Bakari Kimwanga – Aliyekuwa Thailand TANZANIA ni miongoni mwa nchi za Afrika zilizobarikiwa kuwa na
wanyama wa aina mbalimbali, ambapo katika kuhakikisha utulivu unapatikana kwenye
hifadhi, Serikali imekuwa ikitunga sheria mbalimbali kwa lengo la kulinda
rasilimali hiyo muhimu. Katika uso wa dunia, Tanzania inatajwa kuwa nchi iliyofanikiwa
kudhibiti biashara ya wanyama kwa kuwa na sheria kadhaa zinazozilinda hifadhi. Wizara ya Maliasili na Utalii, imepewa jukumu la kutayarisha sera ya wanyamapori,
kusimamia utekelezaji wake  na kuratibu
maendeleo ya sekta ya   wanyamapori nchini.
 Sera ya wanyamapori inaeleza kwamba matarajio ya sekta hiyo miaka 20
ijayo ni kwenda sambamba na Dira ya Maendeleo ya Taifa. Kwa hapa nchini, historia ya uhifadhi wa wanyamapori inarudi nyuma
hadi mwaka 1891 wakati sheria ya kudhibiti uwindaji ilipoanzishwa na utawala wa
Wajerumani. Sheria hizi zilidhibiti uvunaji wa wanyama;  mbinu za uwindaji na biashara ya wanyamapori,
ambapo baadhi ya aina ya wanyama waliokuwa hatarini kutoweka walilindwa ipasavyo.
Hifadhi za kwanza za wanyamapori, zilianzishwa na Wajerumani mnamo mwaka1905
katika eneo ambalo sasa linaitwa Pori la Akiba la Selous. Maeneo ya kuhifadhi wanyamapori  
yalichaguliwa kutokana na kuwapo kwa wanyama wakubwa, na wala si kwa
sababu za makundi anuwai ya kibaiolojia. Wanyamapori wa Tanzania ni urithi wa asili wa pekee na rasilimali
yenye umuhimu mkubwa kitaifa na kimataifa. Umuhimu wake umejikita katika thamani
ya kibaiolojia ya spishi zenyewe na mazingira ya asili yaliyopo nchini,
thamani  yake ya kiuchumi na uwezo wake
katika   kuchangia maendeleo endelevu nchini. Kupitia sheria zilizopo za uhifadhi wa wanyamapori kama vile Sheria
ya Uhifadhi wa Wanayamapori Na12 ya mwaka 1974,   Sheria ya Hifadhi ya Ngorongoro Kifungu cha
413 ya mwaka 1959, Sheria ya TANAPA kifungu cha 412 ya mwaka 1959 na Sheria ya
Taasisi ya Utafiti wa Wanyamapori Serengeti ya mwaka 1980 zinaweka mkazo katika
kulinda rasilimali za wanyamapori. Kutokana na muhimu huo, hivi majuzi Chama cha Waandishi wa Habari za
Mazingira Tanzania (JET), kwa kushirikiana na Shirika la Kimataifa la RTI ambao
wanatekeleza mradi wa usafirishaji haramu wanyamapori chini ya USAID Protect, iliwakutanisha
waandishi wa habari wa Tanzania na Thailand, ambayo ni moja ya nchi za Kusini
mwa Asia inayotajwa kuwa na kiwango kikubwa cha wanyama wanaopita nchini humo
kutoka nchi za Afrika kwenda mataifa mengine. Wanahabari hao kutoka nchi hizo kila upande waliweza kubadilishana
uzoefu na taarifa za kina kuhusu usafirishaji haramu wa wanyamapori ambapo kila
upande waliweza kwenda kwa nchi husika na kujifunza na hata kuona hali halisi
ya ulinzi wa hifadhi za taifa. Ripoti ya Traffic ya mwaka 2018 iliangazia tathmini ya haraka kuhusu
utumiaji wa mtandao wa kijamii wa Facebook kama kiunganishi cha biashara ya
wanyamapori nchini Thailand. Ripoti hiyo pia ilichapishwa katika mtandao wa Thailand 24 Traffic
kwa ajili ya ufuatiliaji biashara ya wanyamapori. Ni shirika lisilo la kiserikali linalofanya kazi ulimwenguni kote katika
biashara ya wanyama wa porini na mimea kwa muktadha wa uhifadhi wa biolojia wa
aina zote na maendeleo endelevu. Katika ripiti hiyo mpya ya Traffic, inaelezwa kuwa mamia ya wanyama
hai wa porini wanauzwa kupitia mtandao wa  Facebook nchini Thailand, bila usajili kwa
sababu wao sio wa asili ya nchi hiyo. Wanyama wengi wanaouzwa walikuwa watoto wachanga, waliopewa dhamana
ya biashara ya wanyama. Karibu nusu ya aina ya wanyama wanaopatikana  katika biashara hiyo, asilimia 47 bado hawajapewa
ulinzi chini ya sheria ya msingi ya wanyamapori ya Thailand, Sheria ya Hifadhi
ya Wanyama wa Porini na Sheria B. 2535 (WARPA) nyingi kwa sababu sio wa asili
ya nchi hiyo. Wanyama hao, Black Pond Turtle Geoclemys hamiltonii, ambao si wa asili,
wameorodheshwa katika taarifa ya CITES na ni marufuku kufanyika kwa biashara
hiyo, lakini mara kwa mara hubebwa nchini humo. Hivi sasa, ni aina 12 tu ndio sio wa asili wakiwamo mamalia saba,
ndege moja, reptilia watatu na kipepeo mmoja, wanaolindwa chini ya Sheria ya WARPA.
Aina 200 zilizorekodiwa na utafiti wa Traffic zilikuwa na mamalia, ndege na
wanyama watambaao. Kukua kwa biashara ya wanyamapori mtandaoni kumeongoza zaidi kwa aina
zisizo za asili ambazo kwa sasa hazina kinga ya kisheria au kanuni. Kaimu Mkurugenzi wa Mkoa wa Traffic Asia ya Kusini, Kanitha
Krishnasamy, anasema ipo haja ya kuwapo kwa sheria ili kulinda haki za wanyama
na kukomesha bishara hiyo. “Kupeana aina za ulinzi chini ya sheria za Thailand na kuwezesha
watekelezaji kuchukua hatua, ndiyo njia nzuri zaidi ya kushughulikia tatizo
hili katika sekta ya hifadhi,” anasema Krishnasamy. BIASHARA
INAVYOFANYIKA Tathmini ya haraka juu ya utumiaji wa Facebook kufanya biashara ya
wanyama wa porini nchini Thailand, inaonesha kuwa nchi hiyo inajitolea kwa hali
na mali kukabiliana na ujangili wa wanyamapori kupitia Kitengo cha Hawk cha
Pori chini ya Idara ya Hifadhi za Taifa, Wanyamapori na Uhifadhi wa Mimea (DNP). Hata hivyo, bado inaonyesha kuna mianya ya kisheria inayodhoofisha
juhudi hizi na kuweka spishi zisizo za asili hatarini. Aidha, ripoti hiyo inaeleza namna ambavyo waandishi wanavyotaka marekebisho
ya sheria na kuwasihi viongozi kuongeza juhudi zao katika utekelezaji kwa
kufanyakazi karibu na Facebook kama njia ya kukuza mikakati ya pamoja ya
kushughulikia biashara haramu ya wanyamapori mitandaoni. Biashara haramu ya wanyamapori nchini Thailand, inayojumuisha aina za
asili na zisizo za asili, inajumuisha ununuzi na uuzaji wa wanyama hai katika
masoko maarufu ya wikendi na Chatuchak. Njia hii ya kufanya biashara mtandaoni inazidi kushamiri ulimwenguni
na wakati mwingine ni matokeo ya kuhamishwa kutoka masoko ya asili kwenda mtandaoni.
 Utafiti uliofanywa nchini Malaysia juu ya biashara ya torto na turtle
za maji safi ulipata mabadiliko makubwa katika mifumo ya biashara, mfano kuhama
kutoka kwa mtandao wa kijamii (Bouhuys na van Scherpenzel).  Mfano, nchini Thailand Facebook ni maarufu na mtandao wa Thais. Mitandao
ya kijamii umeona ukuaji mkubwa wa watumiaji nchini Thailand baada ya 2010 na
sasa inafanya kazi kama mtandao mkubwa zaidi wa kijamii na jukwaa la biashara
nchini humo. Biashara haramu ya wanyama pori pia hufanyika, ambapo inaripotiwa  kuwa wafanyabiashara kadhaa wamekamatwa na
vyombo vya kutekeleza sheria.  Desemba 2015, viongozi wa Thailand waliripoti kwamba watuhumiwa
wawili ambao walikuwa wakitangaza Burmese Star Tortoises Geochelone platynota
ya kuuza kupitia Facebook walikamatwa. Turmese Star Burmese ambao sio asili ya
Thailand na ni aina ya sambayo, hupimwa ulimwenguni kote kama ilivyowekwa hatarini
na IUCN1.  KAULI YA KIKOSI
KAZI Kwa upande wake Mkuu wa Kikosi Kazi cha Ulinzi wa Wanyamapori Ofisi
ya Hifadhi ya Wanyamapori, Thiradej Palasuwan, anasema wamekuwa wakipambana
kupitia kikosi kazi na watu wanaofanyabishara hiyo haramu ya wanyamapori. “Kwa mfano hapa kuna mtu alijitambulisha anaitwa kina kwenye Facebook
akiwa anauza wanyama, lakini tulipofanya uchunguzi tuliweza kubaini ni mtu
mzima, na tulifanikiwa kumtia mbaroni kwa mujibu wa sheria za nchi. “Haya ni mapambano ambayo hatuchoki na kubwa tunawataka wanahabari
muendelee kuwafichua watu hao ambao wamekuwa wakifanya hii biashara,” anasema
Palasuwan. RIPOTI YA
INTERPOL Katika kukuza na kuunga mkono utekelezaji wa mapambano hayo, Interpol
nchini Thailand imekuwa ikikabiliana na changamoto mbalimbali katika uhalifu wa
wanyamapori na hatari ya baonuai. Kikosi hicho kimekuwa kikibadilishana taarifa mbalimbali na nchi
wanachama kuhusu mtandao wa biashara hiyo, malengo na kuchunguza kwa kina na
hatimaye kufanikiwa kuwatia mbaroni watuhumiwa.