برداشت کلی شما از مقاله‌ی داده‌شده چیست؟

مقاله: کوه دمدم میان رود باراندوز چای و دره قاسملو در نزدیکی ساحل دریاچه ارومیه قرار گرفته‌است. این کوه در چند کیلومتری غرب ارومیه -جاده مهاباد- و نزدیک روستای بالانج در هیجده کیلومتری ارومیه واقع شده‌است. قلعه دمدم بنا بر سنت شفاهی کردی به قبل از اسلام بر می‌گردد. امیرخان لپزرین فرمانروای برادوست که خواهان حفظ استقلال امارت در حال گسترش‌اش در برابر رسوخ عثمانی و صفوی به درون منطقه بود، در ۱۶۰۹ ویرانه‌های آن را بازسازی کرد. اسکندر بیگ در آن سال آن را دژی نیرومند متشکل از پنج قلعه جداگانه با مخازن حفاظت‌شده و چاله برای ذخیره‌سازی یخ و برف توصیف کرد. امروزه بخش‌هایی از دیوارها و انبوه ساختمان از سنگ و آجر هنوز هم قابل‌مشاهده هستند. نبرد دمدم در تاریخنگاری صفوی جایگاهی برجسته دارد. شاه‌عباس اول حق موروثی امیرخان برای حکومت بر برادوست و ارومیه را به رسمیت شناخته بود؛ ولی بازسازی دیمدیم حرکتی در جهت استقلال بود که می‌توانست قدرت صفویه را در شمال غرب به خطر بیندازد؛ در واقع، نه عثمانیان و نه صفویان کنترل مستحکمی بر کردستان، آذربایجان و ارمنستان نیافته بودند. بسیاری از کردها از جمله فرمانروایان مکری (غرب و جنوب دریاچه ارومیه) پیرامون امیرخان بسیج شده بودند. پس از یک محاصره شدید و طولانی به رهبری حاتم بیگ وزیر اعظم صفوی از نوامبر ۱۶۰۹ تا تابستان ۱۶۱۰ دمدم تسخیر شد و همه محافظان آن قتل‌عام شدند. شاه‌عباس دستور قتل‌عام در برادوست و مکری را داد، ایل ترک افشار را دوباره در منطقه ساکن کرد و بسیاری از قبایل کرد را به خراسان فرستاد. این دو امارت ماندند گرچه خیلی ضعیفتر شدند و امرای برادوست دو بار با صفویان در دمدم نبرد کردند. در سال ۱۷۲۹ میلادی، تهماسب‌قلی سپهسالار (نادرشاه) یوسف پاشا حاکم عثمانی ارومیه را در دمدم مغلوب کرد و دستور داد تا قلعه را ویران کنند. بر خلاف مورخان ایرانی (اسکندر بیگ و ادیب‌الشعرا) که نبرد اول دمدم را در نتیجه خیانت یا یاغی‌گری کردها حساب کرده‌اند، در روایات شفاهی کردها، کارهای ادبی و تاریخ‌ها این نبرد به عنوان نزاع کردها علیه سلطه بیگانه قلمداد شده‌است. ماجرای نبرد قلعه دمدم در ادبیات کردی، چه در ادبیات شفاهی و چه در ادبیات مکتوب این زبان بازتاب یافته‌است. در ادبیات شفاهی منظومه‌ای به نام به‌یتی دمدم به لهجه کردی کرمانجی وجود دارد که حماسه‌ای ملی به‌شمار می‌رود. نخستین …
برداشت:
مختصات : ۳۷ ° ۲۱ ′ ۳۶ ٫ ۴۶ ″ شمالی ۴۵ ° ۱۰ ′ ۱۵ ٫ ۰۸ ″ شرقی / ۳۷ ٫°شمالی ۴۵ ٫°شرقی / ۳۷. ; ۴۵. دمدم نام یک کوهستان و یک قلعه است که در اوائل قرن هفدهم میلادی نزاعی مهم میان کردها و قوای صفوی در آن اتفاق افتاد .