Na ELIZABETH HOMBO-DAR ES SALAAM SIKU moja baada ya Tume ya Uchaguzi (NEC) kueleza kuwa
haitavitumia vifungu vya sheria vilivyokuwa vikiruhusu wakurugenzi wa halmashauri
na wilaya, miji na majiji kusimamia uchaguzi, Chadema kimeitaka tume hiyo
kuvifuta kwenye kanuni ya uchaguzi. Kutokana na hilo, Mwenyekiti wa NEC, Jaji Semistocles
Kaijage jana aliliambia MTANZANIA kuwa vifungu vinavyohusu uboreshaji wa
daftari la wapigakura havikubatilishwa, hivyo wataendelea kuvitumia. Alisema watafuata sheria kama zilivyo, lakini vile vifungu
vya 7(1) na 7(3) ambavyo vilitenguliwa na mahakama hawatavitumia. “Tunafuata sheria kama zilivyo, lakini vile vifungu
vilivyotenguliwa na mahakama hatutavitumia, lakini vinavyohusu uboreshaji wa
daftari la wapigakura havijabatilishwa. “Hivyo tutaendelea kuvitumia kwa sababu suala la kutunga
sheria ni la Bunge,” alisema Jaji Kaijage. CHADEMA Akitoa msimamo wa Chadema jana mbele ya waandishi wa
habari, Mkurugenzi wa Itifaki, Mawasiliano, Uenezi na Mambo ya Nje, John Mrema,
alisema pamoja na kwamba NEC imeeleza kuwa haitawatumia wakurugenzi, lakini
haijaweka wazi itatumia utaratibu gani. “Jaji Kaijage hajatuambia wanakwenda kutumia utaratibu gani,
lakini kwenye kanuni imewataja hawa Ma-DED kama waandikishaji na wanaosimamia
uchaguzi na hata vifaa vya BVR huwa vinapitia kwao,” alisema Mrema. Mei 10 mwaka huu, Mahakama Kuu Kanda ya Dar es Salaam
ilitoa uamuzi wa kuvifuta vifungu vya sheria ya uchaguzi namba 7(1) na 7(3). Uamuzi huo uliotolewa na Jaji Dk. Atuganile Ngwala, ulitokana
na kesi iliyofunguliwa na mwanachama wa Chadema, Bob Wangwe, aliyekuwa
akitetewa na Wakili Fatma Karume. Pia mahakama hiyo ilibatilisha kifungu cha 7(3) kinachoipa
NEC mamlaka ya kuteua mtu yeyote miongoni mwa watumishi wa umma kuwa msimamizi
wa uchaguzi. Mahakama ilisema vifungu hivyo ni kinyume cha Katiba ya
nchi ikibainisha kuwa wakurugenzi hao ambao si waajiriwa wa NEC, huteuliwa na
rais aliyeko madarakani, ambaye hutokana na chama tawala na kwamba wengine ni
wanachama wa chama cha mamlaka inayowateua jambo ambalo huathiri utendaji wao
katika kutenda haki. Ilisema kifungu cha 7(1) kinasema kila Mkurugenzi wa Jiji,
Manispaa na Halmashauri anaweza kusimamia uchaguzi wakati viongozi hao ni
wateule wa Rais na si waajiriwa wa NEC wakati Katiba inasema NEC inapaswa kuwa
huru na haki. Jaji Ngwala alisema kutokana na hali hiyo, kifungu hicho
kinakinzana na sheria mama ambayo inasimamia nchi. Pia kifungu cha 7(3)
kinasema kuwa NEC inaweza kuteua mtu yeyote kuwa msimamizi wa uchaguzi bila ya
kuainisha ni mtu wa aina gani. Alisema lakini Katiba inasema kuwa mtu yeyote anayekuwa
msimamizi wa uchaguzi hapaswi kuwa mwanachama wa chama chochote cha siasa. VIFUNGU
NA KATIBA Akizungumza jana, Mrema aliitaka NEC iondoe vifungu vyote
vya kanuni ambavyo ni kinyume na Katiba ya nchi vinginevyo watakwenda
mahakamani. “Pia tume iache mpango wake wa kuajiri makada wa vyama vya
siasa kuwa maofisa waandikishaji bali iwaajiri watu ‘neutral’,” alisema. Akizungumzia kuhusu kauli ya Jaji Kaijage, kwamba vyama vya
siasa vimeshirikishwa katika kila hatua ya uandikishaji wa daftari la wapigakura,
Mrema alisema hawakuwahi kushirikishwa katika hatua yoyote. “Hata hiyo kanuni tumekuja kuiona tangu Desemba mwaka jana
katika gazeti la Serikali na sisi tumekabidhiwa mwezi huu, lakini hatujashiriki
katika kuandaa kanuni na tumekaa kikao kimoja tu na tume,” alisema. Katika mkutano wake wa juzi na wahariri, Jaji Kaijage
alisema vyama vya siasa kama wadau wao muhimu wameshirikishwa katika hatua
zote. Aidha akizungumza na gazeti hili jana, Jaji Kaijage
alisisitiza kuwa katika suala nzima la ushirikishwaji, waliwashirikisha vyama
vyote na Chadema kilituma mwakilishi na kutoa maoni yao. “Hao (Chadema) si wamesema, na sisi pia tumesema. Sheria
inaipa wajibu tume kuandaa kanuni na haijaweka masharti yoyote. Sasa kama
wanasema hatukuwashirikisha, sisi tuna kumbukumbu ya waliohudhuria na Chadema
kilituma mwakilishi wake na wakaleta maoni yao,” alisema Jaji Kaijage.  Hata hivyo, Mrema alisema wanaitaka NEC iondoe vituo vyote
ambavyo viko katika kambi ya Jeshi la Polisi, kwa kuwa wananchi wamekuwa
hawafiki kwa sababu ya hofu. Vilevile alisema NEC iweke hadharani majina ya asasi za
kiraia 24 zilizoruhusiwa kutoa elimu kwa wapigakura. “Vyama vya siasa tumenyimwa haki ya kutoa elimu kwa wapigakura,
yaani haturuhisiwi kuelimisha na kuhamasisha. NEC haitaki elimu itolewe, leo
unapowazuia vyama vya siasa wasitoe elimu watawapataje wapigakura wao?  “Sasa hata hizo asasi 24 zilizoruhusiwa ni zile ndogo ndogo
ambazo zimesajiliwa siku za karibuni, lakini zile kubwa hazijapewa kibali cha kutoa
elimu ya wapigakura,” alisema Mrema.  LHRC
WATAKA POLISI WASIMAMIE Kituo cha Sheria na Haki za Binadamu (LHRC) kimetoa
pendekezo la walimu ama askari  kusimamia
Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2020. Akizungumza  jana
Dodoma, katika mkutano wa kujadili mkakati wa Katiba Mpya ulipotoka, ulipo na uendako,
Mkurugenzi Mtendaji wa kituo hicho, Anna Henga, alisema wana furaha kubwa
kutokana na uamuzi wa Mahakama Kuu wa kuwaondoa wakurugenzi kusimamia uchaguzi. “Wasimamizi wengi wana ‘interest’ na chama na kwenye
mikutano unakuta wamevaa kabisa nguo za chama kimoja,  hii inabidi ifanyike kwa watu ambao hawana
upande wowote. “Tunashukuru uamuzi wa mahakama kutotumia wakurugenzi, iteue
watu ambao hawana chama chochote, wanaweza wakawatumia walimu au askari, lakini
wasiwe na upande wowote. “Sheria inaruhusu atumiwe mtu yeyote, tunafurahi na hili
tunaliunga mkono kwa nguvu zote, tunataka haki ionekane ikitendeka,” alisema Henga.