دو نظریه از دو منبع اطلاعاتی مختلف بیان‌شده‌اند. ارتباط بین آن‌ها در کدام ارزیابی قرار دارد؟ 
بسیار مرتبط (الف
نامرتبط (ب
نامشخص (ج

نظریه اول: با توجه به موقعیت جغرافیایی پایتخت عثمانی، یعنی شهر قسطنطنیه، این امپراتوری به مدت شش قرن به پلی میان شرق و غرب تبدیل‌شده بود. با سقوط این شهر و کشف راه‌های دریایی جدید توسط قدرت‌های اروپایی، آنان قادر بودند تا انحصار عثمانی در این مسئله را از بین ببرند و این مهمترین عامل جهت رونق تجارت و داد و ستد صفویان با کشورهای اروپایی گردید. 
نظریه دوم: تسلط پرتغالی‌ها بر خلیج‌فارس مهمترین عامل گسترش و رونق تجارت صفویان و اروپایی‌ها شد. 
ارتباط:
نامرتبط