 Na AVELINE KITOMARY –  DAR ES SALAAM  DAKTARI
Bingwa wa Magonjwa ya Ini na Mfumo wa Chakula, Tuzo Lyuu, amesema sababu za
wagonjwa wa homa ya ini (hepatitis B) kupewa dawa za ARVs ni kuwaondoa katika
hatari ya kupata madhara zaidi kama kansa ya ini na ini kusinyaa. Akizungumza
na MTANZANIA katika mahojiano maalumu jana, Dk. Lyuu alisema dawa za ARVs
zinazotumika sio zote ila ni za aina mbili; Tenofovir na Lamivudine ambazo pia
husaidia kuzuia wadudu kuzaliana, hivyo kusababisha kinga za mwili kuzalishwa. “Ni kweli
dawa hizo zinatumika na zinafanya kazi kwa HIV na hepatitis B, lengo kubwa ni
kumwondoa mgonjwa kwenye ‘risk’ ya kupata madhara au matatizo zaidi kama kansa
ya ini na kusinyaa kwa ini, kwahiyo mtu anavyoanza matibabu tunategemea wadudu
watapungua sana.  “Pia
tunategemea ini litarudi katika hali ya kawaida na  matumizi hayo yatafanya wadudu kuacha
kuzaliana,  lengo jingine ni mgonjwa
kuzalisha kinga inayowazuia wadudu wasizaliane.  “Kwahiyo
tuna makundi mawili ya wagonjwa wanaoanza dawa. ‘Group’ la kwanza ni yule
ambaye ana madhara makubwa (big complication), mfano kusinyaa ini. Huyu
atatumia dawa maisha yake yote. “W pili ni yule
ambaye ini limeanza kuharibiwa, lakini halijasinyaa. Huyu atatumia dawa mpaka
afikie malengo yote. Hapa kila mtu ana muda, tutakuwa tunamwazishia dawa na
tunaendelea kumfuatilia, tukiona amefanikiwa tunamwongezea tena miaka mingine
kama mwaka mmoja hadi miwili,” alieleza Dk. Lyuu. Alibainisha
kuwa kwa sasa mwitikio wa watu kujitokeza kupima homa ya ini umeongezeka
tofauti na zamani kutokana na kupata wagonjwa ambao wako katika hatua za awali. “Watu wengi
kwa sasa angalau wana mwamko, kwa sasa tunapata wagonjwa ambao hawajaathirika
sana kama zamani ambapo walikuwa wanakuja wakiwa wameathirika zaidi, wapo
walioenda kupima kwa hiari yao wakakutwa na ugonjwa na sasa wameanza matibabu,”
alisema. Dk. Lyuu
aliitaka jamii kuachana na imani potofu kuwa mate, jasho na kumgusa mtu kunaambukiza
homa ya ini kitu ambacho sio kweli kwani ugonjwa huo unaambukizwa kwa njia ya
damu na kemikali. “Kemikali
zinazosababisha ugonjwa huo ni matumizi ya pombe na pia matumizi ya dawa kuzidi
kama Paracetamol, kwa wale wanaotumia kwa kiwango kikubwa inaharibu seli,”
alisema. Hata hivyo
Dk. Lyuu aliwashauri watu kujitokeza kwa wingi kupima afya zao ili waweze
kupata matibabu ya mapema na chanjo ya ugonjwa huo. “Watu
wakapime afya zao ili waweze kujua hali yao, pili kuna zile njia ambazo
zinajulikana kama kujamiiana na njia ya damu, watu wajitahidi kuepukana, kujamiiana
inajulikana, watu watumie kinga au kuwa mwaminifu kwa mpenzi mmoja. “Tafiti
zinaonyesha kuwa katika nchi zinazoendelea maambukizi kwa kiasi kikubwa
yanatoka kwa mama kwenda kwa mtoto kwa sababu kina mama hawapimi hepatist B, kina
mama wajawazito ni vizuri wakapima ili waweze kupata chanjo ya kumkinga mtoto,”
alisema Dk. Lyuu.