ابتدا متن و موضوع زیر را با دقت بخوان و سپس ادامه متن را با تمرکز به موضوع فراهم‌شده یادداشت کن

موضوع: علمی فناوری
متن: همان طور که احتمالا در اخبار روزهای اخیر شنیده‌اید، جزیره سولاوسی اندونزی حدود دو هفته پیش شاهد وقوع زلزله ۷ - ۵ ریشتری بود که متعاقب ان، امواج ۶ متری سونامی سواحل این جزیره را درنوردیدند و به گزارش سازمان ملل متحد، ۲۰۰۰ کشته و هزاران زخمی و مفقود بر جای گذاشتند. مقامات کشور اندونزی همچنان در حال محاسبه خسارات و جمع اوری امار اسیب دیدگان هستند و با توجه به اطلاعات به دست امده، به نظر می‌رسد حداقل ۷۴ هزار نفر از اهالی سولاوسی باید تا اینده نامعلوم در چادرهای امدادی زندگی کنند. اما پدیده سونامی چگونه شکل می‌گیرد و چرا کشوری مثل اندونزی در مواجهه با این بحران همواره بیشترین اسیب را می‌بیند؟ سونامی به زبان ساده لرزش شدید اب دریا است که به دلایل مختلفی مانند زمین لرزه‌های بستر اب یا انفجار حاصل از فعالیت‌های اتشفشانی زیر دریا به وجود می‌اید. این پدیده سپس به شکل امواج عظیم به سواحل رسیده و ویرانی به بار می‌اورد. جالب است بدانید که سونامی یک واژه ژاپنی است و در فارسی، از واژه غریاله (در گویش بومی بوشهر و سواحل جنوبی کشور) برای توصیف پدیده مشابهی که در خلیج‌فارس به وقوع می‌پیوندد، استفاده می‌شود- در پاسخ به سوال دوم نیز باید گفت عواملی مانند تحرک صفحات سنگ‌کره، ساختار خط ساحلی، گروه‌های مردمی اسیب پذیر و سیستم هشدار زودهنگام ناکارامد، بیشترین تاثیر را در افزایش تلفات و خسارات حاصل از سونامی در اندونزی دارند- در ادامه کمی بیشتر به عوامل شکل‌گیری و تشدید سونامی می‌پردازیم- با دیجیاتو همراه باشید: صفحات سنگ‌کره زمین سنگ‌کره زمین به عنوان خارجی‌ترین لایه سیاره ما، از چند صفحه چسبیده به هم تشکیل‌شده که این صفحات با لغزش روی لایه زیرین (گوشته) با یکدیگر برخورد می‌کنند و موجب پدیده فرورانش را می‌شوند- قوی‌ترین زلزله‌های زمین معمولا به دلیل بروز پدیده فرورانش اتفاق می‌افتند فرورانش زمانی اتفاق می‌افتد که یکی از صفحات به زیر صفحه دیگر رفته و موجب ایجاد ناهمواری می‌شود- زمانی که این اتفاق بین صفحه اقیانوسی و صفحه خشکی بیفتد، صفحه اقیانوس به زیر صفحه خشکی رفته و گودال ایجاد می‌کند- این فرایند با زمین لرزه‌های قدرتمندی همراه است که می‌توانند در نهایت موجب بروز سونامی شوند- مخرب‌ترین زلزله‌های زمین نیز معمولا به دلیل بروز پدیده فرورانش اتفاق می‌افتند؛ به عنوان مثال در سال ۲۰۰۴ میلادی فرورانش در ساحل سوماترای …
ادامه متن:
تمند ناشی از پدیده فرورانش، در ابتدا حجم عظیمی از آب را به بالا پرتاب می‌کنند، این مقدار آب هنگام پایین آمدن تکانه زیادی داشته و حتی ممکن است به زیر سطح اقیانوس برود- چنین پدیده‌ای باعث می‌شود امواج قدرتمند زیر سطحی با سرعت بسیار بالا به اطراف فرستاده شوند- البته ارتفاع بخش بالایی این امواج در سطح آب چندان چشمگیر نیست و به یک متر هم نمی‌رسد- اما این امواج قدرتمند در اعماق اقیانوس با سرعت‌های سرسام آور ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلومتر در ساعت حرکت می‌کنند و با انرژی بسیار بالا به سواحل نزدیک می‌شوند- امواج سونامی با نزدیک شدن به آب‌های کم عمق، سرعت خود را از دست می‌دهند اما به ارتفاعشان اضافه شده و تا ۵ الی ۱۰ متر از سطح آب ارتفاع می‌گیرند- سواحل جزیره سولاوسی اندونزی نیز به دلیل عمق زیاد در نزدیکی خط ساحلی و شیب تند، برای اوج گیری امواج و تشدید قدرت سونامی مناسب هستند و به همین خاطر پدیده مورد بحث، خسارات زیادی را به این مناطق وارد می‌کند- رفتن به مناطق مرتفع، بهترین راه گریز از سونامی برای افرادی که در نزدیکی سواحل زندگی می‌کنند، هنگام بروز زلزله بهترین کار حرکت به سمت نواحی مرتفع‌تر است- البته در واقعیت شرایط تا حدودی پیچیده‌تر خواهند شد- به عنوان مثال جزایر هاوایی و کشور ژاپن به سیستم‌های هشدار زودهنگام کارآمد و پیشرفته‌ای مجهز هستند که با اعلان خطر به موقع، فرصت مناسب برای تخلیه شهروندان را در اختیار سازمان‌های امدادی قرار می‌دهند- شبکه هشدار سونامی اندونزی با ارسال پیامک شهروندان را از خطر مطلع می‌کند اما در کشوری مانند اندونزی که زیرساخت‌های ارتباطی ضعیفی داشته و در مناطق مختلف آن مردم به زبان‌های متفاوتی سخن می‌گویند، شرایط دشوارتر خواهند شد- هرچند پس از بحران سال ۲۰۰۴، جامعه جهانی تلاش‌های بسیاری در جهت بهبود شبکه پیش اخطار سونامی در این منطقه انجام داد- با دریافت کمک‌های بین المللی، شبکه هشدار سونامی اندونزی حالا به ۱۳۴ موج سنج و ۲۲ شناور (بویه) متصل به بستر مجهز شده که خطرات را با استفاده از ۵۵ آژیر در نواحی مختلف و همچنین ارسال پیامک، به اطلاع شهروندان می‌رساند. البته هزینه‌های بهره برداری از سیستم مورد بحث در دراز مدت برای دولت اندونزی بالا بوده و مثلا خرید هر شناور ۲۵۰ هزار دلار و نگهداری سالانه از هرکدام ۵۰ هزار دلار خرج به خزانه این کشور تحمیل می‌کند. از سوی دیگر بودجه سه نهاد اصلی مسیٔول مدیریت...