CHRISTIAN BWAYA HIVI karibuni nilishuhudia
watu wawili wakirushiana maneno makali kwenye foleni ya mashine ya kutolea fedha
(ATM).  Tukiwa tumesimama
kusubiri zamu yetu ya kupata huduma, dada mmoja aliyeonekana kuwa na haraka ya kupata
huduma mapema kuliko sisi, alivuruga utaratibu wa kusimama kutaka kuwawahi waliokuwa
mbele yake.  Labda kwa kukerwa
na jitihada hizo za kuvuruga utaratibu, mama mmoja aliyekuwa amesimama nyuma alikosa
uvumilivu. “Hivi watu wengine mkoje? Unatuonaje sisi tuliosimama huku nyuma?
Unafikiri hatuna haraka kama wewe? Acha dharau” alifoka mama huyo huku akitamka
maneno makali yanayoweza kutafsiriwa kama matusi.  Pamoja na kosa
la ukosefu wa ustaarabu lililokuwa limefanyika, watu wengi waliokuwa wamesimama
kwenye foleni hiyo walifikiri mama yule alizidisha hasira. Kuona watu wanamgeuzia
kibao mama alianza kumtukana kila mtu hali iliyokuza mzozo ule usio rasmi. “Hebu muwe mnatafuta
mahali sahihi pa kutolea hiyo misongo ya mawazo mliyonayo,” alipendekeza mzee mmoja
kwa kejeli na kusababisha watu kuangua kicheko. Matukio ya watu
kutukanana na kurushiana maneno bila sababu ya msingi, yamekuwa mengi.
Unapofuatilia soga kwenye mitandao ya kijamii, vijiweni, katika usafiri wa umma
na hata kupitia mazungumzo yanayofanyika kwenye vyombo vya habari, unaona na mna
watu wanavyojibizana pasipo kuwa staha.  Aidha, kuna tabia
ya ukosoaji mkubwa unaoendelea kuota mizizi katika jamii yetu. Hivi sasa, kwa mfano,
ni kawaida watu kumshambulia mtu hata yule wasiyemfahamu kwa sababu tu amejipambanua
kuwa na mawazo tofauti na yale waliyonayo wao. Hali hii ya ukosoaji
na matusi ni kiashiria cha kukata tamaa kunakozidi kuota mizizi katika jamii yetu.
Ni wazi watu wengi, ingawa wangependa kuwa na furaha, hawana furaha. Kuna hali ya
watu kuishi na uchungu mkubwa ndani yao na hawajui wafanye nini kung’oa mizizi hiyo. Limeibuka wimbi
la watu kutafuta majibu ya matatizo yao kupitia njia za mkato. Kuna wanaokwenda
kwa waganga wa kienyeji kwa ahadi ya kutatuliwa kwa shida walizonazo.  Kuna
wanaokimbilia biashara za kitapeli kwa ahadi ya kupata utajiri wa haraka.
Wengine wanakimbia kutoka imani moja kwenye imani nyingine kutafuta majibu ya shida
zinazowasumbua. Haya yote ni mifano ya kitu kinachoitwa msongo wa mawazo.  Msongo wa mawazo
ni maumivu ya kihisia anayokuwanayo mtu kama matokeo ya kukosa matumaini na kukata
tamaa. Maumivu haya na kukosa matumaini, mara nyingi ni matokeo ya kutokufikiwa
kwa matarajio. Mtu huyu anayeishia kukata tamaa, hufika mahali akakwama kifikra
na hivyo kushindwa kuona njia ya haraka inayoweza kumfanya afikie matarajio aliyonayo. Chukulia kijana
aliyemaliza chuo kwa matumaini ya kupata kazi mara tu baada ya mahafali yake.
Mwaka wa kwanza, mwaka wa pili, kijana huyu anatembea na bahasha ya kaki bila mafanikio.
 Pamoja na jitihada
kubwa anazofanya za kutafuta kazi, kijana huyu anashindwa kufikia ndoto na mipango
aliyonayo ndani ya muda fulani. Ikiwa hivyo, taratibu hali ya kukata tamaa huanza
kuchukua nafasi yake na hatimaye hukabiliwa na msongo wa mawazo.   Mfano mwingine ni
kuondokewa na mtu wa karibu katika maisha. 
Anaweza kuwa mzazi, mwenzi wa maisha, mtoto, ndugu wa damu au hata rafiki
wa karibu.  Kwa kawaida,
hawa ni watu ambao kwa kiasi kikubwa wanahusika na mipango tunayokuwanayo. Hawa
ndio wanaobeba thamani ya maisha yetu. Katika hali isiyotarajiwa, ghafla mtu huyu
umpendaye anaondoka.  Kama hujawahi kufiwa
na mtu wa karibu, ni vigumu kuelewa maumivu yanayosababishwa na kuondokewa na mtu
uliyempenda. Maumivu haya humfanya mtu akapoteza ramani ya maisha na kila akitazama
mbele hao ni dalili za mwangaza. Moyo unajaa masononeko na uchungu na hali ya kujihurumia
kupita kiasi. Bila kupata msaada wa haraka mtu anaweza kujikuta akipatwa na kichaa
tunachoweza kukiita msongo wa mawazo. Pia kuna matukio
mengine kama kuugua au kuuguza mtu kwa muda mrefu; kukosa au kufukuzwa kazi;
kukataliwa, kusalitiwa au kuachana na mpenzi au mwenzi wa maisha; kukosa mtoto baada
ya kujaribu kwa muda mrefu; kugombana na watu wa karibu kama ndugu au
wafanyakazi.  Ipo mifano mingi
zaidi ya hii inayochangia kukata tamaa. Hata hivyo, kwa ujumla msongo wa mawazo
unachangiwa na ufahamu wa mtu kufika mahali akaona hakuna jibu rahisi tena la
matatizo yanayomkabili. Mtu kama huyu anaweza
kujikuta akigombana na kila mtu kwa sababu tu, ndani yake anaishi na hasira ya kushindwa
kufikia matarajio aliyokuwanayo. Itaendelea. Christian Bwaya ni Mhadhiri wa Saikolojia,
Chuo Kikuu cha Kikatoliki Mwenge (MWECAU). Mawasiliano: 0754870815 Twitter
@bwaya