Nyemo Malecela-Bukoba WATOTO 301 wenye umri chini ya siku nane na mama 22
wamepoteza maisha katika kipindi cha Januari hadi Mei mwaka huu mkoani Kagera. Takwimu hizo zimetolewa na Mratibu wa Huduma za Afya za
Mama na Mtoto mkoani Kagera, Neema Kyamba alipokuwa akizungumza na MTANZANIA
katika mahojiano maalumu mjini hapa. Alisema takwimu hizo zinaonekana kuwa kubwa zaidi katika
Manispaa ya Bukoba kwani katika kipindi hicho cha Januari hadi Mei mwaka huu
watoto 39 wenye umri chini ya siku nane na mama watatu wamepoteza maisha. Amezitaja sababu za kutokea kwa vifo hivyo kuwa ni kupoteza
damu nyingi wakati wa kujifungua na baada ya kujifungua, upungufu mkubwa wa
damu kwa mjamzito. Sababu nyingine ni kifafa cha mimba, maambukizi mbalimbali
wakati wa kujifungua na baada ya kujifungua kama vile malaria ambayo pia
usababisha upungufu wa damu, lishe duni na minyoo. Neema alisema kuwa vifo hivyo havitabiriki kwani ni hali
inayotokea ghafla ambapo muhudumu anaweza kushindwa kugundua kama mama
atapoteza maisha. Kwa upande wa watoto, idadi hiyo pia inajumuisha
waliozaliwa wafu. Akizungumzia sababu ya vifo hivyo vya watoto, Neema  alisema; “chochote kibaya kinachomtokea
mama mjamzito kinaathiri uhai wa mtoto.” Neema alisema kwa Januari hadi Mei mwaka huu asilimia 79 ya
wajawazito mkoani Kagera wamejifungua katika vituo vya afya wakati asilimia
zilizobakia walijifungulia njiani na nyumbani. “Katika asilimia 21 za wanawake waliojifungulia nyumbani na
njiani, kulitokea vifo vya mama watatu ambao walijifungulia nyumbani.  “Kwa mwaka 2016 vimetokea vifo 61, mwaka 2017 vimetokea
vifo 73, mwaka 2018 vimetokea vifo 65 kwa akina mama wakati kwa watoto mwaka
2016 vimetokea vifo 1,043, mwaka 2017 vimetokea vifo 1,007 na mwaka 2018 vimetokea
vifo 979,” alisema.  Neema amewataka wajawazito kuhudhuria kliniki angalau mara
nne katika kipindi cha ujauzito. “Katika mahudhurio angalu manne mama huyu atasaidia
wahudumu wa afya kubaini vidokezo hatarishi wakati wa kujifungua, lakini pia
wataweza kumpa ushauri wa namna ya kuchukua tahadhari katika kipindi cha
ujauzito,” alisema Neema. Mganga Mkuu wa Hospitali ya Rufaa ya Mkoa wa Kagera, Marco
Mbata, alisema kuwa Manispaa ya Bukoba inaonekana kuwa na idadi kubwa ya vifo
vya mama na watoto kutokana na uwepo wa Hospitali ya Rufaa ya Mkoa hasa kwa
watoto wachanga. “Ikumbukwe mama wanaoletwa katika Hospitali ya Rufaa ya
Mkoa kwa matatizo ya ujauzito, pia watoto wanaokuwa tumboni mwao wanakuwa
kwenye hatari ya kuchoka au kushindwa kupumua, hivyo matokeo yanaweza
kusababisha kumwokoa mtoto au kushindwa kumwokoa. “Pia watoto wanaoletwa katika hali isiyo nzuri kutokana na
kuchelewa kwenye jamii au vituo vingine wakati huo manispaa hakuna kituo cha
watoto wachanga, kwani kituo cha afya kinachotakiwa kuwahudumia watoto wachanga
lazima kiwe kinatoa huduma ya upasuaji,” alifafanua Mbata. Aliongeza kuwa manispaa inajenga kituo cha afya cha Zamzam
ili kupunguza mzigo kwa Hospitali ya Rufaa kwani kitatoa huduma ya upasuaji kwa
wajawazito pamoja na watoto wachanga.