کودکان خردسال به متن‌هایی آهنگین و کوتاه مانند لالایی‌ها و ترانه - متل‌ها و ترانه‌های آهنگین واکنش بیشتری نشان می‌دهند هرچه گروه سنی مخاطبان بالاتر برود آن‌ها کم‌کم می‌توانند داستان‌هایی را با واژگان بیشتر بشنوند ویژگی دیگر ادبیات کودک و نوجوان در این است که با سطح سواد کودکان پیوند دارد کودک نوآموز تنها می‌تواند متن‌های ساده را بخواند و بفهمد هرچه سواد او بیشتر می‌شود متن‌هایی با دایرهٔ واژگانی گسترده‌تر را درک می‌کند کودکانی که به مرز نوجوانی و پس از آن می‌رسند می‌توانند رمان‌های متناسب با نیازهای خود را مطالعه کنند امروزه این رمان‌ها اغلب در قالب فانتزی‌ها یا داستان‌های علمی و تخیلی منتشر می‌شود البته داستان‌های واقع‌گرایی که بازتاب‌دهندهٔ احساسات و درگیری‌های زیستی و اجتماعی نوجوانان در موضوعاتی مانند جدایی پدر و مادر مرگ نزدیکان بیماری‌ها و عشق‌های دورهٔ نوجوانی است نیز به فراوانی منتشر می‌شود