CHRISTIAN BWAYA NILIWAHI kupishana na mtu ambaye awali tulikuwa karibu kikazi.  Tulifahamiana kwa muda mrefu na nilimwamini kama rafiki tuliyefanya kazi pamoja kufikia malengo ya pamoja.  Sikuwahi kufikiri siku moja angeweza kunihujumu kwa malengo yake binafsi. Kilichoniudhi si tu kukosewa kwa makusudi, bali kuona mtu niliyemheshimu na kumwamini kwa muda mrefu alikuwa anajaribu kufikia malengo yake kwa kuniharibia kazi yangu. Kwa lugha nyingine mafanikio yangu yalitegemea kazi yangu kuharibika. Nilijisikia vibaya.  Uhusiano wetu ulizorota kwa muda. Baadae ilibidi tuzungumze. Alinieleza namna mazingira yalivyochangia yeye kufanya kile alichokifanya. Alijutia makosa na nikaamini nimemsamehe.  Hata hivyo, ninapotazama nyuma hivi leo ninagundua kuwa sikuwahi kumsamehe kwa takribani miaka miwili baadae. Uhusiano wetu uliendelea kuzorota na haukuweza kurudi kama ilivyokuwa hapo kabla. Ingawa tuliendelea kuzungumza lakini ule urafiki unaoanzia moyoni haukuwapo.  Sikuwa na imani naye. Sikuamini aliyoyasema na kuyafanya. Kila nilipokumbuka namna alivyonihujumu, hisia za usaliti zilinirudia. Ingawa nilijiaminisha kwamba nimemsamehe, lakini katika maisha halisi sikuwa nimemsamehe.  Kwanza kabisa, wakati wote akili yangu ilikumbuka yale aliyonitendea. Nilikuwa ‘nimemsamehe’ kwa maneno lakini si kwa vitendo. Mara kadhaa moyo wangu ulijaa huzuni na ghadhabu nilipokumbuka kitendo alichokuwa amekifanya. Nikagundua sikuweza kumsamehe kwa vitendo. Lakini pili, sikuwa
natamani kusikia akipatwa na mema. Kama ningesikia akisifiwa kwa jambo zuri
alilolitenda, moyoni nilijisikia vibaya. Mafanikio yake yaliniudhi, sifa zake
zilikuwa kero kwangu. Moyoni nilitamani kusikia akipata mshahara wa mabaya
aliyonitendea. Wahindi wanaita ‘karma.’  Nakumbuka siku
moja alipatwa na changamoto fulani kazini. Niliposikia moyo uliruka ruka kwa
furaha licha ya kwamba sikusema. Niliamini ‘mungu’ amemlipa kwa mabaya
aliyonitendea. Nilifurahia kwamba hatimaye amekula matunda ya matendo yake mwenyewe.
Kimsingi, hiki kilikuwa ni kisasi cha kificho hata kama kwa nje niliamini
nimemsamehe. Hali hii ya
kutokusamehe ilipanda ngazi na kugeuka kuwa chuki. Sikutamani kuwa karibu naye
tena. Chuki iliyokuwa inanitafuna moyoni ilinifanya nikawa mwepesi kutafuta
kusikia mabaya na mapungufu yake. Nilijikabidhi kuwa mtumwa wake.  Unapomchukia mtu,
kwa hakika, unajibebesha mzigo mzito kihisia kama ilivyokuwa kwangu. Unakuwa na
kazi na kupambana na mtu ambaye pengine hana habari na wewe. Wakati wewe
ukijiumiza kwa kutamani aharibikiwe, mwenzako ndio kwanza anafanikiwa. Chuki,
katika mazingira haya, inakuwa na kazi ya kukuumiza wewe kuliko inavyomwumiza
unayemchukia.  Hatimaye
nilijifunza kusamehe. Nikagundua unapomsamehe mtu maana yake si tu unasahau
kile alichokufanyia, bali unarejesha uhusiano uliokuwapo kabla ya kosa.
Kiashiria kimojawapo kwamba umerejesha uhusiano ni pale unapoanza kufurahia
mafanikio yake na kusikitika unaposikia amepatwa na mabaya. Hiki ndicho kipimo
cha msamaha wa kweli. Kinyume na hapo ni chuki inayoishi ndani yako.  Inawezekana
unaposoma hapa unakumbuka watu waliokukosea. Pengine ni mume wako au mke wako.
Pengine ni mwanao. Pengine ni ndugu yako wa karibu, mfanyakazi mwenzako au
mshirika wako wa kibiashara. Unapokumbuka aliyokufanyia unahisi uchungu.
Unajiapiza hutakaa usamehe. Huo ndio utumwa ambao chuki inaweza kukutengenezea. Kuushinda utumwa
huu ni kuwaruhusu watu kukukosea. Nilipojifunza kujiondoa kwenye hadhi ya kuwa
mtu maalumu asiyepaswa kuguswa na mwingine, ilikuwa rahisi kuanza ukurasa mpya.
Nilianza kuachana na gereza la ‘karma’ la kufikiri kwa kuwa mtu amenikosea,
lazima na yeye apatwe na mabaya. Unaweza kufanya
hivyo pia. Msamehe yeyote aliyekutendea mabaya. Hufanyi hivyo kumsaidia yeye
kwa sababu pengine anafurahia kukuona unateseka. Unasamehe kwa faida yako
mwenyewe. Badala ya kujifungia kwenye gereza la kulipiza kisasi, unajiwekea
mazingira ya kuushinda ubaya kwa wema.  Ikiwa ni lazima
kulipiza kisasi ili ujisikie ahueni moyoni mwako, kisasi sahihi zaidi ni
upendo. Mpende mchumba aliyekuacha, mpende rafiki aliyekusaliti. Mpende
mfanyakazi aliyekuhujumu, kwa kufanya hivyo, unajiweka huru wewe mwenyewe na
kujifungulia milango ya kusonga mbele na maisha. Christian Bwaya ni Mhadhiri wa Saikolojia, Chuo
Kikuu cha Kikatoliki Mwenge (MWECAU). Twitter: @bwaya, Simu: 0754 870 815