Faraja Masinde -Zanzibar  RIPOTI ya pamoja iliyoandaliwa na Wizara ya
Maliasili na Utalii, Benki Kuu (BOT), Ofisi ya Taifa ya Takwimu (NBS), Idara ya
Uhamiaji na Tume ya Utalii ya Zanzibar (ZCT ), ya mwaka 2018 inaonyesha
kuwa kiwango cha mapato yanayotokana na
sekta ya utalii kimeongezeka kwa asilimia 7.13 ikilinganishwa na mwaka 2017. Mapato hayo yametajwa kufikia kiasi
cha Dola za Marekani bilioni 2.43 mwaka 2018 kutoka Dola bilioni 2.19 mwaka
2017, huku watalii waliotembelea Tanzania wakiongezeka kufikia milioni 1.49
ikilinganishwa na mwaka 2017 ambapo walikuwa ni milioni 1.33. Ripoti ya wageni wa kimataifa
wanaotoka na kuingia ya mwaka 2017 iliyotolewa na (NBS), watalii waliotembelea nchini
mwaka 2016 walikuwa ni milioni 1.2 ambapo idadi hiyo imegawanywa katika ukanda
huku watalii kutoka Ulaya wakiwa wengi zaidi wakifuatiwa na Bara la Asia na
Pacific kisha Amerika, Afika na Mashariki ya Kati. Kama hiyo haitoshi, Balozi wa Tanzania
nchini China, Mbelwa Kairuki, siku chache zilizopita alifafanua kuwa Kampuni ya
China National Travel Service Group Corporation (CTS), iko mbioni kuwekeza
nchini katika sekta ya utalii, uwekezaji ambao utahusisha ujenzi wa hoteli
Tanzania Bara na visiwani Zanzibar. Sekta ya utalii nchini inatajwa
kuchangia asilimia12 ya ajira za moja kwa moja ambazo ni zaidi ya milioni moja,
huku Watanzania wakiwa ni 467,000 sawa na asilimia 4.3 ya ajira zote. Pamoja na yote haya, ni wazi kuwa
unapotaja sekta ya utalii nchini huwezi kuviacha visiwa vya Zanzibar ambavyo
vimekuwa na mchango mkubwa katika kuchochea utalii. Kwa nyakati tofauti, visiwa hivyo
vimekuwa kivutio kwa wageni wengi na hata kusaidia kamisheni ya utalii visiwani
humo kuvuka malengo waliyojiwekea kama alivyonukuliwa kamishna wa utalii
visiwani humo, Khamis Mbeto, mapema mwaka huu. “Kamisheni
hiyo kwa sasa tayari imevuka malengo iliyoelekeza kuwa ifikapo mwaka 2020
Zanzibar itakuwa na watalii 500,000 ambapo kwa sasa tayari idadi ya watalii
inakaribia kufikia 600,000 kabla ya mwaka 2020,” anasema Mbeto. Hata hivyo, pamoja na kuwapo kwa idadi
kubwa ya watalii waliotembelea visiwa hivyo vyenye marashi ya karafuu, wamekuwa wakihitaji kupatiwa taarifa za kutosha kutoka kwa
wenyeji wao watakao waongoza. Lakini changamoto
imekuwa ni kwamba siyo kila mtu anaweweza kutoa taarifa sahihi kwa wageni na
kuwashibisha maarifa ya kutosha juu ya visiwa hivi ikiwamo kama yanavyokuwa matarajio
yao wakati wa kupanga safari hizo, kwani siyo kila mtu anaweza kujua historia
ya visiwa hivyo vyema, achilia mbali changamoto ya lugha ikizingatiwa kuwa asilimia
kubwa ya wageni wanaofika visiwani humo hutumia lugha tofauti mbali na Kiswahili. Hii inasababisha
baadhi ya wanaoongoza wageni kushindwa kuwapa taarifa sahihi zenye kuwawezesha
kukata kiu yao ya kuufahamu vyema Mji wa Zanzibar. Hata vijana wa
visiwa hivyo waliokuwa wakitamani kwenda darasani na kupata maarifa kwa ajili
ya kuwasaidia kuongoza wageni kikamilifu ikiwamo kujiajiri waliishia kutamani
kutokana na kushindwa kujimudu kifedha. Changamoto hiyo na
nyinginezo ndizo zilizoisukuma Taasisi ya kimataifa ya Tui CareFoundation kuanzisha chuo cha Kawa Training Centre, kilichopo Mji Mkongwe kwa lengo maalumu la kusaidia maeneo
muhimu ikiwamo kutoa mafunzo kwa wanafunzi wanaotaka kuongoza wageni. Tangu kuwapo kwa
chuo hicho ni wazi kuwa imekuwa na mwamko katika kuchochea utalii visiwani humo,
kwani vijana wengi wa kike na wa kiume waliohitimu chuoni hapo wamekuwa ni
msaada mkubwa katika kuwaongoza wageni na kuchangia pato la taifa kwa ujumla. Mkurugenzi wa chuo
hicho, kilichopo Mji Mkongwe, Suzanne Degeling, anafafanua kuwa uwapo wa
chuo hicho umekuwa na msaada mkubwa katika kufanikisha shughuli za utalii
visiwani humo. “Kwa kweli hili ni
jambo la kujivunia kuona kwamba vijana wengi ambao awali walikuwa na ndoto ya
kuwa waongoza watalii wametimiza ndoto zao na kuwa sehemu ya uchumi wa
Zanzibar. “Baada ya kufika
hapa miaka kadhaa iliyopita nikitokea nyumbani Uholanzi, nilibaini kuwa vijana
wengi wanapenda kazi ya kuongoza wageni lakini hawana maarifa ya kutosha,
nikalazimika kuanzisha chuo hiki kwa kushirikiana na wahisani mbalimbali kwa
nia moja tu ya kuwasaidia vijana kutimiza ndoto zao,” anasema Suzzane. Anasema licha ya
kwamba mwanzo huwa mgumu, alipata nguvu baada ya kuungwa mkono na Shirika la
Tui Care Foundation, lenye makao makuu yake nchini Ujerumani ambalo limejikita
kuhamasisha utalii sehemu mbalimbali ulimwenguni. “Hivyo, walikuwa na
ndoto za kutaka kuongoza watalii lakini walikuwa hawajui ni kwa namna gani
wanaweza kuifanya kazi yao kwa ustadi mkubwa, hapo ndipo nikafikia hatua ya kuanzisha
chuo hiki ili kuwasaidia vijana jambo ambalo limekuwa na mchango mkubwa kwao na
jamii kwa ujumla,” anasema Suzzane. Anafafanua kuwa
pamoja na kwamba awali ilikuwa ni ngumu kwa vijana wa Zanzibar kutumia fursa
hiyo ya uwapo wa chuo hiko, lakini kwa sasa anafurahi kuona wengi wamekuwa na
mwamko na kwa kiwango kikubwa wameweza kufanikiwa kupitia chuo hicho. “Awali wengi
walikuwa wakiogopa kujiunga na chuo kwa sababu hawakuwa na fedha, nikatoa fursa
kwa wenye nia ya dhati kuja kusoma kwa mkopo kwa kuwa lengo langu lilikuwa ni
kuwaona wao wakifanikiwa kufikia malengo yao, fedha sikuzipa kipaumbele. “Leo nafurahia
kuona kwamba maendeleo yameendelea kuwa mazuri, vijana wengi wameajiriwa na
kujiajiri kupitia chuo hiki japo mwamko wa wasichana umekuwa ni
hafifu ukilinganisha na wavulana ambao wamekuwa wengi zaidi. “Tunajitahidi kuona
kuwa tunaondoa hii dhana ya kuamini kuwa kazi ya kuongoza watalii inapaswa
kufanywa na wanaume pekee, tunaendelea kuwajengea vijana mtazamo wa kimataifa
zaidi,” anasema Suzzane. Anasema anaamini
kuwa kuandaa waongoza watalii waliobora kupitia chuo hicho ndiyo mwendelezo
mzuri wa kuendelea kuwa na idadi kubwa ya wageni kwani wanapokuja na kupewa
taarifa sahihi basi ni wazi kuwa wataenda kuwa mabalozi wazuri kwa wengine na
hivyo kufanya ongezeko la pato la uchumi wa Zanzibar. “Tunawasaidia
vijana kuwa sehemu ya uchumi wa nchi yao kwa kuchangia pato la taifa, ambapo
kupitia ada wanazolipa kama waongozaji wageni zinaingia serikalini na hivyo
kusaidia katika shughuli nyingine za maendeleo, hatimaye kuinua uchumi kwa
ujumla.  “Lakini mwisho wa
yote nashukuru ushirikiano mkubwa ambao nimeendelea kuupata kutoka serikalini,
ambao nao kwa kauli thabiti wanaunga mkono jitihada za Kawa,” anasema Suzzane. Mkurugenzi Mtendaji
wa Masuala ya Nje na Maendeleo wa TUI Care Foundation, Alexander Panczuk,
anafafanua kuwa wamekuwa bega kwa bega na chuo hicho cha Kawa ikiwa ni pamoja
na kutoa msaada wa fedha na vifaa vya kufundishia ili kuwasaidia vijana
kuhitimu na kuwa sehemu ya uchumi wa Zanzibar. “Tumekuwa na jukumu
la kuimarisha maeneo mbalimbali ya utalii duniani, ndiyo maana hatukusita
kuonyesha ushirikiano wetu kwenye chuo hiki ili kuimarisha utalii wa Zanzibar
na uchumi wa visiwa hivi kwa ujumla kupitia pato linalotolewa na wahitimu wa
chuo hiki pale watakapoanza kuongoza wageni, “Tutaendelea
kuboresha mazingira mazuri zaidi ya utalii kwa sababu kwa kufanya hivyo
tunakuwa tumeisaidia nchi husika katika kuongeza mapato yake na hivyo kunyanyua
uchumi wake,” anasema Panczuk. Miongoni mwa
wanafunzi walionufaika na uwapo wa chuo hicho ni Ally Mussa Jappe(24), ambaye
anasema kuwa ni miongoni mwa vijana walionufaika na uwapo wa chuo hicho ambacho
mbali na kupata mafunzo chuoni hapo, pia amekuwa mwalimu wa chuo hicho pamoja
na muongoza watalii mahiri, jambo ambalo limebadilisha maisha yake kwa kiwango
kikubwa. “Baada ya kumaliza
elimu yangu ya sekondari, nilisikia juu ya kuwapo kwa chuo hiki cha Kawa
Training Centre, nikasema ni sehemu ambayo naweza kupata uzoefu ikiwamo
kuimarisha Kiingereza change. Nilijiunga hapa kwa nia ya kufahamu lugha na
urithi wetu ambao tunao hapa Zanzibar. “Nafurahi kuona
nimeweza kuwa sehemu ya vijana waonachangia pato la taifa kupitia sekta hii ya
utalii, lakini mbali na kuingiza fedha pia imenisaidia kunijengea mtazamo wa
kimataifa ninaoupata kutoka kwa wageni mbalimbali ninaowaongoza,” anasema
Jappe. Anaongeza kuwa
mbali na kufanikiwa kupata elimu na kuwa mwalimu chuoni hapo, anakiri kwamba
Kawa wamekuwa na muunganiko wa kimataifa unaowasaidia vijana wengi
kutimiza ndoto zao huku akigusia mtazamo wa wazazi. “Kumekuwa na
changamoto mbalimbali zikiwamo kuwa na waongoza watalii wasiofuzu vyema mafunzo
ya kuongoza watalii, lakini pia mtazamo hasi kutoka kwa wazazi wanaoamini kuwa
kusomea masuala ya utalii ni uhuni. “Niwahimize wazazi
kuwapa msukumo zaidi watoto wao kwani elimu ndiyo msingi na urithi pekee
wanaoweza kuwaachia, tofauti na mali na fedha, thamani ya elimu ni kubwa zaidi,”
anasema Jappe.