ANDREW MSECHU – Dar es Salaam RIPOTI ya haki za binadamu iliyotolewa Dar es Salaam jana, inaonyesha
mikoa 19 inaongoza kwa ukatili dhidi ya watoto, huku ukatili wa kingono ukiwa
juu zaidi. Kwa mujibu wa ripoti hiyo iliyotolewa na Kituo cha Sheria na Haki za
Binadamu (LHRC), mikoa hiyo ni Tabora, Njombe, Geita, Songwe, Simiyu, Pwani,
Ruvuma, Kilimanjaro, Katavi, Mara, Dodoma, Kagera, Mwanza, Iringa, Morogoro,
Singida, Tanga, Rukwa na Dar es Salaam. Ripoti hiyo imeonyesha kuongezeka kwa ukatili huo, huku maeneo mengine
vifo na mauaji yanayotokana na imani za kishirikina na ajali za barabarani vikipungua. Mkurugenzi Mtendaji wa LHRC, Anna Henga, alisema wamebaini kuendelea
kushamiri ukatili dhidi ya watoto, hasa wa kingono unaohusisha ubakaji na
ulawiti. “Katika matukio haya, kanda inayoongoza kwa matukio ya ukatili dhidi
ya watoto ni Kanda ya Ziwa (asilimia 38), ikifuatiwa na Kanda ya Juu Kusini (asilimia
32), Kanda ya Pwani ya Kaskazini (asilimia 9) Kanda ya Kati (asilimia 7), Kanda
ya Magharibi (asilimia 5),” alisema. Alisema kupitia ripoti hiyo iliyoandaliwa kwa kutumia ripoti za
mashirika, taarifa kutoka vitengo vya LHRC, vyombo vya habari na zinazopatikana
kupitia mfumo wa shirika wa ufuatiliaji haki za binadamu, wamebaini asilimia 66
ya matukio ya ukatili dhidi ya watoto ni ukatili wa kingono na asilimia 44 ni
ukatili wa kimwili. Akitoa ufafanuzi kuhusu matukio ya kunyanyaswa kwa watoto, Mtafiti wa
LHRC, Fundikira Wazambi, alisema ukatili wa watoto umeendelea kuwa changamoto
kubwa, hasa ubakaji na ukatiki wa kingono. Alisema katika asilimia 66 iliyorekodiwa katika ukatili wa kingono,
karibu asilimia 90 ni ubakaji, na ilibainika watuhumiwa wakuu ni watu wa karibu
wa watoto, ikiwemo wazazi, ndugu, jamaa, majirani na walimu. Wazambi alisema katika Kanda ya Ziwa ambayo ndiyo inayoongoza kwa
asilimia 38 ya matukio yote, maeneo yaliyoripotiwa ni katika mikoa ya Geita,
Shinyanga, Mara, Simiyu na Kagera. Alisema kwa Mkoa wa Mwanza, ulawiti wa watoto unaofanywa na watoto wenzao
umeonekana kuwa changamoto katika kata 17, zikiwemo Igofo, Igoma na Nyegezi. “Ukatili wa kimwili dhidi ya watoto pia unazidi kushamiri, ikiwemo
watoto kupewa adhabu za kikatili, kumwagiwa maji ya moto na kuunguzwa sehemu za
miili yao kwa makosa madogo kama kupika mboga bila ruhusa ya wazazi,” alisema Wazambi. Alisema kutokana na vitendo hivyo, mimba za utotoni pia zimeonekana
kushamiri. Wazambi alisema kati ya Januari hadi Juni, matukio mengi ya mimba
yameripotiwa Tanzania Bara, hasa mikoa ya Mara, Mwanza, Kagera na Lindi. UKATILI DHIDI
YA WANAWAKE Henga alisema suala jingine ni kuongezeka ukatili dhidi ya wanawake,
hasa ukatili wa kimwili unaotokana na mauaji yanayosababishwa na wivu wa
mapenzi, pia ukatili wa kingono kama ilivyotokea kwa mtindo wa ‘teleza’ mkoani
Kigoma. Alisema matukio ya ukatili dhidi ya wanawake yameripotiwa katika mikoa
ya Dodoma, Kagera, Kigoma, Morogoro, Dar es Salaam, Mbeya, Shinyanga na
Manyara. Henga alisema ripoti hiyo pia imebaini kuwa mauaji yanayotokana na
imani za kishirikina na kujichukulia sheria mkononi yamepungua kidogo ikilinganishwa
na miaka iliyopita, japo bado ni mengi. HAKI
NYINGINE Henga alisema ripoti hiyo imebaini kuwepo kwa changamoto katika
mazingira ya elimu, hasa upungufu wa vyoo/matundu ya vyoo shuleni. Alitolea mfano mkoani Geita, ambako zaidi ya wanafunzi 4,000 wa shule
za msingi Ihunamilo na Mwaloni wanalazimika kutumia vyoo vya majirani kutokana
na ukosefu wa matundu ya vyoo kwenye shule hizo. Alisema suala jingine ni marekebisho ya sheria ya asasi za kiraia
ambayo yameathiri uhuru wao wa kujumuika kwa kuingilia uhuru wa utendaji wa
kazi zao, pia kutoa mamlaka makubwa kwa msajili wa asasi za kiraia ikiwemo kuzifuta. Henga alisema wanaamini mchakato wa kuteua makanimsha wa Tume ya Haki
za Binadamu umeanza, hivyo wanaisihi Serikali kuukamilisha ili kusimamia
masuala ya haki za binadamu na utawala bora nchini. “Hatua hiyo ni muhimu kwa kuwa haki ya watu kuishi imeendelea kukiukwa
kutokana na mauaji yanayohusishwa na imani za kishirikina, mauaji ya kikatili
ya watoto mkoani Njombe, mauaji yanayodaiwa kufanywa na maofisa wa vyombo vya
dola, adhabu ya kifo na ajali za barabarani zinazochangiwa na uzembe,” alisema
Henga. Alisema kwa sasa zaidi ya wafungwa 430 waliopo magerezani wanasubiri
utekelezaji wa adhabu ya kifo, japokuwa Tanzania haijatekeleza adhabu hiyo
tangu mwaka 1994. “Katika kipindi cha miezi sita ya kwanza, LHRC imekusanya adhabu saba
za vifo, ambazo ni mbili zaidi ya zile ilizokusanya katika kipindi kama hicho
mwaka 2018,” alisema. NINI
KIFANYIKE Akizungumzia kuhusu mapendekezo
muhimu, Wazambi alisema ni vyema Serikali ihakikishe watoto ambao wamekuwa
wahanga wakuu wa ukatili wanapata ulinzi zaidi na kuwa salama ili wafurahie
haki zao kama binadamu. Alisema ni vyema pia kwa
Serikali kufikiria kuondoa utaratibu wa adhabu ya kifo ambayo inakiuka haki za
binadamu na haijatekelezwa kwa zaidi ya miaka 20 sasa. “Pia, ni vyema Serikali kupitia
Wizara ya Sheria na Katiba ianzishe mchakato wa kufanyia marekebisho sheria
zinazokandamiza haki za binadamu, ili kukuza na kulinda haki hizo.  “Sheria hizi ni pamoja na Sheria
ya Huduma za Habari, Sheria ya Takwimu na Kanuni za Maudhui ya Mitandaoni,”
alisema.      