# kroc'hen
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Meneget er C'hatolikon (crochenn).
    Da geñveriañ gant ar gerioù croen e kembraeg, kroghen e kerneveureg, craiceann en iwerzhoneg ha crocina e galianeg.

### Anv-kadarn

kroc'hen /ˈkrɔːɣɛn/ gourel (liester krec'hin, krec'hen)
* Goloenn diavaez en-dro da gorf ul loen pe un den.
** Kroc'hen un den. ur c'hroc'hen loen. Krec'hin gozed.
** Un den, ul loen, flour e groc'hen.
** bezañ melen e groc'hen: melengen
** kignat, diruskañ ar c'hroc'hen
** N'eus nemet kroc'hen war e eskern : treut eo
** Aet eo an draen etre kig ha kroc'hen : dindan ar c'hroc'hen
** An hini a gignfe kroc'hen an aotrou a dapfe kerkent pemp tenn pistolenn en e empenn. — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 34.)
** N’em boa ket a c’hoant da ziruskañ e groc’hen, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 73.)
* Kroc'hen ul loen diskroc'henet emeur o kivijañ d'ober lêr, ha dilhad a-wechoù.
** Ur c'hroc'hen leue : ul leuegen
** Ur c'hroc'hen maout : ur maoutken
** Ur c'hroc'hen marc'h : ur marc'hken
** Ur c'hroc'hen oan : un oangen
** Ur c'hroc'hen pemoc'h : un hoc'hken
** Ur c'hroc'hen tarv : un tarvken
** Ur c'hroc'hen karv : ur c'harvken
** Kroc'hen kig moc'h: tonenn
** Penaos, deuet eo ar c'hroc'hen a-dreñv eta? Ar Manac'h Bihan hag ar Manac'h Bras, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 211.)
** Ur briñsez hag a oa dalc’het indan gazel-gê indan kroc’hen un touseg, — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 163.)
** Gwiskamant Gwened a oa gante, ur chupenn kroc'hen dañvad, ar bragez berlaj du stardet war ar c'hlin hag ar gamachoù lêr. — (Anatol ar Braz, lakaet e brezhoneg gant Erwan ar Moal, Mojenn an Ankou, Mouladurioù Hor Yezh, 1986, p. 75.)
* Korf un den, e-barzh ur bern troioù-lavar.
** Da groc'hen a baeo !
** ... prestik e vo gwelet [Satanaz] em istor, kroc'hen, eskern, hag all...' — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 48.)
** Bezañ bec'h war e groc'hen : kaout bec'h.
** […] pe anez e vije bet bec’h war groc’hen unan bennak. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 27.)
** bezañ un dra bennak e-leizh e groc'hen: e-leizh e gorf.
** Sellout a raent war o lerc'h, bep ar mare, evel ma vije bet c'hoazh e-leizh o c'hroc'hen a spont. — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 22.)
** Kouezhañ a-c'hwen e groc'hen, war stern e groc'hen:
** Rinklet en deus war ar c'hinvi lampr ha darbet eo bet dezhañ kouezhañ war stern e groc'hen. — (Goulc'han Kervella, Brezel ar Rigadell, Al Liamm, 1994, p. 12.)
** mervel en e groc'hen : chom heñvel betek ar marv, hep kemmañ
** En e groc'hen al louarn a varvo Nemet e gignat a read ( a rafed?) ez bev. — (A.-E. Troude, Nouveau Dictionnaire pratique Breton-Français du dialecte de Léon, p. 808.)
** toullañ kroc'hen un den: lazhañanezhañ gant un tenn, pe un arm-tan benak
* Kroc'hen ar gwez, ar frouezh, al legumaj → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)
** Patatez kroc'hen-digroc'hen : plusk hag all.
* An diwar-c'horre eus traoù zo.
** Kroc'hen al laezh.
** kroc'hen al lagad : malvenn al lagad.
* gast
** kroc'hen zo ac'hanoc'h!

#### Troioù-lavar

* patatez kroc'hen-digroc'hen : patatez plusk hag all
* bezañ e kroc'hen un den : bezañ en e lec'h
* bezañ kroc'hen oc'h ober un den : bezañ diaes dont a-benn un den dre m'eo re greñv
* bezañ peg e groc'hen ouzh e gein : bezañ pizh
* bezañ stag e groc'hen ouzh e gein
* bezañ tost e groc'hen ouzh e gein
* kaout kroc'hen berr : a vez lavaret d'ar vugale a gign o c'hroc'hen alies
* kaout kroc'hen naer
* koll e groc'hen : mervel
* kouezhañ a-c'hwen e groc'hen : war lein e gein
* lazhañ laou evit gwezhañ o c'hroc'hen
* ober kozh kroc'hen : bevañ pell amzer
* sachañ e groc'hen gantañ : en em dennañ eus ur blegenn fall
Implijet e vez ar ger evel kunujenn ha sakreadenn evel amañ:
* Kroc'hen ac'hanout ! , da lavarout eo gast ;
* Kroc'hen kurunoù !
* Pennad kroc'hen !
* Daonet 'vo kroc'hen ma ene ! (pe kroc'hen ma eskern !, pe kroc'hen ma c'hazh ! pe kroc'hen kurunoù ma ene ! pe kroc'hen mil ma ereoù !)

#### Krennlavarioù

* Al louarn a varvo en e groc'hen hag ar bleiz en e goad
* Dalc'h ha me a gigno An hanter eus ar c'hroc'hen az po
* Kig ha kroc'hen A vez skrapet gant paotred al lezenn. — (Jarl Priel, Amañ hag Ahont, Al Liamm, 1957, p. 252.)
* Kroc'hen am eus ha loen nend on ket, Del am eus ha gwezenn nend on ket, Etrezomp e brezhoneg, 1/109

#### Deveradoù

* digroc'hen
* digroc'henañ
* diskroc'henañ
* kroc'henad
* kroc'heneg
* kroc'henek
* kroc'henenn
* Kroc'henig
* kroc'heniñ
* kroc'hen al lagad
* kroc'henour
* kroc'henouriezh
* kroc'henus

#### Gerioù kevrennek

* askell-groc'hen
* endan-groc'hen
* eskell-kroc'hen

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Haut benel
* arabeg : جِلْد (jild) gourel , بَشَرة (bašara) benel
* esperanteg : haŭto
* euskareg : azal
* galleg : peau benel (humain, animal) ; croûte (de terre) ; couche (d'écorce)
* gresianeg : δέρμα (dérma) nepreizh
* italianeg : pelle benel
* iwerzhoneg : craiceann gourel (den), seithe benel (loen)
* kembraeg : croen gourel
* kerneveureg : kroghen gourel
* luksembourgeg : Haut benel
* nederlandeg : huid benel , vel nepreizh
* okitaneg : pèl benel
* poloneg : skóra benel
* romañcheg : pel benel
* saozneg : skin , hide
* skoseg : craiceann gourel (den), seiche benel (loen)
* spagnoleg : piel benel
* vietnameg : da

### Gwelet ivez

* Ar pennad « kroc'hen » e-barzh Wikipedia
* ar pennad kroc'hen e Devri.