. متن داده‌شده را خلاصه کن

متن: واژه انگلیسی «aryan» از لغت سانسکریتی «ārya» , به معنای نجیب و در مفهوم پرستندگان خدای ودیکی ایندرا، مشتق شده‌است. البته واژه ariāna به عنوان معادل کلمه لاتینی ariānus—قسمت شرقی امپراتوری ایران—برای مدتی طولانی در زبان انگلیسی استفاده شده‌است. در زبان ارمنی واژه‌های (արի ari) و (այր ayr) به ترتیب «شجاع» و «انسان» معنی می‌دهند، که بنابر نظر بعضی محققین با تئوری یونانی-آریایی (graeco-aryan) منشأ مردمان هندو-اروپایی تطبیق می‌کند. در انگلیسی محاوره‌ای کلمه آریایی، در مطابقت با تحریف واژه در آلمان نازی، به افرادی اطلاق می‌شود که موهای بور و چشمان آبی دارند. این‌گونه از کاربرد واژگان آریایی در اواخر سده نوزدهوم و اوایل سده بیستم گسترش یافت. مثالی از کتاب‌های پر فروشی که این‌گونه استعمال لغوی را جا انداختند، «طرحی از تاریخ» (the outline of history) نوشته ولز است. ولز توضیح داد چگونه، در حالی که آشوری‌ها با بابلی‌ها، سومری‌ها و مصریان در جنگ بودند، مردمان آریایی «روشهای تمدن را یادمی‌گرفتند»، و بدینگونه بود که دست آخر همه جهان باستان را زیر سلطه درآوردند. در ویرایش ۱۹۴۴ اطلس جهانی راند مکنالی نژاد آریایی به عنوان یکی از نژادهای دهگانه بشری نمایانده می‌شود. استفاده از کلمه «آریایی» به عنوان مترادف «هندو-اروپایی» در محافل سیاسی امروزی نادرست شمرده می‌شود. [؟] واژه آریا در نوشته‌های ایرانی، بر خلاف نوشته‌های سانسکریتی، از زمان باستان همواره یک پس‌زمینه «قومی» داشته‌است. در دوره باستان، واژه airya همواره به معنی ایران یا ایرانی، و کلمه anairya به معنی غیرایرانی استفاده شده‌اند (جفت واژه متضاد ایران-انیران). بدین ترتیب نام «ایران» به معنی «سرزمین آریایی‌ها» از زمان ساسانیان به کار رفته‌است. اوستا airya / airyan را در عباراتی مانند airyāfi به معنی «سرزمین‌ها و مردم ایران» استفاده کرده‌است. اصطلاح آریا یا آریایی در سنگ نوشته‌های قدیمی ایران در سه زمینه متفاوت به کار رفته‌اند: به عنوان زبانی که کتیبه داریوش بزرگ در بیستون به آن نوشته شده‌است. به عنوان مفهومی دارای زمینه قومی در نوشته‌های نقش رستم، شوش و پرسپولیس منتسب به داریوش بزرگ و خشایارشا. در تعریف اهورا مزدا، خدای مردم آریایی، در نسخه عیلامی کتیبه بیستون. داریوش‌شاه در بند دوم از کتیبه نقش رستم خود را چنین معرفی …
خلاصه:
نژاد آریایی ، یک دسته‌بندی نژادی بود ، که در دوره زمانی اواخر قرن ۱۹ میلادی تا اواسط قرن ۲۰ میلادی ، برای توصیف مردمانی از بخش اروپایی و آسیای غربی استفاده می‌شد . این عبارت ناشی از این تفکر است که گویشوران اولیه زبان‌های هندواروپایی و نوادگانشان تا حال حاضر ، یک نژاد یا زیرنژاد خاص از نژاد فرضی (عرقی) قفقازی را تشکیل می‌دهند . از طرفی آریایی (aryan با تلفظ ‎/ˈɛərɪən/‎ در زبان انگلیسی) نام قومی مردم ایران و کلمه‌ای است مشتق شده از واژه ārya که در زبان سانسکریت معنی نجیب می‌دهد . در نوشته‌های آکادمیک سال‌های اخیر آریایی برای اشاره به زبان‌های هندو-ایرانی و هندو-اروپایی بکار می‌رود .