کوشانيان د مسيح تر زېږېدو  کاله د مخه ځينی قبيلې چې د آريايي ساکانو او سيتيانو سره په وينه او نژاد کې شريکې وې او دڅيرو او اوږدو پزو او نورو جوله ييزو او ژبنيو ځانگړنو له مخې د شمال ختيز آريايي نژاده چخه گڼل کېږي او چينيانو دوی يو چی بللي دي له خپل پخواني ټاټوبي يعنې ختيځ چين څخه د سير دريا وادي ته راورېدل ددغه ځای ساکان يې و ختيز ته او په باختر کې د آريانا سيمو او د اينډوکوښ سويل ته وشړل او ځای يې يوچيانو ونيوئ يوچيان د  ق م په شاوخوا کې تر آمو راپورې وتل او د تخاريانو په مرسته يې باختر ونيوئ تر دې وروسته يوچيان او تخاريان سره گډ شول او يو غښتلی او بېل ټبر ځنې جوړ شوی چې د کوشي کوي کوشانگکوشان مشهوره قبيله د همدې خلکو له پنځگونو قبيلو څخه وه دکوچی پونده کليمه په پښتو او دری کې د دې ريښې نمايندگي کوي د دې قبيلې لومړی پاچا کيو- تسيو- کيو kiu-tsiu-kiu کوجوله کره کدفيزيس kujula-kara-adphizesn د م شا و خوا دی چې زموږ په هېواد کې يې د يوې سترې امپراتورۍ بنسټ کېښوئ ددې کورنۍ نور پاچهان او مشران دويم کدفيزس کنيشکا واسيشکه هوويشکه واسوشکه دي د لويو کوشانيانو د شاهنشاهۍ دوره د کنيشکا له جلوسه  م پيل او پر واسوشکه حدود باندې ختمېږيپه دې دوره کې د هېوادد دوېد او اوستايي پخواني فکري او کلتوري مبادي د هخامنشي هندي يوناني بودايي د مدنيتو له آثارو سره کډ شول او د شمالي توراني آريايانو د ساکانو او سيتي تهذيبي عناصر هم پرې ورننوتل او يو قوي افغاني کلتور يې منځ راوړ د کوشانيانو څخه ډېرې سکې او کتيبې پ