title: Lingua adighè
text: # Lingua adighè
  
  La lingua adighè (nome nativo: кӏах Адыгабзэ, č̣ʹax Adəgabză; in russo: aдыгейский язык, adygejskij jazyk), anche nota come circasso occidentale, è una lingua caucasica nordoccidentale, strettamente imparentata con la lingua cabarda. Viene parlata in Russia, nella repubblica di Adighezia, in Turchia e in Siria.
  
  ## Distribuzione geografica
  
  La lingua è parlata da varie tribù degli Adighè.
  
  Secondo Ethnologue l'adighè è diffuso soprattutto nella repubblica russa di Adighezia, dove si registrano 125.000 locutori, e in Turchia, dove risulta parlato da 278.000 persone. L'idioma è attestato anche in Giordania, Iraq, Israele, Macedonia del Nord e Siria per un totale di circa mezzo milione di locutori.
  
  ## Dialetti
  
  Secondo Ethnologue i dialetti dell'adighè sono shapsug (sapsug), xhakuchi, bezhedukh (bzedux, bzhedug, temirgoj, chemgui), abadzex (abadzakh, abadzeg), natuzaj (natukhai).
  
  Altre fonti elencano natukay, shapsegh, hakuchi, bzehdukh, chemgwi, hatukhay, yegerukay.
  
  ## Alfabeto
  
  | Cirillico | Latino | IPA |
  | - | - | - |
  | А а | a | [aː] |
  | Б б | b | [b] |
  | В в | v | [v] |
  | Г г | ɣ | [ɣ] |
  | Гу гу | g° | [ɡʷ] |
  | Гъ гъ | ġ/ǧ | [ʁ] |
  | Гъу гъу | ġ°/ǧ° | [ʁʷ] |
  | Д д | d | [d] |
  | Дж дж | ǯ' | [d͡ʒ] |
  | Дз дз | ʒ | [d͡z] |
  | Дзу дзу | ʒ° | [d͡zʷ] |
  | Е е | e | [aj] [ja] |
  | (Ё ё) | ë | [jo] |
  | Ж ж | ž | [ʒ] |
  | Жъ жъ | ẑ | [ʐ] |
  | Жъу жъу | ẑ° | [ʒʷ] |
  | Жь жь | ž' | [ʑ] |
  | З з | z | [z] |
  | И и | i | [əj] [jə] |
  | Й й | j | [j] |
  | К к | k | [k] |
  | Ку ку | k° | [kʷ] |
  | Къ къ | q | [q] |
  | Къу къу | q° | [qʷ] |
  | Кӏ кӏ | č̣ʹ | [kʼ] [tʃʼ] |
  | Кӏу кӏу | ḳ° | [kʷʼ] |
  | Л л | l ɮ | [l] [ɮ] |
  | Лъ лъ | ł | [ɬ] |
  | Лӏ лӏ | ḷ | [ɬʼ] |
  | М м | m | [m] |
  | Н н | n | [n] |
  | О о | o | [aw] [wa] |
  | П п | p | [p] |
  | Пӏ пӏ | ṗ | [pʼ] |
  | Пӏу пӏу | ṗ° | [pʷʼ] |
  | Р р | r | [r] |
  | С с | s | [s] |
  | Т т | t | [t] |
  | Тӏ тӏ | ṭ | [tʼ] |
  | Тӏу тӏу | ṭ° | [tʷʼ] |
  | У у | w | [əw] [wə] |
  | Ф ф | f | [f] |
  | Х х | x | [x] |
  | Хъ хъ | χ | [χ] |
  | Хъу хъу | χ° | [χʷ] |
  | Ц ц | c | [t͡s] |
  | Цу цу | c° | [t͡sʷ] |
  | Цӏ цӏ | c̣ | [t͡sʼ] |
  | Ч ч | č̍ | [t͡ʃ] |
  | Чӏ чӏ | č̣ | [t͡ʂʼ] |
  | Чъ чъ | č | [t͡ʂ] |
  | Ш ш | š | [ʃ] |
  | Шъ шъ | ŝ | [ʂ] |
  | Шъу шъу | ŝ° | [ʃʷ] |
  | Шӏ шӏ | ṣ̂ | [ʃʼ] |
  | Шӏу шӏу | ṣ̂° | [ʃʷʼ] |
  | Щ щ | š' | [ɕ] |
  | (Ъ ъ) | | '' |
  | Ы ы | ə | [ə] |
  | (Ь ь) | | ' |
  | Э э | ă | [a] |
  | (Ю ю) | ju | [ju] |
  | Я я | ja | [jaː] |
  | ӏ | ʾ | [ʔ] |
  | ӏу | ʾ° | [ʔʷ] |
  