برداشت کلی شما از مقاله‌ی داده‌شده چیست؟

مقاله: توکولتی نینورتای یکم آخرین شاه آشور است که کتیبه وی از کوتیان چون قبایلی که واقعا وجود داشته‌اند، یاد می‌کند. درباره اوکومانیان که در کتیبه او ذکر شده این را می‌دانیم که در دره زاب بزرگ می‌زیستند. موقعیت کشورهای دیگر روشن نیست ولی مسلما با در نظر گرفتن اینکه در آن زمان آشوریان سرزمین‌های بسیار کوچک را کشور می‌نامیدندکشورهای الوخین، شاریند و مهری بخش کوچکی از سرزمین کوتیان بوده‌اند. گذشته از این توکولتی نینورتای یکم در یکی از کتیبه‌ها، کشورهای بسیاری را برمی‌شمارد که مکانشان را نمی‌توان معلوم کرد و بخشی از آنها، محتملا، جزو سرزمین کوتیان بوده‌اند. بعد از توکولتی نینورتای یکم ملک آشور موقتا دچار انحطاط شد و مدت‌ها نفوذ در جبال زاگرس به عمل نیامد. او جنگ‌های بی رحمانه-ی زیادی برپا ساخت و مردم سرزمین‌های شکست‌خورده را بمنظور از میان بردن حس بیداری ملی در آنها، از سرزمین هایشان اخراج می‌کرد. او سوریه و ماری را تصرف کرد و در جنگی میان آشور و بابل، کاشتیلیاش سوم را شکست داد و آشوریان شهر بابل را تسخیر کردند (۱ ٫ ۲۲۵ ق. م). کاشتیلیاش سوم اسیر و به آشور تبعید شد. خود توکولتی نینورتای یکم در کتیبه‌ای در این باره می‌گوید: «با توکل به خدایان بزرگ، آشور، انلیل، و شمش، که پیشاپیش سپاه من در حرکت بودند، کاشتیلیاش، پادشاه بابل را، مجبور کردم نبرد را واگذار کند؛ سپاهیانش را درهم شکستم، و کاشتیلیاش، شاه کاسی را، اسیر کردم. مثل یک زیرپایی، بر گردنش پا گذاشتم. او را عریان کردم و کت‌بسته به پیشگاه خدایم آشور بردم. سومر و اکد را تا دورترین مرزهایش به زیر سلطه-ی خود درآوردم». پس از آن، در پی شورشی در بابل که علیه اشغالگران به انجام رسیده بود، آشوریان نیایشگاه‌های آن شهر، از جمله نیایشگاه مردوک را مورد چپاول قرار دادند و شاه آشور، در بابل شهر جدید به نام کار-توکولتی-نینورتا ساخت. سپس یک حاکم دست‌نشانده را در بابل نشاند و خود به آشور بازگشت. در سال ۱ ٫ ۲۰۷ ق. م، در حالی که می‌توان گفت امپراتوری آشور در بالاترین درجه شکوه خود بود، توکولتی‌نینورتای یکم، گرفتار شورشی شد که در رأس آن دو پسرش قرار داشتند. آنان او را در شهر جدیدش، کار-توکولتی-نینورتا محاصره کردند. و در حین محاصره، او به قتل رسید. بنابراین، او در شهری که خود فرمان ساخت آن را داده بود، کشته شد. توکولتی‌نینورتای یکم، نفوذ آشور …
برداشت:
توکولتی نینورتای یکم - اواسط قرن سیزدهم - خویشتن را شاه عالم و شاه آشور و شاه چهار کشور جهان.شاه کاردونیاش بالا و کار دونیاش پایین و شاه سوباریانو کوتیان و سراسر کشور نائیری می‌خواند . وی ضمنا می‌گوید که در نخستین سال سلطنتش به دست او کوتیان و اوکومانیان و کشورهای الخونی ، شاریند و مهری مطیع شدند و وی هرساله خراج این کشورها را در پایتخت خویش شهر آشور دریافت می‌کرد . در حدود ۱٬ ۲۴۴ تا ۱٬ ۲۰۸ پیش ازمیلاد ، درگیری‌های بین ایلام و آشور افزایش پیدا می‌کند . توکولتی نینورتای یکم پادشاه آشور به کوه‌های شمال ایلام حمله می‌کند . مثل یک زیرپایی ، بر گردنش پا گذاشتم .