AVELINE KITOMARY   -DAR ES SALAAM DAKTARI Bingwa wa Magonjwa ya Uti wa Mgongo na Mishipa ya Fahamu
kutoka Hospitali ya Taifa ya Muhimbili, Patience Njenje, amesema ugonjwa wa
kiharusi unashika nafasi ya pili kwa kusababisha vifo duniani kote. Amesema mbali na wazee, pia vijana na watoto wanapata ugonjwa huo kwa
wingi. Dk. Njenje alisema kwa mujibu wa Shirika la Afya Duniani (WHO), asimilia
11.8 ya vifo duniani vinatokana na kiharusi, huku nafasi ya kwanza ikichukuliwa
na magonjwa ya moyo. Alisema pia kwa mujibu wa takwimu hizo, ugonjwa wa kiharusi ni wa tatu
kwa kusababisha ulemavu kwa asilimia 4.5 ya watu duniani kote. Hata hivyo Tanzania tafiti zinaonyesha kati ya watu 100,000, watu 108
hadi 316 wana ulemavu uliosababishwa na kiharusi. Dk. Njenje alisema hayo ikiwa ni kuadhimisha Siku ya Kiharusi Duniani
ambayo hufanyika kila Oktoba 29. Alisema kundi lililoathirika zaidi ni watu wenye miaka 65, huku vijana
na watoto nao wakikumbwa na ugonjwa huo. “Kiharusi ni ugonjwa unaotokea pale ubongo unapokosa damu kwa dakika
chache, ugonjwa huu umekuwa ukisababisha vifo na pia ni ugonjwa wa tatu
unaosababisha ulemavu,” alisema Dk. Njenje. Alisema kuwa asilimia kubwa ya wagonjwa wa kiharusi wanachelewa kufika
hospitali kutokana na kuwa na uelewa mdogo kuhusu ugonjwa huo. “Ugonjwa huu tumezoea kuona ukiwapata watu wazima, lakini sasa
inaonekana kuwapata watu wenye umri wa chini ya miaka 45. “Hospitali ya Muhimbili inapokea wagonjwa kati ya watatu hadi wanne kwa
siku ambao wengi wao wanafika kati ya siku tatu hadi saba baada ya kupata
kiharusi. “Hivyo asilimia kubwa ya wagonjwa wanafika hospitalini wakiwa tayari
wameshachelewa, kwa kawaida ugonjwa huo ukiwahi hospitali kabla ya masaa sita,
unaweza ukatibiwa na ukapona,” alibaisha Dk. Njenje. Kwa mujibu wa Dk. Njenje, kisababishi kikubwa cha kiharusi ni
shinikizo la juu la damu kwa asilimia 80 huku 
magonjwa ya moyo yakichangia pia. “Vingine ni selimundu, matumizi ya dawa za kulevya, matumizi mabaya ya
pombe, ulaji wa vyakula vya mafuta, ugonjwa wa kisukari, uzito mkubwa na VVU,”
alisema. Dk. Njenje alieleza kuwa kinga ya ugonjwa huo ni watu kupima afya mara
kwa mara ili kugundua magonjwa yanayoweza kusababisha kiharusi na kuyadhibiti
mapema. “Udhibiti wake ni kwa kunywa dawa na kubadilisha mfumo wa maisha kwa
kufanya mazoezi angalau dakika 30-45 kila siku, kupunguza matumizi ya chumvi, sukari
na mafuta kwenye chakula,” alisema Dk. Njenje. KIHARUSI KWA WATOTO Kwa upande wake, Daktari Bingwa wa Magonjwa ya Watoto, Zameer Fakih alisema
watoto wengi wanaopata kiharusi ni wale wanaougua ugonjwa wa selimundu na
wachache wa ugonjwa wa moyo. Dk. Fakih alisema takwimu za kidunia zinaonyesha mtoto mmoja kati ya
4,000 wanaozaliwa kila siku hupata kiharusi. “Kugundua tatizo la kiharusi kwa mtoto tunafanya  vipimo vya CT scan na kujua historia, kiharusi
kinaanza kuonekana na baada ya watoto kuanza kufanyiwa  vipimo vya ubongo sababu kubwa ni mishipa ya
damu kuziba. “Watoto wenye selimundu ndio wanapata tatizo la kiharusi. “Julai 2017 hadi Juni 2018 watoto 33 walikuwa na kiharusi na katika
kliniki kwa wiki kati ya mtoto mmoja mpaka watatu wanakutwa na tizo la
kiharusi.  “Ugonjwa mwingine ni ule wa moyo, tatizo la mirija ya moyo kuziba. Lakini
hii ni kwa asilimia ndogo inasababisha kiharusi ila wengi ni wale wa
selimundu,” alisema Dk. Fakih.