Na Mwandishi Wetu MOHAMMED
Morsi ni Rais wa kwanza wa Misri, aliyechaguliwa kwa njia ya kidemokrasiakwa kupata asilimia 51
ya kura zote, akimpiku Ahmed Shafik, aliyekuwa waziri mkuu wakati wa utawala wa
Hosni Mubarak. Morsi alidumu
madarakani kwa muda wa mwaka mmoja ambapo aliingia Juni, 2012 na
baadaye kuondolewa na jeshi la nchi hiyo Julai 3, mwaka 2013. CHANZO KUONDOLEWA MADARAKANI Akiwa madarakani, Morsi alikabiliwa na kashfa mbambali,
kubwa zaidi ikiwa ni kuhusishwa kushirikana na vikundi vya kigaidi na ufisadi na
hivyo kusababisha kuyumba kwa uchumi wa Misri. Hali hiyo ilisababisha mamilioni ya wananchi kuingia
mitaani kuandamana kwa siku kadhaa kupinga utawala wake na wiki chache baadaye
jeshi lilitangaza kumng’oa madarakani na kuipa nafasi serikali ya mpito. Kiongozi
huyo pia alituhumiwa kupuuza amri ya mwisho ya jeshi hilo
lililomtaka asulihishe mzozo wa kisiasa nchini humo tangu Hosni Mubarak
alipong’olewa madarakani mwaka 2011. Majeshi yalitoa onyo kwa Morsi kwamba yataingilia kati
mzozo unaokumba utawala wake iwapo atashindwa kufikia masharti ya raia katika
kipindi cha saa 48. Ilipofika jioni ya Julai 3, majeshi yaliifuta Katiba
na kutangaza kuundwa kwa serikali ya mpito, kabla ya kufanyika upya uchaguzi wa
rais. Morsi alipinga hatua hiyo na kusema kuwa ni sawa na ‘mapinduzi.’ Kiongozi huyo alikamatwa kufuatia amri iliyotolewa na
mkuu wa majeshi – ambaye ni rais wa sasa, Abdul Fattah al-Sisi, na kupelekwa
sehemu isiyojulikana bila ya mtu yeyote kujua hali yake. Wafuasi wake waliandamana katika barabara za mji wa
Cairo, kushinikiza kuachiliwa kwake na kurudishwa madarakani mara moja. Jeshi lilitumia nguvu kuvunja mandamano hayo Agosti,
14, na kuwakamata viongozi wa wakuu wa vugu vugu la Muslim Brotherhood. Watu takribani 1,000 waliuawa katika oparesheni hiyo,
ambayo utawala wa mpito ulidai kuwa ni juhudi za kukabiliana na ‘ugaidi.’ ASHTAKIWA KUCHOCHEA MAUAJI Baada ya kuzuiliwa kwa takribani miezi miwili katika
sehemu isiyojulikana, waendesha mashtaka wa serikali walitangaza kwamba Septemba,
mwaka 2013, Morsi atashtakiwa kwa kosa la kuwachochea wafuasi wake kumuua
mwanahabari na wafuasi wawili wa upinzani na kuamrisha wengine kuteswa na
kuzuiliwa kinyume cha sheria. Mashataka dhidi yake yalihusisha makabiliano kati ya
waandamanaji wa upinzani na wafuasi wa kundi la Muslim Brotherhood nje ya
makazi ya Rais ya Ittihadiya mjini Cairo, Desemba mwaka 2012. Kiongozi huyo alishitakiwa pamoja na viongozi wengine 14
wa ngazi ya juu wa Muslim Brotherhood Novemba, mwaka 2013. APIGA YOWE
KIZIMBANI Wakati kesi yake inasikilizwa kwa mara ya kwanza,
Morsi alipiga mayowe kutoka kizimbani akisema yeye ni mhanga wa ‘mapinduzi ya
kijeshi’ huku akikataa mamlaka ya mahakama kumfungulia mashtaka. “Mimi ni Rais wa Jamhuri kwa mujibu wa Katiba ya
nchi na nimezuiliwa kwa nguvu,” alisema. WAHUKUMIWA
MIAKA 20 JELA Aprili, mwaka 2015, Morsi na wenzake walihukumiwa
kifungo cha miaka 20 jela baada ya kuondolewa mashtaka ya uchochezi na
kupatikana na makosa ya kuamrisha kuzuiliwa na kuteswa kwa waandamanaji. Pia alifunguliwa mashtaka mengine ikiwamo kushirikiana
na wanamgambo wa kigeni kuwaachia huru wafungwa wakati wa maandamano ya mwaka
2011, kufichua siri za serikali, ubadhirifu pamoja na kutusi mahakama. GHASIA
ZAONGEZEKA Miaka iliyofuata baada ya Morsi kuondolewa madarakani,
Misri ilishuhudia ongezeko la ghasia na mashambulizi kutoka kwa wanamgambo wa
Kiislam. Msako mkali dhidi ya vugu vugu la Muslim Brotherhood ulifanyika
huku kundi hilo likitangazwa rasmi kuwa la kigaidi. Morsi alitoweka machoni mwa umma na kuishia kuonekana
kotini alipofunguliwa mashtaka. Baadaye mtangulizi wake, Hosni Mubarak, aliachiliwa
huru kutoka jela baada ya kuonekana kuwa nchi hiyo haikuwa imeendelea mbele
kisiasa, licha ya uchaguzi uliomweka Morsi madarakani kwa muda. HISTORIA YAKE KISIASA Morsi alizaliwa mwaka 1951 katika Kijiji cha El-Adwah kilichopo Mkoa wa Nile Delta, eneo la Sharqiya. Alisomea Uhandisi katika Chuo Kikuu cha Cairo miaka ya 1970
kabla ya kuhamia nchini Marekani ambako alitunukiwa Shahada ya Uzamivu (PhD)
katika Uhandisi. Aliporejea Misri, aliteuliwa kuwa Mkuu wa Kitengo cha Uhandisi
katika Chuo Kikuu cha Zagazig. Alishikilia nyadhifa kadhaa katika kundi la Muslim
Brotherhood, hatimaye kujiunga na kitengo chake cha kisiasa ambapo aliwania
kiti cha ubunge akiwa mgombea binafsi. Alishika wadhifa huo kuanzia mwaka 2000
hadi 2005. Morsi alipoteza kiti chake cha ubunge nyumbani katika
awamu ya pili ya uchaguzi aliyodai ilikuwa na udanganyifu. Akiwa mbunge, alisifiwa kwa uweledi wake wa lugha na
kazi. Aliteuliwa kuwa mgombea wa urais kupitia Muslim Brotherhood, Aprili 2012 baada
ya naibu kiongozi wake, mfanyibiashara Khairat al-Shater, alipolazimishwa
kujiondoa katika kinyang’anyiro hicho. Japo Morsi hakuonekana kuwa na hulka ya kuwa msemaji mzuri,
alikuwa Mwenyekiti wa Chama cha Freedom and Justice Party (FJP). Katika kampeni yake ya uchaguzi, alijinadi kwamba
atakuwa mtu atakayeleta mwamko mpya akilinganishwa na viongozi wa zamani kama
Hosni Mubarak. KIFO CHAKE Morsi alifariki dunia juzi baada ya kuanguka ghafla akiwa
mahakamani.  Morsi alifika Cairo Jumatatu ya wiki hii kwa ajili ya
kuhudhuria kesi inayomkabili, akidaiwa kushirikiana na kikundi cha kigaidi cha
nchini Palestina kinachofahamika kwa jina la Hamas. Akiwa mahakamani na wenzake, alitakiwa kuzungumza kupitia
chumba kilichokuwa na dirisha la wavu, ingawa sauti ilikuwa ikipenya kuwafikia
waliokuwa wakiifuatilia kesi hiyo. Wakati wa mapumziko, alianguka na kuzimia.
“Alikimbizwa hospitali, ambako ilithibitika kuwa ameshafariki,”
anasema mwendesha mashitaka mkuu wa Serikali ya Misri. Akizungumza na Shirika la Habari la Ufaransa (AFP), mwanasheria
wake alisema Morsi alizikwa jana asubuhi Mashariki mwa Jiji la Cairo.  Morsi amefariki dunia akiwa na umri wa miaka 68, ambapo alihitimisha
safari yake ya mwisho hapa duniani huku akiwa ameshikiliwa na mamlaka za Misri
tangu alipong’olewa madarakani mwaka 2013. Taarifa ya maofisa wa Serikali ya Misri chini ya Rais Abdel
Fattah el-Sisi, zinasema chanzo cha kifo cha kiongozi huyo ni mshtuko wa moyo. TUHUMA
ZA KUUAWA Kifo cha mwanasiasa huyo kimezifanya mamlaka za Misri
zinyooshewe kidole na vikundi vya utetezi wa haki za binadamu, ambao wamepaza
sauti kutaka uchunguzi wa kina ufanyike. Licha ya Serikali ya Misri kusema taarifa hizo kuwa ni za uzushi,
vikundi hivyo vinaamini kifo cha Morsi kilisababishwa na mateso aliyopitia kwa
kipindi chote cha miaka sita akiwa chini ya ulinzi mkali. Mbaya zaidi, mtoto wake wa kiume, Abdullah Mohamed Morsi,
juzi aliliambia Shirika la Habari la Reuters kuwa mamlaka za Misri zimekataa
ombi la familia ya kiongozi huyo, kutaka mazishi yake yawe ni ya kitaifa ili kila
mwananchi ahudhurie. Shutuma dhidi ya mamlaka ni kwamba, kwa kipindi kirefu
ziliweka sharti la kutokutana na wanasheria wala familia yake, iliyokuwa
ikiomba apatiwe matibabu baada ya afya yake kudhoofu. UKIUKWAJI
HAKI ZA BINADAMU Tangu Morsi na wenzake washikiliwe na vyombo vya dola kwa
tuhuma mbalimbali, vitendo vya ukiukwaji wa haki za binadamu vimekuwa vikiripotiwa
mara kadhaa. Hata alipohukumiwa kifo mwaka 2015, wengi waliikosoa hatua
hiyo, wakisema inaakisi kuuawa kwa demokrasia nchini Misri. “Leo hii, demokrasia imekufa na Mohammed Morsi, mtu
aliyekuwa na imani ya kuipagania nchi yake. Kwa sasa, watu wa demokrasia
wamekaa kimya juu ya utemi wa jeshi, kuonewa kwa Morsi, watu kutupwa gerezani
na hata kuuawa,” anasema Tallha Abdulrazaq, mwandishi aliyejikita katika
masuala ya usalama mataifa ya Mashariki ya Kati. Kwa upande wake Sarah Leah Whitson, ambaye ni Mkurugenzi
Mtendaji wa Shirika la Haki za Binadamu la Human Rights Watch kwa Ukanda wa
Mashariki ya Kati na Kaskazini mwa Afrika, aliandika kwenye ukurasa wake wa
mtandao wa kijamii: “Ni mbaya sana lakini ilitarajiwa kuwa hivyo. Kifo cha
Rais wa zamani, Morsi, kinakuja baada ya mateso kutoka kwa serikali, kuwekwa
peke yake kwa muda mrefu. “Uangalizi mdogo wa afya yake, familia kuzuiwa
kumtembelea, huku ikiwekewa ugumu kupata msaada wa kisheria, haya yote
yamechangia kifo chake.”  Tangu awe mikononi mwa mamlaka ya nchi hiyo kwa kipindi
chote cha miaka sita, amekutana na familia yake mara tatu tu. Katika hilo, Shirika hilo limeuomba Umoja wa Mataifa (UN)
kuanza mara moja uchunguzi, likisema kuwa kifo cha Morsi ni mwendelezo wa
vitendo vya ukiukwaji wa haki za binadamu nchini Misri na magereza kuwa na
huduma za afya zisizoridhisha. LAWAMA
KWA MAMLAKA Shirika la Amnesty International nalo limejitokeza kulaani
kifo cha Morsi, likisema suala la uchunguzi halitakiwi kuchukua muda mrefu.  Rais wa Uturuki, Recep Tayyip Erdogan, amejitokeza na madai
ya aina hiyo, akizitupia lawama mamlaka za Misri, akisisitiza wanapaswa
kubebeshwa mzigo wa lawama kwa kifo cha swahiba wake huyo.  Ni kama ilivyokuwa kwa kiongozi wa Qatar, Sheikh Tamim bin
Hamad Al Thani, Mbunge wa Uingereza, Crispin Blunt, ambaye alikuwa sehemu ya
jopo la wanasiasa walioonya mwaka jana kuwa kitendo cha Morsi kuwekwa mafichoni
kinahitaji uchunguzi wa kimataifa.