# deiz
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Deveret eus ar ger henvrezhonek ded, did.
    Meneget er C'hatolikon (dez).
    Da geñveriañ gant ar gerioù dydd en kembraeg, deth en kerneveureg ha dé en iwerzhoneg.
| Indezeuropeg | Henamzer uhel Kentkeltiek h.a. | Henamzer Predeneg h.a. | Krennamzer uhel Henvrezhoneg h.a. | Krennamzer izel Krennvrezhoneg h.a. | Amzerioù modern Brezhoneg h.a. | Yezhoù all |
| *dyew-$^{(en)}$ *dyḗws$^{(en)}$ | *dīyos$^{(en)}$$^,$ | *dið$^{(en)}$ | ded, did (diu-mercer) | dez hizio | deiz |
| | | | det | | dedh, deth | Kerneveureg |
| | | | did | dyð | dydd | Kembraeg |
| | | *diyon | | | | Galianeg |

### Anv-kadarn

deiz /ˈdɛj(s)/; /ˈde/ ; gourel, liester deizioù
* An deiz eo ar mare etre div noz, etre sav-heol ha kuzh-heol.
** C'hwi, 'vat, a zo 'vel Kadïou en eured e verh : war hent en deiz hag er goulou en noz ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 58.)
* Prantad peder eur warn-ugent a grog da hanternoz peurvuiañ.
** Hirra deiz (an deiz hirra) a zo er bloaz eo hemañ. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 217.)
** un deiz.
** en deizioù-mañ, evit an deizioù.
** en deiz-se.
** un deiz pe zeiz.
** deiz mat.
* Nerzh an deiz.
* deiz ha deiz: tamm ha tamm
* d'an deiz, d'an deiz kentañ
* an deiz-mañ-deiz
** Grallon hep dale a laka embann da dud kêr ha d' an holl tro-war-dro en em gaout war leur-gêr Iz an deiz-mañ deiz. — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 160.)
* deizioù ar sizhun

### Anv-gwan

deiz /ˈdɛj(s)/
* → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)
** Ken deiz e oa en ti evel er-mêz aze. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 92.)
** Deh d'ar houlz-mañ e oa déoh (deisoh) evid hizio. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 92.)

#### Stummoù all

    dez

#### Deveradoù

* deiziad
* deiziadañ
* deiziadur
* deiziañ
* deiziata
* deiziataer

#### Gerioù kevrennek

* an deiz war-lerc'h
* bemdez
* deiz-ha-bloaz
* deiz-ha-deiz
* deizlevr
* demat
* demata
* devezh
* devezhiad
* devezhiañ
* devezhiata
* devezhiataer
* devezhour
* devezhourañ
* eizhtez
* fest-deiz
* feteiz
* gouloù-deiz
* gourdeizioù
* hanterzeiz
* kreisteiz
* pemdez
* pemdeziek
* pemzektez
* tarzh-deiz

#### Troioù-lavar

* a-hed an deiz
* en deiz-mañ
* en deizioù-mañ
* en deiz-se
* en deizioù-se
* en deiz all
* en deizioù all
* e-pad an deiz
* e-pad eizh deiz
* war an deiz

#### Krennlavarioù

* Deiz Gouel ar Chandelour e sko ar Werc'hez ar vilienn er mor hag e skañva an avel. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 322.)
* Deiz Gouel ar Chandelour e sko ar Werc'hez ar vilienn er mor hag e tousa an amzer. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 322.)
* Deiz Gouel ar Chandelour e sko ar Werc'hez ar vilienn er mor hag e vez skañvoc'h an avel. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 322.)
* Deiz Gouel Sant Adrian E trec'h al laou war ar c'hwen. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 321.)
* Diouzh an abardaez heol toull En deiz war-lerc'h glav (ken) a boull. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 326.)
* Pa vez tomm an heol an deiz kentañ a viz C'hwevrer e teu al louz er-maez eus e doull da c'harmat d'ar goañv da zonet. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 326.)
* Ruzell veure, ruzell noz Glav pe avel antronoz Ruzell veure, ruzell deiz Glav pe avel da greisteiz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 326.)
* Ruzell veure, ruzell noz Glav pe avel d'hanternoz Ruzell veure, ruzell deiz Glav pe avel da greisteiz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 326.)

#### Divinadelloù

* Pried en noz, intañvez en deiz, lammerez en dour, pignerez er gwez ? - Ul liñsel-gwele. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 330.)

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Tag
* bambara : don
* dogoneg : bai
* esperanteg : tago
* ido : dio
* indonezeg : hari
* italianeg : giorno
* kembraeg : dydd
* kerneveureg : deth
* galleg : jour
* kinyarwanda : nsi (umunsi)
* okitaneg : jorn gourel
* poloneg : dzień gourel, doba benel
* portugaleg : dia gourel
* saozneg : day
* spagnoleg : día
* turkeg : gün
* ↑ Ranko Matasović : Etymological Dictionary of Proto-Celtic (2009), p101