د افغان مخور تاريخپوه غلام محمد غبار له خوا په ليکل شوي زمکپوهنيز پېښليک کې داسې راغلي دي چې کله د آريانا سيمه د پردو تر واکمنيو راغلې نو د سيمو تجزيه هم پيل شوې  خو د سياسي مصالحې له کبله ډېری د رازو رازو ولاياتو خپل نومونه په لويو سيمو غوره شوي  همداسې ليکي  داسې گڼل کېږي چې د خراسان نوم د ساسانيانو له پيلنيو پېرونو څخه رامنځته شوی او مخکې له هغه پېر څخه دا نوم نه موندل کېده  دا خبره د تورکيې لیکوالانو خپلو تاريخونو کې ياده کړې ده  همدا رنگه د ارمنستان تاريخ پوهانو هم پرې ټينگار کړی دی  دخراسان ويېکه د خور يانې ٫٫لمر٬٬ چې د ختيځپوهانو لخوا ورته د ٫٫ ختيځ لور٬٬ وېل شوي او اسان چې ٫٫ځای٬٬ بلل شوی تړنگنوم دی  سترانج يو انگرېز ختيځپوه داسې وايي  خراسان په پخوانۍ پارسي ژبې کې د لمر خاته سیمه چې ختيځ لورې بلل شوې ياده کړېده  همدا رنگه ابوالقدا يو عربی ختيځپوه د اتمې هـجري پېړۍ چې د نهمې زېږدي پېړۍ سره سمون لري داسې ليکلي  خر خور د لمر په مانا او اسان آسان دځای په مانا راځي چې مطلع الشمس يا مشرق لورې ختيځې خوا  په مانا ياده شوې  همدارنگه ټولو عربي تاريخپوهانو د خراسان همدا ويېکه د پارسي ژبې څخه رااخيستې ده او د افغانستان لورې چې د عربو ختيځې خوا سيمې ته پرته ده په اشارې سره ختيځ ياد شوی دی چې استلاحي ويېکه ده او همداسې ېې د افغانستان سلاطین يا پاچايانو ته د مشرق يا ختيځې سيمې مسلمان پاچايانو خطاب کړی دی  لکه د بېلگې په توگه  ابن خرداد چې ځمکه پوهاند جغرافيه پوه و په خپلې لرغونې زمکپوهنې کتاب کې د افغانس