* Tshisekedi atangazwa mshindi, mshirika wa Kabila abwagwa  *Wapinzani Kanisa Katoliki, Ufaransa wapinga matokeo KINSHASA, DRC MGOMBEA urais wa
upinzani kutoka Chama cha Union for Democracy and Social Progress (UDPS), Felix
Tshisekedi ametangazwa kuwa mshindi wa uchaguzi wa urais nchini hapa. Mbali ya kutangazwa
mshindi, matokeo hayo yamepingwa na mgombea mwingine mkuu wa kambi ya upinzani,
Martin Fayulu Madidi. Kelele za kushangilia
ziliibuka katika ofisi za Tume Huru ya Uchaguzi (CENI) wakati matokeo hayo ya
kihistoria yakitangazwa. Jamhuri ya
Kidemokrasia ya Congo (DRC) imekuwa katika mzozo wa miaka miwili kuhusu mrithi
wa Rais Joseph Kabila, ambaye alikuwa amegoma kuondoka madarakani tangu mwaka
2016, wakati muda wake ulipomalizika baada ya karibu miongo miwili madarakani. Mgombea aliyemteua
mwenyewe, msiri wake na Waziri wa zamani wa Mambo ya Ndani, Ramazani Shadary
alishika nafasi ya tatu katika uchaguzi huo. Mgombea mwingine wa
upinzani, mfanyabiashara na Ofisa Mtendaji Mkuu wa zamani wa Kampuni ya Mafuta,
Fayulu ambaye alikuwa akipewa nafasi kubwa kwenye kura za maoni kushinda,
alishika nafasi ya pili. Kwa mujibu wa Mkuu wa
CENI, Corneille Nangaa, Tshisekedi alipata asilimia 38.57 ya kura zote na hivyo
kutangazwa kuwa rais mteule. Hata hivyo,
inasubiriwa kuona namna wananchi watakavyoyapokea matokeo hayo baada ya Kanisa Katoliki
lenye ushawishi mkubwa nchini hapa kuonekana kuungana na Fayulu kuyapinga. Akizungumzia idadi
halisi ya kura, Nangaa alisema Tshisekedi alipata kura 7,051,013 akimshinda
Fayulu aliyepata kura 6,366,732 sawa na asilimia 34.83. Mgombea urais
aliyekuwa akiungwa mkono na muungano wa vyama tawala (FCC), Shadary, alipata
kura 4,357,359 sawa na asilimia 23.84 ya kura, huku mwitikio wa wapigakura
ukiwa asilimia 47.56. FAYULU ADAI KUPORWA USHINDI Ushindi huo
usiotarajiwa wa Tshisekedi unapingwa na Fayulu aliyetuhumu ni wa makubaliano ya
nyuma ya pazia na Rais Kabila. Alisema Serikali
imeshirikiana na Tshisekedi kumpora ushindi baada ya kuona mgombea wake
(Shadary) habebeki, hivyo kutafuta mbadala.  “Hii ni kashfa mbaya sana. Matokeo haya hayana
uhusiano na ukweli halisi. Raia wa Kongo hawataukubali utapeli kama huu daima.
Felix Tshisekedi hakupata kura milioni saba, haiwezekani. Alizitoa wapi hizo?  “Nangaa (mwenyekiti wa CENI) anafuma kitambaa
cheusi kwa uzi wa rangi nyeupe. Natoa wito kwa waangalizi wa uchaguzi
kuchapisha matokeo yao halisi. “Nangaa na marafiki
zake katika FCC (chama tawala), wamekuwa wakichakachua matokeo kumpa
‘kikaragosi wao ushindi’,” alisema Fayulu. Awali, alikuwa
alikiambia Kituo cha Redio cha Kimataifa cha Ufaransa (RFI) kwamba matokeo hayo
ni mapinduzi halisi kupitia uchaguzi na akatoa wito kwa waangalizi wa uchaguzi
kuchapisha matokeo waliyonayo aliyosema ni ya kweli. Hata hivyo, ni
kinyume cha sheria kwa mtu au chombo kingine chochote kile mbali ya CENI
kutangaza matokeo ya uchaguzi nchini hapa. KANISA KATOLIKI LAPINGA MATOKEO  Kanisa Katoliki lenye
ushawishi mkubwa kutokana na wingi wa waumini wake, lilisema matokeo rasmi
yaliyotangazwa na CENI yanakinzana na matokeo yaliyoandaliwa na waangalizi
wake. Kanisa hilo
liliongoza kwa wingi wa wangalizi wa uchaguzi 40,000 waliosambaa kote nchini hapa
na kukusanya matokeo yaliyobandikwa nje ya vituo vyote vya kupiga kura Lilidokeza kuwa Fayulu
alishinda kirahisi akipata kura nyingi, kwa mujibu wa takwimu walizonazo. Lakini pia Katibu
Mkuu wa kanisa hilo, Mchungaji Donatien Nshole, alitoa mwito kwa Wakongo wote
kuhakikisha amani na wote wanaopinga matokeo watumie vyombo vya sheria bila
kusababisha machafuko. KAMBI YA KABILA YAKUBALI KUSHINDWA Kwa mujibu wa Shirika
la Habari la Reuters, Barnabe Kikaya bin Karubi, ambaye ni mmoja wa washauri
wakuu wa Rais Kabila amekubali matokeo hayo. “Bila shaka
hatujafurahia kuona mgombea wetu ameshindwa, lakini raia wa Kongo ndio
wameamua. Hii ndiyo demokrasia, demokrasia imeshinda,” alisema. USHIRIKA WA SIRI Tshisekedi, kwa
upande wake ameyafurahia matokeo hayo na kumsifu pia Kabila, akisema ni
mshirika mzuri kisiasa. Akiwahutubia maelfu
ya wafuasi wake waliokusanyika katika mji mkuu wa Kinshasa, Tshisekedi alisema
atakuwa ‘rais wa raia wote wa Kongo’. “Namshukuru Rais
Joseph Kabila, ambaye leo hii hatupaswi tena kumchukulia kama adui bali kama
mshirika katika mabadiliko ya kidemokrasia nchini mwetu,” alisema. Kumekuwa na tetesi
kwamba kucheleweshwa kwa shughuli ya kutangaza matokeo, ambayo awali yalikuwa
yatangazwe Jumapili iliyopita, kulitoa fursa kwa Rais Kabila na Tshisekedi
kuafikiana baada ya kuonekana Shadary hana nafasi ya kushinda uchaguzi huo. Kabla ya matokeo kutangazwa
kambi ya Tshisekedi ilikiri uwapo wa mazungumzo na Kabila, waliyodai yamelenga
makabidhiano ya amani ya madaraka kwa vile mshindi (wao) ameshafahamika. Aidha walisema chama
chao hakina mpango wowote wa kulipiza kisasi dhidi ya mabaya ya utawala wa
Kabila.  Tetesi za kuwapo
mazungumzo hayo, ambayo kambi ya Kabila na Shadary iliyakana ikiendelea
kusisitiza itashinda uchaguzi huo, ziliwatia hofu wafuasi wa Fayulu kuwa kuna
njama za kuwapora ushindi. UFARANSA YAOMBA UFAFANUZI WA MATOKEO Kwa mujibu wa Reuters,
Waziri wa Mambo ya Nje wa Ufaransa, Jean-Yves, ameomba kuwepo ufafanuzi kuhusu
matokeo hayo akisema ushindi wa Tshisekedi unaenda kinyume na uhalisia wa ushindani. “Kanisa Katoliki
lilifanya majumuisho yake ya kura na kutoa matokeo tofauti kabisa,” amenukuliwa
na shirika hilo akisema. Baadhi
ya kura za maoni zilikuwa zinamwonesha Fayulu akiwa mbele ya wagombea wengine. Lakini Msemaji wa
Tshisekedi, Claude Lbalanky alisema siku ya jana ni njema kwa taifa na alikana kwamba
kulikuwa na makubaliano ya siri na Kabila kumpa ushindi Tshisekedi. “Tuna furaha
sana tena sana. Hii ni siku njema kwa DRC. Mnafahamu kuwa maoni ya wananchi
yameheshimiwa. Kwahivyo tumefurahia sana,” alisema. Kuhusu madai ya uwapo
makubaliano ya siri na Kabila, alisema: “Hilo si kweli. Ukweli ni kuwa
hauwezi kuwa na makabidhiano ya madaraka bila pande mbili kuzungumza.
Ilipobainika wazi tungekuwa washindi, tulikwenda kumwona Rais anayeondoka
(Kabila) na kuzungumza jinsi shughuli ya mpito inavyoweza kufanyika vyema. Si
kitu kingine.  “Tumeshuhudia
jambo kama hilo likitokea Afrika Kusini wakati (Nelson) Mandela alipochukua
madaraka kutoka kwa utawala fidhuli wa ubaguzi wa rangi.  “Ni lazima kuwe na
mazungumzo ya aina fulani, kusema ‘ehee, nyinyi mmeshinda. Nitakuwa salama?’.
Kwa hivyo, bila shaka hakukuwa na zaidi ya hayo. Hakukuwa na makubaliano
yaliyoathiri matokeo ya uchaguzi huu.” Tshisekedi mwenyewe pia
amekiri kufanya mazungumzo na chama tawala, lakini yakijikita kuhusu maandalizi
ya kipindi cha mpito baada ya kuonekana ameshinda. Swali kuu kwa sasa ni
jinsi wananchi na wadau wa kisiasa watakavyoyapokea matangazo hayo.  Na Kanisa Katoliki
lilishatahadharisha mapema kabla ya matokeo kuwa litayakataa iwapo hayatakuwa
ya kweli.  Kanisa hilo lilisema
linamfahamu mshindi wa urais na kwamba alikuwa ni mshindi wa wazi. UMOJA WA MATAIFA WAONYA Lakini Katibu Mkuu wa
Umoja wa Mataifa (UN), Antonio Guterres ametoa wito kwa wadau wote kujiepusha
na vurugu. “Waelekeze mizozo
yoyote kuhusu matokeo ya uchaguzi kwa mifumo na taasisi zilizopo kwa mujibu wa
Katiba ya DRC,” msemaji wake Stephane Dujarric alisema akiwa mjini New York. MATOKEO YA KIHISTORIA Iwapo matokeo hayo
yatathibitishwa, Tshisekedi atakuwa mgombea wa kwanza wa upinzani kushinda
uchaguzi wa urais tangu DRC ilipojipatia uhuru mwaka 1960. Tshisekedi aliungana na
aliyekuwa mgombea urais wa Chama cha Union for the Congolese Nation (UNC),
Vital Kamerhe. Katika makubaliano ya
muungano wao, iwapo watashinda urais, Tshisekedi anashika wadhifa huo na
Kamerhe anakuwa waziri mkuu. Rais Kabila
anatarajiwa kuondoka madarakani baada ya kuongoza kwa miaka 18. Kwa mujibu wa ratiba
iliyotolewa na CENI, matokeo kamili yanatarajiwa kutangazwa Januari 15 na rais
mpya ataapishwa siku tatu baadaye.  Matokeo hayo, hata
hivyo yanaweza kupingwa katika Mahakama ya Katiba. Kabila ameshaahidi
kukabidhi madaraka kwa mshindi wa uchaguzi huo, jambo ambalo likitokea itakuwa
ni mara ya kwanza tangu DRC kupata uhuru kutoka kwa Ubelgiji. Kwa mujibu ya baadhi
ya wachambuzi wa mambo, ushindi huo uliotangazwa na CENI, ni wa kihistoria kwa
UDPS na Tshisekedi mwenyewe. UDPS ilikuwa
imejaribu kwa miaka mingi kushinda uchaguzi DRC bila mafanikio.  AFRIKA KUSINI YATAKA MATOKEO YA MWISHO
 Wakati huo huo,
Serikali ya Afrika Kusini, ambayo ina ushawishi mkubwa katika siasa za DRC
imeitaka tume ya uchaguzi kutoa matokeo ya mwisho na kuhakikisha uhalali na
kuendeleza amani na utulivu, huku ikikataa kile ilichokiita uingiliaji wa
mataifa ya magharibi kwa mambo ya ndani ya DRC. Rais wa Afrika Kusini,
Cyril Ramaphosa imeipongeza DRC kwa kuendesha uchaguzi huo na kuzitaka jumuiya
za kikanda na kimataifa kujizuia kutoa taarifa zisizothibitishwa na kuwaruhusu
maofisa wa uchaguzi kumaliza kazi yao. UMOJA WA ULAYA WASUBIRI RIPOTI Umoja wa Ulaya (EU),
umesema unasubiri ripoti ya tathimini kutoka timu za waangalizi zilizotumwa
kusimamia chaguzi kabla ya kutoa maoni yake na imetoa wito wa utulivu wakati
ukweli ukisubiriwa. Msemaji wa EU, Maja
Kocijancic alisema umoja huo umeona sehemu ya malalamiko ya upinzani kupinga
ushindi wa wenzao wa kambi hiyo na hivyo unasubiri mwitikio wa timu za
waangalizi ikiwamo wa Afrika. “Kwa sasa tunachoweza
kufanya ni kutoa wito kwa wadau wote wa kisiasa nchini DRC kujizuia kuchochea
au kuzua aina yoyote ya machafuko na kuruhusu mchakato wa kidemokrasia
uendelee,” alisema. MATOKEO
YALIVYOPOKEWA TANZANIA Baadhi ya wachambuzi wa masuala ya kisiasa nchini Tanzania, wamepongeza ushindi huo wa upinzani nchini DRC. Mtaalamu wa Sayansi ya Siasa ambaye pia ni Mjumbe wa Kamati Kuu ya Chadema, Profesa Mwesiga Baregu, alisema ushindi wa Tshisekedi ambaye ni mgombea kutoka chama cha upinzani, ni hatua nzuri ya kujenga demokrasia DRC. Alisema kwamba ushindi huo ni hatua yenye mfano katika
ukanda wa maziwa makuu. “DRC yenye matatizo na migogoro na vita, wamefika mahali
wakapiga kura na kukubaliana fulani kashinda, tena mpinzani,  hiyo si hatua ndogo. “Kuna haja ya kuwapongeza na kuwaombea wakae katika hali ya
amani na maelewano kwa sababu wamefika kwenye hatua nzuri. “Pamoja na hayo, sina uhakika kama kunaweza kuwa na visasi
juu ya viongozi wa Serikali iliyopita kwa sababu hakuna tetesi ya kuwapo sababu
ya kutaka kulipa visasi. “Licha ya changamoto nyingi za kiusalama kuwapo ndani ya
DRC, binafsi sioni sababu yoyote inayoweza kuchochea kuwatenganisha wananchi
chini ya utawala mpya ambao unatokana na kiongozi wa upinzani. “Uchguzi huo si tu kwamba unajenga amani zaidi ndani ya
nchi hiyo, lakini pia  unawaunganisha
Wakongomani upya,” alisema Profesa Baregu. Aliongeza kwamba baada ya chama tawala kuangushwa katika uchaguzi huo, upo uwezekano rais anayeondoka madarakani, Kabila, akafanya mchezo uliowahi kufanywa na Rais wa Urusi, Vladimir Putin na Dmitry  Medvedev ambao walibadilishana madaraka. Hata hivyo, alisema inawezekana ikawa ni vigumu kuusoma
mchezo huo kati ya Tshisekedi na Kabila. “Katika siasa, hakuna kitu kisichowezekana, inawezekana
hawa watu wana mkataba wa kuachiana madaraka, lakini kwa ujumla wamekwenda
vizuri,” alisema. Alisema Tshisekedi ambaye amerithi siasa kutoka kwa baba
yake, atakuwa na mengi ya kujifunza kuendesha Serikali pia kwa kuwa ametumia
muda mrefu wa maisha kuishi Ubelgiji, inawezekana akapata ugumu wa kuzisoma
siasa za ndani ya DRC. Profesa Baregu alisema kilichombeba Tshisekedi katika
ushindi huo ni hamu ya Wakongomani ya kuhitaji mabadiliko. PROFESA MPANGALA Kwa upande wake, Mhadhiri wa Chuo Kikuu Katoliki Ruaha
(RUCO), Profesa Gaudence Mpangala, alipongeza ushindi huo na kusema siasa za
Bara la Afrika si rahisi upinzani kushinda. Alisema kwamba ushindi huo wa upinzani ni fundisho kwa nchi
nyingine barani humu kwa sababu imezoeleka vyama vilivyopo madarakani
hung’ang’ania madaraka kwa kutumia kila mbinu kuhakikisha vinashinda uchaguzi. Pamoja na ushindi huo, alisema Tshisekedi  ana changamoto nyingi ndani ya uongozi wake
kwa sababu DRC ni nchi ambayo haijawahi kupata amani kwa sababu ya vikundi
vingi vya waasi na uwepo wa ugonjwa wa Ebola pamoja na mataifa makubwa kutamani
rasilimali za taifa hilo. “Kwahiyo, chama kilichoshinda kinatakiwa kiwe na misingi ya
busara katika utawala na kimuheshimu Kabila kama rais mstaafu na apewe haki zake
zote. “Kiongozi mpya na chama anatakiwa kuwa na busara za waasisi
wa ukombozi wa Afrika, ajiulize kwanini Mandela aliwasamehe makaburu licha ya
kumfunga kwa miaka 27, walimtesa, wakawatesa wapigania uhuru, wakaua watoto,
lakini hakuwa na kisasi na wazungu na badala yake aliamua kushirikiana nao. “Serikali mpya ya DRC ina wajibu wa kuunganisha wananchi na
kuweka sera zitakazobana mianya ya unyonyaji ya mataifa makubwa yanayonyonya
rasilimali za taifa hilo,” alisema Profesa Mpangala. DK. BANA Mhadhiri wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM), Dk. Benson Bana, alisema DRC imepitia kipindi kigumu tangu ilipopata uhuru mwaka 1960 kwa kuwa haijawahi kufanya uchaguzi ambao umekidhi vigezo vya kidemokrasia. Alisema kwamba nchini DRC kumekuwa na vipindi vya mapinduzi
na mauaji, hivyo uchaguzi huu umewapa nafasi Wakongomani kuwa na rais
aliyechaguliwa kwa njia ya kura. “Kwahiyo, sitegemei rais mpya afanye maajabu kwa taifa hilo
ambalo limegubikwa na hali ngumu ya mapigano ya wenyewe na lenye ugonjwa wa
Ebola. “Kwa ujumla, Tshisekedi atakuwa na changamoto nyingi ndani
ya uongozi wake, hususani kuleta utaifa na hatma ya yote, Wakongo wameamua
kumchagua na kinachotakiwa sasa ni kumpa ushirikiano na yeye awe tayari
kuongoza kwa ushirikiano. “Lazima pia ajue vikundi vya wapiganaji ni kwa jinsi gani
ataviweka mezani kwa mazungumzo au wale wababe wa vita ajue ni namna gani
atawashughulikia kwa mujibu wa sheria,” alisema Dk. Bana. TSHISEKEDI NI NANI? Felix Tshisekedi ni
mtoto wa mwanzilishi wa UDPS, mwanasiasa mkongwe wa upinzani, marehemu Etienne
Tshisekedi. Waziri Mkuu huyo wa
zamani, alifariki dunia Februari, mwaka jana na kumwachia mwanae msingi wa
umaarufu uliomwezesha kupanda ngazi za uongozi katika chama kirahisi na
hatimaye urais. Marafiki zake humwita
kwa jina la utani ‘Fatshi’ kutokana na unene kiasi alionao na pia ni ufupisho
wa jina lake Fe(lix) na (Tshi). Kwa muda ilionekana
Tshisekedi (55), jina lake halingekuwa kwenye karatasi za kura. Novemba 11, mwaka
jana, yeye, Kamerhe na wagombea wengine watano wa vyama vya upinzani walikutana
na kumchagua Fayulu apambane na mgombea wa serikali, Shadary. Lakini makubaliano
yao yalidumu saa 24 tu, baada ya Tshisekedi na Kamerhe kudai kushinikizwa
kufikia hatua hiyo na hivyo vyama vyao kujiondoa na kujitenga na Fayulu. Tangu baba yake
Tshisekedi alipoanzisha UDPS mwaka 1982, kimekuwa kama chama kikuu cha upinzani
kuanzia wakati wa utawala wa dikteta Mobutu Sese Seko, kisha Laurent-Desire
Kabila (baba yake Kabila) aliyeongoza tangu 1997 hadi alipouawa mwaka 2001. Kujiondoa kwa Tshisekedi
kutoka kumuunga mkono Fayulu kulizua shutuma kwa kuugawa upinzani uliokuwa
umeonesha mwanzo mzuri kwa kuungana. Tshisekedi ni baba wa
watoto watatu na yeye na Fayulu ni waumini wa kanisa moja la Kipentekoste
jijini Kinshasa, huku Shadary akiwa Mkatoliki. Tshisekedi ana
stashahada katika mauzo na mawasiliano kutoka Ubelgiji, lakini wakosoaji wake
hutilia shaka hilo. Wakosoaji wake pia
wamekuwa wakisema hajawahi kushikilia wadhifa wowote wa juu au kuwa na uzoefu
wa uongozi. Lakini amepanda cheo katika
chama kuanzia mwaka 2008 ambao alikuwa katibu wa taifa aliyeangazia masuala ya
uhusiano wa nje. Machi, mwaka jana
aliteuliwa kuwa kiongozi wa chama baada ya kifo cha baba yake. Alichaguliwa kuwa
mbunge 2011, akiwakilisha eneo la Mbuji-Mayi katika Mkoa wa Kasai-Oriental,
lakini alikataa kuutumikia kwa kuwa hakutambua kushindwa kwa baba yake na Rais
Kabila katika uchaguzi wa urais wa mwaka 2011. Tshisekedi, ingawa
hana uungwaji mkono mkubwa kama wa baba yake, aliwahi kuliambia Shirika la
Habari la Ufaransa (AFP) mwaka jana, kuwa akishinda urais ataunda tume ya
ukweli, haki na maridhiano na kumwajibisha Kabila. Lakini alisema atamruhusu
kusalia nchini hapa.