Ai mở đầu cho cơ nghiệp 241 năm của các chúa Trịnh
Nhìn chung, cuộc đời Trịnh Sâm có những nét rất giống với Nguyễn Phúc Khoát - chúa Nguyễn cùng thời với ông: Cả hai khi còn trẻ đều có tài, nhưng về già thì ngày càng sa vào tửu sắc, bỏ bê triều chính khiến quyền thần làm loạn, sau khi mất thì đời chúa kế tiếp cũng đều là trẻ nhỏ còn non dại. Kết quả là cơ nghiệp của 2 họ Trịnh - Nguyễn đều sụp đổ ở đời chúa kế tiếp 2 người này.