RAMADHAN HASSAN MBUNGE wa
Viti Maalumu, Zainab Katimba (CCM) amependekeza mbakaji apewe adhabu ya
kuhasiwa ili asije akarudia tena kosa kama hilo ambalo linaleta ukatili mkubwa
kwa wanawake na watoto kutokana na kuwaathiri. Lakini
Mwanasheria Mkuu wa Serikali (AG), Profesa Adelardus Kilangi, amesema kuruhusu
adhabu ya kuhasiwa kwa watuhumiwa wa makosa ya ubakaji na ulawiti ni kuvunja
katiba ya nchi na kwamba adhabu zilizopo zinajitosheleza. Alisema ibara
ya 13 ibara ndogo ya 6 ya katiba inasema ni marufuku kwa mtu kuteswa,
kuadhibiwa kwa kinyama au kupewa adhabu zinazomdhalilisha hivyo pendekezo hilo
likichukuliwa ni kuvunjwa kwa katiba. Kauli hiyo
aliitoa bungeni jana wakati akijibu swali la nyongeza la Katimba (CCM), ambaye
alisema kuna changamoto kubwa sana ya ukatili wa wanawake na watoto kwenye
masuala ya ubakaji wakati Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania inataka kuwahakikishia
usalama Watanzania wote. Katimba
alisema kwenye makosa ya ubakaji kama ilivyoainishwa kwenye kifungu cha tano
cha Sheria ya Sexual offences ya mwaka 1998 ambayo imeenda kufanya marekebisho
ya kifungu cha 130 cha sheria ya adhabu ya ubakaji. ”Kigezo au
masharti ya kuthibitisha kosa la ubakaji ni mpaka yule aliyebakwa athibitishe
kwamba kulikuwa na kuingiliwa, na mazingira hayo ni magumu sana katika
utaratibu wa kawaida kuthibitisha kwamba mtu amekuingilia, hasa kwa watoto. “Je,
Serikali haioni katika mazingira haya kwamba kufanyike marekebisho ya sheria
ili vigezo vya kuthibitsiha au kuthibitisha kosa la ubakaji ipunguzwe kiwango
chake ili kusiwe na haja ya kufanya hivyo sababu watoto sio rahisi kwao kuweza
kuthibitisha jambo kama hilo na mazingira yaangaliwe ili kuweza kutoa haki? “Serikali
haioni kwamba kuna haja ya kuongeza adhabu kwa wale watakaothibitika kwamba
wamefanya kosa la ubakaji ili adhabu yao iwe kali ili kuhakikisha kwamba makosa
haya ya ubakaji yanakwisha ili watu waogope?” aliuliza Katimba. Alitolea
mfano kuwa Serikali haioni kwenye kosa la ubakaji, mbakaji apewe adhabu ya
kuhasiwa ili asije akarudia tena kosa kama hilo ambalo linaleta ukatili mkubwa
kwa wanawake na watoto kutokana na kuwaathiri. Akijibu
maswali hayo, Waziri wa Katiba na Sheria, Dk. Augustine Mahiga alisema kuwa
wameondoa baadhi ya vigezo vilivyokuwepo hasa watoto kutoa ushahidi wenyewe na
kuachia mahakama uamuzi wa busara na wa kitaalamu kuweza kutoa ushuhuda huo kama
kitendo hicho kimetokea. Alisema kuwa
kwa sasa kuna mfumo wa kutazama na kuboresha mfumo mzima wa kesi za jinai
likiwamo suala la ubakaji na kama itatoa mapendekezo yatafuatana na adhabu. ”Lakini niwaambie
kweli kwamba kwenye makosa haya adhabu ambazo zipo mpaka sasa ni kali na
inafika mpaka miaka 30 na limejadiliwa bungeni, hivyo kama itabidi kuongeza
adhabu hizo baada ya marekebisho na mapitio ya sheria hizi ninashauri kwamba Bunge
hili likae na tushauriane kwakuwa linahitaji uamuzi wa kisheria,” alisema Dk.
Mahiga. Akitoa
majibu ya nyongeza, Profesa Kilangi alisema sheria inayohusu mambo ya jinai
ilipopitishwa mojawapo ya masuala iliyoyaondoa kwenye sheria ya ushahidi
ilikuwa ni kifungu kinachoeleza ni lazima kuonyesha ishara fulani zilizosalia
baada ya tendo la ubakaji jambo ambalo lilikuwa linadhalilisha. Alisema
mwisho ni lazima hayo yote yafuate misingi ya sheria za jinai, kwamba lazima kuomba
kuthibitisha pasipo kuacha shaka na kwamba anayetuhumiwa asituhumiwe au kupewa
adhabu isivyo sahihi. ”Na kwenye
hili suala la kuongeza adhabu tayari sheria ile imeiongeza adhabu imekuwa kali
sana ambayo ni miaka 30, sasa hili pendekezo la kuhasiwa lina tatizo moja,
litatupelekea kuvunja katiba. “Kwa
sababu ibara ya 13 ibara ndogo ya 6 inaeleza kwamba ni marufuku kwa mtu kuteswa
kuadhibiwa kwa kinyama au kupewa adhabu zinazomdhalilisha, kwahiyo tukichukua
pendekezo la kuhasiwa linatupeleka tena kwenye upande mwingine ambapo tutavunja
katiba kwakuwa adhabu zilizopo zinajitosheleza,” alisema Profesa Kilangi. Naye, Waziri
wa Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Ummy Mwalimu alisema hata
ziwepo sheria kali kiasi gani, matatizo ya ubakaji nchini hayataisha kutokana
na kuwa ni suala la malezi. Aliwataka
wazazi, walezi na jamii kutimiza wajibu wa malezi na ulinzi wa watoto huku
akitolea mfano kuwa kuna watoto wanabakwa miezi mitatu bila mzazi kujua, hivyo
kuwataka wawakague, wawaulize na kuwafuatilia ili waeleze matatizo wanayopata. Awali katika
swali la msingi, Katimba alihoji kuwa Serikali haioni ni wakati mwafaka wa
kuleta bungeni marekebisho ya sheria ili kupunguza kiwango cha ushahidi kwenye
kesi za ubakaji na hasa wa watoto. Akijibu
swali hilo, Dk. Mahiga alisema suala la ushahidi katika kesi za jinai
husimamiwa na Sheria ya Ushahidi, Sura ya 6.  “Makosa
ya ubakaji hususan kwa watoto wenye umri chini ya miaka 18 yaadhibiwa kwa
mujibu wa kifungu cha 130(1) na 131(2)(e) cha kanuni ya adhabu, sura ya
20,” alisema Dk. Mahiga. Alisema kuwa
makosa haya kwa mujibu wa Sheria ya Ushahidi yanahitaji kuthibitishwa pasipo
kuacha shaka yoyote ili mtuhumiwa atiwe hatiani. Dk. Mahiga alisema
kwa kuwa kiwango cha kuthibitisha mashauri ya jinai ni pasipo kuacha shaka
yoyote, kiwango cha ushahidi kitategemea mazingira ya kosa husika, namna
lilivyotendeka na mashahidi walioshuhudia kutokea kwa tukio hilo. Sheria haijatoa
masharti ya idadi ya mashahidi wanaotakiwa kutoa ushahidi. “Hivyo,
kila kesi uangaliwa kwa kuzingatia mazingira yake na kwamba pamoja na hayo, na
kwa lengo la kumlinda mtoto aliyeathirika na tukio la ubakaji, mwaka 2016 Bunge
lako tukufu lilifanya marekebisho katika kifungu cha 127 cha Sheria ya
Ushahidi, kwa kuondoa masharti ya kumhoji mtoto ili kupima ufahamu wake na badala
yake kuweka masharti ya mahakama kujiridhisha kuwa mtoto ana uwezo wa kusema
ukweli pekee. ”Hivi sasa
Serikali inaendelea na itaendelea kufanya maboresho ya mfumo wa haki jinai ili
kuondoa vikwazo vyote vinavyokwamisha usikilizwaji, si tu wa mashauri ya namna
hii, bali mashauri yote yanayohusu makundi ya watu katika jamii yetu ili
kulinda utu wao, ikiwemo watoto, wanawake, wazee na watu wenye ulemavu
wanaoathirika na vitendo vya ukatili ikiwa ni pamoja na ubakaji,” alisema Dk. Mahiga.