# diwezhañ
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Anv-gwan savet diwar ar ger diwezh hag an dibenn -añ.

### Anv-gwan

diwezhañ /diˈɥeː(z)ã/ /diˈwɛːzã/ Anv-gwan en derez-uhelañ, a vez lakaet pe dirak pe war-lerc'h an anv-kadarn, pe hep anv-kadarn:
* Hep anv-kadarn:
** — [...]. Guell a-ze, rak emgann Kergidu, mar d'eo bet ar c'henta, ne vezo ket an diveza, da viana evidon-me. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 5.)
** [...], paeroun d'an diveza euz he vugale, a reat an Didik anezhi, abalamour ma'z oa Mac'harit he hano. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 35.)
*   * An diwezhañ nemet unan, an eil diwezhañ.
** Te n’out mann ebet amañ : te zo war-lerc’h Paolig, ha Paolig a oa an diwezhañ ‘met unan . — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 55.)
* a-raok an anv-kadarn:
** Louis ar Poder eus Treduder a oa diwezhañ gwiader a oa bet er vro. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 126.)
* war-lerc'h an anv-kadarn:
** An deiz diwezhañ. Ar Varn Diwezhañ. An hini diwezhañ.
** — Ia, ia, Aoutrou de Kerbalanek, betek hon huanad diveza. [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 6.)
** [...], betek ar berad diveza euz hor goad, hon Doue, hor relijion hag hor roue. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 10.)
** Lod a lavar oa degouezhet warnezhañ, en e balez, e-pad m'edo en e gambr o skrivañ e alioù diwezhañ hag e gimiad da dud e eskopti, pevar archer warn-ugent degaset eus a Vontroulez evit e gerc'hat d'ar prizon. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 19.)
** Setu amañ penaos e kont gwerz Landregeriz an nozvezh diwezhañ a dremenas en o zouez o eskob ker karet : [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 26.)
** [...], an Aotrou Le Mintier de Saint-André, eskob diwezhañ Landreger, [...]. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 28.)
** An deiz diwezhañ a viz Mae, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 126.)
** Hemañ eo an hini diwezhañ, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 126.)
** Sonet an taol diwezhañ a dek eur, KAB 1/120
* Ar wreg-mañ diwezhañ
*   * Ar paotr-se a oa d'ar wreg-mañ diwezhañ en devoa bet, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 126.)
* ar wech, an dro, an taol diwezhañ
*   * Diwezhañ tro e oan bet eno e oa darbet din bezañ marvet. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 242.)
* Disul diwezhañ
* Dec'h diwezhañ.
* gant ar c'hemmadur war-lerc'h un anv gwregel unan (ral, e doare Leon hepken):
** Ar varn ziwezhañ, ar goan ziwezhañ...
** ... an drederen ziweza eus va danvez. (Teir bazen ar vad, pe Kerlo al Leal) — (MVTT, p. Klaoda ar Prad]], Teir bazen ar vad, pe Kerlo al Leal, Ti-moulerezh Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1908.)
* gant ur renadenn orin (an diwezhañ eus ...)
*   * Ar berad diwezhañ eus hor gwad, — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 18.)
** [...], paeroun d'an diveza euz he vugale, a reat an Didik anezhi, abalamour ma'z oa Mac'harit he hano. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 35.)
* diwezhañ da ober un dra bennak
** An hini diweza da arruoud e-neveze eun trepan da gaoud. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 127.)
** Me a oa an hini diweza du-mañ da zimezi. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 127.)
* En droienn adverbel da ziwezhañ (enebet ouzh da gentañ)
* Implijet hep ger-mell dirak un islavarenn-stag:
** Louis ar Poder eus Treduder a oa diwezhañ gwiader a oa bet er vro. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 126.)
** Diwezhañ tro e oan bet eno e oa darbet din bezañ marvet. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 242.)

## Troiennoù

* War an diwezhañ.
* Se oa an diwezhañ! N'eus ket gwashoc'h. Arabat mont betek ober se.
** Ar brezel, bepred, hennezh eo an diwezhañ!
** Lazhañ un den, se bepred eo an diwezhañ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 55.)

### Furm all

* ziwezhañ

#### Troioù-lavar

* leuskel e vramm diwezhañ : mervel
* butuniñ e segalenn diwezhañ : mervel
* butuniñ e gornedad diwezhañ : mervel

#### Gerioù enepster

* abretañ

#### Troidigezhioù

* alamaneg : letzt
* esperanteg : lasta
* galleg : dernier
* kembraeg : diwethaf
* kerneveureg : dewetha
* saozneg : last