# hag a
## Brezhoneg
### Etimologiezh

    Savet gant hag hag a.

### Rannig

hag a
* Stagell etre div droienn :
** ...tud a bep seurt hag a bep renk... — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 5.)
* Stagell da liammañ daou verb displeget dindan ar memes rener (rener meneget a-raok):
** An dud divar ar meaz a deuaz e kear hag a ieaz var eeun d’an eskopti da gaout an eskop, ho zad ; ... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 18.)
** Ker buhan an archerien, an eil varlerc’h egile, evel chas chase o vont dre eun ode vean anter distank, a ziskennaz dre ar skalier-ze er jardin hag a c’haloupaz a-dreuz hag a-hed evit klask ho eskop kollet. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 20.)
* War-lerc'h un islavarenn-stag :
** ... ha setu perak em eus soñjet lakaat moula en eul levr ar marvailhou a zibunas gwechall dre skrid, evit didui e genvroiz hag a blijas kement d’ezo. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 6.)
* Dirak un islavarenn-stag hag a deu war-lerc'h un anv amstrizh:
** En jardin ar palez e oa ur wezenn-ber hag a roe per aour eus ar c'haerañ. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 15.)
** Ur wezh e oa, en Ploubezr, ur paotrig manet hep tad na mamm, hag a veve diwar an aluzen ... — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 155.)
** Ouc’hpenn-ze, ober a reaz c’hoaz eun tamm skrid hag a lennaz d’he vikeled-vraz ... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 16.)
** Deomp d’hor gwele, bugale, eme-ve, tud hag a bed Doue, tud hag a lavar ho fedennou, n’euz ket a fallagriez enn ho c’haloun. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 66.)
** Var ar gegin euz eur prenestr hag a sko var ar porz a ziadre ... — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 93.)
** ... en eur c’his ken hudur ma ne c’heller ket her lavaret dirak tud hag a zalc’h d’ho brud vad. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 118.)
** ... gwelet a reas evned hag a glaske o nez da gousket er brouskoajou, [...]. — (Erwan ar Moal, Pipi Gonto, Kemper, 1925, p. 127.)
** ... koñchennou sebezus hag a lakae va c’halon a vugel da strafuilha gant ar spont ... — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 5.)
** Gwechall e oa eun den santel, eur manac’h hag a rae, eus an eil penn d’an deiz d’egile, vad d’ar beorien ha d’ar re glañv. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 11.)
** [...], e kav eur paour-kaez dall koz hag a c'houlenn an aluzen digantañ. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 136.)
** Ur son hag a gavan brav eo hini Janedig. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 127.)
** Me am-eus klevet se gand un (unan, un den) hag a oar. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 244.)
** ... ur pardoner hag a oa deuet eus keid-all da bediñ ar Werc'hez hag a vije bet eürus-bras da vezañ test eus unan nemetken eus he burzhudoù kaer. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 49.)
* War-lerc'h setu, setu amañ , sell aze ... — (KAM, p. 25.)
** Setu aman eur gador hag a c’heller azeza warni. — (KAM, p. 25.)
** Setu ama eun den yaouank eus a Vreiz-Izel hag a chomo ganen hiviziken, mar fell d'eoc'h ? — (G. MILIN, Gwechall-goz e oa..., Kemper, 1924, p. 7.)
** Setu aze, 'vat, hag a oar poultrenni traou aze. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 188.) (= Setu aze un den hag a oar ...)
* Dirak an araogenn a (e-barzh a-drugarez, a-hed hag a-dreuz, a gorf hag a spered ... )
** Roet o deus intañvez ha bugale va mignon Yann ar Floc’h aotre da gas al labour-se da benn, hag a drugarez d’un den brokus ha largentezus, mignon gwirion ha feal d’ar brezoneg, e c’hello beza sevenet kement-se. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 6.)
* War-lerc'h ur rener strizh (da zisplegañ ha da bouezañ) :
** Ha koulskoude petra an diaoul en deus ar person da damallout d'eoc'h, c'houi hag a weler « bep sul, bep gouel en oferen ». — (Ivon Krog, Klenved ar Medalennou, Ti-moulerez Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1909, p. 36.)
** Ken seder ha ken laouen e veze atao hag al labousig-se hag a voe evel e batrom hag e baeron. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 7.)
** ... ar c’hontadennou kaer-se am eus komzet anezo hag a lennoc’h bremaik el levr-mañ. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 8.)
** « An Divroet », bet embannet dre bennadou war ar « C’hourrier », adalek mezeven betek miz here 1908, hag a gaver displeget ennañ chañsou mat ha fall eur paotr yaouank eus Pleiben, aet da foeta bro da Bariz ha d’an Amerik. — (Yann ar Floc'h, Koñchennou eus Bro ar Stêr Aon, Levrdi Le Dault, Kemper, 1950, p. 8.)
* Hep rener:
** Mes bean a zo hag a ro al lore da C’halaad, mab Lanselot. — ( Ma Beaj Londrez, p. 25.)
** Bean a zo enni zoken hag a displij d’ê ar pez a zo bet grêt ha laret en Caxton-Hall ; ... — ( Ma Beaj Londrez, p. 171.)

#### Troioù-lavar

* hag a zo, hag a oa, hag a vez, hag a veze
** tud hag a zo, tud hag a oa
* hag a ra, hag a oar,
* hag a ya, hag ac'h a; hag a yae
* hag a deu / hag a zeu
* hag en deus, hag he deus, hag o deus
* hag en doa, hag he doa, hag o doa
* tud hag a, unan hag a
* hag e
* hag a nevez

### Krennlavaroù

* An hini en deus arc'hant hag a ro en deus mignoned e pep bro.