Elizabeth Hombo – Dar es Salaam KASHFA iliyomng’oa
aliyekuwa Waziri wa Mambo ya Ndani, Kangi Lugola ni ya pili kwa ukubwa wa
kiwango cha ubadhirifu wa fedha tangu Rais Dk. John Magufuli alipoingia madarakani
mwaka 2015 na kuunda baraza lake la Mawaziri  na kuwaondoa 17 kwa makosa mbalimbali,
MTANZANIA Jumamosi limebaini.  Utafiti uliofanywa na
gazeti hili umebaini kuwa, hadi sasa kashfa inayoongoza ni ile ya makinikia
ambayo ilisababisha kuondolewa madarakani aliyekuwa Waziri wa iliyokuwa Wizara
ya Nishati na Madini ambayo sasa imegawanywa, Profesa, Sospeter Muhongo. Profesa Muhongo
aling’olewa na Rais Magufuli Mei 24 mwaka 2017, kwa kushindwa kusimamia vizuri
suala la usafirishaji mchanga wa madini (makinikia) kwenda nje ya nchi, hii ikiwa
ni mara ya pili mbunge huyo wa Musoma Vijijini kuwajibika baada ya kung’olewa
mwaka 2014 katika sakata la Escrow. Kuhusu kashfa ya
makinikia, Profesa Muhongo aling’olewa baada ya ripoti ya tume iliyoongozwa na
Profesa Abdulkarim Mruma kuchunguza kiwango cha dhahabu kwenye makontena
yaliyokuwa yamezuiliwa bandarini. Katika ripoti hiyo, tume
hiyo ilisema kampuni ya Acacia iliyokuwa inamiliki migodi mitatu nchini
ilitangaza kiwango cha chini cha madini yote yaliyo katika makontena 277 ambayo
yalizuiwa kusafirishwa nje kwa amri ya Rais Magufuli.  Matokeo ya tume hiyo
yalionyesha thamani ya madini yote yaliyomo ni kati ya Sh bilioni 829.4 na Sh
trilioni 1.439 tofauti na thamani iliyotolewa na Acacia ya Sh bilioni 97.5. KASHFA YA LUGOLA Kashfa ya pili kwa ukubwa
wa kiwango cha ubadhirifu wa fedha, ni ile iliyomg’oa juzi Lugola baada ya viongozi
wa wizara yake kutia saini makubaliano ya zabuni ya kununua vifaa vya zimamoto
na uokoaji vyenye thamani ya Euro milioni 408.5 (sawa na zaidi ya Sh trilioni
1) kutoka kampuni moja ya nje bila kufuata sheria. “Kulikuwa na mkataba wa
ovyo unaotengenezwa Wizara ya Mambo ya Ndani wenye thamani ya Euro milioni 408,
umetayarishwa na kusainiwa na Kamishna Jenerali wa Zimamoto, haujapangwa kwenye
bajeti, haujapitishwa na Bunge. “Wakati wa vikao na kampuni
moja ya Romania, wahusika wa Tanzania walipokuwa wanakwenda kwenye majadiliano
wanalipwa  ‘seating allowance’ (posho ya
vikao) ya Dola 800 na hata tiketi za ndege walilipiwa. “Yanayokwenda kununuliwa
kule kwenye mkataba ni ya ovyo, ni ya ajabu, ukitaka kuuvunja, yale ambayo
yameshaanza kutekelezwa lazima yaendelee kutekelezwa,”alisema Rais Magufuli. Katika kashfa hiyo, Rais
Magufuli alimng’oa pia aliyekuwa Kamishna Jenerali wa Jeshi la Zimamoto,
Thobias Andingenye huku aliyekuwa Katibu Mkuu wa wizara hiyo, Meja Jenerali
Jacob Kingu akiandika barua mapema ya kujiuzulu. Kashfa nyingine
inayofuatia kwa ukubwa wa kiwango kikubwa cha fedha ni ile iliyomng’oa
aliyekuwa Waziri wa Mambo ya Ndani ya Nchi, Mwigulu Nchemba mwaka 2018 na
baadaye nafasi yake kuchukuliwa na Lugola. Katika kashfa hiyo,
Mwigulu alishindwa kushughulikia azimio la Bunge kuhusu
suala la kufunga mashine za kielektroniki za utambuzi wa alama za vidole (Afis)
katika vituo 108 vya polisi, mradi uliofanywa na Kampuni ya Lugumi kwa gharama
ya Sh bilioni 37. Nyingine
ni ile ripoti ya uchunguzi wa biashara ya almasi na Tanzanite iliyomfanya aliyekuwa
Waziri wa Nchi, Ofisi ya Rais Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa, George
Simbachawene na aliyekuwa Naibu Waziri wa Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano,
Edwin Ngonyani kujiuzulu. Simbachawene
ambaye sasa ameteuliwa kushika nafasi  ya
Lugola aliandika barua ya kujiuzulu baada ya kutajwa katika ripoti ya uchunguzi
wa biashara ya madini ya Tanzanite na almasi, iliyoonyesha namna Serikali
ilivyopoteza matrilioni ya fedha kutokana na sababu mbalimbali. Hatua
hiyo ilikuja muda mfupi baada ya Rais Magufuli kuwataka viongozi wote ambao
wametajwa katika ripoti hiyo wakae pembeni kupisha uchunguzi ambao utakuwa huru
na wa haki. Simbachawene
alitajwa katika ripoti hiyo kutokana na kuridhia mabadiliko katika mauzo ya
kampuni ya uchimbaji ya Tanzanite na utoaji leseni kinyume na taratibu wakati
akiwa Waziri wa Nishati na Madini, nafasi aliyoishika kwa muda mfupi mwaka
2015. Ngonyani
pia alihusishwa na sakata hilo kutokana na kuongoza kamati maalumu iliyoshauri
Serikali isinunue hisa za kampuni inayoendesha mgodi wa almasi wa Williamson
Diamonds Limited kwa Dola za Kimarekani milioni 10 na kuikosesha Serikali
mapato ya Dola za Kimarekani milioni 300 ambazo zimeenda kwa kampuni ya Petra
Diamond iliyonunua. Mawaziri
wengine waliondolewa kwa makosa mengine tofauti, ni pamoja na Charles Kitwanga
(aliyekuwa Waziri wa Mambo ya Ndani ya Nchi), ambaye uteuzi wake ulitenguliwa
baada ya kuingia bungeni akiwa amelewa. Nape
Nnauye (Wizara ya Habari, Utamaduni, Sanaa na Michezo) naye alitumbuliwa Mei 23
mwaka 2017, siku moja baada ya kupokea ripoti kutoka kwa kamati aliyokuwa
ameiunda kuchunguza sakata la kuvamiwa kwa ofisi za Clouds Media Group. Januari
19 mwaka 2018, Rais Magufuli alitengua uteuzi wa aliyekuwa Naibu Waziri, Ofisi
ya Waziri Mkuu, Sera, Bunge, Kazi, Vijana na Walemavu aliyekuwa akishughulikia
walemavu, Dk. Abdallah Possi na kumteua kuwa balozi. Pia
Oktoba 7 mwaka 2018, wakati alipofanya mabadiliko katika Baraza la Mawaziri kwa
kuongeza idadi ya wizara, alitengua uteuzi wa aliyekuwa Waziri wa Maliasili na
Utalii, Profesa Jumanne Maghembe huku nafasi yake ikichukuliwa na aliyekuwa
Naibu Waziri wa Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Dk. Hamisi
Kigwangala. Katika
mabadiliko hayo, Mhandisi Ramol Makani naye aliachwa na nafasi yake ya Naibu
Waziri wa Maliasili na Utalii ilichukuliwa na Mbunge wa Vwawa, Japhet Hasunga
ambaye baadae alipelekwa kuwa Waziri wa Kilimo. Mwingine
ni Anastazia Wambura aliyekuwa Naibu Waziri wa Habari, Utamaduni, Sanaa na
Michezo ambaye nafasi yake ilichukuliwa na Juliana Shonza. Septemba
mwaka 2018, Rais Magufuli pia alitengua uteuzi wa Dk. Susan Kolimba aliyekuwa
Naibu Waziri wa Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Afrika Mashariki na kumteua
Mbunge wa Songea Mjini, Dk. Damas Ndumbaro kuchukua nafasi hiyo. Wengine
ni Charles Mwijage (Wizara ya Viwanda) na Dk.  Charles Tizeba (Wizara ya
Kilimo) ambao waliondolewa Novemba 2018, kwa kushindwa kushughulikia bei ya
korosho, kahawa, pareto na ufufuaji wa Kiwanda cha Chai Mponde kilichopo mkoani
Tanga na kile cha Buko mkoani Lindi. Rais
Magufuli alieleza hadharani kuwa hakuona taarifa yoyote ya Waziri wa Viwanda au
Kilimo kukemea sekta binafsi. Alisema
kiwanda cha chai kilikaa bila kufanya kazi kwa miaka minane hadi alipomtuma
Waziri Mkuu kwenda kutatua tatizo na kwamba Kiwanda cha Mponde na cha Lindi
havikurudishwa na wizara na hata mchakato wake mawaziri husika hawakuujua. Mwingine
aliyeondolewa ni Gerson Lwenge aliyekuwa Waziri wa Maji na Umwagiliaji.   Pia
aliyekuwa Waziri wa Viwanda na Biashara, Joseph Kakunda, naye aliondolewa kisha
nafasi yake kuchukuliwa na aliyekuwa Naibu Waziri wa Kilimo, Innocent
Bashungwa. Kakunda
aliondolewa kufuatia malalamiko yaliyoelekezwa katika wizara yake na wafanyabiashara
waliokutana na Rais Ikulu, Dar es Salaam mwaka jana. Aidha
Julai 21 mwaka jana, Rais Magufuli alitengua uteuzi wa aliyekuwa Waziri wa
Nchi, Ofisi ya Makamu wa Rais (Muungano na Mazingira), January Makamba na
kumrejesha tena Mbunge wa Kibakwe, George Simbachawene kuchukua nafasi hiyo. Wakati
akimwapisha Simbachawene, Rais Magufuli alitaja sababu za kumng’oa Makamba kuwa
ni pamoja na kutotekelezwa kwa wakati kwa katazo la mifuko ya plastiki na
kutotumika vizuri kwa fedha zinazotolewa na wafadhili kwa miradi ya mazingira.