Και ειπεν ο Ιησους Εγω δια κρισιν ηλθον εις τον κοσμον τουτον, δια να βλεπωσιν οι μη βλεποντες και να γεινωσι τυφλοι οι βλεποντες. 	 Li Jesús quixye re: -Lâin xinchal sa' ruchich'och' chi rakoc âtin. Lâin tincutanobresi xna'lebeb li inc'a' neque'xtau xyâlal. Ut tinmuk lix yâlal chiruheb li neque'xc'oxla nak cuanqueb xna'leb. Chanchan nak tinq'ueheb chi iloc li inc'a' neque'iloc. Ut tinq'ueheb chi mutz'oc' li neque'iloc, chan li Jesús.


και ειπε, Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος Ιδου, εγω ειμαι εναντιον σου, Σιδων και θελω δοξασθη εν μεσω σου και θελουσι γνωρισει οτι εγω ειμαι ο Κυριος, οταν εκτελεσω κρισεις εις αυτην και αγιασθω εν αυτη. 	 Tâye reheb: Joßcaßin xye li Kâcuaß li nimajcual Dios. Lâin yô injoskßil saß êbên lâex aj Sidón. Riqßuin li tinbânu tâqßuehekß inlokßal. Lâin tinrakok âtin saß êbên lâex aj Sidón ut riqßuin aßan têqßue retal nak lâin li Kâcuaß li nimajcual Dios ut tâcßutûnk lin santilal.


αλλ' ο Ιωαναν ο υιος του Καρηα και παντες οι αρχηγοι των στρατευματων ελαβον παντας τους υπολοιπους του Ιουδα, τους επιστρεψαντας εκ παντων των εθνων, οπου ειχον διασπαρη, δια να κατοικησωσιν εν γη Ιουδα, 	 Laj Johanán li ralal laj Carea ut eb li nequeßtaklan saß xbêneb li soldado, queßxcßam chirixeb laj Judá li incßaß quisacheß ruheb. Aßaneb li queßjeqßuîc yalak bar junxil ut queßsukßi chi cuânc Judá.


Τις ανθρωπος εξ υμων εαν εχη εκατον προβατα και χαση εν εξ αυτων, δεν αφινει τα ενενηκοντα εννεα εν τη ερημω και υπαγει ζητων το απολωλος, εωσου ευρη αυτο; 	 ¿Ma cuan junak cuînk sa' êyânk cuânk ta o'c'âlak xcarner, cui tâsachk junak sa' xyânkeb a'an, ma inc'a' raj tixcanab li belêlaju ro'c'âl sa' c'alebâl ut tâxic chixsic'bal li quisach toj retal tixtau chak? chan.


Ο δε βασιλευς του Ισραηλ και Ιωσαφατ ο βασιλευς του Ιουδα εκαθηντο, εκαστος επι του θρονου αυτου, ενδεδυμενοι στολαις, και εκαθηντο εν τοπω ανοικτω, κατα την εισοδον της πυλης της Σαμαρειας και παντες οι προφηται προεφητευον εμπροσθεν αυτων. 	 Lix reyeb laj Israel ut laj Josafat lix reyeb laj Judá chunchûqueb saß lix cßojaribâl chire li oquebâl re li tenamit Samaria. Tikibanbileb riqßuin li châbil akß li nequeßrocsi li rey. Chixjunileb li profeta yôqueb chixyebal reheb li cßaßru tâcßulmânk.


οπου αν αποθανης, θελω αποθανει και εκει θελω ταφη ουτω να καμη ο Κυριος εις εμε και ουτω να προσθεση, εαν αλλο τι παρα τον θανατον χωριση εμε απο σου. 	 Bar tatcâmk lâat, aran ajcuiß tincâmk lâin ut aran ajcuiß tinmukekß. Joßcan taxak chixbânu cue li Kâcuaß ut joßcan taxak chixqßue cue nak caßaj cuiß li câmc tâjachok ke nak takacanab kib, chan lix Rut.


Δεν ειναι εις ο πατηρ παντων ημων; δεν επλασεν ημας εις Θεος; δια τι δολιευομεθα εκαστος κατα του αδελφου αυτου, βεβηλουντες την διαθηκην των πατερων ημων; 	 ¿Cßaßut nak toj nequesicß ru li junjûnk? ¿Ma incßaß ta biß jun ajcuiß li kaYucuaß? ¿Ma incßaß ta biß jun ajcuiß li Dios li quiyoßobtesin ke? ¿Cßaßut nak nequebânu chi joßcan riqßuineb lê ras êrîtzßin? ¿Cßaßut nak incßaß nequebânu chi tzßakal? ¿Cßaßut nak nequetzßektâna li contrato li quixbânu li Dios riqßuineb li kaxeßtônil yucuaß?


Επολλαπλασιασας το εθνος, ηυξησας εις αυτην την χαραν χαιρουσιν εμπροσθεν σου κατα την χαραν του θερισμου, καθως αγαλλονται οι διαμεριζομενοι τα λαφυρα. 	 At Kâcuaß, xaqßueheb cuißchic chi tâmc lâ tenamit ut xaqßue cuißchic xsahil xchßôleb. Ut kßaxal cuißchic teßsahokß xchßôleb âcuiqßuin. Chanchan nak nasahoß xchßôleb li yôqueb chi kßoloc ut chanchan nak nasahoß xchßôleb li soldados nak nequeßxjeqßui chirixeb li cßaßru nequeßrêchani chak saß li plêt.


Και εστησε το γλυπτον του αλσους, το οποιον εκαμεν, εν τω οικω, περι του οποιου ο Κυριος ειπε προς τον Δαβιδ και προς τον Σολομωντα τον υιον αυτου, Εν τω οικω τουτω και εν Ιερουσαλημ, την οποιαν εξελεξα απο πασων των φυλων του Ισραηλ, θελω θεσει το ονομα μου εις τον αιωνα 	 Quixqßue lix jalam ûch li yîbanbil dios xAsera saß lix templo li Kâcuaß. Li Dios quixye chi joßcaßin reheb laj David ut laj Salomón li ralal: —Lâin tinqßue lin cßabaß chi junelic saß li templo aran Jerusalén saß li naßajej li xinsicß ru saß xyânkeb chixjunil lix naßajeb li cablaju xtêpaleb li ralal xcßajol laj Israel. Saß li naßajej aßan lâin tinlokßonîk chi junelic.


Διδαξατε με, και εγω θελω σιωπησει και δειξατε μοι κατα τι εσφαλα. 	 Yehomak cue cßaßru inmâc. Lâin mâcßaß tinye. Yehomak cue cßaßru incßaß us xinbânu.


Και προσεφεραν εν εκεινη τη ημερα θυσιας μεγαλας και ευφρανθησαν διοτι ο Θεος ευφρανεν αυτους ευφροσυνην μεγαλην. Και αι γυναικες ετι και τα παιδια ευφρανθησαν και η ευφροσυνη της Ιερουσαλημ ηκουσθη εως μακροθεν. 	 Nabaleb li xul xkamayeja saß li cutan aßan. Cßajoß nak quisahoß saß kachßôl xban nak li Dios quixqßue jun sahil chßôlejil ke. Eb li ixk ut eb li cocßal queßsahoß ajcuiß saß xchßôleb. Ut toj chi najt qui-abîc chak nak cßajoß xsahil saß kachßôl Jerusalén.


Μετεχειρισθημεν ιατρικα δια την Βαβυλωνα αλλα δεν ιατρευθη εγκαταλειψατε αυτην, και ας απελθωμεν εκαστος εις την γην αυτου διοτι η κρισις αυτης εφθασεν εις τον ουρανον και υψωθη εως του στερεωματος. 	 Eb li cuanqueb aran queßxye: —Xkayal xbanbaleb laj Babilonia abanan incßaß xeßqßuira. Kacanabakeb ut yoßkeb saß li katenamit. Li Kâcuaß quixqßueheb laj Babilonia chixtojbal lix mâqueb xban nak xnumta li mâc xeßxbânu.


Η δε ειπε προς αυτον, Μη, αδελφε μου, μη με ταπεινωσης διοτι δεν πρεπει τοιουτον πραγμα να γεινη εν τω Ισραηλ μη καμης την αφροσυνην ταυτην 	 Lix Tamar quixye re: —At cuas, incßaß. Minâpuersi chixbânunquil li incßaß us aßin. Lâo aj Israel incßaß nakabânu chi joßcan.


Και καθ' ον καιρον τα πρωιμα προβατα ηρχοντο εις συλληψιν, ο Ιακωβ εθετε τας ραβδους εις τα αυλακια εμπροσθεν των οφθαλμων του ποιμνιου, δια να συλλαμβανωσι βλεποντα προς τας ραβδους 	 Rajlal nak nequeßcuulac li xul li nînkeb xtibel ut cauheb rib chi batzßûnc chire li haß, laj Jacob naxqßue li cheß saß li haß re nak teßril nak yôqueb chi batzßûnc.


ομοιωμα τινος κτηνους το οποιον ειναι επι της γης, ομοιωμα τινος πτερωτου ορνεου το οποιον πετα εις τον ουρανον, 	 Chi moco têyîb xjalam ûch li xul li cuanqueb saß ruchichßochß, chi moco li xul li nequeßrupupic chiru choxa,


Εμισησα τους προσεχοντας εις τας ματαιοτητας του ψευδους εγω δε επι τον Κυριον ελπιζω. 	 Lâin xicß nequeßcuil li nequeßxlokßoni li yîbanbil dios. Lâin caßaj cuiß âcuiqßuin cau inchßôl, at Kâcuaß.


Σπευσαντες αναβητε προς τον πατερα μου και ειπατε προς αυτον, Ουτω λεγει ο υιος σου Ιωσηφ Ο Θεος με εκαμε κυριον πασης Αιγυπτου καταβηθι προς εμε, μη σταθης 	 Anakcuan têsêba êrib ut texxic cuan cuiß chak lin yucuaß ut têye re chi joßcaßin. “Aßin râtin laj José lâ cualal xtakla chak chikix,” chaßkex re. “Li Dios quinixqßue chokß x-acuabej li tenamit Egipto. Texchâlk chi junpât cuiqßuin. Mêbay chak êrib barak chic.


Εκ τουτου γνωριζω οτι συ με ευνοεις, επειδη δεν θριαμβευει κατ' εμου ο εχθρος μου. 	 Incßaß taxak teßnumtâk saß inbên li xicß nequeßiloc cue re nak tinnau nak lâat sa âchßôl cuiqßuin.


Ο δε Κυριος ειπεν Εαν εχετε πιστιν ως κοκκον σιναπεως, ηθελετε ειπει εις την συκαμινον ταυτην, Εκριζωθητι και φυτευθητι εις την θαλασσαν και ηθελε σας υπακουσει. 	 Ut li Kâcua' quixye reheb: -Usta ca'ch'in ajcui' lê pâbâl cuan jo' li riyajil li mostaza, târûk raj têye re li che' a'in, "Mich' âcuib ut au âcuib sa' li palau" ut li che' tixbânu raj jo' têye re, chan.


Ιδου, ηκουσαμεν περι αυτης εν Εφραθα ευρηκαμεν αυτην εις τας πεδιαδας του Ιααρ. 	 Quikabi resil li Lokßlaj Câx nak cuanco Efrata ut toj saß li qßuicheß re Jaar coxkatau chak.


Και εξηφθη η οργη του Κυριου κατα του Ισραηλ, και παρεδωκεν αυτους εις την χειρα του Αζαηλ βασιλεως της Συριας και εις την χειρα του Βεν-αδαδ υιου του Αζαηλ, κατα πασας τας ημερας. 	 Xban li mâusilal li queßxbânu, quichal xjoskßil li Kâcuaß Dios saß xbêneb laj Israel. Najt quixcanabeb rubel xcuanquil laj Hazael lix reyeb laj Siria joß ajcuiß laj Ben-adad li ralal.


Ημεραν δε τινα ειπεν Ιωναθαν, ο υιος του Σαουλ, προς τον νεον τον βασταζοντα τα οπλα αυτου, Ελθε, και ας περασωμεν προς την φρουραν των Φιλισταιων, την εν τω περαν προς τον πατερα αυτου ομως δεν εφανερωσε τουτο. 	 Saß jun li cutan laj Jonatán quixye re lix môs li nacßamoc re lix chßîchß li napletic cuiß: —Yoßo. Numeko jun pacßal li nimaß re topletik riqßuineb lix soldâdeb aj filisteo li yôqueb chi cßacßalênc saß li naßajej aßan, chan. Ut laj Jonatán incßaß quixye re laj Saúl lix yucuaß nak tâxic.


Ουχι οτι ελαβον ηδη το βραβειον η εγεινα ηδη τελειος, τρεχω ομως κατοπιν, ισως λαβω αυτο, δια το οποιον και εληφθην υπο του Ιησου Χριστου. 	 Inc'a' ninye nak ac xtz'akloc ru lin pâbâl chi moco ninye nak ac xinc'ul chixjunil lix cuanquilal. Abanan yôquin chixyalbal ink'e re nak toxincuêchani chixjunil li tinmâtani riq'uin li Jesucristo xban nak li Jesucristo quinixq'ue chok' ralal.


Ας γεινη το εργον σου φανερον εις τους δουλους σου και η δοξα σου εις τους υιους αυτων 	 Tâcßutbesi taxak lâ cuanquil chiku lâo laj cßanjel châcuu. Takil taxak lâ lokßal joßqueb ajcuiß li kalal kacßajol.Aß taxak li rusilal li Dios chicuânk kiqßuin. Aß taxak li Dios chi-osobtesînk ke re nak us toêlk riqßuin chixjunil li cßaßru takabânu. Yâl. Aßan taxak chi-osobtesînk ke re nak us toêlk riqßuin chixjunil li cßaßru takabânu.


Και συνηχθησαν οι Ιουδαιοι οι εν Σουσοις και την δεκατην τεταρτην του μηνος Αδαρ και εφονευσαν τριακοσιους ανδρας εν Σουσοις επι λαφυρα ομως δεν εβαλον την χειρα αυτων. 	 Eb laj judío li cuanqueb Susa queßxchßutub cuißchic rib saß li câlaju xbe li po Adar. Ut queßxcamsi oxib ciento chic li cuînk, abanan incßaß queßxchßeß li cßaßru cuan reheb.


Επτα ημερας θελουσι καμνει εξιλεωσιν περι του θυσιαστηριου και καθαριζει αυτο και αυτοι θελουσι καθιερωθη. 	 Eb laj tij teßxmayeja li xul aßan re xsantobresinquil li artal. Chi joßcaßin tâkßaxtesîk li artal chi jun aj cua chi cßanjelac re inlokßoninquil.Nak ac xeßnumeß li cutan aßin, saß li xcuakxak li cutan eb laj tij teßxtiquib xmayejanquil saß xbên li artal li xul li têqßue chokß cßatbil mayej. Ut têmayeja li xul re xcßambal êrib saß usilal cuiqßuin. Ut lâin tincßul lê mayej chi sa saß inchßôl, chan li Kâcuaß.


τοτε ο Μωυσης προσεταξεν εις τους Λευιτας, τους βασταζοντας την κιβωτον της διαθηκης του Κυριου, λεγων, 	 Chirix aßan quixye reheb laj levita li nequeßpakon re li Lokßlaj Câx li cuan cuiß lix contrato li Kâcuaß:


και τα κτηματα και τα υπαρχοντα αυτων επωλουν και διεμοιραζον αυτα εις παντας, καθ' ην εκαστος ειχε χρειαν. 	 Que'xc'ayi lix ch'och'eb ut chixjunil li c'a'ru cuan reheb ut que'xjeq'ui lix tz'ak reheb chixjunileb a' yal chanru tâc'anjelak chiruheb li junjûnk.


Και απηγγειλαν προς αυτον λεγοντες, Ετι ζη ο Ιωσηφ και ειναι αρχων εφ' ολης της γης Αιγυπτου και ελειποθυμησεν η καρδια αυτου διοτι δεν επιστευεν αυτους. 	 Ut queßxye re laj Jacob: —¡Cßoxla! Yoßyo laj José. Aßan li nataklan saß xbên chixjunil li tenamit Egipto, chanqueb. Ut quisach xchßôl laj Jacob nak quirabi resil li ralal. Laj Jacob incßaß quixpâb li cßaßru quiyeheß re xbaneb li ralal.


Ελθετε εις Βαιθηλ και ασεβησατε εν Γαλγαλοις πληθυνατε την ασεβειαν και φερετε τας θυσιας σας κατα πασαν πρωιαν, τα δεκατα σας κατα πασαν τριετιαν. 	 Ayukex aran Bet-el ut bânuhomak li cßaßru têraj xbânunquil. Ayukex Gilgal chixbânunquil lê mâusilal. Rajlal ekßela texmayejak chiru lê yîbanbil dios, ut rajlal oxib cutan têqßue lê mayej li junjûnk saß xlajêtkil.


Επιφανον το προσωπον σου επι τον δουλον σου σωσον με εν τω ελεει σου. 	 At inDios, lâin aj cßanjel châcuu. Chacuil taxak xtokßobâl cuu ut chinâcol riqßuin xnimal lâ rahom.


Και η γενεαλογικη αυτων απαριθμησις, κατα τας γενεας αυτων, ητο εικοσι χιλιαδες και διακοσιοι, αρχηγοι των πατρικων αυτων οικων, δυνατοι εν ισχυι. 	 Eb aßan li queßtaklan saß xbêneb li junjûnk xtêpaleb li ralal laj Bequer. Junmay mil riqßuin cuib ciento chi cuînk li cauheb rib chi pletic.


Και εφερεν ο Μωυσης τον Ααρων και τους υιους αυτου και ελουσεν αυτους με υδωρ. 	 Tojoßnak laj Moisés quixcßameb chi ubej laj Aarón ut eb li ralal ut quixchßajeb re xsantobresinquileb.


Και ο επηρμενος θελει προσκοψει και πεσει, και δεν θελει υπαρχει ο αναστησων αυτον και θελω αναψει πυρ εν ταις πολεσιν αυτου και ο θελει καταφαγει παντα τα περιξ αυτου. 	 Eb laj Babilonia li kßetkßeteb teßxtich li rokeb ut teßtßanekß ut mâ ani tixtenkßaheb chi cuaclic. Lâin tinqßue xxamlel li tenamit ut tâcßatekß chixjunil li cuan chi xjun sutam, chan.


τοτε ο Κυριος θελει καμει τρομερας τας πληγας σου και τας πληγας του σπερματος σου, πληγας μεγαλας και απαυστους και νοσους κακας και απαυστους. 	 li Kâcuaß lê Dios tixqßue xtzßakob li raylal saß êbên. Tixqßue li caki yajel saß êbên ut incßaß chic tâêlk. Kßaxal yibru li yajel li tixqßue saß êbên ut saß xbêneb ajcuiß lê ralal êcßajol.


Αληθως σας λεγω οτι δεν θελω πιει πλεον εκ του γεννηματος της αμπελου εως της ημερας εκεινης, οταν πινω αυτο νεον εν τη βασιλεια του Θεου. 	 Relic chi yâl tinye êre nak inc'a' chic tincuuc' lix ya'al ru li uva toj tâcuulak xk'ehil nak tincuuc' cui'chic sa' lix nimajcual cuanquilal li Dios, chan li Jesús.


Αυτη ακολουθησασα τον Παυλον και ημας εκραζε, λεγουσα Ουτοι οι ανθρωποι ειναι δουλοι του Θεου του Υψιστου, οιτινες κηρυττουσι προς ημας οδον σωτηριας. 	 Li xka'al a'an yô chikatâkenquil. Japjo re chixyebal: -Eb li cuînk a'in a'an xmôseb li nimajcual Dios. Yôqueb chixch'olobanquil chiku chanru nak târûk tocolek', chan.


Και επεπεσε φοβος μεγας εφ' ολην την εκκλησιαν και επι παντας τους ακουοντας ταυτα. 	 C'ajo' nak qui-oc xxiuheb chixjunileb laj pâbanel jo'queb ajcui' chixjunileb li que'abin re li resil a'in.


οι Αιθιοπες και οι Λιβυες δεν ησαν στρατευμα μεγα, μετα πολυαριθμων αμαξων και ιππεων; επειδη ομως επεστηριχθης εις τον Κυριον, παρεδωκεν αυτους εις την χειρα σου 	 ¿Ma incßaß ta biß kßaxal cuißchic nabaleb li soldados aj Etiopía ut aj Libia? ¿Ma incßaß ta biß nabaleb lix cacuây ut lix carruaje re pletic? Abanan, xban nak xacßojob âchßôl riqßuin li Kâcuaß, joßcan nak quixkßaxtesiheb saß âcuukß.


Και θελουσι φαγει εκεινα, δια των οποιων εγεινεν η εξιλεωσις, προς καθιερωσιν και αγιασμον αυτων ξενος ομως δεν θελει φαγει, διοτι ειναι αγια 	 Teßxtzaca li tib ut li caxlan cua aßan li tâmayejâk re xtzßâmanquil xcuybal xmâqueb nak teßxakabâk chokß aj tij. Mâ ani chic junak jalan târûk tixtzaca li tzacaêmk aßan xban nak ac kßaxtesinbilak chicuu lâin li Kâcuaß.


Τις θελει δωσει εκ Σιων την σωτηριαν του Ισραηλ; οταν ο Θεος επιστρεψη τον λαον αυτου απο της αιχμαλωσιας, θελει αγαλλεσθαι ο Ιακωβ, θελει ευφραινεσθαι ο Ισραηλ. 	 Riqßuin ta li Dios li cuan Sión chichâlk lix colbaleb laj Israel. Li Kâcuaß Dios taxak chicolok reheb li ralal xcßajol saß rukßeb li nequeßnumta saß xbêneb. Cheßsahokß taxak xchßôleb laj Israel, li ralal xcßajol laj Jacob nak li Dios tixcßameb cuißchic saß xtenamiteb.


συ δε θελεις απελθει προς τους πατερας σου εν ειρηνη θελεις ενταφιασθη εν γηρατι καλω 	 Nak ac tîxakat chic chi us, lâat tatcâmk. Cßojcßôk âchßôl nak tatcâmk. Ut toxêtau êrib âcuochbeneb lâ xeßtônil yucuaß li ac camenakeb.


Υπαρχει αδικια εν τη γλωσση μου; δεν δυναται ο ουρανισκος μου να διακρινη τα διεφθαρμενα; 	 ¿Ma lâin ta biß aj ticßtiß? ¿Ma incßaß ta biß ninqßue retal li cßaßru ninye?


Και εαν ειπης εν τη καρδια σου, Πως θελομεν γνωρισει τον λογον, τον οποιον ο Κυριος δεν ελαλησεν; 	 Mâre têye saß êchßôl, “¿Chanru nak takaqßue retal nak mâcuaß râtin li Kâcuaß Dios li yô chixyebal junak profeta?”Cui junak profeta naxye nak naâtinac saß xcßabaß li Dios ut incßaß nacßulman li cßaßru naxye, lâex tênau nak mâcuaß râtin li Kâcuaß Dios li yô chixyebal. Li profeta aßan yô chixyebal li cßaßru naraj xjunes. Ut lâex mexxucuac xban.


Ουδε εκ χειρος αλλογενους θελετε προσφερει τον αρτον του Θεου σας εκ παντων τουτων διοτι η διαφθορα αυτων ειναι εν αυτοις μωμος ειναι εν αυτοις δεν θελουσιν εισθαι δεκτα δια σας. 	 Incßaß naru têmayeja li xul li xecßul riqßuin junak li jalan xtenamit. Eb li xul aßan incßaß tzßakal re ruheb ut incßaß teßcßulekß xban li Kâcuaß.


Ο ανθρωπος εγκωμιαζεται κατα την συνεσιν αυτου ο δε διεστραμμενος την καρδιαν θελει εισθαι εις καταφρονησιν. 	 Li ani cuan xnaßleb naqßueheß xlokßal. Abanan li incßaß useb xnaßleb nequeßtzßektânâc.


Εστω λοιπον γνωστον εις εσας, ανδρες αδελφοι, οτι δια τουτου κηρυττεται προς εσας αφεσις αμαρτιων. 	 Jo'can ut nak chenauhak lâex, kas kîtz'in, nak nakajultica chêru nak ca'aj cui' sa' xc'aba' li Jesús li quicuacli cui'chic chi yo'yo cuan xcuybal xsachbal lê mâc.


Το φως των δικαιων ειναι φαιδρον ο δε λυχνος των ασεβων θελει σβεσθη. 	 Li tîqueb xchßôl cuanqueb xyußam chi junelic. Chanchan li saken. Abanan eb li incßaß useb xnaßleb incßaß teßcuânk xyußam. Teßsachekß ban. Chanchan nak nachup lix xameb.


Φυλαττετε λοιπον καλως τας ψυχας σας, διοτι δεν ειδετε ουδεν ομοιωμα, εν τη ημερα καθ' ην ο Κυριος ελαλησε προς εσας εν Χωρηβ εκ μεσου του πυρος 	 Nak li Dios quiâtinac êriqßuin saß li xam saß li tzûl Sinaí, incßaß queßril ru chi tzßakal. Caßaj cuiß lix yâb xcux querabi. Chebânuhak cuênt.


Εαν η σοφια εισελθη εις την καρδιαν σου και η γνωσις ηδυνη την ψυχην σου, 	 Sêbak chic âchßôl xban nak cuânk chic ânaßleb ut sahak chic âchßôl.


και ειπε προς το δασος της μεσημβριας, Ακουσον τον λογον του Κυριου Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος Ιδου, εγω θελω αναψει πυρ εν σοι, και θελει καταφαγει εν σοι παν δενδρον χλωρον και παν δενδρον ξηρον η φλοξ η εξαφθεισα δεν θελει σβεσθη, και παν προσωπον απο μεσημβριας μεχρι βορρα θελει καυθη εν αυτω. 	 Tâye chi joßcaßin re li qßuicheß li cuan saß li sur: Abihomak li râtin li Dios. Li nimajcual Dios xye: Lâin oc cue chixlochbal li xam li tâcßatok re chixjunileb li cheß, li rax rax ru joß ajcuiß li chaki. Incßaß târûk xchupbal li xam. Tâticlâk saß li sur ut tâcuulak toj saß li norte. Ut chixjunileb teßrecßa lix tikcual.


εκλεγων σε εκ του λαου και των εθνων, εις τα οποια τωρα σε αποστελλω 	 Lâin tincolok âcue chiruheb li xic' neque'iloc âcue, jo' eb laj judío, jo' eb li mâcua'eb aj judío, ut tatintakla anakcuan sa' xyânkeb li mâcua'eb aj judío.


απεστειλε τας θεραπαινας αυτης, κηρυττει επι των υψηλων τοπων της πολεως, 	 Ut quixtaklaheb lix môs ixk chixyebal resil reheb li tenamit.


Και σηκωθεντες απ' εμπροσθεν της Αιρωθ, διεβησαν δια της θαλασσης εις την ερημον και ωδοιπορησαν οδον τριων ημερων δια της ερημου Εθαμ και εστρατοπεδευσαν εν Μερρα. 	 Nak queßel Pi-hahirot queßnumeß saß xyi li palau ut queßcôeb saß li chaki chßochß. Nak ac xeßbêc oxib cutan saß li chaki chßochß Etam, queßxyîb lix muhebâleb aran Mara.


Εις τους πλουσιους του κοσμου τουτου παραγγελλε να μη υψηλοφρονωσι, μηδε να ελπιζωσιν επι την αδηλοτητα του πλουτου, αλλ' επι τον Θεον τον ζωντα, οστις διδει εις ημας πλουσιως παντα εις απολαυσιν, 	 Tâch'olob xyâlal chiruheb li biom nak inc'a' te'xk'etk'eti ribeb chi moco te'xc'ojob xch'ôl sa' xbên li biomal li na-oso'. Che'xq'ue ban xch'ôl chixyo'oninquil li yo'yôquil Dios. A'an naq'uehoc ke chi nabal chixjunil li c'a'ak re ru.


Και εμετρησε τον τοιχον του οικου, εξ πηχας και το πλατος εκαστου των εις τα πλαγια οικηματων, τεσσαρας πηχας, κυκλω κυκλω του οικου κυκλω. 	 Chirix aßan li cuînk quixbis li tzßac li cuan chirix li templo. Aßan oxib metro xpimal. Ut chiru li tzßac aßan yîbanbileb li cocß naßajej cuib metro xnînkal xsaß li junjûnk.


Τωρα λοιπον ευαρεστηθητε να εμβλεψητε εις εμε, διοτι εμπροσθεν υμων κειται αν εγω ψευδωμαι. 	 Ilomak li xnakß cuu. Ut têye cue ma ticßtiß li yôquin chixyebal.


Και ανεβη ο Αβιμελεχ εις το ορος Σαλμων, αυτος και πας ο λαος ο μετ' αυτου και ελαβεν ο Αβιμελεχ την αξινην εις την χειρα αυτου και εκοψε κλαδον δενδρου, και εσηκωσεν αυτον και επεθεσεν επι των ωμων αυτου και ειπε προς τον λαον τον μετ' αυτου, Ο, τι βλεπετε εμε πραττοντα, σπευσατε και σεις να πραξητε ως εγω. 	 Cô rochbeneb lix soldado saß li tzûl Salmón. Quixchap lix mâl laj Abimelec ut quixyocß jun li rukß cheß ut quixqßue saß xbên xtel. Quixye reheb li rochben: —Chebânu joß xinbânu lâin. Ut sêbahomak êrib, chan.


υιος τουτου ο Αχαζ, υιος τουτου ο Εζεκιας, υιος τουτου ο Μανασσης, 	 Laj Jotam, aßan lix yucuaß laj Acaz. Laj Acaz, aßan lix yucuaß laj Ezequías. Laj Ezequías, aßan lix yucuaß laj Manasés.


και ως περιενδυμα θελεις τυλιξει αυτους, και θελουσιν αλλαχθη Συ ομως εισαι ο αυτος, και τα ετη σου δεν θελουσιν εκλειψει. 	 Junak t'icr na-oso' ut najalman. Jo'can ajcui' nak tâosok' li ruchich'och' ut li choxa. Aban lâat inc'a' nacatjale'. Cuânkat ban chi junelic k'e cutan. (Sal. 102:25-27)


πως η διακονια του Πνευματος δεν θελει εισθαι μαλλον ενδοξος; 	 Abanan k'axal numtajenak cui'chic xlok'al li c'anjel li naxbânu kiq'uin li Santil Musik'ej.


Κυριε, με εδελεασας και εδελεασθην υπερισχυσας κατ' εμου και κατισχυσας εγεινα χλευασμος ολην την ημεραν παντες με εμπαιζουσι. 	 Laj Jeremías quixye: —At Kâcuaß, lâat xinâbalakßi ut lâin xincanab cuib re tinâbalakßi. Lâat kßaxal cau âcuib chicuu lâin. Joßcan nak xatnumta saß inbên. Rajlal cutan niquineßxhob li tenamit ut chixjunileb niquineßxseße.


αρτον αγγελων εφαγεν ο ανθρωπος τροφην εστειλεν εις αυτους μεχρι χορτασμου. 	 Quixtakla li choxahil cua reheb ut queßxcuaß chi nabal toj retal queßnujac.


Οι αφρονες γελωσιν εις την ανομιαν εν μεσω δε των ευθεων ειναι χαρις. 	 Li mâcßaßeb xnaßleb mâcßaß nequeßraj re nak nequeßxbânu li mâusilal. Abanan eb li châbileb nasahoß saß xchßôleb chixbânunquil li us.


Και αλλους δωδεκα λιθους εστησεν ο Ιησους εν τω μεσω του Ιορδανου, εν τω τοπω οπου εσταθησαν οι ποδες των ιερεων, των βασταζοντων την κιβωτον της διαθηκης και εκει ειναι μεχρι της σημερον. 	 Ut quixtus ajcuiß cablaju li pec laj Josué saß xyi li nimaß bar queßxakli cuiß laj tij li yôqueb chi cßamoc re li Lokßlaj Câx. Ut eb li pec aßan toj cuanqueb ajcuiß aran chalen anakcuan.


Και το προναον, το κατα προσωπον του οικου, ειχε μηκος κατα το πλατος του οικου εικοσι πηχων, και υψος εκατον εικοσι και εσκεπασεν αυτο εσωθεν με χρυσιον καθαρον. 	 Li naßajej li cuan saß li oquebâl, aßan belêb metro xnajtil rok, joß xnimal ru li templo. Ut lix najtil xteram, aßan belêb metro. Ut quixletz li tzßakal oro chi saß.


Δοξολογειτε τον Κυριον των κυριων διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου. 	 Cheqßuehak taxak xlokßal li Kâcuaß li kßaxal nim xcuanquil saß xbêneb chixjunileb li cuanqueb xcuanquil, xban nak kßaxal nim li ruxtân saß kabên junelic.


επαταξεν ο δουλος σου και τον λεοντα και την αρκτον και ο Φιλισταιος ουτος ο απεριτμητος θελει εισθαι ως εν εκ τουτων, επειδη εξουθενησε τα στρατευματα του Θεου του ζωντος. 	 Usta cakcoj, usta oso, lâin quincamsiheb. Ut li cuînk aßin li incßaß naxpâb li Dios, joßcan ajcuiß tixcßul xban nak yô chixhobbal lix soldados li yoßyôquil Dios, chan.


και ουχι μονον αυτη, αλλα και αυτοι οιτινες εχομεν την απαρχην του Πνευματος, και ημεις αυτοι στεναζομεν εν εαυτοις περιμενοντες την υιοθεσιαν, την απολυτρωσιν του σωματος ημων. 	 Mâcua' ca'aj cui' li ruchich'och' naxc'ul li raylal. Nayot'e' ajcui' li kach'ôl lâo aj pâbanel xban li raylal nakac'ul, usta ac xkac'ul li Santil Musik'ej. Li Santil Musik'ej a'an xbên li kamâtan naxq'ue ke li Dios. Yôco chiroybeninquil nak li Dios toxc'ul jo' tz'akal ralal xc'ajol ut tâjalâk li katz'ejcual ut tixq'ue li kalok'al.


Διαγουσι τας ημερας αυτων εν αγαθοις και εν μια στιγμη καταβαινουσιν εις τον αδην. 	 Nak cuanqueb saß ruchichßochß cuanqueb nabal cßaßru reheb. Ut nak nequeßcam incßaß nequeßcßuluc raylal.


Ενω καταγινεται να εμπληση την κοιλιαν αυτου, ο Θεος θελει αποστειλει τον θυμον της οργης αυτου επ' αυτον, και θελει επιβρεξει αυτον κατ' αυτου ενω τρωγει. 	 Nak ac cuan chic nabal li cßaßru re, li Dios tixcßutbesi lix joskßil chiru ut tixqßue chixtojbal lix mâc.


Και οτε οι λεπροι ουτοι ηλθον εως του ακρου του στρατοπεδου, εισηλθον εις μιαν σκηνην και εφαγον και επιον, και λαβοντες εκειθεν αργυριον και χρυσιον και ιματια, υπηγαν και εκρυψαν αυτα επιστρεψαντες δε εισηλθον εις αλλην σκηνην, και ελαβον αλλα εκειθεν και υπηγαν και εκρυψαν και ταυτα. 	 Eb li cuînk saklep rixeb queßcuulac cuanqueb cuiß lix muhebâleb laj Siria. Queßoc chi saß jun li muhebâl ut queßcuaßac ut queßucßac. Queßxxoc li plata, li oro ut li tßicr li queßxtau saß li muhebâl ut queßcôeb ut queßxmuk. Queßsukßi cuißchic xcaß sut saß li naßajej li xeßcuan cuiß laj Siria ut queßoc saß jun chic li muhebâl. Queßxxoc li cßaßru cuan aran ut queßcôeb cuißchic chixmukbal.


δια να θεσω εις τους πενθουντας εν Σιων, να δωσω εις αυτους ωραιοτητα αντι της στακτης, ελαιον ευφροσυνης αντι του πενθους, στολην αινεσεως αντι του πνευματος της ακηδιας δια να ονομαζωνται δενδρα δικαιοσυνης, φυτευμα του Κυριου, εις δοξαν αυτου. 	 Quinixtakla chixqßuebal li sahil chßôlejil reheb li teßyâbak aran Sión re nak incßaß chic rahak saß xchßôleb. Tinqßueheb xlokßal chokß rêkaj li cha. Tinqßue li sahil chßôlejil chokß rêkaj li rahil chßôlejil. Tebinqßue chi bichânc chokß rêkaj li yâbac. Chanchanakeb li cheß li kßaxal cau xban nak chßolaninbileb xban li Kâcuaß ut teßxbânu li tîquilal. Ut li Kâcuaß tâqßuehekß xlokßal riqßuin li teßxbânu.


Και ηρωτων αυτον οι οχλοι, λεγοντες Τι λοιπον θελομεν καμει; 	 Ut eb li tenamit yôqueb chixpatz'bal re: -¿C'a'ru tento takabânu re nak inc'a' târakek' âtin sa' kabên? chanqueb.


αν το βημα μου εξετραπη απο της οδου και η καρδια μου επηκολουθησε τους οφθαλμους μου, και αν κηλις προσεκολληθη εις τας χειρας μου 	 Cui lâin xincanab xbânunquil li tîquilal, ut cui lâin yôquin chixrabal ru li cßaßru re jalan, ut cui cuan cßaßak re ru cuiqßuin jalan aj e,


Χαιρε σφοδρα, θυγατερ Σιων αλαλαζε, θυγατερ Ιερουσαλημ ιδου, ο βασιλευς σου ερχεται προς σε αυτος ειναι δικαιος και σωζων πραυς και καθημενος επι ονου και επι πωλου υιου υποζυγιου. 	 Chisahokß taxak saß lê chßôl lâex li cuanquex saß li tenamit Sión. Chexbichânk xban xsahil lê chßôl, lâex li cuanquex Jerusalén xban nak yô chak chi châlc lê rey. Aßan tîc xchßôl ut tûlan. Aßan laj Colonel. Cßojcßo chak chirix jun chßina bûr. Chirix jun chßina ral bûr yô chak chi châlc.


Εν τη πεδιαδι του Ιορδανου εχυσεν αυτα ο βασιλευς, εν γη αργιλλωδει, μεταξυ Σοκχωθ και Σαρθαν. 	 Chixjunil aßin quixtakla xyîbanquil li rey saß li ru takßa re Jordán saß xyi li cuib chi tenamit Sucot ut Saretán.


Και ειπεν ο Ιωας προς παντας τους εξανισταμενους εναντιον αυτου, Μηπως σεις θελετε διεκδικησει υπερ του Βααλ; η σεις θελετε σωσει αυτον; οστις διεκδικηση υπερ αυτου θελει θανατωθη εως πρωιας εαν ουτος ηναι Θεος, ας διεκδικηση υπερ εαυτου, διοτι εκρημνισαν τον βωμον αυτου. 	 Laj Joás quixye reheb li cuînk li yôqueb chi sutuc re: —¿Ma tex-oquênk chirix laj Baal? ¿Ma têyal xcolbal rix? Li ani tixyal xcolbal rix camenak chic nak tâsakêuk cuulaj. Cui yâl nak Dios laj Baal, chixcolak rib chiruheb li queßjucßuc re lix artal, chan laj Joás.


και ελαβεν απο του σπερματος του βασιλικου και εκαμε συνθηκην μετ' αυτου και εκαμεν αυτον να ορκισθη ελαβε και τους δυνατους του τοπου, 	 Ut quixcßam ajcuiß jun reheb li ralal li rey li cuan xcuanquil ut quixbânu li contrato riqßuin. Quixpuersi ru chixbânunquil li juramento nak tixbânu li cßaßru quixye saß li contrato. Ut quixcßameb ajcuiß chirix li cuînk li cauheb rib li cuanqueb Jerusalén.


Και αυται ειναι αι κατοικιαι αυτων κατα τας κωμας αυτων εν τοις οριοις αυτων, των υιων του Ααρων, εκ της συγγενειας των Κααθιτων διοτι εις αυτους επεσεν ο κληρος 	 Aßan aßin li naßajej li quiqßueheß reheb li ralal xcßajol laj Aarón nak queßxbûli rix li chßochß aß yal chanru li ralal xcßajol laj Coat.


και θελει καμει ο Κυριος διακρισιν μεταξυ των κτηνων του Ισραηλ και των κτηνων των Αιγυπτιων και εκ παντων των ανηκοντων εις τους υιους Ισραηλ δεν θελει αποθανει ουδε εν. 	 Abanan lix quetômkeb laj Israel mâcßaß teßxcßul. Caßaj cuiß lix quetômkeb laj Egipto teßcâmk”, chan li Dios.


ουδε εφαγομεν δωρεαν αρτον παρα τινος, αλλα μετα κοπου και μοχθου, νυκτα και ημεραν εργαζομενοι, δια να μη επιβαρυνωμεν μηδενα υμων 	 Inc'a' xocua'ac yal chi mâtan. Inc'a' xkac'ul katenk'anquil nak xocuan sa' êyânk. Xkatacuasi ban kib chi c'anjelac chi k'ek chi cutan re nak tâcuânk c'a'ru ke re xnumsinquil li cutan junjûnk ut mâ ani xkach'i'ch'i'i sa' êyânk.


Και ο Μισραιμ εγεννησε τους Λουδειμ και τους Αναμειμ και τους Λεαβειμ και τους Ναφθουχειμ, 	 Laj Mizraim, aßan lix xeßtônil yucuaßeb laj Ludim, eb laj Anamim, eb laj Lehabim, eb laj Naftuhim,


"Εις τον πρωτον μουσικον, επι Νεγινωθ, επι Σεμινιθ. Ψαλμος του Δαβιδ." Κυριε, μη με ελεγξης εν τω θυμω σου, μηδε εν τη οργη σου παιδευσης με. 	 At Kâcuaß, minâkßus chi yô âjoskßil, ut minâqßue chixtojbal inmâc xban âjoskßil.


και Μααραθ, και Βαιθ-ανωθ, και Ελτεκων, πολεις εξ, και αι κωμαι αυτων. 	 Maarat, Bet-anot ut Eltecón. Cuakib chixjunileb li tenamit li quiqßueheß reheb rochbeneb li cocß cßalebâl.


Ουδεμιαν εργασιαν θελετε καμει θελει εισθαι νομιμον αιωνιον εις τας γενεας σας, κατα πασας τας κατοικιας σας. 	 Mâ jun li cßanjel têbânu. Li chakßrab aßin reheb chixjunileb lê ralal êcßajol anakcuan ut chi junelic kße cutan, aß yal bar cuânkex.


Τα δε εντοσθια και τους ποδας επλυνε με υδωρ και εκαυσεν ο Μωυσης ολον τον κριον επι του θυσιαστηριου ητο ολοκαυτωμα εις οσμην ευωδιας, προσφορα γινομενη δια πυρος εις τον Κυριον καθως προσεταξεν ο Κυριος εις τον Μωυσην. 	 Laj Moisés quixchßaj lix cßamcßot ut li rok ut quixcßat chixjunil li carner saß li artal. Ut aßan jun sununquil mayej quixcßat ut quicuulac chiru li Kâcuaß. Laj Moisés quixbânu joß quiyeheß re xban li Kâcuaß.


ανεβησαν εις τα ορη, κατεβησαν εις τας κοιλαδας, εις τοπον, τον οποιον διωρισας δι' αυτα 	 Li haß quinumeß saß xbêneb li tzûl ut cô saß li ru takßa saß li naßajej li cayîb chokß xnaßaj li haß.


Ο οσιος απωλεσθη εκ της γης και ο ευθυς δεν υπαρχει μεταξυ των ανθρωπων παντες ενεδρευουσι δια αιμα κυνηγουσιν εκαστος τον αδελφον αυτου. 	 Mâ jun chic li cuînk tîc xchßôl saß ruchichßochß ut mâ ani chic junak châbil. Chixjunileb nequeßcamsin ut li junjûnk nequeßxsicß chanru nak târûk teßxbalakßi li ras rîtzßin.


Ο νομος του Κυριου ειναι αμωμος, επιστρεφων ψυχην η μαρτυρια του Κυριου πιστη, σοφιζουσα τον απλουν 	 Lix chakßrab li Dios tzßakal re ru ut nax-acßobresi li kayußam. Li râtin li Kâcuaß Dios, aßan tzßakal yâl ut naxqßue xnaßleb li mâcßaß xnaßleb.


Τουτους επαταξεν ο Μωυσης ο δουλος του Κυριου, και οι υιοι Ισραηλ και εδωκε την γην αυτων ο Μωυσης ο δουλος του Κυριου κληρονομιαν εις τους Ρουβηνιτας και εις τους Γαδιτας και εις το ημισυ της φυλης Μανασση. 	 Junxil laj Moisés rochbeneb lix soldado queßnumta saß xbêneb li rey Sehón ut li rey Og. Ut li naßajej li queßrêchani, laj Moisés quixjecß reheb li jun têp chi ralal xcßajol laj Rubén, reheb li jun têp chi ralal xcßajol laj Gad ut reheb ajcuiß yijach xtêpaleb li ralal xcßajol laj Manasés.


και μη καλυψης την ανομιαν αυτων, και η αμαρτια αυτων ας μη εξαλειφθη απ' εμπροσθεν σου διοτι προεφεραν ονειδισμους κατα των οικοδομουντων. 	 Incßaß taxak tâcuy xmâqueb ut incßaß taxak tâsachk saß âchßôl li mâusilal li yôqueb chixbânunquil ke xban nak yôqueb xjoskßil saß kabên nak yôco chixyîbanquil li tzßac, chanquin.


Εαν οι ανθρωποι ουτοι αποθανωσι τον κοινον θανατον παντων των ανθρωπων, η εαν γεινη ανταποδοσις εις αυτους κατα την ανταποδοσιν παντων των ανθρωπων, δεν με απεστειλεν ο Κυριος 	 Cui eb li cuînk aßin teßcâmk joß nak nequeßcam chixjunileb li cristian, aßan retalil nak li Kâcuaß incßaß quinixtakla chixbânunquil li cßaßru ninbânu.


Επειδη εξευρομεν οτι πασα η κτισις συστεναζει και συναγωνια εως του νυν 	 Nakanau nak li ruchich'och' chalen anakcuan cuan sa' raylal ut yô chiroybeninquil nak tâusâk. Li ruchich'och', a'an jo' jun li ixk yô chixc'ulbal li raylal nak ac q'uirâc re.


γνωρισατε, οτι ουτω λεγει Κυριος περι του βασιλεως του καθημενου επι του θρονου Δαβιδ και περι παντος του λαου του κατοικουντος εν τη πολει ταυτη και περι των αδελφων σας, των μη εξελθοντων μεθ' υμων εις αιχμαλωσιαν 	 Cheqßuehak retal li cßaßru naxye li Kâcuaß chirix li rey li quicßojla saß xnaßaj li rey David ut chirixeb li cuanqueb saß li tenamit aßin, lê rech tenamitil li incßaß queßcßameß chi prêxil êrochben.


Οι δε Φιλισταιοι ελαβον την κιβωτον του Θεου και εφεραν αυτην απο Εβεν-εζερ εις Αζωτον. 	 Nak queßrêchani li Lokßlaj Câx eb laj filisteo, queßel aran Eben-ezer ut queßxcßam toj saß li tenamit Asdod.


και το χριστηριον ελαιον, και το ευωδες θυμιαμα δια το αγιον κατα παντα οσα προσεταξα εις σε θελουσι καμει. 	 Teßxyîb li aceite li tâqßuehekß saß xbên li teßkßaxtesîk chi cßanjelac chicuu. Ut teßxyîb li sununquil incienso li teßxmayeja saß li tabernáculo. Tento teßxbânu chixjunil chi tzßakal joß xinye âcue, chan li Kâcuaß.


Αλλ' εκολακευον αυτον δια του στοματος αυτων και δια της γλωσσης αυτων εψευδοντο προς αυτον 	 Abanan moco chi anchaleb ta xchßôl nequeßxyâba xcßabaß li Dios. Yal balakßînc ban nequeßxbânu.


Περι δε των χωριων, μετα των αγρων αυτων, τινες εκ των υιων Ιουδα κατωκησαν εν Κιριαθ-αρβα και ταις κωμαις αυτης, και εν Δαιβων και ταις κωμαις αυτης, και εν Ιεκαβσεηλ και τοις χωριοις αυτης, 	 Aßaneb aßin li tenamit li queßcana cuiß li ralal xcßajol laj Judá: Quiriat-arba, Dibón ut Jecabseel. Cuan li queßcana saß tenamit ut cuan ajcuiß li queßcôeb saß cßalebâl.


και εθεσα εκει την κιβωτον, εν η κειται η διαθηκη του Κυριου, την οποιαν εκαμε προς τους υιους Ισραηλ. 	 Ut saß li templo aßan xinqßue li Lokßlaj Câx lix xocxo cuiß li contrato li quixbânu li Kâcuaß riqßuineb laj Israel, chan laj Salomón.


Πως λοιπον με παρηγορειτε ματαιως, αφου εις τας αποκρισεις σας μενει ψευδος; 	 Xmâcßaßil lê naßleb nak nequexchal chixcßojobanquil inchßôl riqßuin li cßaßru nequeye xban nak chixjunil li cßaßru nequeye yal ticßtiß, chan laj Job.


Ισμαηλ δε ο υιος αυτου ητο δεκατριων ετων, οτε περιετμηθη την σαρκα της ακροβυστιας αυτου. 	 Oxlaju chihab cuan re laj Ismael nak quixcßul lix circuncisión.


Εβραιοι ειναι; και εγω Ισραηλιται ειναι; και εγω σπερμα Αβρααμ ειναι; και εγω 	 Neque'xnimobresi rib xban nak a'an eb aj hebreo. Lâin ajcui' aj hebreo lâin. Neque'xnimobresi rib xban nak a'aneb aj Israel. Ut lâin ajcui' aj Israel lâin. Neque'xnimobresi rib xban nak a'aneb ralal xc'ajol laj Abraham ut jo'can ajcui' lâin. Lâin ajcui' ralal xc'ajol laj Abraham.


εκει εθαψαν τον Αβρααμ και την Σαρραν την γυναικα αυτου εκει εθαψαν τον Ισαακ και την Ρεβεκκαν την γυναικα αυτου και εκει εθαψα εγω την Λειαν 	 Saß li naßajej aßan quimukeß laj Abraham joß ajcuiß lix Sara li rixakil. Aran ajcuiß quimukeß laj Isaac joß ajcuiß lix Rebeca li rixakil. Ut aran ajcuiß quinmuk lix Lea.


Μη αποστραφης ημας, δια το ονομα σου μη ατιμασης τον θρονον της δοξης σου ενθυμηθητι, μη διασκεδασης την διαθηκην σου την προς ημας. 	 Saß xcßabaß lâ rahom, at Kâcuaß, moâtzßektâna. Ut mâcßut xxutân lâ tenamit li cuan cuiß lâ lokßlaj cßojaribâl. Mâcuisi xcuanquil li contrato li cabânu kiqßuin. Incßaß taxak chi sachk saß âchßôl.¿Ma cuan ta biß junak li yîbanbil dios saß li xnînkal ru tenamit târûk tixtakla chak li hab? ¿Ma naru ta biß tâchâlk li hab saß choxa yal xjunes? ¿Ma mâcuaß ta biß lâat, at Kâcuaß, nacatqßuehoc re? Joßcan nak caßaj cuiß âcuiqßuin noco-oybenin xban nak lâat nacatqßuehoc re chixjunil li cßaßak re ru aßin, chan laj Jeremías.


Και τουτο θελει εισθαι δια σημειον επι της χειρος σου και δια προμετωπιδιον μεταξυ των οφθαλμων σου επειδη δια κραταιας χειρος εξηγαγεν ημας ο Κυριος εξ Αιγυπτου. 	 Li ninkße aßan tâcßanjelak êre re xjulticanquil nak junelic cuânk saß êchßôl li râtin li Dios xban nak riqßuin lix nimal xcuanquil li Dios quexrisi chak Egipto, chan laj Moisés.


Και θελουσιν οικοδομησει οικιας και κατοικησει, και θελουσι φυτευσει αμπελωνας και φαγει τον καρπον αυτων. 	 Teßxyîb li rochocheb ut aran teßcuânk. Teßâuk ut teßxtzaca li ru li racuîmkeb.


Παντι πραγματι ειναι καιρος και τροπος οθεν η αθλιοτης του ανθρωπου ειναι πολλη επ' αυτον 	 Cuan jun li hônal re xbânunquil chixjunil li cßaßak re ru ut cuan ajcuiß li naßleb re xcßoxlanquil chanru xbânunquil. Abanan cuan jun li chßaßajquilal saß xbên li junjûnk,


Θελω ομως αφησει ολιγους τινας εξ αυτων απο της ρομφαιας, απο της πεινης και απο του λοιμου, δια να διηγωνται παντα τα βδελυγματα αυτων μεταξυ των εθνων, οπου υπαγωσι και θελουσι γνωρισει οτι εγω ειμαι ο Κυριος. 	 Abanan, incßaß tinqßueheb chi camsîc chixjunileb. Tebincol ban chiru li camsînc ut chiru li cueßej ut chiru li caki yajel re nak naru teßxserakßi saß eb li tenamit chixjunil li mâusilal li queßxbânu. Ut riqßuin aßan teßxqßue retal nak lâin li Kâcuaß, chan li Dios.


Και ευχηθη ο Ιακωβ ευχην, λεγων, Αν ο Θεος ηναι μετ' εμου και με διαφυλαξη εν τη οδω ταυτη εις την οποιαν υπαγω, και μοι δωση αρτον να φαγω και ενδυμα να ενδυθω, 	 Ut laj Jacob quixye: —Cui li Kâcuaß Dios tâberesînk cue ut tâilok cue, ut cui aßan tixqßue cue lin tzacaêmk joß ajcuiß li cuakß, lâin tinlokßoni aßan.


Πως λοιπον θελεις στρεψει οπισω το προσωπον ενος τοπαρχου εκ των ελαχιστων δουλων του κυριου μου, και ηλπισας επι την Αιγυπτον δια αμαξας και δια ιππεας; 	 Lâat incßaß tâcuy pletic riqßuin jun reheb lin soldado usta aßan incßaß cau rib. ¿Ma nequecßoxla nak laj faraón tixqßue êcarruaje ut tixqßueheb li soldado li teßxic chirix cacuây?


καθως υπηκουομεν κατα παντα εις τον Μωυσην, ουτω θελομεν υπακουει και εις σε μονον Κυριος ο Θεος σου να ηναι μετα σου, καθως ητο μετα του Μωυσεως 	 Junelic takabânu li cßaßru tâye ke joß nak kabânu li cßaßru coxtakla cuiß laj Moisés. Ut chicuânk taxak li Dios âcuiqßuin joß nak quicuan riqßuin laj Moisés.Chixjunileb li incßaß teßabînk châcuu, ut incßaß teßxbânu li cßaßru tâye, eb aßan teßcamsîk. Li cßaßru nakaj lâo, aßan nak incßaß tâchßinânk âchßôl. Cauhak ban âchßôl chi cßamoc be chiku, chanqueb li tenamit re laj Josué.


Και θελετε θεσει τα ανατολικα ορια σας απο Ασαρ-εναν εως Σεπφαμ 	 Li nubâl saß li este tâticlâk Hazar-enán ut tâcuulak Sefam.


και εκει θελετε τρωγει ενωπιον Κυριου του Θεου σας, και θελετε ευφραινεσθαι, σεις και οι οικοι σας, εις οσα επιβαλετε τας χειρας σας, εις ο, τι Κυριος ο Θεος σου σε ηυλογησε. 	 Saß li naßajej aßan texcuaßak chiru li Kâcuaß lê Dios ut tâsahokß saß êchßôl lâex êrochben lê ralal êcßajol xban nak li Kâcuaß lê Dios xexrosobtesi.


Και Ατθαι εγεννησε τον Ναθαν, και Ναθαν εγεννησε τον Ζαβαδ, 	 Laj Atai, aßan lix yucuaß laj Natán. Ut laj Natán, aßan lix yucuaß laj Zabad.


προς τους οποιους απεκριθην οτι δεν ειναι συνηθεια εις τους Ρωμαιους να παραδιδωσι κατα χαριν ουδενα ανθρωπον εις θανατον, πριν ο κατηγορουμενος εχη τους κατηγορους κατα προσωπον και λαβη καιρον απολογιας περι του εγκληματος. 	 Abanan lâin quinye reheb nak eb laj Roma moco c'aynakeb ta chixtenebanquil câmc sa' xbên junak cuînk yal chi jo'can. Tento nak cuânk chiruheb laj jitol re, re nak tixcol rib a' yal c'a'ru tâjitek' cui'.


Ευλογητος Κυριος ο Θεος, ο Θεος του Ισραηλ, οστις μονος καμνει θαυμασια 	 Lokßoninbil taxak li Kâcuaß, lix Dioseb laj Israel xban nak caßaj cuiß aßan li kßaxal nim xcuanquil chixbânunquil li sachba chßôlej.


Ανατρεπουσι την οδον μου, επαυξανουσι την συμφοραν μου, χωρις να εχωσι βοηθον. 	 Nequeßxram lin be re nak incßaß tinêlelik. Ut mâ ani nakßusuc reheb re nak teßxcanab xbânunquil raylal cue.


Ουτω και σεις εξωθεν μεν φαινεσθε εις τους ανθρωπους δικαιοι, εσωθεν ομως εισθε πληρεις υποκρισεως και ανομιας. 	 Jo'can ajcui' lâex. Relic chi yâl nak châbil nequexc'utun chiruheb li tenamit. Abanan lê ch'ôl nujenak chi mâusilal ut lâex aj ca' pac'al u.


Και κατεβη ο Ιακωβ εις Αιγυπτον και ετελευτησεν εκει αυτος και οι πατερες ημων, 	 Jo'ca'in nak côeb aran Egipto laj Jacob li kaxe'tônil yucua' ut aran quicam jo'queb ajcui' li ralal.


αν και ο Ιησους αυτος δεν εβαπτιζεν, αλλ' οι μαθηται αυτου- 	 Abanan mâcua' li Jesús li yô chi cubsînc ha'. A'aneb ban lix tzolom li yôqueb chi cubsînc ha'.


προσευχομενοι ενταυτω και περι ημων, να ανοιξη εις ημας ο Θεος θυραν του λογου, δια να λαλησωμεν το μυστηριον του Χριστου, δια το οποιον και ειμαι δεδεμενος, 	 Ut nak yôkex chi tijoc, chextijok ajcui' chak chikix lâo re nak tixq'ue ke li Dios xyebal resil li colba-ib sa' xc'aba' li Cristo. Li xyâlal li colba-ib, a'in mukmu nak quicuan chak. Lâex nequenau nak cuanquin chi prêxil xban xyebal resil li colba-ib.


το δωρον αυτου ητο εις αργυρους δισκος βαρους εκατον τριακοντα σικλων λεκανιον εν αργυρουν εβδομηκοντα σικλων, κατα τον σικλον τον αγιον αμφοτερα πληρη σεμιδαλεως εζυμωμενης μετα ελαιου, δια προσφοραν εξ αλφιτων 	 Li mayej li quixqßue, aßan jun li nimla plato yîbanbil riqßuin plata numenak oxib libra râlal ut jun li nimla secß yîbanbil riqßuin plata, caßchßin mâ cuib libra râlal. Lix bisbaleb aßan joß li bisleb li cuan saß li tabernáculo. Li plato ut li secß nujenak riqßuin li châbil cßaj junajinbil riqßuin aceite re li mayej re li ru li acuîmk.


εξαφθη ο θυμος του βασιλεως, και ειπη προς σε, Δια τι επλησιασατε εις την πολιν μαχομενοι; δεν ηξευρετε οτι ηθελον τοξευσει απο του τειχους; 	 mâre li rey tâjoskßok ut tixye âcue, “¿Cßaßut nak xexnachßoc saß li tenamit chi pletic? ¿Ma incßaß ta biß nequenau nak naru teßxcut chak lix tzimaj saß xbên li tzßac?


Και εαν τις αγοραση παρα τινος των Λευιτων, τοτε η εν τη πολει της ιδιοκτησιας αυτου πωληθεισα οικια θελει απελευθερωθη εν τη αφεσει διοτι αι οικιαι των πολεων των Λευιτων ειναι η ιδιοκτησια αυτων μεταξυ των υιων Ισραηλ. 	 Cui junak cuînk tixlokß li rochoch laj levita, li cuînk aßan tento tâêlk saß li cab nak tâcuulak li chihab re sahil chßôlejil xban nak lix tenamiteb aßan, aßan li qßuebil reheb laj levita saß xyânkeb laj Israel.


Και θελω καταστησει τας πολεις σας ερημους και θελω εξερημωσει τα αγιαστηρια σας και δεν θελω οσφρανθη την οσμην των ευωδιων σας 	 Lâin tinjuqßuiheb lê tenamit ut tinsacheb chi junaj cua eb li naßajej li nequexlokßonin cuiß. Ut incßaß chic tincßul lê sununquil ban li nequecßat chicuu.


Η εαν τις εγγιση πραγμα τι ακαθαρτον, ειτε θνησιμαιον ακαθαρτον θηριου ειτε θνησιμαιον ακαθαρτου κτηνους ειτε θνησιμαιον ερπετων ακαθαρτων, και ελαθεν αυτον, ομως θελει εισθαι ακαθαρτος και ενοχος. 	 Joßcan ajcuiß junak li cristian tixchßeß li camenak xul xcomoneb li xul li quixye li Dios nak incßaß teßxtzaca, usta joskß aj xul usta incßaß, malaj ut xcomoneb li nequeßxquelo rib saß chßochß. Cui tixchßeß li xul aßan usta incßaß naxnau nak incßaß us xbânu, tixmux rib ut cuânk xmâc.


και Ζανωα, και Εν-γαννιμ, Θαπφουα, και Ηναμ, 	 Zanoa, En-ganim, Tapúa, Enam,


Ο δε Μαδιαμ και ο Αμαληκ και παντες οι κατοικοι της ανατολης ησαν εξηπλωμενοι εν τη κοιλαδι ως ακριδες κατα το πληθος και αι καμηλοι αυτων αναριθμητοι ως η αμμος παρα το χειλος της θαλασσης κατα το πληθος. 	 Eb laj Madián ut eb laj Amalec ut eb li queßchal saß li oriente chanchaneb jun tûb chi aj sâcß saß li ru takßa xban nak kßaxal nabaleb. Nabaleb lix camellos. Chanchan xqßuial li samaib li cuan chire li palau.


Και ειπεν ο ανθρωπος προς τον Ηλει, Εγω ειμαι ο ελθων εκ της μαχης, και εφυγον εγω εκ της μαχης σημερον. Και ειπε, Τι εγεινε, τεκνον μου; 	 Li cuînk quixye re: —Lâin xinêlelic chiruheb laj filisteo anakcuan ut xinchal saß ânil, chan. Laj Elí quixye re li cuînk: —¿Cßaßru xcßulman? chan.


Και επλησιασαν αι ημεραι του Ισραηλ δια να αποθανη και καλεσας τον υιον αυτου τον Ιωσηφ, ειπε προς αυτον, Εαν ευρηκα τωρα χαριν εμπροσθεν σου, βαλε, παρακαλω, την χειρα σου υπο τον μηρον μου, και καμε εις εμε ελεος και αληθειαν μη με θαψης, παρακαλω, εν τη Αιγυπτω 	 Nak yô chi cuulac xkßehil lix camic, laj Israel quixbok laj José riqßuin ut quixye re: —Anakcuan lâin tincuaj tâbânu junak usilal cue. Qßue lâ cuukß rubel cuaß joß cßaynakeb chixbânunquil li katenamit nak nequeßxbânu li juramento. Tintzßâma châcuu nak incßaß tinâmuk arin Egipto.


Ο δε ειπε, Δεσποτα Κυριε, Ποθεν να γνωρισω οτι θελω κληρονομησει αυτην; 	 Ut laj Abram quichakßoc ut quixye: —Kâcuaß Dios, ¿chanru nak tinnau chi tzßakal nak tincuêchani li chßochß? ¿Cßaßru li retalil tâqßue? chan.


και τουτο το ημισυ της συναγωγης ητο προβατα τριακοσια τριακοντα επτα χιλιαδες και πεντακοσια, 	 oxib ciento mil riqßuin cuuklaju xcaßcßâl mil riqßuin ôb ciento li carner;


Τουτον ιδων ο Πετρος λεγει προς τον Ιησουν Κυριε, ουτος δε τι; 	 Nak laj Pedro quiril a'an, quixpatz' re li Jesús: -Ut li cuînk a'an, Kâcua', ¿ma tixc'ul jo' tinc'ul lâin? chan.


Ο ανηρ ας αποδιδη εις την γυναικα την οφειλομενην ευνοιαν ομοιως δε και η γυνη εις τον ανδρα. 	 Tento nak li cuînk tâcuânk riq'uin li rixakil ut li ixk tâcuânk riq'uin lix bêlom jo' neque'raj chi ribileb rib.


Και εσηκωθη ο Μανωε και ηκολουθησε την γυναικα αυτου και ηλθε προς τον ανθρωπον και ειπε προς αυτον, Συ εισαι ο ανθρωπος οστις ελαλησας προς την γυναικα; Ο δε ειπεν, Εγω. 	 Laj Manoa cô chirix li rixakil chirilbal li cuînk. Ut quixye re: —¿Ma lâat li cat-âtinac riqßuin li cuixakil? chan. Ut lix ángel li Kâcuaß Dios quixye: —Lâin.—


Και ηγορασα παρα του Αναμεηλ, υιου του θειου μου, τον αγρον τον εν Αναθωθ και εζυγισα προς αυτον τα χρηματα, δεκαεπτα σικλους αργυριου. 	 Joßcan nak lâin quinlokß riqßuin laj Hanameel li chßochß li cuan Anatot. Caßchßin mâ mero libra li plata li quintoj cuiß.


Και ευλογησεν ο Θεος την ημεραν την εβδομην και ηγιασεν αυτην διοτι εν αυτη ανεπαυθη απο παντων των εργων αυτου, τα οποια εκτισε και εκαμεν ο Θεος. 	 Li Dios quirosobtesi li xcuuk li cutan ut quixsantobresi xban nak saß li cutan aßan quihilan riqßuin chixjunil li cßanjel li quixbânu.


διοτι εαν επιστρεψητε προς τον Κυριον, οι αδελφοι σας και τα τεκνα σας θελουσιν ευρει ελεος εμπροσθεν των αιχμαλωτισαντων αυτους, και θελουσιν επανελθει εις την γην ταυτην διοτι οικτιρμων και ελεημων ειναι Κυριος ο Θεος σας και δεν θελει αποστρεψει το προσωπον αυτου απο σας, εαν επιστρεψητε προς αυτον. 	 Cui texsukßîk riqßuin li Kâcuaß, teßuxtânâk ruheb lê rechßalal ut eb lê ralal êcßajol xbaneb li queßcßamoc reheb chi prêxil ut teßsukßik cuißchic saß li naßajej aßin xban nak li Kâcuaß lê Dios, aßan na-uxtânan u ut natokßoban u. Incßaß textzßektâna cui texsukßîk cuißchic riqßuin, chan li rey saß li hu li quixtakla.


Η ευλογια του Κυριου πλουτιζει, και λυπη δεν θελει προστεθη εις αυτην. 	 Li ani na-osobtesîc xban li Dios, aßan cuan xbiomal, ut incßaß naxqßue rahil chßôlej.


Οστις διδει εις τους πτωχους, δεν θελει ελθει εις ενδειαν αλλ' οστις αποστρεφει τους οφθαλμους αυτου, θελει εχει πολλας καταρας. 	 Mâcßaß tâpaltok reheb li ani nequeßxtenkßa eb li nebaß. Abanan li ani incßaß nequeßxtokßoba ruheb li nebaß, tzßektânanbilakeb xbaneb chixjunileb.Nak eb li incßaß useb xnaßleb nequeßoc saß xcuanquil, eb li cristian nequeßxmuk ribeb xbaneb xxiu. Abanan nak nequeßsacheß ruheb li incßaß useb xnaßleb, us nequeßel riqßuin li cßaßru nequeßxbânu li tîqueb xchßôl.


και δεν ηδυναντο να αντισταθωσιν εις την σοφιαν και εις το πνευμα, με το οποιον ελαλει. 	 Abanan nak quiâtinac laj Esteban, eb a'an inc'a' chic que'ru xsumenquil xban nak a'an q'uebil xna'leb xban li Santil Musik'ej.


Και εξεσπασε την σκηνην αυτου ως καλυβην κηπου κατηφανισε τον τοπον των συναξεων αυτου ο Κυριος εκαμε να λησμονηθη εν Σιων η εορτη και το σαββατον, και εν τη αγανακτησει της οργης αυτου απερριψε βασιλεα και ιερεα. 	 Moco ra ta chiru nak quixqßue chi poßîc li templo. Ut quixsach ru li naßajej li nequeßlokßonin cuiß li tenamit. Incßaß chic nequeßlokßonin saß li hilobâl cutan, chi moco nequeßxbânu li ninkße joß queßxbânu junxil. Xban xjoskßil li Kâcuaß, quixtzßektânaheb chixjunileb, joß li rey, joß eb ajcuiß laj tij.


Ο λαος ομως απεκριθη, Δεν θελεις εξελθει διοτι, εαν τραπωμεν εις φυγην, δεν μελει αυτους περι ημων ουδε εαν το ημισυ εξ ημων αποθανη, δεν μελει αυτους περι ημων επειδη τωρα συ εισαι ως ημεις δεκα χιλιαδες οθεν τωρα ειναι καλητερον να ησαι βοηθος ημων εκ της πολεως. 	 Abanan eb li cuînk queßxye re: —Incßaß tatxic lâat. Cui lâo toêlelik chiruheb incßaß toeßrâlina. Usta yijach li kasoldados teßcâmk, eb aßan mâcßaß nequeßraj re. Lâat li kßaxal lokß chiru lajêb mil saß kayânk. Kßaxal us nak tatcanâk arin saß li tenamit aßin ut tâtakla katenkßanquil, chanqueb.


Αργυριον η χρυσιον η ιματιον ουδενος επεθυμησα 	 Lâex nequenau nak lâin inc'a' xinrahi ru lix tumin jalan, chi moco lix biomal, chi moco li rak'eb.


Και στησαντες αυτους εις το μεσον, ηρωτων Δια ποιας δυναμεως η δια ποιου ονοματος επραξατε τουτο σεις; 	 Que'xtakla xc'ambal laj Pedro ut laj Juan. Que'xakabâc chiruheb ut que'xye reheb: -¿Ani xq'uehoc êcuanquil? Ut, ¿ani sa' aj c'aba' yôquex chixbânunquil li milagro a'in? chanqueb.


Και εγογγυζεν ο λαος πονηρα εις τα ωτα του Κυριου και ο Κυριος ηκουσε και εξηφθη η οργη αυτου και εξεκαυθη μεταξυ αυτων πυρ Κυριου και κατεφαγε το ακρον του στρατοπεδου. 	 Saß jun li cutan eb laj Israel queßoc chixcuechßinquil rix li Kâcuaß xban li chßaßajquilal li cuanqueb cuiß. Li Kâcuaß quirabi li cßaßru yôqueb chixyebal. Cßajoß nak quijoskßoß saß xbêneb. Quixtakla chak li xam ut eb li muhebâleb li cuanqueb toj chire queßcßat.


αλλα θελω κοιμηθη μετα των πατερων μου και θελεις με μετακομισει εκ της Αιγυπτου και θελεις με θαψει εν τω ταφω αυτων. Ο δε ειπεν, Εγω θελω καμει κατα τον λογον σου. 	 Nak tincâmk, tinêrisi Egipto ut tinêcßam aran Canaán ut tinêmuk chixcßatk li naßajej li queßmukeß cuiß lin yucuaß camenak joß ajcuiß lin yucuaßchin, chan laj Jacob. Ut laj José quixye re: —Us. Matcßoxlac. Tinbânu li cßaßru yôcat chixyebal cue, chan.Ut lix yucuaß quixye re: —Ye cue ma relic chi yâl nak tâbânu chi joßcan, chan. Ut laj José quixye re: —Relic chi yâl tinye âcue nak lâin tinbânu chi joßcan, chan. Ut laj Jacob quix-anab rib chiru xjolom lix chßât ut quixlokßoni li Kâcuaß Dios.


Διοτι ιδου, ερχονται ημεραι καθ' ας θελουσιν ειπει Μακαριαι αι στειραι και αι κοιλιαι, αιτινες δεν εγεννησαν, και οι μαστοι, οιτινες δεν εθηλασαν. 	 Tâcuulak xk'ehil nak eb li tenamit a'in te'xye, "Us xak reheb li ixk li inc'a' neque'q'uiresin ut li inc'a' neque'tu'resin."


και υπερ αυτων εγω αγιαζω εμαυτον, δια να ηναι και αυτοι ηγιασμενοι εν τη αληθεια. 	 Sa' xc'aba' eb a'an xink'axtesi cuib lâin chixbânunquil li c'a'ru xaye cue. Ut sa' xc'aba' li yâl li xinye eb a'an te'xk'axtesi ajcui' ribeb chixbânunquil li c'a'ru nacacuaj.


Και ειπεν ο Ιωναθαν προς τον Δαβιδ, Ελθε, και ας εξελθωμεν εις τον αγρον. Και εξηλθον αμφοτεροι εις τον αγρον. 	 Laj Jonatán quixye re: —Yoßo saß cßalebâl, chan. Ut queßcôeb xcaßbichaleb saß li cßalebâl.


Ο Κυριος θελει ενδυναμονει αυτον επι της κλινης της ασθενειας εν τη αρρωστια αυτου συ θελεις στρονει ολην την κλινην αυτου. 	 Li Kâcuaß tâqßuehok xmetzßêu nak cuan saß raylal. Tixsukßisi chokß xcacuilal lix yajel.


Ητο δε και επιγραφη γεγραμμενη επανωθεν αυτου με γραμματα Ελληνικα και Ρωμαικα και Εβραικα Ουτος εστιν ο Βασιλευς των Ιουδαιων. 	 Chiru li cruz que'xq'ue jun retalil tz'îbanbil sa' eb li âtinobâl griego, hebreo, ut latín, li naxye chi jo'ca'in: A'an a'in lix reyeb laj judío.


Ουτοι ειναι οι ανθρωποι της επαρχιας, οι αναβαντες εκ της αιχμαλωσιας, εκ των μετοικισθεντων, τους οποιους μετωκισε Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος, και επιστρεψαντες εις Ιερουσαλημ και εις την Ιουδαιαν, εκαστος εις την πολιν αυτου 	 Aßan aßin lix cßabaßeb laj Israel li queßchapeß ut queßcßameß Babilonia xban li rey Nabucodonosor ut queßsukßi cuißchic Jerusalén ut Judá. Ac saß xtenamit queßcana li junjûnk.


Απο πολλου εσιωπησα θελω μεινει ησυχος; θελω κρατησει εμαυτον; τωρα θελω φωναξει ως η τικτουσα θελω καταστρεψει και καταπιει ομου. 	 Li Kâcuaß quixye: —Lâin mâcßaß xinye. Najt xincuy cuib ut mâcßaß xinbânu. Abanan anakcuan tinjap cue joß nak naxjap re jun li ixk li oc re chi qßuirâc. Jun xxiquic nak tinsacheb ru li xicß nequeßiloc cue.


Ο Ιουδας λοιπον, λαβων το ταγμα και εκ των αρχιερεων και Φαρισαιων υπηρετας, ερχεται εκει μετα φανων και λαμπαδων και οπλων. 	 Jo'can nak laj Judas cô sa' li na'ajej a'an ut quixc'am chirix jun ch'ûtal li soldado aj Roma. Ut côeb ajcui' chirixeb li neque'c'ac'alen sa' li templo. Taklanbileb xbaneb laj fariseo ut li xbênil aj tij. Cuan cuanqueb xxameb sa' ruk' ut cuan cuanqueb xxameb sa' ru'uj che' ut cuanqueb ajcui' xch'îch'eb.


Συ αυτος εισαι Κυριος μονος συ εποιησας τον ουρανον, τους ουρανους των ουρανων, και πασαν την στρατιαν αυτων, την γην και παντα τα επ' αυτης, τας θαλασσας και παντα τα εν αυταις, και συ ζωοποιεις παντα ταυτα και σε προσκυνουσιν αι στρατιαι των ουρανων. 	 Ut laj Esdras quitijoc ut quixye: —At Kâcuaß, caßaj cuiß lâat li Dios. Mâ ani chic junak Dios. Caßaj cuiß lâat. Lâat catyîban re li choxa joß ajcuiß chixjunil li cuan chiru. Lâat catyîban re li ruchichßochß ut chixjunil li cuan chiru. Lâat catyîban re li palau joß ajcuiß chixjunil li cuan chi saß. Lâat nacaqßue xyußameb chixjunil li cßaßru cuan. Joßcan nak chixjunileb li cuanqueb saß choxa nacateßxlokßoni.


Επειδη πολλοι καυχωνται κατα την σαρκα, θελω καυχηθη και εγω. 	 Nabaleb neque'xnimobresi rib riq'uin li c'a'ru neque'xbânu arin sa' ruchich'och'. ¿Ma inc'a' ta bi' raj târûk tinnimobresi ajcui' cuib lâin?


και ειπον προς αυτον, λεγοντες Ειπε προς ημας εν ποια εξουσια πραττεις ταυτα, η τις ειναι οστις σοι εδωκε την εξουσιαν ταυτην; 	 Ut que'xye re: -¿Ani xtaklan âcue chixbânunquil li c'a'ru yôcat chixbânunquil? ¿Ani xq'uehoc âcuanquil? chanqueb.


Την νυκτα επι της κλινης μου εζητησα εκεινον, τον οποιον αγαπα η ψυχη μου εζητησα αυτον και δεν ευρηκα αυτον. 	 Nak cuanquin saß lin cuarib chi kßek, quinsicß li narahoc cue. Quinsicß ut incßaß quintau.


Ενω δε περιεμενεν αυτους ο Παυλος εν ταις Αθηναις, το πνευμα αυτου παρωξυνετο εν αυτω, επειδη εβλεπε την πολιν γεμουσαν ειδωλων. 	 Nak laj Pablo yô chiroybeninquileb laj Silas ut laj Timoteo sa' li tenamit Atenas, quixq'ue retal nak k'axal cui'chic nabaleb li yîbanbil Dios cuanqueb sa' li tenamit a'an. C'ajo' nak quiraho' sa' xch'ôl.


Αλλ' εγω θελω θυσιασει προς σε μετα φωνης αινεσεως θελω αποδωσει οσα ηυχηθην η σωτηρια ειναι παρα του Κυριου. 	 Abanan lâin tinqßue âlokßal ut tinmayejak châcuu. Tinbânu li cßaßru quinyechißi âcue. Li colba-ib junes âcuiqßuin lâat nachal chak, at Kâcuaß, chan laj Jonás.Ut li Kâcuaß Dios quixtakla li car re nak tixcanab chak laj Jonás chi chßochßel. Joßcan nak li car quixxaßcua chak laj Jonás chi chßochßel.


Οι οδοντες σου ειναι ως ποιμνιον προβατων κεκουρευμενων, αναβαινοντων απο της λουσεως, τα οποια παντα γεννωσι διδυμα, και δεν υπαρχει ατεκνον μεταξυ αυτων 	 Cßajoß xchßinaßusal li ruch âcue ut tzßakal re ru. Mâ jun isinbil. Chanchan xsakal li carner li nequeßtususnac chak chi êlc saß li naßajej li nequeßchßajeß cuiß. Ac cauresinbileb re teßbesekß li rix.


Παντες οι απαριθμηθεντες του στρατοπεδου Εφραιμ ησαν εκατον οκτω χιλιαδες και εκατον, κατα τα ταγματα αυτων ουτοι θελουσι σηκονεσθαι τριτοι. 	 Jun ciento mil riqßuin cuakxakib mil riqßuin jun ciento chixjunileb li teßoquênk saß xyânkeb laj Efraín. Aßaneb li teßxic saß li rox tasal nak teßxjal lix naßajeb.


Εαν δεν ηλθον και ελαλησα προς αυτους, αμαρτιαν δεν ηθελον εχει τωρα ομως δεν εχουσι προφασιν περι της αμαρτιας αυτων. 	 Mâc'a'eb raj xmâc cui ta lâin inc'a' xinc'ulun ut cui ta inc'a' xinye reheb lix yâlal. Abanan mâc'a' c'a'ru te'xcol cui' ribeb xban nak cuanqueb xmâc.


Τινες ομως εκ του Ασηρ και Μανασση και Ζαβουλων υπεκλιναν και ηλθον εις Ιερουσαλημ. 	 Abanan cuanqueb ajcuiß li tenamit li queßxcubsi ribeb saß xyânkeb li ralal xcßajol laj Aser, laj Manasés ut laj Zabulón. Eb aßan queßcôeb Jerusalén.


Δια τουτο προσδεχεσθε αλληλους, καθως και ο Χριστος προσεδεχθη ημας εις δοξαν Θεου. 	 Chec'ulak sa' êyânk chi sa sa' êch'ôl lê rech aj pâbanelil jo' nak li Cristo coxc'ul lâo. Jo'can chebânuhak re xq'uebal xlok'al li Dios.


και μαλιστα αφινετε να πιπτη τι απο των χειροβολων δια αυτην και αφινετε να συλλεγη και μη ελεγχετε αυτην. 	 Checanabak jûnk jôbak aran re nak aßan tixxoc ut mâcßaß têye re, chan laj Booz.


Αποκριθεις δε ο Ιησους ειπεν Αληθως σας λεγω, δεν ειναι ουδεις οστις, αφησας οικιαν η αδελφους η αδελφας η πατερα η μητερα η γυναικα η τεκνα η αγρους ενεκεν εμου και του ευαγγελιου, 	 Li Jesús quixye: -Relic chi yâl tinye êre, li ani naxcanab c'a'ru re sa' inc'aba' lâin, tixc'ul rêkaj. Li ani naxcanab xna' xyucua', li ras ut li rîtz'in ut li ralal xc'ajol sa' inc'aba' lâin malaj ut sa' xc'aba' li evangelio, a'an tixc'ul rêkaj. Jo'can ajcui' li naxcanab xch'och' ut li rochoch sa' inc'aba' lâin, tixc'ul ajcui' rêkaj.


Δια τουτο συνετελεσεν εν ματαιοτητι τας ημερας αυτων και τα ετη αυτων εν ταραχη. 	 Joßcan nak eb laj Israel qßuila chihab yôqueb chixnumsinquil lix yußameb saß li chaki chßochß chi mâcßaß rajbal ut nabal li raylal queßxcßul.


τωρα ιδου, συ θαρρεις επι την ραβδον του συντετριμμενου εκεινου καλαμου, επι την Αιγυπτον, επι τον οποιον εαν τις επιστηριχθη, θελει εμπηχθη εις την χειρα αυτου και τρυπησει αυτην τοιουτος ειναι Φαραω ο βασιλευς της Αιγυπτου προς παντας τους θαρρουντας επ' αυτον. 	 Lâo nakanau nak lâat cßojcßo âchßôl saß xbêneb laj Egipto. Eb laj Egipto moco cauheb ta rib. Chanchaneb li caxlan ajl. Cui tâchap chokß re âxukß, tixhop lâ cuukß. Li ani tixcßojob xchßôl saß xbên laj faraón, lix reyeb laj Egipto, ra tixcßul.


Και εθεσαν επανωθεν της κεφαλης αυτου την κατηγοριαν αυτου γεγραμμενην Ουτος εστιν Ιησους ο βασιλευς των Ιουδαιων. 	 Sa' xbên li cruz que'xq'ue jun retalil c'a'ut nak que'xcamsi ut naxye: A'an a'in li Jesús, lix Reyeb laj judío.


Που ο βασιλευς της Αιμαθ και ο βασιλευς της Αρφαδ και ο βασιλευς της πολεως Σεφαρουιμ, Ενα και Αυα; 	 ¿Ma cuan ta biß xcuanquil lix reyeb laj Hamat, lix reyeb laj Arfad, lix reyeb laj Sefarvaim, Hena ut Iva?” chan laj Senaquerib.


ποτε μεν θεατριζομενοι με ονειδισμους και θλιψεις, ποτε δε γινομενοι κοινωνοι των τα τοιαυτα παθοντων. 	 Cuan sa' êyânk li xic' que'ile' ut que'hobe' chiruheb li tenamit. Ut lâex quextz'akon riq'uin li raylal li que'xc'ul.


Τοτε οι ανδρες Ιουδα ηλαλαξαν και καθως ηλαλαξαν οι ανδρες Ιουδα, ο Θεος επαταξε τον Ιεροβοαμ και παντα τον Ισραηλ, εμπροσθεν του Αβια και του Ιουδα. 	 Eb laj Judá queßxjap reheb chi cau ut queßoc chi pletic. Ut li Dios quixkßaxtesiheb laj Jeroboam ut eb laj Israel saß rukßeb li rey Abías ut eb laj Judá.


Ο δεχομενος προφητην εις ονομα προφητου μισθον προφητου θελει λαβει, και ο δεχομενος δικαιον εις ονομα δικαιου, μισθον δικαιου θελει λαβει. 	 Li ani tâc'uluk re junak profeta chi anchal xch'ôl xban nak a'an naxye râtin li Dios, li jo' q'uial lix k'ajcâmunquil li tixc'ul li profeta, a'an ajcui' li tixc'ul li tâc'uluk re. Ut li ani tâc'uluk re li tîc xch'ôl xban nak a'an tîc xch'ôl, li jo' q'uial lix k'ajcâmunquil li tixc'ul li tîc xch'ôl, a'an ajcui' li tixc'ul li tâc'uluk re.Li ani tixq'ue jun sec'ak ruc'a junak reheb lin tzolom usta cubenak xcuanquil, cui tixq'ue li ruc'a xban nak a'an intzolom, relic chi yâl ninye êre nak li jun a'an tixc'ul lix k'ajcâmunquil.


Και επεθυμει να γεμιση την κοιλιαν αυτου απο των ξυλοκερατων, τα οποια ετρωγον οι χοιροι, και ουδεις εδιδεν εις αυτον. 	 Quiraj raj xcua'bal xcuaheb li âk xban nak tâtz'ocâk. Abanan inc'a' que'xq'ue ca'ch'inak re.


Δια πιστεως ο Ιωσηφ αποθνησκων προανηγγειλε περι της εξοδου των υιων Ισραηλ και παρηγγειλε περι των οστεων αυτου. 	 Xban lix pâbâl laj José, nak ac câmc re, quixjultica reheb laj Israel nak sa' jun cutan te'êlk sa' li tenamit Egipto. Ut quixye ajcui' reheb nak te'xc'am lix bakel nak te'êlk sa' li tenamit a'an.


Οι υιοι του Ρουβην και οι Γαδιται και το ημισυ της φυλης του Μανασση, εκ των δυνατων, ανδρες φεροντες ασπιδα και μαχαιραν και εντεινοντες τοξον και γεγυμνασμενοι εις πολεμον, ησαν τεσσαρακοντα τεσσαρες χιλιαδες και επτακοσιοι εξηκοντα, εξερχομενοι εις πολεμον. 	 Eb li ralal xcßajol laj Rubén, ut eb li ralal xcßajol laj Gad ut li yi jach li ralal xcßajol laj Manasés, aßan châbileb soldados. Cauheb rib chi pletic. Cuanqueb xchßîchß re pletic ut cuanqueb ajcuiß xchßîchß re xcolbal re xchßôleb. Nequeßxnau pletic riqßuin tzimaj. Queßxtzol rib chi us chi pletic. Câhib roxcßâl mil riqßuin cuukub ciento riqßuin oxcßâl chixjunileb li nequeßxnau pletic chi us.


Και ουτος ηρχισε να λαλη μετα παρρησιας εν τη συναγωγη. Ακουσαντες δε αυτον ο Ακυλας και Πρισκιλλα, παρελαβον αυτον και εξεθεσαν εις αυτον ακριβεστερα την οδον του Θεου. 	 Qui-oc chi âtinac chi cau xch'ôl sa' li cab li neque'xch'utub cui' ribeb laj judío. Nak que'rabi lix Priscila ut laj Aquila li yô chixyebal, que'risi xjunes laj Apolos ut que'xch'olob lix yâlal chi tz'akal chiru.


Τι να ειπω; αυτος και ειπε προς εμε και εξετελεσε θελω διαγει παντα τα ετη μου εν τη πικρια της ψυχης μου. 	 ¿Cßaß ta cuiß ru târûk tinye lâin? Li Kâcuaß, aßan li xqßuehoc re li raylal aßin saß inbên. Lâin tincuânk saß tûlanil chixjunil lin yußam xban li raylal li xincßul.


Ο δε πατηρ αυτου δεν επικραινε ποτε αυτον, λεγων, Δια τι συ πραττεις ουτω; ητο δε και ωραιος την οψιν σφοδρα και η μητηρ αυτου εγεννησεν αυτον μετα τον Αβεσσαλωμ. 	 Lix yucuaß mâ jun sut quixye re nak incßaß us naxbânu. Laj Adonías cßajoß xchakßal ru. Aßan quiyoßla nak ac xyoßla laj Absalón.


Ο Κυριος των δυναμεων εβουλευθη τουτο, δια να καταισχυνη την υπερηφανιαν πασης δοξης, να εξευτελιση παντα ενδοξον της γης. 	 Li Kâcuaß li nimajcual Dios, aßan li quicßûban ru xbânunquil li raylal re li tenamit Tiro re nak tâcubsîk xcuanquileb li kßetkßeteb. Tâisîk xlokßaleb li nequeßqßueheß xlokßal yalak bar saß ruchichßochß.


Και εκ των υιων Ελαμ, Ιεσαιας ο υιος του Γοθολια, και μετ' αυτου εβδομηκοντα. 	 Laj Jesaías li ralal laj Atalías xcomoneb li ralal xcßajol laj Elam, aßan cuanqueb lajêb xcâcßâl.


Δια τουτο η Χεβρων αποκατεστη κληρονομια του Χαλεβ υιου του Ιεφοννη του Κενεζαιου εως της σημερον, διοτι εντελως ηκολουθησε Κυριον τον Θεον του Ισραηλ. 	 Joßcan nak li tenamit Hebrón quicana chokß re laj Caleb li ralal laj Jefone aj cenezeo. Ut quicana ajcuiß reheb li ralal xcßajol toj chalen anakcuan xban nak laj Caleb quixbânu chi tzßakal li quiraj li Kâcuaß, lix Dios eb laj Israel.Najter kße cutan lix cßabaß li tenamit Hebrón, aßan Quiriat-arba, xban nak laj Arba, aßan jun cuînk kßaxal naßno ru saß xyânkeb laj anaceo. Ut nak ac xeßrêchani li tenamit Hebrón, incßaß chic quicuan li plêt saß li naßajej aßan.


Ουτω λεγει Κυριος Εαν ο ουρανος ανω δυναται να μετρηθη και τα θεμελια της γης κατω να εξιχνιασθωσι, τοτε και εγω θελω απορριψει παν το σπερμα του Ισραηλ δια παντα οσα επραξαν, λεγει Κυριος. 	 Cui nacuulac xkßehil nak târûk teßxbis ru li choxa ut teßxtzol rix li ruchichßochß toj saß xchßamal, saß li cutan aßan lâin tintzßektânaheb laj Israel xban chixjunil li cßaßru queßxbânu, chan li Dios.


Δια τι ηθελε γογγυσει ανθρωπος ζων, ανθρωπος, δια την ποινην της αμαρτιας αυτου; 	 ¿Cßaßut nak târahokß xchßôl li cuînk xban li raylal li naxcßul, cui aßan ajcuiß li yô chi mâcobc?


Και επιθυμουσιν αγρους και λαμβανουσι δια της βιας, και οικους και αρπαζουσιν αυτους ουτω διαρπαζουσιν ανθρωπον και τον οικον αυτου, ναι, ανθρωπον και την κληρονομιαν αυτου. 	 Nequeßxrahi ru li chßochß jalan aj e toj retal nequeßxmakß chiruheb. Ut nequeßxmakß li rochocheb ut nequeßxcßam chokß reheb. Nequeßxrahobtesi laj êchal re joßqueb ajcuiß li ralal xcßajol ut nequeßxcßam chixjunil li cßaßru cuan reheb.


Και τωρα ιδου, χειρ του Κυριου ειναι κατα σου, και θελεις εισθαι τυφλος, μη βλεπων τον ηλιον μεχρι καιρου. Και παρευθυς επεπεσεν επ' αυτον αμαυρωσις και σκοτος, και περιστρεφομενος εζητει χειραγωγους. 	 Anakcuan li Kâcua' târakok âtin sa' âbên. Tatmutz'ok' ut najt inc'a' tâilok xnak' âcuu, chan laj Pablo. Ut sa' junpât quimoy ut quik'ojyîno' sa' xnak' ru. Quixyal xsic'bal ani tâch'ilônk re.


και ελθουσα εκαθισεν απεναντι, μακραν εως τοξου βολης διοτι ειπε, να μη ιδω τον θανατον του παιδιου. Και εκαθισεν απεναντι και υψωσε την φωνην αυτης και εκλαυσεν. 	 Ut lix Agar cô chi chunlac najt caßchßin riqßuin lix yum. Incßaß quiraj rilbal nak tâcâmk. Chunchu aran lix Agar nak quirabi nak yô chi yâbac lix yum.


Αρα η πιστις ειναι εξ ακοης, η δε ακοη δια του λογου του Θεου. 	 Jo'can nak li pâbâl natauman riq'uin rabinquil resil li Jesucristo.


Και λεγει προς εμε Μη σφραγισης τους λογους της προφητειας του βιβλιου τουτου διοτι ο καιρος ειναι εγγυς. 	 Ut quixye ajcui' cue li ángel: -Mâmuk chiruheb li tenamit lix yâlal li tz'îbanbil sa' li hu a'in. Mâmuk chiruheb li c'a'ru tâc'ulmânk xban nak cuulac re xk'ehil nak tâc'ulmânk li c'a'ru tz'îbanbil sa' li hu a'in.


Τα οστα μου εκολληθησαν εις το δερμα μου και εις την σαρκα μου και διεσωθην με το δερμα των οδοντων μου. 	 Lin tzßûmal xletz rib chiru lin bakel xban nak xinbaker chi us. Ra sa aj chic nak yoßyôquin.


Καμε, Κυριε, εις αυτους ανταποδοσιν κατα τα εργα των χειρων αυτων. 	 Chaqßueheb chixtojbal rix lix mâqueb, at Kâcuaß. Chabânu reheb joß xcßulubeb xcßulbal.


βεβαιως, καθως ωμοσα προς σε εις Κυριον τον Θεον του Ισραηλ, λεγων, οτι Σολομων ο υιος σου θελει βασιλευσει μετ' εμε, και αυτος θελει καθισει αντ' εμου επι του θρονου μου, ουτω θελω καμει την ημεραν ταυτην. 	 lâin ninye âcue nak tinbânu joß xinye âcue saß xcßabaß li kaDios lâo aj Israel. Laj Salomón lâ yum tâoc chokß rey chokß cuêkaj lâin ut aßan chic tâcßojlâk saß lin cßojaribâl chi taklânc. Anakcuan ajcuiß tinbânu aßin, chan.


Τουτο βεβαιως θελει αρεσει εις τον Κυριον, υπερ μοσχον νεον εχοντα κερατα και οπλας. 	 Aßan kßaxal cuißchic tâcuulak chiru li Kâcuaß chiru nak tinmayeja li bôyx ut li cuacax têlom chi tzßakal re ru, li cuan xxucub ut cuan rixißij.


Παντα τα εθνη με περιεκυκλωσαν αλλ' εν τω ονοματι τον Κυριου θελω κατατροπωσει αυτους. 	 Sutsûquin xbaneb nabaleb li xicß nequeßiloc cue, abanan lâin xinsach ruheb riqßuin xcuanquil li Kâcuaß.


οστις εδωκεν εαυτον δια τας αμαρτιας ημων, δια να ελευθερωση ημας εκ του παροντος πονηρου αιωνος κατα το θελημα του Θεου και Πατρος ημων, 	 Li Jesucristo quixk'axtesi rib chi câmc sa' xc'aba' li kamâc xban nak jo'can quiraj li Dios Acuabej. Quixbânu a'an re kacolbal chiru li mâusilal sa' li ruchich'och'.


και θελει φερει κριον αμωμον εκ του ποιμνιου κατα την εκτιμησιν σου, εις προσφοραν περι ανομιας, προς τον ιερεα και θελει καμει ο ιερευς εξιλεωσιν υπερ αυτου περι της αγνοιας αυτου, εις την οποιαν ελανθασθη και δεν εγνωρισε τουτο, και θελει συγχωρηθη εις αυτον. 	 Tixqßue re laj tij chokß xmayej re xtzßâmanquil xcuybal lix mâc jun li carner têlom li quixsicß saß xyânk lix quetômk. Tzßakal re ru li xul. Laj tij tixbir rix lix tzßak li xul li tixqßue chokß xmayej. Laj tij tixmayeja re xtojbal rix lix mâc li ani tâmâcobk chi incßaß naxnau nak mâc xbânu. Ut tâcuyekß lix mâc.Relic chi yâl xkßet li chakßrab ut cuan xmâc chiru li Kâcuaß.


Και ειπεν ο Αβρααμ προς τον δουλον αυτου τον πρεσβυτερον της οικιας αυτου, τον επιστατην παντων των υπαρχοντων αυτου, Βαλε, παρακαλω, την χειρα σου υπο τον μηρον μου 	 Cuan jun xmôs cuînk laj Abraham. Najter na-oc riqßuin. Aßan tzßakal na-iloc re chixjunil li cßaßru cuan re. Saß jun li cutan laj Abraham quixye re: —Takabânu jun li juramento saß xcßabaß li Kâcuaß Dios. Qßue lâ cuukß rubel li cuaß joß cßaynako chixbânunquil nak nakabânu li juramento.


Και ειπε προς αυτους ο Θιρσαθα, να μη φαγωσιν απο των αγιωτατων πραγματων, εωσου αναστηθη ιερευς μετα Ουριμ και Θουμμιμ. 	 Ut li gobernador quixye nak incßaß naru teßxtzaca li kßaxtesinbil tzacaêmk toj cuânk junak aj tij tâtzßilok âtin chirix riqßuin li Urim ut Tumim.


Η κληρονομια ημων μετεστραφη εις αλλοτριους, αι οικιαι ημων εις ξενους. 	 Eb li jalaneb xtenamit queßxmakß chiku li kanaßaj li xkêchani junxil. Ut queßxmakß ajcuiß li kochoch.


Και τινες των εκει ισταμενων ελεγον προς αυτους Τι καμνετε λυοντες το πωλαριον; 	 Eb li cuanqueb aran que'xye: -¿C'a'ru yôquex? ¿C'a'ut nak yôquex chixhitbal li ch'ina bûr?-


Οι λογισμοι των δικαιων ειναι ευθυτης αι δε βουλαι των ασεβων δολος. 	 Eb li tîqueb xchßôl junes li us nequeßxcßoxla. Abanan li incßaß useb xnaßleb junes balakßic nequeßxcßoxla.


Και ιδων αυτην Συχεμ, ο υιος του Εμμωρ του Ευαιου, αρχοντος του τοπου, ελαβεν αυτην, και εκοιμηθη μετ' αυτης και εταπεινωσεν αυτην. 	 Laj Hamor, aj heveo, aßan li acuabej re li tenamit aßan. Li ralal laj Hamor, aßan laj Siquem. Nak laj Siquem quiril lix Dina, quixchap ut quixpuersi ru re nak tâcuânk riqßuin.


και ο λαος μου, επι τον οποιον εκληθη το ονομα μου, ταπεινωσωσιν εαυτους και προσευχηθωσι και εκζητησωσι το προσωπον μου και επιστρεψωσιν απο των οδων αυτων των πονηρων, τοτε εγω θελω επακουσει εκ του ουρανου και θελω συγχωρησει την αμαρτιαν αυτων και θεραπευσει την γην αυτων. 	 Cui teßxcubsi ribeb ut teßxjal xcßaßux teßyotßekß xchßôl ut teßxjal xcßaßux lin tenamit, li nequeßxcßabaßin incßabaß, ut cui teßxtzßâma xcuybal chicuu ut teßxcanab xbânunquil li mâusilal, lâin tincuabi lix tijeb toj saß choxa ut tincuy lix mâqueb ut tincuosobtesi cuißchic lix chßochßeb.


Και παντα τα λαφυρα των πολεων τουτων και τα κτηνη ελαφυραγωγησαν εις εαυτους οι υιοι Ισραηλ τους δε ανθρωπους παντας επαταξαν εν στοματι μαχαιρας, εωσου εξωλοθρευσαν αυτους δεν αφηκαν ουδεν εχον πνοην. 	 Eb laj Israel quilajeßxcamsi chixjunileb li cuanqueb saß eb li tenamit aßan. Mâ jun queßxcanab chi yoßyo. Ut quicana chokß reheb lix quetômkeb ut chixjunil li cßaßru reheb.


Και ο Ωσα, εκ των υιων του Μεραρι, ειχεν υιους Σιμρι τον πρωτον, διοτι πρωτοτοκος δεν ητο, ο πατηρ ομως αυτου εκαμεν αυτον πρωτον 	 Laj Hosa, aßan xcomoneb li ralal xcßajol laj Merari. Laj Simri, aßan li quicßamoc be chiruheb li ralal laj Hosa usta mâcuaß aßan li xbên alalbej. Quixakabâc chi taklânc xban lix yucuaß.


Και ηνοιξε παλιν ο Ισαακ τα φρεατα του υδατος, τα οποια εσκαψαν επι των ημερων Αβρααμ του πατρος αυτου, οι δε Φιλισταιοι ενεφραξαν αυτα μετα τον θανατον του Αβρααμ και ωνομασεν αυτα κατα τα ονοματα, με τα οποια ο πατηρ αυτου ειχεν ονομασει αυτα. 	 Laj Isaac quixtakla cuißchic xbecbaleb lix julel li haß li queßxbec nak toj yoßyôk laj Abraham, li queßxbutß eb laj filisteo nak ac xcam laj Abraham. Lix cßabaßeb li qßuebil chak junxil xban laj Abraham, aßan cuißchic quixqßue chokß xcßabaß laj Isaac.


Και θελω εκχεει επι τον οικον Δαβιδ και επι τους κατοικους της Ιερουσαλημ πνευμα χαριτος και ικεσιων και θελουσιν επιβλεψει προς εμε, τον οποιον εξεκεντησαν, και θελουσι πενθησει δι' αυτον ως πενθει τις δια τον μονογενη αυτου, και θελουσι λυπηθη δι' αυτον, ως ο λυπουμενος δια τον πρωτοτοκον αυτου. 	 —Ut lâin tinjal xnaßlebeb li ralal xcßajol laj David joßqueb ajcuiß chixjunileb li cuanqueb Jerusalén. Châbilakeb chic ut junelic teßtijok. Ut nak teßril nak queßxnumsi li chßîchß saß lin tibel, teßyotßek xchßôleb ut teßyâbak. Chanchanakeb li nequeßyâbac chirix xcamic li ralal li jun ajcuiß chiruheb. Malaj ut chanchanakeb li nequeßyâbac chirix xcamic li xbên alalbej.


Θελουσιν εγκαταλειφθη ομου δια τα ορνεα των βουνων και δια τα θηρια της γης και τα ορνεα θελουσι περασει το θερος επ' αυτους, και παντα τα θηρια της γης θελουσι διαχειμασει επ' αυτους. 	 Ut eb lê tibel teßcanabâk chi tßantßôqueb saß eb li tzûl. Ut teßtißekß xbaneb li soßsol ut eb li joskß aj xul, joß saß sakßehil joß ajcuiß saß li habalkße.Tâcuulak xkßehil nak li nimajcual Dios tâqßuehekß xmâtan xbaneb li tenamit li nînkeb rok ut chßinaßuseb li cuanqueb saß li naßajej li sutsu xbaneb li nimaß. Eb li tenamit li cauheb rib, li nequeßxucuâc ruheb yalak bar teßxcßam xmâtan saß li tzûl Sión bar nalokßonîc cuiß li Kâcuaß li nimajcual Dios.


Εξευρω τα εργα σου, οτι ουτε ψυχρος εισαι ουτε ζεστος ειθε να ησο ψυχρος η ζεστος 	 Lâin ninnau chanru nak cuanquex. Lâex inc'a' yôquex chinpâbanquil chi anchal êch'ôl, chi moco yôquex chintz'ektânanquil. Us raj nak tinêpâb chi anchal êch'ôl malaj ut tinêtz'ektâna raj chi junaj cua. Abanan lâex chanchanex li ha' moco tik ta, chi moco que. Yal lulu ban.


την δεκατην τεταρτην ημεραν τουτου του μηνος προς εσπεραν θελετε καμει αυτο, κατα τον καιρον αυτου κατα παντα τα νομιμα αυτου και κατα πασας τας τελετας αυτου θελετε καμει αυτο. 	 Teßxbânu li ninkße saß li câlaju xbe li po aßin nak ac oc re li kßojyîn. Teßxbânu chixjunil chi tzßakal re ru joß xinye reheb ut joß tzßîbanbil retalil saß li chakßrab, chan.


οιτινες με την δυναμιν του Θεου φυλαττομεθα δια της πιστεως, εις σωτηριαν ετοιμην να αποκαλυφθη εν τω εσχατω καιρω 	 Xban nak nocopâban, li Dios li k'axal nim xcuanquil nocoril chi junelic re nak tocolek'. Li colba-ib a'in tâc'utbesîk chi tz'akal re ru sa' roso'jic li cutan.


Επαταξεν ετι ο Δαβιδ τον Αδαδεζερ, υιον του Ρεωβ, βασιλεα της Σωβα, ενω υπηγαινε να στηση την εξουσιαν αυτου επι τον ποταμον Ευφρατην. 	 Laj Hadad-ezer, li ralal laj Rehob, aßan lix reyeb laj Soba. Nak yô raj chi xic laj Hadad-ezer chirêchaninquil cuißchic li naßajej chire li nimaß Eufrates, laj David quinumta saß xbêneb.


Οι πλουσιοι πτωχευουσι και πεινωσιν αλλ' οι εκζητουντες τον Κυριον δεν στερουνται ουδενος αγαθου. 	 Li nequeßxye nak cauheb rib xjuneseb chanchaneb li cakcoj. Eb aßan teßraj ru cuaßac xban nak teßtzßocâk. Abanan li nequeßxtzßâma xtenkßanquil chiru li Dios, aßan incßaß napaltoß li cßaßru us chiruheb.


Εαν τις πραξη παρανομιαν και αμαρτηση εξ αγνοιας εις τα αγια του Κυριου, τοτε θελει φερει προς τον Κυριον δια την ανομιαν αυτου κριον αμωμον εκ του ποιμνιου, κατα την εκτιμησιν σου εις σικλους αργυριου, κατα τον σικλον του αγιαστηριου, δια προσφοραν περι ανομιας 	 —Nak junak cristian tâmâcobk chi incßaß naxnau nak mâc yô chixbânunquil xban nak incßaß quixqßue lix mayej chi tzßakal joß naxye lix chakßrab li Dios, tento nak tixqßue junak lix carner têlom tzßakal re ru re nak tâcuyekß xmâc. Lâat tâbir rix joß nimal xtzßak li carner li tixqßue chokß xmayej chiru li Dios chokß xtojbal rix lix mayej li incßaß xqßue. Tâbir rix li joß qßuial tento xqßuebal joß xbisbal li mayej li nequeßxqßue saß li tabernáculo.


εσβεσαν δυναμιν πυρος, εφυγον στοματα μαχαιρας, ενεδυναμωθησαν απο ασθενειας, εγειναν ισχυροι εν πολεμω, ετρεψαν εις φυγην στρατευματα αλλοτριων. 	 Xban lix pâbâleb inc'a' que'c'at nak que'cute' sa' xam. Cuan que'camsîc raj chi ch'îch', aban inc'a' que'yoq'ue'. Riq'uin lix pâbâleb, que'q'uehe' xcacuilal li mâc'a'eb xmetz'êu. Nak que'pletic riq'uineb li jalanil tenamit, que'numta xcuanquil sa' xbêneb xban li Dios toj retal que'rêchani li tenamit.


Οι υιοι του Λααδαν ησαν Ιεχιηλ ο αρχων και Ζαιθαμ και Ιωηλ, τρεις. 	 Oxibeb li ralal laj Laadán. Li xbên, aßan laj Jehiel; li xcab, aßan laj Zetam; ut li rox, aßan laj Joel.


Αι αβυσσοι εσκεπασαν αυτους ως πετρα κατεβυθισθησαν εις τα βαθη. 	 Quixjunaji rib li haß saß xbêneb. Queßcôeb rubel li haß joß nak nasube li pec saß li haß.


εκ των υιων του Ιωσηφ, εκ μεν του Εφραιμ, Ελισαμα ο υιος του Αμμιουδ εκ δε του Μανασση, Γαμαλιηλ ο υιος του Φεδασσουρ 	 Ut saß xyânkeb lix têpaleb li ralal xcßajol laj José, aßan laj Elisama li ralal laj Amiud li najolomin reheb lix têpaleb li ralal xcßajol laj Efraín; ut laj Gamaliel li ralal laj Pedasur, aßan li najolomin reheb lix têpaleb li ralal xcßajol laj Manasés.


Και ανεχωρησαν εκειθεν κατ' εκεινον τον καιρον οι υιοι Ισραηλ, εκαστος εις την φυλην αυτου και εις την συγγενειαν αυτου και εξηλθον εκειθεν, εκαστος εις την κληρονομιαν αυτου. 	 Ut chixjunileb li ralal xcßajol laj Israel queßsukßi saß lix naßajeb, li quiqßueheß reheb junxil bar cuan cuiß li rochocheb ut eb li ralal xcßajol.Saß eb li cutan aßan mâcßaß xreyeb laj Israel. Chixjunileb queßxbânu li cßaßru queßraj xbânunquil xjuneseb.


Σωσον ημας, Κυριε ο Θεος ημων, και συναγαγε ημας απο των εθνων, δια να δοξολογωμεν το ονομα σου το αγιον και να καυχωμεθα εις την αινεσιν σου. 	 At Kâcuaß, at nimajcual Dios, choâcol taxak. Ut choâcuisi taxak saß xyânkeb li jalaneb xtenamit. Choâcßam taxak saß li kanaßaj re nak naru tobantioxînk châcuu. Chikalokßoni taxak âcuu chi sa saß kachßôl.Chikaqßuehak taxak xlokßal li Kâcuaß li nimajcual Dios chi junelic kße cutan, li kaDios lâo aj Israel. Ut chixjunileb taxak li tenamit teßxye: Joßcan taxak. Lokßoninbil taxak li Kâcuaß.


το δε στρατευμα αυτου και οι απαριθμηθεντες αυτων ησαν χιλιαδες τεσσαρακοντα μια και πεντακοσιοι. 	 Jun roxcßâl mil riqßuin ôb ciento li soldado li teßcanâk rubel xtakl laj Pagiel.


Συμπεραινομεν λοιπον οτι ο ανθρωπος δικαιουται δια της πιστεως χωρις των εργων του νομου. 	 Nakanau nak tâtîcok' li kach'ôl riq'uin xpâbanquil li Cristo. Mâcua' riq'uin xbânunquil li naxye li chak'rab.


δια τουτο εφερεν επ' αυτους τον βασιλεα των Χαλδαιων, και εθανατωσε τους νεανισκους αυτων εν μαχαιρα εντος του οικου του αγιαστηριου αυτων, και δεν εφεισθη νεου η παρθενου, γεροντος η κεκυφοτος παντας παρεδωκεν εις την χειρα αυτου. 	 Xban lix mâusilaleb laj Judá, li Kâcuaß quixcanab lix reyeb laj Babilonia chi numtâc saß xbêneb. Queßxcamsiheb chi chßîchß saß li templo li toj sâjeb. Incßaß queßril xtokßobâl ruheb li sâj cuînk ut li sâj ixk, chi moco queßril xtokßobâl ruheb li tîxeb ut eb li incßaß nequeßbêc. Quixkßaxtesiheb ban chixjunileb saß rukß lix reyeb laj Babilonia.


Προσεχετε δε απο των ανθρωπων διοτι θελουσι σας παραδωσει εις συνεδρια και εν ταις συναγωγαις αυτων θελουσι σας μαστιγωσει 	 Cauhak lê ch'ôl xban nak cuanqueb li te'k'axtesînk êre sa' ruk'eb laj rakol âtin. Ut chi mâc'a' êmâc texsaq'uek' xbaneb sa' li cab li neque'xch'utub cui' ribeb laj judío.


Αγρυπνειτε λοιπον, διοτι δεν εξευρετε ποια ωρα ερχεται ο Κυριος υμων. 	 Jo'can nak yo'on cuânkex xban nak inc'a' nequenau jok'e hônal tolinêlk lâin li Kâcua'.


Υιε μου, ας μη απομακρυνθωσι ταυτα απο των οφθαλμων σου φυλαττε ορθην βουλην και φρονησιν 	 Ex cualal incßajol, mêcanab xbânunquil li châbil naßleb. Junelic ban cuânk saß êchßôl li us.


Οθεν επικαταρατος ο απατεων, οστις εχει εν τω ποιμνιω αυτου αρσεν και καμνει ευχην και θυσιαζει εις τον Κυριον πραγμα διεφθαρμενον διοτι εγω ειμαι βασιλευς μεγας, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, και το ονομα μου ειναι τρομερον εν τοις εθνεσι. 	 Tzßektânanbilak li ani nabalakßin riqßuin xyechißinquil jun li châbil xul têlom chokß xmayej ut incßaß ajcuiß naxqßue. Naxmayeja ban li xul li yaj li incßaß us. Lâin li tzßakal Rey, chan li nimajcual Dios, ut xucuanbilak cuu saß xyânkeb li xnînkal ru tenamit.


Και εαν ο ανθρωπος ελεγε προς αυτον, Ας καυσωσι πρωτον το παχος, και επειτα λαβε οσον επιθυμει η ψυχη σου τοτε απεκρινετο προς αυτον, Ουχι, αλλα τωρα θελεις δωσει ειδε μη, θελω λαβει μετα βιας. 	 Abanan cuan nak li cristian queßchakßoc ut queßxye: —Incßaß. Kabânuhak ban saß xyâlal. Kacßatak cuan xbên cua lix xêb, tojoßnak têcßam li joß qßuial têraj.— Ut cui xsume chi joßcan, quijoskßoß lix môs laj tij ut quixye: —Qßue cue anakcuan. Cui incßaß nacaqßue cue anakcuan, lâin tinchap chi puêrs, chan.


το οποιον ειναι μεν μικροτερον παντων των σπερματων, οταν ομως αυξηθη ειναι μεγαλητερον των λαχανων και γινεται δενδρον, ωστε ερχονται τα πετεινα του ουρανου και κατασκηνουσιν εν τοις κλαδοις αυτου. 	 Li riyajil li mostaza coc' chiruheb chixjunil li iyaj cuan. Ut nak naq'ui, nînk chi us nacuulac. Naxk'ax xteram li acuîmk. Chanchan jun tôn li che' ut eb laj xic'anel xul neque'xyîb lix soc sa' eb li ruk'.


Διοτι οι μεν Σαδδουκαιοι λεγουσιν οτι δεν ειναι αναστασις ουδε αγγελος ουδε πνευμα, οι δε Φαρισαιοι ομολογουσιν αμφοτερα. 	 Eb laj saduceo inc'a' neque'xpâb nak neque'cuacli cui'chic chi yo'yo li camenak, chi moco neque'xpâb nak cuan ángel, chi moco neque'xpâb nak cuan musik'ej. Abanan eb laj fariseo neque'xpâb chixjunil a' c'a'ak re ru a'in.


Φοβηθητε την ρομφαιαν διοτι η ρομφαια ειναι ο εκδικητης των ανομιων, δια να γνωρισητε οτι υπαρχει κρισις. 	 Chexxucuak caßchßinak xban nak li Dios najoskßoß riqßuineb li nequeßmâcob. Ut naxqßue chixtojbal xmâc li ani cuan xmâc. Lâex têqßue retal nak li Dios, aßan li narakoc âtin ut naxbânu saß tîquilal, chan laj Job.


Και οι Λευιται κατεβιβασαν την κιβωτον του Κυριου και το κιβωτιον το μετ' αυτης, το περιεχον τα χρυσα σκευη, και εθεσαν επι του λιθου του μεγαλου και οι ανδρες της Βαιθ-σεμες προσεφεραν ολοκαυτωματα και εθυσαν θυσιας εις τον Κυριον την αυτην ημεραν. 	 Nak toj mâjiß queßxjor li carrêt, eb li ralal xcßajol laj Leví queßxcubsi li Lokßlaj Câx joß ajcuiß li caxon li cuan cuiß li retalil yîbanbil riqßuin oro. Ut queßxqßueheb saß xbên li pec. Saß li cutan aßan eb laj Israel li cuanqueb Bet-semes queßxmayeja li cßatbil xul chiru li Kâcuaß ut queßxqßue ajcuiß xmayejeb.


Παυλος, προσκεκλημενος αποστολος Ιησου Χριστου δια θεληματος Θεου, και Σωσθενης ο αδελφος, 	 Lâin laj Pablo. Sic'bil chak cuu xban li Dios re nak tinc'anjelak chok' x-apóstol li Jesucristo xban nak jo'can quiraj li Dios. Cuochben laj Sóstenes li cuech aj pâbanelil.


Οθεν θελουσι φυλαττει τα διαταγματα μου, δια να μη βαστασωσιν αμαρτιαν εκ τουτου και αποθανωσι δι' αυτο, εαν βεβηλωσωσιν αυτα. Εγω ειμαι ο Κυριος, ο αγιαζων αυτους. 	 Chixjunileb laj tij teßxbânu li chakßrab li quinqßue reheb. Cui incßaß teßxbânu teßmâcobk ut teßcâmk xban nak teßxkßet li chakßrab. Lâin li Kâcuaß. Lâin ninsantobresin reheb.


Εν εκεινη τη ωρα ηλθον οι μαθηται προς τον Ιησουν, λεγοντες Τις αρα ειναι μεγαλητερος εν τη βασιλεια των ουρανων; 	 Sa' li cutan a'an que'cuulac lix tzolom riq'uin li Jesús ut que'xye re: -¿Ani li k'axal nim xcuanquil sa' lix nimajcual cuanquilal li Dios?-


Και ειπα προς αυτους, Σεις βλεπετε την δυστυχιαν εις την οποιαν ειμεθα, πως η Ιερουσαλημ κειται ηρημωμενη και αι πυλαι αυτης ειναι κατηναλωμεναι υπο του πυρος ελθετε και ας ανοικοδομησωμεν το τειχος της Ιερουσαλημ, δια να μη ημεθα πλεον ονειδος. 	 Lâin quinye reheb: —Lâex nequenau li raylal cuanco cuiß. Lâex nequenau nak li tenamit Jerusalén juqßuinbil ut eb lix puertil cßataleb. Joßcan nak quimkex ut qßuehomak êchßôl re nak takayîb cuißchic li tzßac li sutsu cuiß li tenamit re nak incßaß chic toxutânâk xban li katenamit Jerusalén.—


Τα αγαθα του πλουσιου ειναι η οχυρα αυτου πολις καταστροφη δε των πενητων πτωχεια αυτων. 	 Li biom naru naxcol rib riqßuin lix biomal. Abanan li nebaß mâcßaß naru naxcol cuiß rib xban nak mâcßaß cuan re.


Και την εβδομην ημεραν θελει ξυρισει πασας τας τριχας αυτου, την κεφαλην αυτου και τον πωγωνα αυτου και τα οφρυδια αυτου και πασας τας τριχας αυτου θελει ξυρισει και θελει πλυνει τα ιματια αυτου και θελει λουσει το σωμα αυτου εν υδατι και θελει εισθαι καθαρος. 	 Saß xcuuk li cutan tixbes cuißchic chixjunil li rismal. Tixjo rib ut târisi lix mâtz ru. Tixpuchß li rakß ut tâatînk. Ut riqßuin aßan tâyemânk nak moco muxbil ta chic ru.


Αλλ' εαν ο φυλαξ, ιδων την ρομφαιαν επερχομενην, δεν σαλπιση εν τη σαλπιγγι και ο λαος δεν φυλαχθη, η δε ρομφαια ελθουσα καταλαβη τινα εξ αυτων, ουτος μεν κατεληφθη δια την ανομιαν αυτου, πλην το αιμα αυτου θελω εκζητησει εκ της χειρος του φυλακος. 	 Cui laj ilol re li tenamit târil nak yôkeb chi châlc li xicß nequeßiloc reheb ut incßaß tixyâbasi lix trompeta, eb li tenamit teßcamsîk xbaneb, ut laj ilol re li tenamit, aßan cuan xmâc xban nak mâcßaß xbânu re xcolbaleb.


παρομοιως επλησιασαν και η Λεια και τα τεκνα αυτης, και προσεκυνησαν και μετα ταυτα επλησιασαν ο Ιωσηφ και η Ραχηλ και προσεκυνησαν. 	 Ut quichal ajcuiß lix Lea rochbeneb lix cocßal ut queßxcuikßib ajcuiß rib chiru. Ut quichal ajcuiß lix Raquel rochben laj José ut queßxcuikßib ajcuiß rib chiru laj Esaú.


Βεναιας, Βεδειας, Χελλου, 	 laj Benaía, laj Bedías, laj Quelúhi,


Ιδου, θελω καμει τους εκ της συναγωγης του Σατανα, οιτινες λεγουσιν εαυτους οτι ειναι Ιουδαιοι, και δεν ειναι, αλλα ψευδονται ιδου, θελω καμει αυτους να ελθωσι και να προσκυνησωσιν ενωπιον των ποδων σου και να γνωρισωσιν οτι εγω σε ηγαπησα. 	 Cuanqueb li neque'xbânu li c'a'ru naraj laj tza. Neque'xye nak tz'akaleb aj judío, abanan inc'a' neque'c'anjelac chiru li Dios. Yal tic'ti' neque'xye. Lâin tincanabeb toj retal te'xcuik'ib ribeb chêru re nak te'xq'ue retal nak lâin ninrahoc êre.


Δεν θελει επιστρεψει εις την γην της Αιγυπτου, αλλ' ο Ασσυριος θελει εισθαι βασιλευς αυτου, διοτι δεν ηθελησαν να επιστραφωσι. 	 Abanan incßaß nequeßraj sukßîc cuiqßuin. Xban aßan eb laj Asiria teßnumtâk saß xbêneb ut aßanakeb chic lix reyeb. Chanchan nak queßcuan chak Egipto.


Νομον προσεταξεν εις ημας ο Μωυσης, την κληρονομιαν της συναγωγης Ιακωβ. 	 Lâin laj Moisés quinqßue êre lix chakßrab li Dios, li kßaxal lokß chiku lâo li ralal xcßajol laj Jacob.


Ακουσας δε ο Θοει, βασιλευς της Αιμαθ, οτι ο Δαβιδ επαταξε πασαν την δυναμιν του Αδαδεζερ, 	 Ut laj Toi, lix reyeb li cuanqueb saß li tenamit Hamat, quirabi resil nak laj David quinumta saß xbêneb chixjunileb lix soldados laj Hadad-ezer.


Και οστις δεν βασταζει τον σταυρον αυτου και ερχεται οπισω μου, δεν δυναται να ηναι μαθητης μου. 	 Li ani târaj oc chok' intzolom, tento nak tinixtâke ut tixcuy xnumsinquil li raylal usta tâcamsîk sa' inc'aba'.


Και εζησεν ο Ραγαυ τριακοντα δυο ετη, και εγεννησε τον Σερουχ 	 Cablaju xcaßcßâl chihab cuan re laj Reu nak quiyoßla laj Serug li ralal.


Και συνηχθησαν εις Ιερουσαλημ κατα τον τριτον μηνα του δεκατου πεμπτου ετους της βασιλειας του Ασα. 	 Queßxchßutub ribeb aran Jerusalén saß li rox po re li chihab aßan nak yô oßlaju chihab roquic chokß rey laj Asa.


ταυτα δε εγραφησαν δια να πιστευσητε οτι ο Ιησους ειναι ο Χριστος ο Υιος του Θεου, και πιστευοντες να εχητε ζωην εν τω ονοματι αυτου. 	 Abanan li jo' q'uial tz'îbanbil retalil sa' li hu a'in, quitz'îbâc re nak têpâb nak li Jesús, a'an li Cristo. A'an li Ralal li Dios. Quitz'îbâc re nak riq'uin xpâbanquil tâcuânk êyu'am chi junelic sa' xc'aba' a'an.


και υπαγε προς τον βασιλεα και λαλησον προς αυτον κατα τουτους τους λογους. Και εβαλεν ο Ιωαβ τους λογους εις το στομα αυτης. 	 Tatxic riqßuin li rey David ut tâye re li cßaßru tinye âcue, chan. Ut laj Joab quixye re chanru tixye re laj David.


Ερωτησον, παρακαλω, τον Κυριον περι ημων διοτι Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος ηγειρε πολεμον καθ' ημων ισως ο Κυριος ενεργηση εις ημας κατα παντα τα θαυμασια αυτου, ωστε να απελθη αφ' ημων. 	 —Bânu usilal, tattijok chiru li Kâcuaß ut tâpatzß re cßaßru us takabânu xban nak laj Nabucodonosor lix reyeb laj Babilonia yô chi pletic kiqßuin. Mâre li Kâcuaß tixbânu junak milagro re nak laj Nabucodonosor tixcanab pletic kiqßuin, chanqueb.


διοτι συ εισαι ο λυχνος μου, Κυριε και ο Κυριος θελει φωτισει το σκοτος μου. 	 At Kâcuaß Dios, lâat li nacatcutanobresin re lin cßaßux. Niquinâcuisi saß kßojyîn ut niquinâqßue saß cutan.


Προς δε τον Αβρααμ ελαληθησαν αι επαγγελιαι και προς το σπερμα αυτου δεν λεγει, Και προς τα σπερματα, ως περι πολλων, αλλ' ως περι ενος, Και προς το σπερμα σου, οστις ειναι ο Χριστος. 	 Jo' tz'îbanbil sa' li Santil Hu, li c'a'ru quiyechi'îc re laj Abraham xban li Dios, quiyechi'îc ajcui' reheb li ralal xc'ajol. Moco yô ta chi âtinac chirixeb chixjunileb li ralal xc'ajol. Yô ban chi âtinac chirix jun ajcui'. Ut li jun a'an, a'an li Cristo.


Και ελεγε προς αυτους Αληθως, σας λεγω οτι ειναι τινες των εδω ισταμενων, οιτινες δεν θελουσι γευθη θανατον, εωσου ιδωσι την βασιλειαν του Θεου ελθουσαν μετα δυναμεως. 	 Ut li Jesús quixye: -Relic chi yâl tinye êre nak cuanqueb arin sa' êyânk li inc'a' te'câmk toj te'ril lix nimajcual cuanquilal li Dios nak tâchâlk riq'uin lix xcuanquil.-


και θελει λαβει ο ιερευς απο του λογ του ελαιου και θελει χυσει αυτο εις την παλαμην της αριστερας αυτου χειρος 	 Laj tij tixchap caßchßinak li aceite ut tixqßue saß lix tzße ukß.


τον προτερον οντα βλασφημον και διωκτην και υβριστην ηλεηθην ομως, διοτι αγνοων επραξα εν απιστια, 	 Quixq'ue cue li c'anjel a'in usta ac xinmajecua li Jesucristo ut xinrahobtesi eb laj pâbanel ut xinhobeb. Abanan li Jesucristo quiruxtâna cuu xban nak toj mâji' ninnau bar cuan li tz'akal yâl ut toj mâji' ninpâban.


Ηκουσε την φωνην της σαλπιγγος και δεν εφυλαχθη το αιμα αυτου θελει εισθαι επ' αυτον. Οστις ομως φυλαχθη, θελει διασωσει την ζωην αυτου. 	 Lix camic tâcanâk saß xbên aßan xban nak xrabi xyâb li trompeta, ut mâcßaß quixbânu. Aban li tâabînk tixcol lix yußam.


Και αυτη ειναι η μαρτυρια του Ιωαννου, οτε απεστειλαν οι Ιουδαιοι εξ Ιεροσολυμων ιερεις και Λευιτας δια να ερωτησωσιν αυτον Συ τις εισαι; 	 Eb laj judío li cuanqueb Jerusalén que'xtaklaheb laj tij ut eb laj levita chixpatz'bal re laj Juan, ut que'xye re: -¿Anihat lâat? ¿Ma lâat li Cristo li taklanbil chak xban li Dios? chanqueb re.


Δεν εκαθησα εν συνεδριω χλευαστων και συνευφρανθην εκαθησα μονος εξ αιτιας της χειρος σου διοτι συ με ενεπλησας αδημονιας. 	 Lâin incßaß nacuochbeniheb li nequeßhoboc, chi moco nasahoß inchßôl riqßuineb. Chalen nak casicß cuu chokß âprofeta, lâin junelic injunes nincuan ut ninjoskßoß chirilbal li incßaß us.


Πλην ο λαος δεν επιστρεφει προς τον παταξαντα αυτον, ουδε εκζητουσι τον Κυριον των δυναμεων. 	 Abanan li tenamit incßaß queßxsicß li Kâcuaß li nimajcual Dios li yô chi qßuehoc reheb saß raylal chi moco queßsukßi riqßuin.


Και ειπε προς το παιδαριον αυτου, Τρεξον, ευρε τωρα τα βελη, τα οποια εγω τοξευω. Και καθως ετρεχε το παιδαριον, ετοξευσε το βελος περαν αυτου. 	 Quixye re li al: —Âlinan ut tâxoc chak li tzimaj li tincut, chan. Li al quiâlinac ut laj Jonatán quixcut lix tzimaj toj jun pacßal li al.


Και αυτοι και οι υιοι αυτων ειχον την επιστασιαν των πυλων του οικου του Κυριου, του οικου της σκηνης, δια να φυλαττωσι. 	 Joßcan nak eb aßan ut eb li ralal xcßajol nequeßxjal ribeb chixcßacßalenquil li oquebâl re lix templo li Kâcuaß ut re li tabernáculo.


Τιμα τον πατερα σου και την μητερα σου, καθως προσεταξεν εις σε Κυριος ο Θεος σου δια να γεινης μακροχρονιος και δια να ευημερης επι της γης, την οποιαν διδει εις σε Κυριος ο Θεος σου. 	 Che-oxlokßi lê naß lê yucuaß joß xextakla cuiß li Dios re nak tânajtokß ru lê yußam ut re ajcuiß nak us tex-êlk saß li chßochß li yô chixqßuebal êre li Kâcuaß lê Dios.


ο κατοικιζων την στειραν εν οικω, μητερα ευφραινομενην εις τεκνα. Αλληλουια. 	 Naxqßueheb ralal xcßajol li ixk li incßaß nequeßqßuiresin. Ut naxqßueheb xsahil xchßôl saß li rochocheb. ¡Lokßoninbil taxak li Kâcuaß!


Αλλα θελει τις ειπει Συ εχεις πιστιν, και εγω εχω εργα δειξον μοι την πιστιν σου εκ των εργων σου, και εγω θελω σοι δειξει εκ των εργων μου την πιστιν μου. 	 Mâre cuan junak tixye: Cuan li neque'xpâb li Cristo ut cuan ajcui' li neque'xye nak tz'akal riq'uin xbânunquil li us. Abanan lâin tinc'ut châcuu nak ninpâb li Cristo riq'uin li us ninbânu. Ut lâat, ¿chanru nak tâc'ut chicuu nak cuan âpâbâl cui inc'a' nacabânu li us?


Και επραξαν παλιν οι υιοι Ισραηλ πονηρα ενωπιον του Κυριου και παρεδωκεν αυτους ο Κυριος εις την χειρα των Φιλισταιων τεσσαρακοντα ετη. 	 Eb laj Israel queßxbânu cuißchic li mâusilal chiru li Kâcuaß. Joßcan nak li Kâcuaß quixkßaxtesiheb rubel xcuanquileb laj filisteo chiru caßcßâl chihab.


διοτι ο ενεργησας εις τον Πετρον, ωστε να αποσταλη προς τους περιτετμημενους, ενηργησε και εις εμε, προς τους εθνικους 	 Li Dios quixsic' cuu chok' apóstol re tinc'anjelak sa' xyânkeb li mâcua'eb aj judío jo' nak quixsic' ru laj Pedro re tâc'anjelak sa' xyânkeb laj judío.


δια να δειξη εις τους επερχομενους αιωνας τον υπερβαλλοντα πλουτον της χαριτος αυτου δια της προς ημας αγαθοτητος εν Χριστω Ιησου. 	 Chixjunil li usilal a'in quilajxbânu ke sa' xc'aba' li Jesucristo re nak tâc'utûnk chi junelic k'e cutan nak k'axal nim li ruxtân.


και πιασας την χειρα του παιδιου, λεγει προς αυτην Ταλιθα, κουμι το οποιον μεθερμηνευομενον ειναι, Κορασιον, σοι λεγω, σηκωθητι. 	 Quixchap chi ruk' li camenak ut quixye re sa' li râtinobâl: -Talita, cumi, chan. Li âtin a'an naraj naxye, "At ch'ina xka'al, lâin tinyehok âcue cuaclin".


Και ειπε Κυριος προς αυτον, Υπαγε, επιστρεψον εις την οδον σου προς την ερημον της Δαμασκου και οταν ελθης, χρισον τον Αζαηλ βασιλεα επι την Συριαν 	 Ut li Kâcuaß Dios quixye re laj Elías: —Sukßin saß li be li xatchal cuiß ut tatxic saß li chaki chßochß li cuan xcuênt Damasco. Nak tatcuulak aran tâqßue li aceite saß xjolom laj Hazael ut tâxakab chokß rey aran Siria.


Δια τουτο, αγαπητοι, ταυτα προσμενοντες, σπουδασατε να ευρεθητε ασπιλοι και αμωμητοι ενωπιον αυτου εν ειρηνη, 	 Jo'can ut ex hermân, rarôquex inban, chalen nak yôquex chiroybeninquil li c'a'ak re ru a'in, cheq'ue êch'ôl chixbânunquil li tîquilal re nak mâc'a'ak êmâc ut cuânkex sa' xyâlal nak tâc'ulûnk li Jesucristo.


Τοτε ο Ισραηλ θελει κατοικησει μονος εν ασφαλεια ο οφθαλμος του Ιακωβ θελει εισθαι επι γης σιτου και οινου και οι ουρανοι αυτου θελουσι σταλαζει δροσον. 	 Joßcan nak lâex li ralal xcßajol laj Israel texcuânk chi tuktu lê chßôl. Mâcßaß tâchßißchßißînk êre lâex li ralal xcßajol laj Jacob. Kßaxal nabal li ru lê racuîmk ut kßaxal nabal li vino saß lê naßaj li tâtßakresîk riqßuin li hab li nachal saß choxa.Us xak êre lâex aj Israel. ¿Ma cuan ta biß junak chic tenamit juntakßêt êriqßuin lâex? Lâex colbilex xban li Kâcuaß. Li Kâcuaß, aßan li tâtenkßânk êre ut aßan li tâcolok êre. Aßan tâqßuehok êre chi numtâc saß xbêneb li xicß nequeßiloc êre. Eb li xicß nequeßiloc êre teßxcuikßib ribeb chêru xban xxiuheb ut lâex texnumtâk saß xbêneb lix tenamit li queßxnimobresi cuiß ribeb.


Και εφοβηθη ο Δαβιδ τον Θεον την ημεραν εκεινην, λεγων, Πως θελω φερει προς εμαυτον την κιβωτον του Θεου; 	 Laj David qui-oc xxiu saß li cutan aßan xban li cßaßru quixbânu li Kâcuaß ut quixye: —Mâmin târûk tincßam cuiqßuin lix Lokßlaj Câx li Kâcuaß, chan.


Ιδου, εγω σας εδιδαξα διαταγματα και κρισεις, καθως προσεταξεν εις εμε Κυριος ο Θεος μου, δια να καμνητε ουτως εν τη γη, εις την οποιαν εισερχεσθε δια να κληρονομησητε αυτην. 	 Qßuehomak retal. Lâin quinchßolob chêru chixjunil li quixye li Kâcuaß ut quincßut chêru chixjunil lix chakßrab li Dios joß quinixtakla cuiß. Chebânu chixjunil lix chakßrab li Kâcuaß nak ac cuânkex saß li naßajej li oc êre chirêchaninquil anakcuan.


Και εγεννησεν η Ζελφα, η θεραπαινα της Λειας, δευτερον υιον εις τον Ιακωβ 	 Ut laj Jacob quicuan cuißchic jun li ralal riqßuin lix Zilpa.


Οσοι κατασκευαζουσιν ειδωλα, παντες ειναι ματαιοτης και τα πολυεραστα αυτων ειδωλα δεν ωφελουσι και αυτοι ειναι μαρτυρες αυτων οτι δεν βλεπουσιν ουδε νοουσι, δια να καταισχυνθωσι. 	 Eb li nequeßyîban re li yîbanbil dios mâcßaß nequeßoc cuiß. Ut lix dioseb li nequeßxyîb mâcßaß nequeßoc cuiß. Eb aßan nequeßxnau nak li cßaßru nequeßxbânu, aßan ajcuiß nabalakßin reheb xban nak lix dioseb incßaß nequeßiloc ut mâcßaß nequeßxnau.


τωρα λοιπον, ας μη πεση το αιμα μου εις την γην ενωπιον του Κυριου διοτι εξηλθεν ο βασιλευς του Ισραηλ να ζητηση ενα ψυλλον, ως οταν καταδιωκη τις περδικα εις τα ορη. 	 Lâin incßaß nacuaj câmc saß jalan naßajej bar incßaß nequeßxlokßoni cuiß li tzßakal Dios. At rey, ¿cßaßut nak yôcat chinsicßbal joß nak nasiqßueß junak li cßak? Ut, ¿cßaßut nak yôcat chinsicßbal joß nak nequeßxsicß li xul li nequeßrupupic saß qßuicheß?—


Και ωμοσαν προς τον Κυριον εν φωνη μεγαλη και εν αλαλαγμω και εν σαλπιγξι και εν κερατιναις. 	 Queßxbânu jun li juramento chiru li Kâcuaß chi cau xyâb xcuxeb ut chi saheb saß xchßôl ut queßxyâbasiheb li trompeta ut eb li xucub.


Και θελεις γνωρισει οτι ειναι πολυ το σπερμα σου, και οι εκγονοι σου ως η βοτανη της γης. 	 Nabalakeb âcualal âcßajol teßcuânk. Chanchanakeb xqßuial li pim saß cßalebâl.


Υψωθητι, Θεε, επι τους ουρανους η δοξα σου ας ηναι εφ' ολην την γην. 	 Nimanbilak taxak âcuu saß choxa, at Kâcuaß, ut chicßutûnk taxak lâ lokßal saß chixjunil li ruchichßochß.


Και εκεινα απεκριθησαν προς αυτους και ειπον, Ειναι ιδου, εμπροσθεν σου ταχυνον λοιπον διοτι σημερον ηλθεν εις την πολιν, επειδη ειναι σημερον θυσια του λαου επι του υψηλου τοπου 	 Eb li tukß ix queßxye re: —Arin cuan. Caßchßin chic mâ nequexcuulac. Sêbahomak êrib chi xic re nak têtau. Xcßulun anakcuan xban nak tento nak tâmayejak chiru li Kâcuaß saß xbên li artal li cuan saß li tzûl.


Μετα δε ημερας τινας ελθων ο Φηλιξ μετα της Δρουσιλλης της γυναικος αυτου, ητις ητο Ιουδαια, μετεκαλεσε τον Παυλον και ηκουσε παρ' αυτου περι της εις Χριστον πιστεως. 	 Inc'a' chic q'uila cutan chirix a'in nak quicuulac cui'chic laj Félix rochben lix Drusila li rixakil. Li ixk a'an aj judío. Laj Félix quixbok laj Pablo riq'uin re nak tixch'olob chiru chanru xpâbanquil li Kâcua' Jesucristo.


δια να γινησθε αμεμπτοι και ακεραιοι, τεκνα Θεου αμωμητα εν μεσω γενεας σκολιας και διεστραμμενης, μεταξυ των οποιων λαμπετε ως φωστηρες εν τω κοσμω, 	 Chebânuhak chixjunil sa' xyâlal re nak chic'utûnk nak chi anchal êch'ôl nequexpâban ut re nak mâ ani tââtinak chêrix. Lâex ralal xc'ajol li Dios ut mâc'a'ak êmâc usta cuanquex sa' xyânkeb laj mâc, li inc'a' useb xna'leb. Ut xban nak tîc êch'ôl, nak yôkex chixyebal resil li colba-ib chiruheb, chiruheb chanchanakex li chahim li nalemtz'un chiru k'ojyîn.


και υιοι του Ιαυαν, Ελεισα και Θαρσεις, Κιττειμ και Δωδανειμ. 	 Eb li ralal laj Javán, aßaneb aßin: laj Elisa, laj Tarsis, laj Quitim ut laj Dodanim.


Ας μη δωση ο κυριος μου, παρακαλω, ουδεμιαν προσοχην εις τουτον τον δυστροπον ανθρωπον, τον Ναβαλ διοτι κατα το ονομα αυτου, τοιουτος ειναι Ναβαλ το ονομα αυτου, και αφροσυνη μετ' αυτου εγω δε η δουλη σου δεν ειδον τους νεους του κυριου μου, τους οποιους απεστειλας. 	 Nintzßâma châcuu nak incßaß tâqßue saß âchßôl li cßaßru xye âcue li cuînk aßan, li incßaß us xnaßleb. Joßcan nak aj Nabal queßxqßue chokß xcßabaß xban nak mâcßaß xnaßleb. Lâin laj cßanjel châcuu, incßaß xcuileb ru li sâj cuînk li xataklaheb kiqßuin.


Προσετι εγω εθεωρησα παντα μοχθον και πασαν επιτευξιν εργου, οτι δια τουτο ο ανθρωπος φθονειται υπο του πλησιον αυτου και τουτο ματαιοτης και θλιψις πνευματος. 	 Ut quinqßue ajcuiß retal nak li ani nacßanjelac chi châbil ut chi cau, aßan nacakalîc. Ut chixjunil aßin mâcßaß na-oc cuiß. Junes raylal naxqßue.


Αγαπητε, μη μιμου το κακον, αλλα το αγαθον. Ο αγαθοποιων εκ του Θεου ειναι, ο δε κακοποιων δεν ειδε τον Θεον. 	 At inhermân, mâtzol âcuib riq'uin li inc'a' us. A' ban li us tâbânu. Li ani nabânun re li us, a'an ralal xc'ajol li Dios. Ut li ani naxbânu li inc'a' us, toj mâji' naxpâb li Dios.


Και οι υιοι του Αμραμ, Ααρων και Μωυσης και η Μαριαμ. Οι δε υιοι του Ααρων, Ναδαβ και Αβιουδ, Ελεαζαρ και Ιθαμαρ. 	 Eb li ralal laj Amram, aßaneb laj Aarón ut laj Moisés. Lix rabin, aßan lix María. Eb li ralal laj Aarón, aßaneb aßin: laj Nadab, laj Abiú, laj Eleazar ut laj Itamar.


Εως τεσσαρακοντα χιλιαδες ενοπλοι διεβησαν εμπροσθεν του Κυριου εις πολεμον, προς τας πεδιαδας της Ιεριχω. 	 Caßcßâl mil na chi cuînk li ac cauresinbileb re teßxic chi pletic. Queßcôeb saß li ru takßa Jericó. Ut li Kâcuaß cuan riqßuineb.


οστις εφανη επι πολλας ημερας εις τους μετ' αυτου αναβαντας απο της Γαλιλαιας εις Ιερουσαλημ, οιτινες ειναι μαρτυρες αυτου προς τον λαον. 	 Ut chiru nabal cutan qui-ile' ru xbaneb li que'ochbenin re junxil nak qui-el Galilea ut cô Jerusalén. Ut a'aneb chic neque'yehoc resil li que'ril reheb li tenamit anakcuan.


Απεχε απο αδικου υποθεσεως και μη γεινης αιτια να θανατωθη ο αθωος και ο δικαιος διοτι εγω δεν θελω δικαιωσει τον ασεβη. 	 Cherisihak ban êrib saß xyânkeb li nequeßticßtißic ut incßaß têqßue chi camsîc li tîc xchßôl li mâcßaß xmâc xban nak lâin tinye nak li incßaß useb xnaßleb, aßan cuanqueb xmâc.


Επειτα διεβην εις την πυλην της πηγης και εις την βασιλικην κολυμβηθραν και δεν ητο τοπος δια να περαση το κτηνος το υποκατω μου. 	 Chirix aßan quinnumeß saß li puerta cuan cuiß li yußam haß ut côin quicuan cuiß lix pila li rey. Abanan mâ bar quiru chi numecß lin cacuây.


Και θελεις εχει αφθονον γαλα αιγων δια την τροφην σου, δια την τροφην του οικου σου και την ζωην των θεραπαινων σου. 	 Ut eb lâ chibât nabal li leche teßxqßue re tâchßolani âcuib lâat, joß ajcuiß lâ cualal âcßajol, joßqueb ajcuiß chixjunileb li nequeßtrabajic saß lâ cuochoch.


Επειδη ο Χριστος, οτε ημεθα ετι ασθενεις, απεθανε κατα τον ωρισμενον καιρον υπερ των ασεβων. 	 Lâo inc'a' naru nakacol kib yal kajunes. Abanan quicuulac xk'ehil nak quicam li Kâcua' Jesucristo re kacolbal lâo aj mâc.


υπαγετε δε μαλλον προς τα προβατα τα απολωλοτα του οικου Ισραηλ. 	 Texxic ban riq'uineb laj judío. A'aneb li ralal xc'ajol laj Israel. Chanchaneb li carner li sachenakeb.


Και επτωχευσε σφοδρα ο Ισραηλ εξ αιτιας των Μαδιανιτων δια τουτο οι υιοι Ισραηλ εβοησαν προς τον Κυριον. 	 Eb laj Israel nequeßcanabâc saß nebaßil xbaneb laj Madián. Joßcan nak queßxtzßâma cuißchic xtenkßanquil chiru li Kâcuaß Dios.


Ο Κυριος θελει βασιλευει εις τον αιωνα ο Θεος σου, Σιων, εις γενεαν και γενεαν. Αλληλουια. 	 Lâex li cuanquex Sión, li Kâcuaß lê Dios, aßan li kßaxal nim xcuanquil. Li nimajcual Dios tâcuânk xcuanquil chi junelic kße cutan. ¡Lokßoninbil taxak li Kâcuaß!


Και εξελεξε δωδεκα, δια να ηναι μετ' αυτου και δια να αποστελλη αυτους να κηρυττωσι 	 Ut li Jesús quixsiq'ueb ru li cablaju chi cuînk re nak te'cuânk riq'uin ut re nak tixtaklaheb chixjulticanquil li râtin li Dios.


δια να ακουση τον στεναγμον των δεσμιων, δια να λυση τους καταδεδικασμενους εις θανατον 	 Quirabi nak nequeßayaynac xban li raylal li yôqueb chixcßulbal nak chapchôqueb xbaneb li jalaneb xtenamit. Ut quixcoleb li tenebanbil câmc saß xbêneb.


Και ειχε τεσσαρακοντα υιους και τριακοντα εγγονους, επιβαινοντας επι εβδομηκοντα πωλαρια και εκρινε τον Ισραηλ οκτω ετη. 	 Laj Abdón quicuan caßcßâl li ralal ut lajêb xcaßcßâl li ri. Eb li ralal xcßajol junes chirix bûr nequeßbêc. Laj Abdón quitaklan saß xbêneb laj Israel chiru cuakxakib chihab.Nak quicam, laj Abdón ralal laj Hilel quimukeß saß li tenamit Piratón saß xcuênteb laj Efraín saß lix naßaj laj Amalec, li tzûl ru.


τους δε ανθρωπους, τους οντας εις την θυραν της οικιας, εκτυπησαν με αορασιαν απο μικρου εως μεγαλου, ωστε απεκαμον ζητουντες την θυραν. 	 Eb li cuib chi cuînk lix takl li Dios queßqßuehoc reheb chi mutzßîrc eb li cuînk li teßraj oc saß cab. Queßmutzßir li tîx joß eb ajcuiß li toj sâjeb. Ut eb li cuînk aßan queßlub chixsicßbal li puerta ut incßaß queßxtau.


Ο δε ηρνηθη εμπροσθεν παντων, λεγων Δεν εξευρω τι λεγεις. 	 Laj Pedro quitic'ti'ic chiruheb chixjunileb ut quixye: -Lâin inc'a' ninnau ru ani nacaye, chan.