. متن داده‌شده را خلاصه کن

متن: مقدار کل ژنومیک دی‌ان‌ای بین موجودات زنده تغییرات گسترده‌ای دارد و همچنین میزان دی‌ان‌ای بی‌کد و باکد در ژنوم نیز بسیار متغیر است. برای مثال نشان داده‌شده است که بیش از ۹۸ ٪ ژنوم انسان توالی‌های بی‌کد اند و توالی‌های پروتئین شامل توالی‌های داخل اینترون‌ها و بیشتر نواحی درون ژنی را کد نمی‌کند، درحالی‌که ۲۰ ٪ از ژنوم یک پروکاریوت معمولی را نواحی بی‌کد تشکیل می‌دهند. طبق مشاهده‌ای به نام انیگمای مقدار-سی، در یوکاریوت‌ها، سایز ژنوم و در نتیجه‌ی آن میزان دی‌ان‌ای بی‌کد، به پیچیدگی گونه همبسته نیست. برای مثال مقدار ژنوم یک تک‌سلولی که به آن polychaos dubium یا amoeba dubia می‌گویند، حدود ۲۰۰ برابر بیشتر از مقدار ژنوم دی‌ان‌ای انسان گزارش‌شده است. با این‌که اندازه‌ی ژنوم ماهی بادکنکی تاکیفوگو تقریبا یک هشتم ژنوم انسان است، اما همچنان تعداد قابل مقایسه‌ای ژن دارد؛ تقریبا ۹۰ ٪ از ژنوم تاکیفوگو دی‌ان‌ای بی‌کد است. بنابراین، بیشتر تفاوت ژنوم بخاطر تغییرات میزان دی‌ان‌ای باکد نیست، بلکه بخاطر تفاوت در بخش بی‌کد دی‌ان‌ای است. در سال ۲۰۱۳ یک رکورد جدید از بهینه‌ترین ژنوم یک یوکاریوت در گونه‌ای به نام علف انبانی گیبا کشف شد که فقط ۳ ٪ دی‌ان‌ای بی‌کد دارد و ۹۷ ٪ باقی دی‌ان‌ای باکد است. بخش‌های دی‌ان‌ای بی‌کد از گیاه حذف‌شده است و ممکن است چنین بخش‌هایی برای یک گیاه آن‌قدری که برای یک انسان ضروری است، ضروری نباشند. آران‌ای بی‌رمز به مولکول‌های عملگر آران‌ای می‌گویند که به پروتئین ترجمه نمی‌شوند. از آران‌ای‌های بی‌رمز می‌توان به آران‌ای ریبوزومی، آران‌ای حامل، پی-آران‌ای و ریزآران‌ای اشاره کرد. تخمین زده‌شده است که ریزآران‌ای‌ها، حدود ۳۰ ٪ از فعالیت‌های مرتبط با ترجمه‌ی کد شدن پروتئین‌های پستانداران را کنترل می‌کنند و ممکن است نقش حیاتی در پیشرفت یا درمان بیماری‌هایی مانند سرطان، بیماری‌های قلبی-عروقی داشته و همچنین پاسخ دستگاه ایمنی به عفونت باشند. سامان دهنده‌های همسو یا عناصر تنظیم کننده‌ی ژن‌های نزدیک توالی‌هایی هستند که رونویسی ژن‌های نزدیک را کنترل می‌کنند. خیلی از این عناصر در زیست‌شناسی تکاملی درگیرند. عناصر تنظیم کننده‌ی ژن‌های نزدیک ممکن است در پایانه‌ی ' ۵ یا ' ۳ بخش ترجمه‌نشده و یا درون اینترون‌ها واقع‌شده باشند. عناصر تنظیم‌کننده‌ی ژن‌های دور رونویسی ژن‌های دور را کنترل می‌کنند …. 
خلاصه:
توالی‌های دی‌ان‌ای بی‌رمز یا بی‌کد (به انگلیسی : non-coding dna) ، اجزای دی‌ان‌ای یک موجود زنده هستند که توالی‌های پروتئین را کد نمی‌کنند . برخی از دی‌ان‌ای‌های بی‌رمز به مولکول‌های عملگر آران‌ای بی‌رمز (مثلا آران‌ای انتقال (trna) ، آران‌ای ریبوزومی (rrna) و آران‌ای مداخله‌گر (rnai) ) رونویسی می‌شوند . از دیگر نقش‌های دی‌ان‌ای بی‌رمز می‌توان به ترجمه و رونویسی مقررات توالی کد کردن پروتئین ، منطقه پیوند ماتریس ، مکان آغازش همتاسازی دی‌ان‌ای ، سانترومر و تلومرها اشاره کرد . مقدار دی‌ان‌ای بی‌رمز در میان گونه‌های مختلف بسیار متفاوت است . معمولا درصد کمی از ژنوم مسئول کد کردن پروتئین‌هاست و درصد زیادی از آن‌ها وظایف تنظیم کنندگی دارند .