. متن داده‌شده را خلاصه کن

متن: بیشتر زبان‌ها از زیر و بم واژگان آهنگ برای انتقال نوا و کاربرد استفاده می‌کنند اما این ویژگی آن‌هارا نواخت‌بر نمی‌کند. در زبان‌های نواخت‌بر هر هجا یک زیر و بم ذاتی دارد و بدین ترتیب جفت‌های حداقل (یا مجموعه‌های بزرگتر) بین هجاها با همان ویژگی‌های بخشی (همخوان‌ها و واک‌ها) اما نواخت‌های مختلف وجود دارد. برای نمونه چینی ماندارین ۵ نواخت دارد که به شرح زیر است: در نواخت اول هجا به صورت یکنواخت و کشیده تلفظ می‌شود. در نواخت دوم، در هنگام تلفظ هجا صدای فرد به صورت تدریجی به سمت بالا می‌رود. در نواخت سوم صدای فرد ابتدا به سمت پایین سقوط می‌کند و سپس به سمت بالا اوج می‌گیرد. در نواخت چهارم هجا به صورت دفعی و ضربتی تلفظ می‌شود. تلفظ پنجم هم که به صورت استثنائی در برخی هجاها وجود دارد فاقد نواخت است و هجا به صورت معمولی بیان می‌شود. 
خلاصه:
زبان نواخت‌بر زبانی است که از نواخت برای تشخیص و تصریف واژگان استفاده می‌کند . نواخت یک صفت واجی است که در بسیاری از زبان‌های جهان رایج است و از آن همانند هم‌خوان‌ها و واک‌ها برای تشخیص کلمات یا صرف آن‌ها استفاده می‌شود (ولی در اروپا ، خاورمیانه ، جنوب آسیا و اقیانوس آرام کمیاب است) .زبان‌های چینی بسیاری همچون ماندارین ، کانتونی و هاکین و همچنین زبان‌های تایلندی ، ویتنامی و بیشتر زبان‌های جنوب صحرای آفریقا همچون هوسه ، ویژگی نواخت‌بری واژگانی یا دستوری را به صورت گسترده به کار می‌برند . می‌توان گفت هفتاد درصد از زبان‌های جهان نواخت‌بر هستند . زبان فارسی زبانی نواخت‌بر نیست اما در آن ویژگی نواخت‌بری به گونه‌ای محدود به‌کار می‌رود .