New York, Marekani MAREKANI imesema itazipiga marufuku kampuni 28 za
China kununua bidhaa nchini humo kwa madai kuwa zinakiuka haki za binadamu na
kuwanyanyasa watu wa kabila la Uighur na Waislamu wa jamii nyingine za wachache
Jimbo la Xinjiang.  Hata
hivyo, Marekani imekanusha kuwa hatua hiyo inahusiana na mazungumzo ya biashara
yaliyopangwa kuanza tena wiki ijayo. Si
mara ya kwanza Marekani kuchukua hatua kama hiyo dhidi ya mashirika ya China. Mei
mwaka huu utawala wa Rais Donald Trump uliiweka kampuni kubwa ya teknolojia ya
Huawei katika orodha hiyo kutokana na hofu ya kiusalama kuhusu bidhaa zake. Katika
vikwazo vipya, Waziri wa Biashara wa Marekani, Wilbur Ross, ameitangaza hatua
hiyo akisema nchi yake haiwezi kuvumilia ukandamizaji na vitendo vya kikatili
dhidi ya jamii ya walio wachache nchini China.  Ross
alisema marufuku hiyo itazizuia kampuni hizo kununua bidhaa za Marekani hadi
kupata kibali maalumu kutoka Washington. Miongoni
mwa mashirika 28 yaliyoorodheshwa ni pamoja na ofisi 18 za usalama zilizoko
Xinjiang, chuo kimoja cha polisi na kampuni nane za kibiashara, ikiwemo ya
bidhaa za kiteknolojia ya Hikvision na kampuni zinazoshughulika na vifaa vya
ujasusi na kutambua sura ya mtu za Megvii na Sense Time. Marufuku
hiyo imetangazwa huku kukiwa na mvutano kati ya Marekani na China, hasa kuhusu
sera ya biashara na vitendo vinavyofanywa na China katika Jimbo la Xinjiang.  Nchi
hizo mbili zenye uchumi mkubwa duniani, ziko katika vita ya kibiashara, huku zikiwekeana
ushuru wa mabilioni ya dola katika bidhaa zao. Jana,
Ikulu ya Marekani ilitangaza kuwa mazungumzo kati ya nchi hizo yamepangwa
kuanza tena Alhamisi, huku mjumbe wa ngazi ya juu wa China katika masuala ya
biashara, Liu He akitarajiwa kukutana na mwakilishi wa kibiashara wa Marekani,
Robert Lighthizer na Waziri wa Fedha, Steven Mnuchin. Wakati
huo huo, Marekani imechukua hatua zaidi dhidi ya China kutokana na sera zake
kuelekea Jimbo la Xinjiang.  Mashirika
ya kutetea haki za binadamu yanasema China inawashikilia karibu Waighur milioni
moja na Waislamu wengine katika
kambi za ndani, ambako wanafundishwa propaganda za kikomunisti na kulazimishwa
kuukana utamaduni na dini yao, kitendo ambacho Marekani inasema ni sawa na enzi
za utawala wa wanazi nchini Ujerumani. Wakati
wa mkutano wa Baraza Kuu la Umoja mwezi uliopita, Wizara ya Mambo ya Nje ya
Marekani iliandaa mkutano kuelezea madhila wanayopitia Waighur, huku Naibu
Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani, John Sullivan akilaani kampeni ya
ukandamizaji ya China ambayo ni ya kutisha. Sullivan
alisema Serikali ya China inawazuia Waislamu kusali na kusoma Quran na
imeivunja au kuiharibu misikiti kadhaa.  Alisema
huo ni mfumo unaotumiwa na chama cha kikomunisti cha China kuwazuia raia wake
kutekeleza haki yao ya uhuru wa kidini. Hata
hivyo, hadi hivi karibuni China imeyakanusha madai ya kuwepo kwa kambi hizo,
lakini sasa imesema kuna shule za mafunzo ya ufundi, ambazo ni muhimu katika
kudhibiti ugaidi, huku ikilalamikia kitendo cha kuingiliwa kwa masuala yake ya
ndani. Uighurs ni kina nani? Watu
wa kabila la Uighurs ni Waislamu Waturuki. Ni asilimia 45 ya watu wanaoishi
Xinjiang, asilimia 40 ni watu wa kabila la Han Chinese. China
ilichukua udhibiti wa eneo hilo mwaka 1949 baada ya kuliangamiza jimbo la
mashariki mwa Turkestan. Tangu
wakati huo, kumekuwa na uhamiaji mkubwa wa watu wa kabila la Han Chinese na
Uighurs wanahofia mmomonyoko wa utamaduni wao.  Xinjiang
ni jimbo huru ndani ya China, kama Tibet lililopo kusini mwake.