# chom
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Amprestet digant an henc'halleg chomer « diskuizhañ, na labourat ».

### Verb

chom /ˈʃɔmː/ verb gwan (displegadur)
* Chom en ul lec'h : na vont eus ul lec'h, na vont kuit, na vont diwar wel.
** Ne ran forzh chom pe mont en-dro. — (Floc'h Loeiz Trizek, er Barzhaz Breizh.)
** chom amañ, chom aze, chom eno... chom er gêr... chom pell /chom tost .
** A-wechoù koulskoude, pa glañve ar vamm-gozh, ha ret dezhi chom war he gwele gant ar remm, Yun a yae, bep lun, d'ar vorc'h, da gerc'hat ur bara a bemp lur. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 31.)
* chom ur pennad
* chom gant un den: bezañ da un den atav (perc'hennañ)
*   * Nebeut a dra a chom koulskoude ganin — (Anjela Duval, Koun, 1961, e-barzh Oberenn glok, 2000, p. 167.)
* Na cheñch (stad, neuz, imor, hag all).
** Ma choman pell den yaouank — (H. Laterre (Bodlan) ha F.Gourvil (Barr-Ilio), Diviz diwar-benn an dimeziñ e-barzh Kanaouennou Breiz-Vihan, 1911.)
** Hepdout e chom mut pep boud — (Anjela Duval, Pa dec’h an Awen, 1965, e-barzh Oberenn glok, 2000, p. 292.)
* bezañ o chom en un tu bennak: ober e annez en ul lec'h bennak, bevañ eno peurliesañ.
* kaout poan, plijadur, o chom ...
* chom hep ober un dra bennak : na ober an dra-se ; tremen hep ober.
** Chom hep ’n em laouenaat gant ar veulodi, — (Mammenn ?.)
** Chom hep bezañ glac’haret gant ar rebech — (Anjela Duval, Furnez an Tibet, 1969, e-barzh Oberenn glok, 2000, p. 681.)
* Mont da chom da ul lec'h bennak :
** Mar an da chom d’un ti nevez. — (Fañch an Uhel, Gwerziou Breiz-Izel 2, An Oriant, 1874, p. 158.)
** Aet eo da chom d'un toull distro bennak. — (TBP?, p. ?.)
** Ma zad neuze a oa eet da chom da Bleuveur. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 74.)
* Dont da chom da ul lec'h bennak
** Ped vloaz 'zo ez out deut amañ da chom ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 53.)
* chom da ober un dra bennak
** chom da c'horiñ vioù: chom da ruzañ, da zastum tachoù ...
* chom un dra bennak (amzer, boued, lec'h, plas, )
** C’hoant am eus bet da rei ar skrivagner da anaout ar muia ’r gwella hag e welan bremañ e chom nebeut a blas ganin da gomz eus e skridou. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 00.)

#### Gerioù heñvelster

na vont kuit (1)
* menel

#### Deveradoù

* chomadenn
* chomaj
* chomlec'h
* chomidigezh

#### Troioù-lavar

-gant un adverb pe un droienn (lec'hiañ pe amzeriañ):
* chom a-dreuz
* chom a-sav
* chom amañ
* chom aze
* chom er gêr
* chom er-maez
* chom e-unan
* chom pell / chom tost
* chom ur pennad
* chom war-lerc'h
-gant un anv-gwan, pe anv-gwan-verb, pe un anv-kadarn:
* chom balc'h e c'henoù
* chom balc'h e lagad
* chom bamet
* chom batet
* chom berr
* chom bev
* chom bouc'h
* chom digor
* chom dilavar
* chom dipitet
* chom dishêr
* chom fur
* chom genaouek
* chom intañv, chom intañvez
* chom kazeg
* chom klañv (gwelout: menel klañv)
* chom kousket (gwelout: menel kousket)
* chom paotr yaouank, chom plac'h yaouank
* chom pell
* chom peoc'h (evit chom e peoc'h)
* chom sabatuet
* chom sabaturet
* chom serret
* chom semplet
* chom sioul
* chom souezhet
* chom stanket
* chom stouvet
* chom yac'h
-gant ur verb (degaset gant da)
* chom da ober un dra bennak
** chom da ober netra
** chom da vlasaat ur meuz bennak
** chom da zastum tachoù
** chom da ziskuizhañ
** chom da c'hedal un dra bennak
** chom da c'henaouiñ
** chom da c'horiñ vioù
** chom da c'hortoz un dra bennak
** chom da c'houzout un dra bennak
** chom da ouelañ
** chom da gomz
** chom da gontañ pet bran a ya hebiou
** chom da gozhañ
** chom da goll amzer
** chom da hunvreal
** chom da logota
** chom da luduenniñ
** chom da vantriñ
** chom da varvoriñ
** chom da ruzañ
** chom da selaou
** chom da sellout
** chom da soñjal
** chom da stlejañ
** chom da dortañ
- -gant un anv-kadarn (degaset gant da)
* chom da brezidant
* chom da vaer
* chom da vatezh
* chom da vevel
- gant un anv-kadarn ( war-lerc'h ar perc'hennañ)
* chom e c'henoù war c'hwec'h eur
* chom e c'henoù war nav eur
* chom e fri war ar gloued
* chom e revr war e gador
- e, en
* chom en arvar
* chom en diaskren
* chom en e garg
* chom en e liv
* chom en e sav
* chom en e vent
* chom en e vern
* chom en e vlaz
* chom e buhez
* chom e darn
* chom e peoc'h
* chom e skourr
* chom e toull ar c'hae
-etre
* chom etre daou
* chom etre daou soñj
* chom etre ober ha paouez
* chom etre treid ar bed
-evel
* chom evel ...
-gant
* chom gant ar c'hoant
* chom gant un den
-hep
* chom hep gouzout
* chom hep ober un dra bennak
- war
* chom war e gemend-all
* chom war e wele
* chom war-lerc'h ub
* chom war var
* chom war vetek-gouzout
* chom war yun

#### Troidigezhioù

* alamaneg: bleiben
* esperanteg: resti
* galleg: rester
* saozneg: stay

#### Krennlavaroù

* Ar vrud fall a ya dreist ar mor Hag ar vrud vat a chom e toull an nor. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 315.)
* Gwelloc'h chom hep bezañ ganet Eget chom hep bezañ desket.

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Albert Deshayes, Dictionnaire étymologique du breton, Douarnanez, Le Chasse-Marée, 2003, p. 157
* http://devri.bzh/dictionnaire/ch/chom-chomin-chomel-chemel-chem/