Verba vocalia
# Verba vocalia

Als Verba vocalia oder Verba pura bezeichnet man in der griechischen Grammatik jene Verben, deren Stamm auf einen Vokal oder Diphthong endet.

## Herkunft

Die griechischen Verba vocalia lassen sich auf eine Reihe verschiedener indogermanischer Bildungstypen zurückführen:

* Verben auf -αω sind zum größten Teile Ableitungen von nominalen ā-Stämmen mit ursprünglichem j-Präsens: νικάω < *νῑκᾱ-ϳο- ‚siegen‘, zu νίκα ‚Sieg‘; τιμάω < *τῑμᾱ-ϳο- ‚ehren‘, zu τιμά ‚Ehre‘. Daneben stehen einige Primärverben wie δράω ‚tun‘, σπάω ‚ziehen‘ etc.
* Verben auf -εω können sich von Nominalstämmen aller Art ableiten: φιλέω < *φιλε-ϳο- ‚lieben‘, zu φίλος ‚lieb‘; τελέω < *τελεσ-ϳο- ‚vollenden‘, zu τέλος ‚Ziel‘; φωνέω < *φωνε-ϳο- ‚erklingen lassen‘, zu φονή ‚Laut‘; μαρτυρέω < *μαρτυρε-ϳο- ‚bezeugen‘, zu μάρτυς ‚Zeuge‘. Primärverben sind ῥέω < *ῥεϝω ‚fließen‘, ζέω < *ζεσω ‚sieden‘ etc.
* Verben auf -οω sind hauptsächlich Faktitiv-Bildungen zu nominalen o-Stämmen: δηλόω ‚klären, offenbaren‘, zu δῆλος ‚klar, deutlich‘, δουλόω ‚versklaven, unterjochen‘, zu δοῦλος ‚Knecht, Sklave‘.
* Verben auf -ιω sind Denominative zu i-Stämmen: μηνίω ‚zürnen‘, zu μῆνις ‚Zorn‘.
* Verben auf -υω sind teils primär: φύω ‚hervorbringen‘; teils Denominative von u-Stämmen: μεθύω ‚betrunken sein‘, zu μέθυ ‚Wein‘.
* Verben auf -ευω sind Denominative zu Konsonantenstämmen: παιδεύω ‚erziehen‘, zu παῖς ‚Kind‘, δουλεύω ‚Sklave sein‘, zu δοῦλος ‚Knecht, Sklave‘.
* Verben auf -αιω gehen auf j-Präsentien zu Wurzeln mit auslautendem u̯ zurück: καίω < *καϝ-ϳο- ‚verbrennen‘; κλαίω < *κλαϝ-ϳο ‚weinen, klagen‘.

Hinweis: ϳ steht hier für das halbvokalische i̯.

## Konjugation

### Im Folgenden benutzte Abkürzungen

    sg.: Singular; du.: Dual; pl.: Plural
    act./Akt.: Aktiv; mp.: Mediopassiv; med.: Medium; pass.: Passiv
    Ind.: Indikativ; Opt.: Optativ
    Präs.: Präsens; Fut. exact.: Futurum exactum (Futur II); Pqperf.: Plusquamperfekt

### Reguläre Verben

Die konjugierten Formen im klassischen Attisch anhand des Verbs λύειν ‚lösen, losbinden, befreien, vernichten‘.

| Präsens | Indikativ | Konjunktiv | Optativ | Imperativ | Imperfekt (Ind.) |
| - | - | - | - | - | - |
| 1. sg. act. | λῡ́ω | λῡ́ω | λῡ́οιμι | — | ἔλῡον |
| 2. sg. act. | λῡ́εις | λῡ́ηις | λῡ́οις | λῡ́ε | ἔλῡες |
| 3. sg. act. | λῡ́ει | λῡ́ηι | λῡ́οι | λῡέτω | ἔλῡε(ν) |
| 1. pl. act. | λῡ́ομεν | λῡ́ωμεν | λῡ́οιμεν | — | ἐλῡ́ομεν |
| 2. pl. act. | λῡ́ετε | λῡ́ητε | λῡ́οιτε | λῡ́ετε | έλῡ́ετε |
| 3. pl. act. | λῡ́ουσι(ν) | λῡ́ωσι(ν) | λῡ́οιεν | λῡόντων | ἔλῡον |
| 2. du. act. | λῡ́ετον | λῡ́ητον | λῡ́οιτον | λῡ́ετον | ἐλῡ́ετον |
| 3. du. act. | λῡ́ετον | λῡ́ητον | λῡοίτην | λῡέτων | ἐλῡέτην |
| 1. sg. mp. | λῡ́ομαι | λῡ́ωμαι | λῡοίμην | — | ἐλῡόμην |
| 2. sg. mp. | λῡ́ηι⁠ | λῡ́ηι | λῡ́οιο | λῡ́ου | ἐλῡ́ου |
| 3. sg. mp. | λῡ́εται | λῡ́ηται | λῡ́οιτο | λῡέσθω | ἐλῡ́ετο |
| 1. pl. mp. | λῡόμεθα | λῡώμεθα | λῡοίμεθα | — | ἐλῡόμεθα |
| 2. pl. mp. | λῡ́εσθε | λῡ́ησθε | λῡ́οισθε | λῡ́εσθε | έλῡ́εσθε |
| 3. pl. mp. | λῡ́ονται | λῡ́ωνται | λῡ́οιντο | λῡέσθων⁠ | ἐλῡόμεθον |
| 1. du. mp. | λῡόμεθον | λῡώμεθον | λῡοίμεθον | — | ἐλῡόμεθον |
| 2. du. mp. | λῡ́εσθον | λῡ́ησθον | λῡ́οισθον | λῡ́εσθον | ἐλῡ́εσθον |
| 3. du. mp. | λῡ́εσθον | λῡ́ησθον | λῡοίσθην | λῡέσθων | ἐλῡέσθην |
| Aorist | Indikativ | Konjunktiv | Optativ | Imperativ | Ind. Futur | Opt. Futur |
| 1. sg. act. | ἔλῡσα | λῡ́σω | λῡ́σαιμι | — | λῡ́σω | λῡ́σοιμι |
| 2. sg. act. | ἔλῡσας | λῡ́σηις | λῡ́σειας⁠ | λῡ́σον | λῡ́σεις | λῡ́σοις |
| 3. sg. act. | ἔλῡσε(ν) | λῡ́σηι | λῡ́σειε(ν)⁠ | λῡσάτω | λῡ́σει | λῡ́σοι |
| 1. pl. act. | ἐλῡ́σαμεν | λῡ́σωμεν | λῡ́σαιμεν | — | λῡ́σομεν | λῡ́σοιμεν |
| 2. pl. act. | ἐλῡ́σατε | λῡ́σητε | λῡ́σαιτε | λῡ́σατε | λῡ́σετε | λῡ́σοιτε |
| 3. pl. act. | ἔλῡσαν | λῡ́σωσι(ν) | λῡ́σειαν⁠ | λῡσάντων⁠ | λῡ́σουσι(ν) | λῡ́σοιεν |
| 2. du. act. | ἐλῡ́σατον | λῡ́σητον | λῡ́σαιτον | λῡ́σατον | λῡ́σετον | λῡ́σοιτον |
| 3. du. act. | ἐλῡσάτην | λῡ́σητον | λῡσαίτην | λῡσάτων | λῡ́σετον | λῡσοίτην |
| 1. sg. med. | ἐλῡσάμην | λῡ́σωμαι | λῡσαίμην | — | λῡ́σομαι | λῡσοίμην |
| 2. sg. med. | ἔλῡσω | λῡ́σηι | λῡ́σαιο | λῡ́σαι | λῡ́σηι | λῡ́σοιο |
| 3. sg. med. | λῡ́σατο | λῡ́σηται | λῡ́σαιτο | λῡσάσθω | λῡ́σεται | λῡ́σοιτο |
| 1. pl. med. | ἐλῡσάμεθα | λῡσώμεθα | λῡσαίμεθα | — | λῡσόμεθα | λῡσοίμεθα |
| 2. pl. med. | ἐλῡ́σασθε | λῡ́σησθε | λῡ́σαισθε | λῡ́σασθε | λῡ́σεσθε | λῡ́σοισθε |
| 3. pl. med. | ἐλῡ́σαντο | λῡ́σωνται | λῡ́σαιντο | λῡσάσθων⁠ | λῡ́σονται | λῡ́σοιντο |
| 1. du. med. | ἐλῡσάμεθον | λῡσώμεθον | λῡσαίμεθον | — | λῡσόμεθον | λῡσοίμεθον |
| 2. du. med. | ἐλῡ́σαθον | λῡ́σησθον | λῡ́σαισθον | λῡ́σασθον | λῡ́σεσθον | λῡ́σοισθον |
| 3. du. med. | ἐλῡσάσθην | λῡ́σησθον | λῡσαίσθην | λῡσάσθων | λῡ́σεσθον | λῡσοίσθην |
| 1. sg. pass. | ελύθην | λυθῶ | λυθείην | — | λυθήσομαι | λυθησοίμην |
| 2. sg. pass. | ελύθης | λυθῆις | λυθείης | λύθητι | λυθήσηι | λυθήσοιο |
| 3. sg. pass. | ελύθη | λυθῆι | λυθείη | λυθήτω | λυθήσεται | λυθήσοιτο |
| 1. pl. pass. | ελύθημεν | λυθῶμεν | λυθεῖμεν⁠ | — | λυθησόμεθα | λυθησοίμεθα |
| 2. pl. pass. | ελύθητε | λυθῆτε | λυθεῖτε⁠ | λύθητε | λυθήσεσθε | λυθήσοισθε |
| 3. pl. pass. | ελύθησαν | λυθῶσι(ν) | λυθεῖεν⁠ | λυθέντων⁠ | λυθήσονται | λυθήσοιντο |
| 1. du. pass. | — | — | — | — | λυθησόμεθον | λυθησοίμεθον |
| 2. du. pass. | ελύθητον | λυθῆτον | λυθεῖτον⁠ | λύθητον | λυθήσεσθον | λυθήσοισθον |
| 3. du. pass. | ελυθήτην | λυθῆτον | λυθείτην⁠ | λυθήτων | λυθήσεσθον | λυθησοίσθην |
| Perfekt | Indikativ | Konjunktiv | Optativ | Imperativ | Pqperf. (Ind.) | Ind. Fut. exact. | Opt. Fut. exact. |
| 1. sg. act. | λέλυκα | (λελύκω)⁠ | (λελύκοιμι)⁠ | — | ἐλελύκειν⁠ | — | — |
| 2. sg. act. | λέλυκας | (λελύκηις) | (λελύκοις) | (λέλυκε) | ἐλελύκεις⁠ | — | — |
| 3. sg. act. | λέλυκε(ν) | (λελύκηι) | (λελύκοι) | (λελυκέτω) | ἐλελύκει(ν) | — | — |
| 1. pl. act. | λελύκαμεν | (λελύκωμεν) | (λελύκοιμεν) | — | ἐλελύκεμεν⁠ | — | — |
| 2. pl. act. | λελύκατε | (λελύκητε) | (λελύκοιτε) | (λελύκετε) | ἐλελύκετε⁠ | — | — |
| 3. pl. act. | λελύκασι(ν) | (λελύκωσι) | (λελύκοιεν) | (λελυκέτωσαν) | ἐλελύκεσαν⁠ | — | — |
| 2. du. act. | λελύκατον | (λελύκητον) | (λελύκοιτον) | (λελύκετον) | ἐλελύκετον | — | — |
| 3. du. act. | λελύκατον | (λελύκητον) | (λελυκοίτην) | (λελυκέτων) | ἐλελυκέτην | — | — |
| 1. sg. mp. | λέλυμαι | λελυμένος/-η/-ον/-α ὦ | λελυμένος/-η/-ον/-α εἴην | — | ἐλελύμην | λελύσομαι | λελυσοίμην |
| 2. sg. mp. | λέλυσαι | λελυμένος/-η/-ον/-α ἦις | λελυμένος/-η/-ον/-α εἴης | (λέλυσο) | ἐλέλυσο | λελύσηι | λελύσοιο |
| 3. sg. mp. | λέλυται | λελυμένος/-η/-ον/-α ἦι | λελυμένος/-η/-ον/-α εἴη | λελύσθω | ἐλέλυτο | λελύσεται | λελύσοιτο |
| 1. pl. mp. | λελύμεθα | λελυμένοι/-αι ὦμεν | λελυμένοι/-αι εἶμεν | — | ἐλελύμεθα | λελυσόμεθα | λελυσοίμεθα |
| 2. pl. mp. | λέλυσθε | λελυμένοι/-αι ἦτε | λελυμένοι/-αι εἶτε | (λέλυσθε) | έλέλυσθε | λελύσεσθε | λελύσοισθε |
| 3. pl. mp. | λέλυνται | λελυμένοι/-αι ὦσι(ν) | λελυμένοι/-αι εἶεν | (λελύσθωσαν) | ἐλέλυντο | λελύσονται | λελύσοιντο |
| 1. du. mp. | λελύμεθον | λελυμένω ὦμεν | λελυμένω εἶμεν | — | ἐλελύμεθον | λελυσόμεθον | λελυσοίμεθον |
| 2. du. mp. | λέλύσθον | λελυμένω ἦτον | λελυμένω εἶτον | (λέλυσθον) | ἐλέλυσθον | λελύσεσθον | λελύσοισθον |
| 3. du. mp. | λέλύσθον | λελυμένω ἦτον | λελυμένω εἶτον | (λελύσθων) | ἐλελύσθην | λελύσεσθον | λελυσοίσθην |

### Verba contracta

Ein α oder ο, besonders im Attischen auch ε, verschmilzt im Präsensstamm gewöhnlich mit dem darauffolgenden Themavokal: τιμάω > τιμῶ ‚ich ehre‘, καλέω > καλῶ ‚ich rufe‘. Im Äolischen und Arkadocyprischen treten diese Verben in die athematische Konjugation über: κάλημμι ‚ich rufe‘.

| Präs. Ind. Akt. | Altionisch⁠ | Attisch | Dorisch | Lesbisch | Imperfekt Aktiv |
| - | - | - | - | - | - |
| Infinitiv | νῑκάειν | νῑκᾶν | νῑκῆν | νῑ́κᾱν | Attisch |
| 1. sg. | νῑκάω | νῑκῶ | νῑκῶ | νῑ́καιμι | *ἐνῑ́καον > ἐνῑ́κων |
| 2. sg. | νῑκάεις | νῑκᾶις | νῑκῆις | νῑ́καις | *ἐνῑ́καες > ἐνῑ́κᾱς |
| 3. sg. | νῑκάει | νῑκᾶι | νῑκῆι | νῑ́και | *ἐνῑ́καε > ἐνῑ́κᾱ |
| 1. pl. | νῑκάομεν | νῑκῶμεν | νῑκᾶμες⁠ | νῑ́κᾱμεν | *ἐνῑκάομεν > ἐνῑκῶμεν |
| 2. pl. | νῑκάετε | νῑκᾶτε | νῑκῆτε | νῑ́κᾱτε | *ἐνῑκάετε > ἐνῑκᾶτε |
| 3. pl. | νῑκάουσι | νῑκῶσι(ν) | νῑκᾶντι⁠ | νῑ́καισι | *ἐνῑ́καον > ἐνῑ́κων |
| Präs. Ind. Akt. | Altionisch⁠ | Attisch | Dorisch | Lesbisch | Imperfekt Aktiv |
| Infinitiv | φιλέειν | φιλεῖν | φιλῆν⁠ | φίλην | Attisch |
| 1. sg. | φιλέω | φιλῶ | φιλίω⁠ | φίλημι | *ἐφίλεον > ἐφίλουν |
| 2. sg. | φιλέεις | φιλεῖς | φιλῆς⁠ | φίλης⁠ | *ἐφιλεες > ἐφίλεις |
| 3. sg. | φιλέει | φιλεῖ | φιλεῖ | φίλη | *ἐφίλεε > ἐφίλει |
| 1. pl. | φιλέομεν | φιλοῦμεν | φιλίομες⁠ | φίλημεν | *ἐφιλέομεν > ἐφιλοῦμεν |
| 2. pl. | φιλέετε | φιλεῖτε | φιλῆτε⁠ | φίλητε | *ἐφιλέετε > ἐφιλεῖτε |
| 3. pl. | φιλέουσι | φιλοῦσι(ν) | φιλίοντι⁠ | φίλεισι | *ἐφίλεον > ἐφίλουν |
| Präs. Ind. Akt. | Altionisch⁠ | Attisch | Dorisch | Lesbisch | Imperfekt Aktiv |
| Infinitiv | δηλόειν | δηλοῦν | δηλῶν | δήλων | Attisch |
| 1. sg. | δηλόω | δηλῶ | δηλῶ | δήλωμι | *ἐδήλοον > ἐδήλουν |
| 2. sg. | δηλόεις | δηλοῖς | δηλωῖς | δήλως | *ἐδήλοες > ἐδήλους |
| 3. sg. | δηλόει | δηλοῖ | δηλωῖ | δήλω | *ἐδήλοε > ἐδήλου |
| 1. pl. | δηλόομεν | δηλοῦμεν | δηλῶμες⁠ | δήλωμεν | *ἐδηλόομεν > ἐδηλοῦμεν |
| 2. pl. | δηλόετε | δηλοῦτε | δηλῶτε⁠ | δήλωτε | *ἐδηλόετε > ἐδηλοῦτε |
| 3. pl. | δηλόουσι | δηλοῦσι(ν) | δηλῶντι⁠ | δήλοισι | *ἐδήλοον > ἐδήλουν |

### Futurum contractum

Einige Verben, darunter alle Verben auf -ίζω, bilden im Attischen kontrahierte Futurformen, welche formal einem Präsens auf -εω gleichen:

| Ind. Futur | ἀγγέλλειν ‚berichten‘ | ἐλᾶν ‚treiben‘ | βιάζειν ‚zwingen‘ | καλεῖν ‚rufen‘ | κτερίζειν ‚bestatten‘ |
| - | - | - | - | - | - |
| 1. sg. act. | ἀγγελῶ | ἐλῶ | βιῶ | καλῶ | κτεριῶ |
| 2. sg. act. | ἀγγελεῖς | ἐλᾶις | βιᾶις | καλεῖς | κτεριεῖς |
| 3. sg. act. | ἀγγελεῖ | ἐλᾶι | βιᾶι | καλεῖ | κτεριεῖ |
| 1. pl. act. | ἀγγελοῦμεν | ἐλῶμεν | βιῶμεν | καλοῦμεν | κτεριοῦμεν |
| 2. pl. act. | ἀγγελεῖτε | ἐλᾶτε | βιᾶτε | καλεῖτε | κτεριεῖτε |
| 3. pl. act. | ἀγγελοῦσι(ν) | ἐλῶσι(ν) | βιῶσι(ν) | καλοῦσι(ν) | κτεριοῦσι(ν) |
| 2. du. act. | ἀγγελεῖτον | ἐλᾶτον | βιᾶτον | καλεῖτον | κτεριεῖτον |
| 3. du. act. | ἀγγελεῖτον | ἐλᾶτον | βιᾶτον | καλεῖτον | κτεριεῖτον |
| 1. sg. med. | ἀγγελοῦμαι | ἐλῶμαι | βιῶμαι | καλοῦμαι | κτεριοῦμαι |
| 2. sg. med. | ἀγγελῆι⁠ | ἐλᾶι | βιᾶι | καλῆι⁠ | κτεριῆι⁠ |
| 3. sg. med. | ἀγγελεῖται | ἐλᾶται | βιᾶται | καλεῖται | κτεριεῖται |
| 1. pl. med. | ἀγγελοῦμεθα | ἐλώμεθα | βιώμεθα | καλοῦμεθα | κτεριοῦμεθα |
| 2. pl. med. | ἀγγελεῖσθε | ἐλᾶσθε | βιᾶσθε | καλεῖσθε | κτεριεῖσθε |
| 3. pl. med. | ἀγγελοῦνται | ἐλῶνται | βιῶνται | καλοῦνται | κτεριοῦνται |
| 1. du. med. | ἀγγελοῦμεθον | ἐλώμεθον | βιώμεθον | καλοῦμεθον | κτεριοῦμεθον |
| 2. du. med. | ἀγγελεῖσθον | ἐλᾶσθον | βιᾶσθον | καλεῖσθον | κτεριεῖσθον |
| 3. du. med. | ἀγγελεῖσθον | ἐλᾶσθον | βιᾶσθον | καλεῖσθον | κτεριεῖσθον |
