مقاله‌ی زیر به همراه خلاصه آن در وب‌سایت ویکیپدیا آمده است. موضوع آن را مشخص کنید

مقاله: در دوره تاریک، یعنی پس از سقوط تمدن میسنی، تعداد چشمگیری از یونانیان به آسیای صغیر مهاجرت کردند و در آنجا ساکن شدند و مستعمراتی را ایجاد کردند. این یونانیان از سه گروه قبیله‌ای بودند: ۱) ینیان‌ها ۲) ائولیان‌ها ۳) دوریان‌ها. ینیان‌ها در امتداد سواحل لیدیه و کاریه سکونت گزیدند. اسم یونان در زبان فارسی از اسم همین قوم گرفته شده‌است، چون اهمیت آنها در این مستعمرات بیشتر بود. هرودوت اوضاع این مستعمرات را چنین توصیف می‌کند (کتاب اول، بندهای ۱۴۱ – ۱۷۱): «ینیان‌هایی که شهر پانیونیون (panionion) متعلق به آنهاست، شهرهای خود را در جاهایی بنا کرده‌اند که از حیث خوبی آب و هوا در هیچ‌جا نظیر ندارد؛ نه شهرهای بالا می‌توانند با اینها برابری کنند و نه شهرهای پایین، نه صفحات شرقی و نه صفحات غربی. ینیان‌ها به چهار زبان تکلم می‌کنند [مقصود، گویش است]. اول شهر ینیانی، میلت است که در مغرب واقع است. پس از آن، موئوس (myus; myos, myous) و پری‌ین. این شهرها در کاریه واقع‌اند و اهالی آنها به یک‌زبان حرف می‌زنند. شهرهای ینیانی واقع در لیدیه، اینهاست: افسوس، کولوفون، لبدوس، تئوس، کلازمن و فوکایا (phocaea). اینها به یک‌زبان تکلم می‌کنند، ولی زبان آنها شبیه زبان شهرهای مذکور در فوق نیست. از سه شهر دیگر ینیانی، دو شهر در جزیره ساموس و خیوس واقع است و سومی، شهر اروترای (erythrae; erythrai) است که در خشکی بنا شده‌است. اهالی خیوس و اروترای به یک‌زبان تکلم می‌کنند و اهالی ساموس به زبانی دیگر. این است چهار لهجه اهالی ینیانی». بعد هرودوت می‌گوید: «ینیان‌های متحد زمانی از سایر ینیان‌ها جدا شده بودند. جهت جدایی از اینجا بود که در آن زمان ملت یونانی در مجموع ضعیف به نظر می‌آمد و ینیان‌ها در میان اقوام یونانی از همه ضعیف‌تر بودند و جز آتن، شهر مهمی نداشتند؛ بنابراین چه آتنی‌ها و چه سایر ینیان‌ها، احتراز داشتند از اینکه خود را ینیانی بنامند، و تصور می‌کنم که حالا هم غالب ینیان‌ها این نام را شرم‌آور می‌دانند. دوازده شهر متحد ینیانی، به‌عکس به اسم خود افتخار می‌کردند. آنها معبدی برای خود ساختند که پانیونیون نامیدند؛ از ینیان‌های دیگر کسی را بدانجا راه نمی‌دادند و کسی هم جز اهالی ازمیر طالب نبود که در اتحاد آنها داخل شود. پانیونیون در دماغه میکال واقع است، و این معبد برای خدای دریاها، پوسیدون هلیکون (hélicon) …
خلاصه: شورش ایونیان و شورش‌های مرتبط در آئولیس، دوریس، قبرس، و کاریا، یک شورش نظامی علیه سلطه ایرانی‌ها در آسیای کوچک بود، که از ۴۹۹ تا ۴۹۳ پیش از میلاد دیرپایید. دلیل اصلی این ناآرامی‌ها، نارضایتی شهرهای یونانی در آسیای کوچک از حاکمان ستمگری بود که ایرانیان برگمارده بودند، به خصوص دو ستمگر میلتوسی، هیستیائوس و آریستاگوراس. شهرهای ایونیا در سال ۵۴۰ پیش از میلاد توسط ایرانی‌ها فتح شدند، و سپس حاکمانی بومی که توسط ساتراپهای ایرانی در سارد تعیین می‌شدند، بر آن‌ها حکم می‌راندند. مأموریت به سختی شکست خورد و آریستاگوراس که موقعیت خود را متزلزل می‌دید، شهرهای ایونیا را علیه داریوش بزرگ، شاهنشاه ایران، شوراند. 
موضوع:
شورش ایونیان