# gouez
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    anv-gwan :
    Kavet en henvrezhoneg (guoed, guoid).
    Meneget er C'hatolikon (goez).
    Da geñveriañ gant ar gerioù gŵydd « gouez » e kembraeg, goodh « gouez » e kerneveureg, fia « gouez ; karv », fiadh « jiboez » en iwerzhoneg ha uidu- e galianeg.
    Deuet eus ar ger keltiek *wēdus, eus ar furm indezeuropek *h₁u̯eidʰh₁-u-s, deveret eus ar wrizienn *h₁u̯eidʰh₁-. Kar d'ar ger gwez (plant).
    anv-kadarn :
    Eus ar c'hrennvrezhoneg goez, eus an henvrezhoneg guid « gwelet, gouzout ».
    Da geñveriañ gant an anv-kadarn kembraek gŵydd « bezañs ; gwel » hag an araogenn heniwerzhonek fíad (-um, -ut, -o, -a) « en bezañs, dre-zirak, a-wel da ».
    Deuet eus ar ger keltiek *wēdo-, eus ar wrizienn indezeuropek *u̯(e)id- « gwelet » a gaver er gerioù eîdos (εἶδος) « furm ; seurt, spesad » e henc'hresianeg ha védas « gouiziegezh » (वेदस्) e sañskriteg.

### Furm verb

gouez /ˈɡweː(s)/
* pennrann ar verb gouzout (gwelout ivez gouvez, goui, goar, gouz), savet diwarnañ displegadur ar verb: gouezan, gouezin ...
* en doare-gourc'hemenn (ral)
** A-raok lammet, gouez e pe lec'h En aon da derriñ penn pe vrec'h. Yann-Vari Perrot, An aotrou Kerlaban, p. 34
** A-raok lammet, gouez e pe leac'h, 'Vit na dorri na penn, na breac'h. Furnez Vreiz, 129

### Anv-gwan

| Derez | Furm |
| Derez-plaen | gouez |
| Derez-uheloc'h | gouesoc'h |
| Derez-uhelañ | gouesañ |
| Derez-estlammiñ | gouesat |
gouez /ˈɡweː(s)/
* dizoñv, pa gomzer eus ul loen pe un den
* - loened gouez
** Al loened gouez a ioa dinec'h ; ne gouient ket e ranke kristenien dont da loja er meaz eveld'ho, e kreiz ar c'hoajou hag e mesk al lann. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 12.)
* - tud ouez
* - gouelec'h
* mont e gouez, mont en gouez, mont da ouez : mont e fulor, e konnar
* gant ar c'hemmadur dre vlotaat (g/c'h)
** Ar gouent-ma a ioa enn eur vro c’houez hag enn eul leac’h distro, hag ann dra-ze a blije muioc’h d’ar Zant. Buez ar Zent 1894/708

#### Deveradoù

* gouesaat
* goueziad
* gouezard
* gouezaj
* gouezeri

#### Gerioù kevrennek

* ken gouez
* moc'h-gouez
* hoc'h-gouez
* gwiz-ouez
* kig-gouez
* gouezazen
* gouezlec'h
* gouezvil

#### Troioù-lavar

* mont e gouez

#### Krennlavaroù

* [...] ! Erru ar gont a vez, ec'h a ar paour da ouez ![...]... — (Jarl Priel, An Dakenn dour, Sav niv. 25, Diskar-Amzer 1942, p. 11.)
* Ar gont a vez, ez a ar paour en-gouez ! — (Gireg Koan, Bezet damant d'ar re-gozh, E brezhoneg evel-just, Le Trégor, 2021-02-11, p. 27.)

#### Troidigezhioù

* galleg : sauvage ; violent , colérique ; en friche , non cultivé

### Anv-kadarn

gouez /ˈɡweːs/ hollek gourel
* Bezañs, prezañs
** An evit-an-un e kement ma n'eo ket an-un zo un emerouez a ra diouer dezhañ en un doare ar gouez ouzh an-un [eleze gouez an en-un, a zo arunded] hag emerouez eo e kement ma ra diouer dezhañ ar gouez-se end-eeun. — (Jean-Paul Sartre, troet gant Guy Étienne, KIS-347, Lavar 09, 1996, p. 16.)
** E lid an oferenn e tiforc'her pevar mod a zo gant gouez ar C'hrist ; [...] — (Gab Cherel, KIS-705, Lavar 14, Preder, 2001, p. 90.)

#### Deveradoù

* diskouez
* emouez
* erouez
* gouezoniezh

#### Gerioù kevrennek

* a-ouez
* gwerc'houez

#### Troioù-lavar

* gouez da

#### Troidigezhioù

* galleg : présence benel

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Albert Deshayes, Dictionnaire étymologique du breton, Douarnenez, Le Chasse-Marée, 2003, p. 283.
* : Ranko Matasović, Etymological Dictionary of Proto-Celtic, Leyden, Brill, 2009, p. 408.
* : Ranko Matasović, Etymological Dictionary of Proto-Celtic, Leyden, Brill, 2009, p. 407-8.