OTHMAN MIRAJI RAIS
aliyepinduliwa karibuni kutoka madarakani nchini Sudan, Omar Hassan al-Bashir,
ametajwa ni mmojawapo wa watu waliochangia katika kuuliwa watu wengi hapa duniani.
 Alikuwa
katikati ya vita vya ukombozi wa Sudan Kusini vilivyochukua roho za watu milioni
mbili na kumalizika mwaka 2005 baada ya kudumu kwa miaka 20 ya maangamizi na
njaa. Vita hivyo vilikoma kwa Sudan Kusini kujitenga na kuwa nchi huru.  Baadaye
yakafuata mauaji yakiholela katika Jimbo la Darfur ambapo wanamgambo waliokuwa watiifu
kwa utawala wa Bashir, Janjaweed, tangu mwaka 2003 waliendesha “safishasafisha“
ya kikabila iliyochukua roho za hadi watu 300000.  Bashir
amekuwa akisakwa na Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu ya mjini The Hague ili akajibu
tuhuma za uhalifu wa kivita na ukatili dhidi ya ubinadamu huko Darfur. Kukaa kwake
madarakani kwa muda wa miaka 30 kumeifanya Sudan kuwa karibu jahanamu ya dunia. Bashir
alizaliwa mwaka 1944 kaskazini ya mji mkuu wa Khartoum. Alianza kulitumikia Jeshi
la Misri na mwaka 1973 alikuwa mbele kabisa katika medani ya mapigano katika
Vita ya Yom-Kippur baina ya Israel na nchi za kiarabu.  Baadaye
alikusanya ujuzi kama askari wa miavuli katika vita huko Sudan Kusini. Juni 30,
1989 alitwaa madaraka ya juu kabisa nchini pale jeshi pamoja na wanasiasa wenye
siasa za kiislamu walipoiangusha kutoka madarakani serikali iliyochaguliwa kwa njia
ya kidemokrasiaya Sadiq al-Mahdi.  Watu
walioyafanya mapinduzi ya uokozi, kama walivoyaita walisema wanataka kuirejesha
Sudan, nchi ya kiarabu na kiislamu katika njia iliyo sawa. Lakini walisahau kwamba
Sudan ilikuwa nchi ya mchanganyiko wa makabila dini na tamaduni mahala palipokutana
hasa tamaduni za kiarabu na kiafrika.  Vita
vya ukombozi wa Sudan Kusini na vile vya Darfur vilivyochukua maelfu kwa maelfu
ya roho za Wasudan vilikuwa na kielelezo cha tofauti hizo zilizodharauliwa,
lakini pia zikatumiwa na mataifa ya nje yaliyokuwa hayaitakii mema Sudan.
Mataifa hayo ya nje yalitaka Sudan, nchi kubwa kabisa katika Afrika kwa eneo,
imegukemeguke. Mataifa hayo mwishowe yalifaulu. Bashir
ameshindwa. Ameipoteza Sudan Kusini iliyojipatia uhuru wake mwaka 2011 chini ya
uongozi wa Jeshi la Ukombozi wa Sudan, SPLA. Bashir alipoteza kuungwa mkono na
watu wenye siasa za kiislamu ndani ya nchi yake wakiongozwa na mwanachuo ni wa kutajirika,
marehemu Hassan al-Turabi. Ni al-Turabi na Bashir walioongoza mapinduzi yaliyopelekea
Bashir aingie madarakani.  Tangu
mwaka 2009 Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu ya The Hague imetoa waranti wa kukamatwa
Bashir, lakini baada ya miezi minne ya maandamano ya mfululizo hivi karibuni huko
Sudan dhidi ya dikteta huyo, hamna yeyote kati ya washirika wake duniani aliyenyoosha
kidole kutaka kumhifadhi.  Na zaidi
ni kwamba hata wanajeshi waliokamata hatamu za utawala huko Khartoum baada ya
Bashir wamehakikisha kwamba hawatamkabidhi mtawala huyo aliyepinduliwa kwa Mahakama
ya The Hague. Bashir
kwa mshangao wa watu wengi, alikuwa madarakani kwa muda mrefu. Baada ya Sudan
Kusini kujitenga sehemu nyingine za Sudan zilibakia kuwa pamoja.  Kwa
hiyo, ugaidi na mapigano katika Darfur yaliyafunika mapigano yaliyokuwa yakiendelea
katika sehemu mbalimbali za nchi hiyo.  Nayo
Sudan Kusini ikatumbukia katika vita visivyokwisha. Naye Bashir aliitumia ile nafasi
ya tofauti zake na marafiki zake wa zamani wenye siasa za kiislamu kujifanya kuwa
mpiganaji dhidi ya ugaidi duniani.  Idara
zake za usalama na ujasusi zikabadilika kuwa washirika wa kuaminika wa nchi za Magharibi
na za kiarabu. Aliidharau ile waranti iliyotolewa na Mahakama ya The Hague na
kuiita kuwa ni njama ya kimataifa na hasa nchi za Magharibi kuwazima midomo wazalendo
wa Kiafrika.  Bashir
alifaulu kwa sehemu kuwashawishi baadhi ya viongozi wa kiafrika kutoyatambua maamuzi
ya Mahakama ya The Hague. Maandamano
ya umma yaliyofanywa Sudan miezi iliyopita yamemgharimu Bashir cheo chake,
lakini wakati huo huo yamedhihirisha wazi kwamba katika nchi hiyo bado madaraka
yanatokea kwenye mtutu wa bunduki na kwamba jeshi ndilo lenye kuamua nani atawale.
Urithi wa Bashir bado ungaliko, haujatetereka. Vipi
mwenendo wa demokrasia utakavyokuwa huko Sudan baada ya Bashir bado si jambo lililo
wazi, kama ilivyokuwa kabla ya kuangushwa Bashir. Wasudan sasa wako katika njiapanda,
lakini ni wazi kwamba watu wote wenye ushawishi wa kisiasa na wa kiuchumi katika
nchi hiyo hawataki kuwa upande wa wale watakaopoteza na kula hasara katika sakata
hili la sasa.  Wazi
pia ni kwamba Sudan katika muda mfupi ujao haitokuwa tulivu. Bashir ni rais watatu
wa Sudan ambaye ameingia madarakani kupitia mapinduzi na amepoteza madaraka kupitia
mapinduzi.  Jambo
moja tusilisahau kulitaja, hata hivyo Nalo ni mchango mkubwa wa wanawake wa
Sudan katika kuuondosha udikteta na dhuluma iliyokuwako katika utawala wa Omar
Hassan al-Bashir.  Wanawake
wamekuwa mbele kabisa katika mapinduzi ya karibuni na pia kwa muda mrefu katika
kupigania kuleta mabadiliko. Kweli watu watabaka mbalimbali za jamii walishiriki
katika maandamano ya kutaka Bashir aondoke madarakani, lakini wengi wao waliokwenda
mabarabarani walikuwa wanawake na wanafunzi.  Mapambano
ya wanawake kutaka kuwa na haki sawa kwa kila Msudan yalikuwa ni sehemu ya uasi
wa kisiasa wa wananchi dhidi ya serikali. Nusu ya waandamanaji wa karibuni walikuwa
wanawake waliodai ziondoshwe pia dhuluma walizokuwa wakifanyiwa. Mwanafunzi
wa kike, Alaa Salah (22),alichomoza kuwa alama ya vuguvugu la mapinduzi dhidi ya
utawala wa Bashir. Sauti yake ilisikilizwa na maelfu ya Wasudan pale
alipoushambulia utawala wa Bashir kwa kuwabagua wanawake.  Aliwatia
moyo wanawake wabebe mustakabali wao katika mikono yao wenyewe na wasiogope kukamatwa.
Alaa Salah alitishwa mara kadhaa kuuliwa au kutupwa gerezani kutokana na
msimamo wake wa kisiasa. Wanaharakati
mara kadhaa wamelalamika juu ya hali mbaya wanayokutananayo wafungwa wa kike katika
magereza ya Sudan ambayo yamesheheni wafungwa. Licha ya hayo yote wanawake wamekuwa
mbele kabisa katika kupigania uhuru na mabadiliko ya kisiasa. Katika
maandamano ya karibuni yalishiriki makundi ya kisiasa ambayo kabla ya utawala wa
Bashir yalikuwa yanapigania kuboresha hali ya wanawake katika Sudan. Chama cha
wanawake wa Sudan kiliundwa tangu mwaka 1952 na kimetoa mchango mkubwa katika kuboresha
hali za wanawake katika maisha ya kisiasa nchini humo.  Mwaka
1965 wanawake kwa mara ya kwanza waliweza kugombea ubunge na Fatima Ahmed akawa
mbunge wa kwanza wa kike katika nchi hiyo. Baadaye wanawake wakapata haki mbalimbali,
ikiwemo ile ya kufanya kazi. Licha
ya vizingiti walivyowekewa wanawake katika kuzidisha sehemu ya wanawake katika siasa,
maendeleo yaliyopatikana yalianza kuwekewa vizuizi katika utawala wa Bashir.
Mapambano dhidi ya ukeketaji katika Sudan hayajapiga hatua kubwa mbele. Kwa mujibu
wa Shirika la Umoja wa Mataifa linalosimamia Watoto Duniani (UNICEF) mwaka 2013
katika Sudan na Sudan Kusini asilimia 88 ya wasichana na wanawake walio katika umri
baina ya miaka 15-49 walikeketwa. Wanawake
katika maandamano ya karibuni huko Sudan walinyanyua juu sauti zao na
wakahakikisha kwamba wanapatiwa nafasi inayostahili katika Sudan ya siku za mbele.
 Wanawake
wa nchi hiyo sasa wanataka kwamba nusu ya mawaziri katika serikali ijayo ya kiraia
lazima wawe wanawake. Kama wito huo utasikilizwa na wanaume na hasa na
wanajeshi ni jambo la kungoja na kuona.