مقاله‌ی زیر به همراه خلاصه آن در وب‌سایت ویکیپدیا آمده است. موضوع آن را مشخص کنید

مقاله: یکی از مسایل مهم ساختمانی در تاریخ معماری جهان انتقال سطح مربع به دایره در فضا بوده‌است. این مسئله برای اولین بار به دست معماران ایرانی حل شد. زمان اختراع این گوشه‌سازی را متعلق به اواخر دوره اشکانی می‌دانند که در دوره ساسانی و به ویژه در دورات اسلامی تکامل میابد. معماران ایرانی عصر اشکانی، برای نخستین بار دنبال راه‌حل مسئله‌ی قرارگیری دایره گنبد بر روی مربع بشن بودند. اولین راه حل‌ها استفاده از روش پیش آمدن (پتکین) بود. در معماری ساسانی جهت تبدیل زمینه مربع به هشت‌ضلعی راه حل‌های متکامل‌تری جایگزین شد و چندین فن گوشه‌سازی مختلف مانند فیلپوش و سکنج به کار رفت. در این میان، به نظر می‌رسد، آنچه می‌توان زمینه ایجاد پتکانه باشد، گوشه‌سازی سازی سکنج است «سکنج متشکل از دو تاق اریب است که همدیگر را در یک نقطه [و به عبارت دقیقتر به در یک خط] قطع کرده باشند… تقاطع دو تاق، این نوع گوشه‌سازی را به وجود می‌آورند» حاصل تقاطع این دو تاق به وجود آمدن تاقچه‌های مثلثی منحنی در فضا است که تاسه نام دارد. توسعه و تکامل گوشه‌سازی سکنج و تاسه‌های آن در دوره‌های بعدی، می‌تواند به عنوان پایه و مدولی جهت ایجاد پتکانه محسوب می‌گردد. گوشه‌سازی انجام‌شده در بنای مقبره امیر اسماعیل سامانی، از نخستین نمونه‌هایی است که آموزه‌هایی ساسانی را با استفاده از ایجاد باریکه تاق توسعه می‌دهند. در این جا هنوز باریکه تاق باربر نمایان است و سطوح بین آن با تاسه پر شده‌است. این نمونه را می‌توان اولین گام جهت شکل‌گیری پتکانه دانست. شواحد تاریخی تا اواخر قرن ۴ ه. ق. نشان می‌دهد که پتکانه اندامی است که همان مراحل ابتدایی شکل‌گیری، از دو قابلیت فضایی مختلف برخوردار است. پتکانه از یک‌سو قابلیت پوشش کنج‌های فضا را دارد که این قابلیت موجب ایجاد نمونه‌های متنوع‌ای در سالیان بعدی می‌شود و از سوی دیگر، این عنصر می‌تواند فضای سر پوشیده‌ای در مسجد جامع نایین ایجاد کند. این قابلیت نیز، باعث شکل‌گیری مجموعه‌ای پوشش‌های گنبدی و تاقی در فضاهای نیمه‌باز و بسته می‌گردد. بر این اساس، این قابلیت دوگانه موجب می‌شود که در طول تاریخ معماری و در مکان‌ها و زمان‌های مختلف، پتکانه کاربردهای مختلفی داشته باشد. کاربردهای پتکانه شامل پوشش تاق و گنبد در فضاهای بسته، پوشش تاقی در فضای نیمه‌باز و گوشه‌سازی می‌باشد. شاید به نظر برسد پتکانه‌های به کار …
خلاصه: پتکانه (که باعناوین پتکین، تونگان، تونجه، و پیش‌آمدگی نیز شناخته می‌شود) (به فرانسوی: corbel) اندامی است که بر اساس مشخصه‌های شکلی (هندسی) و خواص سازه ایی خود تعریف می‌شوند و شامل چند ردیف تاقچه می‌باشد که بر اساس هندسه ایی مشخص و منتظم روی‌هم سوار می‌شوند و جلو می‌آیند. این مجموعه می‌تواند به عنوان گوشه سازی یا پوشش فضا نقش‌آفرینی کند. مشخصه‌های سازه ایی پتکانه را در دو گروه پتکانه‌های شکلی سازه ایی و پتکانه‌های شکلی می‌توان دسته‌بندی کرد. در پتکانه‌های شکلی سازه ایی، تاسه‌ها صفحات پرکننده ایی هستند که بر باریکه تاق‌های باربر استوارنند. اما در پتکانه‌های شکلی، تاسه‌ها آرایه ایی بوده و بر سازه دیگری آویز هستند. 
موضوع:
طاق پتکانه