# avel
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Meneget er C'hatholicon (1499): auel.
    Da geñveriañ gant ar gerioù awel en kembraeg ha kerneveureg.

### Anv-kadarn

avel /ˈaːvɛl/, /ˈaːwəl/, /ˈɑːɥel/, /ˈael/, /ˈɛːl/ hollek gourel (liester aveloù, avelioù)
* Fiñv naturel an aer o tilec'hiañ hervez un durc'hadur resis.
** [...], rak nao blavez kraza a ia gand eur sourrad avel. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 280.)
** E voue, gant an avel, a lamme war vrug al lanneier, [...]. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 39.)
** Oadet e oa a dregont vloaz, ha n'en doa graet anaoudegezh nemet gant an avel arnev ha gant heol an torgennoù. — (Jakez Riou, Geotenn ar Werc'hez ha danevelloù all, Al Liamm, 1957, p. 31.)
** Deuet a zo ur bannac'h avel. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 31.)
** Tapet e voe koulskoude, ha kaset d'ar prizon, da Bontrev, hag e voe barnet da vezañ krouget ha devet, ha gwentet e ludu gant an avel. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 216.)
** C'hwezhañ avel en ur c'hwezhigell.

##### Notenn

    Kemmadur dre vlotaat goude « avel ».

### Distagañ

* Penn-ar-C'hrann (Bro-Leon, Penn-ar-Bed): "avel /ˈaːvɛl/"
* Breizh: "avel /ˈaːvɛl/"

#### Doareoù-skrivañ all

    En doare-skrivañ etrerannyezhel e vez skrivet awel.

#### Gerioù heñvelster

* gwent

#### Deveradoù

* avel a-benn
* avel a-dreuz
* aveladenn
* avel a-du
* aveladur
* avelaj
* avelañ
* avelant
* avelantaat
* avel c'hlav
* avelek
* avelenn
* avelennek
* avelerez
* avel fall
* avelus
* avel red
* avel reizh

#### Gerioù kevrennek

* avel-c'hwezh
* avel-dreuz
* avel-dro
* avel-sil
* avel-sterenn
* avel-vor
* barr-avel
* mouch avel
* fourrad avel
* banne avel
* bro an avel izel : an toull revr

#### Troioù-lavar

* c'hwezhañ gant an avel
* kousket e maner Lonkavel
* lojañ e maner Lonk-Avel
* lonkañ un banne avel
* malañ avel diwar-goust unan bennak
* mont e puñs an avel
* ober avel
* reiñ avel d'ar c'had
* skeiñ kaoc'h en avel
* treiñ an avel war-bouez ur gordenn
* war askell an avel

#### Krennlavarioù

* Deiz Gouel ar Chandelour e sko ar Werc'hez ar vilienn er mor hag e skañva an avel. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 322.)
* Deiz Gouel ar Chandelour e sko ar Werc'hez ar vilienn er mor hag e vez skañvoc'h an avel. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 322.)
* Gwell eo moged forn Evit avel skorn. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 307.)
* Moged tomm a zo gwelloc'h evit avel yen. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 357.), — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 307.)
* N'a ket da gozh an hini na laosk ket a avel eus e gof. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 310.)
* N'eus forzh pegen gwasket e vez an ti ec'h arru avel tro pe dro. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 312.)
* Pa vez avel eo gwentañ. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 302.)
* Ruzell veure, ruzell noz Glav pe avel antronoz Ruzell veure, ruzell deiz Glav pe avel da greisteiz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 326.)
* Ruzell veure, ruzell noz Glav pe avel d'hanternoz Ruzell veure, ruzell deiz Glav pe avel da greisteiz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 326.)

#### Troidigezhioù

* afrikaans : wind
* alamaneg : Wind
* albaneg : erë , frymë
* arabeg : ريح
* belaruseg : вецер (vécer)
* daneg : vind
* esperanteg : vento
* euskareg : haize
* faeroeg : vindur
* finneg : tuuli
* frizeg : wyn
* galleg : vent
* gresianeg : αέρας (aéras) , άνεμος (ánemos)
* henhebraeg : רוחַ
* hensaozneg : wind
* hungareg : szél
* ido : vento
* indonezeg : angin
* inuktitut : ᐊᓄᕆ (anuri)
* islandeg : veður , vindur
* italianeg : vento
* japaneg : 風 (kaze)
* katalaneg : vent
* kembraeg : gwynt , awel
* kerneveureg : gwyns , awel
* latin : anima , ventus
* malayseg : angin
* mayaeg Yucatán : iik’
* nederlandeg : wind
* norvegeg : vind
* papiamento : biento , bientu
* perseg : باد (bâd)
* poloneg : wiatr
* portugaleg : vento , sopro
* roumaneg : vînt
* rusianeg : ветер (véter)
* sámi an Norzh : biegga
* saozneg : wind
* sinaeg : 风 (fēng)
* skoseg : gaoth
* slovakeg : vietor
* sloveneg : veter
* sranan : winti
* spagnoleg : viento
* svedeg : vind
* swahili : upepo
* tagalog : hángin
* tchekeg : vítr
* tsolyáni : íssakh
* turkeg : rüzgar , rüzgârı
* ukraineg : вітер (víter)
* zouloueg : umoya

### Daveoù

Roll an daveoù :
* ↑ Jehan Lagadeuc, Auel, Le catholicon en troys langaiges scavoir est breton franczoys et latin, 1499, war lec'hienn ar Bibliothèque nationale de France.