. متن داده‌شده را خلاصه کن

متن: موسیقی سنتی مازندران در دو نوع آوازی یا کلامی و سازی یا بدون کلام است. موسیقی آوازی مازندران را می‌توان به سه دسته اصلی تغزلی، حماسی و آیینی تقسیم کرد. تغزلی: مقام‌های موسیقی امیری، نجما و طالبا در سراسر منطقه، کتولی در شرق و ولگه‌سری در غرب از جمله آوازهای تغزلی مازندران است که موضوع آن عشق است؛ خواه دلدادگی انسانی و خواه عشق به طبیعت، دام و زمین. حماسی: از منظومه‌های حماسی رایج در منطقه سوت یا سورت است که قدمتشان اغلب به دوران قاجار به بعد می‌رسد آیینی: موسیقی آیینی مازندرانی شامل نوروزخوانی، نواجش، موری، چاووش‌خونی، تعزیه و… است. در کنار این، شبه‌مقام‌های آوازی و ریزمقام‌هایی مانند کیجاجان‌ها و لالایی‌ها کلیات موسیقی آوازی این منطقه را تشکیل می‌دهند. قدیمی‌ترین بخش موسیقی سازی این منطقه قطعاتی هستند که به شیوه‌های زندگی دامداران کهن اختصاص دارند که در نوای ساز چوپانان و نوازندگان نمود دارند. کمرسری، تریکه‌سری، کردحال یا چپون‌حال، میش‌حال، بورسری و دشتی‌حال در زمره قطعات اصلی این گونه‌اند که با ساز للوا نواخته می‌شوند. موسیقی مازندران به چهار دسته تقسیم می‌شود که با وجود برخی اشتراکات، هر کدام ویژگی‌های خود را دارند: موسیقی مرکز مازندران (همه نواحی کوهستانی و جلگه‌ای از هزارجریب تا شرق رود چالوس): سرچشمه آواهای مناطق چهارگانه تبری زبان بوده و بر اساس دو مقام آوازی مهم منطقه (امیری و کتولی) و قطعات سازی و چوپانی است. موسیقی غرب مازندران (از دوطرف رود چالوس تا دوطرف رود نشتا و موسیقی کجوری) موسیقی خنیایی شرق مازندران (در جلگه‌های شرقی استان، از کردکوی گلستان تا میان‌دورود ساری) موسیقی گداری (با مرکزیت قنبرآباد بهشهر) متداول‌ترین سازهای موسیقی مازندران عبارتند از: للوا، دهل، نقاره، دسرکوتن، دوتار (در شرق)، کمانچه و دشت‌لاکی حسین طیبی، احمد محسن‌پور، محمد دنیوی، عبدالحسین مختاباد، نظام شکارچیان، سید جمال محمدی، محمدرضا اسحاقی، ابوالحسن خوشرو و نورالله علی‌زاده از مشاهیر موسیقی نواحی مازندرانند. 
خلاصه:
موسیقی مازندرانی موسیقی رایج در شمال ایران و به‌طور عمده استان‌های مازندران و گلستان است که به دو شکل موسیقی آوازی و سازی وجود دارد . این موسیقی با موسیقی گیلکی در غرب و خراسانی در شرق پیوند خورده‌است . در دهه‌های اخیر موسیقی پاپ نیز در مازندران فراگیر شده‌است .