ANDREW MSECHU-DAR ES SALAAM MFUMUKO wa bei umeripotiwa kwa mara ya kwanza tangu kuingia
kwa Januari mwaka huu, huku sekta ya makazi na elimu zikionekana kuathirika
zaidi kutokana na kuongezeka kwa mfumuko wa bei za kodi za pango kwa wapangaji
na kuongezeka kwa ada kwa shule za sekondari za binafsi. Kwa mujibu wa taarifa ya mwenendo wa mfumuko wa bei
iliyotolewa na Ofisi ya Taifa ya Takwimu (NBS) kwa Januari, 2020, kumekuwa na ongezeko
la mfumuko wa bei katika baadhi ya bidhaa zisizokuwa za chakula, lakini zaidi
katika eneo la kodi za pango za nyumba na ada za shule kwa shule binafsi. “Vitu visivyo vya chakula vilivyochangia ongezeko hilo ni
pamoja na kodi halisi inayolipwa na wapangaji ambayo imeripotiwa kuongezeka kwa
hadi asilimia 2.3, petroli kwa asilimia 1.4 na ada ya shule kwa shule za msingi
zimeongezeka kwa asilimia 1.9 na kwa shule za sekondari za binafsi imeongezeka
kwa asilimia 1.8,” ilieleza taarifa hiyo ya NBS. Taarifa hiyo iliyotolewa na Mtakwimu Mkuu wa NBS, Albina
Chuwa Februari 10, mwaka huu, ilieleza kuwa fahirisi ya jumla ya mfumuko wa bei
imeongezeka hadi 117.60 Januari, 2020 kutoka 117.10 iliyorekodiwa Desemba,
2019.  “Kuongezeka kwa faharisi kwa jumla kunahusishwa na ongezeko
la bei ya vyakula na vitu visivyo vya chakula. “Baadhi ya vitu vya chakula vilivyochangia ongezeko kama
hilo ni pamoja na samaki kwa asilimia 1.7, mboga kwa asilimia 4.1, maharagwe
kwa asilimia 2.2, mihogo kwa asilimia 2.4 na ndizi za kupika kwa asilimia 1.7,”
ilieleza ripoti hiyo.  Ilieleza kuwa kwa upande mwingine, mabadiliko ya fahirisi
ya bei ya miezi 12 kwa bidhaa zisizo za chakula katika mwezi wa Januari, 2020
zimeongezeka kidogo hadi asilimia 2.4 kutoka asilimia 2.3 zilizorekodiwa
Desemba, 2019.  “Kiwango cha mfumuko wa bei ukiondoa chakula na nishati,
kiwango cha mfumuko wa bei ambao haujumuishi chakula na nishati kwa mwezi wa
Januari, 2020 umetulia katika asilimia 2.1. kama ilivyorekodiwa mwezi Desemba,
2019.  “Mwelekeo wa Mfumuko wa Bei (NCPI) ulitumika kulinganisha
aina hii ya kiwango cha mfumuko wa bei bila kuhusisha chakula kinachotumiwa
nyumbani na migahawani, petroli, dizeli, gesi, mafuta ya taa, mkaa, kuni na
umeme,” ilieleza sehemu ya ripoti hiyo ya NBS.  Ilieleza kutohusisha pia chakula na nishati ambavyo ni vitu
muhimu na tete zaidi katika kupata jumla ya mfumuko wa bei ili kutoa takwimu ya
kiwango cha mfumuko wa bei iliyo bora kwa watunga sera. Katika ripoti hiyo, pia iliainisha kuwa kielelezo cha bei
ya matumizi ya kitaifa kutoka Desemba, 2019 hadi Januari, 2020 iliongezeka kwa
asilimia 0.4 ikilinganishwa na ongezeko la asilimia 0.6 iliyorekodiwa kutoka
Novemba, 2019 hadi Desemba, 2019, hatua inayoonyesha kushuka kwa mfumuko wa bei
kwa baadhi ya bidhaa. Hiyo inatokana na utafiti uliofanywa kuhusu viwango vya mfumuko
wa bei kwa kichwa ambao mara nyingi hupungua kiwango cha mfumko wa bei wakati
vitu vyote kwenye kikapu cha Mwelekeo wa Mfumuko wa Bei (CPI) vilivyojumuishwa
vimejumuishwa.  “Kupungua kwa mfumuko wa bei wa kichwa unaelezea kuwa kasi
ya mabadiliko ya bei kwa bidhaa kwa mwaka uliomalizika Januari, 2020 imepungua
ikilinganishwa na kasi ya mabadiliko ya bei iliyorekodiwa kwa mwaka
uliomalizika Desemba, 2019,” imeeleza ripoti hiyo. Ilieleza kuwa kwa uwiano wa kila mwaka, fahirisi ya jumla
iliongezeka hadi 117.60 Januari, 2020 kutoka 113.38 zilizorekodiwa Januari,
2019. “Lakini inaonekana kumekuwa na ahueni katika viwango vya
bei ya uingizaji wa chakula na bidhaa zisizo za chakula, pamoja na vinywaji
visivyo vya pombe. Kwa mwezi wa Januari, 2020 vimepungua hadi asilimia 5.7
kutoka asilimia 6.3 iliyorekodiwa katika Desemba, 2019,” ilieleza. Kwa mujibu wa ripoti hiyo, kiwango cha mfumuko wa bei wa kila mwaka kwa chakula kinachotumiwa nyumbani na mbali na nyumbani kwa mwezi wa Januari, 2020 pia kimepungua hadi asilimia 6.4 kutoka asilimia 6.9 iliyorekodiwa mwezi Desemba, 2019. 