# houarn
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    (1499) Eus ar c'hrennvrezhoneg houarn, a zeu d'e dro eus an henvrezhoneg hoiarn, da geñveriañ gant ar c'herneveureg hoern, ar c'hembraeg haearn, an heniwerzhoneg iarn, an iwerzhoneg iarann, ar skoseg iarunn, memes ster, hag ar galianeg *isarnon e-barzh Isarno-dorī « an Dorioù houarn » hag anvioù-lec'h all. Dont a rafent holl eus ur ger keltiek *eis-arno-, anv-gwan materi deveret eus an indezeuropeg *ais- « arem, houarn », en deus roet ar sañskriteg अयस् (ayas), al latin aes, hag all.
    Notenn : Ar ger germanek *eisarn (en deus roet ar saozneg iron hag an alamaneg Eisen) a zo bet amprestet war-eeun digant ar c'heltieg kozh-kozh.

### Anv-kadarn 1

houarn /ˈhuːarn/ gourel digemm
* (kimiezh) Elfenn gimiek, 26 he niverenn atomek hag Fe hec'h arouez, a zo unan eus ar metaloù trañzitadur.
** Un dour houarn ennañ.
* (kimiezh) Metal pur an elfenn-se, gwenn-gris, stirus ha mezell.
** Un oksidadur gorrek eus an houarn eo ar mergl. — (Kreizenn ar geriaouiñ, Geriadur ar skiantoù rik, lennet d'an 11 Du 2007.) Kreizenn ar geriaouiñ
** An douar-mañ pa e-nevez greet glao ha pa zeu da zeha a ya ken kaled ha houarn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 39.)
** An aer-vor-se a grog en houarn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 282.)

#### Deveradoù

* dishouarn
* dishouarnañ
* houarnaj
* houarnadur
* houarnajer
* houarnañ
* houarneg
* houarnek
* houarnennañ
* houarner
* houarner-kezeg
* houarnet
* houarngen
* houarngleuz
* houarn goveliet
* houarnlazhañ
* houarn marc'h
* houarnouriezh
* houarn-teuz
* houarnus
* houarnwisk
* houarnwiskañ
* marc'hhouarnerezh
* oadvezh an houarn
* perkloridenn houarn
* silikat houarn
* tokarn

#### Gerioù kevrennek

* bazh-houarn
* hent-houarn
* houarn-galfez
* houarn-gwenn
* houarn-gweskenn
* houarn-marc'h
* kailh-houarn
* kaoc'h-houarn
* linenn-houarn
* marc'h-houarn
* porzh-houarn

#### Krennlavarioù

* Skeiñ war an houarn keit ha ma vez tomm. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 302.)

#### Troioù-lavar

* ober ferc'hier houarn

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Eisen
* esperanteg : fero
* galleg : fer
* iwerzhoneg : iarann
* kembraeg : haearn
* saozneg : iron

### Anv-kadarn 2

houarn /ˈhuːarn/ gourel (liester : hern, houarnoù)
* Pezh houarn lakaet dindan treid kezeg, ezen:
** « Me a lakay pevar houarn d'ezañ e-keit ha ma vezo e dreid en aer. » — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 215.)

### Gwelet ivez

* Ar pennad « houarn » e-barzh Wikipedia

### Daveoù

Roll an daveoù :
* : Geriadur istorel ar brezhoneg
* : Ar c'hCatholicon
* : Lexique Étymologique des termes les plus usuels du Breton Moderne
* : Dictionnaire du vieux breton