ابتدا متن و موضوع زیر را با دقت بخوان و سپس ادامه متن را با تمرکز به موضوع فراهم‌شده یادداشت کن

موضوع: فرهنگی هنری
متن: به گزارش خبرنگار رادیو تلویزیون باشگاه خبرنگاران؛ برنامه معرفت جمعه‌شب ۲۶ اردیبهشت‌ماه با حضور غلامحسین ابراهیمی دینانی استاد دانشگاه از شبکه چهار سیما پخش شد. دکتر اسماعیل منصوری لاریجانی استاد دانشگاه و مجری برنامه معرفت بیان کرد: همانطور که استحضار دارید در گلشن اندیشه‌های حکم فارابی هستیم و از رمزگشایی‌های استاد ابراهیمی دینانی بهره می‌بریم. وی گفت: در منظومه معرفت‌شناسی ابوهنر فارابی به اینجا رسیدیم که بازیگر اصلی این منظومه عقل فعال است، شما معتقدید که فارابی مشکل معرفت فطری را حل کرده است. او این مسئله را بازی می‌کند و فراتر از نظر افلاطون که اعتقاد به معرفت تذکری و ارسطو که معرفت نظری را جز مبادی اولیه می‌داند، از آنها عبور می‌کند. ابراهیمی دینانی گفت: فارابی ضمن اینکه یک فیلسوف بزرگ بوده، وجودشناس و معرفت‌شناس نیز است. امروزه بحث فیلسوفان غرب با تفاوت‌هایی که بین معرفت‌شناسی و وجودشناسی قائل هستند، این دو را جدا از هم می‌کنند. در بیش از هزار سال پیش این مسئله برای حکیم فارابی مطرح بوده است. او می‌خواهد که مرز این دو را بردارد. وی ضمن اشاره به این نکته که ادارک در انسان پیدا می‌شود، افزود: تمام بحث این بوده که انسان چگونه درک می‌کند، انسان مجموع بدن (یک جسم زنده نباتی) است- انسان ادراکی از حرص، نخیل، توهم و عقل دارد- حکیم فارابی برای آن منشأ قائل است که به قول شما به آن فطرت می‌گوید- این بیرون از ما بوده و ما متصل به آن هستیم و در آن عقل فعال است- این استاد دانشگاه ادامه داد: کلمه عقل فعال را عقلا عقل دهم می‌دانند، ما لازم نیست که از ده عقل سخن بگوییم و بیان کنیم که عقل فعال، عقل دهم است- اما سخن نگفتن از عقل دهم به این معنا نیست که به کل معنی ندارد- کل عالم هستی براساس عقل کل اداره می‌شود- ابراهیمی دینانی اظهار داشت: فارابی معتقد است که عقل فعال، عقلی است که کل عالم را اداره می‌کند و ما هم در این عالم تحت تأثیر آن اداره می‌شویم و هر کسی نسبتی با عقل فعال داشته و از آن بهره‌مند می‌شود- اگر دریچه‌های روان ما با آن عقل باز باشد به همان اندازه از آن عقل برخورداریم و این اشراق می‌شود- وی تصریح کرد: وقتی یک حیوانی بر حسب غریزه درست عمل می‌کند، یک ارتباط ادراکی با یک منبع ادراک دارد، آن عقل که منبع ادراک است- در انسان این ادارک بیشتر بوده، و انسان در فهم، خیال، وهم و عقل‌اش یک ارتباطی با عقل کل دارد و این و …
ادامه متن:
امروز مورد غفلت مانده است- اگر ادارک در عالم هستی وجود نداشت، حضور نبود و همه چیز در پریشانی فرو می‌رفت- پس ادراک عالم حضور است- وی ادامه داد: حکیم فارابی در کتاب الحروف و همین طور در کتاب احصاء العلوم به عالم الفاظ خیلی توجه دارد- کتاب احصاء‌العلوم وی در واقع یک فرهنگ‌نامه است، فارابی پیشگام فرهنگ نامه‌نویسی بوده است و قبل از او کسی فرهنگ نامه ننوشته است- این استاد دانشگاه افزود: احصا‌ءالعلوم کتاب کوچکی است که فارابی تمام علوم را در آن توضیح داده است و به نوعی دایره‌المعارف بوده که همه چیز را در آن از ریاضیات، فلسفه و - آورده است- فارابی در این کتاب علوم عصر خود و جایگاه هر علمی را در آن توضیح داده و کتاب جامع و جالبی است- وی ضمن اشاره به این نکته که فارابی در کتاب احصاء العلوم به لفظ، نحو و منطق تکیه می‌کند، تصریح کرد: زبان قوانینی دارد و فارابی می‌گوید که قوانین زبان در باطن نفس است- و از نفس به الفاظ می‌آید و الفاظ را به هم ربط می‌دهد- ربط در درون انسان و حضور است- ابراهیمی دینانی افزود: فارابی می‌گوید؛ نسبت قوانین درونی که روح زبان (دستور زبان) است، با الفاظ نسبت به معقولات با منطق است، علم منطق یکی از محکم‌ترین علوم است و ابطال‌پذیر نیست، معقولاتی که در درون انسان وجود دارند مبنای منطق بوده و قوانین زبان در درون انسان مبانی صرف و نحو است- این استاد دانشگاه اظهار داشت: فارابی حرف مهمی را می‌گوید همانطور که قوانین زبان در باطن انسان‌ها است، معقولات هم زیربنای منطق هستند آن وقت هم منطق و هم نحو، هر دو درست می‌شوند و از آنجا به بعد است که او بین علم نحو و علم منطقه فرق می‌گذارد- وی بیان کرد: فارابی می‌گوید منطق با علم نحو (دستور زبان یا گرامر) تفاوت دارد، ولی هردو با عالم لفظ ارتباط دارند. فارابی یک نکته جالب را در کتاب احصا‌ءالعلوم بیان کرده، چون قوانین منطق و دستور زبان در باطن ما است، ما با این قوانین در جامعه هم ارتباط داریم. همه اینها از باطن انسان نشأت می‌گیرد و باطن انسان به عقل فعال متصل است. منصوری لاریجانی گفت: عقل فعال یک عقل مسئول است، یعنی فقط اشراق را از منبع غیب نمی‌آورد و همه را به منبع اشراق دعوت می‌کند. نقش عقل فعال از نگاه فارابی خیلی لطیف بوده و شیخ عطار و مولوی هم به آن پرداخته‌اند. ابراهیمی دینانی ضمن اشاره به این مطلب که عقل مسئول است، اظهار داشت: انسان به حکم اینکه عقل دارد مسئولیت...