Christian Bwaya “NINA mke asiyeniamini kabisa. Hana imani kabisa na mimi.  Juzi kati hapa nimemkuta anachunguza simu yangu. Tuligombana sana.” Haya ni maneno ya kijana mmoja ambaye ndani ya ndoa hawaaminiani na mkewe. Kijana huyu anaonekana
kusumbuliwa na hali ya mke wake kukosa imani na yeye. Kuchunguzwa kwa siri,
kwake ilimaanisha kuwa mke wake hamwamini.  Nilimwuliza kwanini
anafikiri mke wake hamwamini? Akajibu: “Basi tu ndivyo alivyo. Hata ufanyaje
hana imani.”  Hivi ndivyo vijana wengi
walivyo, anadhani mke wake ana wajibu wa kumwamini. Hakujua kwamba naye kwa
upande wake alikuwa na wajibu wa kuweka mazingira ya kuaminiwa na mkewe.  Sote kama alivyo kijana
huyu, tuna hitaji la kuaminiwa. Tunatamani watu wasiwe na shaka juu yetu.
Tunatamani watu waamini yale tunayowaambia. Tunaposema jambo, tunatamani watu
wengine waliamini. Tunapofanya mambo fulani, tusingependa watu wawe na shaka
nasi. Tunajisikia vizuri kuaminiwa.  Hata hivyo, yapo
mazingira tunakutana nayo, kama ilivyokuwa kwa kijana huyu, tunajisikia
kutokuaminiwa. Pengine nawe umewahi ‘kuwadai’ watu wakuamini. Umekwenda kwa
rafiki, mathalani, kumkopa fedha. Rafiki yako anasita. Hakuamini. Unajisikia
vibaya kuona rafiki yako hakuamini. Unamwomba akuamini. Tusichojua ni kwamba
kuaminiwa si tukio bali matokeo ya yale tunayoyafanya. Maisha
hayaendi bila kuaminiwa. Ndio maana hata mtu muongo, laghai, angependa
kuaminiwa. Kazini, wakubwa wa kazi wanapenda mtu anayeaminika. Bila kuaminika,
huwezi kupata mafanikio. Usalama wa kazi, kwa kiasi kikubwa unategemea namna
gani mwajiri anakuamini. Biashara pia inategemea kiwango cha kuaminika.
Mfanyabiashara anapoaminiwa na wateja wake anakuwa kwenye nafasi kubwa ya
kupata mafanikio.  Urafiki
kati ya watu wawili, hali kadhalika, unategemea kwa kiasi kikubwa namna watu
hao wanavyoaminiana. Huwezi kuwa na urafiki mzuri na mtu kama hamuaminiani.
Kuaminiwa ni msingi wa uhusiano wowote wa karibu na hata shughuli zinazohusisha
watu zaidi ya mmoja. Kuaminiwa, si tukio
la siku moja wala haki inayoweza kudaiwa kwa watu. Mke hawezi kudai ‘aaminiwe’
na mumewe. Mume hali kadhalika. Kuaminika ni zao la tabia zetu. Kuaminiwa ni
sawa na miamala ya benki.  Unaweza
kuchukua kile ulichokiweka. Huwezi kudai zaidi. Fanya mambo matatu uaminiwe. Mosi; sema ukweli
daima. Fikiria uko mahali na rafiki yako ukamsikia akimdanganya mwenzake kwenye
simu. Hata kama aliyedanganywa ni mwingine, kwa vyovyote vile imani yako kwa
aliyedanganya inapungua. Uongo unapunguza kuaminika. Ukitaka kuaminika,
jenga tabia ya kusema ukweli. Epuka kusema kitu usichomaanisha kwa lengo tu la
kuwafurahisha watu. Usimdanganye mtu hata kama unajua hatagundua. Ukitambulika
kama mtu mwenye tabia ya kusema ukweli unawafanya watu wasiwe na wasiwasi na
maneno yako. Utaaminika. Pili; kuwa na tabia
ya kutimiza ahadi zako. Ishi unachokisema. Unajua ni rahisi kutoa ahadi hasa
kama hujiamini na unatamani kuwaridhisha watu. Hata hivyo, ni vizuri kuelewa
kuwa ahadi ni kipimo cha ukomavu wako. Usipotekeleza ahadi zako watu
wanakuchukulia kama mtu asiye na ukomavu. Huwezi kuaminika katika mazingira
unayoonekana huna ukomavu. Kuliko kutoa ahadi
kwa lengo la kumridhisha mtu, ni bora usiahidi kabisa. Punguza matarajio ya
watu kwako, kisha fanya jitihada za kuzidi matarajio hayo. Unapoahidi kufanya
kitu, tekeleza. Ukishindwa kutekeleza, kuwa muungwana. Omba msamaha. Kwa namna
hii watu watakuamini. Tatu; heshimu na utaheshimika.
Mtu asiyeheshimika ni vigumu kuaminiwa. Wapo watu wanaaminiwa kirahisi kwa
sababu tu wamejijengea taswira ya heshima kwa jamii. Heshima ni zaidi ya vitu
ulivyonavyo na namna unavyoonekana. Heshima kubwa unayoweza kupewa na watu
inategemea vile unavyowaheshimu. Ukitaka kuheshimiwa, heshimu watu.  Unapokuwa na tabia
ya kuwadharau watu, kujiona bora kuliko wengine, watu wanakudharau.  Hata wale unaowazidi wanastahili heshima.
Hata wanaokukosea na kukutendea mabaya wanastahili heshima. Ukijenga tabia ya
kulipa ubaya kwa wema utashangazwa na matokeo.  Jambo la kukumbuka
ni kwamba watu wanaweza kupoteza imani na wewe kimya kimya. Si kila mtu anaweza
kukutangazia kuwa hana imani na wewe. Linda tunda la uaminifu. Imani ikipotea
ni vigumu kuirejesha. Habari njema ni kwamba kadri unavyojiwekea mazingira ya
kuaminika, ndivyo utakavyoendelea kuaminika. Christian Bwaya ni Mhadhiri wa Saikolojia, Chuo
Kikuu cha Kikatoliki Mwenge (MWECAU). Twitter: @bwaya, Simu: 0754 870 815.