# c'hoari
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Meneget er C'hatholicon (1499): hoari.
    Meneget e Buhez Sante Barba (1557): hoary.
    (Verb hag anv-kadarn) Kar d'ar verb brezhonek c'hoarvezañ/c'hoarvezout.
    Testeniekaet en henvrezhoneg (guari, huari).$^{(Daveoùavank)}$
    Da geñveriañ gant ar gerioù chwarae en kembraeg, gwary en kerneveureg.
    (Furm verb) Savet diwar « c'hoari- », pennrann ar verb « c'hoari », hep dibenn-ger.

### Verb

c'hoari /ˈxwɑː.ri/ (displegadur)
* Diduiñ, diverrañ e amzer.
** Ar vugale ne reont nemet c'hoari.
* C'hoari un dra bennak: c'hoari diñsoù, c'hoari ar c'hartoù; c'hoari e benn; c'hoari da vat, c'hoari da fall; c'hoari harzhal :
** Goude koll ma holl arc’hant, am eus c’hoariet ma fenn, siwazh. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 67.)
** Ha Yann hag ar c’hi a 'c’hoarias harzal o-daou ... — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 238.)
* Kemer perzh en ur c'hoari.
* Kemer perzh en ur film, en ur pezh-c'hoari pe un abadenn sport.
** C'hoari en ur pezh, en ur film.
* Seniñ gant (diwar-benn ur benveg sonerezh).
* c'hoari gant un dra bennak: ober gant un dra bennak, implij un dra bennak.
** Ha setu int da c'hoari gant o bizhier hag o skourjezoù. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/3, Al Liamm, 1988, p. 206.)
** Dec'h e oamp o c'hoari gant keuneud. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 77.)
** Bremañ n'eus ket a dud ken da c'hoari gant irvin dourek. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 77.)
* c'hoari un dra bennak da un den: c'hoarvezout
** Petra a c’hoari dit ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 77.)
** Ar votez-mañ ne c’hoari mann ebet dezhi, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 77.)
** Ne c’hoari mann dezho.
** Al loeroù-mañ ne c’hoari mann d’o zreidoù na d’o divc’har, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 77.)
** Petra c'hoari deoc'h-hu-hu ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 43.)
** Ur c’hildant am eus kollet ha ne c’hoarie mann ebet dezhañ, — (TBP?, p. ?.)
* c'hoari un dra bennak gant un den (peurvuiañ) pe gant un dra: c'hoarvezout:
** Petra a c'hoari ganit ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 192.)
** Petra a c'hoari ganit-te ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 77.)
** Petra a c’hoari ganeoc’h-hu-hu ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 43.)
** Petra a c’hoari gant an dra-mañ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 79.)
** Petra a c’hoari gant an trabaser-mañ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 77.)
** Petra an diaoul a c’hoari gant hemañ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 101.)
** Peta (pata) c'hoari gand hemañ ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 137.)
** Petra ‘c’hoari ganeoc’h. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 80.)
** Eun abeg fall a oa hennez, hag eun dra bennak all eo a c'hoarie ganto. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 29.)
** Honnez a c'hoari ganti evel ganin-me ive : n'he-deus ket kalz a zeskamant. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 192.)
** Ar prinz yaouank, o welet e oa eun dra bennak war spered e vignon ha ne grede ket lavaret petra oa, a lakeas evez piz hag a anavezas e tlie eun dra bennak a vras beza o c'hoari gantan. — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 9.)
** Biskoaz kemend-all ! Petra c'hoari ganto, ar piz daonet-ze ?... — (Ivon Krog, Eur Zac'had Marvailhou, Buhez Breiz, Kemper, 1924, p. 178.)
** Petra a c’hoari gant hennezh? TBP
** Daoust petra a c’hoari gant homañ? TBP
** Egile ne c’hoari mann gantañ, TBP
* Bezañ oberiant, labourat :
** C'hoari bremañ, logodenn! — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 80.)
* c'hoari war un den : derc'hel warnañ
* C'hoari ar c'hontrol ouzh un den.

### Distagañ

* Breizh: "c'hoari /ˈxwaːri/"

#### Gerioù kevrennek

* c'hoant-c'hoari

#### Troioù-lavar

* bezañ c'hoariet : bezañ louzet
* c'hoari a veg troad : tec'hel
* c'hoari an deñv
* c'hoari an diaoul hag e bevar
* c'hoari an dro
* c'hoari anezhi
* c'hoari an heg (gant)
* c'hoari ar c'hartoù
* c'hoari ar c'hontrol
* c'hoari ar vazh
* c'hoari bizibul
* c'hoari biz-meud
* c'hoari bos
* c'hoari bouloù
* c'hoari bouloù-piti
* c'hoari buhez fall
* c'hoari da fall
* c'hoari daou
* c'hoari dotu
* c'hoari deñv
* c'hoari e baotr
* c'hoari e benn
* c'hoari e c'henaoueg
* c'hoari e loa
* c'hoari e sod
* c'hoari e vestr
* c'hoari garig-kamm
* c'hoari kanetennoù
* c'hoari kartoù
* c'hoari kas d'ar gêr
* c'hoari koach-koukoug
* c'hoari koukoug
* c'hoari kuzh-ha-kav
* c'hoari kuzh-kuzh
* c'hoari lapavan
* c'hoari las
* c'hoari lostig al louarn
* c'hoari loupenn
* c'hoari mouchig-dall
* c'hoari ouzh unan bennak
* c'hoari par-ouzh-par (ouzh)
* c'hoari patati
* c'hoari pil pe groaz
* c'hoari plegañ pognez
* c'hoari toull-kuzh
* c'hoari tu pe du
* c'hoari war unan bennak

#### Troidigezhioù

* alamaneg : spielen
* esperanteg : ludi
* galleg : jouer
* kembraeg : chwarae
* kerneveureg : gwary
* saozneg : play

### Furm verb

c'hoari /ˈxwɑː.ri/
* Furm ar verb c'hoari e trede gour unan an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ.
** Petra a c'hoari ganit-te? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 77.)
** Al loeroù-mañ ne c’hoari mann d’o zreidoù na d’o divc’har, — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 77.)
** Petra a c’hoari deoc’h-hu-hu ? — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 43.)
* Furm ar verb c'hoari en eil gour unan an doare-gourc'hemenn.
** C'hoari 'ta, logodenn! — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 80.)
** C'hoari bremañ, logodenn! — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 80.)

### Anv-kadarn

c'hoari /ˈxwɑː.ri/ gourel (liester : c'hoarioù)
* Obererezh c'hoari.
** — « [...] ? Setu aze ur c'hoari ! [...]. » — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 88.)
** — « Sed amañ ur c'hoari all, » eme ar roue ; « foeltr biskoazh n' em eus gwelet merc'h par da houmañ. [...]. » — (Troude ha Milin, Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all, Skridoù Breizh, 1950, p. 58.)
** Ze, 'vat, a vo eur c'hoari all ! — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 77.)
* Doare ur c'hoarier da seveniñ e berzh en ur film pe en ur pezh-c'hoari.
* Doare da seniñ ur benveg sonerezh.
* kemmadur an anvioù-gwan brav, kaer, mat war-lerc'h c'hoari : c'hoari vat, c'hoari gaer, c'hoari vat
** Met setu c'hoari gaer etre ar pevar breur, da c'hoût da biv e vije ar briñsez. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 97.)

#### Deveradoù

* c'hoariad
* c'hoariadeg
* c'hoariadenn
* c'hoaridi
* c'hoariek
* c'hoariell
* c'hoariellat
* c'hoarieller
* c'hoariellerezh
* c'hoarier
* c'hoarigan
* c'hoarilec'h
* c'hoarius
* c'hoariva

#### Gerioù kevrennek

* c'hoari-bisig
* c'hoari-bouloù
* c'hoari-daou
* c'hoari-sac'h

#### Troioù-lavar

* c'hoari bazhig-kamm
* c'hoari biz-meud
* c'hoari bouloù
* c'hoari c'hartoù
* c'hoari c'hilhoù
* c'hoari tek
* c'hoari vazh
* tennañ e spilhenn eus ar c'hoari

#### Troidigezhioù

* alamaneg : Spiel
* esperanteg : ludo
* galleg : jeu gourel
* italianeg : gioco gourel
* kembraeg : chwarae
* kerneveureg : gwary
* saozneg : game

### Daveoù

Roll an daveoù :
* ↑ Jehan Lagadeuc, Hoari, Le catholicon en troys langaiges scavoir est breton franczoys et latin, 1499, war lec'hienn ar Bibliothèque nationale de France.
* ↑ Le mystère de Sainte Barbe, tragédie bretonne : texte de 1557..., lec'hienn ar Bibliothèque nationale de France.