ANDREW MSECHU –Dar es Salaam RIPOTI ya Ofisi ya Taifa ya
Takwimu (NBS) kuhusu kiwango cha umasikini wa kipato kwa Tanzania bara kwa
mwaka 2017/18, imeainisha mikoa inayoongoza kwa utajiri na ile masikini, huku wataalamu
wakisema eneo lenye rasilimali nyingi haimaanishi watu wake watakuwa matajiri. Kwa mujibu wa ripoti hiyo, mikoa
inayoongoza kwa kiwango kidogo cha umasikini ni Dar es Salaam na Kilimanjaro. Ripoti hiyo inaonesha kuwa Dar
es Salaam asilimia 92 ya wakazi wake wana kipato zaidi ya dola moja ya Marekani
kwa siku, ikifuatiwa na Kilimanjaro (90%), Njombe (87%), Morogoro (80.7%) na
Songwe (79.3%). Mikoa inayoongoza kwa umasikini
nchini ni Rukwa ambao watu wenye kipato hicho cha zaidi ya dola moja ya Marekani
kwa siku ni asilimia 45, ikifuatiwa na Simiyu (39.2%), Lindi (38%), Geita (37.5%),
Mwanza (34.6%), Kigoma (34.5%), Tabora (34.5%) na Singida (34%). Wataalamu wa uchumi walisema
licha ya mikoa iliyoonekana masikini kuwa na rasilimali nyingi, suala la watu
kujituma na mgawanyo keki ya taifa  ni
muhimu kutazamwa. Kwa
mujibu wa NBS, umasikini na utajiri vimepimwa kwa kuangalia wastani wa viwango
vya matumizi ya familia kwa mwezi ambapo kwa Dar es Salaam wastani wa matumizi
ya familia moja ni Sh 720,946 wakati Rukwa ni Sh 268,041. Vipimo
hivyo vilichukuliwa pia katika wastani wa bidhaa za chakula kwa mwezi na zisizo
za chakula, ambazo hutumiwa na mtu mzima kwa kipindi hicho. Vingine
vilivyotumika ni uwezo wa familia kupata chakula kinachozalishwa na familia yenyewe
na matumizi ya bidhaa na huduma nyingine, ikiwemo mavazi, usafiri, mawasiliano,
afya na elimu. “Hii
haijumuishi kodi na matumizi mengine yahusuyo makazi, na wala haiangalii
matumizi yaliyopo kwenye matukio kama ya harusi, mazishi na wala haiangalii
matumizi katika vifaa vya kisasa, ikiwemo magari na televisheni,” inasema ripoti
hiyo. Mstari
wa umasikini unaoangaliwa katika suala la chakula unaegemea zaidi uwezo wa
hifadhi ya chakula, ikizingatiwa aina ya chakula kilichotumiwa kwa asilimia 10
hadi 50 ya idadi ya watu. Gharama
halisi ya chakula kwa mujibu wa mstari wa umasikini ni Sh 1,109.53 kwa mtu
mzima kwa siku sawa na Sh 33,748 kwa mwezi. Katika
mstari wa umasikini, mahitaji muhimu yanaangaliwa kama mahitaji ya ziada yasiyo
ya chakula, ikiwemo mavazi, usafiri, elimu na afya ambayo kwa jumla yanapewa
wastani wa Sh 49,320 kwa mtu mzima kwa mwezi.  “Mahitaji ya muhimu katika hali ya umasikini
unaangalia mlinganisho wa matumizi ya mahitaji muhimu ya kila kichwa kwa mwezi
katika idadi ya watu iliyopo, ikilinganishwa na matumizi ya chakula pekee
ambayo hutumika pia kuangalia umasikini kwa kichwa.  “Kina cha umasikini unaonesha kiwango cha
wastani namna familia masikini zilivyo kutoka katika mstari wa umasikini.
Kinaangalia matumizi halisi ya wanafamilia katika mstari wa umasikini
ikilinganishwa na jamii nzima,” inasema ripoti hiyo. NBS
inaeleza umasikini unaonekana kutokana na idadi ya rasilimali zilizopo, zinazoweza
kutumiwa na mtu mzima, ikilinganishwa na namna zinavyoweza kupunguza umasikini,
ikikadiriwa kwamba watu wote walio masikini wanashabihiana katika matumizi yao
chini ya mstari wa umasikini. Katika
ripoti hiyo, NBS inaeleza kwa mwaka 2017/18 ilibaini kuwa wastani wa matumizi
kwa familia kwa mwezi kwa Tanzania Bara ilikuwa ni Sh 416,927, huku maeneo ya
mijini matumizi yalikuwa makubwa yanayofikia Sh 534,619 na vijijini yalifikia
Sh 361,956. Ripoti
hiyo ilieleza pia umasikini katika matumizi muhimu ulipungua kutoka asilimia
28.2 mwaka 2011/12 hadi asilimia 26.4 kwa mwaka 2017/18 na katika chakula ulipungua
kutoka asilimia 9.7 mwaka 2011/12 hadi asilimia 8.0 mwaka 2017/18. WASEMAVYO WATAALAMU Mtaalamu
wa uchumi kutoka Chuo Kikuu cha Sokoine, Profesa Honest Ngowi, alisema mikoa
hii inayoonekana kuwa masikini ni ile yenye rasilimali nyingi, madini na mazao. Profesa
Ngowi alisema rasilimali ni jambo jingine na maendeleo ni jambo jingine, ndiyo
maana mikoa kama Geita na mingineyo ina rasilimali nyingi, lakini bado watu
wake si matajiri.  “Kuna nchi kama Israel na Ubelgiji ambao
hawana rasilimali, lakini unakuta nchi kama Israel ambayo ina jangwa ndiyo
inayoongoza kulisha dunia. Sasa hapo kuna mambo mtambuka, namna watu
wanavyowezeshwa kukabiliana na mazingira yao. “Hapa
tunaona pia kuna suala la mgawanyo wa keki ya taifa, kuna maeneo yanapata mgawo
mkubwa na mengine yanaminywa, lakini si suala ambalo mimi nalishabikia, katika
maeneo yote watu wanatakiwa wasisubiri Serikali iwaletee mgawo,” alisema Profesa
Ngowi. Alisema
suala la msingi watu wafanye kazi kwa juhudi, watafute mbinu za kujisaidia na
wajiendeleze katika maeneo yao. “Suala
la msingi watu waangalie namna watakavyomiliki rasilimali kwenye maeneo yao na
kuishinikiza Serikali iandae sera zinazowasaidia,” alisema. Mtaalamu mwingine wa uchumi, Profesa Haji Semboja, alisema matokeo
hayo yanaweza kuwa yanaakisi kile ambacho watafiti walikitarajia, lakini kuna
haja ya kuangalia zaidi uhalisia wa utajiri na rasilimali zilizopo katika
mikoa. Profesa Semboja alisema kwa tafsiri sahihi, umasikini ni hali ya
kukosa fursa na kushindwa kutumia fursa kwa faida ya ustawi wa watu katika maendeleo
yao. Alisema fursa zinazotakiwa kuangaliwa wakati wa kutafsiri umasikini na
utajiri wa watu katika maeneo ni suala la rasilimali zilizopo, uwekezaji,
uwezeshaji, biashara, matumizi na uwezo wa watu kuweka akiba, suala ambalo
watafiti wengi wamekuwa wakilikwepa. “Ni kweli, uko umasikini wa kipato, wa hali pia. Utaratibu uliowekwa
na mataifa mengi wanaangalia kwa uwiano wa uwezo wa kupata na kutumia dola moja
ya Marekani. Huu unaangalia uwezo wa watu kutafuta, kupata na kutumia dola kwa
siku.  “Tafsiri hii haiangalii uwezo wa mtu kwa namna anavyojitathmini na
kujithamini, hauangalii utajiri wa mashamba na rasilimali nyingine, hauangalii
ukoo wenu mko wengi au wachache kiasi gani, hauangalii uhusiano wa ndugu na
mengineyo,” alisema Profesa Semboja. Alisema wapo watu ambao wana utajiri mkubwa wa mashamba na mifugo na
wana uwezo mkubwa wanaouona wao unawaridhisha kuliko kushika dola mkononi, kwa
kuwa wanaweza kula, kunywa na kulala vizuri. Profesa Semboja alisema ni vyema pia waangaliwe watu kwa hali zao,
kuridhika kwao na namna wanavyochukulia maisha yao kwa kuwa Tanzania ina
rasilimali nyingi ambazo hata matumizi yake hayajarasimishwa, lakini wananchi
wanaendelea kunufaika nazo bila kujali mikoa wanayotoka.