Aveline Kitomary  – Dar es Salaam WIZARA ya
Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, imezindua mwongozo wa taifa
wa matibabu ya saratani, ikiwa ni sehemu ya mikakati ya kupunguza ugonjwa huo
na athari zake. Mwongozo
huo pia umelenga mfumo mmoja wenye ubora wa utoaji huduma za matibabu ya
ugonjwa wa saratani katika hospitali zote zilizopo nchini. Akizungumza
Dar es Salaam jana wakati wa maadhimisho ya Siku ya Saratani Duniani ambayo
hufanyika Februari 4 ya kila mwaka, Waziri wa Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia
Wazee na Watoto, Ummy Mwalimu, alisema hatua hii imekuja kutokana na kuendelea
kuongezeka kasi ya ugonjwa huo duniani.  “Ni
matumaini yangu mwongozo huu utarahisisha mawasiliano kati madaktari bingwa na
wataalamu wengine wa saratani, utatoa dira ya nchi nzima kulingana na ubora wa
matibabu ya saratani. “Mwongozo
unasema kabla mgonjwa hajaanza matibabu wataalamu watakaa kumjadili mgonjwa na
wataamua ni jinsi gani waweze kumtibu na watakaa halafu waamue atumie matibabu
gani, utarahisisha uandaaji wa maoteo ya ununuzi wa dawa na vitendanishi na
vinavyotumika kutibu  saratani, utoaji wa
matibabu bila madhara ya kiteknolojia ya mionzi,” alisema Ummy. Alisema mwongozo
huo pia utatoa maelekezo kwa Mfuko wa Taifa wa Bima ya Afya (NHIF) ili vipimo
na dawa za saratani viwepo katika vifurushi vyao.  “Mfuko wa
Bima ya Afya uhakikishe unatumia mwongozo huu katika kuweka vitita vya huduma
za saratani hili mliangalie kama kwenye vifurushi mnatoa huduma za CT scan
halafu hapati matibabu ndo nini? Nimewaelekeza NHIF waangalie waongeze hata
fedha kwani mtu anaweza hata kupata tatizo la figo, tuhakikishe watu wanapata
matibabu,” alisema Ummy. Alisema utawawezesha
wananchi kupata matibabu bora kutokana na tiba zote kufanana katika hospitali
zote.  “Mwongozo
huu utasaidia watu kupata elimu, uhamasishaji wa kwenda kupima mapema kabla
saratani zao hazijafika mbali, hii itasaidia watu wengi kuwahi hospitali na
kupata matibabu kabla ugonjwa haujafikia hatua za juu,” alisema Ummy. Kwa mujibu
wa takwimu zilizotolewa na Shirika la Umoja wa Mataifa la Tafiti za Saratani,
kila mwaka kati ya watu 100,000 walioko nchini, wagonjwa wapya wa saratani ni 76. Alisema shirika
hilo linakadiria wagonjwa wapya kila mwaka ni 42,060 na katika kila wagonjwa hao,
vifo ni takribani asilimia 68, kwahiyo katika kila wagonjwa 100 wagonjwa 68
wanafariki, jumla ya wagonjwa 28,000 hufariki kwa mwaka.  “Takwimu
za hospitali zinazohudumia wagonjwa wa saratani jumla yao ni 13,216 kwahiyo
wagonjwa wengi wa saratani hawafiki katika vituo vya kutoa huduma, wanabaki
majumbani au kwenda kwa waganga wa kienyeji. “Hivyo ni
changamoto, ni asilimia 31 tu wanafika kupata huduma, tunawahimiza watu  wanaohisi kuwa na ugonjwa huo kufika vituo
vya kutolea huduma za afya.  “Lakini
tatizo jingine ni wagonjwa asilimia 70 wanaofika hospitali wanakuja wakiwa katika
hatua ya juu ya saratani, hii ni hao wagonjwa asilimia 31 wanaofika kupata
huduma.  “Takwimu tulizonazo ni kuwa saratani
inayoongza kwa wanaume ni ile saratani ya tezi dume asilimia 23, koo asilimia
16, saratani ya kichwa na shingo asilimia 12, saratani ya utumbo mkubwa na
mdogo asilimia 11.4 na matezi asilimia 9. “Saratani
zinazokumba wanawake ni mlango wa kizazi asilimia 47, saratani ya matiti
asilimia 16, saratani ya utumbo mkubwa na mdogo asilimia 5.8, saratani ya koo
5.3, saratani ya kichwa na shingo asilimia 4.2. “Takwimu
za Ocean Road wagonjwa wengi wa saratani zinasababishwa na maambukizi ya virusi,
mfano zaidi ya asilimia 50 ya wanaume wenye umri kuanzia miaka 30 mpaka 49
wamekuwa wakikumbwa na saratani, sasa tunaona hata vijana wanakumbwa na saratani,”
alisema Ummy. Hata
hivyo, alisema Serikali inaendelea kuboresha huduma za afya ikiwa ni pamoja na
kuwekeza zaidi katika kinga ya saratani. “Tutaendelea
kuchukua hatua za kuboresha huduma za matibabu ya saratani, tukiwekeza zaidi
katika kinga mfano saratani ya mlango wa kizazi, inaweza kuzuiwa kwa chanjo,
takwimu ya mwaka 2018/2019 inaonyesha kuwa wasichana wa umri wa miaka 9 hadi 14
waliopata chanjo dozi ya kwanza ni 81, lakini kwa chanjo ya pili ni asilimia 49. “Niwatoe
hofu jamii, chanjo hii haihusiani na kinga ya uzazi wala uzazi, hivyo
wahakikishe wasichana wote wapate dozi zote mbili, wakati tunazindua mwangozo.
Pia tutaendelea kuboresha huduma za uchunguzi ya matibabu ya saratani katika
ngazi zote kwa ajili ya kugundua mapema,” alisema Ummy. 