Οι δε Φαρισαιοι εξελθοντες συνεβουλευθησαν κατ' αυτου, δια να απολεσωσιν αυτον. 	 Ut eb laj fariseo que'el aran ut que'oc chixc'ûbanquil chanru nak te'xcamsi li Jesús.


Θελουσιν ελθει μεγιστανες εξ Αιγυπτου η Αιθιοπια ταχεως θελει εκτεινει τας χειρας αυτης προς τον Θεον. 	 Eb li nequeßcßamoc be saß li tenamit Egipto ut eb aj cßamol be saß li tenamit Etiopía teßchâlk âcuiqßuin ut teßxtzßâma xtenkßanquil châcuu.


Οτε δε ηκουσαν οι Φιλισταιοι οτι εχρισαν τον Δαβιδ βασιλεα επι τον Ισραηλ, ανεβησαν παντες οι Φιλισταιοι να ζητησωσι τον Δαβιδ και ο Δαβιδ ηκουσε περι τουτου και κατεβη εις το φρουριον. 	 Eb laj filisteo queßrabi resil nak laj David quixakabâc chokß xreyeb laj Israel. Joßcan nak queßcôeb chi pletic riqßuin. Laj David quirabi resil nak eb laj filisteo ac yôqueb chi châlc chi pletic riqßuin. Joßcan nak cô saß li naßajej li nequeßxcol cuiß ribeb.


Τοτε αφησας τους οχλους ηλθεν εις την οικιαν ο Ιησους. Και προσηλθον προς αυτον οι μαθηται αυτου, λεγοντες Εξηγησον εις ημας την παραβολην των ζιζανιων του αγρου. 	 Ut nak quixchak'rabiheb li tenamit, li Jesús qui-oc sa' cab. Ut nak que'cuulac eb lix tzolom riq'uin, que'xye re: -Kâcua', ch'olob chiku lix yâlal li jaljôquil ru âtin chirix li yibru pim sa' li acuîmk, chanqueb.


και ειπεν, Εαν ηναι αρεστον εις τον βασιλεα, και εαν ευρηκα χαριν ενωπιον αυτου, και το πραγμα φαινηται ορθον εις τον βασιλεα και αρεσκηται εις εμε, ας γραφη να ανακαλεσθωσι τα γραμματα τα σκευωρηθεντα υπο του Αμαν του υιου Αμμεδαθα του Αγαγιτου, τα οποια εγραψε δια να απολεσθωσιν οι Ιουδαιοι οι εν πασαις ταις επαρχιαις του βασιλεως 	 Ut quixye re: —At rey, cui lâat tâcuaj xbânunquil usilal cue, ut cui nacacßoxla nak us xbânunquil ut cui niquinâra, tâqßue taxak junak li chakßrab li tixsach xcuanquil li hu li quixtakla laj Amán li ralal laj Hamedata aj agagueo re xcamsinquil chixjunileb laj judío yalak bar cuanqueb saß eb li tenamit li cuanqueb rubel lâ cuanquil.


Ουτως αφηρεσεν ο Θεος το ποιμνιον του πατρος σας και εδωκεν εις εμε. 	 Joßcan nak li Dios incßaß quixqßue chi tâmc lix quetômk lê yucuaß ut eb li cue lâin quixqßueheb chi tâmc, chan laj Jacob.


Και ητο το οριον αυτων Χελκαθ, και Αλει, και Βετεν, και Αχσαφ, 	 Li naßajej li quiqßueheß reheb, aßaneb aßin: Helcat, Halí, Betén, Acsaf,


Και επεστρεψαν οι μηνυται προς αυτον ο δε ειπε προς αυτους, Δια τι επεστρεψατε; 	 Ut eb li takl queßsukßi chak ut li rey quixye reheb: —¿Cßaßut nak xexsukßi chak chi junpât? chan reheb.


και φυλαττε τας εντολας Κυριου του Θεου σου, περιπατων εις τας οδους αυτου, φυλαττων τα διαταγματα αυτου, τα προσταγματα αυτου και τας κρισεις αυτου και τα μαρτυρια αυτου, ως ειναι γεγραμμενον εν τω νομω του Μωυσεως, δια να ευημερης εις παντα οσα πραττεις και πανταχου οπου αν στραφης 	 Chabânu lâ taklanquil li xqßue li Kâcuaß lâ Dios. Tâbânu taxak li cßaßru naxye âcue. Bânu li cßaßru naraj aßan joß tzßîbanbil saß li chakßrab li quiqßueheß re laj Moisés. Tâbânu li cßaßru naraj li Kâcuaß re nak us tat-êlk riqßuin chixjunil li tâbânu yalak bar tatxic.


Εαν τις παταξη τον οφθαλμον του δουλου αυτου η τον οφθαλμον της δουλης αυτου και τυφλωση αυτον, θελει αφησει αυτον ελευθερον εξ αιτιας του οφθαλμου αυτου. 	 Cui junak patrón tixsacß xnakß ru lix lokßbil môs cuînk malaj ut lix lokßbil môs ixk ut cui tixsach junak lix nakß ru li môs xban, tento nak li patrón târisi libre li môs aßan yal xban nak quixsach jun li xnakß ru.


Και ο Κυριος ειπεν εν νυκτι προς τον Παυλον δι' οραματος Μη φοβου, αλλα ομιλει και μη σιωπησης, 	 Sa' jun li k'ojyîn li Kâcua' quixc'utbesi jun li visión chiru laj Pablo ut quixye re: -Matxucuac chi âtinac. Ch'olob ban lix yâlal chiruheb li tenamit.


Και οι εθνικοι ακουσαντες εχαιρον και εδοξαζον τον λογον του Κυριου, και επιστευσαν οσοι ησαν ωρισμενοι δια την αιωνιον ζωην 	 Nak que'rabi li c'a'ru quixye laj Pablo, li mâcua'eb aj judío que'saho' sa' xch'ôleb ut que'xq'ue xcuanquil li râtin li Dios. Que'pâban li jo' q'uial li quixye li Dios nak tâcuânk xyu'ameb chi junelic.


Και θελει ελθει επι πασαν πολιν ο εξολοθρευτης, και πολις δεν θελει εκφυγει η κοιλας οτι θελει απολεσθη και η πεδινη θελει αφανισθη, καθως ειπε Κυριος. 	 Eb li teßsachok êru teßchâlk saß li junjûnk chi tenamit. Ut mâ jun êre teßrûk chi êlelic. Tâpoßekß ru li ru takßa ut tâsachekß ru li chßochß li tîc ru xban nak joßcan quixye li Kâcuaß.


Διοτι προσεφερεν Εζεκιας, ο βασιλευς του Ιουδα, εις την συναξιν χιλιους βοας και επτα χιλιαδας προβατων και οι αρχοντες προσεφεραν εις την συναξιν χιλιους βοας και δεκα χιλιαδας προβατων και ηγιασθησαν πολλοι ιερεις. 	 Li rey Ezequías quixsi reheb li tenamit jun mil li bôyx ut cuukub mil li carner re teßxmayeja. Ut eb li cuanqueb xcuanquil queßxsi jun mil li bôyx ut lajêb mil li carner. Ut nabaleb laj tij queßxsantobresi ribeb.


οστις κατευθυνει την καρδιαν αυτου εις το να εκζητη τον Θεον, Κυριον τον Θεον των πατερων αυτου, και αν δεν εκαθαρισθη κατα τον καθαρισμον του αγιαστηριου. 	 At Kâcuaß, lâat lix Dioseb lix xeßtônil yucuaß. Chacuyeb xmâc usta toj mâjiß nequeßxsantobresi ribeb joß naraj li chakßrab chirix li santobresîc saß li templo, chan laj Ezequías.


Εως ποτε θελω βλεπει την σημαιαν, θελω ακουει τον ηχον της σαλπιγγος; 	 ¿Joß najtil chic tento nak tincuileb nak yôkeb chi pletic? ¿Joß najtil chic tincuabi li xyâbeb li trompeta?


ο δε ερευνων τας καρδιας εξευρει τι ειναι το φρονημα του Πνευματος, οτι κατα Θεον ικετευει υπερ των αγιων. 	 Li Dios naxnau c'a'ru cuan sa' kach'ôl ut naxnau ajcui' lix c'a'ux li Santil Musik'ej. Ut li Santil Musik'ej natz'âman chikix lâo aj pâbanel jo' naraj li Dios.


Ιδου, η ημερα του Κυριου ερχεται και το λαφυρον σου θελει διαμερισθη εν τω μεσω σου. 	 Cuulac re xkßehil nak li Kâcuaß târakok âtin. Ut chêru ajcuiß lâex tâjeqßuîk re jalan chixjunil li cßaßru cuan êre.


Και ενω ητο ο Οβαδια καθ' οδον ιδου, ο Ηλιας συνηντησεν αυτον και εκεινος εγνωρισεν αυτον και επεσε κατα προσωπον αυτου και ειπε, Συ εισαι, κυριε μου Ηλια; 	 Laj Abdías quixcßul saß be laj Elías nak yô chi xic riqßuin li rey. Laj Abdías quixnau ru. Quixcuikßib rib chiru ut quixye: —Joß li lâat biß li kâcuaß Elías, chan.


Ω, προς υμας, παντες οι διαβαινοντες την οδον επιβλεψατε και ιδετε, αν ηναι πονος κατα τον πονον μου, οστις εγεινεν εις εμε, με τον οποιον με εθλιψεν ο Κυριος εν τη ημερα της οργης του θυμου αυτου. 	 Nequeßxye reheb li nequeßnumeß aran: —¿Ma incßaß nayotßeß êchßôl chirilbal li raylal li yôco chixcßulbal? ¿Ma cuanqueb ta biß queßcßuluc li raylal li yôco chixcßulbal lâo? Li Kâcuaß xoxqßue chixcßulbal li raylal aßin xban nak yô xjoskßil saß kabên.


Δια τουτο και εγω, ακουσας την εις τον Κυριον Ιησουν πιστιν σας και την εις παντας τους αγιους αγαπην, 	 Lâin xcuabi resil nak chi anchal êch'ôl nequepâb li Kâcua' Jesucristo ut xcuabi resil nak nequera lê rech aj pâbanelil.


Εφονευσε δε δια μαχαιρας Ιακωβον τον αδελφον του Ιωαννου. 	 Quixtakla xcamsinquil riq'uin ch'îch' laj Jacobo li ras laj Juan.


Και σηκωθεντες οι υιοι Ισραηλ ανεβησαν εις Βαιθηλ και ηρωτησαν τον Θεον, λεγοντες, Τις θελει αναβη υπερ ημων πρωτος δια να πολεμηση εναντιον των υιων Βενιαμιν; Ο δε Κυριος ειπεν, Ο Ιουδας πρωτος. 	 Eb laj Israel queßcôeb Bet-el saß li rochoch li Dios chi tijoc. Queßxye re li Dios: —At Kâcuaß, bânu usilal, cßut chiku aniheb li teßxic xbên cua chi pletic riqßuineb li ralal xcßajol laj Benjamín, chanqueb. Ut li Dios quixye reheb: —Eb li ralal xcßajol laj Judá, aßaneb li teßxic xbên cua, chan.


Πλην ειναι τινες απο σας, οιτινες δεν πιστευουσι. Διοτι ηξευρεν εξ αρχης ο Ιησους, τινες ειναι οι μη πιστευοντες και τις ειναι ο μελλων να παραδωση αυτον. 	 Abanan toj cuanqueb ajcui' sa' êyânk li inc'a' neque'pâban, chan li Jesús. Chalen sa' xticlajic li Jesús quixnau aniheb li inc'a' te'pâbânk re. Ut quixnau ajcui' ani li tâk'axtesînk re sa' ruk'eb li xic' que'iloc re.


Και ουτω θελεις καμει εις αυτους δια τον καθαρισμον αυτων ραντισον επ' αυτους υδωρ καθαρισμου και ας περασωσι ξυραφιον δι' ολου του σωματος αυτων και ας πλυνωσι τα ενδυματα αυτων και ας καθαρισθωσιν. 	 Joßcaßin tâbânu re xsantobresinquileb. Târachrachi saß xbêneb li haß li nacßanjelac re santobresînc ut tâye reheb nak teßxjo li rismaleb ut teßxpuchß li rakßeb re nak teßcanâk chi santobresinbil.


και την επαυριον, οτε εξηρχετο, εκβαλων δυο δηναρια εδωκεν εις τον ξενοδοχον και ειπε προς αυτον Επιμεληθητι αυτου, και ο, τι συ δαπανησης περιπλεον, εγω οταν επανελθω θελω σοι αποδωσει. 	 Jo' cuulajak chic nak ac xic re li cuînk aj Samaria, quixq'ue cuib li tumin plata re laj êchal cab ut quixye re: -Chacuil chi us li cuînk a'in. Ut chixjunil li jo' q'uial chic tâsach, lâin tintoj âcue sa' insuk'ijic, chan.


Διοτι οι υιοι Ισραηλ και οι υιοι Ιουδα κακον μονον εκαμνον ενωπιον μου εκ νεοτητος αυτων διοτι οι υιοι Ισραηλ αλλο δεν εκαμνον, παρα να με παροργιζωσι δια των εργων των χειρων αυτων, λεγει Κυριος. 	 Eb laj Israel ut eb laj Judá junes mâusilal nequeßxbânu chicuu chalen chak saß xsâjilaleb. Ut nequeßxchikß injoskßil riqßuin li jalanil dios li nequeßxyîb.


Απεκριθη προς αυτους ο Ιησους Αληθως, αληθως σας λεγω οτι πας οστις πραττει την αμαρτιαν δουλος ειναι της αμαρτιας. 	 Li Jesús quixye reheb: -Relic chi yâl ninye êre nak chixjunileb li neque'xbânu li mâusilal cuanqueb rubel xcuanquil li mâc. Chanchan nak c'ayinbileb chi c'anjelac chiru.


Εγω ειπα εν τη καρδια μου, Ελθε τωρα, να σε δοκιμασω δι' ευφροσυνης και εντρυφα εις αγαθα και ιδου, και τουτο ματαιοτης. 	 Ut quinye cuißchic saß inchßôl: —Tinyal xbânunquil li cßaßak re ru re tâsahokß saß inchßôl ut tincuânk chi mâcßaß tincßoxla, chanquin. Abanan xinqßue ajcuiß retal nak aßan mâcßaß na-oc cuiß.


και απο των πολυτιμων αγαθων της γης και του πληρωματος αυτης και η ευδοκια του φανεντος εν τη βατω ας ελθη επι την κεφαλην του Ιωσηφ, και επι την κορυφην του εκλεκτου μεταξυ των αδελφων αυτου. 	 Nujenak taxak lix naßajeb riqßuin li châbil echej. Osobtesinbilak taxak lix chßochßeb xban li Kâcuaß, li quiâtinac chak saß li qßuix li yô xxamlel. Cheßxcßul taxak chixjunil li usilal aßin eb li ralal xcßajol laj José xban nak laj José, aßan li nim xcuanquil saß xbêneb li ras.


Σας επαινω δε, αδελφοι, οτι εις παντα με ενθυμεισθε, και κρατειτε τας παραδοσεις, καθως παρεδωκα εις εσας. 	 Ex inhermân, c'ajo' nasaho' sa' inch'ôl nak ninjultico' êre ut yôquex chixbânunquil li tijleb xexintzol cui'.


Και υπηγεν εκαστος εις τον οικον αυτου. 	 Ut chirix chic a'an, chixjunileb que'côeb sa' rochocheb.


Οποιος ο χοικος, τοιουτοι και οι χοικοι, και οποιος ο επουρανιος, τοιουτοι και οι επουρανιοι 	 Jo'can nak chikajunilo arin sa' ruchich'och' yal tibelo jo' laj Adán. Ut nak tocuaclîk cui'chic chi yo'yo, lâako chic musik'ej jo' li Cristo li quichal chak sa' choxa.


Διοτι εθνη πολλα και βασιλεις μεγαλοι θελουσι καταδουλωσει και αυτους και θελω ανταποδωσει εις αυτους κατα τας πραξεις αυτων και κατα τα εργα των χειρων αυτων. 	 Nabaleb li xnînkal ru tenamit ut eb li rey teßnumtâk saß xbêneb ut teßcanâk rubel xcuanquileb. Lâin tinqßueheb chixtojbal xmâqueb aß yal chanru lix yehom xbânuhomeb,” chan li Kâcuaß.


Ιδου, ο δουλος μου, τον οποιον υπεστηριξα ο εκλεκτος μου, εις τον οποιον η ψυχη μου ευηρεστηθη εθεσα το πνευμα μου επ' αυτον θελει εξαγγειλει κρισιν εις τα εθνη. 	 Quixye li Kâcuaß: —Aßan aßin laj cßanjel chicuu, li sicßbil ru inban. Lâin nintenkßan re ut sa saß inchßôl riqßuin. Tinqßue lin musikß re ut aßan târakok âtin saß tîquilal saß xbêneb li xnînkal ru tenamit.


Το στομα αυτου γεμει καταρας και απατης και δολου υπο την γλωσσαν αυτου ειναι κακια και ανομια. 	 Junes yibru âtin nequeßxye. Nequeßmajecuan ut nequeßbalakßic. Nequeßxyechißi xrahobtesinquil li ras rîtzßineb.


Ουτω λεγει Κυριος Στητε επι τας οδους και ιδετε και ερωτησατε περι των αιωνιων τριβων, που ειναι η αγαθη οδος, και περιπατειτε εν αυτη, και θελετε ευρει αναπαυσιν εις τας ψυχας σας. Αλλ' αυτοι ειπον, δεν θελομεν περιπατησει εν αυτη. 	 Li Kâcuaß quixye reheb lix tenamit: —Xaklinkex saß xâla be ut qßuehomak retal. Patzßomak bar cuan li be re najter ut bar cuan li châbil be. Texxic saß li châbil be ut têtau li tuktûquil usilal, chan li Dios. Abanan eb aßan queßxye: —Incßaß nakaj xsicßbal li be aßan, chanqueb.


Και τι θελετε καμει εν τη ημερα της επισκεψεως και εν τω ολεθρω οστις θελει ελθει μακροθεν; προς τινα θελετε προστρεξει δια βοηθειαν; και που θελετε αφησει την δοξαν σας, 	 Ut lâex, ¿cßaßru têbânu nak tâchâlk li rakba âtin saß êbên? ¿Cßaßru têbânu nak junak tenamit tâchâlk chak chi najt chixsachbal êru? ¿Ani aj iqßuin têpatzß êtenkßanquil? Ut, ¿bar têcanab lê biomal?


Κλινον, Κυριε, το ους σου και ακουσον ανοιξον, Κυριε, τους οφθαλμους σου και ιδε και ακουσον παντας τους λογους του Σενναχειρειμ, οστις απεστειλε τουτον δια να ονειδιση τον ζωντα Θεον. 	 At Kâcuaß, chinâcuabi. Chacuil li cßaßru yôco chixcßulbal. At Kâcuaß, chacuabi li râtin xtakla chak cue laj Senaquerib. Yô châmajecuanquil lâat, li yoßyôquil Dios.


Και εζησεν ο Σερουχ τριακοντα ετη, και εγεννησε τον Ναχωρ 	 Lajêb xcaßcßâl chihab cuan re laj Serug nak quiyoßla laj Nacor li ralal.


Οι δε υιοι του Ρουβην πρωτοτοκου του Ισραηλ, διοτι ουτος ητο ο πρωτοτοκος επειδη ομως εμιανε την κοιτην του πατρος αυτου, τα πρωτοτοκια αυτου εδοθησαν εις τους υιους του Ιωσηφ, υιου του Ισραηλ πλην ουχι δια να εχη τα πρωτοτοκια ως προς την γενεαλογιαν 	 Aßaneb aßin li ralal xcßajol laj Rubén, li xbên ralal laj Israel: Xban nak laj Rubén quixchßic rib riqßuin li ixk li quicuan riqßuin lix yucuaß, nak incßaß quiqßueheß re li tento raj tixcßul joß xbên alalbej, aß chic li ralal laj José quicßuluc re li tento raj tixcßul laj Rubén. Incßaß chic quiqßueheß xcuanquil joß xbên alalbej.


Διοτι οπου ειναι φθονος και φιλονεικια, εκει ακαταστασια και παν αχρειον πραγμα. 	 Bar nacuan cui' li cakalînc ut li k'etk'etil, aran ajcui' nacuan po'oc ch'ôlej ut yalak c'a'ru chi mâusilalil.


αυριον βεβαιως περι την ωραν ταυτην θελω αποστειλει τους δουλους μου προς σε, και θελουσιν ερευνησει τον οικον σου και τους οικους των δουλων σου και ο, τι ειναι επιθυμητον εις τους οφθαλμους σου, θελουσι βαλει εις τας χειρας αυτων και θελουσι λαβει αυτο. 	 Abanan anakcuan yôquin chixtaklanquil xyebal âcue nak joßcaßin hônal cuulaj teßcuulak li nequeßcßanjelac chicuu chixsiqßuinquil saß lâ cuochoch ut saß rochocheb li nequeßcßanjelac châcuu. Teßxxoc ut teßxcßam chixjunil li cßaßru terto xtzßak li teßxtau aran, chan.


Φοβεισθε απο προσωπου αυτου, πασα η γη η οικουμενη θελει βεβαιως εισθαι εστερεωμενη, δεν θελει σαλευθη. 	 Chexucua ru li Kâcuaß chêjunilex lâex li cuanquex saß ruchichßochß xban nak aßan li quixakaban re li ruchichßochß saß xnaßaj re nak incßaß tâecßânk.


βλεποντες δε τον ανθρωπον τον τεθεραπευμενον ισταμενον μετ' αυτων, δεν ειχον ουδεν να αντειπωσι. 	 Ut mâc'a' chic naru neque'xye xban nak yôqueb chirilbal li cuînk li quiq'uirtesîc xakxo chixc'atkeb laj Pedro ut laj Juan.


Και εκαμε τους μοχλους εκ ξυλου σιττιμ, και περιεκαλυψεν αυτους με χαλκον. 	 Queßxyîb cuib li cheß tîc rix ut queßxletz li bronce chirix.


ει μη δια τον συγγενη αυτου τον πλησιεστερον, δια την μητερα αυτου και δια τον πατερα αυτου και δια τον υιον αυτου και δια την θυγατερα αυτου και δια τον αδελφον αυτου, 	 Abanan naru teßxchßeß li camenak cui aßan lix naß, lix yucuaß, li ralal ut lix rabin, ut li ras ut li rîtzßin.


Εν τη αρχη της βασιλειας του Ιωακειμ υιου του Ιωσιου, βασιλεως του Ιουδα, εγεινεν ο λογος ουτος προς τον Ιερεμιαν παρα Κυριου, λεγων, 	 Nak toj qui-oc chokß xreyeb laj Judá laj Sedequías li ralal laj Josías, li Kâcuaß quiâtinac riqßuin laj Jeremías ut quixye re:


Τοτε θελουσιν εκπλαγη οι ηγεμονες Εδωμ τρομος θελει καταλαβει τους αρχοντας του Μωαβ παντες οι κατοικοι της Χανααν θελουσιν αναλυθη. 	 Mâ caßchßin nak teßxucuak eb li nequeßtaklan saß xbêneb laj Edom. Sicsotkeb xbaneb xxiu li cuanqueb xcuanquil saß xyânkeb laj Moab. Teßsachk xchßôl chixjunileb laj cananeo.


ουτω και εγεινεν εις αυτον διοτι ο λαος κατεπατησεν αυτον εν τη πυλη, και απεθανε. 	 Ut li cuînk quixcßul joß quiyeheß re xban nak eb li tenamit queßnumeß saß xbên saß li oquebâl re li tenamit ut quicam.


Και οι επτα αγγελοι, οι εχοντες τας επτα σαλπιγγας, ητοιμασαν εαυτους δια να σαλπισωσι. 	 Ut eb li cuukub chi ángel que'xcauresi ribeb chixyâbasinquil li cuukub chi trompeta li cuan riq'uineb.


Και το δεκατον των σπαρτων σας και των αμπελωνων σας θελει λαμβανει και διδει εις τους ευνουχους αυτου και εις τους δουλους αυτου. 	 Tixye êre nak tento têqßue xlajêtkil lê racuîmk trigo ut uvas re tixqßue reheb li nequeßtenkßan re ut reheb li nequeßtaklan saß xbêneb li tenamit.


Εξηλθον δε οι αρχοντες των Φιλισταιων εις πολεμον και αφ' ης ημερας εξηλθον, ο Δαβιδ εφερετο μετα συνεσεως μεγαλητερας παρα παντας τους δουλους του Σαουλ οθεν το ονομα αυτου ετιμηθη σφοδρα. 	 Rajlal nak nequeßchal eb laj filisteo chi pletic riqßuineb laj Israel, laj David, aßan li kßaxal us na-el chiruheb li jun chßol chic li nequeßcßanjelac chiru laj Saúl. Joßcan nak chixjunileb queßxqßue saß xnakß ruheb laj David.


Διοτι εαν δοξολογησης με το πνευμα, εκεινος οστις εχει ταξιν ιδιωτου πως θελει ειπει το αμην εις την ευχαριστιαν σου, μη εξευρων τι λεγεις; 	 Cuan li inc'a' neque'xtau ru lix yâlal chirix li jalanil âtin. Cui yôcat chixlok'oninquil li Dios ca'aj cui' riq'uin lâ musik', eb a'an inc'a' te'xtau ru li tâye xban nak yôcat chi âtinac sa' jalanil âtin. ¿Chan put ru nak te'xye "jo'can taxak" cui inc'a' neque'xtau ru li yôcat chixyebal?


ομοιως και ο δευτερος, και ο τριτος, εως των επτα. 	 Ut li cuînk a'an quicam ajcui' ut mâ jun li ralal xc'ajol quicuan. Ut jo'can cui'chic quic'ulman toj retal nak que'cam chixjunileb li cuukub chi cuînk rîtz'ineb rib.


Πατερ, δοξασον σου το ονομα. Ηλθε λοιπον φωνη εκ του ουρανου Και εδοξασα και παλιν θελω δοξασει. 	 At inYucua', chinimâk taxak lâ lok'al, chan. Ut li Dios quiâtinac chak sa' choxa ut quixye: -Ac xnimâc inlok'al, ut tânimâk cui'chic, chan li Dios.


Εξευρω και ειμαι πεπεισμενος εν Κυριω Ιησου οτι ουδεν υπαρχει ακαθαρτον αφ' εαυτου ειμη εις τον οστις στοχαζεται τι οτι ειναι ακαθαρτον, εις εκεινον ειναι ακαθαρτον. 	 Xban nak ninpâb li Cristo, jo'can nak ninnau nak mâc'a' rêc' xtzacanquil li c'a'ak re ru. Abanan cui junak narec'a sa' xch'ôl nak mâc xtzacanquil junak tzacaêmk, us cui inc'a' tixbânu.


Διοτι ο Δαβιδ δεν ανεβη εις τους ουρανους, λεγει ομως αυτος, Ειπεν ο Κυριος προς τον Κυριον μου, καθου εκ δεξιων μου, 	 Li rey David inc'a' quic'ame' sa' choxa jo' nak quic'ame' li Cristo sa' choxa. Abanan quixye chi jo'ca'in: Li Dios quixye re li Kâcua': C'ojlan sa' lin nim uk',


Σημεια δε εις τους πιστευσαντας θελουσι παρακολουθει ταυτα, Εν τω ονοματι μου θελουσιν εκβαλλει δαιμονια θελουσι λαλει νεας γλωσσας 	 A'an a'in li retalil li talaje'xbânu li te'pâbânk. Sa' inc'aba' lâin te'isînk mâus aj musik'ej ut te'âtinak sa' jalan âtinobâl.


Και ουτοι ειναι οι υιοι του Εχουδ, οιτινες ησαν αρχηγοι πατριων εις τους κατοικουντας την Γαβαα και μετοικισθεντας εις Μαναχαθ 	 Eb li ralal laj Aod, aßaneb li queßtaklan saß xbêneb li junjûnk xtêpaleb li ralal xcßajol laj Benjamín. Queßcuan aran Geba, abanan queßcßameß toj Manahat.


υπερ του οποιου ειμαι πρεσβυς, φορων αλυσιν, δια να λαλησω περι αυτου μετα παρρησιας καθως πρεπει να λαλησω. 	 Taklanbilin xban li Dios chixyebal li resilal a'an. Ut xban xyebal resil li colba-ib nak cuanquin chi prêxil anakcuan. Chextijok chicuix re nak tinch'olob xyâlal li colba-ib chi cau inch'ôl jo' q'uebil cue xbânunquil xban li Dios.


Ταυτα υπενθυμιζε, διαμαρτυρομενος ενωπιον του Κυριου να μη λογομαχωσι, το οποιον δεν ειναι εις ουδεν χρησιμον, αλλα φερει καταστροφην των ακουοντων. 	 Chajultica lix yâlal chiruheb laj pâbanel. Sa' xc'aba' li Kâcua' Dios chayehak reheb nak che'xcanabak xcuech'inquil ribeb chirix âtin xban nak a'an mâc'a' na-oc cui'. Ca'aj cui' xpo'baleb xch'ôl li neque'abin re naxbânu.


Πολλα εκαμες συ, Κυριε ο Θεος μου, τα θαυμασια σου και τους περι ημων διαλογισμους σου δεν ειναι δυνατον να εκθεση τις εις σε εαν ηθελον να απαγγελλω και να ομιλω περι αυτων, υπερβαινουσι παντα αριθμον. 	 At Kâcuaß, at kaDios, numtajenak li usilal xabânu ke. Mâ ani naru nacatkajuntakßêta cuiß. Junelic yôcat chi cßoxlac chikix. Nacuaj raj xyebal resil joß qßuial xabânu, abanan incßaß ninru xyebal xban nak numtajenak cuißchic lâ cuusilal.


Απεστειλε μεν προς αυτους προφητας, δια να επαναφερωσιν αυτους εις τον Κυριον, και διεμαρτυρηθησαν εναντιον αυτων αλλα δεν εδωκαν ακροασιν. 	 Li Kâcuaß quixtaklaheb lix profeta chi âtinac riqßuineb li tenamit ut chixyebal reheb nak teßsukßîk riqßuin li Kâcuaß. Queßxye reheb nak incßaß us yôqueb. Abanan li tenamit incßaß queßabin chiruheb.


Και ειπεν ο Κυριος, Ιδου, τοπος πλησιον μου, και θελεις σταθη επι της πετρας 	 Li Dios quixye ajcuiß re laj Moisés: —Tatxaklîk saß xbên li pec nachß cuanquin cuiß.


Εχεις βραχιονα ως ο Θεος; η δυνασαι να βροντας με φωνην ως αυτος; 	 ¿Ma kßaxal nim ta biß lâ cuanquil joß lâin? Ut, ¿ma chanchan ta biß nak namok li câk nak nacat-âtinac lâat?


Ιδου, επροσμενα τους λογους σας ηκροασθην τα επιχειρηματα σας, εωσου εξετασητε τους λογους. 	 Lâin xcuoybeni nak texrakekß chixyebal li cßaßru nequecßoxla ut xcuabi chixjunil li cßaßru xeye lâex nak yôquex chixcuechßbal rix laj Job.


Σεις ειπετε, Ματαιον ειναι να δουλευη τις τον Θεον και, Τις η ωφελεια οτι εφυλαξαμεν τα διαταγματα αυτου και οτι περιεπατησαμεν πενθουντες ενωπιον του Κυριου των δυναμεων; 	 Lâex xeye, “Mâcßaß aj e nak yôco chi cßanjelac chiru li Kâcuaß. ¿Cßaßru takara nak yôko chixpâbanquil lix chakßrab? ¿Cßaßru takara nak yôko chi cßuluc raylal chixtâkenquil li Kâcuaß li nimajcual Dios?” chanquex.


Και επεστρεψε προς τους αδελφους αυτου, και ειπε, Το παιδιον δεν υπαρχει και εγω, εγω που να υπαγω; 	 Laj Rubén cô riqßuineb li rîtzßin ut quixye reheb: —Anakcuan mâ ani chic li kîtzßin saß li jul. ¿Cßaßru târûk tinbânu anakcuan? chan.


Και ειπε προς την μητερα αυτου, Τα χιλια εκατον αργυρια, τα οποια αφηρεθησαν απο σου, δια τα οποια και συ κατηρασθης, και ακομη ελαλησας εις τα ωτα μου, ιδου, το αργυριον ειναι εις εμε εγω ελαβον αυτο. Η δε μητηρ αυτου ειπεν, Ευλογημενος να ησαι, υιε μου, παρα του Κυριου. 	 Laj Micaía quixye re lix naß: —Nak qui-elkßâc châcuu li jun mil riqßuin jun ciento chi tumin plata, lâat xatzßâma mâusilal saß xbên li ani qui-elkßan re. Lâin xin-elkßan re lâ tumin. Cueß li tumin cuan cuiqßuin. Anakcuan tinkßaxtesi âcue, chan. Ut li naßbej quixye: —Li Kâcuaß Dios taxak chi-osobtesînk âcue, chan.


Και δεν θελουσι θυσιασει πλεον τας θυσιας αυτων εις τους δαιμονας, κατοπιν των οποιων αυτοι πορνευουσι τουτο θελει εισθαι εις αυτους νομιμον αιωνιον εις τας γενεας αυτων. 	 Incßaß chic teßxmayeja li xul yalak bar chiruheb li mâus aj musikßej li queßxlokßoni chak. Aßin jun li chakßrab cuânk chi junelic. Tento nak têbânu lâex aj Israel ut tento ajcuiß nak teßxbânu eb lê ralal êcßajol li teßcuânk mokon.


και επιστρεψαντες απο της αγορας, εαν δεν νιφθωσι, δεν τρωγουσιν ειναι και αλλα πολλα, τα οποια παρελαβον να φυλαττωσι, πλυματα ποτηριων και ξεστων και σκευων χαλκινων και κλινων 	 Ut nak neque'suk'i chak sa' c'ayil inc'a' neque'cua'ac cui inc'a' neque'ch'ajoc jo' naxye lix chak'rabeb. Ut cuan cui'chic nabal li na'leb li neque'xbânu jo' canabanbil reheb xbaneb li xe'tônil yucua', jo' li xch'ajbal lix sec', lix xar, li uc'al ch'îch' ut lix ch'ât.


Δια τι ζηλοτυπειτε, ορη υψηλα; τουτο ειναι το ορος, εν ω ευδοκησεν ο Θεος να κατοικη ο Κυριος, ναι, εν αυτω θελει κατοικει εις τον αιωνα. 	 Eb li tzûl aßan chanchan nak nequeßxcakali li tzûl Sión. Usta kßaxal najt xterameb ut chßinaßuseb, abanan li tzûl Sión kßaxal cuißchic lokß chiruheb aßan xban nak li Dios quiraj nak aran tâcuânk lix templo. Ut li Kâcuaß tâcuânk aran chi junelic kße cutan.


Και ευθυς πλησιασας προς τον Ιησουν, ειπε Χαιρε, Ραββι, και κατεφιλησεν αυτον. 	 Ut laj Judas cô chi junpât riq'uin li Jesús ut quixye re: -¿Chan xacuil, at tzolonel?- ut quirutz' ru.


Αλλοι ελεγον οτι ο Ηλιας ειναι αλλοι δε ελεγον οτι προφητης ειναι η ως εις των προφητων. 	 Ut cuan que'yehoc re nak a'an li profeta Elías. Ut cuan ajcui' que'yehoc re nak a'an jun li profeta jo' li profeta que'cuan najter.


Η επιθυμια μου ειναι, ο Ιωβ να εξετασθη εως τελους επειδη απεκριθη ως οι ανθρωποι οι ασεβεις. 	 Us cui tâtzßilekß âtin chi us chirix li cßaßru naxye xban nak li âtin li naxye nacßutun nak incßaß us lix naßleb.Moco caßaj cuiß ta li mâc aßan naxbânu. Yô aj ban cuiß chixkßetkßetinquil rib chiru li Dios. Ut chiku yô chixhobbal ut yô ajcuiß chixcuechßinquil.


δια τα οποια ερχεται η οργη του Θεου επι τους υιους της απειθειας, 	 Riq'uin xbânunquil li mâusilal a'in nachal xjosk'il li Dios ut naxteneb li tojba mâc sa' xbêneb li neque'k'etoc re li râtin.


Αγωνιζου τον καλον αγωνα της πιστεως κρατει την αιωνιον ζωην, εις την οποιαν και προσεκληθης και ωμολογησας την καλην ομολογιαν ενωπιον πολλων μαρτυρων. 	 Yal âk'e chi q'uîc sa' lâ pâbâl ut q'ue âch'ôl chirêchaninquil li junelic yu'am, li bokbilat cui' xban li Dios. Lâat xaye ut xac'utbesi chi tz'akal lâ pâbâl chiruheb nabal.


Και τωρα συ λεγεις, Υπαγε, ειπε προς τον κυριον σου, Ιδου, ο Ηλιας αλλ' αυτος θελει με θανατωσει. 	 ¿Cßaßut nak tinâtakla chixyebal re li rey Acab nak cuancat arin? Li rey tinixcamsi cui tinye re nak xcuil âcuu, chan.


Και περι του Ζαβουλων ειπεν, Ευφραινου, Ζαβουλων, εν τη εξοδω σου και Ισσαχαρ, εις τας σκηνας σου. 	 Laj Moisés quixye chirixeb li ralal xcßajol laj Zabulón ut eb li ralal xcßajol laj Isacar: Cheßsahokß taxak saß xchßôleb li ralal xcßajol laj Zabulón nak teßêlk chi us nak nequeßxic chi cßayînc yalak bar. Ut teßbiomokß taxak li ralal xcßajol laj Isacar saß lix naßajeb.


Και ειπεν ο Ηλιας προς τους προφητας του Βααλ, Εκλεξατε εις εαυτους τον ενα μοσχον και ετοιμασατε αυτον πρωτοι διοτι εισθε πολλοι και επικαλεσθητε το ονομα των θεων σας, πυρ ομως μη βαλητε. 	 Ut laj Elías quixye reheb lix profeta laj Baal: —Sicßomak ru li cuacax ut yîbomak lê re lâex xbên cua xban nak lâex nabalex. Abanan, incßaß têqßue xxamlel. Chirix aßan têyâba xcßabaß lê dios, chan reheb.


Και ειπεν ο βασιλευς, Επισπευσατε τον Αμαν, δια να καμη τον λογον της Εσθηρ. Και ηλθον ο βασιλευς και ο Αμαν εις το συμποσιον, το οποιον εκαμεν η Εσθηρ. 	 Li rey quixye reheb laj cßanjel chiru: —Bokomak chak saß junpât laj Amán ut takabânu li cßaßru naraj li reina Ester, chan. Joßcan nak li rey rochben laj Amán queßcôeb saß li ninkße li quixbânu lix Ester.


Και θελει κτυπησει ο Κυριος την Αιγυπτον θελει κτυπησει και θεραπευσει αυτην και θελουσιν επιστραφη εις τον Κυριον και θελει παρακαλεσθη υπ' αυτων και θελει ιατρευσει αυτους. 	 Li Kâcuaß tixqßueheb laj Egipto chixtojbal rix lix mâqueb. Abanan li Kâcuaß tixcuyeb xmâc ut tixtenkßaheb cuißchic ut târosobtesiheb. Eb laj Egipto teßxsicß li Kâcuaß ut li Kâcuaß târil xtokßobâleb ru ut târosobtesiheb.


και περι της ασθενουσης δια τα γυναικεια αυτης και περι του εχοντος την ρευσιν αυτου, ανδρος η γυναικος, και περι του συγκοιμηθεντος μετα της ακαθαρτου. 	 Li chakßrab aßin, aßan reheb li ixk nak nequeßxcßul xyajel re li po. Ut reheb ajcuiß li na-el xyaßal lix tzßejcual, usta cuînk usta ixk. Ut re ajcuiß li cuînk li tâcuânk riqßuin junak ixk nak yô xyajel re li po.


Ο δε αδικων τον πλησιον απεσπρωξεν αυτον, ειπων Τις σε κατεστησεν αρχοντα και δικαστην εφ' ημας; 	 Ut li jun li yô chi sac'oc re li jun chic quixtiquisi laj Moisés ut quixye re: -¿Ani xq'uehoc âcue chi taklânc ut chi rakoc âtin sa' kabên?


και παρακαθισατε δυο ανδρας κακους αντικρυ αυτου, και ας μαρτυρησωσι κατ' αυτου, λεγοντες, Συ εβλασφημησας τον Θεον και τον βασιλεα και εκβαλετε αυτον και λιθοβολησατε αυτον, και ας αποθανη. 	 Têsicß cuibakeb li cuînk li incßaß useb xnaßleb. Têcßam chak chiru laj Nabot re teßxye nak xmajecua li Dios ut xmajecua ajcuiß li rey Acab. Chirix aßan têcßam laj Nabot chire tenamit ut têcuti chi pec toj retal tâcâmk, chan saß li hu.


υιου του Ασαβια, υιου του Αμασια, υιου του Χελκιου, 	 laj Maluc, aßan li ralal laj Hasabías; laj Hasabías, aßan li ralal laj Amasías; laj Amasías, aßan li ralal laj Hilcías;


και δεν εγνωριζεν αυτην, εωσου εγεννησε τον υιον αυτης τον πρωτοτοκον και εκαλεσε το ονομα αυτου Ιησουν. 	 Abanan inc'a' quicuan riq'uin toj quiyo'la li xbên c'ula'al. Ut Jesús quixq'ue chok' xc'aba'.


εσταθη, αλλ' εγω δεν διεκρινα την μορφην αυτου σχημα εφανη εμπροσθεν των οφθαλμων μου ηκουσα λεπτον φυσημα και φωνην λεγουσαν, 	 Quixakli jun chicuu, abanan incßaß quicuil ani. Mâcßaß na-ecßan. Junpât na chic nak quicuabi jun xyâb cux quixye,


και φωναξας με φωνην μεγαλην ο Ιησους ειπε Πατερ, εις χειρας σου παραδιδω το πνευμα μου και ταυτα ειπων εξεπνευσεν. 	 Quiâtinac li Jesús chi cau xyâb xcux ut quixye: -At inYucua', sa' âcuuk' tink'axtesi lin musik', chan. Nak quixye a'an, qui-el xch'ôl.


Αυτος ωκοδομησεν ετι υψηλους τοπους επι τα ορη του Ιουδα, και εκαμε τους κατοικους της Ιερουσαλημ να πορνευωσι και απεπλανησε τον Ιουδαν. 	 Ut quixyîb ajcuiß eb li naßajej li najt xteram saß eb li tzûl aran Judá. Ut quicßamoc be chiruheb li tenamit li cuanqueb Jerusalén ut Judá chixtzßektânanquil li Kâcuaß ut chixlokßoninquil li jalanil dios.


και οργη του Θεου ανεβη επ' αυτους, και εφονευσε τους μεγαλητερους εξ αυτων και τους εκλεκτους του Ισραηλ κατεβαλεν. 	 Xban li numcuaßac queßxbânu, quichal xjoskßil li Dios saß xbêneb ut quixcanabeb chi câmc eb li cuînk li toj sâjeb, li cauheb rib saß xyânkeb laj Israel.


Και θελεις καμνει το ευθες και το αγαθον ενωπιον του Κυριου δια να ευημερης και δια να εισελθης και κληρονομησης την γην την αγαθην, την οποιαν ο Κυριος ωμοσε προς τους πατερας σου 	 Chebânuhak li tîquilal ut li châbilal joß nacuulac chiru li Kâcuaß re nak us tex-êlk ut tex-oc chi cuânc saß li châbil naßajej li quixyechißi riqßuin juramento li Kâcuaß reheb lê xeßtônil yucuaß.


Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος Και θελω απολεσει το πληθος της Αιγυπτου δια χειρος του Ναβουχοδονοσορ βασιλεως της Βαβυλωνος. 	 Li nimajcual Dios xye: —Lâin tinqßue laj Nabucodonosor lix reyeb laj Babilonia chi numtâc saß xbêneb laj Egipto. Chi joßcaßin tinsach ru lix biomaleb.


και ευθυς εκαλεσεν αυτους. Και αφησαντες τον πατερα αυτων Ζεβεδαιον εν τω πλοιω μετα των μισθωτων, υπηγον οπισω αυτου. 	 Li Jesús quixbokeb ut que'xcanab laj Zebedeo lix yucua'eb sa' li jucub rochbeneb lix môs. Ut que'xtâke li Jesús.


Ελπιζετε επ' αυτον εν παντι καιρω ανοιγετε, λαοι, ενωπιον αυτου τας καρδιας σας ο Θεος ειναι καταφυγιον εις ημας. Διαψαλμα. 	 Ex intenamit, cauhak taxak êchßôl riqßuin li Dios chi junelic. Ut chextijok chi anchal êchßôl chiru li Dios ut têye re chixjunil lê raylal xban nak caßaj cuiß riqßuin aßan naru nakacol kib.


Και διαιρεσας τους εαυτου ωρμησε κατ' αυτων την νυκτα, αυτος και οι δουλοι αυτου, και επαταξεν αυτους, και κατεδιωξεν αυτους εως Χοβα ητις ειναι κατα τα αριστερα της Δαμασκου. 	 Chiru kßojyîn laj Abram queßcôeb chi mâcßaß resileb chixcolbal laj Lot. Mâcßaß saß xchßôleb li queßelkßan re laj Lot nak queßcuulac laj Abram. Nak queßril, xakâmileb laj Abram chiruheb. Queßxtiquib pletic ut li queßcßamoc re laj Lot ticto queßêlelic. Laj Abram quirâlinaheb toj saß li tenamit Hoba. Li tenamit aßan cuan jun pacßal li tenamit Damasco.


Αλλα τουτον εξευρομεν ποθεν ειναι ο δε Χριστος οταν ερχεται, ουδεις γινωσκει ποθεν ειναι. 	 ¿Chanru nak a'anak li Cristo? ¿Ma inc'a' ta bi' nakanau bar xtenamit li cuînk a'in? Nak tâchâlk li Cristo, mâ ani tâna'ok re chi tz'akal bar tâchâlk chak, chanqueb.


Και ειπεν ο Σαουλ προς τον Σαμουηλ, Ημαρτησα διοτι παρεβην το προσταγμα του Κυριου και τους λογους σου, φοβηθεις τον λαον και υπακουσας εις την φωνην αυτων 	 Tojoßnak laj Saúl quixye re laj Samuel: —Lâin xinmâcob. Xinkßet li râtin li Dios ut xinkßet ajcuiß lâ cuâtin lâat. Xban nak xinxucuac chiruheb li tenamit, joßcan nak xinbânu li cßaßru xeßxye. Bânu usilal, chacuy inmâc.


Ιδου, ουτοι λεγουσι προς εμε, Που ο λογος του Κυριου; ας ελθη τωρα. 	 Qßue retal li cßaßru nequeßxye cue li tenamit, “¿Ma toj takacßul ta biß li cßaßru quixye âcue li Kâcuaß? Cui toj takacßul, chicßulmânk anakcuan,” chanqueb.


Αλλα τωρα με υπερεβαρυνεν ηρημωσας πασαν την συνοδιαν μου. 	 Li Dios xinixqßue chi tacuasîc. Ut xinixcanab chi mâ ani chic cuan cue.


Η χαρις του Κυριου ημων Ιησου Χριστου ειη μετα παντων υμων αμην. 	 Ut chicuânk taxak êriq'uin li rusilal li Kâcua' Jesucristo.


Και ειπε Κυριος προς τον Μωυσην, Απαριθμησον παντα τα πρωτοτοκα αρσενικα των υιων Ισραηλ, απο ενος μηνος και επανω, και λαβε τον αριθμον των ονοματων αυτων. 	 Li Kâcuaß quixye re laj Moisés: —Tâcuajlaheb chixjunileb li xbên ralaleb laj Israel li cuan jun po reheb joß eb ajcuiß li ac numenakeb jun po ut tâtzßîba lix cßabaßeb.


Και θελει εκτεινει την χειρα αυτου επι τους τοπους και η γη της Αιγυπτου δεν θελει εκφυγει. 	 Nabaleb chic li tenamit teßoc cuiß chi pletic ut incßaß teßxcuy xcolbaleb rib chiruheb li soldado li teßchâlk saß li norte. Ut chi moco eb laj Egipto târûk teßxcol rib chiruheb.


αλλ' ουδε ο Ηρωδης, διοτι σας επεμψα προς αυτον και ιδου, ουδεν αξιον θανατου ειναι πεπραγμενον υπ' αυτου. 	 Chi moco laj Herodes xtau junak xmâc. Jo'can nak xtakla cui'chic chak arin cuiq'uin. Anakcuan lâin ninnau nak mâ jun mâc xbânu xc'ulub cui' câmc.


και προσταξον αυτους, λεγων, Λαβετε εντευθεν εκ μεσου του Ιορδανου, εκ του τοπου οπου των ιερεων οι ποδες εσταθησαν στερεοι, δωδεκα λιθους και θελετε μετακομισει αυτους μεθ' εαυτων, και θελετε θεσει αυτους εν τω τοπω οπου στρατοπεδευσητε ταυτην την νυκτα. 	 Tâye reheb nak teßxxoc junjûnkak xpequeb saß xyi li nimaß bar xakxôqueb cuiß laj tij ut teßxcßam. Ut teßxtus saß li naßajej bar texhilânk cuiß chiru li kßojyîn aßin, chan.


και εθεσεν αυτους ο Θεος εν τω στερεωματι του ουρανου, δια να φεγγωσιν επι της γης, 	 Ut li Dios quixqßueheb chiru li choxa re teßxcutanobresi ru li ruchichßochß.


Περσαι και Λυδιοι και Λιβυες ησαν εν τοις στρατευμασι σου οι ανδρες σου οι πολεμισται ασπιδας και περικεφαλαιας εκρεμων εις σε ουτοι επεδεικνυον την μεγαλοπρεπειαν σου. 	 Eb li cuînk re Persia, Lud ut Fut queßcßanjelac saß xyânkeb lê soldado. Queßxtßuyub chiru li tzßac lix puniteb ut lix chßîchßeb re xcolbal re xchßôleb. Ut xbaneb aßan quiqßueheß êlokßal.


Και ειπεν ο Θεος προς αυτον, Επειδη εζητησας το πραγμα τουτο, και δεν εζητησας εις σεαυτον πολυζωιαν, και δεν εζητησας εις σεαυτον πλουτη, και δεν εζητησας την ζωην των εχθρων σου, αλλ' εζητησας εις σεαυτον συνεσιν δια να εννοης κρισιν, 	 Quixye re: —Lâat incßaß xatzßâma nak tinnajtobresi rok lâ yußam, chi moco xatzßâma âbiomal, chi moco xatzßâma chicuu nak teßcâmk li xicß nequeßiloc âcue. Xatzßâma ban chicuu nak tinqßue ânaßleb re nak tattaklânk saß xyâlal saß xbêneb lin tenamit.


Ταυτα δε ειναι τα ονοματα των φυλων απο του βορειου ακρου, κατα την οδον της Εθλων, καθως υπαγει τις εις Αιμαθ, Ασαρ-εναν, το οριον της Δαμασκου προς βορραν, κατα το μερος της Αιμαθ και ταυτα ειναι το ανατολικον αυτου πλευρον και το δυτικον του Δαν, εν μεριδιον. 	 Aßan aßin xcßabaßeb li junjûnk xtêpaleb laj Israel ut li chßochß li teßxcßul. Laj Dan tixcßul lix chßochß saß li norte. Naticla chak saß li naßajej Hetlón ut nacuulac toj saß li naßajej Hamat, ut nacuulac Hazar-enán xcuênt Damasco li cuan saß li norte. Lix nubâl lix naßaj naticla saß li este ut nacuulac toj saß li oeste.


Περι του οικου τουτου, τον οποιον συ οικοδομεις, εαν περιπατης εις τα διαταγματα μου και εκτελης τας κρισεις μου και φυλαττης πασας τας εντολας μου περιπατων εις αυτας, τοτε θελω βεβαιωσει τον λογον μου μετα σου, τον οποιον ελαλησα προς Δαβιδ τον πατερα σου 	 —Nacuaj âtinac âcuiqßuin chirix li templo li xayîb. Cui lâat tatcuânk saß xyâlal chicuu ut tâbânu joß naxye lin chakßrab ut cui incßaß tâkßet li cuâtin, lâin tinqßue âcue chixjunil li quinyechißi re laj David lâ yucuaß.


Παλιν, εαν δυο πλαγιασωσιν ομου, τοτε θερμαινονται ο εις ομως πως θελει θερμανθη; 	 Joßcan ajcuiß cui cuanqueb cuib teßoc chi cuârc chi lakßlo, teßxkßixna rib saß cuibal. Aban cui jun ajcuiß tâoc chi cuârc xjunes, ¿chan ta cuiß ru nak tixkßixna rib xjunes?


Οτε δε ηυδοκησεν ο Θεος, ο προσδιορισας με εκ κοιλιας μητρος μου και καλεσας δια της χαριτος αυτου, 	 Nak toj mâji' ninyo'la, xban xnimal rusilal, li Dios ac xsic' chak cuu re tinc'anjelak chiru.


Και ειπεν ο Ιακωβ προς τον πατερα αυτου, Εγω ειμαι Ησαυ ο πρωτοτοκος σου εκαμα καθως μοι ειπας, σηκωθητι λοιπον, καθισον και φαγε εκ του κυνηγιου μου, δια να με ευλογηση η ψυχη σου. 	 Laj Jacob quixye re lix yucuaß: —Lâin li xbên âcualal. Xinbânu li cßaßru xaye cue. Cueß lix tibel âcua li xinyo chak. Bânu usilal. Tatcuaßak ut tinâcuosobtesi, chan laj Jacob.


Και ανατελλει ο ηλιος, και δυει ο ηλιος και σπευδει προς τον τοπον αυτου, οθεν ανετειλεν. 	 Rajlal ekßela na-el li sakße ut rajlal ecuu na-oc cuißchic re nak naru tâêlk cuißchic cuulaj. Junelic joßcan naxbânu.


και σεις μη στεκεσθε καταδιωκετε τους εχθρους σας και παταξατε το οπισθεν αυτων μη αφησητε αυτους να εισελθωσιν εις τας πολεις αυτων διοτι Κυριος ο Θεος σας παρεδωκεν αυτους εις τας χειρας σας. 	 Abanan lâex mêbay êrib. Mêcanab râlinanquileb li xicß nequeßiloc ke. Texxic chirixeb ut têcamsiheb. Incßaß têcanabeb chi xic saß lix tenamiteb xban nak li Kâcuaß Dios ac xkßaxtesiheb saß êrukß, chan laj Josué.


υιου του Ταχαθ, υιου του Ασειρ, υιου του Εβιασαφ, υιου του Κορε, 	 laj Sofonías, aßan li ralal laj Tahat; laj Tahat, aßan li ralal laj Asir; laj Asir, aßan li ralal laj Ebiasaf; laj Ebiasaf, aßan li ralal laj Coré; laj Coré,


Διοτι εν τω θανατω δεν υπαρχει ενθυμησις περι σου εν τω αδη τις θελει σε δοξολογησει; 	 Li ac camenakeb moco naru ta chic tateßxcßoxla, chi moco naru tateßxlokßoni saß xnaßajeb li camenak.


Και οι ζητουντες την ψυχην μου στηνουσιν εις εμε παγιδας και οι εκζητουντες το κακον μου λαλουσι πονηρα, και μελετωσι δολους ολην την ημεραν. 	 Eb li xicß nequeßiloc cue yôqueb xcßûbanquil chanru nak tineßxcamsi. Rajlal cutan nequeßxcßûb chanru teßxbânu cue. Ut junelic nequeßxyoßob âtin chicuix.


Ηλθον ετι εκ των υιων Βενιαμιν και Ιουδα εις το οχυρωμα προς τον Δαβιδ. 	 Ut cuanqueb ajcuiß li ralal xcßajol laj Benjamín ut eb li ralal xcßajol laj Judá queßcôeb riqßuin laj David saß li naßajej li nequeßxcol cuiß ribeb.


Δεν θελουσι πινει οινον μετα ασματων το σικερα θελει εισθαι πικρον εις τους πινοντας αυτο. 	 Incßaß chic nequeßbichan ut incßaß chic nequeßucßac vino. Incßaß chic sa nequeßrecßa li vino. Cßa ban chic.


Βεβαιως παντες οι προσμενοντες σε δεν θελουσι καταισχυνθη ας καταισχυνθωσιν οι μωροι παραβαται. 	 Li ani cauheb xchßôl riqßuin li Dios incßaß teßxutânobresîk. Abanan li ani incßaß nequeßxpâb li Dios, aßaneb li teßcßutekß xxutân.


Διοτι εις αυτου την χειρα ειναι τα βαθη της γης και τα υψη των ορεων ειναι αυτου. 	 Saß rukß li Kâcuaß cuan chixjunil ut aßan yal re saß xbên. Aßan laj êchal re li ochoch pec joß ajcuiß li tzûl li najt xteram.


Αλλ' εξελεξε την φυλην Ιουδα, το ορος της Σιων, το οποιον ηγαπησε. 	 Quixsicß ban ruheb li ralal xcßajol laj Judá. Ut saß lix tenamiteb quixyîb lix templo saß li tzûl Sión li raro xban.


Αι δε λοιπαι πραξεις του Εζεκιου και τα ελεη αυτου, ιδου, ειναι γεγραμμενα εν τη ορασει Ησαιου του προφητου, υιου του Αμως, εν τω βιβλιω των βασιλεων Ιουδα και Ισραηλ. 	 Chixjunil li cßaßak chic re ru li quixbânu laj Ezequías tzßîbanbil retalil xban li profeta Isaías li ralal laj Amoz saß li hu li tzßîbanbil cuiß retalil li quilajeßxbânu eb lix reyeb laj Judá ut lix reyeb laj Israel. Tzßîbanbil ajcuiß retalil chanru nak qui-uxtânan u.Laj Ezequías quicam ut quimukeß saß lix tenamit laj David saß li muklebâl li najt xteram. Chixjunileb laj Judá ut laj Jerusalén queßxqßue xlokßal nak quicam. Ut aß chic laj Manasés li ralal qui-oc chokß rey chokß rêkaj.


και την τριτην με τας ιδιας ημων χειρας ερριψαμεν τα σκευη του πλοιου 	 Sa' rox li cutan quikisi sa' li jucub li c'a'ru nac'anjelac re li jucub, re nak inc'a' chic âlak li jucub.


Και το αλωνισμα σας θελει σας φθασει μεχρι του τρυγητου, και ο τρυγητος θελει φθασει μεχρι του σπορητου και θελετε τρωγει τον αρτον σας εις χορτασμον και θελετε κατοικει ασφαλως εν τη γη υμων. 	 Nabal li ru li trigo tixqßue. Toj yôkex ajcuiß chixsicßbal nak tâcuulak xkßehil xsicßbal ru li uvas. Ut nabal ru li uvas tixqßue. Toj mâji ajcuiß nequechoy xsicßbal ru li uvas nak tâcuulak xkßehil li âuc. Textzacânk chi us toj retal tâcßojlâk êchßôl. Sahak saß lê chßôl ut cuânkex saß xyâlal saß lê naßaj.


Ουαι εις εμε, διοτι ειμαι ως επικαρπολογια θερους, ως επιφυλλις τρυγητου δεν υπαρχει βοτρυς δια να φαγη τις η ψυχη μου επεθυμησε τας απαρχας των καρπων. 	 Tokßob xak cuu. Chanchanin jun li cuînk li naxsicß li ru li acuîmk saß sakßehil abanan mâcßaß chic ru. Ac sicßbil. Xinsicß li ru li uva abanan ac sicßbil ajcuiß ut lâin aß raj lix xbên ru xcuaj, abanan incßaß chic xintau.


Μνησθητι, Κυριε, τους οικτιρμους σου και τα ελεη σου, διοτι ειναι απ' αιωνος. 	 At Kâcuaß, chijulticokß taxak âcue nak junelic châbilat kiqßuin. Lâat nacacuuxtâna ku chalen chak junxil.


Υιε ανθρωπου, γραψον εις σεαυτον το ονομα της ημερας, αυτης ταυτης της ημερας διοτι ο βασιλευς της Βαβυλωνος παρεταχθη κατα της Ιερουσαλημ εν αυτη ταυτη τη ημερα. 	 —At ralal cuînk, tzßîba retalil li cutan aßin xban nak saß li cutan aßin lix reyeb laj Babilonia quixtakla xsutbal li tenamit Jerusalén re teßoc chi pletic riqßuineb.


Εγειναμεν ορφανοι ανευ πατρος, αι μητερες ημων ως χηραι. 	 Xocana chi mâ ani chic na-iloc ke. Chanchan nak mâcßaß chic kayucuaß. Ut eb li kanaß chanchaneb chic li xmâlcaßan.


Θεωρουντες δε την παρρησιαν του Πετρου και Ιωαννου, και πληροφορηθεντες οτι ειναι ανθρωποι αγραμματοι και ιδιωται, εθαυμαζον και ανεγνωριζον αυτους οτι ησαν μετα του Ιησου 	 Que'ril nak cauheb xch'ôl laj Pedro ut laj Juan chi âtinac. Que'xq'ue retal nak moco tzolbileb ta ut mâc'a'eb xcuanquil. Ut que'xsach xch'ôleb chirabinquil li c'a'ru que'xye. Ut que'xq'ue retal nak eb li cuînk a'in que'bêc chak rochben li Jesús.


Διοτι ησαν πολλοι εν τη συναξει, οι μη αγιασθεντες δια τουτο ελαβον οι Λευιται το φορτιον να σφαξωσι τα αρνια του πασχα δια παντα τον μη καθαρον, δια να αγιασωσιν αυτους εις τον Κυριον. 	 Nabaleb li tenamit toj mâjiß nequeßxsantobresi ribeb. Joßcan nak eb laj levita queßxcamsiheb li mayej xul re li Pascua saß xcßabaßeb li toj mâjiß nequeßxsantobresi ribeb ut queßxkßaxtesiheb chiru li Kâcuaß.


Αυτος επαταξε τους Φιλισταιους, εως Γαζης και των οριων αυτης, απο πυργου φυλακων εως οχυρας πολεως. 	 Ut quinumta saß xbêneb laj filisteo ut quirêchani chixjunil lix naßajeb. Quirêchani li naßajej li naticla cuan cuiß li tenamit Gaza ut nacuulac toj saß lix nubâl li naßajej Judá li cuanqueb cuiß li cab li queßxyîb re xcolbaleb rib joß ajcuiß li cab najt xteram li queßxcßacßale cuiß lix tenamiteb.


Και ειδον, και ιδου, νεφελη λευκη, και επι της νεφελης εκαθητο τις ομοιος με υιον ανθρωπου, εχων επι της κεφαλης αυτου στεφανον χρυσουν και εν τη χειρι αυτου δρεπανον κοπτερον. 	 Ut quicuil jun li saki chok. Ut sa' li chok a'an, chunchu li Jun chanchan cuînk. A'an li C'ajolbej. Ut sa' xjolom cuan jun li corona yîbanbil riq'uin oro ut sa' ruk' cuan jun li k'esnal ch'îch' c'onc'o.


Ασχημοσυνην αδελφου σου δεν θελεις αποκαλυψει ειναι η ασχημοσυνη του αδελφου σου. 	 Junak cuînk incßaß naru naxchßic rib riqßuin li rixakil li ras. Incßaß naru tixcßut xxutân li ras.


και εαν νυμφευθωσι μετα τινος εκ των υιων των φυλων των υιων Ισραηλ, τοτε η κληρονομια αυτων θελει αφαιρεθη εκ της κληρονομιας των πατερων ημων και θελει προστεθη εις την κληρονομιαν της φυλης ητις ηθελε δεχθη αυτας ουτω θελει αφαιρεθη απο του κληρου της κληρονομιας ημων 	 Abanan cui eb li ixk aßan teßsumlâk riqßuin cuînk aj Israel jalan xtêpaleb, lix chßochßeb li ixk aßan tâcanâk reheb li jalan xtêpaleb. Ut li kachßochß lâo yôk chi cßosc chi joßcan.


Και οτε αυτος επορευετο εις την Ιερουσαλημ, διεβαινε δια μεσου της Σαμαρειας και Γαλιλαιας. 	 Nak yô chi xic Jerusalén, li Jesús quinume' sa' li na'ajej li neque'xc'ul cui' rib li tenamit Samaria ut Galilea.


Οτε δε ο Βεν-αδαδ ηκουσε τον λογον τουτον, ετυχε πινων, αυτος και οι βασιλεις οι μετ' αυτου εις τας σκηνας, και ειπε προς τους δουλους αυτου, Παραταχθητε. Και παρεταχθησαν κατα της πολεως. 	 Laj Ben-adad yô chi ucßac saß lix muhebâl rochbeneb li rey li queßoquen chirix nak quirabi resil li quixtakla xyebal laj Acab. Laj Ben-adad quixtaklaheb lix soldados chixcauresinquil ribeb chi xic chi pletic. Ut eb aßan queßxcauresi ribeb.


Διοτι τωρα αριθμεις τα διαβηματα μου δεν παραφυλαττεις τας αμαρτιας μου; 	 Lâat yôcat chixqßuebal retal cßaßru ninbânu ut incßaß yôcat chixqßuebal retal cßaßru lin mâc.


και ελατρευσαν τα ειδωλα, περι των οποιων ο Κυριος ειπε προς αυτους, Δεν θελετε καμει το πραγμα τουτο. 	 Eb aßan queßxlokßoni li jalanil dios usta li Kâcuaß Dios quixye nak incßaß teßxlokßoni.


εις δε τον βασιλεα των αιωνων, τον αφθαρτον, τον αορατον, τον μονον σοφον Θεον, ειη τιμη και δοξα εις τους αιωνας των αιωνων αμην. 	 Lok'oninbil taxak li tz'akal Rey li cuan chi junelic k'e cutan, li inc'a' nacam ut inc'a' na-ilman ru, li junaj chi Dios li numtajenak xna'leb. Chikalok'onihak taxak anakcuan ut chi junelic k'e cutan. Jo'can taxak.


δεν υπαρχει ο κρινων την κρισιν σου, ωστε να ανορθωθης δεν υπαρχουσι δια σε φαρμακα θεραπευτικα. 	 Mâ ani na-oquen chêrix. Mâ ani nabanoc êre. Ut mâcßaß junak ban tâbanok re lê raylal.


Και αφου ετελειωσεν ο Δαβιδ προσφερων τα ολοκαυτωματα και τας ειρηνικας προσφορας, ευλογησε τον λαον εν ονοματι του Κυριου των δυναμεων. 	 Nak laj David ac xrakeß chixqßuebal li cßatbil mayej ut li mayej re xcßambal ribeb saß usilal riqßuin li Kâcuaß, quixtzßâma chiru li Kâcuaß li nimajcual Dios nak târosobtesiheb lix tenamit.


Και οι παρασταται της θυρας εσεισθησαν εκ της φωνης του κραζοντος, και ο οικος επλησθη καπνου. 	 Ut xban xyâb xcuxeb, queßecßan saß xnaßajeb li rokechal xpuertil li templo ut quinujac li sib saß li templo.


και το πλατος του προσωπου του οικου και του κεχωρισμενου μερους προς ανατολας, εκατον πηχων. 	 Li ru li nebâl li cuan saß li este rochben li ru li templo, aßan lajêb roxcßâl metro xnimal ru.


Και αποστελλουσι προς αυτον τους μαθητας αυτων μετα των Ηρωδιανων, λεγοντες Διδασκαλε, εξευρομεν οτι αληθης εισαι και την οδον του Θεου εν αληθεια διδασκεις και δεν σε μελει περι ουδενος διοτι δεν βλεπεις εις προσωπον ανθρωπων 	 Que'xtaklaheb lix tzolom rochbeneb li neque'oquen chirix laj Herodes re nak te'âtinak riq'uin li Jesús yal re xsic'bal c'a'ru tâpaltok cui' riq'uin li râtin. Ut que'xye re: -At tzolonel, nakanau nak nacara li yâl. Ut sa' xyâlal nacac'ut chiruheb li tenamit c'a'ru naraj li Dios ut mâ ani nacaxucua ru ut inc'a' nacasiq'ueb ru li ani nacara.


και θελουσιν ιδει το προσωπον αυτου, και το ονομα αυτου θελει εισθαι επι των μετωπων αυτων. 	 Eb a'an junelic yôkeb chirilbal ru ut tz'îbanbilak lix c'aba' sa' xpêquemeb.


Πληθη, πληθη εις την κοιλαδα της δικης διοτι εγγυς ειναι η ημερα του Κυριου εις την κοιλαδα της δικης. 	 Numtajenak xqßuialeb li tenamit li cuanqueb saß li ru takßa. Aran târakekß âtin saß xbêneb xban nak cuulac re xkßehil nak lâin li Kâcuaß tinrakok âtin.


εις πανηγυριν και εκκλησιαν πρωτοτοκων καταγεγραμμενων εν τοις ουρανοις, και εις Θεον κριτην παντων, και εις πνευματα δικαιων οιτινες ελαβον την τελειοτητα, 	 Junaj chic êru lâex aj pâbanel. Ut tz'îbanbil lê c'aba' sa' choxa. Textz'akônk sa' choxa êrochbeneb li tîqueb xch'ôl li ac tz'akobresinbil ruheb xban li Dios. Cuanquex chi sum âtin riq'uin li Dios li târakok âtin sa' xbêneb chixjunileb li cuanqueb sa' ruchich'och'.


Οι λογοι των σοφων εν ησυχια ακουονται μαλλον παρα την κραυγην του εξουσιαζοντος μετα αφρονων. 	 Kßaxal us rabinquil lix yâlal li naxye li cuan xnaßleb, usta timil naxye, chiru rabinquil li cßaßru naxye li nacßamoc be saß xyânkeb li mâcßaßeb xnaßleb usta tixjap re chixyebal.Kßaxal us nak cuânk kanaßleb chiru nak cuânk kacßanjelebâl re pletic. Li ani incßaß us xnaßleb naxpoß ru li us.


ελαλησεν ο βασιλευς και ειπε, Δεν ειναι αυτη η Βαβυλων η μεγαλη, την οποιαν εγω ωκοδομησα δια καθεδραν του βασιλειου με την ισχυν της δυναμεως μου και εις τιμην της δοξης μου; 	 Quixye li rey: —¿Ma mâcuaß ta biß aßin lix nimal ru tenamit Babilonia li quinyîb? ¿Ma mâcuaß ta biß saß incßabaß lâin nak xniman li tenamit xban nak cuan incuanquil lâin? Aßan nacßutuc re lin cuanquil ut lin lokßal, chan.


Διοτι πριν του θερους, οταν το βλαστημα γεινη τελειον και η αγουριδα ωριμαση εκ του ανθους, θελει κοψει τους βλαστους δια κλαδευτηριων και τας κληματιδας αποκοψας θελει αφαιρεσει. 	 Nak tojeß xtßaneß li ratzßum li uvas ut toj yôqueb chi kßanocß li ru nak toj mâjiß nequeßxsicß li ru, tâchâlk junak ut tixyoqßui li rukß li uvas. Joßcan ajcuiß tâuxk êre lâex aj Etiopía. Eb li xicß nequeßiloc êre teßchâlk ut teßxsach êru.


Και θελω επιστρεψει την αιχμαλωσιαν του Ιουδα και την αιχμαλωσιαν του Ισραηλ, και θελω οικοδομησει αυτους ως το προτερον 	 Tebinsukßisi cuißchic saß lix tenamiteb laj Judá li queßcßameß chi prêxil joß eb ajcuiß laj Israel. Tebinqßue cuißchic chi cuânc saß lix tenamiteb joß nak queßcuan junxil.


εγω ομως εξευρω αυτον, διοτι παρ' αυτου ειμαι και εκεινος με απεστειλεν. 	 Ca'aj cui' lâin ninna'oc ru xban nak riq'uin a'an xinchal chak. Li Dios, a'an li quitaklan chak cue, chan li Jesús.


Η μελετη της αφροσυνης ειναι αμαρτια και ο χλευαστης βδελυγμα εις τους ανθρωπους. 	 Lix cßaßux li mâcßaß xnaßleb, aßan mâc. Xicß na-ileß xbaneb li cristian li nahoboc.


το ελεος μου και το οχυρωμα μου, το υψηλον καταφυγιον μου και ο ελευθερωτης μου η ασπις μου, επι τον οποιον ηλπισα, οστις υποτασσει τον λαον μου υπ' εμε. 	 Li Kâcuaß, aßan li na-uxtânan cuu. Caßaj cuiß riqßuin aßan naru nincol cuib. Aßan li natenkßan cue ut aßan li na-iloc cue. Aßan li naqßuehoc xcacuil inchßôl. Ut aßan li naqßuehoc reheb li tenamit rubel incuanquil.


Ο δε Κυριος ειθε να κατευθυνη τας καρδιας σας εις την αγαπην του Θεου και εις την προσδοκιαν του Χριστου. 	 A' taxak li Kâcua' Jesucristo chitenk'ânk êre chixnaubal nak rarôquex xban li Dios ut chicuânk taxak êriq'uin li cuyuc li naxq'ue li Cristo.


Τοιαυτη ειναι η νηστεια, την οποιαν εγω εξελεξα; να ταλαιπωρη ο ανθρωπος την ψυχην αυτου μιαν ημεραν; να κλινη την κεφαλην αυτου ως σπαρτον και να υποστρονη σακκον και στακτην εις εαυτον; νηστειαν θελεις ονομασει τουτο και ημεραν δεκτην εις τον Κυριον; 	 ¿Ma aßin ta biß li ayunic li nacuulac chicuu lâin? ¿Ma jun cutan ajcuiß naru têcubsi êrib? ¿Ma riqßuin xxulubanquil lê jolom joß na-ecßan li caxlan aj têbânu li us? ¿Ma nequecßoxla lâex nak riqßuin xqßuebal li kßes ru tßicr chêrix ut riqßuin xyocobanquil êrib saß li cha têbânu li us? ¿Ma aßan xyâlal li ayunic chêru lâex? ¿Ma nacuulac chicuu li ayunic chi joßcan nak nequecßoxla lâex?


Και εαν η κεφαλη αυτου μαδηση προς το προσωπον, ειναι αναφαλαντος ειναι καθαρος. 	 Ut cui tâtßanekß li rismal ut tßuruß saß xbên xpêquem tâcanâk, li cuînk aßan moco muxbil ta ru.


Ελθετε, ακουσατε, παντες οι φοβουμενοι τον Θεον και θελω διηγηθη οσα εκαμεν εις την ψυχην μου. 	 Cheqßuehak retal lâex li nequexucua ru li Dios. Cherabihak li cuâtin ut lâin tinserakßi êre li cßaßru quixbânu cue li Kâcuaß.


Σας λεγω δε οτι δεν θελω πιει εις το εξης εκ τουτου του γεννηματος της αμπελου εως της ημερας εκεινης, οταν πινω αυτο νεον μεθ' υμων εν τη βασιλεια του Πατρος μου. 	 Relic chi yâl tinye êre nak chalen anakcuan inc'a' chic tincuuc' lix ya'al ru li uva toj nak tâcuulak xk'ehil nak tincuuc' cui'chic cuochbenex sa' lix nimajcual cuanquilal lin Yucua', chan li Jesús.


Οι δε ειπον, Σηκωθητε, και ας αναβωμεν εναντιον αυτων διοτι ειδομεν τον τοπον, και ιδου, ειναι καλος σφοδρα και σεις καθησθε; μη οκνησητε να υπαγωμεν, να εισελθωμεν δια να κληρονομησωμεν τον τοπον 	 Eb li ôb chi cuînk queßxye: —Yoßkeb chi pletic riqßuineb li cuanqueb Lais. Xkaqßue retal chi us li naßajej. Aßan châbil naßajej. ¿Cßaßut nak tocanâk chi mâcßaß takabânu? Sêbahomak êrib. Yoßkeb chirêchaninquil li naßajej aßan, chanqueb.


Ασυμφωνοι δε οντες προς αλληλους ανεχωρουν, αφου ο Παυλος ειπεν ενα λογον, οτι καλως ελαλησε το Πνευμα το Αγιον προς τους πατερας ημων δια Ησαιου του προφητου, 	 Cuanqueb li inc'a' que'cuulac chiruheb li c'a'ru yô chixyebal laj Pablo, ut que'oc chi êlc. Nak ac xiqueb re, laj Pablo quixye li âtin a'in: -Yâl ajcui' li quixc'utbesi li Santil Musik'ej chiru li profeta Isaías chirixeb li kaxe'tônil yucua' nak quixye:


Και απαν το στεαρ αυτου θελει καυσει επι του θυσιαστηριου, ως το στεαρ της θυσιας της ειρηνικης προσφορας και θελει καμει εξιλεωσιν υπερ αυτου ο ιερευς περι της αμαρτιας αυτου, και θελει συγχωρηθη εις αυτον. 	 Tixcßat chixjunil lix xêbul saß li artal joß nak quixcßat lix xêbul li xul li queßxmayeja re xcßambaleb rib saß usilal riqßuin li Kâcuaß. Riqßuin li mayej li tixcßat laj tij, tixtoj rix lix mâc laj cßamol be ut tâcuyekß xmâc.


Δια τουτο ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος, και δεν θελουσιν ειπει πλεον, Ζη Κυριος, οστις ανηγαγε τους υιους Ισραηλ εκ γης Αιγυπτου, 	 Li Kâcuaß quixye: —Tâcuulak xkßehil nak eb laj Israel teßxbânu li juramento saß incßabaß lâin li yoßyôquil Dios, abanan incßaß chic teßxpatzß li naßajej Egipto li queßisîc cuiß.


Κατεσταθημεν ως εκεινοι, επι τους οποιους δεν εδεσποσας ποτε ουδε επεκληθη το ονομα σου επ' αυτους. 	 Chanchano jun li tenamit li mâ jun sut xataklan saß xbên. Chanchan li mâ jun sut xkacßabaßi lâ cßabaß.


Φερουσι λοιπον τον Ιησουν απο του Καιαφα εις το πραιτωριον ητο δε πρωι και αυτοι δεν εισηλθον εις το πραιτωριον, δια να μη μιανθωσιν, αλλα δια να φαγωσι το πασχα. 	 Toj ek'ela chi us que'risi li Jesús riq'uin laj Caifás ut que'xc'am sa' li na'ajej li narakoc cui' âtin laj Pilato li acuabej aj Roma. Eb li neque'taklan sa' xbêneb laj judío inc'a' que'oc sa' li rochoch laj Pilato xban nak a'an mâcua' aj judío. Cui ta que'oc sa' rochoch junak mâcua' aj judío, que'xmux raj rib sa' lix pâbâleb. Xban nak que'raj cua'ac re li nink'e Pascua, inc'a' que'ru chi oc sa' li cab a'an.


Και ενηργει ολην την εξουσιαν του πρωτου θηριου ενωπιον αυτου. Και εκαμε την γην και τους κατοικουντας εν αυτη να προσκυνησωσι το θηριον το πρωτον, του οποιου εθεραπευθη η θανατηφορος πληγη. 	 Li xul a'an cuan xcuanquil jo' li josk' aj xul li quiyoq'ue' jun xjolom ut quicam raj abanan quiq'uira. Ut chiru ajcui' a'an naxmin ruheb chixjunileb li cuanqueb sa' ruchich'och' re nak te'xlok'oni li josk' aj xul.


Ο δε Πασχωρ, ο υιος του Ιμμηρ ο ιερευς, ο και προισταμενος εν τω οικω του Κυριου, ηκουσε τον Ιερεμιαν προφητευοντα τους λογους τουτους. 	 Laj Pasur, li ralal laj Imer, aßan laj tij li nataklan saß lix templo li Kâcuaß. Nak quirabi li cßaßru yô chixyebal li profeta Jeremías,


διοτι δεν γνωριζει τι θελει συμβη επειδη τις δυναται να απαγγειλη προς αυτον πως θελει ακολουθησει; 	 xban nak mâ ani naxnau cßaßru tixcßul, chi moco cuan ta junak naru tixye cßaßru tâcßulmânk mokon.


Και εγω ειπα, Ματαιως εκοπιασα εις ουδεν και εις ματην κατηναλωσα την δυναμιν μου πλην η κρισις μου ειναι μετα του Κυριου και το εργον μου μετα του Θεου μου. 	 Abanan lâin quincßoxla nak yôquin chi cßanjelac chi mâcßaß rajbal. Saß inchßôl lâin nak yôquin chixchoybal inmetzßêu chi mâcßaß aj e. Abanan, li Dios naxnau ma us ma incßaß yôquin chixbânunquil. Aßan tâqßuehok re lin kßajcâmunquil.


Και διεκηρυχθη και εγνωστοποιηθη εν τη Νινευη δια ψηφισματος του βασιλεως και των μεγιστανων αυτου και ελαληθη, οι ανθρωποι και τα κτηνη, οι βοες και τα προβατα, να μη γευθωσι μηδεν, μηδε να βοσκησωσι, μηδε υδωρ να πιωσιν 	 Chirix aßan li rey, rochbeneb li nequeßcßanjelac chiru, queßxqßue jun li chakßrab. Li chakßrab li queßxqßue, aßan nak li cristian incßaß teßcuaßak chi moco teßucßak. Chi moco li quetômk teßqßuehekß xcua rucßa, chi moco li bôyx, chi moco li carner.


Και εγω ειπα, Απερριφθην απ' εμπροσθεν των οφθαλμων σου ομως θελω επιβλεψει παλιν εις τον ναον τον αγιον σου. 	 Lâin xincßoxla nak xinâtzßektâna. Ut xinye: —Usta xinâtzßektâna, abanan junelic tâjulticokß cue lâ santil templo ut tintzßâma intenkßanquil châcuu.


Και ειδον οι φρουροι του Σαουλ εν Γαβαα του Βενιαμιν, και ιδου, το πληθος διελυετο και βαθμηδον διεσκορπιζετο. 	 Ut eb lix soldado laj Saúl li yôqueb chi cßacßalênc aran Gabaa saß xnaßajeb li ralal xcßajol laj Benjamín queßril nak yôqueb chi xucuac laj filisteo ut yôqueb chi êlelic yalak bar.


Οι υιοι του Μεραρι δια του Ιααζια, Βενω και Σωαμ και Ζακχουρ και Ιβρι. 	 Eb li ralal laj Jaazías, aßaneb laj Beno, laj Soham, laj Zacur ut laj Ibri. Laj Merari, aßan lix yucuaßchineb.


Και διεμενεν ο Δανιηλ ουτως εως του πρωτου ετους Κυρου του βασιλεως. 	 Ut laj Daniel quicana chi cßanjelac saß li palacio toj saß li xbên chihab nak cuan chokß rey laj Ciro.


Καθ' υπερβολην εχορτασθη η ψυχη ημων απο της υβρεως των τρυφωντων, απο της εξουδενωσεως των υπερηφανων. 	 Cßajoß nak nocoeßxhob li biomeb ut nocoeßxtzßektâna li nequeßxnimobresi ribeb.


Ενω δε απηρχοντο δια να αγορασωσιν, ηλθεν ο νυμφιος και αι ετοιμοι εισηλθον μετ' αυτου εις τους γαμους, και εκλεισθη η θυρα. 	 Ut cuanqueb chak chixlok'bal lix ya'al lix candil nak col-êlk li bêlomej. Ut li ôb chic li cuanqueb xya'al lix candil que'oc rochben sa' li cab. Ut quitz'ape' li oquebâl.


Ουτω λεγει Κυριος Καθως ο ποιμην αποσπα απο του στοματος του λεοντος δυο σκελη η λοβον ωτιου, ουτω θελουσιν αποσπασθη οι υιοι Ισραηλ, οι κατοικουντες εν Σαμαρεια απο της γωνιας της κλινης και εν Δαμασκω απο της στρωμνης. 	 Ut quixye ajcuiß li Kâcuaß: —Nak junak laj ilol xul tixyal xmakßbal lix carner saß re li cakcoj, mâre caßaj cuiß li rok cuib tixcol malaj ut jun pedasak xxic. Joßcan ajcuiß têcßul lâex aj Israel. Moco qßuihex ta li texcolekß saß li naßajej Samaria. Anakcuan nequexhilan saß li châbil chßât aran Damasco. Abanan tâchâlk raylal saß êbên.


πως ο Θεος εχρισε τον Ιησουν τον απο Ναζαρετ με Πνευμα Αγιον και με δυναμιν, οστις διηλθεν ευεργετων και θεραπευων παντας τους καταδυναστευομενους υπο του διαβολου, διοτι ο Θεος ητο μετ' αυτου 	 Ac êrabiom resil li Jesucristo aj Nazaret. Li Dios quixq'ue li Santil Musik'ej re, ut quixq'ue xcuanquil. A'an quibêc yalak bar chixbânunquil li usilal ut chixq'uirtesinquileb li tacuasinbileb xban laj tza xban nak li Dios cuan riq'uin.


Αν δεν ημαι εις αλλους αποστολος, αλλ' εις εσας τουλαχιστον ειμαι διοτι η σφραγις της αποστολης μου σεις εισθε εν Κυριω. 	 Mâre cuan li inc'a' neque'q'uehoc incuanquil nak lâin apóstol. Abanan relic chi yâl nak lâin apóstol xban nak lâin xinyehoc êre resil li colba-ib. Jo'can nak xepâb li Cristo.


Οι υπερηφανοι, οι εναντιοι του νομου σου, εσκαψαν εις εμε λακκους. 	 Eb li nequeßxnimobresi ribeb queßxcßûb ru chanru nak tineßxcamsi. Eb aßan incßaß nequeßxcßoxla lâ chakßrab.


Ο δε τρεμων και εκθαμβος γενομενος, ειπε Κυριε, τι θελεις να καμω; Και ο Κυριος ειπε προς αυτον Σηκωθητι και εισελθε εις την πολιν, και θελει σοι λαληθη τι πρεπει να καμης. 	 Nasicsot xban xxiu laj Saulo nak quixye: -Kâcua', ¿c'a'ru tâcuaj tinbânu? chan. Ut li Kâcua' quixye: -Cuaclin ut ayu sa' li tenamit, ut aran tâyehek' âcue c'a'ru us tâbânu, chan.


και δερματα κριων κοκκινοβαφη και δερματα θωων και ξυλον σιττιμ, 	 joß ajcuiß lix tzßûmal li carner bonbil riqßuin caki bon, ut li châbil tzßûm rix li tzßiß haß, joß ajcuiß li châbil cheß acacia xcßabaß,


Εαν ομως γεννηση υιον κλεπτην, χυνοντα αιμα και πραττοντα τι εκ των τοιουτων, 	 Mâre li cuînk li tîc xchßôl cuan junak li ralal aj êlkß nacamsin ut naxbânu li incßaß us li mâ jun sut quixbânu li yucuaßbej.


Και ειπε προς αυτους ο Ιησους, Μη φοβεισθε μηδε δειλιατε ανδριζεσθε και ενδυναμουσθε επειδη ουτω θελει καμει ο Κυριος εις παντας τους εχθρους σας, κατα των οποιων μαχεσθε. 	 Ut laj Josué quixye reheb li nequeßcßamoc be saß xyânkeb laj Israel: —Mexxucuac chi moco chichßinânk êchßôl. Cauhak ban êchßôl xban nak joßcaßin nak tixkßaxtesiheb saß kukß li Kâcuaß chixjunileb li xicß nequeßiloc ke, chan.


Τους καιρους λοιπον της αγνοιας παραβλεψας ο Θεος, τωρα παραγγελλει εις παντας τους ανθρωπους πανταχου να μετανοωσι, 	 Li Dios inc'a' quixq'ue sa' xbêneb li tenamit lix mâqueb sa' eb li cutan nak inc'a' que'xtau ru lix yâlal. Abanan anakcuan naxjultica chiruheb chixjunileb li tenamit nak te'xyot' xch'ôl te'xjal xc'a'ux.


Και τωρα, αδελφοι, εξευρω οτι επραξατε κατα αγνοιαν, καθως και οι αρχοντες σας 	 Jo'can ut ex cuas cuîtz'in, lâin ninnau nak queq'ue chi camsîc li Jesús xban nak inc'a' nequenau xyâlal jo'queb ajcui' li neque'taklan sa' êbên.


εαν δε ηναι θηλυκον, η εκτιμησις σου θελει εισθαι τριακοντα σικλοι. 	 Abanan cui li quiyechißîc, aßan ixk, tento xtojbal lajêb xcaßcßâl chi tumin plata.


Διοτι εγω εξευρω τα εργα αυτων και τους διαλογισμους αυτων και ερχομαι δια να συναξω παντα τα εθνη και τας γλωσσας και θελουσιν ελθει και ιδει την δοξαν μου. 	 Lâin ninnau cßaßru nequeßxcßoxla. Lâin ninqßue retal cßaßru nequeßxbânu. Tâcuulak xkßehil nak lâin tinchßutubeb chixjunileb li xnînkal ru tenamit li jalan jalânk râtinobâleb. Nak teßcuulak Jerusalén, teßril lin lokßal.


και ερρεθη προς αυτας να μη βλαψωσι τον χορτον της γης μηδε κανεν χλωρον μηδε κανεν δενδρον, ειμη τους ανθρωπους μονους, οιτινες δεν εχουσι την σφραγιδα του Θεου επι των μετωπων αυτων. 	 Que'yehe' reheb nak inc'a' te'xch'e' li pim chi moco li acuîmk sa' ruchich'och', chi moco junak che'. Ca'aj cui' eb li cristian li mâc'a' retalileb sa' xpêquemeb xban li Dios, ca'aj cui' eb a'an li te'ti'ek'.


Ειπατε προς την θυγατερα Σιων, Ιδου, ο βασιλευς σου ερχεται προς σε πραυς και καθημενος επι ονου και πωλου υιου υποζυγιου. 	 Ye reheb li tenamit aj Sión: -Cue' chak lê Rey xchal êriq'uin. Tûlan ut c'ojc'o chak chirix jun li bûr. Chirix jun ch'ina ral bûr xcomon li neque'îkan yô chak chi châlc.- (Zac. 9:9; Isa. 62:11)


Εμβλεψας δε εις αυτους ο Ιησους, λεγει Παρα ανθρωποις ειναι αδυνατον, αλλ' ουχι παρα τω Θεω διοτι τα παντα ειναι δυνατα παρα τω Θεω. 	 Li Jesús quirileb ut quixye reheb: -Li cuînk inc'a' naru tixbânu a'an, aban li Dios mâc'a' ch'a'aj chiru. A'an naru tixbânu chixjunil.-


απαγγειλατε λοιπον προς τον πατερα μου πασαν την δοξαν μου εν Αιγυπτω και παντα οσα ειδετε, και σπευσαντες καταβιβασατε τον πατερα μου εδω. 	 Yehomak re li kayucuaß chanru lin cuanquil saß li tenamit aßin. Serakßihomak re chixjunil li xeril arin cuiqßuin. Sêbahomak êrib ut têcßam chak li kayucuaß arin, chan.


Ουαι εις τους διαλογιζομενους ανομιαν και μηχανευομενους κακον εν ταις κλιναις αυτων μολις φεγγει η αυγη και πραττουσιν αυτο, διοτι ειναι εν τη δυναμει της χειρος αυτων. 	 Raylal tâchâlk saß xbêneb li nequeßxcßoxla saß lix cuaribâl chanru teßxbânu li mâusilal. Nequeßxcßûb ru li xîqßuilal ut nak nasakêu, nequeßxbânu li cßaßru nequeßxcßoxla xbânunquil xban nak cuanqueb xcuanquil.


Απομακρυνον απ' εμου την οδον του ψευδους, και χαρισον μοι τον νομον σου. 	 Chinâtenkßa taxak re nak incßaß tinbalakßik. Riqßuin taxak xnimal lâ cuuxtân, tâcßutbesi chicuu lix yâlal lâ chakßrab.


Υιε μου, μη λησμονης τους νομους μου, και η καρδια σου ας φυλαττη τας εντολας μου. 	 Ex cualal incßajol, misach saß êchßôl lin chakßrab. Chi anchal ban lê chßôl chepâbak lê taklanquil inban.


Αλλ' εαν θελητε εξαπαντος να μεγαλυνθητε εναντιον μου, και να ριπτητε κατ' εμου το ονειδος μου, 	 Lâex nequecßoxla nak nim êcuanquil chicuu lâin. Ut nequeye nak cuan inmâc. Joßcan nak yôquin chixcßulbal li raylal aßin.


Και εμολυνθησαν με τα εργα αυτων, και επορνευσαν με τας πραξεις αυτων. 	 Queßxmux ajcuiß ribeb aßan xban li mâusilal queßxbânu. Chanchan queßcoßbêtac queßyumbêtac xban nak queßxtzßektâna li tzßakal Dios ut queßxlokßoni li yîbanbil dios.


Εαν τις περιπατη κατα το πνευμα αυτου και λαλη ψευδη, λεγων, Θελω προφητευσει εις σε περι οινου και σικερα, ουτος βεβαιως θελει εισθαι ο προφητης του λαου τουτου. 	 Eb li tenamit aßin nequeßraj junak profeta aj balakß. Nequeßraj junak li profeta tâticßtißik ut tixye reheb: —Lâin tinyehok êre nak tâcuânk nabal li vino ut li trau chokß êre, chaßak. Aßan li têraj rabinquil.


Πλην καλως επραξατε γενομενοι συγκοινωνοι εις την θλιψιν μου. 	 Abanan, ninbantioxi êre nak niquinêc'oxla ut nak quinêtenk'a nak cuanquin sa' ch'a'ajquilal.


Ουτος θελει εισθαι μεγας και Υιος Υψιστου θελει ονομασθη, και θελει δωσει εις αυτον Κυριος ο Θεος τον θρονον Δαβιδ του πατρος αυτου, 	 Nimak xcuanquil nak tâcuânk ut chixjunileb te'na'ok re nak a'an tz'akal Ralal li Dios. Ut li Kâcua' tâq'uehok xcuanquil chi taklânc jo' nak quicuan chi taklânc li rey David lix xe'tônil yucua'.


εις εσας δε τους θλιβομενους ανεσιν μεθ' ημων, οταν ο Κυριος Ιησους αποκαλυφθη απ' ουρανου μετα των αγγελων της δυναμεως αυτου 	 Abanan lâex li yôquex chixc'ulbal raylal, li Dios texq'ue chi hilânc kochben lâo ut inc'a' chic takac'ul raylal. A'in tâc'ulmânk nak li Kâcua' Jesucristo tixc'utbesi chak rib nak tâchâlk toj sa' choxa. Tâchâlk rochbenakeb chak lix ángel li cuanqueb xcuanquil.


και κατεκρινεν εις καταστροφην τας πολεις των Σοδομων και της Γομορρας και ετεφρωσε, καταστησας παραδειγμα των μελλοντων να ασεβωσι, 	 Jo'can ajcui' li Dios quixrak âtin sa' xbêneb laj Sodoma ut laj Gomorra. Quixsacheb nak quixc'at lix tenamiteb. Junes cha quicana. Li Dios quixbânu chi jo'can chok' retalil chiruheb chixjunileb li yôkeb chi mâcobc mokon re nak te'xucuak xban li c'a'ru tâchâlk sa' xbêneb.


Δια τουτο σας παρακαλω να βεβαιωσητε προς αυτον την αγαπην σας. 	 Nintz'âma chêru nak chec'utak chiru nak nequera.


Και ειπεν ο Βαλακ προς τον Βαλααμ, Μητε να καταρασθης αυτους διολου μητε να ευλογησης αυτους διολου. 	 Laj Balac quixye re laj Balaam: —Cui incßaß naru tâtzßâma mâusilal saß xbêneb, chi moco rosobtesinquileb tâtzßâma, chan.


Αφου τελειωσης καθαριζων αυτο, θελεις προσφερει μοσχον βοος αμωμον και κριον εκ του ποιμνιου αμωμον. 	 Nak tatrakekß xsantobresinquil li artal, tâsicß ru jun li toro toj sâj ut jun li têlom carner li mâcßaß rêqßueb.


Εαν δε ομολογησωσι την ανομιαν αυτων και την ανομιαν των πατερων αυτων δια την παραβασιν αυτων, την οποιαν παρεβησαν εναντιον μου, και διοτι επορευθησαν ετι εναντιοι εις εμε, 	 Lâex tâyotßekß êchßôl xban li mâc quebânu ut xban li mâc queßxbânu chak lê naß êyucuaß nak quineßxtzßektâna ut queßxkßet lin chakßrab.


Και ο Χανααν εγεννησε τον Σιδωνα πρωτοτοκον αυτου, και τον Χετταιον, 	 Laj Canaán, aßan lix yucuaß laj Sidón li asbej ut laj Het.


Αλλ' ερωτησον τωρα τα ζωα, και θελουσι σε διδαξει και τα πετεινα του ουρανου, και θελουσι σοι απαγγειλει 	 Tzol âcuib riqßuineb li xul li cuanqueb saß qßuicheß. Ut qßueheb retal li xul li nequeßrupupic.


Θεωρει τον σιδηρον ως αχυρον, τον χαλκον ως ξυλον σαθρον. 	 Mâcßaß na-oc cuiß li hierro chiru li xul Leviatán. Chanchan li qßuim. Ut li chßîchß bronce, aßan chanchan li kßumet aj cheß.


Αλλ' η Σιων ειπεν, Ο Κυριος με εγκατελιπε και ο Κυριος μου με ελησμονησε. 	 Eb li cuanqueb Sión yôqueb chixyebal: —Li Kâcuaß xoxcanab kajunes. Li kaDios xosach saß xchßôl, chanqueb.


Απεκριθη ο Ιησους και ειπε προς αυτον Εκεινο, το οποιον εγω καμνω, συ δεν εξευρεις τωρα, θελεις ομως γνωρισει μετα ταυτα. 	 Li Jesús quixye re: -Anakcuan inc'a' nacatau ru li c'a'ru yôquin chixbânunquil. Abanan mokon tâtau ru lix yâlal, chan li Jesús.


Περι του Βενιαμιν ειπεν, Ο ηγαπημενος του Κυριου θελει κατοικει εν ασφαλεια πλησιον αυτου ο Κυριος θελει περισκεπει αυτον πασας τας ημερας, και μεταξυ των ωμων αυτου θελει αναπαυεσθαι. 	 Laj Moisés quixye chirixeb li ralal xcßajol laj Benjamín: Cheßcuânk chi cßojcßo xchßôleb li ralal xcßajol laj Benjamín li rarôqueb xban li Kâcuaß. Li Kâcuaß, aßan junelic nacoloc reheb ut nacuan riqßuineb ut na-iloc reheb.


οθεν, πιασας την παλλακην μου, διεμελισα αυτην και εστειλα αυτην εις παντα τα ορια της κληρονομιας του Ισραηλ διοτι επραξαν ανοσιουργιαν και αφροσυνην εν τω Ισραηλ 	 Joßcan nak lâin xinseti li camenak ut xintakla saß lê tenamit re nak tênau nak arin Israel xcuan camsînc ut xcuan mâusilal.


Δια τουτο, ουτω λεγει Κυριος ο Θεος θελω εξαπαντος σχισει αυτον εν τη οργη μου δι' ανεμου θυελλωδους και εν τω θυμω μου θελει γεινει βροχη κατακλυζουσα και εν τη οργη μου λιθοι φοβερας χαλαζης, δια να καταστρεψωσιν αυτον. 	 Joßcaßin xye li Kâcuaß li nimajcual Dios: —Xban nak cßajoß lin joskßil saß xbêneb, lâin tintakla li cacuil ikß ut li cacuil hab, joß ajcuiß li sakbach. Ut tâsachekß li tzßac li xeßxyîb.


Απορριψαντες λοιπον πασαν κακιαν και παντα δολον και υποκρισεις και φθονους και πασας καταλαλιας, 	 Xban nak ac' chic lê yu'am, cherisihak sa' lê ch'ôl chixjunil li mâusilal. Mexbalak'ic chic. Têcanab li ca' pac'al u. Mexcakalin chic ut têcanab ajcui' li yo'obânc âtin.


και οι αδελφοι αυτων, Σεβανιας, Ωδιας, Κελιτα, Φελαιας, Αναν, 	 joß eb ajcuiß li rech aj cßanjelil laj Sebanías, laj Hodías, laj Kelita, laj Pelaías, laj Hanán,


Η καρδια του σοφου ειναι εν τη δεξια αυτου η δε καρδια του αφρονος εν τη αριστερα αυτου. 	 Li ani cuan xnaßleb junelic nacuulac chiru xbânunquil li us. Abanan li ani mâcßaß xnaßleb caßaj cuiß li incßaß us nacuulac chiru xbânunquil.


Και ηλθεν εις την καρδιαν Δαβιδ του πατρος μου να οικοδομηση οικον εις το ονομα Κυριου του Θεου του Ισραηλ. 	 Laj David lin yucuaß qui-ala saß xchßôl xyîbanquil li templo re takalokßoni cuiß li Kâcuaß li kaDios lâo aj Israel.


Εστηριγμενη ειναι η καρδια αυτου δεν θελει φοβηθη, εωσου ιδη την εκδικησιν επι τους εχθρους αυτου. 	 Incßaß naxucuac xban nak cßojcßo xchßôl riqßuin li Dios. Naxnau nak tâcuulak xkßehil nak teßsachekß xcuanquil li xicß nequeßiloc re.


διοτι εγω, λεγει Κυριος, θελω εισθαι εις αυτην τειχος πυρος κυκλω και θελω εισθαι προς δοξαν εν μεσω αυτης. 	 Chanchan sutsûk riqßuin xam li tenamit Jerusalén nak cuânkin riqßuineb chixcolbaleb riqßuin lin cuanquil. Ut tincßutbesi lin lokßal saß xyânkeb, chan li Kâcuaß.


Και διελογιζοντο καθ' εαυτους, λεγοντες Εαν ειπωμεν, Εξ ουρανου, θελει ειπει Δια τι λοιπον δεν επιστευσατε εις αυτον; 	 Ut que'oc chixyebal chi ribileb rib: -¿C'a'ru takasume cui'? Cui takaye nak li Dios xtaklan chak re, a'an tixye ke c'a'ut nak inc'a' xkapâb li c'a'ru quixye laj Juan.


Οτε δε ανεβησαν εκ του υδατος, Πνευμα Κυριου ηρπασε τον Φιλιππον, και δεν ειδεν αυτον πλεον ο ευνουχος αλλ' επορευετο την οδον αυτου χαιρων. 	 Nak que'el chak sa' li ha', li Santil Musik'ej quixc'am laj Felipe ut li cuînk inc'a' chic quiril ru. Cô xjunes chi sa sa' xch'ôl.Ut laj Felipe quic'ame' Azoto ut coxnumek' sa' chixjunileb li tenamit. Yô chixch'olobanquil xyâlal li evangelio chalen nak quicuulac sa' li tenamit Cesarea.


Μη με εγκαταλιπης μηδε μεχρι του γηρατος και πολιας, Θεε, εωσου κηρυξω τον βραχιονα σου εις ταυτην την γενεαν, την δυναμιν σου εις παντας τους μεταγενεστερους. 	 At inDios, minâcanab injunes anakcuan nak ac tîxin chic ut sak chic injolom xban nak tento tinye resil lâ cuanquilal reheb li tenamit aßin ut reheb li alal cßajolbej li teßyoßlâk mokon.


Τωρα λοιπον μη ησθε χλευασται, δια να μη γεινωσι δυνατωτερα τα δεσμα σας διοτι εγω ηκουσα παρα Κυριου του Θεου των δυναμεων συντελειαν και αποφασιν επι πασαν την γην. 	 Joßcan ut nak canabomak li hoboc re nak incßaß tânimânk li raylal li têcßul. Lâin ac xcuabi nak li nimajcual Dios tixsach ru chixjunil lê tenamit. Ac tenebanbil saß êbên nak tâsachekß ruheb.


Διοτι ειπας, Τις ωφελεια θελει εισθαι εις σε; Τι κερδος θελω λαβει εκ τουτου μαλλον παρα εκ της αμαρτιας μου; 	 Lâat xaye re li Dios, “¿Cßaßru tâcuaj re lâat cui lâin yôquin chi mâcobc? ¿Ma chßaßaj ta biß naxbânu âcue cui tinmâcobk?” chancat.


Αρσεν και θηλυ εποιησεν αυτους και ευλογησεν αυτους, και εκαλεσε το ονομα αυτων, Αδαμ, καθ' ην ημεραν εποιησεν αυτους. 	 Cuînk ut ixk nak quixyoßobtesiheb ut quirosobtesiheb. Cristian quixqßue chokß xcßabaßeb.


αλλ' εξευρει ο Θεος, οτι καθ' ην ημεραν φαγητε απ' αυτου, θελουσιν ανοιχθη οι οφθαλμοι σας, και θελετε εισθαι ως θεοι, γνωριζοντες το καλον και το κακον. 	 Li Dios naxnau nak jokße têlou ru li cheß, tênau chic chixjunil. Chanchanakex chic li Dios. Tênau chic cßaßru li us ut cßaßru li incßaß us, chan.


Και ειπεν ο Ιησους προς τον λαον, Καθαρισθητε, διοτι αυριον θελει καμει ο Κυριος εν μεσω υμων θαυμασια. 	 Laj Josué quixye reheb li tenamit: —Santobresihomak êrib xban nak cuulaj tixbânu xnînkal ru milagro li Kâcuaß saß kayânk.—


Τα παιδια, οσα γεννηθωσιν εξ αυτων, θελουσιν εισελθει εις την συναγωγην του Κυριου εν τη τριτη γενεα αυτων. 	 Li rox xtêpaleb li ralal xcßajol eb aßan naru teßoc chokß xcomoneb laj Israel lix tenamit li Dios.


Τοτε κραζουσι προς τον Κυριον εν τη θλιψει αυτων, και εξαγει αυτους απο των αναγκων αυτων. 	 Xban li raylal li cuanqueb cuiß, queßxtzßâma xtenkßanquileb chiru li Dios. Ut li Dios quixcoleb chiru li raylal.


Και ειπεν ο Σαουλ, Φερετε εδω προς εμε το ολοκαυτωμα, και τας ειρηνικας προσφορας. Και προσεφερε το ολοκαυτωμα. 	 Joßcan nak laj Saúl quixye reheb: —Cßamomak chak li xul re takacßat ut tomayejak ajcuiß re xcßambal kib saß usilal riqßuin li Dios, chan. Ut laj Saúl quixcßat li mayej xul.


Εαν ο ασεβης δεν επιστραφη, θελει ακονισει την ρομφαιαν αυτου ενετεινε το τοξον αυτου και ητοιμασεν αυτο 	 Cui incßaß nequeßxyotß xchßôleb ut cui incßaß nequeßxjal xcßaßuxeb, li Dios tixteneb câmc saß xbêneb. Chanchan nak yô chixkßesnanquil lix chßîchß ut chanchan nak yô chixcauresinquil lix tzimaj re camsînc.


Εξαπεστειλε Μωυσην τον δουλον αυτου, και Ααρων, τον οποιον εξελεξεν. 	 Li Dios quixtakla aran Egipto laj Moisés aj cßanjel chiru. Ut quixtakla ajcuiß laj Aarón li quixsicß ru.


Και θελεις ενδυσει αυτα τον Ααρων τον αδελφον σου και τους υιους αυτου μετ' αυτου, και θελεις χρισει αυτους και θελεις καθιερωσει αυτους και αγιασει αυτους, δια να ιερατευωσιν εις εμε. 	 Tâqßue li rakß chirix laj Aarón lâ cuas joßqueb ajcuiß li ralal. Ut tâqßue li aceite saß xjolomeb re xxakabanquileb chokß aj tij. Tâkßaxtesiheb chicuu re nak santobresinbilakeb re teßcßanjelak chicuu.


Ας σκοτισθωσιν οι οφθαλμοι αυτων δια να μη βλεπωσι και την ραχιν αυτων διαπαντος κυρτωσον. 	 Cheßmutzßokß taxak li xnakß ruheb re nak incßaß chic teßilok. Sicsotkeb ta li rokeb re nak incßaß chic sa teßbêk.


Γυμνος ο αδης εμπροσθεν αυτου, και η απωλεια δεν εχει σκεπασμα. 	 Lix naßajeb li camenak moco mukmu ta nak cuan chiru li Dios. Chiru aßan mâcßaß mukmu.


Οι οφθαλμοι μου ειναι διαπαντος προς τον Κυριον, διοτι αυτος θελει εξαγαγει εκ παγιδος τους ποδας μου. 	 Lâin cau inchßôl riqßuin li Kâcuaß. Ninnau nak aßan tâcolok cue nak xiu xiu cuanquin.


Και λεγει προς αυτον Εκ του στοματος σου θελω σε κρινει, πονηρε δουλε ηξευρες οτι εγω ειμαι ανθρωπος αυστηρος, λαμβανων ο, τι δεν κατεβαλον, και θεριζων ο, τι δεν εσπειρα 	 Quichak'oc li rey ut quixye: -Lâat mâc'a' nacat-oc cui'. Riq'uin ajcui' li c'a'ru xaye, tinrak âtin sa' âbên. Nacanau nak josk'in ut nacanau nak ninc'ul li tumin li inc'a' ninc'anjela ut nink'oloc bar cui' inc'a' nin-au.


εωσου ο Κυριος απεβαλε τον Ισραηλ απο προσωπου αυτου, καθως ελαλησε δια χειρος παντων των δουλων αυτου των προφητων. Και μετωκισθη ο Ισραηλ απο της γης αυτου εις την Ασσυριαν, εως της ημερας ταυτης. 	 toj retal nak li Dios quixcanabeb re nak teßchapekß xbaneb jalan tenamit joß quiyeheß reheb xbaneb lix profeta li Dios. Joßcan nak queßchapeß ut queßcßameß Asiria. Ut aran cuanqueb toj chalen anakcuan.


παντες σεις εισθε υιοι φωτος και υιοι ημερας. Δεν ειμεθα νυκτος ουδε σκοτους. 	 Lâo aj pâbanel moco cuanco ta chic sa' k'ojyîn. Cuanco ban chikajunilo sa' cutan saken ut nakanau chic lix yâlal xban nak reho chic li Cristo.


και ως υψωσα την φωνην μου και εβοησα, αφησας το ιματιον αυτου παρ' εμοι, εφυγεν εξω. 	 Ut nak xril nak lâin xinjap cue chi cau, aßan x-êlelic saß junpât. Ut xcana li rakß cuiqßuin.


Και ηνοιξα το στομα μου και με εψωμισε τον τομον εκεινον. 	 Quinte li cue ut quixqßue chintzaca li hu.


Και εκαλεσεν ο βασιλευς του Ισραηλ ενα ευνουχον και ειπε, Σπευσον να φερης Μιχαιαν τον υιον του Ιεμλα. 	 Ut lix reyeb laj Israel quixbok jun li natenkßan re ut quixye re: —¡Cßam chak saß junpât laj Micaías, li ralal laj Imla! chan.


Και ουτος ειναι ο νομος της θυσιας της ειρηνικης προσφορας, την οποιαν θελει προσφερει τις εις τον Κυριον. 	 Aßan aßin li chakßrab chirix li mayej li nequeßxqßue re xcßambal ribeb saß usilal riqßuin li Kâcuaß Dios:


Και ο Βεσελεηλ ο υιος του Ουρι, υιου του Ωρ, εκ φυλης Ιουδα, εκαμε παντα οσα προσεταξεν ο Κυριος εις τον Μωυσην. 	 Laj Bezaleel quixbânu chixjunil li quiyeheß re laj Moisés xban li Kâcuaß. Laj Bezaleel, aßan li ralal laj Uri. Laj Uri, aßan li ralal laj Hur xcomoneb li ralal xcßajol laj Judá.


Και ειπεν ο Σαουλ, Ριψατε κληρους μεταξυ εμου και Ιωναθαν του υιου μου. Και επιασθη ο Ιωναθαν. 	 Ut laj Saúl quixye reheb: —Texbûlik re rilbal ma lâin cuan inmâc, malaj ut laj Jonatán cuan xmâc, chan. Ut nak queßbûlic, quicßutun nak laj Jonatán cuan xmâc.


Και θελεις θεσει τους δυο λιθους επι των επωμιδων του εφοδ, λιθους μνημοσυνης εις τους υιους Ισραηλ και ο Ααρων θελει βασταζει τα ονοματα αυτων ενωπιον του Κυριου επι των δυο ωμων αυτου εις μνημοσυνον. 	 Têletz li pec aßan, saß xbên xtel li rakß efod li naxcßul cuiß rib li cuib perêl retalil li ralal xcßajol laj Israel. Chi joßcan li pec aßan junelic tâcuânk saß xbên xtel laj Aarón re xjulticanquil chiru li Kâcuaß li ralal xcßajoleb laj Israel.


Αυτη ειναι η κληρονομια της φυλης των υιων Νεφθαλι κατα τας συγγενειας αυτων, αι πολεις και αι κωμαι αυτων. 	 Aßaneb aßin li naßajej rochbeneb li tenamit ut eb li cocß cßalebâl li quiqßueheß reheb li ralal xcßajol laj Neftalí, aß yal chanru xqßuial li junjûnk chßûtal.


Και η Μαριαμ ανταπεκρινετο προς αυτους, λεγουσα, Ψαλλετε εις τον Κυριον διοτι εδοξασθη ενδοξως τον ιππον και τον αναβατην αυτου ερριψεν εις θαλασσαν. 	 Lix María quixbicha li bich aßin: Bichanko chiru li Kâcuaß Dios xban nak kßaxal nim lix cuanquilal. Quixcuteb chi haß li cacuây joß eb ajcuiß li cuanqueb chirix, chan nak quibichan.


Και οτε συνεπληρουντο αι ημεραι δια να αναληφθη, τοτε αυτος εκαμε στερεαν αποφασιν να υπαγη εις Ιερουσαλημ. 	 Nak ac cuulac re xk'ehil nak li Jesús tâc'amek' cui'chic xban li Dios sa' choxa, quixcacuubresi xch'ôl chi xic Jerusalén.


Ο αφρων δεν ηδυνεται εις την συνεσιν, αλλ' εις ο, τι φανταζεται η καρδια αυτου. 	 Li mâcßaß xnaßleb incßaß naraj xtzolbal rib. Li cßaßru nacuulac chiru, aßan xserakßinquil li cßaßru naxcßoxla xjunes.


Την πρωτην ημεραν θελει εισθαι συγκαλεσις αγια ουδεν εργον δουλευτικον θελετε καμει. 	 Saß li xbên li cutan re li ninkße têchßutub êrib chixlokßoninquil li Kâcuaß ut mâ jun li cßanjel têbânu.


Χελκιαν τον δευτερον, Τεβαλιαν τον τριτον, Ζαχαριαν τον τεταρτον παντες οι υιοι και οι αδελφοι του Ωσα ησαν δεκατρεις. 	 Li xcab, aßan laj Hilcías; li rox, aßan laj Tebalías; ut li xcâ, aßan laj Zacarías. Eb li ralal ut eb li rechßalal laj Hosa, oxlajuheb chixjunileb.


Και ειπεν η Σαρρα, Ο Θεος με εκαμε να γελω οστις ακουση, θελει γελα μετ' εμου. 	 Lix Sara quixye saß xchßôl: —Li Dios xinixqßue chi seßec xban xsahil inchßôl xban nak xcuan incßulaßal. Ut nak teßrabi nak xyoßla lin cßulaßal, chixjunileb teßsahokß saß xchßôleb cuiqßuin.


Και σε ελουσα εν υδατι και απεπλυνα το αιμα σου απο σου και σε εχρισα εν ελαιω. 	 Lâin quinchßaj lâ quiqßuel ut quinyul li aceite châcuix.


Και το κονταριον του δορατος αυτου ητο ως αντιον υφαντου και η λογχη του δορατος αυτου εζυγιζεν εξακοσιους σικλους σιδηρου εις δε κρατων τον θυρεον προεπορευετο αυτου. 	 Lix lâns, aßan jun cacuil cheß ut chßîchß li rußuj. Ut numenak cablaju libra li râlal. Li cuînk li nacßamoc re li perpôquil chßîchß re xrambal li re xchßôl yô chi xic chiru.


Οι υιοι του Μεραρι, Μααλι και Μουσι. Και αυται ειναι αι συγγενειαι των Λευιτων κατα τας πατριας αυτων. 	 Eb li ralal laj Merari, aßaneb laj Mahli ut laj Musi. Aßaneb li ralal xcßajol laj Leví, aß yal chanru li ralal xcßajoleb.


Και απεστειλεν ο Φαραω να ιδωσι, και ιδου, εκ των κτηνων του Ισραηλ δεν απεθανεν ουδε εν και εσκληρυνθη η καρδια του Φαραω και δεν εξαπεστειλε τον λαον. 	 Laj faraón quixtakla rilbal lix quetômkeb laj Israel ma xeßcam na. Ut quirabi resil nak mâ jun queßcam. Ut toj cau ajcuiß xchßôl laj faraón ut incßaß quixcanabeb chi xic li tenamit.


Και ιδου, ερχεται εις των αρχισυναγωγων, ονοματι Ιαειρος, και ιδων αυτον πιπτει προς τους ποδας αυτου 	 Ut quichal jun li cuînk aj Jairo xc'aba'. A'an xcomoneb li neque'taklan sa' li cab li neque'xch'utub cui' ribeb laj judío. Nak quiril li Jesús, quixcuik'ib rib chiru.


Και επετιμησε την Ερυθραν θαλασσαν, και εξηρανθη και διεβιβασεν αυτους δια των αβυσσων ως δι' ερημου 	 Li Dios quixye re li palau nak tixjach rib ut quixjach rib. Chaki li chßochß li queßnumeß cuiß lix tenamit. Joßcan nak li Dios quixnumsiheb jun pacßal li palau.


Ναθαναηλ τον τεταρτον, Ραδδαι τον πεμπτον, 	 Lix câ, aßan laj Natanael. Li roß, aßan laj Radai.


Και εισηλθε το πνευμα εις εμε και με εστησεν επι τους ποδας μου και ελαλησε προς εμε και μοι ειπεν, Υπαγε, κλεισθητι εντος της οικιας σου. 	 Ut quichal cuiqßuin lix musikß li Dios ut quinixxakab. Ut quiâtinac cuiqßuin ut quixye cue: —Tatxic saß lâ cuochoch ut tâtzßap âcuib aran.


Και ειπε Κυριος προς τον Μωυσην, Λαβε εις σεαυτον ευωδη αρωματα, στακτην και ονυχα και χαλβανην, ταυτα τα ευωδη αρωματα μετα καθαρου λιβανιου ισου βαρους θελει εισθαι εκαστον. 	 Ut li Kâcuaß quixye re laj Moisés: Sicß li châbil ban li nacßanjelac re xyîbanquil li incienso. Juntakßêt riqßuin li junjûnk tâqßue. Sicß lix kßol li cheß li sunûnc: li estacte, li uña aromático, li incienso ut li gálbano aromático xcßabaßeb.


Αι δε ημεραι μου ειναι ταχυδρομου ταχυτεραι φευγουσι και δεν βλεπουσι καλον. 	 Saß junpât yô chi numecß lin cutan. Yôquin chi osocß chi incßaß xincuan saß sahil chßôlej.


θελω σε καταστησει τρομον και δεν θελεις υπαρχει και θελεις ζητηθη και δεν θελεις ευρεθη πλεον εις τον αιωνα, λεγει Κυριος ο Θεος. 	 Xucuajel rilbal li cßaßru tinbânu êre. Incßaß chic tex-usâk. Texsiqßuekß aban incßaß textaßekß, chan li Dios.


Ιδων δε ο Ησαυ οτι ευλογησεν ο Ισαακ τον Ιακωβ και εξαπεστειλεν αυτον εις Παδαν-αραμ, δια να λαβη εις εαυτον γυναικα εκειθεν, και οτι, ενω ευλογει αυτον, παρηγγειλεν εις αυτον, λεγων, δεν θελεις λαβει γυναικα εκ των θυγατερων Χανααν 	 Laj Esaú quixnau nak laj Isaac quirosobtesi laj Jacob. Quirabi ajcuiß nak quixtakla laj Jacob saß li tenamit Padan-aram chixsicßbal junak rixakil. Quixnau ajcuiß nak laj Isaac quixye re laj Jacob nak incßaß naru tixsicß junak rixakil saß xyânkeb laj Canaán.


Ο Κυριος θελει σε καμει να συντριφθης εμπροσθεν των εχθρων σου απο μιας οδου θελεις εξελθει επ' αυτους, και απο επτα οδων θελεις φυγει απο προσωπου αυτων και θελεις διασκορπισθη εις παντα τα βασιλεια της γης. 	 Li Kâcuaß texcanab saß rukßeb li xicß nequeßiloc êre. Tzololnakex nak texxic chi pletic, abanan sachso chic ênaßleb nak tex-êlelik ut têchaßchaßi êrib. Ut chixjunileb li cuanqueb saß ruchichßochß teßsachk xchßôleb chêrilbal xban nak mâcßaß chic lê cuanquil.


Καθως η Ιερουσαλημ κυκλονεται υπο των ορεων, ουτως ο Κυριος κυκλονει τον λαον αυτου απο του νυν και εως του αιωνος. 	 Li Kâcuaß aßan na-iloc reheb lix tenamit chi junelic. Chanchan nak sutsûqueb xban li Kâcuaß joß nak sutsu li tenamit Jerusalén xbaneb li tzûl.


και οι μεταχειριζομενοι τον κοσμον τουτον ως μηδολως μεταχειριζομενοι διοτι το σχημα του κοσμου τουτου παρερχεται. 	 Mêq'ue êch'ôl chirix li c'a'ru cuan êre sa' li ruchich'och' a'in, xban nak chixjunil li c'a'ru cuan sa' ruchich'och' tâosok'.


Εχαρην δε εν Κυριω μεγαλως οτι τωρα τελος παντων εδειξατε αναθαλλουσαν την υπερ εμου φροντιδα περι του οποιου και εφροντιζετε, πλην δεν ειχετε ευκαιριαν. 	 K'axal nasaho' sa' inch'ôl ut ninbantioxi chiru li Kâcua' nak qui-ala chak sa' êch'ôl intenk'anquil. Ninnau nak inc'a' xecanab inc'oxlanquil. Junxil inc'a' quixq'ue rib chêru intenk'anquil.


Και ο Ιησους προεκοπτεν εις σοφιαν και ηλικιαν και χαριν παρα Θεω και ανθρωποις. 	 Li Jesús yô chi q'uîc ut yô ajcui' chixtaubal xna'leb. Quirahe' xban li Dios ut quirahe' ajcui' xbaneb li tenamit.


Επειδη δια τουτο εκηρυχθη το ευαγγελιον και προς τους νεκρους, δια να κριθωσι μεν κατα ανθρωπους εν σαρκι, να ζωσι δε κατα Θεον εν πνευματι. 	 A'an rajbal nak quich'olobâc xyâlal chiruheb li tenamit. Quirakman âtin chirixeb ut eb a'an que'cam jo' nak telaje'câmk chixjunileb li cristian. Chixjunileb li que'pâban chiru li Dios usta quilaje'cam, lix musik'eb yo'yôqueb jo' nak yo'yo li Dios.


Διοτι ελαβετε το αργυριον μου και το χρυσιον μου, και τα εκλεκτα μου αγαθα εφερετε εις τους ναους σας. 	 Lâex querelkßa lin plata ut querelkßa lin oro. Li cßaßru kßaxal lokß chicuu, lâex quecßam ut queqßue saß xnaßajeb lê dios.


Τον ποιησαντα τους φωστηρας τους μεγαλους διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου 	 Aßan li quiyîban re li sakße ut li po xban nak kßaxal nim li ruxtân saß kabên junelic.


Ηκουσα την εις εμε ονειδιστικην επιπληξιν, και το πνευμα της συνεσεως μου με καμνει να αποκριθω. 	 Riqßuin li cßaßru xaye nacuecßa nak xinâhob. Abanan ninnau cßaßru tatinsume cuiß.


θελει εξαπαντος περιτεμνεσθαι ο γεγεννημενος εν τη οικια σου, και ο αργυρωνητος σου και θελει εισθαι η διαθηκη μου επι της σαρκος υμων εις διαθηκην αιωνιον 	 Tento nak chixjunileb lâ cualal âcßajol teßxcßul li circuncisión. Joßcan ajcuiß eb lâ môs cuînk. Chi joßcaßin tâcanâk jun retalil riqßuin lê tzßejcual. Aßan retalil li contrato li xkabânu chi kibil kib.


εαν δε η γυνη δεν θελη να σε ακολουθηση, τοτε θελεις εισθαι ελευθερος απο του ορκου μου τουτου μονον τον υιον μου να μη φερης εκει. 	 Abanan cui li ixk incßaß naraj châlc, mâcßoxla chic li juramento li xkabânu. Caßaj cuiß aßin tintzßâma châcuu nak mâcßam li cualal aran, chan laj Abraham.


Και αφου εξηγαγον τους πατερας υμων εξ Αιγυπτου, ηλθετε εις την θαλασσαν και κατεδιωξαν οι Αιγυπτιοι οπισω των πατερων υμων με αμαξας και ιππους εις την θαλασσαν την Ερυθραν 	 Nak quicuisiheb lê xeßtônil yucuaß aran, eb laj Egipto queßxtâkeheb laj Israel saß lix carruaje ut chirixeb lix cacuây. Ut queßcuulac cuan cuiß li Caki Palau.


Και οι λοιποι των ανθρωπων, οιτινες δεν εθανατωθησαν με τας πληγας ταυτας, ουτε μετενοησαν απο των εργων των χειρων αυτων, ωστε να μη προσκυνησωσι τα δαιμονια και τα ειδωλα τα χρυσα και τα αργυρα και τα χαλκινα και τα λιθινα και τα ξυλινα, τα οποια ουτε να βλεπωσι δυνανται ουτε να ακουωσιν ουτε να περιπατωσι, 	 Ut li jo' q'uial chic li cristian li inc'a' que'camsîc xban li raylal a'an inc'a' ajcui' que'yot'e' xch'ôleb ut inc'a' que'xcanab xbânunquil li mâusilal. Inc'a' que'xcanab xlok'oninquil li mâus aj musik'ej chi moco que'xcanab xlok'oninquileb li jalanil dios yîbanbil riq'uin oro, plata, k'an ch'îch' bronce jo' ajcui' riq'uin pec ut che'. Inc'a' que'xcanab xlok'oninquileb li yîbanbil dios a'in, li inc'a' neque'iloc, chi moco neque'abin, chi moco neque'bêc.Inc'a' que'xjal xc'a'uxeb chi moco que'yot'e' xch'ôleb xban nak inc'a' que'xcanab xcamsinquil ras rîtz'ineb ut inc'a' que'xcanab li tûlac, chi moco que'xcanab li co'bêtac yumbêtac ut inc'a' ajcui' que'xcanab li elk'ac.


Παιδια, εσχατη ωρα ειναι, και καθως ηκουσατε οτι ο αντιχριστος ερχεται, και τωρα πολλοι αντιχριστοι υπαρχουσιν οθεν γνωριζομεν οτι ειναι εσχατη ωρα. 	 Ex inhermân, yô chak chi nach'oc roso'jiqueb li cutan. Ac xerabi resil nak tâchâlk jun li xic' na-iloc re li Cristo. A'an li anticristo nayeman re. Ut anakcuan ac cuanqueb nabal li xic' neque'iloc re li Cristo. Jo'can nak nakanau nak yô chi cuulac xk'ehil roso'jiqueb li cutan.


Και εγω δεν εγνωριζον αυτον, αλλα δια να φανερωθη εις τον Ισραηλ, δια τουτο ηλθον εγω βαπτιζων εν τω υδατι. 	 Lâin inc'a' ninnau nak a'an li Cristo. Abanan yôquin chi cubsînc ha' re nak li Dios tixc'utbesi chiku lâo aj Israel ani tz'akal li Cristo, chan.


"Ψαλμος του Δαβιδ." Κρινον με, Κυριε διοτι εγω περιεπατησα εν ακακια μου και επι τον Κυριον ηλπισα, και δεν θελω σαλευθη. 	 At Kâcuaß, lâat tattzßilok âtin chicuix ut tâye nak mâcßaß inmâc xban nak lâin cuanquin saß tîquilal. Ut cau inchßôl âcuiqßuin.


Και σηκωθεντες απο Λιβνα, εστρατοπεδευσαν εν Ρισσα. 	 Nak queßel Libna, queßcôeb toj Rissa ut aran queßxyîb lix muhebâleb.


Δραμουσα δε η κορη ανηγγειλεν εις τον οικον της μητρος αυτης τα πραγματα ταυτα. 	 Lix Rebeca cô saß junpât cuan cuiß lix naß. Ut quixcßut chiru li mâtan li quiqßueheß re ut quixserakßi re chixjunil li cßaßru quiyeheß re xban li cuînk li quixtau chire li haß.


Και οι ουρανοι θελουσιν υμνει τα θαυμασια σου, Κυριε και η αληθεια σου θελει εξυμνεισθαι εν τη συναξει των αγιων. 	 At Kâcuaß, chixjunileb li cuanqueb saß choxa nacateßxlokßoni xban lâ châbilal. Nequeßxqßue âlokßal xban li sachba chßôlej li nalajâbânu.


Διοτι ιδου, οι πατερες ημων επεσον δια μαχαιρας και οι υιοι ημων και αι θυγατερες ημων και αι γυναικες ημων ειναι δια τουτο εις αιχμαλωσιαν. 	 Eb li kayucuaß queßcamsîc chi chßîchß. Ut eb li kalal kacßajol ut eb li kixakil queßcßameß chi prêxil xban li incßaß us queßxbânu.


Οτε λοιπον εξηλθε, λεγει ο Ιησους Τωρα εδοξασθη ο Υιος του ανθρωπου, και ο Θεος εδοξασθη εν αυτω. 	 Nak laj Judas ac x-el sa' xyânkeb, li Jesús quixye: -Anakcuan xcuulac xk'ehil nak tâc'utbesîk lin lok'al lâin li C'ajolbej ut tâc'utûnk ajcui' lix lok'al li Dios riq'uin li c'a'ru tinc'ul lâin.


Ο δε εγερθεις παρελαβε το παιδιον και την μητερα αυτου και ηλθεν εις γην Ισραηλ. 	 Ut laj José quicuacli, quixc'am li c'ula'al jo' cui' lix na' ut quichal sa' li tenamit Israel.


Εις δε τον δυναμενον να σας φυλαξη απταιστους και να σας στηση κατενωπιον της δοξης αυτου αμωμους εν αγαλλιασει, 	 Ut anakcuan lok'oninbil taxak li nimajcual Dios. A'an k'axal nim xcuanquil chêcolbal re nak inc'a' texmâcobk. Nim ajcui' xcuanquil chêk'axtesinquil sa' xnimal xlok'al li Dios chi mâc'a'ak êmâc ut chi sa sa' êch'ôl.Lok'oninbil taxak li junaj chi Dios, laj Colol ke sa' xc'aba' li Kâcua' Jesucristo. A'an taxak chinimâk xcuanquil ut xlok'al chalen chak najter k'e cutan, ut toj chalen anakcuan ut chi junelic. Jo'can taxak.


Ο δε Πιλατος ακουσας Γαλιλαιαν ηρωτησεν αν ο ανθρωπος ηναι Γαλιλαιος, 	 Nak laj Pilato quirabi nak que'xpatz' Galilea, quixpatz' reheb: -¿Ma Galilea xtenamit li cuînk a'in? chan reheb.


Δια τουτο περιζωσθητε σακκους, θρηνησατε και ολολυξατε διοτι ο φλογερος θυμος του Κυριου δεν εστραφη αφ' ημων. 	 Qßuehomak kßes ru tßicr chêrix ut texyâbak chi cau xban nak yô xjoskßil li Dios saß xbêneb laj Judá.


Και λεγει προς αυτους Αντλησατε τωρα και φερετε προς τον αρχιτρικλινον. Και εφεραν. 	 Quixye cui'chic li Jesús reheb: -Lecomak ca'ch'inak ut têc'am riq'uin li najolomin re li nink'e, chan. Ut eb a'an que'xbânu jo' quiyehe' reheb xban li Jesús.


Πλην θελω σοι αναγγειλει το γεγραμμενον εν τη γραφη της αληθειας και δεν ειναι ουδεις ο αγωνιζομενος μετ' εμου υπερ τουτων, ειμη Μιχαηλ ο αρχων υμων. 	 Mâ ani natenkßan cue, caßaj cuiß li ángel Miguel li na-iloc reheb laj Israel. Lâin tincßutbesi châcuu li cßaßru tzßîbanbil saß li hu re li yâl.


Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος Αρκει εις εσας, αρχοντες του Ισραηλ απομακρυνατε την βιαν και αρπαγην και καμνετε κρισιν και δικαιοσυνην σηκωσατε τας καταδυναστειας σας απο του λαου μου, λεγει Κυριος ο Θεος. 	 Li nimajcual Dios quixye: —Lâex li nequextaklan saß xbêneb lin tenamit Israel, tzßakal li rahobtesînc li xebânu. Canabomak xbânunquil li mâusilal. Chebânu ban li us ut chexcuânk saß tîquilal. Canabomak xmakßbal lix chßochßeb lin tenamit, chan.


Αλλ' ομως θελω ενθυμηθη την διαθηκην μου την γενομενην προς σε εν ταις ημεραις της νεοτητος σου, και θελω στησει εις σε διαθηκην αιωνιον. 	 Abanan toj cuan saß inchßôl cßaßru quinye saß li contrato li quinbânu âcuiqßuin saß âsâjilal. Lâin tinxakab xcuanquil li contrato chi junelic.


Ετι εις τα κρασπεδα σου ευρεθησαν αιματα ψυχων πτωχων αθωων δεν ευρηκα αυτα ανορυττων, αλλ' επι παντα ταυτα. 	 Chanchan nak osoßjenak lê rakß saß xquiqßueleb li nebaß ut eb li mâcßaßeb xmâc. Usta incßaß xetauheb chirelkßanquil li cßaßru êre, abanan xecamsiheb.


Διοτι δεν ηξευρε τι να ειπη επειδη ησαν πεφοβισμενοι. 	 Quixye chi jo'can xban nak inc'a' chic naxnau c'a'ru tixye xban nak c'ajo' lix xiuheb.


Δια τουτο εγω ο Παυλος, ο δεσμιος του Ιησου Χριστου υπερ υμων των εθνικων, 	 Lâin laj Pablo. Cuanquin chi prêxil xban nak ninc'anjelac chiru li Cristo, ut xban nak ninye resil li colba-ib êre lâex li mâcua'ex aj judío.


Εφανερωσε τας οδους αυτου εις τον Μωυσην, τα εργα αυτου εις τους υιους Ισραηλ. 	 Quixcßut chiru laj Moisés li cßaßru quixcßoxla xbânunquil ut quixcßut ajcuiß chiruheb laj Israel li sachba chßôlej.


Η δε ειπεν, Ας ενθυμηθη, παρακαλω, ο βασιλευς Κυριον τον Θεον σου, και ας μη αφηση τους εκδικητας του αιματος να πληθυνωσι την φθοραν και να απολεσωσι τον υιον μου. Ο δε ειπε, Ζη Κυριος, ουδε μια θριξ του υιου σου δεν θελει πεσει εις την γην. 	 Li ixk quixye cuißchic re laj David: —At rey, bânu usilal, tâtzßâma chiru li Kâcuaß lâ Dios nak li cuechßalal li târaj tixqßue rêkaj xcamic li jun, incßaß tixcamsi re nak incßaß tixnimobresi ru li raylal, chan. Li rey David quixye re: —Saß xcßabaß li Kâcuaß Dios, lâin ninye âcue nak lâ yum mâcßaß tixcßul. Mâ ani tâchßeßok re, chan.


Αλλ' εγω θελω περιπατει εν ακακια μου λυτρωσον με και ελεησον με. 	 Abanan lâin junelic cuânkin saß xyâlal châcuu. Chacuuxtâna cuu ut chinâcol.Lâin cau inchßôl âcuiqßuin ut ninnau nak mâcßaß tincßul. Bar nequeßxchßutub cuiß ribeb lâ cualal âcßajol, aran tinqßue âlokßal.


και εις θυσιαν ειρηνικην, δυο βοες, κριοι πεντε, τραγοι πεντε, αρνια ενιαυσια πεντε. Τουτο ητο το δωρον του Ελιασαφ, υιου του Δεουηλ. 	 ut cuib li bôyx ut ôb li têlom carner, ôb li têlom chibât, ut ôb li têlom carner jun chihab cuan reheb re teßmayejâk re xcßambaleb rib saß usilal riqßuin li Dios. Aßin li mayej li quixqßue laj Eliasaf li ralal laj Deuel.


και ειπον προς πασαν την συναγωγην των υιων Ισραηλ λεγοντες, Η γη, την οποιαν διεπερασαμεν δια να κατασκοπευσωμεν αυτην, ειναι γη αγαθη σφοδρα σφοδρα 	 Ut queßxye reheb chixjunileb laj Israel: —Li chßochß li xocuulac chak chirilbal, aßan kßaxal châbil.


Καθως δε ηκουσαν ο Σαναβαλλατ και ο Τωβιας και ο Γησεμ ο Αραψ και οι λοιποι εκ των εχθρων ημων, οτι εγω ωκοδομησα το τειχος και δεν εμεινε πλεον χαλασμα εις αυτο, αν και μεχρις εκεινου του καιρου θυρας δεν εστησα επι των πυλων, 	 Nak queßrabi laj Sanbalat, laj Tobías ut laj Gesem laj árabe, ut eb lix comon li xicß nequeßiloc ke nak lâin xinyîb li tzßac li sutsu cuiß li tenamit ut mâ bar chic teto re, ut usta toj mâjiß ninqßue lix puertil li oquebâl saß li cutan aßan,


ηλθον δε μεθ' ημων και τινες των μαθητων εκ της Καισαρειας, φεροντες Μνασωνα τινα Κυπριον, παλαιον μαθητην, παρα τω οποιω εμελλομεν να ξενισθωμεν. 	 Cuanqueb aj pâbanel aj Cesarea côeb chikix. Quikac'ameb sa' li rochoch laj Mnasón Chipre xtenamit. Ac najter aj pâbanel. Ut aran cohilan.


Και η φυγη θελει χαθη απο του δρομεως και ο ανδρειος δεν θελει στερεωσει την ισχυν αυτου και ο ισχυρος δεν θελει διασωσει την ψυχην αυτου, 	 Mâ ani târûk tâêlelik chicuu. Li kßaxal cau naâlinac incßaß târûk tâêlelik chicuu. Li kßaxal cau rib tixsach lix cacuilal ut li cau xchßôl chi pletic incßaß târûk tixcol rib.


Ελαβον γυναικες τους νεκρους αυτων αναστηθεντας αλλοι δε εβασανισθησαν, μη δεχθεντες την απολυτρωσιν, δια να αξιωθωσι καλητερας αναστασεως 	 Cuanqueb ixk, xban lix pâbâleb, que'cuacli cui'chic lix camenakeb chi yo'yo. Ut cuanqueb ajcui' que'rahobtesîc toj retal nak que'cam xban lix pâbâleb. Inc'a' que'raj nak te'ach'abâk xbaneb li xic' neque'iloc reheb xban nak inc'a' que'raj xtz'ektânanquil li Dios. Ac neque'xnau nak te'xc'ul jun yu'am k'axal châbil sa' choxa nak te'cuaclîk cui'chic chi yo'yo.


και οποιαδηποτε διαφορα ελθη προς εσας εκ των αδελφων σας, των κατοικουντων εν ταις πολεσιν αυτων, αναμεσον αιματος και αιματος, αναμεσον νομου και εντολης, διαταγματων και νομιμων, θελετε νουθετει αυτους, δια να μη γινωνται ενοχοι εις τον Κυριον, και ελθη οργη εφ' υμας και επι τους αδελφους υμων ουτω καμνετε, και δεν θελετε γινεσθαι ενοχοι 	 Yalak cßaßru toleßjitok cuiß chêru lê ras êrîtzßin cuanqueb chak saß eb li naßajej, cheqßuehak xnaßleb re nak incßaß teßmâcobk chiru li Kâcuaß. Usta aj camsineleb, usta xeßxkßet li chakßrab malaj ut lix kßusbaleb ut lix tijbaleb, chekßuseb re nak incßaß tâchâlk xjoskßil li Kâcuaß saß êbên chi moco saß xbêneb lê ras êrîtzßin. Cui têbânu chi joßcan incßaß texmâcobk.Laj Amarías li xbênil aj tij, aßan li tâcßamok be chêru nak yôkex chi cßanjelac chiru li Kâcuaß. Laj Zebadías li ralal laj Ismael, aßan li nataklan saß xbêneb laj Judá. Aßan tâcßamok be chêru nak yôkex chi cßanjelac chiru li rey. Ut eb laj levita teßtenkßânk êre. Cauhak taxak êchßôl chi cßanjelac. Li Kâcuaß tâcuânk riqßuineb li nequeßxbânu li us, chan laj Josafat.


Εν εκειναις ταις ημεραις ηρχισεν ο Κυριος να κολοβονη τον Ισραηλ και επαταξεν αυτους ο Αζαηλ εις παντα τα ορια του Ισραηλ 	 Saß eb li cutan aßan li Kâcuaß quixtiquib xcßosbal lix naßajeb laj Israel. Laj Hazael quinumta saß xbêneb laj Israel saß eb li nubâl re lix naßajeb.


και θελει επιθεσει ο Ααρων τας δυο χειρας αυτου επι την κεφαλην του τραγου του ζωντος και θελει εξομολογηθη επ' αυτου πασας τας ανομιας των υιων Ισραηλ και πασας τας παραβασεις αυτων καθ' ολας αυτων τας αμαρτιας και θελει επιθεσει αυτας εις την κεφαλην του τραγου και θελει αποστειλει αυτον δια χειρος διωρισμενου ανθρωπου εις την ερημον. 	 Ut tixqßue xcaßbichal li rukß saß xjolom li chibât ut tixye chixjunil li mâc ut li mâusilal li queßxbânu eb laj Israel. Tixbânu chi joßcan re nak tâcanâk chixjunil li mâc saß xbên li chibât. Ut jun li cuînk xakabanbil li tâcßamok re, re târachßab chak saß li chaki chßochß.


Διοτι ο Αχαζ, λαβων τους θησαυρους του οικου του Κυριου και του οικου του βασιλεως και των αρχοντων, εδωκεν εις τον βασιλεα της Ασσυριας πλην ουχι εις βοηθειαν αυτου. 	 Li rey Acaz quirisi saß lix templo li Kâcuaß li terto xtzßak ut quixsi re laj Tiglat-pileser. Quixsi ajcuiß re li terto xtzßak li quicuan saß li palacio ut li quicuan riqßuineb li cuanqueb xcuanquil. Usta chixjunil aßin quiqßueheß re laj Tiglat-pileser, abanan incßaß ajcuiß quixtenkßa li rey Acaz.


και πασαι αι κωμαι αυτων αι περιξ τουτων των πολεων, μεχρι Βααλ. Αυται ησαν αι κατοικησεις αυτων και η κατα γενεας διαιρεσις αυτων. 	 Queßcuan ajcuiß saß eb li cocß cßalebâl li queßcuan chi xjun sutam eb li tenamit aßin toj saß li naßajej Baal. Aßaneb li naßajej li queßcuan cuiß ut aßin li retalil eb li ralal xcßajol.


και θελει επιθεσει την χειρα αυτου επι την κεφαλην του δωρου αυτου, και θελουσι σφαξει αυτο εμπροσθεν της σκηνης του μαρτυριου και οι υιοι του Ααρων θελουσι ραντισει το αιμα αυτου επι το θυσιαστηριον κυκλω. 	 Tixqßue li rukß saß lix jolom li xul ut tixcamsi chiru li oquebâl re li tabernáculo. Ut laj tij tixrachrachi lix quiqßuel saß xbên li artal ut chixjun sutam.


Και ειπε προς αυτην ο αγγελος του Κυριου, Ιδου, συ εισαι εγκυος, και θελεις γεννησει υιον, και θελεις καλεσει το ονομα αυτου Ισμαηλ διοτι ηκουσεν ο Κυριος την θλιψιν σου 	 Qßue retal, lâat yaj aj ixkat. Lâ cßulaßal tâyoßlâk chßina têlom. Aj Ismael tâqßue chokß xcßabaß. Joßcan lix cßabaß tâqßue xban nak li Dios naxnau li raylal li yôcat chixcßulbal, ut aßan tatxtenkßa, chan.


Εγω ειμαι Κυριος ο Θεος σας, οστις εξηγαγον υμας εκ γης Αιγυπτου, δια να ημαι Θεος σας. Εγω ειμαι Κυριος ο Θεος σας. 	 Lâin li Kâcuaß lê Dios li quin-isin chak êre saß li naßajej Egipto re nak lâinak lê Dios. Lâin li Kâcuaß lê Dios.


και Οζι εγεννησε τον Ζεραιαν, και Ζεραιας εγεννησε τον Μεραιωθ, 	 laj Uzi, aßan lix yucuaß laj Zeraías; laj Zeraías, aßan lix yucuaß laj Meraiot;


Το δε πρωτοτοκον της ονου θελεις εξαγοραζει με αρνιον και εαν δεν εξαγορασης αυτο, τοτε θελεις λαιμοτομησει αυτο. Παντας τους πρωτοτοκους των υιων σου θελεις εξαγοραζει. Και ουδεις θελει φανη ενωπιον μου κενος. 	 Li xbên raleb li bûr, carner têqßue chokß rûchil. Cui incßaß têqßue rûchil tento nak têtok xcux li chßina bûr. Ut tento nak têqßue rûchil li xbên êralal. Chixjunilex texmayejak joß xinye êre.


Ζιφ, και Τελεμ, και Βαλωθ, 	 Zif, Telem, Bealot,


δεν θελετε φαγει μιαν ημεραν ουτε δυο ημερας ουτε πεντε ημερας ουτε δεκα ημερας, ουτε εικοσι ημερας 	 Ut moco jun cutan ta ajcuiß tinqßueheb chi tißoc tib. Chi moco cuib cutan, chi moco ôb, chi moco lajêb cutan, chi moco junmay cutan.


Γινεσθε δε εκτελεσται του λογου και μη μονον ακροαται, απατωντες εαυτους. 	 Chepâbak ut chebânuhak li c'a'ru naxye li râtin li Dios. Mêbalak'i êrib chixc'oxlanquil nak tz'akal riq'uin ca'aj cui' rabinquil li râtin. Tento ban ajcui' xbânunquil li naxye li râtin li Dios.


Και τα σκευη ετι τα χρυσα και αργυρα του οικου του Θεου, τα οποια ο Ναβουχοδονοσορ ελαβεν εκ του ναου του εν Ιερουσαλημ και εφερεν αυτα εις τον ναον της Βαβυλωνος, ταυτα ο Κυρος ο βασιλευς εσηκωσεν εκ του ναου της Βαβυλωνος, και παρεδοθησαν εις τον ονομαζομενον Σασαβασσαρ, τον οποιον ειχε καμει επαρχον 	 Ut xeßxye ajcuiß nak li rey Ciro quirisi saß xnaßajeb lix dioseb laj Babilonia chixjunil li secß oro ut plata li quixxoc chak laj Nabucodonosor saß lix templo li Kâcuaß aran Jerusalén. Quixkßaxtesiheb li secß re laj Sesbasar li nataklan saß xbêneb laj Judá.


Δεν θελεις τρομαξει απο αιφνιδιου φοβου ουδε απο του ολεθρου των ασεβων, οταν επελθη 	 Incßaß texxucuak xban li raylal tâchâlk saß êbên chi mâcßaß saß êchßôl. Chi moco texxucuak xban li raylal li nachal saß xbêneb li incßaß useb xnaßleb.


Ακουσαντες δε αναστασιν νεκρων, οι μεν εχλευαζον, οι δε ειπον Περι τουτου θελομεν σε ακουσει παλιν. 	 Nak eb li cuanqueb xna'leb que'rabi li yô chixyebal chirix lix cuaclijiqueb li camenak chi yo'yo, cuan que'se'en re ut cuan ajcui' que'yehoc re: -Takaj takabi cui'chic li c'a'ru yôcat chixyebal sa' junak chic cutan, chanqueb.