KADIRI miaka inavyosonga mbele, ndivyo ambavyo pia maradhi mapya
huibuka, kama yalikuwapo tangu zamani, basi wakati huo hayakuwa yakifahamika au
hayakuwa tishio kwa afya ya jamii. Magonjwa haya miongoni mwao ni yale yanayoambukizwa kutokana na
kujamiiana, au kwa maneno mengine kushiriki ngono. Zamani, nchini Tanzania magonjwa hayo yalikuwa yakiitwa ya zinaa,
lakini siku hizi yanaitwa ya ngono.  Jina limebadilika ili kuondoa hali ya kuhukumu wagonjwa kuwa
wamezini na kuambukizwa maradhi ilhali kuna wengine hawakuhusika. Mabadiliko yamekubalika kutokana na baadhi ya waathirika kupata
maradhi bila kushiriki tendo la kujamiiana bali kuambukizwa pengine kutokana na
mchakato wa uzazi, kuongezewa damu na hata kubakwa. Maradhi haya, ambayo yana neno la kitaalamu lenye ufupisho wa STI,
yakimaanisha ugonjwa unaoambukizwa kutoka mtu mmoja kwenda kwa mwingine kwa
njia ya kujamiiana. Njia hizo ni pamoja na kufanya ngono na wenza wa jinsi moja na
wengine kwa njia ya mdomo. Kuna aina zaidi ya 20 ya magonjwa haya, ambayo yana
au hayana dalili zinazoonekana iwe kwa macho au kuhisi maumivu. Ukiondoa maradhi haya yanayofahamika zaidi katika jamii kama vile
kisonono, kaswende, Ukimwi, vipele (HSV), Chlamydia, papiloma, gonorrhea na mengineyo,
kumeibuka mengine manne, yanayowaumiza kichwa wataalamu na hivyo kuwa tishio
jipya la afya ya jamii. Neisseria meningitides Neisseria meningitidis, pia hufahamika kwa jina la kitaalamu
meningococcus, ambayo husababisha uvimbe hatari wa tando za uti wa mgongo na
ubongo. Lakini, bakteria huyo sasa anapata umaarufu zaidi kwa kusababisha
maambukizi kwenye maungo ya uzazi.  Utafiti mmoja uliofanywa katika miaka ya 1970 ulibainisha ni kwa
namna gani dume moja la sokwe alihamisha bakteria hao hatari kutoka mdomoni na
puani kwenda kwenye uume wake baada ya kujilamba sehemu zake nyeti. “Mnyama huyu, yaani sokwe mara kwa mara hujilamba uume
wake,” waandishi wa utafiti huo wanabaini. Kwa mujibu wa utafiti, takribani asilimia 10 ya watu wazima wana
bakteria aina ya Neisseria katika makoo na pua zao. Tafiti zinabainisha kuwa
wanaweza kuhamisha bakteria hao kupitia mabusu makali yanayohusisha ndimi, ama
kunyonya sehemu za siri za watu ambao hawana bakteria hao. Hata hivyo, watafiti hao hawana uhakika ni kwanini bakteria hao
wamesambaa kwa kasi na kuzua ugonjwa hatari kwa wanaume wanaojihusisha na
mapenzi ya jinsi moja barani Ulaya, nchini Marekani na Canada. Utafiti mmoja uliofanywa juu ya uwasho mkali wa mrija wa kupitisha
mkojo kutoka kwenye kibofu unaosababishwa na bakteria huyo, ulibaini kuwa
wanaume walipata maambukizi hayo kupitia ngono iliyohusisha mdomo. Wanasayansi wanaamini kuwa, maambukizi makali ya bakteria huyo
yaliyokumba kwa nguvu miji kadhaa ya Marekani mwaka 2015 yalichochewa na vinasaba
vya karibu vya bakteria wa familia moja, Neisseria gonorrhoeae, ambaye
husababisha ugonjwa mwingine wa zinaa wa kisonono. Ukaribu wa bakteria hawa ulisababisha kusambaa kwa haraka kwa
maambukizi hayo hatari. Kuna aina tano ya bakteria hatari wa Neisseria Meningitidis
duniani, lakini kwa bahati nzuri kuna chanjo za aina mbili zinazopatikana na
zinakinga dhidi ya aina zote za bakteria wa aina hiyo. Mycoplasma genitalium Mycoplasma genitalium, moja ya bakteria wadogo zaidi
wanaofahamika, wanapata umaarufu mkubwa zaidi ya maumbo yao kwa kusababisha
maambukizi hatari ya ugonjwa unaotokana na zinaa. Bakteria huyo aligunduliwa miaka ya 1980, na leo hii anaambukiza
asilimia moja hadi mbili ya watu hususani vijana. Maambukizi ya Mycoplasma genitalium ambayo kwa kawaida hayana
dalili, wakati mwingine hufanana na dalili za kisonono na kaswende kwa kuwashwa
mfululizo kwa mrija wa mkojo kwa wanaume na mlango wa kizazi kwa wanawake. Kutokana na kuweza kusababisha maumivu makali ya nyonga kwa
wanawake, bakteria huyo anahusishwa pia na kusababisha ugumba, kuharibika kwa
mimba, kuzaliwa watoto njiti na hata watoto kufia tumboni mwa mama zao. Licha ya kwamba kondomu inaweza kuzuia maambukizi haya, watafiti
wanatoa tahadhari juu ya usugu wa bakteria huyo kutibika na dawa za antibaotiki
za azithromycin na doxycycline. Shigella flexneri Ni maradhi mengine ya zinaa, ambayo  husababisha maumivu
makali ya tumbo na kuhara damu, ambapo hustawisha kusambaa kwa bakteria hao. Shigellosis huambukiza kwa kugusa moja kwa moja au kwa njia moja
au nyingine kinyesi cha binadamu. Ijapokuwa ugonjwa huo umekuwa ukionekana zaidi kwa watoto na
wasafiri kwenye nchi zenye uchumi mdogo na wa kati, watafiti walianza kupokea
kesi za ugonjwa huo kwa wanaume wanaojihusisha na mapenzi ya jinsia moja tangu
miaka ya 1970. Ugonjwa huo, wanasayansi wanaamini, umechukua njia mpya ya
maambukizi kwa kutumia ngono ya kinyume cha maumbile na ngono kwa njia ya midomo
na hivyo kusabisha maambukizi kadhaa ya ugonjwa huo wa ngono kwa miongo minne
sasa. Lymphogranuloma venereum (LGV) LGV mwanzo hutokea kama kipele ama lengelenge na kisha kushambulia
mfumo wa kinga ya mwili na hivyo kusababisha uwezekano mkubwa wa kupata
maambukizi ya Virusi vya Ukimwi. Ugonjwa huu pia husababisha maambukizi katika njia ya haja kubwa
na kuleta maumivu makali ya tumbo. Katika miaka 10 iliyopita, kumekuwa na maambukizi makubwa ya LGV
barani Ulaya na Amerika ya Kaskazini hususani kwa wanaume wanaojihusisha na
mapenzi ya jinsia moja. Kutumia kondomu kunaweza kupunguza uwezekano wa maambukizi, na
kutibu ugonjwa huu kunahitaji walau matibabu ya wiki tatu na kunywa antibaotiki
kama doxycycline.