MWANDISHI WETU ‘TANZANIA bila ukatili dhidi ya wanawake na watoto, inawezeka.’ Hiyo ni kauli ya hamasa dhidi ya mapambano ya ukatili wa kijinsia ambao kwa nyakati tofauti hapa nchini umezidi kushika hatamu.  Licha
ya kuwapo kwa jitihada mbalimbali kutoka kwa mashirika ya kutetea haki za
binadamu na serikali kwa ujumla; hali ya ukatili wa kijinsia hususani kwa
wanawake na watoto imeendelea kuharibu taswira ya nchi yetu kwa namna
mbalimbali.  Ni
jambo la kuhuzunisha kwamba sasa nyumbani ndiyo ma­hali penye hatari zaidi katika
uhai wa wanawake kama ripoti ya Umoja wa Mataifa ya madawa na uhalifu, (UNODC)
iliyotolewa Novemba 25 mwaka jana ilivyobainisha.  Ripoti
hiyo inasema ukatili na mauaji kwa wanawake wengi duniani wamekuwa wakipoteza
maisha mikononi mwa wenzi wao au familia ambapo wanawake sita huuawa kila saa
moja na watu wa­naowafahamu.  Hoja
hiyo inaungwa mkono na ripoti ya Kituo cha Sheria na Haki za Binaadamu (LHRC)
iliyotolewa Machi mwaka huu ambapo pamoja na mambo mengine ilibainisha kuwa
zaidi ya visa 6,000 vya ukatili au unyanyasaji dhidi ya watoto iki­wamo ukatili
kingono viliripotiwa mwaka 2018.  Kwa
mujibu wa ripoti hiyo iliopewa jina “Ukatili wa Kingono: Tishio kwa Haki na
Ustawi wa Mtoto Tanzania” ilibainisha kuwa mambo yaliyoathiri haki za bin­adamu
kwa mwaka 2018 ni pamoja na Sheria kandamizi, Ukatili dhidi ya watoto, hasa
matukio ya mauaji na ulawiti wa watoto.  Hata
hivyo, ili kuzuia muende­lezo wa matukio hayo ya kikatili, Jeshi la Polisi
linatajwa kuwa kiungo muhimu katika kudhibiti na kuzuia kwa kushirikiana na
wadau mbal­imbali.  Hatua
hiyo inatokana na ukweli kwamba polisi ndio wamepewa jukumu la kulinda raia na
mali zao, lakini ili kudhibiti tabia na mienen­do isiyofaa ndani jamii, makundi
mbalimbali kama vile viongozi wa dini, asasi za kiraia na wazazi wa­napaswa
kushirikiana na jeshi hilo katika kudhibiti vitendo vya ukatili wa kijinsia
nchini.  Kutokana
na hali hiyo, Jukwa la Utu wa Mtoto (CDF) kila mwaka hukutana na Makamanda wa
Polisi wa mikoa yote ya Tanzania Bara na Visiwani kwa lengo la kuandaa mi­kakati,
kutafakari na kupata mreje­sho kuhusu hali ya ukatili wa dhidi ya watoto na
wanawake nchini. Pia kupeana uzoefu wa namna mbalim­bali wa kutatua kesi
zinazoripotiwa katika vituo vyao vya polisi vya madawati ya jinsia na watoto
kwe­nye mikoa yao.  Katika
mkutano wa siku mbili uliondaliwa na CDF kwa kushiriki­ana Shirika la Idadi ya
watu duniani (UNFPA), Ubalozi wa Sweden na Jeshi la Polisi umeibua mambo nyeti
ambayo sasa yanapaswa kupigiwa chapuo ili yatekelezwe na kusaidia kutokomeza
vitendo vya ukatili wa kijinsia nchini.  Kuongezeka
kwa matukio maana yake hujatimiza wajibu  Akizungumza
na makamanda 38 walioshiriki mkutano huo hivi karibu, Mkuu wa Jeshi la Polisi
nchini (IGP), Simon Sirro anasema muendelezo wa matukio ya ukatili una maana
kuwa kuna mahali kuna tatizo.  “RPC
umepewa mkoa maana yake ni kuwalinda watoto, wa­nawake na watanzania wengine.
Matukio haya yanaongezeka lazima kuna jambo maana yake hujatimiza wajibu wako,”
anasema.  Anasema
tathmini hiyo in­awaamsha wakuu hao wa polisi kuwa kuna mambo hawajatimiza.  “Hii
ni changamoto ukikuta mtoto amebakwa au mwanamke amekufa ni changamoto kwetu
kuwa kuna jambo halijakwenda vizuri.  “Juzi
ni mashahidi mmepigiwa kelele sana, Njombe ilikuwa changamoto vilevile na
Misungwi mtu mmoja wa hovyohovyo mjinga anataka kuwa tajiri anakwena kwa mganga
mjinga anamuagiza ili uwe tajiri lazima auwe wanawake 59, na ameua hadi kufikia
29 ndipo na sisi tukamshughulikia.  “Ni
lazima uache alama un­apokuwa kwenye mkoa kwa kuhakikisha uhalifu unapungua kwa
kiasi kikubwa. Uhalifu ukiwepo na sisi tupo lazima kufikiri kwa kina,” anasema.
 Aidha,
anawaagiza makamanda hao kuhakikisha madawati ya polisi yanayoshughulikia
matukio ya uka­tili wa kijinsia yanatumika ipasavyo ili kupunguza kadhia hiyo.  “Mtu
akisema uhalifu umezidi lazima ujitathmini kwanini umezidi wakati mimi nipo,
hivyo mkirudi badilisheni ufikiri wenu. Hizi changamoto zinarudisha nyuma
utendaji wa makamanda. Nimeona leo niwapashe maana hamna namna,” anasema IGP
Sirro.  Hoja
hiyo inaungwa mkono pia na Mkuu wa kitengo cha Polisi Ushirikishwaji Jamii (CP)
Mussa A. Mussa ambaye anasema changamo­to kubwa ni muda mwingi wame­kuwa
wakisisitiza watu wafike kutoa taarifa kwenye vituo na kuacha umuhimu wa
kuwaelimisha.  “Kwa
muda huu tunataka tuwafikie wananchi sio kwa vipepe­rushi…tukae nao tuwafunze.
Kuna changamoto za kiutendaji kama usafiri kulingana na jiografia ya nchi yetu
lakini haya ni mambo ambayo tutayafanyia kazi,” anasema.  Anawaagiza
makamanda wa polisi nchini kuenenda na mazin­gira ya mikoa wanayoiongoza kwa
kuwa wasipojipanga vizuri makosa ya ukatili wa kijinsia yataonekana
yanawashinda.  Anasema
wasimamizi wa polisi jamii wawezeshwe ili waweze kufika kwa wananchi na
kusikiliza matatizo yao.  “Madawati
bado hayafanyi kazi vizuri, kuna changamoto ambazo sisi makamanda inabidi
kuzitatua ili yafanye kazi vizuri. CDF mlifanya utafiti kidogo pia sisi
tulifanya utafi­ti wa utendaji wa madawati haya, mliyosema na sisi tunayachukua
na makamanda wataenda kuyatatua. Tunahitaji usimamizi madhubuti wa madawati.  “Kuna baadhi ya maeneo vifaa
havitumiki ndani ya dawati, vinabadilishwa matumizi yake na matokeo yake
madawati yanaachwa matupu. Au askari wa dawati ana­pangwa kazi nyingine.  “Madawati
mengi askari wake ni wa kike, lakini wanatakiwa kuwa na mjumuiko wa wanaume.Tureke­bishe
haya kwani dawati si kazi ya wanawake, kwa sababu wapo wanaume wanaopigwa na
kudhalil­ishwa pia,” anasema.  Aidha,
akizungumza kwa niaba ya Mkuu wa dawati la jinsia (SACP), Renata Mzinga anakiri
kuwa mpaka sasa bado jamii inakumbwa na changamoto ya makosa ya ubakaji,
ulawiti na kutelelekeza familia.  Anasema
Serikali inafanya juhudi kuhakikisha jamii inakuwa sehemu salama kwa watu wa
rika zote kwa kupitia madawati hayo ikiwamo kuchukua hatua kali kwa wale
wanaoshiriki vitendo vya ukatili.  “Hili suala ni tatizo la kijamii hivyo jeshi
linaendelee kutoa elimu kwa jamii. Jeshi hufanya kila jitihada kusambaza elimu
kwa viongozi wa dini, mabaraza ya wazee na wa­nafunzi mashuleni ili kila mmoja  Makamanda
wazungumza  Kamanda wa Polisi Mkoa wa Njombe, (ACP) Hamduni Salum anasema
asilimia kubwa ya matukio ya ubakaji, ulawiti na mauaji ya watoto yanatokana na
imani za kishirikina.  “Matukio ambayo yame­pokelewa kuanzia Januari hadi Mei mwaka 2018
ni matukio hayo 423 wakati kipindi kama hicho kwa mwaka huu 2019 ni matukio
429,” anasema.  Anasema kuongezeka kwa namba ya makosa hayo kuna­tokana na uelewa
wa wananchi hasa makosa ya ubakaji yaliyoku­wa hayaripotiwi.  Kaskazini Unguja  Kamanda wa Polisi Mkoa wa Kaskazini Unguja (SACP), Haji Abdalah Haji
anasema mkoa huo ndio sehemu ambayo makosa mengi ya udhalilishaji kwa wa­toto
ndipo yanapotokea.  “Usimamizi na ufuatil­iaji ndilo jambo la msingi kwa askari wetu
kwa sababu jamii haina uelewa wa kutosha kuhusu matukio haya. Tumewaita
viongozi wa dini na wengine kuwaelimisha kwa sababu kesi za udhalilishaji
haziwezi kuzuia na doria ya kipolisi lazima kuwe na doria ya kiroho,” anasema.  Katavi  Kamanda wa Polisi Mkoa wa Katavi (ACP), Benjamin Kuzaga, anasema
mkoa huo unakumbana na changamoto ya wahamiaji hususani jamii ya wafugaji kama
vile wasukuma ambao hufuata malisho.  “Muingiliano huu umesaba­bisha mimba za utotoni lakini
tunatekeleza azimio namba tatu la kuwashirikisha viongozi wa ngazi zote
kutokomeza vitendo hivi,” anasema.  “Januari hadi Juni mwaka 2018 kulikuwa na makosa349 wakati mwaka
2019 kuanzia Januari hadi June yameripotiwa makosa 269,” anasema,  Kigoma  Kamanda wa Polisi Mkoa wa Kigoma (ACP) Martine Otieno anasema mkoa
huo unakabiliwa na tatizo la wakimbizi kutoka nchi za Burundi na Kongo am­bao
hutekelezi vitendo vya ukati­li kwa kuwa tayari wameathiriwa kisaikolojia.  Pamoja na mambo mengine anasema hakuna ubakaji unao­fanywa na
vijana wanaodaiwa kuitwa ‘teleza’ kama ilivyori­potiwa na baadhi ya vyombo vya  habari na mashirika binafsi.  Kilimanjaro  Kamanda wa Polisi Mkoa wa Kilimanjaro (SACP) Hamisi Se­lemani
anasema ipo haja sasa ya Bunge kubadilisha sheria inayor­uhusu watuhumiwa wa
makosa ya kubaka kupewa dhamana ili kuondoa malalamiko dhidi ya Jeshi hilo kwa
jamii.  “Lakini pia ni muhimu paanzishwe mahakama maalumu
itakayoshughulikia matukio ya ukatili wa kijinsia kama zilivyo mahakama za
mafisadi na ardhi,” anasema.  Iringa  Kamanda wa Polisi Mkoa wa Iringa (ACP) Juma Bwire anasema
changamoto zinazok­wamisha vita dhidi ya ukatili wa kijinsia ni madaktari
kukwepa kujaza fomu za PF3.  “Lakini pia waathirika wa­nakaa muda mrefu bila kuripoti polisi na
pindi wanaposhindwa kukubaliana malipo labda ya ng’ombe ndipo wanakuja kuri­poti,”
anasema.  CDF Aidha, Mkurugenzi Mtendaji wa CDF, Koshuma Mtengeti anasema
shirika hilo limetoa mafunzo kwa askari 270, kati yao wakiume 152 kutoka katika
mikoa ya Mara, Dar es Salaam, Dodo­ma, Manyara na Kigoma.  “Kwa ufadhili wa Shirika la UNFPA tumejenga madawati ya jinsi na
watoto ikiwamo 22 yaliyopewa vitendea kazi. Lakini bado tunaomba Jeshi la
Polisi linapowahamisha askari we­nye uweledi wa kushughulikia matukio ya
ukatili wa kijinsi, pia lihakikishe linateua wale wenye utayari wa
kushughulikia matukio hayo.  “Hali ya ukatili si nzuri kuna matukio mengi ya ulawiti, ubaka­ji,
kumekuwa na kesi nyingi zinaripotiwa tunataka kujua ni hatua gani
zinachukuliwa, lakini zaidi tunataka kujua ni jinsi gani wanachukua hatua za
kuzuia matukio hayo na si kuripoti pekee,” anasema.  Hata hivyo,
Mwakilishi Mkazi wa UNFPA, Christine Kwayu anasema ili kuhakikisha ukatili wa
kijinsi unatokomezwa, shirika hilo linaendelea kufanya tath­mini ya vituo 11
ili kuhakikisha kila kituo cha polisi kinakuwa na dawati la jinsi.