FARAJA MASINDE-DAR ES SALAAM NAIBU Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam
Tafiti, Profesa Bernadeta Kilian, amesema Chama Cha Mapinduzi (CCM) kisingeweza
kurudisha umaarufu wake kama kisingechukua suala la rushwa kama moja ya ajenda
zake kuu katika kampeni za Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2015. Profesa Bernadeta alitoa kauli hiyo jana katika
kongamano la kujadili nafasi ya taasisi za elimu ya juu katika mapambano dhidi
ya rushwa nchini lililofanyika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam. Alisema hadi kufikia mwaka 2015 CCM ilipoteza
umaarufu huku vilio dhidi ya vitendo vya rushwa 
vikiongezeka siku hadi siku. Profesa Bernadeta alisema  katika wa mfumo wa chama kimoja cha siasa,
vitendo vya rushwa vilikuwa chini na kwamba upatikanaji wa taarifa ulikuwa
mgumu kutokana na uchache wa vyombo vya habari. “Ujio wa vyama vingi vya siasa na uhuru wa vyombo
vya habari kipindi ndiyo vitendo vya rushwa vilikuwa vingi likiwamo suala la
Escrow.  “Awamu zote zimekuwa zikionesha juhudi za
kupambana na rushwa, hata hivyo kumekuwapo na mkwamo unaokwamisha juhudi hizo,
hasa kwa  kushindwa kuwafikisha baadhi ya
watuhumiwa mahakamani. Ili kuzuia mkwamo huo ni lazima kuwa na utashi wa kisiasa
na kujenga utamaduni wa uwajibikaji kuanzia chini,” alisema Profesa Bernadeta.  Alisema kuna uhusiano mkubwa wa kiuchumi, kijamii
na kisiasa katika mapambano dhidi ya rushwa ambayo hutegemea zaidi utashi wa
kisiasa  wa viongozi  wakuu wa nchi. Makamu wa Rais wa Serikali  ya Wanafunzi ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam
(Daruso), Jackline  Ndombele,  alisema vijana wengi wanajihusisha na rushwa
hususani ya ngono kutokana na kutowajibika na kuamini kuwa kila kitu
kitakwenda  sawa baada ya kumaliza masomo. Jackline alisema licha  ya wasichana wengi kukabiliwa na tatizo la
rushwa ya ngono,  ufuatiliaji wake
umekuwa mgumu kutokana na kukosekana ushahidi jambo linaloonesha kuwa wasichana
wengi hawafahamu jinsi ya kupata vielelezo. “Niwatake vijana wenzangu hasa wa kike
kuhakikisha tunapambana na vitendo vya rushwa na kutambua kuwa kwa nafasi yetu
tukilichukulia jambo hili kama letu tutafanikiwa kuliko kutumia muda mwingi
kujadili masuala yasiyo na tija katika 
mitandao ya kijamii,” alisema Jackline. Akizungumza kwa niaba ya Mkurugenzi Mkuu wa
Taasisi ya Kuzuia  na Kupambana na Rushwa
(Takukuru), Mhandisi Kibeshi Kiyabo, alisema taasisi hiyo itafanya utafiti wa
kitaifa wa kupambana  na rushwa ya ngono. “Tunakubalina kwamba rushwa ya ngono ipo katika
vyuo vikuu na sehemu nyingine nyingi lakini tunachokiona hapa sisi kama taasisi
katika sheria namba 11 ya mwaka 2007 kifungu cha 25, rushwa ya ngono ni kosa la
jinai wananchi wanatakiwa kufahamu hivyo. “Hivyo unapoombwa rushwa ya ngono ujue anayefanya
hivyo anaenda kinyume na sheria, hivyo Takukuru tupo tayari kwa ajili ya
kulifanyia kazi na hata ambao wamekuwa wakifika kwetu tumekuwa wakiweka mitego
na kuwakamata na hatua za kisheria zikichukua mkondo wake. “Tayari tumefungua madawati kila ofisi ambayo ni
maalum kwa ajili ya kuzungumzia rushwa ya ngono, tumefanyia hivi kwa sababu
rushwa hii ni nyeti zaidi, wananchi waje Takukuru wavunje ukimya. “Sheria ya mwaka 2007 inazuia mtu yoyote
kunyanyasa mwananchi ambaye ametoa taarifa ya rushwa, hivyo ikabainika mtu
aliyeoa taarifa ananyanyasika basi anachukuliwa hatua kwa mujibu wa sheria,”
alisema. Upande wake Mwakilishi wa Kamishna Mkuu wa
Mamlaka ya Mapato Tanzania  (TRA),
Sospeter  Makubi, alisema rushwa na
ukwepaji kodi ni moja ya changamoto 
zinazoikabili mamlaka hiyo. Alisema tafiti za Benki ya Dunia (WB) za hivi karibu
ni zinaonesha nchi zenye viwango vikubwa vya rushwa hupoteza asilimia nne
kutokana na rushwa huku. Alivitaja baadhi ya vichocheo vya rushwa katika
mamlaka hiyo kuwa ni pamoja na ukadiriaji viwango vya kodi, ukaguzi wa kodi,
uondoaji wa mizigo ya forodha,  usajili
wa magari pamoja na usimamizi wa mizigo inayosafirishwa kkwenda nchi mbalimbali
kupitia nchini. “Rushwa huchangia kwa kiasi kikubwa makusanyo ya
kodi kushuka, hata kuongezeka kwa mikopo ya elimu ya ni kwa sababu makusanyo ya
kodi yameongezeka, rushwa ikishamiri mikopo itapungua kwa sababu makusanyo ya
tasks,” alisema Makubi.