Christian Bwaya KILA
mwaka mpya unapoanza, watu wengi hujiwekea malengo mapya. Kichocheo kikubwa cha
malengo haya ni ule msisimko wa kuingia mwaka mpya lazima kuambatane na mabadiliko
ya maisha yetu.  Bahati mbaya,
wengi wanaojiwekea malengo haya ya mwaka mpya huyasahau muda mfupi baada ya kuuzoea
mwaka. Kwanini watu husahau malengo yao? Sababu ni pamoja na tabia ya watu kuweka
maazimio kwa msisimko tu wa kuingia mwaka mpya usioenda sambamba na tafakari ya
kina; kuweka malengo makubwa yasiyopimika; na pale malengo yanapohusisha mabadiliko
ya tabia, kutokujua uliko mzizi wa mabadiliko hayo. Hapa ninakupa dondoo zinazoweza kukusaidia kufikia malengo uliyojiwekea
kwa mwaka huu. Weka
malengo yanayopimika Usiweke
malengo makubwa yasiyolenga jambo mahususi. Vunja vunja wazo kuu ulilonalo liwe
malengo madogo madogo yanayolenga jambo moja utakaloiishi kila siku. Kwa
mfano badala ya kuazimia kujenga tabia ya jumla kusoma vitabu, vunja vunja lengo
hilo liwe kusoma kitabu kimoja kwa juma moja. Ukisema unalenga kujenga tabia ya
kusoma, haieleweki unalenga kusoma vitabu vingapi kwa mwezi, miezi sita na hata
miezi 12. Lengo la kusoma kitabu kimoja kila juma ni mahususi na utaweza kulitathimini. Kama unataka
kuwa na uhusiano imara na familia yako mwakani, fafanua kwa namna gani. Je,
unataka kujenga mazoea ya kuwahi nyumbani kila siku baada ya kazi? Je, unataka kutoka
na wanao kila mwisho wa juma? Fanya malengo yako yawe madogo madogo na yapimike
kwa muda maalumu. Lengo lisilopimika ni matamanio yatakayoendelea kuwa njozi tu. Jiwekee
mfumo wa kujipima Utekelezaji
wa malengo mengi, kwa kawaida, huhusisha mabadiliko ya tabia. Huwezi kubadili tabia
usiyoweza kuipima. Hakikisha malengo yako yanapimika kadri unavyoendelea kuyatekeleza. Ili
uweze kupima, weka muda maalumu wa kuyatekeleza. Andika malengo yako mahali ikusaidie
kukumbuka. Malengo yasiyoandikwa yanabaki kuwa ndoto tu. Na kwa kawaida, ndoto huwa
hazitekelezeki kirahisi. Kama
unalenga kupanua biashara yako kwa mwaka huu, fikiria utakavyoweza kupima upanuzi
huo. Je, utatazama kiasi cha mtaji unaoongezeka? Je, ni kiasi cha bidhaa unachoouza,
idadi ya wateja unaowapata? Lazima uwe na utaratibu utakaokusaidia kupima unavyotekeleza
malengo yako kadri muda unavyokwenda. Jiwajibishe Wakati mwingine
ni rahisi kuachana na mipango uliyojiwekea kadri muda unavyokwenda kwa sababu huna
mfumo wa kukuwajibisha pale unapoteleza. Ni muhimu kuwa na watu watakaokufanya ujisikie
vibaya kuachana na mpango wako. Baada ya
kuhakiki malengo yako, fikiria watu wako wa karibu unaoweza kuwaambia kile ulichokipanga.
Kama maazimio yako yanamhusu mkeo/mumeo, mshirikishe malengo yako mapema. Kama
malengo yanawahusu wanao, waambie. Kwa
kufanya hivyo, unatengeneza mfumo wa kukuwajibisha pale unapoanza kususua sua.
 Itakusaidia kuwa na hamasa ya kufanyia kazi malengo yao kuliko yanapokuwa
siri yako mwenyewe. Kadhalika,
unapolenga kubadili tabia fulani usizozipenda waambie watu. Ikiwa unataka kuacha
sigara, pombe au tabia fulani wanazozijua rafiki zako, tangaza wazi wazi.
Waambie unataka kuacha sigara, pombe au uzinzi. Wanapojua mpango wako unajiweka
katika mazingira ya kulazimika kutekeleza ili usionekane mtu wa maneno yasiyo na
vitendo. Muhimu kuzingatia
kuwa watu wanaweza kuwa kikwazo cha malengo yako. Huwezi kuambatana na watu wanaoshabikia
sigara, pombe na uzinzi na ukategemea ufanikiwe kuachana na tabia hizo. Amua kukaa
mbali na watu wenye tabia unazolenga kuachana nazo. Ambatana na watu wenye tabia
unazotaka kuzijenga. Kama
unataka kuanza kusoma, jenga urafiki na watu wanaopenda kusoma. Kama unataka kuwa
na familia imara, jenga urafiki na watu wenye familia imara. Kama unataka kuwa na
mafanikio kitaaluma, ambatana na watu wenye ari ya kusoma. Watu wenye tabia unazotaka
kuzijenga, watakusaidia kuwa na motisha ya kwenda unakotaka kwenda. Usisubiri
kuanza kesho Mara
nyingi watu husahau malengo yao kwa sababu wanasubiri kuanza kesho.
Wanaahirisha kwa sababu wanajifariji kuwa bado wanajipanga. Lakini kadri muda unavyokwenda,
wanajikuta wakikosa hamasa. Usisubiri
kesho kuanza kufanya kitu sahihi. Anza mara moja. Kama lengo ni kuanza kusoma,
kanunue kitabu leo anza kukisoma hata kama unafikiri huna muda. Muda
haukusubiri, utengeneze. Azimia kutengeneza muda wa kusoma. Utaweza. Kama
unalenga kuongeza akiba kila mwezi, usisubiri mwezi ujao. Anza mwezi huu. Weka
akiba kabla ya kufanya matumizi. Ukisubiri mwezi ujao, hutaanza. Ni rahisi kuahirisha
kile usichoona sababu ya kukifanya leo. Jambo
la kuzingatia ni kwamba huwezi kutekeleza lengo kubwa bila hatua ndogo. Jifunze
kufurahia hatua ndogo unayopiga ilmuradi inakusaidia kuelekea kwenye lengo kubwa.
Usisubiri utekelezaji mkubwa ili ufurahie. Hata unapokwama, usikate tama na kughairi
maazimio yako. Songa mbele.  Christian
Bwaya ni mhadhiri wa Saikolojia Chuo Kikuu cha Kikatoliki Mwenge (MWECAU).
Mawasiliano 0754870815, Twitter: @bwaya