به این نکته تصریح شده‌است. مطابق آنچه که در الخصال شیخ صدوق آمده است، عناوین رساله الحقوق عبارتند از: این رساله در عصری نگاشته شد که امویان به دنبال منزوی کردن پیشوایان شیعه بودند. [ضعف استناد] مستند رساله زندگی به بررسی سبک زندگی در رساله حقوق اختصاص دارد. این مستند کاری است از گروه علمی، فرهنگی و هنری شبکه بین‌المللی خبر، به تهیه‌کنندگی و کار گردانی امیر فرخ صابر و قلم محمود فلاح پرویزی است. 
خلاصه:
رساله حقوق عنوان حدیثی طولانی از علی بن حسین است که از سوی ابوحمزه ثمالی نقل شده‌است . رساله حقوق تنها کتاب آن امام است که شکل دعا و حدیث ندارد . به گفته ویلیام چیتیک اهمیت این کتاب به این دلیل است که به موضوعاتی مشابه صحیفه سجادیه پرداخته ، اما با سبک و زبانی متفاوت از صحیفه نگاشته شده‌است . در این کتاب علی بن الحسین تصریح می‌کند که سلسله مراتب اولویت‌ها همیشه باید رعایت شود . فرد قبل از اجتماع می‌آید . این رساله تاکنون به زبان‌های انگلیسی ، ارمنی هندی و اردو منتشر شده‌است . در فروردین سال ۱۳۹۹ برای نخستین بار یک نسخه از رساله حقوق امام چهارم شیعیان با دستخط منسوب به امام سجاد توسط کتابخانه آستان قدس رضوی منتشر شد .