PATRICIA KIMELEMETA-DAR ES SALAAM MAHAKAMA Kuu Kanda ya Dar es Salaam imebatilisha kifungu
cha sheria cha namba 7(1) na 7(3) kinachowaruhusu wakurugenzi wa majiji,
manispaa na halmashauri kuwa wasimamizi wa uchaguzi nchini. Kesi hiyo namba 8/2018, awali ilikuwa inasikilizwa
na jopo la majaji watatu, wakiongozwa na aliyekua Jaji Kiongozi, Ferdinand
Wambari, ambaye kwa sasa amehamishiwa Mahakama ya Rufaa, Jaji Rehema Sameji,
ambaye pia yupo Mahakama ya Rufaa na Jaji Temba amestaafu. Kesi hiyo ambayo mjibu maombi alikuwa ni Mwanasheria
Mkuu wa Serikali (AG), ilifunguliwa na Mwanachama wa Chama cha Demokrasia na
Maendeleo (Chadema), Bob Wangwe, aliyekuwa akiwakilishwa na Wakili Fatma Karume
(ambao ndio waleta maombi) na walikuwa wanapinga kifungu cha sheria ya vyama
vya siasa kinachotumiwa na Tume ya Taifa ya Uchaguzi (NEC) kuwateua wakurugenzi
hao kuwa wasimamizi wa uchaguzi. Akisoma hukumu hiyo mahakamani hapo jana, Jaji
Atuganile Ngwala, alisema kwa mujibu wa sheria ya uchaguzi, kifungu namba 7(1)
na 7(3) ni batili kwa sababu kinatoa nafasi kwa wateule wa Rais ambao pia si
waajiriwa wa NEC kusimamia uchaguzi. Alisema kifungu cha 7(1), kinasema kuwa kila
Mkurugenzi wa Jiji, Manispaa na Halmashauri anaweza kusimamia uchaguzi wakati
viongozi hao ni wateule wa Rais na si waajiriwa wa NEC wakati Katiba inasema NEC
inapaswa kuwa huru na haki. Alisema kutokana na hali hiyo, kifungu hicho
kinakinzana na Katiba mama ambayo inasimamia nchi. Alisema lakini pia kifungu cha 7(3) kinasema kuwa
NEC inaweza kuteua mtu yeyote kuwa msimamizi wa uchaguzi bila ya kuainisha ni
mtu wa aina gani. Alisema lakini Katiba inasema kuwa mtu yeyote aliyekuwa
msimamizi wa uchaguzi hapaswi kuwa mwanachama wa chama chochote cha siasa. Alisema kutokana na vielelezo vilivyowasilishwa mahakamani
hapo na upande wa waleta maombi, vimeonyesha pasi na shaka kuwa wasimamizi wa
uchaguzi wana masilahi na wateule wao. Alisema kutokana na hali hiyo, mahakama imeona kuwa
vifungu hivyo ni batili na kwamba havifai kutumika wakati wa kusimamia uchaguzi. “Mahakama imebatilisha vifungu vya Sheria ya
Uchaguzi namba 7(1) na 7(3) kutokana na NEC kuteua wakurugenzi wa Jiji,
halmashauri na manispaa kuwa wasimamizi wa uchaguzi wakati ni wateule wa Rais
na si waajiriwa wa NEC,” alisema Jaji Ngwala. NJE
YA MAHAKAMA Akizungumza nje ya mahakama, Wakili Fatma, alisema
hukumu hiyo ni ya kihistoria baada ya mahakama kubaini vifungu namba 7(1) na
7(3) kuwa ni batili kutumika katika sheria ya uchaguzi. Alisema kutokana na sababu hiyo, inaonyesha wazi
kuwa miaka yote wananchi walikuwa wanasimamiwa uchaguzi na viongozi wasio
sahihi. “Miaka mingi tulikua tunapiga kelele kuhusiana na
udhaifu wa baadhi ya vifungu katika sheria ya uchaguzi kuwa ni batili na kwamba
vinaegemea kuwalinda viongozi wa CCM, sasa mahakama imeona hiyo na kuwa vifungu
hivyo havifai, pia vifutwe au Serikali ipeleke muswada wa mabadiliko ya Sheria
ya Uchaguzi bungeni ili vibadilishwe,” alisema Fatma. Alisema katika kesi hiyo, walipeleka vielelezo vya
kuonyesha wakurugenzi 74 ambao ni wanachama wa CCM, wamevalia sare cha chama
hicho na wao ndio wasimamizi wa uchaguzi, wakusanyaji wa makaratasi ya
uchaguzi, wapanga matokeo na watangazaji wa matokeo, jambo linaloonyesha wazi
kuwa hawawezi kutangaza matokeo sahihi bila ya kulinda masilahi ya chama chao. Alisema kitendo hicho kinawanyima haki vyama vingine
kupata mshindi kwa sababu anayesimamia uchaguzi tayari ana mgongano wa masilahi
na chama chake. Alisema kutokana na hali hiyo, kila mwananchi ana
haki ya kwenda mahakamani kudai haki pale anapoona kuna ukiukwaji wa sheria
katika maeneo tofauti. Naye Wangwe aliishukuru mahakama kusimamia haki
katika kesi hiyo na kutoa hukumu inayoonyesha wazi kuwa imetenda haki. “Katika hili lazima tuishukuru mahakama kwa
kusimamia na kutoa hukumu ya haki, kwa sababu ma-DED siku zote wamekuwa
wakilinda masilahi ya waajiri wao kwa kutangaza matokeo yasiyo sahihi katika chaguzi
mbalimbali.