NAIROBI, KENYA MWANASHERIA
Mkuu wa zamani wa Kenya, Amos Wako amepinga vikali hatua ya Marekani kumwekea
marufuku ya usafiri yeye na familia yake nchini humo. Wako amesema
hatua ya Marekani dhidi yake ni kufufua kesi ya zamani ambayo haelewi lengo
lake ni nini. ”Kwa miaka
minane sipo serikalini. Tangu nilipostaafu japo visa vya ufisadi vimekithiri
mno, jina langu halijatajwa au kuchunguzwa kuhusiana na visa vya ufisadi,”
aliwaambia wanahabari. Anasema
sababu ya yeye kuwekewa marufuku ya kusafiri mara ya kwanza na hivi sasa
ilikuwa ni kuhusishwa kwake na visa vya ufisadi na kwamba vyote vinatokana na
kazi yake ya zamani kama Mwanasheria Mkuu. Aidha Wako amesema
kuwa haelewi kwanini anawekewa vikwazo vipya wakati kuna marufuku inayohusiana
na suala hilo miaka 10 iliyopita. ”Badala ya
kukabiliana na ufisadi wanafufua visa vya zamani ambavyo havina msingi wowote”
alisema. Hii mara ya
pili kwa Marekani kumpiga marufuku Mwanasheria Mkuu huyo Amos Wako, ikidai alijihusisha
kwa kiwango kikubwa na ufisadi. Kulingana na
waziri  mambo ya nje wa Marekani, Mike
Pompeo marufuku hiyo ni kwa sababu ya Wako kuhusishwa na ulaji rushwa na
ufisadi. Hatahivyo,
taarifa hiyo haijaelezea waziwazi ni vitendo gani vya rushwa au ufisadi Wako
alihusika navyo. Marufuku
hiyo pia inamhusisha mkewe na mwanawe. Hatua ya
Marekani ya kumpiga marufuku Wako imechukuwa sura mpya, baada ya tume ya
serikali ya kupambana na ufisadi maarufu kama EACC kusema kwamba ilishiriki
kikamilifu katika hatua hiyo. Mkuu wa tume
ya EACC, Dk. Eliud Wabukala amenukuliwa na vyombo vya habari nchini Kenya
akisema kuwa tume yake imekuwa mstari wa mbele kutoa habari na maelezo kuhusu
ufisadi kwa Marekani na balozi za kigeni. Wabukala
ameashiria kwamba huenda Wakenya wengine mashuhuri wakakumbwa na hali kama
iliyomfika Wako. Wadadisi wa
mambo wanasema kwamba huenda vikwazo vya usafiri vinavyomkumba Wako vilitokana
na kashfa ya kifedha ya Anglo Leasing, ambayo ilisababisha Serikali ya Kenya
kupoteza mabilioni ya fedha. Kashfa hiyo
ililipuka wakati Wako alipokuwa akihudumu kama mkuu wa sheria, na alinyoshewa
kidole cha lawama kwa madai ya kuwa kizuizi katika uchunguzi wa sakata hilo. Mwaka wa
2009,   aliyekuwa Naibu wa Waziri Mambo
ya Nje wa Marekani, Johnnie Carson, ambaye alikuwa anazuru Kenya, alitangaza
kwamba Wako amepigwa marufuku kuzuru Marekani kwa madai kwamba amekuwa kikwazo
kwenye vita dhidi ya ufisadi nchini Kenya. Hatua ya
sasa ya kuwanyima vibali vya kusafiri Wako, mkewe Flora Ngaira na mtoto wake wa
kiume, Julius Wako inamaanisha kwamba watatu hao hawawezi kuzuru Marekani au
kufanya biashara na kampuni za Marekani. Hatahivyo,
Wako, ambaye kwa sasa ni Senata nchini Kenya, anaweza kukanyaga kwenye ardhi ya
Marekani ila tu kwenye makao makuu ya Umoja wa Mataifa, ingawa haruhusiwi
kwende nje ya mipaka ya makao hayo. EACC kupitia
kwa mwenyekiti wake, Eliud Wabukala ilidai ilishirikiana  kwa kiwango kikubwa na wachunguzi wa Marekani
kuwekwa kwa marufuku hiyo. Marekani
ilisema kuwa hatua hiyo inakusudiwa kuisadia Kenya katika vita dhidi ya
ufisadi. Wadadisi
wanadai kuwa huenda matatizo ya Wako yalitokana na sakata ya Anglo Leasing
iliyohusu kandarasi za usalama zenye thamani ya mamilioni ya madola ambapo Serikali
ilipoteza fedha hizo zinazoaminika ziliishia kufichwa katika mataifa ya nje. Wako alikuwa
akihudumu kama Mwanasheria Mkuu wakati sakata hilo lilipoanza na analaumiwa kwa
kuzuia uchunguzi wa wizi huo. Mwaka 2009,
aliyekuwa Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani, Johnnie Carson, alizuru Kenya,
alitangaza kuwa Wako alipigwa marufuku ya kuingia nchini Marekani kwani
alionekana kuwa kizingiti dhidi ya ufisadi. Marufuku
hiyo ilikuwa ya kwanza kwa Wako. Marufuku ya
sasa inamaanisha kuwa Wako na familia yake ya karibu mbali na kutoruhusiwa
kuingia Marekani pia hawatakubaliwa kufanya biashara yoyote na serikali ama
kampuni za Marekani. Wako alikuwa
mwanasheria mkuu wa Kenya kwa muda wa miaka 20, kati ya mwaka 1991 na 2011.