WASHINGTON, DC, MAREKANI JESHI
la Marekani limekiri ndege yake kutunguliwa na jeshi la Iran ilipokuwa kwenye
anga ya kimataifa kkatika eneo la mpaka kati ya Ghuba ya Oman na Uajemi. Awali
vikosi vya kijeshi vya Iran vilidai vimeshambulia ndege ya kijasusi isiyo na
rubani katika anga lake. Vyombo vya
habari vya nchini humo vimeripoti tukio hilo dhidi ya ndege isiyo na rubani
waliyoiita RQ-4 Global Hawk, kusini mwa Jimbo la Hormozgan. Jeshi la
Marekani awali halikuthibitisha kama ndege yake imeangushwa, huku msemaji
akikana taarifa kuwa ndege yao ilikuwa katika anga la Iran. Tukio hilo
limetokea siku kadhaa baada ya Wizara ya Ulinzi ya Marekani kusema kuwa
watapeleka vikosi 1,000 zaidi katika eneo la Mashariki ya Kati baada ya kutokea
mvutano kati ya Marekani na Iran. Marekani
iliishutumu Iran kushambulia kwa mabomu meli za mafuta katika Ghuba ya Oman. Mzozo huo
ulishika kasi Jumatatu wakati Iran iliposema itazidisha kiwango cha
urutubishaji madini ya urani kinyume cha makubaliano na mataifa yenye nguvu
duniani ya mwaka 2015. Iran
imefikia uamuzi huo baada ya kuwekewa vikwazo vya kiuchumi na Marekani. Msemaji wa
jeshi nchini Marekani, awali aliiambia Reuters kuwa ‘hakuna ndege iliyokuwa
ikiruka kwenye anga la Iran leo’, lakini hakutaka kuzungumza zaidi. Mgogoro
umekuwepo kati ya nchi hizo mbili tangu mwaka jana wakati Rais Donald Trump
alipojitoa katika mkataba wa kimataifa wa mwaka 2015 uliolenga kumaliza mpango
wa nyuklia nchini Iran. Iran
iliamua kuacha kutekeleza kile ambacho iliahidi kufanya mwanzoni mwa mwezi Mei
na kutishia kuanza kutengeneza tena nyukilia. Meli na
ndege za jeshi zilizotumwa nchini Iran ambazo wafanyakazi wake sio wa dharura
wametakiwa kuondoka. Siku ya
Jumatatu, mkuu huyo wa Shirika la Kimataifa la Nguvu za Atomiki (IAEA), Yukiya
Amano, alithibitisha kuwa Iran imeongeza uzalishaji wa madini ya kutengeneza
silaha. Lakini
alikataa kutoa maelezo zaidi kuhusu suala hilo japo aliongeza kuwa hawajabainisha
ikiwa madini iliyozalisha kufikia sasa imepita kiwango kilichowekwa. Aliiambia bodi
ya usimamizi ya IAEA ni vyema Iran ihakikishe inatekeleza mkataba wa kimataifa
wa nyukilia kikamilifu. Wakati
viongozi kutoka pande zote mbili wamesisitiza kuwa hawataki vita itokee, bado
mvutano ni mkubwa. Wanadiplomasia
kutoka Marekani wametoa tahadhari kuhusu ndege za kibiashara ambazo zinaenda
katika maeneo hayo kuwa ziko hatarini.