Na ELIZABETH HOMBO -DAR ES SALAAM MKUTANO wa Rais Dk. John Magufuli na wafanyabiashara kutoka wilaya
zote nchini uliofanyika Ikulu  jijini Dar
es Salaam jana uliibua mazito kwa pande zote mbili. Wakati Rais Magufuli akisema anayo orodha ya kampuni hewa 17,446
ambazo zimekuwa zikitumia mbinu ya kukwepa kodi kwa kudai marejesho ya fedha ya
Ongezeko la Thamani (VAT), wafanyabiashara nao waliorodhesha yale yanayoonekana
kukwaza biashara zao. RAIS MAGUFULI Rais Magufuli  ambaye ndiye
aliitisha mkutano huo alianza kwa kuwahutubia wafanyabiashara hao zaidi
akisema  baadhi yao wapo wasio waaminifu
ambao wamekuwa wakikwepa kodi kwa kutoa rushwa na wengine kufanya udalali na
kujihusisha na uhalifu. Alisema jambo hilo limejitokeza katika biashara ya sukari, mafuta ya kula
na korosho. “Baadhi yao wamekuwa wakitumia mbinu ya kukwepa kodi kwa kudai
marejesho ya fedha ya Ongezeko la Thamani (VAT) wakati mauzo yaliyofanyika ni
hewa ya biashara za nje na kwenye hili nataka niseme wazi nina orodha ya
kampuni 17,446 ambazo zimehusika na tuhuma hizo,”. “Nitawapa nakala ya kampuni hizi hewa ili mkafanye uchambuzi wenu na
kama yalikwepa kitu chochote yakajipange kulipa ndani ya siku 30. “Miongoni mwa wanaofanya vitendo hivyo ni waliowahi kubinafsishiwa
viwanda na Serikali, kupewa ardhi ili kuviendeleza, kwamba baadhi yao wameamua
kuuza mitambo ya viwanda hivyo au kugeuza matumizi ya viwanda bila kufuata
utaratibu. “Wengine wametumia maeneo hayo kukopa fedha benki kwa ajili ya kazi
hiyo na hawajafanya, hiyo ni dhambi na wengine najua mko hapa. “Baadhi ya wafanyabiashara wamejenga viwanda kama gelesha na kuvitumia
kupokea bidhaa kutoka nje bila kulipa kodi stahiki kama vile bidhaa hizo
zimetengenezwa nchini,”alisema Rais Magufuli aliingiza mkono kwenye mfuko wa
koti lake ili kutoa ‘flash’ yenye orodha ya kampuni hizo lakini akashindwa
kuipata mara moja huku mwenyewe akishangazwa akisema au amelogwa?.  Baada ya kuhangaika kwa muda wa dakika kama mbili bila mafanikio,
ndipo wasaidizi wake wakamsaidia kuitoa. Aidha, alisema kumekuwa na uongezaji wa marejesho ya fedha ya VAT kwa
wafanyabiashara ili waweze kupewa fedha nyingi kutoka serikalini huku akiuita
kuwa ni wizi. Rais magufuli alisema baadhi ya wafanyabiashara wamekuwa wakitengeneza
vitabu vya hesabu ili kukwepa kupeleka kodi kubwa ya ongezeko ya thamani
Mamlaka ya Mapato nchini (TRA). “Linapofika suala la kuwasilisha asilimia 18 ya VAT wengi wamekuwa
wakibaki nayo kama mtaji badala ya kuipeleka serikalini na wamekuwa
wakitengeneza vitabu tofauti. “Kimoja ni cha benki chenye mahesabu ya kweli yenye faida na kitabu
kingine ni cha TRA. Kwa kawaida kile kinachopelekwa benki kinakuwa cha kweli
lakini kinachokwenda TRA ni kidogo wakati mwingine kinaonyesha hasara. “Nataka nitoe mfano wa kampuni tatu, moja ya kampuni ina vitabu vitatu
na fedha zake ni hatari ukiangalia, nina uhakika huyo mfanyabiashara ataenda
akairudishe hiyo fedha iliyokuwa inatakiwa.  “Kampuni nyingine namba mbili
taarifa ya benki inaonyesha mwaka 2017 faida ilikuwa Sh milioni 958  lakini iliyopelekwa TRA ni Sh milioni 20 kwenye
kitabu cha pili, kampuni namba tatu mwaka 2017 taarifa ya benki inaoyesha faida
ilikuwa Sh milioni 501 lakini TRA iliambiwa kuwa imepata faida ya Sh milioni
72. “Kampuni hiyo hiyo mwaka 2018 ilipeleka benki Sh milioni 508 huku
kitabu cha TRA kikionyesha ni Sh milioni tatu.  “Kampuni namba nne ilipeleka kitabu benki chenye taarifa ya faida ya
Sh bilioni 5.03 lakini TRA waliambiwa kuwa wamepata faida ya Sh milioni 255,”alisema
Rais Magufuli.  TAASISI
KUKWAMISHA BIASHARA Pamoja na hilo Rais Magufuli pia alizungumzia uwepo wa taasisi nyingi
zinazofanya shughuli za aina moja, ambazo zimekuwa ni chanzo cha kukwamisha
ukuaji wa biashara nchini. Alisema uwepo wa utitiri huo wakati mwingine umekuwa kikwazo kuanzisha
na kuendesha shughuli za biashara nchini. Alizitaja taasisi hizo ambazo zimekuwa zikiingiliana kimajukumu kuwa
ni Shirika la Viwango Tanzania (TBS), Wakala wa Usalama na Afya Mahala Pa Kazi
(OSHA), Mamlaka ya Chakula na Dawa Tanzania (TFDA). “Nyingine ni Ofisi ya Mkemia Mkuu, Wakala wa Vipimo, NEMC, Tume ya
Ushindani, Ewura, Sumatra na nyingine nyingi zimekuwa zikihusika katika kutoza
tozo na ada mbalimbali. “Siyo katika upande wa udhibiti tu bali hata katika taasisi
zinazoratibu ukuzaji wa biashara na ujasiriamali nchini zipo nyingi na wengi wanaifahamu
Sido lakini sina uhakika kama wanafahamu juu ya shughuli zinazofanywa na
Shirika la Utafiti wa Maendeleo
ya Viwanda Tanzania (Tirdo). “Kutokana na utitiri wa taasisi hizo zimekuwa hazihudumiwi na zimekuwa
zinashindwa kutekeleza majukumu yake ipasavyo,”alisema Rais Magufuli. Katika hoja hiyo hiyo aliinyooshea kidole Taasisi ya Sekta Binafsi nchini
(TPSF), akisema ni ya muda mrefu lakini hana uhakika kama inawasaidia
wafanyabiashara. Pia alisema pamoja
wafanyabiashara wa nje na kuja nchini lakini hajaona matokeo ya ujio wao tangu
waanze kutembelea nchini. “Ukiangalia ‘combination’ ya
TPSF sina uhakika kama ina wafanyabiashara kutoka mikoani, ni kundi la watu
fulani ambao wanakaa Dar es Salaam, unajua najitahidi niwe muwazi leo ili
tutafute majibu ya kujibu. “TPSF sina uhakika sana kama ni
chombo kinachowawakilisha wafanyabiashara wote na ndiyo maana niliagiza wakuu
wa wilaya na mikoa watoe wafanyabiashara watano watano kila wilaya waje kwenye
kikao hiki ili tuje tusemane tupate ukweli,”alisema Magufuli. “Sasa hayo mtayajibu ninyi
wenyewe mimi si jukumu langu ila mwangalie je uwakilishi wa wafanyabiashara
kweli umegusa nchi nzima, kuna umuhimu wa kuanzisha chombo kingine
kitakachowafikia moja kwa moja, je mkurugenzi wenu ana duka au kiwanda.” “Ukiwa msemaji wa
wafanyabiashara lazima uijue biashara vilivyo ili tufike mahali tutengeneze kitu
ambacho kitawasimamia ninyi,”alisema Magufuli. AFUTA TOZO 101 Katika hatua nyingine Rais
Magufuli alisema tangu alipoingia madarakani, tozo 101 za kilimo, uvuvi,
ufugaji na uchimbaji wa madini zimefutwa.  “Kodi zikiwa chache na viwango vikiwa vidogo
biashara inastawi, kinyume chake biashara inadumaa na hii ndiyo sababu tumeanza
kuchukua hatua za kupunguza viwango na utitiri wa kodi, tozo na ada zinazotozwa
nchini. “Tumerekebisha baadhi ya sheria
zilizokuwa kikwazo cha kufanya biashara nchini ikiwemo ya Shirika la Viwango
Tanzania (TBS), Wakala wa Vipimo, Tume ya Ushindani, Mahakama inayosimamia
ushindani wa biashara. “Lakini pia tunatafuta masoko
na kuboresha huduma za biashara katika kutafuta masoko ya bidhaa tunazozalisha
nchini kupitia maonyesho mbalimbali,”alisema. Alisema ili kustawisha biashara
wameanzisha huduma za pamoja  ‘Electronic single stop shop’ ili
kurahisisha upatikanaji wa huduma muhimu kwa wafanyabiashara. MAFANIKO KIBISHARA  Akizungumzia kuhusu mafaniko ya
serikali kibiashara, Rais Magufuli alisema pamoja na mdororo wa uchumi lakini Tanzania
imeendelea kufanya vizuri kibiashara. Alisema mwaka 2018 iliuza
kwenye soko la Afrika Mashariki (EAC), bidhaa zenye thamani ya dola za
kimarekani milioni 447.5 ikilinganishwa na dola za kimarekani milioni 349.6
mwaka 2017. “Bidhaa tulizoagiza kutoka nchi
za Afrika Mashariki mwaka 2018 zilikuwa za dola za kimarekani milioni 302.93
ikilinganishwa na dola za Marekani milioni 220.4 mwaka 2017. “Katika soko la Jumuiya ya
Ushirikiano na Maendeleo Kusini mwa Afrika (SADC) mwaka 2018 Tanzania iliuza
bidhaa zenye thamani ya dola za Marekani milioni 999.34 ukilinganisha na dola
za Marekani milioni 877.8 mwaka 2017.  “Bidhaa zilizonunuliwa kutoka SADC zilikuwa na
thamani ya dola za kimarekani milioni 604.3 ikilinganishwa dola za Marekani
milioni 600.6 mwaka 2017,”alisema. Alisema tangu Serikali ya awamu
ya tano ilipoingia madarakani, jumla ya kampuni na biashara mpya 74,715
zimesajiliwa huku kati yake 30,716 zikisajiliwa na Brela. Alisema majina ya biashara
54,657 yamesajiliwa huku leseni za bishara zilizotolewa na mamlaka za serikali
za mitaa ni 655,340 huku viwanda vipya 3,500 vikijengwa. ATAMANI
MABILIONEA 100 Aidha Rais Magufuli
alisema atakapomaliza muda wake wa uongozi, anatamani Tanzania iwe na
mabilionea zaidi ya 100. Alisema suala hilo litamfanya afurahi kuwa  anamaliza muda wake na kuacha mabilionea wengi
katika nchi kutokana na kile alichokuwa akikifanya katika kuboresha mazingira
ya biashara. “Thubutuni na msiogope kufanya biashara ya aina yoyote, nchi yetu
imebarikiwa kuwa na ardhi nzuri, rutuba, maji kwa ajili ya uvuvi, mifugo,
madini fursa nyingi za uwekezaji zitumieni ili ziwanufaishe ili siku nikiwa
naondoka angalau niache wafanyabiashara mabilionea zaidi ya 100 nitafurahi
sana. “Biashara mipakani kwetu Watanzania bado iko chini, tutumie fursa
ya masoko ya Afrika ya Mashariki na SADC ili tuweze kwenda mbali kwa sababu
masoko haya yanaunganisha mamilioni ya watu. “ “Semeni yale yote ambayo mnaona ni kero kwenu na mnataka tuyafanyie
kazi, msiogope na kila mmoja azungumze kadiri anavyoona kwa faida,”alisema.