ELIZABETH HOMBO Na LEONARD MANG’OHA WADAU mbalimbali na wananchi wametoa maoni yao kuhusu bajeti
kuu ya Serikali ya mwaka 2019/20 itakayosomwa leo bungeni Dodoma, huku wengi wao
wakishauri iguse maisha ya Mtanzania wa kawaida. Akizungumza
na MTANZANIA jana, Katibu Mkuu wa Chama cha Walimu Tanzania (CWT), Deus Seif,
alisema wana imani kuwa bajeti hiyo itagusa masilahi ya walimu kuanzia madeni
yao ya muda mrefu. “Pia
tunatarajia kuona madaraja yanapandishwa kwa walimu, kwa mfano changamoto
iliyopo hivi sasa idadi ya wanaopandishwa madaraja ni ndogo kuliko inavyotakiwa,
hivyo Serikali iangalie hili. “Kingine ni
upungufu wa walimu, hasa shule za msingi. Pamoja na kwamba Serikali imetoa
ajira nyingi, lakini bado ni wachache, hivyo tunaomba angalau kila mwaka
Serikali itoe ajira 10,000 kwa walimu,” alisema Seif. Mchumi
kutoka Taasisi ya Utafiti ya Repoa, Dk. Lucas Katera, alisema matarajio yake ni
kwamba bajeti hiyo itajikita kwenye kuwekeza masuala ya viwanda. “Ukizingatia
Serikali ya awamu ya tano imekuja na uchumi wa viwanda, hivyo ni wazi kwamba
hata bajeti hii ya 2019/20 itaangalia masuala ya kuwekeza viwanda ikiwa ni
pamoja na miundombinu na huduma za jamii,” alisema Dk. Katera. Profesa Haji
Semboja wa Idara ya Uchumi, Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM), alisema
anapotazama vipaumbele vya mpango wa maendeleo, ni yale mambo mazuri
yaliyoahidiwa na Serikali wakati wa Uchaguzi Mkuu na kwamba sasa wanatekeleza. “Unapowekeza
fedha nyingi kwenye miundombinu kwa ajili ya uchumi wa viwanda, lazima kuna
sehemu zingine zinazorota, sasa hili linawafanya wananchi wajitegemee na
wachangie kwenye maendeleo. “Serikali
ikitaka kukubeba lazima na wewe ujibebe na ndio maana Serikali inakusanya kodi.
Pia wananchi lazima wanatakiwa wawekeze kwenye kilimo cha kisasa. “Pia
wajipange kujiweka katika kampuni zinazokopesheka na kukubalika. Hivyo
matarajio yangu kwa ujumla ni mabadiliko ya akili ya kibinadamu kwamba Serikali
imejenga reli je, impandishe mwananchi kwenye ndege? Si lazima atatoa nauli
ndipo apande reli? “Na kwenye
ndege hivyo hivyo, kwamba Serikali imeleta ndege, sasa kazi ni kwamba mwananchi
kupanda na si kupandishwa kwenye ndege na Serikali,” alisema Profesa Semboja. Kwa upande
wao, baadhi ya wafanyabiashara wadogo katika soko jipya la Mwege, Dar es Salaam,
walisema wanatamani kuona bajeti ya mwaka mpya wa fedha ikigusa zaidi maisha ya
wajasiriamali wadogo. Michael
Mmbwambo, alisema anatamani kuona bajeti itakayoangalia watu wa chini, wakiwamo
wajasiriamali kwa kupunguza baadhi ya kodi kwa wafanyabiashara wakubwa
wanaoingiza bidhaa kutoka nje. “Wafanyabiashara
wakubwa wanalia na tozo nyingi wanapoingiza bidhaa kutoka nje ya nchi, hali hii
inawafanya wengi kuuza bidhaa hizo kwa bei kubwa na wengine kuingiza bidhaa
ambazo si nzuri. “Kwa mfano
hapa nauza mitumba, unapopata mzigo mbaya hauuziki. Serikali ikiliangalia hilo
mizigo itakuja mizuri,” alisema Mmbwambo. Barnabas
Shirima alisema bajeti ya mwaka ujao inapaswa kuangalia zaidi masuala ya mikopo
kwa wajasiriamali wadogo kwa kupunguza riba ili waweze kukopa na kuendesha
biashara kwa sababu fursa zipo, lakini hawana mitaji. Mbowe Yusuf
alisema lazima bajeti ya mwaka huu iwekeze katika kutafiti hali ya uchumi ili
kufahamu maeneo ya kipaumbele kutokana na hali ngumu inayowakabili wananchi wa
kipato cha chini. “Kwa miaka
mitatu tumeona kipaumbele cha Serikali ni ujenzi wa miundombinu, hilo ni jambo
zuri kwa sababu maendeleo huletwa na miundombinu, ila bajeti hii wawekeze
kwenye utafiti wa hali ya uchumi,” alisema Yusuf.