سوال: آیا جمله دوم می‌تواند منظور جمله اول باشد؟ بله، خیر، شاید

جمله اول: در خطبه‌ای از نهج‌البلاغه امام علی (ع) می‌گویند: «حال رعیت اصلاح نمی‌شود مگر وقتی‌که حاکمان صالح باشند و حاکمان صالح نمی‌شوند مگر رعیت راست و درست باشند.» 
جمله دوم: امام علی (ع) در نهج‌البلاغه می‌فرماید: حال رعیت اصلاح نمی‌شود مگر وقتی‌که حاکم داشته باشد. 
پاسخ:
خیر