CHRISTINA GAULUHANGA Na TUNU NASSOR – DAR ES SALAAM TAASISI isiyo ya kibiashara ya Apopo – Sua imeanza utafiti
kumfundisha panya kubeba kifaa maalumu kitakachosaidia kuokoa maisha ya
binadamu katika majanga mbalimbali ikiwamo tetemeko la ardhi. Akizungumza na MTANZANIA katika maonyesho ya Wiki ya Ubunifu
yanayoendelea Dar es Salaam katika Kijiji cha Makumbusho, mwendesha mafunzo wa
panya hao kutoka tawi la taasisi hiyo lililopo chini ya Chuo Kikuu cha Kilimo
Sokoine (SUA), Said Mshana, alisema kifaa hicho kitakuwa na kamera, kifaa cha
kunasa sauti na kadi yenye uwezo wa kurekodi matukio. Alisema panya huyo ana uwezo wa kutembea umbali wa kilometa 50 wa
eneo la tukio kunusa na kubaini endapo kuna binadamu amekandamizwa na kifusi,
kusikiliza kelele za waombaji msaada au kunusa kama kuna mabomu. “Tunaendelea kufanya maboresho kwa sasa ili panya huyu aweze kubebeka
kirahisi na kukusanya taarifa zilizo katika eneo la tukio na kuzihifadhi kwenye
kadi maalumu ambayo inatuma taarifa kwenye kompyuta na ina uwezo wa kuchomolewa
na kuhamisha taarifa hizo,” alisema Mshana. Alisema kwa sasa wanaendelea na maboresho ya hatua za mwisho ili
panya huyo aweze kufanya kazi kwa kiwango kikubwa na haraka zaidi. Pia mwalimu wa panya kutoka taasisi hiyo, Pius Mhapuly alisema panya
buku ‘ Herorats – panya mashujaa’ wamekuwa na uwezo mkubwa wa kubaini vimelea
vya kifua kikuu kwa wagonjwa wanaosumbuliwa na maradhi hayo hapa nchini. Alisema panya hao ambao kwa Dar es Salaam wapo tisa na Morogoro 100,
wamefundishwa  kutambua vimelea hivyo kwa
njia ya kunusa. Mhapuly alisema katika kubaini ugonjwa huo, hutumia sampuli ya
makohozi ambayo panya huyo hunusa na endapo kuna ugonjwa huendelea kuchimba
chini au kukaa kwa dakika tatu hadi tano. “Panya huyu ameleta matokeo makubwa katika kubaini vimelea hivi
kwakuwa endapo makohozi hayo hayana dalili zozote za ugonjwa huyo, hupita
haraka na kuondoka zake na ukiona amesita kwa dakika kadhaa ujue tayari mgonjwa
amepata maambukizi hayo,” alisema Mhapuly. Alisema sampuli za kupima huzipata katika vituo mbalimbali vya afya
ambapo wafanyakazi wao hupita na kuzikusanya. Mhapuly alisema kwa siku wamekuwa wakifanya uchunguzi wa makohozi ya
wagonjwa watano hadi kumi kwa tawi la Temeke, Dar es Salaam. “Inategemea na sampuli za wiki hiyo ambapo tukiwa na sampuli 400 au
200 tunaweza kupata wagonjwa 10 hadi 15 wenye vimelea vya kifua kikuu – TB,” alisema
Mhapuly. Alisema panya hao wamekuwa wakifundishwa mafunzo kwa muda wa miezi
tisa ndio aweze kufanya kazi hiyo kwa umakini. Mhapuly alisema tafiti za panya hao zilianza mwaka 1997 ambao kwa
majaribio ya awali walipelekwa panya nane nchini Ubelgiji na walirejea sita
baada ya wawili kufariki kwa sababu ya hali ya hewa.