# kozh
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    (Anv-gwan) Kavet en henvrezhoneg (coth).
    Meneget er C'hatolikon (coz).
    Da geñveriañ gant ar gerioù coth en kerneveureg, cottos en galianeg.
    Anavezet evel anv-tiegezh : (Le) Coz.
    (Furm verb) Savet diwar « kozh- », pennrann ar verb « kozhañ », hep dibenn-ger.

### Anv-gwan

| Derez | Furm |
| Derez-plaen | kozh |
| Derez-uheloc'h | koshoc'h |
| Derez-uhelañ | koshañ |
| Derez-estlammiñ | koshat |
kozh /ˈkoːs/; ken kozh, koshoc'h, koshañ, koshat.
* Zo o vevañ, o padout abaoe pell.
** Ur wezh e oa un intañvez kozh ha paour, hag he devoa tri mab. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 11.)
** Eun den koz an nevoa daou vab : Herri, an hini henan, ha Charlez, ar yaouankan. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 1.)
* Lakaet dirak ur sifr evit merkañ an oad, oadet a...bloaz.
** <skouer>.
* Zo anezhañ abaoe pell.
** <skouer>.
* dirak un anv-kadarn, gwelout kozh tra
* kozh ar c'hoshañ
** Koz ar c'hosa e oa, ha ne oa nemet gwelloc'h a ze : kalon ar re goz a zo tenerik. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 11.)
* kozh-douar, kozh-ebestel, kozh-kabac'h
* mamm-gozh
* mammig kozh
* gwechall gozh
* hini kozh, unan kozh
* hini gozh, unan gozh
* dirak un anv-kadarn , da ziskouez dispriz:
** Ro peoh, koz klakenn ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 278.)
* gant kemmadur war e lerc'h :
** [...] hag ur c'hozh vouezhig a gomz outañ, lemm ha roc'hellus e-giz rodoù karrig an Ankoù o wigourat e-pad an nozvezhioù goañv. — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 154.)
** Hag e oa lakeet da gousked war ar zolier gant eur goz vallin en-dro dezañ. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 480.)
* derez-kevatal: ken kozh, ker kozh
* dirak un anv-kadarn, war-lerc'h ar ger-mell:
** Iac'h eo adarre, ar goz hini-man ? — (Gwillerm, Ar Weladen, Ar Bobl niv. 341, 1911, p. 2c.)
** Kement a dourni 'ra gante 'vel gant ur c'hozh taboulin. — (Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel 2, Pariz, 1891, 1971, p. 118.)
** Te zo aze c'hoaz, koz loen vil? — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 115.)
** Ar hoz klakenn-ze a vez aze o troukkomz diwar-benn an dud. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 146.)
** Hag eñ war-lerc'h ar jeant d' ar c'hastell, ha mont pa voe eno, ha lakaat e skouarn ouzh stolikez ur c'hozh prenestr a oa eno war ur sal vras, [...] — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 76.)
** Daoust da se, ne zeuis ket a-benn an deiz-se da zibluañ va c'hlujar, ur c'hozh kabiten war al listri-kenwerzh, rak na zoken un diner n'am boa distaget dioutañ. — (Jarl Priel, Va Buhez e Rusia, Al Liamm, 1955, p. 11.)
** N'ouzon ket hag-eñ e weler c'hoazh an dimezell-noz e Kervel. Lavarout a reer ez eus c'hoazh dioute er c'hozh kestell hag er c'hozh manerioù. — (Erwan Berthou, En bro Dreger a-dreuz parkoù, Mouladurioù Hor Yezh, 1985, p. 29.)

#### Gerioù heñvelster

* hen (nebeut implijet)

#### Deveradoù

* digozhañ
* kozhachoù
* kozhailhoù
* kozhañ
* kozhard
* kozhded
* kozhenn
* kozhentez
* kozhiad
* kozhik
* kozhigell
* kozhijenn
* kozhni

#### Gerioù kevrennek

* eontr-kozh
* kozhamzer
* kozh-douar
* kozh-fall
* kozhkailhez
* kozh-kozh
* kozh-louet
* kozh-Noe
* kozhper
* kozhpereg
* kozhperek
* kozhperenn
* kozh-podig
* kozh-viret
* kozhwrac'h
* kozhwrac'hiñ
* mamm-gozh
* tad-kozh

#### Troioù-lavar

* blaz ar c'hozh
* kozh ha sot
* kozh kaozioù
* kozh tra
* mont da gozh
* ober ur penn kozh

#### Divinadelloù

* Piw a zo ken koz hag e dad ha kosoc'h evid e vamm ? – Mab ar C'hoz, nemed ur Gozenn a vefe e vamm ive. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 328.)

#### Krennlavarioù

* N'a ket da goz an hini na laosk ket a avel euz e gof. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 310.)
* Dreist moue ar gazeg koz e vez kabestret an ebeulez. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 311.)
kozh ha sot
** An douar n'eo ket kozh ha sot . — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 58.)

#### Troidigezhioù

* galleg : vieux , ancien
* italianeg : vecchio
* kembraeg : hen
* kerneveureg : coth , hen
* saozneg : old , ancient

### Anv-kadarn

kozh /ˈkoːs/ gourel
* Den n'eo ket yaouank.
** <skouer>.
* War-lerc'h ur raganv niveriñ:
** Bez' e oa ur wech daou gozh hag o doa ur verc'h pennhêrez. — (Marsel Klerg, Faltazi an amzerioù kent, Mouladurioù Hor Yezh, 1999, p. 139.)
** Bremañ emañ an daou gozh o-unan er c'hroaz-hent. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 44.)
* Diskar (diwar-benn al loar).
** <skouer>.
* douar kozh
** Gwella ed a vez bremañ a vez war goz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 277.)
* En troiennoù:
** blaz ar c'hozh, c'hwezh ar c'hozh
* war ar c'hozh: pa vezer erru kozh.

### Furm verb

kozh /ˈkoːs/
* Furm ar verb kozhañ e trede gour unan an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ.
** Pa gozh an den eo fallaat an hini a ra. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 158.)
* Furm ar verb kozhañ en eil gour unan an doare-gourc'hemenn.
** (Skouer ebet)