# pell
## Brezhoneg
### Etimologiezh

| Derez | Furm |
| Derez-plaen | pell |
| Derez-uheloc'h | pelloc'h |
| Derez-uhelañ | pellañ |
| Derez-estlammiñ | pellat |

### Anv-gwan

pell /Distagadur ?/
* A zo ur pennad mat a hent eus al lec'h.
** Ur vro bell
* A-wechoù dirak an anv-kadarn: mont da bell vro.
* bezañ pell oc'h ober un dra bennak

### Adverb

pell: anv-gwan hag adverb; pelloc'h, pellañ; ken pell / ker pell, keit.
* A verk al lec'hiañ: bezañ pell, mont pell.
* Bezañ pell (lec'hiañ, gant emañ)
** Hon zad n'emañ ket pell ken, me oar vat. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 56.)
** Ha pell emañ c'hoazh Pariz? — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 44.)
** Bremañ, ma karit ar mor, n'emañ ket pell, un hanter-lev, am eus lavaret. Chomit er gêr, Klaoda ar Prad, pajenn 5.
** Pell emañ ac'hann. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 78.)
* bezañ pell diouzh (dioc'h) un den pe un dra (lec'hiañ) pe dioc'h un dra :
** — [...], rak eur boan hag eur c'hlac'har vras e ve d'in rankout beza pell diouzoc'h ; [...] ! — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 9.)
** Gwechall — hag abaoe n'eus ket ken pell-ze, rak pell emaoun c'hoaz diouz va c'hant vloaz, — gwechall e chome em farrez daou bried yaouank. — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 122.)
* bezañ pell diouzh ar bec’h, loin des ennuis, du danger
** Ya ! gand da henou ... Ya, pa vezez pell diouz ar beh ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 40.)
** ... ; brema oun deuet, emezi c'hoaz, ne oufen ket pennad ebet beza pell diouto. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 14.)
** Pell edont c'hoaz dioc'h pep douar... — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 59.)
** Yun a veve pell diouzh an dud. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 14.)
** Dre forzh bale e welas ur sklêrijenn pell dioutañ , KAB 2/159
** Eno eo marvet, pell diouzh e dud, pell diouzh e vro, pell diouzh e eskopti ! — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 26.)
* bezañ pell eus un den pe un dra :
** — Ket, ket, pôtr. E-tal da gichen e chomin... Ne dleomp ket bea pell eus an antre... Ma welfed eun dra bennak !... — (Fañch al Lae, Bilzig, Kemper, 1925, p. 172.)
* bezañ pell diouzh ar gêr : bezañ aet war ur gaoz disheñvel diouzh an hini gentañ
** Eur wech e oa en eun ti bihan ru distro, pell deus a Vreiz-Izel, [...]. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 104.)
** P'edo ar re-mañ dindan ur c'hast amzer nepell eus an Douar Nevez [...]. — (Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p. 53.)
* bezañ
** pell ac'han,
** pell alese,
** pell ac'hane,
** pell ac'hano,
** pell ac'haleno
** chom pell diouzh ul lec'h
* mont pell
** Ne deas ket pell, rak, en em gavet e-kichen an nor, e rankas chom eno, prennet hag alc'houezet e oa en diabarz. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 9.)
* dont eus pell
* A verk an amzeriañ
    pell zo / pell a zo, n'eus ket pell, n'eus ket pell zo
    bezañ pell evit ober un dra bennak
    bezañ pell oc'h ober un dra bennak
    bezañ pell gant un dra bennak: bezañ pell oc'h ober un dra bennak
** Ac'hanta, Lom, pell a-walc'h out bet gant da dro. — (Ivon Krog, Klenved ar Medalennou, Ti-moulerez Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1909, p. 22.)
* chom pell : chom pell amzer
* mont pell : padout pell
* pell amzer
* ken pell: keit
* na vezañ pell ma
** Ne voe ket pell ma welas ar roñfl o tibourchañ diouzh ar c'hoad hag o tont rag-eeun etrezek ennañ. — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 143.)
* Kalz, e troiennoù evel
** pell muioc'h, pell koshoc'h, pell gwelloc'h
** pell re, pell re vras, pell re a draoù.

#### Krennlavaroù

* Amzer vrav pa gan an alc'hweder Pell hag uhel en aer
* Gortoz gwell, gortoz pell

#### Gerioù kar dre o ster

* diamen

#### Gerioù kevrennek

* pell-bras
* pell-mat
* pell-kenañ
* pell-meurbet
* pell-pell
* war-hed-pell

#### Deveradoù

* a-bell
* pell a oa
* pellaat
* pelloù
* nepell

#### Troioù-lavar

* padout pell
* pell emañ Yann diouzh e gazeg
* pell zo, pell a zo
* a bell zo

### Anv-kadarn

pell /ˈpɛlː/ strollder (unanderenn pellenn)
* Plusk greun an edoù hag ar geoteier, a veze gwentet hag implijet d'ober golc'hedoù.
** Poultrenn ha pell alaouret a nije dreist an evlec'h. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 32.)
** Ur c'holc'hedad pell.

#### Troioù-lavar

* munut evel pell

#### Troidigezhioù

* galleg : bale

## Kembraeg
### Anv-gwan

pell
* pell
** Mae'r dre yn bell. Pell emañ kêr.

#### Gerioù heñvelster

* pellennig
* pellgyrhaeddol
* pellhau
* ymhell