FAUSTINE MADILISHA (TUDARCo) Na AVELINE KITOMARY DAR ES SALAAM MKUU
wa Mkoa wa Dar es Salaam, Paul Makonda, amesema ofisi yake inatarajia
kuwasilisha muswada wa mapendekezo ya mabadiliko ya sheria ya mirathi na sheria
ya ndoa kwa Waziri wa Katiba na Sheria. Makonda
alisema hatua hiyo imekuja mara baada ya kufanya kongamano la wanawake wajane 5,181
wa Mkoa wa Dar es Salaam lililokuwa na lengo la kubaini na kutatua changamoto
zinazowakabili pindi wanapofiwa na waume zao. Akizungumza
na waandishi wa habari Dar es Salaam jana, Makonda alisema sheria za mirathi, mila
na ile ya watoto haziendani na mahitaji ya sasa, kwani ni za muda mrefu hivyo
zinahitaji kufanyiwa marekebisho. “Mwezi
wa nne nilikutana na kina mama wanaotaabika na mirathi na tulitengeneza fomu za
kuainisha shida zao, tulipata kero nyingi sana za kisheria na ukosefu wa elimu
za kisheria. “Sheria
za kiserikali za mirathi ya mwaka 1865 na sheria ya mirathi ya kimila ni za
muda mrefu na haziendani na mabadiliko ya maisha ya sasa na zimekuwa changamoto
kwa wajane na wagane wengi,” alisema Makonda. Alisema
mapungufu yalioyoonekana katika vifungu vya sheria ni mwanamke kuhesabika kama
sehemu ya mali ya mwanaume, sheria haijabainisha msimamizi na mrithi wa mali
pindi mwanaume anapofariki. “Kifungu
cha 114 cha sheria ya ndoa namba 5 ya mwaka 1971 kinamlinda mwanamke pale
atakapoachana na mumewe kugawana mali na sio pale mwenzi wake anapofariki bila
kuacha wosia. “Ukiangalia
sheria ya sasa ya probate and administration of estate sura 352 kama
ilivyopitiwa mwaka 2002, kifungu cha 33 kinaonyesha wazi ni pale tu mwanaume
anapofariki ndio mke anapoenda kuomba usimamizi wa mirathi,” alieleza Makonda. Alisema
mapungufu mengine ni yale ya sheria za mirathi za kimila ya mwaka 1963 na
sheria ya kiserikali ya mirathi ya mwaka 1865. “Sheria
ya mirathi ya mila inayotamka kuwa mwanamke haruhusiwi kurithi ardhi ya ukoo,
inapingana na katiba ya nchi katika ibara ya 13(1)(2) ambayo inatafsiri
binadamu wote ni sawa. “Sheria
ya mirathi ya mwaka 1865 iliyorithiwa kutoka India imetamka kuwa mtoto
aliyezaliwa nje ya ndoa haruhusiwi kurithi, sheria hii inapingana na ile ya
mtoto ya 2009 katika kifungu cha 10 ambacho kimeweka haki ya mtoto
kutokubaguliwa kurithi mali za baba yake,” alieleza Makonda. MAPENDEKEZO Makonda
alisema pendekezo mojawapo ni mke au mume wawe miongoni mwa wasimamizi wa mali,
sheria itoe muda maalumu wa kesi za mirathi kusikilizwa. “Kutokana
na mapungufu yaliyopo, tunapendekeza mabadiliko ya sheria za usimamizi wa
mirathi, muda maalumu wa kesi za mirathi, mgawanyo sawa kwa watoto wote wa kike
na wa kiume, kuwachukulia hatua wasimamizi wa mirathi wanaotumia vibaya mali za
marehemu.  “Pia tumependekeza kuwa msimamizi wa mirathi
awe mume, mke na watoto, tunapendekeza mgane asitolewe ndani ya nyumba kabla mahakama
haijaamua,” alibainisha Makonda.  Hata hivyo alisema kwa sasa kesi za mirathi
zimeongezeka kutoka asilimia 17 ya mwaka 1978 hadi 1999 na kufikia asilimia
80.46 mwaka 2000 hadi mwaka huu.