Christian Bwaya WATAWALA wengi barani Afrika wanapopata madaraka huziba masikio yao
na kutosikiliza kero za wananchi wao na kuhakikisha vivywa vyao haviwezi kusema
kinyume na maoni waliyonayo.  Kutosikilizwa kwao wananchi katika kuamua aina ya utaratibu utakaotumika
kujitawala kunawafanya wajisikie kuminywa na hata kunyang’anywa haki muhimu ya raia
kujieleza.  Hata hivyo, ni dhahiri kuwa viongozi mbalimbali hutokana na jamii
inayowachagua kuwasaidia kufikia malengo yao. Haiba, hulka na mienendo ya watawala
haiwezi kuwa tofauti na hali halisi ya wananchi wao.  Wanayoyafanya–kwa kujua au kutokujua– ni sura
halisi ya utamaduni wa wananchi.  Tutumie mfano. Wananchi wanaothamini elimu, hutafuta na kuchagua
miongoni mwao viongozi wanaothamini elimu. Kinyume chake, wananchi wasiothamini
elimu huweza, na kwa kweli hufurahia, kuchagua ‘wajinga’ wenzao kuwa viongozi wao.
 Vivyo hivyo, wananchi wanaopenda njia za mkato kujipatia kipato,
huthamini na kuwachagua wagombea ‘wajanja wajanga’ ambao baadae huja kufahamika
kama mafisadi. Haiwezekani viongozi kuwa tofauti na wananchi. Tukizitazama nchi zinazosifika kwa demokrasia tunabaini kuwa ni utamaduni
wa wananchi. Demokrasia ni maisha yanayoanzia kwenye utawala wa familia. Kila
mwanafamilia anajengewa mazingira ya kujisikia kuwa na uhuru wa kuchangia maoni
yake.  Mtoto hupewa nafasi ya kufanya uamuzi kwa mwongozo wa mzazi. Mke
naye anakuwa na fursa ya kushiriki katika maamuzi anayoyafanya mumewe kwa sababu
demokrasia katika jamii hizo ni utamaduni unaoanzia kwenye familia na si matamanio
bandia ya kisiasa. Ninapotafakari madai ya raia katika nchi za Kiafrika, kutaka watawala
wawe wanademokrasia, maswali kadhaa yanajitokeza. Ninajiuliza, kwa mfano, inawezekana
kweli kudai kuwa jamii Fulani ni inayoamini katika demokrasia kuanzia ngazi ya familia? Je,
demokrasia ni utamaduni wao?  Wanaume wa Kiafrika, mathalani hawatishwi na kukua kwa demokrasia
kwenye ngazi ya familia? Wanawashirikisha kweli wake zao katika uamuzi bila kuwawekea
mipaka? Wanaheshimu maoni ya watoto wao kama wanavyotaka watawala wao waheshimu
maoni yao?  Kwamba, wanahitaji demokrasia kwenye vyama  vya siasa na serikalini, hili halina mjadala.
  Je, madikteta wa familia (wasiowapa wake/waume/watoto wao uhuru
wa maoni kwa kuogopa kukosa mamlaka yao wakiwa wazazi/wanaume, wanaweza kuwa na
uhalali kwa kudai hawapendezwi na tabia za viongozi wa nchi za Afrika wanaoonesha
hulka na tabia za kidikteta? Yapo mapendekezo mawili. Kwanza, ili kujenga taifa linaloamini uhuru
wa mawazo kweli kweli, ni vema kuanza kuanza kujenga demokrasia ya kweli ndani
ya familia. Kuanza kuzishirikisha familia 
katika uamuzi bila hofu ya kupokonywa madaraka. Kuanza kuthamini na kuheshimu
maoni/mahitaji ya watoto  na kuyasikiliza.
Kujenga taifa la kweli la watu wanaoamini demokrasia. Christian
Bwaya ni mhadhiri wa Saikolojia Chuo Kikuu cha Kikatoliki Mwenge (MWECAU).
Mawasiliano 0754870815, Twitter: @bwaya