Κατα μεν το ευαγγελιον, ειναι εχθροι δια σας, κατα δε την εκλογην αγαπητοι δια τους πατερας. 	 Xban nak eb laj judío que'xtz'ektâna li colba-ib, moco cuanqueb ta sa' usilal riq'uin li Dios. A'an quic'ulman re nak texpâbânk lâex li mâcua'ex aj judío. Abanan li Dios naxraheb laj judío sa' xc'aba'eb lix xe'tônil yucua'eb xban nak eb a'an ac sic'bileb chak ru xban li Dios.


Και εφερεν αυτον εις Ιερουσαλημ και εστησεν αυτον επι το πτερυγιον του ιερου και ειπε προς αυτον Εαν εισαι ο Υιος του Θεου, ριψον σεαυτον εντευθεν κατω 	 Ut laj tza quixc'am li Jesús sa' li tenamit Jerusalén ut coxxakab toj takec' sa' xbên li templo. Quixye re: -Cui tz'akal yâl nak lâat Ralal li Dios, cut âcuib tak'a.


Ο λαος της γης θελει προσκυνει ωσαυτως εις την εισοδον της πυλης ταυτης ενωπιον του Κυριου εν τοις σαββασι και εν ταις νεομηνιαις. 	 Chixjunileb li tenamit teßxlokßoni li Kâcuaß chiru li oquebâl li cuan saß li este rajlal hilobâl cutan ut nak nequeßxninkßei li xyoßlajic li po.


να πεση ο βραχιων μου εκ του ωμου, και η χειρ μου να συντριφθη εκ του αγκωνος. 	 Cui lâin xinrahobtesiheb aßan, chitßanekß lin tel ut chitokßekß xbakel lin tel.


και το πρωι, αμα ανατειλη ο ηλιος, θελεις σηκωθη ενωρις και θελεις εφορμησει επι την πολιν και ιδου, αυτος και ο λαος ο μετ' αυτου θελουσιν εξελθει εναντιον σου, και συ θελεις καμει εις αυτον οπως δυνηθης. 	 Nak tâsakêuk cuulaj texcuaclîk ut tex-oc chi pletic saß li tenamit. Nak teßêlk laj Gaal rochbeneb lix soldado, lâat tâcuil cßaßru tâbânu riqßuineb, chan.


Επιστρεψον, ψυχη μου, εις την αναπαυσιν σου, διοτι ο Κυριος σε ευηργετησε. 	 Chicacuûk ta inchßôl xban nak li Dios quiruxtâna cuu.


Και ο εκτος αγγελος εσαλπισε και ηκουσα μιαν φωνην εκ των τεσσαρων κερατων του θυσιαστηριου του χρυσου του ενωπιον του Θεου, 	 Li xcuak ángel quixyâbasi lix trompeta ut quicuabi jun xyâb cux quiâtinac chak sa' xyânkeb li câhib chi xucub li cuanqueb sa' xcâ xucûtil li artal li yîbanbil riq'uin oro, li cuan chiru li Dios.


μη αμελει το χαρισμα, το οποιον ειναι εν σοι, το οποιον εδοθη εις σε δια προφητειας μετα επιθεσεως των χειρων του πρεσβυτεριου. 	 Chaq'ue taxak âch'ôl chi c'anjelac jo' quiq'uehe' âcue xban li Dios. Li c'anjel a'in q'uebil âcue nak eb li profeta que'âtinac châcuix ut nak eb laj c'amol be sa' xyânkeb laj pâbanel que'xq'ue li ruk'eb sa' âbên.


Και απεκριθησαν οι υιοι Γαδ και οι υιοι Ρουβην λεγοντες, Ως ειπεν ο Κυριος εις τους δουλους σου, ουτω θελομεν καμει 	 Ut eb li ralal xcßajol laj Gad ut eb li ralal xcßajol laj Rubén queßxye: —Lâo laj cßanjel châcuu. Lâo takabânu joß xye ke li Kâcuaß.


Και τα εθνη ταυτα εφοβουντο μεν τον Κυριον, ελατρευον ομως τα γλυπτα αυτων και οι υιοι αυτων και των υιων αυτων οι υιοι, καθως οι πατερες αυτων εκαμνον, ουτω καμνουσιν εως της ημερας ταυτης. 	 Yôqueb chixlokßoninquil li Kâcuaß, abanan moco anchaleb ta xchßôl xban nak toj yôqueb chixlokßoninquileb li yîbanbil dios. Ut toj chalen anakcuan eb li ralal xcßajol nequeßxbânu joß queßxbânu lix xeßtônil xyucuaßeb.


Και ηυξηνθησαν οι υιοι Ισραηλ και επληθυνθησαν, και επολλαπλασιασθησαν, και ενεδυναμωθησαν σφοδρα, ωστε ο τοπος εγεμισεν απ' αυτων. 	 Aßut eb li imambej queßnabaloß ut queßqßuian li ralal xcßajol laj Israel. Queßnumtajenakoß lix cacuilaleb ut quilâtzßoß lix naßajeb.


Και αν το μεγαλειον αυτου αναβη εις τους ουρανους και η κεφαλη αυτου φθαση εως των νεφελων, 	 Usta kßaxal nimak xcuanquil li cuînk ut usta nacuulac toj saß choxa lix kßetkßetil, abanan tâosokß.


Ο οκνηρος εμβαπτει την χειρα αυτου εις το τρυβλιον και βαρυνεται να επιστρεψη αυτην εις το στομα αυτου. 	 Li incßaß nacuulac chiru cßanjelac naxchßic li rukß saß li plato. Abanan chi moco li tzacaêmk naraj xqßuebal saß re.


Εξ ισου επλασε τας καρδιας αυτων γνωριζει παντα τα εργα αυτων. 	 Aßan quiqßuehoc re lix cßaßux li junjûnk ut naxqßue retal chixjunil li cßaßru nequeßxbânu.


και Βανι και Βιννουι, Σιμει, 	 laj Bani, laj Binúi, laj Simei,


Εγεινε δε παλιν πολεμος των Φιλισταιων μετα του Ισραηλ και κατεβη ο Δαβιδ και οι δουλοι αυτου μετ' αυτου και επολεμησαν εναντιον των Φιλισταιων, και απεκαμεν ο Δαβιδ. 	 Mokon chic eb laj filisteo queßoc cuißchic chi pletic riqßuineb laj Israel. Laj David cô rochbeneb lix soldados chi pletic riqßuineb. Abanan laj David quilub chi pletic.


Διοτι εγειναν ταυτα, δια να πληρωθη η γραφη, Οστουν αυτου δεν θελει συντριφθη. 	 Quic'ulman chi jo'can re nak tâtz'aklok ru li tz'îbanbil sa' li Santil Hu: Mâ jun lix bakel tâtokmânk. (Ex. 12:46)


Αι ανομιαι σας απεστρεψαν ταυτα και αι αμαρτιαι σας εμποδισαν το αγαθον απο σας. 	 Xban lê mâusilal nak incßaß chic xqßue li hab ut mâcßaß chic lê kßolom. Xban li mâc xebânu nak incßaß chic xecßul li us.


Εκχεε τας φλογας της οργης σου και βλεπε παντα υπερηφανον και ταπεινονε αυτον. 	 Cßutbesi lâ joskßil chiruheb li kßetkßeteb ut isi xcuanquileb.


Σπανιως βαλε τον ποδα σου εις τον οικον του πλησιον σου, μηποτε σε βαρυνθη και σε μισηση. 	 Joßcan ut nak tâcuulaßani junak lâ cuamîg, mâbânu chi cocß aj xsaß xban nak cui yôcat chi xic rajlal riqßuin naru natitzß châcuilbal ut xicß chic tatril.


εκεινο, το οποιον ειδομεν και ηκουσαμεν, απαγγελλομεν προς εσας δια να εχητε και σεις κοινωνιαν μεθ' ημων και η κοινωνια δε ημων ειναι μετα του Πατρος και μετα του Υιου αυτου Ιησου Χριστου. 	 Nakach'olob xyâlal chêru chirix li c'a'ru quikil ut li c'a'ru quikabi re nak tocuânk chi sum âtin chi kibil kib. Ut tocuânk ajcui' chi sum âtin riq'uin li Acuabej Dios ut riq'uin li Jesucristo, li Ralal.


Ειθε να ηκουες τα προσταγματα μου τοτε η ειρηνη σου ηθελεν εισθαι ως ποταμος και η δικαιοσυνη σου ως κυματα θαλασσης 	 Xebânu raj li xinye êre. Cui ta xebânu, cuanquex raj saß tuktûquil usilal. Li tuktûquil usilal chanchan raj jun nimaß incßaß nachakic. Ut lê tîquilal chanchan raj lix cau ok li palau li mâcßaß rosoßjic.


Παν το χρυσιον το δαπανηθεν δια την εργασιαν εις ολον το εργον του αγιαστηριου, το χρυσιον της προσφορας, ητο εικοσιεννεα ταλαντα και επτακοσιοι τριακοντα σικλοι, κατα τον σικλον του αγιαστηριου. 	 Chixjunil li oro li quicßanjelac re li tabernáculo, aßan mayejanbil xbaneb laj Israel. Lix qßuial li oro li queßxqßue, aßan cuib mil libra riqßuin jun ciento riqßuin oßlaju roßcßâl libra joß nequeßbisoc cuiß saß li tabernáculo.


εκζητησατε τον ποιουντα την Πλειαδα και τον Ωριωνα και μετατρεποντα την σκιαν του θανατου εις αυγην και σκοτιζοντα την ημεραν εις νυκτα, τον προσκαλουντα τα υδατα της θαλασσης και εκχεοντα αυτα επι το προσωπον της γης Κυριος ειναι το ονομα αυτου 	 Li Kâcuaß, aßan li quiyîban re li qßuila chahim joß li chahim Pléyades ut li chahim Orión. Aßan naxsukßisi li kßojyîn chokß cutan ut naxsukßisi ajcuiß li cutan chokß kßojyîn. Aßan naxchßutub li haß li cuan saß eb li palau ut naxqßue li hab saß xbên li ruchichßochß. Aßan Kâcuaß lix cßabaß.


Σελεκ ο Αμμωνιτης, Νααραι ο Βηρωθαιος, ο οπλοφορος του Ιωαβ υιου της Σερουιας, 	 laj Selec, Amón xtenamit; laj Naharai, Beerot xtenamit, (laj Naharai, aßan li nacßamoc re lix chßîchß re pletic laj Joab lix yum lix Sarvia);


διοτι η αυγη ειναι εις παντας αυτους σκια θανατου εαν τις γνωριση αυτους, ειναι τρομοι σκιας θανατου. 	 Eb aßan nequeßxucuac chi êlc chi cutan xban nak nequeßxcßoxla nak teßchapekß. Joßcan nak chiru kßojyîn nequeßel chi mâcßaßeb xxiu xban nak nequeßxnau nak mâ ani tâilok reheb.


και ηλθον εις Ιερουσαλημ και εμαθον το κακον, το οποιον ο Ελιασειβ εκαμε χαριν του Τωβια, ετοιμασας εις αυτον οικημα εν ταις αυλαις του οικου του Θεου. 	 Ut nak quincuulac Jerusalén, quinqßue retal nak incßaß us li quixbânu laj Eliasib nak quixqßue li nimla cuarto li cuan saß lix templo li Dios chokß xnaßaj laj Tobías yal re xbânunquil usilal re.


και ειπε, Θελω αποστρεψει το προσωπον μου απ' αυτων, θελω ιδει οποιον θελει εισθαι το τελος αυτων διοτι αυτοι ειναι γενεα διεστραμμενη, υιοι εις τους οποιους δεν υπαρχει πιστις. 	 Li Kâcuaß quixye: —Lâin incßaß chic tincuileb chi moco tincuabiheb. Toj tincuil cßaßru teßxcßul xban nak incßaß useb xnaßleb. Queßxkßetkßeti ribeb chicuu ut mâcßaßeb xpâbâl.


εχοντες το μυστηριον της πιστεως μετα καθαρας συνειδησεως. 	 Mâc'a' tâch'i'ch'i'înk reheb sa' lix c'a'uxeb ut te'xq'ue xcuanquil li kalok'laj pâbâl li c'utbesinbil chiku xban li Dios.


Και ακουσας ο Ιησους, λεγει προς αυτους Δεν εχουσι χρειαν ιατρου οι υγιαινοντες, αλλ' οι πασχοντες δεν ηλθον δια να καλεσω δικαιους αλλα αμαρτωλους εις μετανοιαν. 	 Li Jesús quirabi li que'xpatz' ut quixye reheb: -Li cauheb mâc'a' na-oc cui' aj banonel reheb. Aban li yajeb, a'aneb li neque'raj banec'. Jo'can nak lâin inc'a' xinchal chixsic'baleb li tîqueb xch'ôl. Xinchal ban chixsic'baleb laj mâc, chan li Jesús.


Και ειπεν ο Δαβιδ, Οστις πρωτος παταξη τους Ιεβουσαιους, θελει εισθαι αρχηγος και στρατηγος. Πρωτος δε ανεβη ο Ιωαβ, ο υιος της Σερουιας, και εγεινεν αρχηγος. 	 Laj David ac quixye: —Li ani tâoc xbên cua chi pletic riqßuineb laj jebuseo, aßan li tâxakabâk chi taklânc saß xbêneb li soldado, chan. Ut laj Joab lix yum lix Sarvia, aßan li xbên li qui-oc chi pletic. Joßcan nak laj Joab quiqßueheß xcuanquil chi taklânc.


Εν πασι τουτοις ημαρτησαν ετι και δεν επιστευσαν εις τα θαυμασια αυτου. 	 Usta queßril li sachba chßôlej li quixbânu, abanan eb aßan incßaß queßxqßue xcuanquil.


Και αυτα τα παιδαρια με κατεφρονησαν εσηκωθην, και ελαλησαν εναντιον μου. 	 Eb li cocßal xicß chic niquineßril ut niquineßretzßu.


οτι εσφαξας τα τεκνα μου και παρεδωκας αυτα δια να διαβιβασωσιν αυτα δια του πυρος εις τιμην αυτων; 	 ¿Ma incßaß ta biß cacamsiheb li cualal incßajol nak caqßueheb chokß âcßatbil mayej chiruheb li yîbanbil dios?


Να ητο δυνατον να διαδικαζηται τις προς τον Θεον, ως ανθρωπος προς τον πλησιον αυτου. 	 Us raj nak cuan ta junak tââtinak chicuix chiru li Dios joß nak naâtinac junak li cuînk chirix li ramîg.Yô chi osocß lin yußam. Chi sêb tincâmk ut incßaß chic tincuânk saß ruchichßochß.


Και εαν ιδη ο ιερευς, οτι εξηπλωθη η ψωρα επι του δερματος, τοτε θελει κρινει αυτον ο ιερευς ακαθαρτον ειναι λεπρα. 	 Laj tij târil chi us lix ra. Ut cui yô chi nimânc lix ra, laj tij tixye nak aßan saklep rix ut muxbil chic ru li yaj.


και δεν θελω κρυψει πλεον το προσωπον μου απ' αυτων, διοτι εξεχεα το πνευμα μου επι τον οικον Ισραηλ, λεγει Κυριος ο Θεος. 	 Ut mâ jaruj chic tincanabeb xjuneseb xban nak tinqßue lin musikß reheb li ralal xcßajol laj Israel, chan li nimajcual Dios.


Τοτε ειπα, Ω Κυριε Θεε απατων λοιπον ηπατησας τον λαον τουτον και την Ιερουσαλημ, λεγων, Ειρηνην θελετε εχει ενω η μαχαιρα εφθασεν εως της ψυχης. 	 Laj Jeremías quixye: —At Kâcuaß, at nimajcual Dios, relic chi yâl lâat xabalakßiheb li tenamit. Xaye nak tâcuânk li tuktûquil usilal, abanan câmc yô chi châlc saß kabên.


Και παν κτισμα, το οποιον ειναι εν τω ουρανω και επι της γης και υποκατω της γης και οσα ειναι εν τη θαλασση και παντα τα εν αυτοις, ηκουσα οτι ελεγον Εις τον καθημενον επι του θρονου και εις το Αρνιον εστω η ευλογια και η τιμη και η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων. 	 Ut quicuabi ajcui' nak que'âtinac chixjunil li c'a'ak re ru quiyo'obtesîc xban li Dios, jo' li cuanqueb sa' choxa, jo' li cuanqueb sa' ruchich'och', jo' ajcui' li cuanqueb sa' li palau, jo'queb ajcui' li cuanqueb sa' xna'ajeb li camenak. Chixjunileb li que'yo'obtesîc xban li Dios que'xye: -A' taxak li Dios li c'ojc'o sa' xc'ojaribâl jo' ajcui' li Jun li chanchan carner, chilok'onîk ut chiq'uehek' xlok'al. Chiq'uehek' xcuanquil ut chinimâk ru chi junelic k'e cutan.-Ut li câhib li yo'yôqueb li chanchaneb ángel, yôqueb chixyebal: -Jo'can taxak.- Ut eb li câhib xca'c'âl li c'ojc'ôqueb aran que'xcuik'ib ribeb ut que'xlok'oni li yo'yo chi junelic k'e cutan.


και επεθυμει να χορτασθη απο των ψιχιων των πιπτοντων απο της τραπεζης του πλουσιου αλλα και οι κυνες ερχομενοι εγλειφον τας πληγας αυτου. 	 Naxra raj ru xtzacanquil xc'aj li cua li nat'ane' sa' xbên xmêx li biom. Eb li tz'i' neque'chal riq'uin ut neque'xrek' ru lix xox.


Θελω δοξολογει σφοδρα τον Κυριον δια του στοματος μου, και εν μεσω πολλων θελω υμνολογει αυτον 	 Lâin tinlokßoni li nimajcual Dios chi anchal inchßôl. Tinye resil lix lokßal chiruheb li tenamit nak chßutchßûqueb.Tinqßue xlokßal li Kâcuaß xban nak riqßuin lix cuanquil naxcoleb li tenkßâc teßraj. Naxcoleb chiruheb li nequeßkßaban reheb.


Διοτι ο τρομερος εξελιπε και ο χλευαστης εξωλοθρευθη και παντες οι παραφυλαττοντες την ανομιαν εξηλειφθησαν 	 Eb li nequeßrahobtesin teßsachekß ruheb. Ut eb li nequeßhoboc teßosokß. Chixjunileb li nequeßxbânu mâusilal telajeßosokß.


Και αρτον εξ ουρανου εδωκας εις αυτους εις την πειναν αυτων, και υδωρ εκ πετρας εξηγαγες εις αυτους εις την διψαν αυτων και ειπας προς αυτους να εισελθωσι δια να κληρονομησωσι την γην, περι ης υψωσας την χειρα σου οτι θελεις δωσει αυτην εις αυτους. 	 Ut nak queßtzßoca, saß choxa quichal chak li cua caqßue chixcuaßeb. Ut nak tâchakik reheb, cacuisi li haß saß li sakônac ut caqßue reheb. Caye ajcuiß reheb nak teßoc saß li naßajej li cayechißi reheb riqßuin juramento.


Ο δε αρχιερευς Ανανιας προσεταξε τους παρεστωτας πλησιον αυτου να κτυπησωσι το στομα αυτου. 	 Laj Ananías li xyucua'il aj tij quixye reheb li cuanqueb chixc'atk laj Pablo nak te'xsac' sa' re.


εξω θελεις σταθη, και ο ανθρωπος εις τον οποιον δανειζεις θελει εκφερει εις σε το ενεχυρον. 	 Texcanâk ban chirix cab ut li cuînk li xtoßonin êriqßuin tixcßam li prenda ut tixqßue êre.


μηποτε μαθης τας οδους αυτου, και λαβης παγιδα εις την ψυχην σου. 	 Mâre têtzol êre lix naßlebeb aßan ut incßaß chic usak lê naßleb.


να μη ηναι νεοκατηχητος, δια να μη υπερηφανευθη και πεση εις την καταδικην του διαβολου. 	 Tento nak laj c'amol be acak xq'ui sa' lix pâbâl. Mâre anchal tixnimobresi rib ut tât'anek' sa' li tojbal mâc quit'ane' cui' laj tza.


Ο δε Αμασα δεν εφυλαχθη την μαχαιραν, ητις ητο εν τη χειρι του Ιωαβ και ο Ιωαβ επαταξεν αυτον δι' αυτης εις την πεμπτην πλευραν, και εχυσε τα εντοσθια αυτου κατα γης και δεν εδευτερωσεν εις αυτον και απεθανε. Τοτε ο Ιωαβ και Αβισαι ο αδελφος αυτου κατεδιωξαν οπισω του Σεβα, υιου του εν Βιχρει. 	 Laj Amasa incßaß quixqßue retal nak cuan xchßîchß laj Joab saß li rukß jun chic. Ut laj Joab quixcuj chi chßîchß laj Amasa ut qui-el lix cßamcßot ut quitßaneß saß chßochß ut quicam saß junpât. Jun sut ajcuiß quixcuj chi chßîchß. Chirix aßan laj Joab rochben laj Abisai li rîtzßin queßcôeb chixsicßbal laj Seba.


Ο Μωυσης λοιπον και ο Ααρων και οι αρχοντες της συναγωγης απηριθμησαν τους υιους των Κααθιτων κατα τας συγγενειας αυτων και κατα τους οικους των πατερων αυτων, 	 Laj Moisés ut laj Aarón rochbeneb li nequeßcßamoc be saß xyânkeb laj Israel queßrajlaheb li ralal xcßajol laj Coat chi chßûtal, aß yal chanru xqßuialeb saß li junjûnk cabal.


Και εγεννησε παιδιον αρρεν, το οποιον μελλει να ποιμανη παντα τα εθνη εν ραβδω σιδηρα και το τεκνον αυτης ηρπασθη προς τον Θεον και τον θρονον αυτου. 	 Quiyo'la lix c'ula'al li ixk ch'ina têlom. Ut a'an chic tâtaklânk sa' xbêneb li cuanqueb sa' ruchich'och'. Chanchan riq'uin li xuk' ch'îch' tâtaklânk sa' xbêneb xban nak a'anak chic li yal re sa' xbêneb. Li c'ula'al quisapûc ut quic'ame' riq'uin li Dios bar c'ojc'o cui' sa' lix lok'laj c'ojaribâl.


Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος Επειδη ο εχθρος ειπεν εναντιον σας, Ευγε, οι αιωνιοι υψηλοι τοποι εγειναν κληρονομια ημων, 	 Aßan aßin li ninye lâin li nimajcual Dios. Eb li xicß nequeßiloc êre queßsahoß saß xchßôleb ut queßxye, “Anakcuan eb li tzûl li queßyîbâc najter kße cutan ke lâo,” chanqueb.


Και τους ανομουντας εις την διαθηκην θελει διαφθειρει εν κολακειαις ο λαος ομως, οστις γνωριζει τον Θεον αυτου, θελει ισχυσει και κατορθωσει. 	 Ut li rey li cuan saß li norte tixbalakßiheb laj Israel li ac queßxtzßektâna li santil contrato ut eb aßan teßoquênk chirix. Abanan li tzßakal xtenamit li Dios teßxcacuubresi ribeb chixcolbal ribeb chiru li rey.


διοτι την μεν προτροπην εδεχθη, προθυμοτερος δε ων ανεχωρησε προς εσας αυτοπροαιρετος. 	 Quintz'âma chiru laj Tito nak tâxic êriq'uin ut quixc'ul xch'ôl. Toj mâji' ajcui' nintz'âma chiru nak a'an ac x-ala sa' xch'ôl nak tâxic êriq'uin.


Ο αυξανων την περιουσιαν αυτου δια τοκου και πλεονεξιας συναγει αυτην δια τον ελεουντα τους πτωχους. 	 Li ani yô chixtûbanquil lix biomal riqßuin xpatzßbal nabal ral li tumin, li biomal li naxchßutub aßan tâcanâk chokß reheb li nequeßiloc xtokßobâl ruheb li nebaß.


νυκτα και ημεραν δεν θελει σβεσθη ο καπνος αυτης θελει αναβαινει ακαταπαυστως απο γενεας εις γενεαν θελει μενει ηρημωμενη και δεν θελει υπαρχει ο διαβαινων δι' αυτης εις αιωνα αιωνος. 	 Ut incßaß chic tâchupk lix xamlel. Yôk xxamlel chi kßek chi cutan. Junelic yôk xsibel. Tâcanâk chi mâcßaß chic na-oc cuiß. Ut mâ ani chic tânumekß aran.


ειπε προς αυτους, Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος Ιδου, εγω θελω λαβει την ραβδον του Ιωσηφ, την εν τη χειρι του Εφραιμ, και των φυλων του Ισραηλ των συνακολουθων αυτου, και θελω βαλει εκεινας μετα ταυτης, της ραβδου του Ιουδα, και καμει αυτας μιαν ραβδον, και θελουσιν εισθαι μια εν τη χειρι μου. 	 Ut Lâat tâye reheb: Joßcaßin xye li nimajcual Dios: Lâin tinchap lix cheß laj José li cuan riqßuin laj Efraín. Li cheß aßan retalileb li ralal xcßajol laj Israel. Tinchap ajcuiß li cheß retalileb li ralal xcßajol laj Judá. Tinletz chi ribil rib li cheß. Ut junak aj chic chi cheß tâcanâk saß cuukß.


Ερχεται λοιπον εις πολιν της Σαμαρειας λεγομενην Σιχαρ, πλησιον του αγρου, τον οποιον εδωκεν ο Ιακωβ εις τον Ιωσηφ τον υιον αυτου. 	 Nak yô chi numec' Samaria, quicuulac sa' li tenamit Sicar. Li tenamit a'an nach' cuan riq'uin li na'ajej li quixq'ue laj Jacob re laj José li ralal.


διοτι δυνασαι να πληροφορηθης οτι δεν ειναι πλειοτεραι των δωδεκα ημερων αφου εγω ανεβην δια να προσκυνησω εν Ιερουσαλημ 	 Lâat naru tattz'ilok âtin chirix li tinye. Cablaju cutan anakcuan inc'ulunic chi tijoc aran Jerusalén.


Και ελαβεν ο Ιακωβ λιθον και εστησεν αυτον στηλην. 	 Laj Jacob quixchap jun li pec ut quixxakab saß li chßochß.


Και εδωκεν εις αυτον το αντιγραφον του γραμματος της διαταγης, της εκδοθεισης εν Σουσοις δια να αφανισωσιν αυτους, δια να δειξη αυτο εις την Εσθηρ, και να απαγγειλη προς αυτην και να παραγγειλη εις αυτην να εισελθη προς τον βασιλεα, να παρακαλεση αυτον και να καμη αιτησιν προς αυτον υπερ του λαου αυτης. 	 Quixqßue jun li hu re, li tzßîbanbil cuiß li chakßrab li quixqßue li rey, li naxye nak teßcamsîk chixjunileb laj judío. Quixye re nak tixkßaxtesi li hu re lix Ester re tixnau cßaßru yôqueb chixcßulbal. Ut quixtakla ajcuiß xyebal re lix Ester nak tâxic chi âtinac riqßuin li rey, ut tixtzßâma chiru li rey nak târil taxak xtokßobâl ruheb laj judío, li rech tenamitil lix Ester.


Και εν Ιερουσαλημ κατωκησαν τινες εκ των υιων Ιουδα και εκ των υιων Βενιαμιν εκ των υιων Ιουδα, Αθαιας ο υιος του Οζια, υιου Ζαχαρια, υιου Αμαρια, υιου Σεφατια, υιου Μααλελεηλ, εκ των υιων Φαρες 	 Saß xyânkeb li queßcana Jerusalén, cuanqueb li ralal xcßajol laj Judá ut eb li ralal xcßajol laj Benjamín. Eb li ralal xcßajol laj Judá, aßaneb aßin: laj Ataías li ralal laj Uzías. Ut laj Uzías, aßan li ralal laj Zacarías. Ut laj Zacarías, aßan li ralal laj Amarías. Ut laj Amarías, aßan li ralal laj Sefatías. Ut laj Sefatías, aßan li ralal laj Mahalaleel. Ut laj Mahalaleel, aßan xcomoneb li ralal xcßajol laj Fares.


Διοτι ειναι γεγραμμενον Ζω εγω, λεγει Κυριος, οτι εις εμε θελει καμψει παν γονυ, και πασα γλωσσα θελει δοξολογησει τον Θεον. 	 Tz'îbanbil sa' li Santil Hu li quixye li Dios: Relic chi yâl ninye êre nak chixjunileb te'xcuik'ib rib chicuu ut tine'xlok'oni ut chixjunileb te'xye riq'uin xtz'ûmal re nak lâin li tz'akal Dios. (Isa. 45:23)


εις τραγος εξ αιγων εις προσφοραν περι αμαρτιας 	 Quixqßue ajcuiß jun li têlom chibât re xtzßâmanquil xcuybal li mâc,


δια τουτο ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ δεν θελει λειψει ανθρωπος απο του Ιωναδαβ υιου του Ρηχαβ παρισταμενος ενωπιον μου εις τον αιωνα. 	 Joßcan nak lâin li Kâcuaß, lix Dioseb laj Israel, ninye êre nak junelic tâcuânk junak li cuînk saß xyânkeb li ralal xcßajol laj Jonadab, li ralal laj Recab, li tâcßanjelak chicuu, chan.


Οι οφθαλμοι σου ειναι καθαρωτεροι παρα ωστε να βλεπης τα πονηρα, και δεν δυνασαι να επιβλεπης εις την ανομιαν δια τι επιβλεπεις εις τους παρανομους και σιωπας, οταν ο ασεβης καταπινη τον δικαιοτερον εαυτου, 	 Lâat tîc lâ chßôl ut incßaß nacuulac châcuu li incßaß us. ¿Cßaßut nak yal nacacuil li rahobtesînc li yôqueb chixbânunquil? Lâat mâcßaß nacabânu nak li incßaß useb xnaßleb nequeßxsach ruheb li tîqueb xchßôl.


Αυτοι ομως ηπειθησαν και ελυπησαν το αγιον πνευμα αυτου δια τουτο εστραφη ωστε να γεινη εχθρος αυτων, αυτος επολεμησεν αυτους. 	 Usta quirosobtesiheb, abanan eb laj Israel queßxtzßektâna toj retal nak quirahoß xchßôl lix Santil Musikß. Joßcan nak li Kâcuaß quijoskßoß ut xicß chic queßileß xban. Ut quixqßueheb chi rahobtesîc.


Δεν πιστευεις οτι εγω ειμαι εν τω Πατρι και ο Πατηρ ειναι εν εμοι; τους λογους, τους οποιους εγω λαλω προς υμας, απ' εμαυτου δεν λαλω αλλ' ο Πατηρ ο μενων εν εμοι αυτος εκτελει τα εργα. 	 Felipe, ¿ma inc'a' nacapâb nak lâin ut li Yucua'bej junaj ku chi kibil kib? Li c'a'ru xinye êre moco yal injunes ta xinye. Li Yucua'bej cuan cuiq'uin, ut a'an nac'utuc chicuu li c'a'ru ninbânu.


ειναι λεπρα παλαια εις το δερμα της σαρκος αυτου και θελει κρινει αυτον ο ιερευς ακαθαρτον δεν θελει κλεισει αυτον, διοτι ειναι ακαθαρτος. 	 aßan saklep rix. Ut laj tij tixye nak muxbil ru li yaj. Incßaß tixqßue li yaj xjunes re rilbal chanru lix yajel xban nak ac muxbil ru.


Τουτο ειναι το αντιγραφον της επιστολης, την οποιαν εστειλαν προς αυτον, προς Αρταξερξην τον βασιλεα Οι δουλοι σου, οι ανδρες οι περαν του ποταμου, και τα λοιπα. 	 Joßcaßin naxye li hu li queßxtakla riqßuin li rey: —At rey Artajerjes, lâo laj cßanjel châcuu li cuanco jun pacßal li nimaß Eufrates, nakatakla xsahil âchßôl.


ελαβε βαλαντιον αργυριου εν τη χειρι αυτου εν ωρισμενω καιρω θελει επανελθει εις την οικιαν αυτου. 	 Nabal li tumin xcßam nak xcô. Toj mâjiß sukßîc chak re. Ac chßolchßo jokße tâcßulûnk, chan li ixk re li al.


Ο δε Ιωναθαν, ο πατραδελφος του Δαβιδ, ητο συμβουλος, ανηρ συνετος και γραμματευς και Ιεχιηλ, ο υιος του Αχμονι, ητο μετα των υιων του βασιλεως 	 Laj Jonatán, li rican laj David, aßan li quiqßuehoc naßleb. Aßan tzolbil chi us ut châbil xnaßleb. Laj Jehiel li ralal laj Hacmoni, aßan li na-iloc reheb li ralal xcßajol li rey.


Ο Κυριος θελει δωσει δυναμιν εις τον λαον αυτου ο Κυριος θελει ευλογησει τον λαον αυτου εν ειρηνη. 	 Li Kâcuaß naxqßue xcacuilal xchßôleb li ralal xcßajol. Narosobtesiheb ut naxqßue li tuktûquil usilal reheb.


Και θελει καθαρισει την οικιαν δια του αιματος του πτηνου και δια του υδατος του ζωντος και δια του πτηνου του ζωντος και δια του ξυλου του κεδρινου και δια του υσσωπου και δια του κοκκινου. 	 Joßcaßin nak tixsantobresi li cab riqßuin lix quiqßuel li tzentzeyul li quixcamsi, ut riqßuin li haß, ut li tzentzeyul li yoßyo, ut li jun tokol li cheß chacalteß, ut li hisopo, joß ajcuiß li caki nokß.


αλλ' εαν τις αγνοη, ας αγνοη. 	 Ut cui cuan junak inc'a' naxpâb li yôquin chixtz'îbanquil, lâex inc'a' ajcui' têpâb li c'a'ru tixye a'an.


Και απεκριθη ο Δανιηλ μετα φρονησεως και σοφιας προς τον Αριωχ τον αρχισωματοφυλακα του βασιλεως, οστις εξηλθε δια να θανατωση τους σοφους της Βαβυλωνος, 	 Laj Daniel aßan cuan xnaßleb ut quixcßoxla chi us cßaßru tixye re laj Arioc li capitán reheb li soldado, li queßtaklâc chixcamsinquileb laj qßuehol naßleb li cuanqueb Babilonia.


Και οι υιοι του Αραμ, Ουζ, και Ουλ, και Γεθερ, και Μας. 	 Aßaneb aßin lix cßabaßeb li ralal laj Aram: laj Uz, laj Hul, laj Geter ut laj Mas.


Και εκαμεν ο Μωυσης καθως προσεταξεν ο Κυριος και ανεβησαν εις το ορος Ωρ εμπροσθεν πασης της συναγωγης. 	 Laj Moisés quixbânu joß quiyeheß re xban li Kâcuaß. Queßcôeb saß li tzûl Hor ut chixjunileb laj Israel queßril nak yôqueb chi xic.


Ουτος ειναι ο νομος περι πασης πληγης λεπρας και κασιδας, 	 Aßan aßin li chakßrab chirix li yajel saklep ut li moß,


δια τουτο, ακουσατε τωρα τον λογον του Κυριου, σεις οι υπολοιποι του Ιουδα ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ Εαν σεις προσηλωσητε το προσωπον σας εις το να εισελθητε εις την Αιγυπτον και υπαγητε να παροικησητε εκει, 	 cui ut têye chi joßcan, cherabi li râtin li Kâcuaß, lâex aj Judá li incßaß quisacheß êru. Li Kâcuaß li nimajcual Dios, lix Dioseb laj Israel naxye chi joßcaßin: Lâex têraj xic chi canâc aran Egipto.


ανεβη εις τον οικον και εις Δαιβων, τους υψηλους τοπους, δια να κλαυση ο Μωαβ θελει ολολυξει δια την Νεβω, και δια την Μεδεβα πασαι αι κεφαλαι θελουσι φαλακρωθη, παν γενειον θελει ξυρισθη. 	 Eb li cuanqueb saß li tenamit Dibón teßxic chi yâbac saß li artal li cuan saß xbên bol. Eb li cuanqueb Moab rahak saß xchßôleb ut teßyâbak chirixeb li tenamit Nebo ut Medeba. Teßxbes lix jolomeb ut teßxjo lix macheb xban xrahil xchßôleb.


Τοτε ο χωλος θελει πηδα ως ελαφος και η γλωσσα του μογιλαλου θελει ψαλλει διοτι εν τη ερημω θελουσιν αναβλυσει υδατα και ρευματα εν τη ερημια. 	 Ut eb li yêk rok chanchanakeb chic li quej nak teßpiscßok xban xsahileb xchßôl. Li mem teßâtinak chic ut teßxjap re xban xsahileb xchßôl. Ut saß li chaki chßochß tâcuânk li yußam haß chi numtajenak.


Και εκλαυσαν οι υιοι Ισραηλ τον Μωυσην εις τας πεδιαδας του Μωαβ τριακοντα ημερας και ετελειωθησαν αι ημεραι του κλαυθμου του πενθους του Μωυσεως. 	 Lajêb xcaßcßâl cutan queßrahoß saß xchßôleb laj Israel ut queßxyâba lix camic laj Moisés saß li naßajej Moab. Joßcaßin nak queßxnumsiheb li cutan re rahil chßôlejil ut yâbac xban lix camic.


και εις τον θελοντα να κριθη μετα σου και να λαβη τον χιτωνα σου, αφες εις αυτον και το ιματιον 	 Li ani târaj tatxc'am riq'uin laj rakol âtin ut târaj xmak'bal lâ camîs, q'ue ajcui' lâ chaquêt re.


Και τη τεταρτη ημερα δεκα μοσχους, δυο κριους, δεκατεσσαρα αρνια ενιαυσια, αμωμα 	 Saß li xcâ li cutan teßxqßue chokß cßatbil mayej lajêb li toro, cuib li têlom chibât, ut câlaju li têlom carner jûnk chihab cuânk reheb. Mâcßaßak rêqßueb li xul li teßxqßue.


Διοτι πτωχος και πενης ειμαι, και η καρδια μου ειναι πεπληγωμενη εντος μου. 	 Kßaxal ra cuanquin ut tenkßâc tincuaj. Yô chi yotßecß inchßôl ut incßaß chic nincuy nak nacuecßa.


Και ηγορασε το ορος της Σαμαρειας παρα του Σεμερ δια δυο ταλαντα αργυριου, και εκτισε πολιν επι του ορους και εκαλεσε το ονομα της πολεως, την οποιαν εκτισε, κατα το ονομα του Σεμερ, κυριου του ορους, Σαμαρειαν. 	 Laj Omri quixlokß riqßuin laj Semer li tzûl li cuan Samaria. Quixlokß chi jun ciento riqßuin ôb roxcßâl libras li plata. Ut saß li naßajej aßan quixyîb jun li tenamit chi châbil. Samaria quixqßue chokß xcßabaß li tenamit aßan. Quixqßue li xcßabaß aßan xban nak aj Semer xcßabaß laj êchal re li naßajej junxil.


Οι δε ανωτατοι θαλαμοι ησαν στενωτεροι, επειδη αι κατω στοαι και αι μεσαιαι της οικοδομης εξειχον μαλλον παρα εκεινους. 	 Eb li cocß naßajej li cuanqueb saß li xcab ut li rox tasal cocß chiruheb li cuanqueb saß li xbên tasal xban nak saß li xcab ut li rox tasal cuan li belebâl.


Εαν ανθρωπος γεννηση εκατον τεκνα και ζηση πολλα ετη, ωστε αι ημεραι των ετων αυτου να γεινωσι πολλαι, και η ψυχη αυτου δεν χορταινη αγαθου και δεν λαβη και ταφην, λεγω οτι το εξαμβλωμα ειναι καλητερον παρ' αυτον. 	 Junak cuînk naru nacuan jun cientak li ralal xcßajol. Ut naru ajcuiß nacuan nabalak chihab saß ruchichßochß. Usta kßaxal najt rok lix yußam saß ruchichßochß, mâcßaß na-oc cuiß cui incßaß naxyal xsahil li cßaßru cuan re chi moco namukeß saß xyâlal. Lâin nincßoxla nak kßaxal us junak li cßulaßal yal nanumeß chiru li cuînk aßan.


Και ειπεν ο Δαβιδ προς πασαν την συναξιν, Ευλογησατε τωρα Κυριον τον Θεον σας. Και πασα η συναξις ευλογησε Κυριον τον Θεον των πατερων αυτων και κυψαντες, προσεκυνησαν τον Κυριον και τον βασιλεα. 	 Chirix aßan laj David quixye reheb chixjunileb li tenamit li chßutchßûqueb aran: —Lokßonihomak li Kâcuaß li kaDios, chan. Ut chixjunileb queßxlokßoni li Kâcuaß, lix Dioseb lix xeßtônil yucuaß. Queßxcuikßib ribeb saß chßochß chiru li Kâcuaß ut chiru ajcuiß li rey.


Θεριζουσιν αγρον μη οντα εαυτων, και τρυγωσιν αμπελον αδικιας. 	 Nequeßxic saß racuîmkeb jalan chixsicßbal li trigo re teßtzacânk. Ut nequeßxsicß lix uvas saß xnaßajeb li racuîmkeb li incßaß useb xnaßleb.


Και ειπεν ο Ιερεμιας προς τον Σεδεκιαν, Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ Εαν τωοντι εξελθης προς τους αρχοντας του βασιλεως της Βαβυλωνος, τοτε η ψυχη σου θελει ζησει και η πολις αυτη δεν θελει κατακαυθη εν πυρι, και θελεις ζησει συ και ο οικος σου. 	 Ut laj Jeremías quixye re laj Sedequías: —Joßcaßin quixye li Kâcuaß li nimajcual Dios, lix Dioseb laj Israel. “Cui tâkßaxtesi âcuib saß rukßeb li nequeßtenkßan re lix reyeb laj Babilonia, lâat incßaß tatcamsîk, ut li tenamit aßin incßaß tâcßatekß. Lâat joß eb ajcuiß lâ cualal âcßajol incßaß texcamsîk.


Οι δε πιασαντες τον Ιησουν εφεραν προς Καιαφαν τον αρχιερεα, οπου συνηχθησαν οι γραμματεις και οι πρεσβυτεροι. 	 Ut li Jesús quic'ame' riq'uin laj Caifás, lix yucua'ileb laj tij. Aran ch'utch'ûqueb laj tz'îb ut eb li neque'c'amoc be sa' xyânkeb laj judío.


Δια ταυτα οι Ιουδαιοι συλλαβοντες με εν τω ιερω, επεχειρουν να με φονευσωσιν. 	 Sa' xc'aba' a'an nak quine'xchap eb laj judío sa' li templo ut que'raj raj incamsinquil.


Και θελει περιτεμει Κυριος ο Θεος σου την καρδιαν σου και την καρδιαν του σπερματος σου, δια να αγαπας Κυριον τον Θεον σου εξ ολης της καρδιας σου και εξ ολης της ψυχης σου, δια να ζης. 	 Chanchan nak têbânu li circuncisión nak li Kâcuaß târisi saß lê râm li incßaß us, joß tixbânu reheb lê ralal êcßajol re nak têra li Kâcuaß lê Dios chi anchal êchßôl ut chi anchal lê râm ut tâcuânk lê yußam chi junelic.


Οταν ομως ο λαος της γης ερχηται ενωπιον του Κυριου εν ταις επισημοις εορταις, ο εισερχομενος δια της οδου της βορειου πυλης δια να προσκυνηση θελει εξερχεσθαι δια της οδου της νοτιου πυλης και ο εισερχομενος δια της οδου της νοτιου πυλης θελει εξερχεσθαι δια της οδου της βορειου πυλης δεν θελει επιστρεφει δια της οδου της πυλης, δι' ης εισηλθεν, αλλα θελει εξερχεσθαι δια της απεναντι. 	 Nak eb li tenamit teßoc saß li oquebâl li cuan saß li norte chixlokßoninquil li Kâcuaß, teßêlk saß li oquebâl li cuan saß li sur nak teßrakekß chi lokßonînc. Ut eb li teßoc saß li oquebâl li cuan saß li sur teßêlk saß li oquebâl li cuan saß li norte. Mâ ani teßêlk saß li oquebâl li queßoc cuiß.


Χελεβ, ο υιος του Βαανα, ο Νετωφαθιτης Ιτται, ο υιος του Ριβαι, απο Γαβαα, των υιων Βενιαμιν 	 laj Heleb, li ralal laj Baana, Netofa xtenamit; laj Itai li ralal laj Ribai, Gabaa xtenamit li cuan saß xcuênt lix naßajeb li ralal xcßajol laj Benjamín;


και τωρα, ιδου, εφερα τας απαρχας των καρπων της γης, την οποιαν συ, Κυριε εδωκας εις εμε. Και θελεις καταθεσει αυτας ενωπιον Κυριου του Θεου σου, και θελεις προσκυνησει ενωπιον Κυριου του Θεου σου. 	 Joßcan nak lâo xkacßam chak li xbên ru li kacuîmk li x-el saß li chßochß aßin li xaqßue ke, at Kâcuaß”, chaßkex. Chirix aßan têqßue li chacach chiru li Kâcuaß lê Dios ut têcuikßib êrib chiru.


Φοβουμαι δια σας, μηπως ματαιως εκοπιασα εις εσας. 	 Nachal inc'a'ux êban. Mâre yal mâc'a' rajbal nak xinc'anjelac sa' êyânk.


Και αναβαντες κατεσκοπευσαν την γην απο της ερημου Σιν εως Ρεωβ, κατα την εισοδον Αιμαθ. 	 Eb li cuînk li queßcôeb chixqßuebal retal li naßajej queßxtiquib chak xqßuebal retal saß li chaki chßochß Zin. Ut queßcuulac toj saß li tenamit Rehob, li cuan nachß riqßuin Hamat.


Η συναγωγη σου κατωκησεν εν αυτη Θεε, εκαμες ετοιμασιαν εις τον πτωχον δια την αγαθοτητα σου. 	 Xaqßueheb lâ tenamit chi cuânc saß li naßajej li xayechißi reheb. At inDios, xban xnimal lâ cuuxtân, xaqßue reheb li cßaßru mâcßaß reheb.


και αφου κυριευσητε την πολιν, θελετε καυσει την πολιν εν πυρι κατα την προσταγην του Κυριου θελετε καμει ιδου, προσεταξα εις εσας. 	 Ut nak acak xex-oc, têcßat li tenamit aßan joß xye li Kâcuaß. Aßin lê taklanquil tinqßue, chan laj Josué.


Και εκαμεν ο Ιησους εις αυτους καθως προσεταξεν εις αυτον ο Κυριος τους ιππους αυτων ενευροκοπησε και τας αμαξας αυτων κατεκαυσεν εν πυρι. 	 Laj Josué quixbânu joß quiyeheß re xban li Kâcuaß. Quixtok rokeb lix cacuâyeb ut quixcßateb lix carruaje.


Ουτω θελετε ειπει προς τον Ιωσηφ Συγχωρησον, παρακαλω, την αδικιαν των αδελφων σου και την αμαρτιαν αυτων διοτι επραξαν κακον εις σε τωρα λοιπον συγχωρησον, παρακαλουμεν, την αδικιαν των δουλων του Θεου του πατρος σου. Και εκλαυσεν ο Ιωσηφ οτε ελαλησαν προς αυτον. 	 Aßin li râtin li kayucuaß. “Tintzßâma châcuu nak tâcuy xmâqueb lâ cuas riqßuin li cßaßru xeßxbânu chak âcue junxil,” chan ke. Ut anakcuan lâo yôco chixtzßâmanquil châcuu. Lâo nakanau nak yibru kabânu chak âcue junxil. Lâo nakalokßoni li Dios li quixlokßoni li kayucuaß camenak, chanqueb re laj José. Nak laj José quirabi li râtineb li ras, quiyâbac.


και Ιεβαρ και Ελισουα και Ελφαλετ 	 laj Ibhar, laj Elisúa, laj Elpelet,


Αιτινες μωραι, λαβουσαι τας λαμπαδας αυτων, δεν ελαβον μεθ' εαυτων ελαιον 	 Li ôbeb li mâc'a'eb xna'leb inc'a' que'xcauresi rib chi us. Que'xc'am lix candil, abanan inc'a' que'xc'am xya'al lix candil.


Και ειπε προς αυτους ο Ιησους Μηπως δυνανται οι υιοι του νυμφωνος να πενθωσιν, ενοσω ειναι μετ' αυτων ο νυμφιος; θελουσιν ομως ελθει ημεραι, οταν αφαιρεθη απ' αυτων ο νυμφιος, και τοτε θελουσι νηστευσει. 	 Ut li Jesús quichak'oc ut quixye reheb li tijleb a'in: -¿Ma naru ta bi' nak rahak sa' xch'ôleb li neque'boke' riq'uin sumlâc nak toj cuan li bêlomej sa' xyânkeb? Lâin jo' jun li bêlomej. Tâcuulak xk'ehil nak tin-isîk sa' xyânkeb tojo'nak te'xbânu x-ayûn eb lin tzolom, chan.


Οταν ο λαος σου εξελθη εις πολεμον εναντιον των εχθρων αυτων, δια της οδου δι' ης αποστειλης αυτους, και προσευχηθωσιν εις σε προς την πολιν ταυτην την οποιαν εξελεξας, και τον οικον τον οποιον ωκοδομησα εις το ονομα σου, 	 Cui eb lâ tenamit teßxic chi pletic riqßuineb li xicß nequeßiloc reheb, yalak bar tâtaklaheb nak teßtijok, teßilok cuan cuiß li tenamit li sicßbil ru âban, ut cuan cuiß li templo aßin li xinyîb chokß re âlokßoninquil.


Εφαινετο δε ομοιωμα χειρος ανθρωπου εις τα χερουβειμ υπο τας πτερυγας αυτων. 	 Ut quicuil jun li ukßej chanchan rukß cuînk rubel lix xiqßueb li querubines.


Και αρχισας απο Μωυσεως και απο παντων των προφητων, διηρμηνευεν εις αυτους τα περι εαυτου γεγραμμενα εν πασαις ταις γραφαις. 	 Ut quixch'olob xyâlal chiruheb chirix li c'a'ru quixtz'îba laj Moisés. Quixch'olob ajcui' lix yâlal li que'xtz'îba chak li profeta chirix li Cristo li yechi'inbil xban li Dios jo' tz'îbanbil sa' li Santil Hu.


Ο δικαιος θελει ευφρανθη, οταν ιδη την εκδικησιν τους ποδας αυτου θελει νιψει εν τω αιματι του ασεβους. 	 Li tîqueb xchßôl teßsahokß chirilbal nak teßqßuehekß chixtojbal xmâqueb li incßaß useb xnaßleb. Chanchan nak teßnumekß saß xbên lix quiqßueleb nak teßsachekß ruheb li incßaß useb xnaßleb.Ut tâyemânk chi joßcaßin: Relic chi yâl nak cuan xkßajcâmunquileb li tîqueb xchßôl. Relic chi yâl nak li Dios narakoc âtin saß tîquilal saß xbêneb li cuanqueb saß ruchichßochß.


οι δε Λευιται δεν θελουσι πλεον βασταζει την σκηνην και παντα τα σκευη αυτης δια την υπηρεσιαν αυτης. 	 Chi joßcan eb laj levita incßaß chic tento nak teßxcßam yalak bar lix tabernáculo li Kâcuaß, chi moco li cßaßru nacßanjelac saß li tabernáculo, chan laj David.


και ευλογητος ο Θεος ο Υψιστος οστις παρεδωκε τους εχθρους σου εις την χειρα σου. Και Αβραμ εδωκεν εις αυτον δεκατον απο παντων. 	 Lokßoninbil taxak li Kâcuaß Dios li kßaxal nim xcuanquil. Aßan xkßaxtesi saß âcuukß li xicß nequeßiloc âcue, chan. Laj Abram quixsi re laj Melquisedec li junjûnk saß xlajêtkil re chixjunil li cßaßru quirêchani chak.


Αλλ' εν οποια ημερα φανη εις αυτον κρεας ζων, θελει εισθαι ακαθαρτος. 	 Abanan cui toj mokon tâtehekß ru lix ra, aßan muxbilak chic ru.


Επειδη ο ειπων, Μη μοιχευσης, ειπε και, Μη φονευσης αλλ' εαν δεν μοιχευσης, φονευσης δε, εγεινες παραβατης του νομου. 	 Li Dios quixye: Matmuxuc caxâr. Ut quixye ajcui': Mâcamsi âcuas âcuîtz'in. Li ani inc'a' namuxuc caxâr, abanan cui xcamsi li ras rîtz'in, riq'uin xbânunquil a'an, naxk'et li chak'rab.


Και δια τοιουτων πολλων παραβολων ελαλει προς αυτους τον λογον, καθως ηδυναντο να ακουωσι, 	 Ut li Jesús quixch'olob xyâlal chiruheb li tenamit riq'uin nabal chic chi jaljôquil ru âtin a' yâl bar na cuan te'xtau ru.


Ο δε Σαμψων εκοιμηθη εως μεσονυκτιου και σηκωθεις περι το μεσονυκτιον επιασε τας θυρας της πυλης της πολεως, και τους δυο παραστατας, και αποσπασας αυτας μετα του μοχλου, επεθεσεν επι των ωμων αυτου και ανεβιβασεν αυτας επι την κορυφην του ορους του κατεναντι της Χεβρων. 	 Abanan laj Sansón incßaß quicuar chixjunil li kßojyîn. Quicuacli ban saß tuktu kßojyîn. Nak qui-el aran quixnumeßcßam lix puertil li oquebâl re li tenamit, rech xiquic li rokechal ut li chßîchß li natzßapoc re. Quixqßue saß xbên xtel ut quixcßam saß li tzûl li cuan saß xcaßyabâl li tenamit Hebrón.


Το δε ονομα της γυναικος του Αμραμ ητο Ιωχαβεδ, θυγατηρ του Λευι, ητις εγεννηθη εις τον Λευι εν Αιγυπτω και εγεννησεν εις τον Αμραμ τον Ααρων και τον Μωυσην και Μαριαμ την αδελφην αυτων. 	 Laj Amram quisumla riqßuin lix Jocabed, jun ixk xcomoneb li ralal xcßajol laj Leví. Quiyoßla nak cuanqueb aran Egipto. Lix cocßal laj Amram li queßcuan riqßuin lix Jocabed, aßaneb laj Aarón, laj Moisés ut lix María.


Ευχαριστουμεν τον Θεον και Πατερα του Κυριου ημων Ιησου Χριστου, προσευχομενοι παντοτε υπερ υμων, 	 Nak nocotijoc chêrix junelic nakabantioxi chiru li Dios lix Yucua' li Kâcua' Jesucristo.


Ανοιγε το στομα σου υπερ του αφωνου, υπερ της κρισεως παντων των εγκαταλελειμμενων. 	 Chat-oquênk ban chirixeb li incßaß naru teßxcol rib xjuneseb ut chacolakeb rix.


Καρδια ευφραινομενη ιλαρυνει το προσωπον υπο δε της λυπης της καρδιας καταθλιβεται το πνευμα. 	 Li sa saß xchßôl seßse na-iloc. Li ani ra saß xchßôl saß xnakß ru nacßutun nak ra saß xchßôl.


Εξηλθε δε ο βασιλευς των Σοδομων εις συναντησιν αυτου, αφου επεστρεψεν απο της καταστροφης του Χοδολλογομορ και των βασιλεων των μετ' αυτου, εν τη κοιλαδι Σαυη ητις ειναι η κοιλας του βασιλεως. 	 Li rey Quedorlaomer joß eb ajcuiß li rochben queßosoß saß rukß laj Abram. Nak laj Abram quisukßi chak, lix reyeb laj Sodoma qui-el chixcßulbal laj Abram. Queßxcßul rib saß li ru takßa Save. Nayeman ajcuiß re li naßajej aßan “Li Ru Takßa re li Rey”.


η ευρε πραγμα χαμενον και ψευδεται περι αυτου, η ομοση ψευδως περι τινος εκ παντων οσα πραττει ο ανθρωπος, ωστε να αμαρτηση εις αυτα 	 Cui tixtau junak cßaßak re ru chi tzßektzßo ut tâticßtißik ut tixye nak incßaß quixtau, riqßuineb chixjunil li cßaßak re ru aßin tixbânu, tâmâcobk chiru li Dios.


Ξηρασια επι τα υδατα αυτης, και θελουσι ξηρανθη διοτι ειναι γη των γλυπτων και εμωρανθησαν εν τοις ειδωλοις αυτων. 	 Telajeßchakik chixjunil li haß li cuan aran xban nak li tenamit aßan xnaßajeb li jalanil dios. Xban lix dioseb xeßtontoß xjolomeb laj Babilonia.


Δοξολογειτε τον Κυριον διοτι ειναι αγαθος διοτι το ελεος αυτου μενει εις τον αιωνα. 	 Chexbantioxînk chiru li Kâcuaß xban nak aßan châbil ut junelic na-uxtânan u.


και η γλωσσα πυρ ειναι, ο κοσμος της αδικιας. Ουτω μεταξυ των μελων ημων η γλωσσα ειναι η μολυνουσα ολον το σωμα και φλογιζουσα τον τροχον του βιου και φλογιζομενη υπο της γεεννης. 	 Numtajenak xyibal ru naxye li ru'uj ak'. Chanchan lix mâusilal li ruchich'och'. Li ru'uj kak', a'an jun xcha'al li katz'ejcual k'axal ca'ch'in; aban riq'uin li mâusilal naxye, naxpo' kana'leb. Lix mâusilal nachal chak sa' xbalba ut naxpo' kana'leb sa' kayo'lajic toj chalen sa' li kacamic.


ο Θεος ειναι ο βραχος μου επ' αυτον θελω ελπιζει η ασπις μου και το κερας της σωτηριας μου, ο υψηλος πυργος μου και η καταφυγη μου, ο σωτηρ μου συ εσωσας με εκ της αδικιας. 	 Li Kâcuaß, aßan lin Dios. Aßan li nacoloc cue. Cau inchßôl riqßuin. Chanchan li chßîchß li nincol cuiß cuib. Aßan nacoloc cue riqßuin xnimal xcuanquil. Chanchan jun naßajej najt xteram bar ninmuk cuiß cuib. Aßan li nacoloc cue chiru li ra xîcß.


Ειπε δε καθ' εαυτον ο οικονομος Τι να καμω, επειδη ο κυριος μου αφαιρει απ' εμου την οικονομιαν; να σκαπτω δεν δυναμαι, να ζητω εντρεπομαι 	 Ut li mertôm quixye sa' xch'ôl: -¿C'a'ru tinbânu anakcuan xban nak lin patrón tinrisi sa' lin c'anjel? Inc'a' tincuy li cacuil c'anjel ut tinxutânâk chi xic chixtz'âmanquil c'a'ru cue chire cablal.


Την δε τριτην ημεραν υψωσας ο Αβρααμ τους οφθαλμους αυτου, ειδε τον τοπον μακροθεν. 	 Saß rox li cutan laj Abraham quiril chi najt li naßajej li yôqueb cuiß chi xic.


Ο ενδεκατος εις τον Αζαρεηλ ουτος, οι υιοι αυτου και οι αδελφοι αυτου, δωδεκα. 	 Li xjunlaju, aßan laj Azareel. Li alalbej rochbeneb li rechßalal cablajuheb chixjunileb.


Ο αγαπων το αργυριον δεν θελει χορτασθη αργυριου ουδε εισοδηματων ο αγαπων την αφθονιαν ματαιοτης και τουτο. 	 Li ani cuan xtumin, toj naraj nabal xtzßakob. Ut li ani cuan nabal lix biomal, incßaß natzßakloc re. Toj târaj cuißchic xtzßakob. Chixjunil aßin mâcßaß na-oc cuiß.


και επειδη δια πολλων ημερων δεν εφαινοντο ουτε ηλιος ουτε αστρα, και χειμων βαρυς επεκειτο, πασα ελπις σωτηριας αφηρειτο πλεον αφ' ημων. 	 Chiru nabal cutan inc'a' qui-iloc li sak'e chi moco li chahim chiru k'ojyîn. K'axal cau li câk-sut-ik' ut xiu xiu cuanco. Inc'a' chic nakayo'oni nak tocolek' ta.


Αν εχαρην εις τον αφανισμον του μισουντος με, η επεχαρην οτε ευρηκεν αυτον κακον 	 Lâin mâ jun sut xsahoß saß inchßôl nak yôqueb chixcßulbal raylal li xicß nequeßiloc cue, chi moco xsahoß saß inchßôl nak cuanqueb saß chßaßajquilal.


Και ειπεν ο βασιλευς, Υγιαινει ο νεος, ο Αβεσσαλωμ; Και απεκριθη ο Αχιμαας, Οτε ο Ιωαβ απεστελλε τον δουλον του βασιλεως, και εμε τον δουλον σου, ειδον τον μεγαν θορυβον, πλην δεν ηξευρον τι ητο. 	 Li rey David quixye re: —¿Ma mâcßaß xcßul laj Absalón li sâj cuînk? chan. Ut laj Ahimaas quixye re: —At rey, nak laj Joab xinixtakla arin, xcuil nak yôqueb chixmululinquil ribeb. Abanan incßaß xinnau cßaßru yôqueb, chan.


Και επραξεν ο Αχααβ ο υιος του Αμρι πονηρα ενωπιον του Κυριου, υπερ παντας τους προ αυτου. 	 Cuib xcaßcßâl chihab quicuan saß xcuanquil saß li tenamit Samaria. Quimâcob chiru li Kâcuaß ut kßaxal cuißchic numtajenak li mâusilal li quixbânu chiru li queßxbânu li queßcuan chokß rey nak toj mâjiß na-oc saß xcuanquil aßan.


Και ιδου εγεινε σεισμος μεγας διοτι αγγελος Κυριου καταβας εξ ουρανου ηλθε και απεκυλισε τον λιθον απο της θυρας και εκαθητο επανω αυτου. 	 Toj mâji' ajcui' neque'cuulac nak quicuan jun nimla hîc. Ut jun x-ángel li Kâcua' quicube chak sa' choxa ut quixbalk'usi li pec ut quic'ojla sa' xbên.


πλησιασασα οπισθεν ηγγισε το ακρον του ιματιου αυτου, και παρευθυς εσταθη η ρυσις του αιματος αυτης. 	 Li ixk a'an quijiloc riq'uin li Jesús ut quixch'e' li rak'. Ut sa' ajcui' li hônal a'an quiq'uira li ixk.


Αλλ' ο Κυριος ειπε προς Δαβιδ τον πατερα μου, Επειδη ηλθεν εις την καρδιαν σου να οικοδομησης οικον εις το ονομα μου, καλως μεν εκαμες οτι συνελαβες τουτο εν τη καρδια σου 	 Ut li Dios quixye re laj David lin yucuaß, “Us nak xacßoxla xyîbanquil junak li templo re tineßxlokßoni cuiß. Us xabânu nak xacßoxla xyîbanquil li templo.


Εξηλθε λοιπον ο λαος εις το πεδιον εναντιον του Ισραηλ και η μαχη εγεινεν εν τω δασει Εφραιμ. 	 Eb lix soldados laj David queßcôeb saß li cßalebâl ut queßpletic riqßuineb laj Israel saß li qßuicheß li cuan saß lix naßajeb li ralal xcßajol laj Efraín.


"Εις τον πρωτον μουσικον, επι Αλτασχεθ, Μικταμ του Δαβιδ, οτε εφευγεν απο προσωπου του Σαουλ εις το σπηλαιον." Ελεησον με, ω Θεε, ελεησον με διοτι επι σε πεποιθεν η ψυχη μου, και επι την σκιαν των πτερυγων σου θελω ελπιζει, εωσου παρελθωσιν αι συμφοραι. 	 Chatokßoba taxak cuu, at inDios. Chacuuxtâna taxak cuu xban nak caßaj cuiß âcuiqßuin cau inchßôl. Tincuaj xcolbal cuib rubel lâ cuanquil toj retal tânumekß li raylal aßin saß inbên.


Εκαμετε οτι και τουτο εκαλυπτετε το θυσιαστηριον του Κυριου με δακρυα, με κλαυθμον και με στεναγμους οθεν δεν αποβλεπει πλεον εις την προσφοραν και δεν δεχεται αυτην με ευαρεστησιν εκ της χειρος σας. 	 Incßaß us nequebânu lâex. Nequejap êre chi yâbac ut nequetßakresi li artal riqßuin xyaßal êru xban nak li Kâcuaß incßaß chic naxcßul li nequemayeja chiru.


τουτο πρωτον γνωριζοντες, οτι θελουσιν ελθει εν ταις εσχαταις ημεραις εμπαικται, περιπατουντες κατα τας ιδιας αυτων επιθυμιας 	 Xbên cua chetauhak xyâlal a'in: Nak tânach'ok chak roso'jiqueb li cutan, cuan li te'châlk chi hoboc riq'uin yibru âtin. Te'xhob xcuanquil li Dios ut te'xbânu li yibru na'leb li neque'xc'oxla.


Και εσηκωθη ο Αβιμελεχ και πας ο λαος ο μετ' αυτου την νυκτα και εβαλον εις ενεδραν κατα της Συχεμ τεσσαρα σωματα. 	 Joßcan nak chiru kßojyîn laj Abimelec rochbeneb lix soldado queßcôeb chire li tenamit Siquem ut queßxmuk ribeb chirix li tenamit. Câhib chßûtal queßel nak queßxjachi ribeb.


Ο Δαβιδ λοιπον ονομαζει αυτον Κυριον και πως ειναι υιος αυτου; 	 Li rey David quixye "aj Colol cue" re li Kâcua', usta a'an xcomoneb li ralal xc'ajol, chan li Jesús.


τον βασιλεα της Λιβνα, ενα τον βασιλεα της Οδολλαμ, ενα 	 li rey re Libna ut li rey re Adulam,


Ετι δε ζων ο Αβεσσαλωμ ειχε λαβει και στησει δι' εαυτον στηλην, την εν τη κοιλαδι του βασιλεως διοτι ειπεν, Δεν εχω υιον δια να διατηρη την μνημην του ονοματος μου και εκαλεσε την στηλην με το ονομα αυτου και καλειται εως της ημερας ταυτης Στηλη του Αβεσσαλωμ. 	 Nak toj yoßyo laj Absalón quixtus li pec chi najt xteram saß li ru takßa re li rey, re nak eb li tenamit teßxqßue xlokßal laj Absalón. Quixye: —Mâ jun cualal cuan re nak tâjulticâk incßabaß, chan. Joßcan nak quixqßue “Absalón” chokß xcßabaß li tusbil pec aßan. Ut chalen anakcuan li tusbil pec aßan “Absalón” nayeman re.


Και περι του Νεφθαλι ειπεν, Ω Νεφθαλι, κεχορτασμενε ευδοκιας, και πεπληρωμενε της ευλογιας του Κυριου, κληρονομησον την δυσιν και την μεσημβριαν. 	 Laj Moisés quixye chirixeb li ralal xcßajol laj Neftalí: Eb li ralal xcßajol laj Neftalí numtajenak li rosobtesinquileb xban li Kâcuaß. Nabal li usilal quixbânu reheb. Reheb li naßajej li cuan saß li roquebâl li sakße joß ajcuiß li cuan saß li sur nacuulac toj cuan cuiß li palau Galilea.


Και διηγηθησαν προς αυτους οι ιδοντες πως εγεινε το πραγμα εις τον δαιμονιζομενον, και περι των χοιρων. 	 Ut eb li que'iloc re, que'xserak'i reheb li tenamit chanru qui-ux re li cuînk li quicuan mâus aj musik'ej riq'uin, jo' ajcui' li c'a'ru que'xc'ul li âk.


του Συμεων, του Ιουδα, του Ιωσηφ, του Ιωναν, του Ελιακειμ, 	 Ut laj Matat, a'an li ralal laj Leví. Ut laj Leví, a'an li ralal laj Simeón. Ut laj Simeón, a'an li ralal laj Judá. Ut laj Judá, a'an li ralal laj José. Ut laj José, a'an li ralal laj Jonán. Ut laj Jonán, a'an li ralal laj Eliaquim.


Και οτε εγεινεν αυγη, εβιαζον οι αγγελοι τον Λωτ, λεγοντες Σηκωθητι, λαβε την γυναικα σου και τας δυο σου θυγατερας, τας ευρισκομενας εδω, δια να μη συναπολεσθης και συ εν τη ανομια της πολεως. 	 Nahiqßuicßnac ru li cutan nak eb li ángel queßxye re laj Lot: —Sêba âcuib, cßam lâ cuixakil joß eb ajcuiß lâ rabin. Elenkex saß junpât re nak incßaß texcâmk saß xyânkeb li tenamit aßin li oqueb re chixtojbal xmâqueb, chanqueb.


Καθως δε επαυσε λαλων, ειπε προς τον Σιμωνα Επαναγαγε το πλοιον εις τα βαθεα και ριψατε τα δικτυα υμων δια να οψαρευσητε. 	 Ut nak ac xrake' chi âtinac, quixye re laj Simón: -C'am li jucub sa' xchamal li ha' ut tâq'ue lâ yoy sa' li ha' re nak tâchap lâ car, chan li Jesús.


δια τι πιανω τας σαρκας μου με τους οδοντας μου και βαλλω την ζωην μου εις την χειρα μου; 	 Cui cßaßru nincßul, chincßulak. Abanan lâin oc cue chixyebal li cßaßru nacuaj.


Ας στραφωσιν οπισω προς αμοιβην της αισχυνης αυτων οι λεγοντες, ευγε, ευγε. 	 Chacßut taxak xxutâneb ut cheßêlelik taxak li nequeßhoboc cue ut nequeßseßen cue.


Και ελαλησε Κυριος προς τον Μωυσην λεγων, 	 Li Kâcuaß quiâtinac riqßuin laj Moisés ut quixye re:


Λεγει προς αυτον ο Ιουδας, ουχι ο Ισκαριωτης Κυριε, τι συμβαινει οτι μελλεις να φανερωσης σεαυτον εις ημας και ουχι εις τον κοσμον; 	 Laj Judas jun chic, li mâcua' laj Judas Iscariote, quixye re: -Kâcua', ¿chanru nak tâc'utbesi âcuib chiku lâo, ut inc'a' tâc'utbesi âcuib chiruheb li inc'a' neque'pâban âcue? chan.


Εαν δε εκεινο το οποιον δεν θελω τουτο πραττω, συμφωνω με τον νομον, οτι ειναι καλος. 	 A' chic li inc'a' nacuaj xbânunquil, a'an chic li ninbânu ut riq'uin a'an ninq'ue retal nak li chak'rab châbil xban nak naxc'ut chicuu nak inc'a' us li ninbânu.


κατα προσωπον του μηκους, το οποιον ητο εκατον πηχων, ητο η βορειος θυρα, το δε πλατος πεντηκοντα πηχων. 	 Lix nimal li cab, li cuan cuiß li puerta li na-iloc saß li norte, aßan lajêb roxcßâl metro xnimal rok ut ôb xcaßcßâl metro xnimal ru.


Διοτι οι ευθεις θελουσι κατοικησει την γην, και οι τελειοι θελουσιν εναπολειφη εν αυτη. 	 Eb li tîqueb xchßôl teßcuânk saß li naßajej qßuebil reheb xban li Dios. Aran teßcuânk chi junelic.Abanan eb li nequeßxbânu li mâusilal teßsachekß ruheb ut teßisîk saß lix naßajeb.


Προσεχετε απο των γραμματεων, οιτινες θελουσι να περιπατωσιν εστολισμενοι και αγαπωσιν ασπασμους εν ταις αγοραις και πρωτοκαθεδριας εν ταις συναγωγαις και τους πρωτους τοπους εν τοις δειπνοις, 	 -Mêtzol êrib riq'uineb laj tz'îb li neque'cuulac chiruheb xq'uebal li rak'eb chirixeb chi najt rok nak neque'bêc re xc'utbal nak cuanqueb xcuanquil. Eb a'an neque'cuulac chiru nak te'q'uehek' xlok'al sa' eb li be. Ut nak cuanqueb sa' li cab li neque'xch'utub cui' ribeb, neque'cuulac chiruheb c'ojlâc toj chi ubej. Ut nak neque'boke' sa' junak nink'e, neque'cuulac chiruheb chunlâc sa' li mêx li neque'chunla cui' li cuanqueb xcuanquil.Ut neque'xmak' li c'a'ru cuan reheb li xmâlca'an. Ut najt rok lix tijeb neque'xbânu nak neque'tijoc chiruheb li tenamit re xmukbal li mâusilal li neque'xbânu. Eb a'an k'axal ra te'xtoj cui' li mâc neque'xbânu, chan li Jesús.


Ο ανθρωπος ο εχων φιλους πρεπει να φερηται φιλικως και υπαρχει φιλος στενωτερος αδελφου. 	 Cuan amigo incßaß chßaßaj nak nequeßxyôb junak chßaßajquilal. Abanan cuan li tzßakal amigo kßaxal cuißchic châbil chiru junak asbej.


Ηλθε δε τις διαβατης προς τον πλουσιον και εφειδωλευθη να λαβη εκ των ποιμνιων αυτου και εκ των αγελων αυτου, δια να ετοιμαση εις τον οδοιπορον τον ελθοντα προς αυτον, και ελαβε την αμναδα του πτωχου και ητοιμασεν αυτην δια τον ανθρωπον τον ελθοντα προς αυτον. 	 Saß jun li cutan quicuulac jun rulaß li cuînk biom. Li cuînk aßan incßaß quiraj xcamsinquil junak reheb lix quetômk re tixyîb xtibel xcua li rulaß. Joßcan nak cô ut quixchap lix carner li nebaß ut quixcamsi re tixyîb xtzacaêmk li rulaß, chan laj Natán.


Θελω διδαξει εις τους παραβατας τας οδους σου και αμαρτωλοι θελουσιν επιστρεφει εις σε. 	 Ut lâin tincßut lix yâlal chiruheb laj kßetol âtin re nak teßxjal xcßaßux ut teßpâbânk châcuu.


και εθεσε τας ραβδους, τας οποιας εξελεπισεν, εις τα αυλακια του υδατος, εις τας ποτιστρας, οπου τα ποιμνια ηρχοντο να πινωσι, δια να συλλαμβανωσι τα ποιμνια ενω ηρχοντο να πινωσι. 	 Laj Jacob quixqßue retal nak eb li quetômk nequeßbatzßun chire li haß nak nequeßcuulac chi ucßac. Xban aßan nak quixtususi li rukß cheß saß li haß re nak teßril li cheß nak yôqueb chi batzßûnc.


Και ητοιμασε το χρηστηριον εις το ενδοτερον του οικου, δια να θεση εκει την κιβωτον της διαθηκης του Κυριου. 	 Li rey Salomón quixqßue chi yîbâc li Lokßlaj Santil Naßajej saß li templo re tixqßue cuiß lix Lokßlaj Câx li Kâcuaß.


και Ελθωλαδ, και Βεθουλ, και Ορμα, 	 Eltolad, Betul, Horma,


Θαυμαζω οτι τοσον ταχεως μεταφερεσθε απο εκεινου, οστις σας εκαλεσε δια της χαριτος του Χριστου, εις αλλο ευαγγελιον, 	 Nasach inch'ôl êban xban nak k'axal junpât yôquex chixcanabanquil li tz'akal Dios li quisic'oc êru xban li rusilal li Jesucristo. Ut yôquex chixpâbanquil jalan tijleb chirix li evangelio li moco yâl ta.


Και θελουσιν εισθαι ηνωμενοι μετα σου και θελουσι φυλαττει τας φυλακας της σκηνης του μαρτυριου κατα πασας τας υπηρεσιας της σκηνης και ξενος δεν θελει σας πλησιαζει. 	 Teßcßanjelak âcuochben ut teßxbânu li cßanjel saß li tabernáculo. Mâ jun jalan naru teßtenkßânk êre nak yôkex chi cßanjelac saß li tabernáculo.


Τον μεν πρωτον λογον εκαμον, ω Θεοφιλε, περι παντων οσα ηρχισεν ο Ιησους να καμνη και να διδασκη, 	 Sa' li xbên hu quintz'îba âcuiq'uin, at Teófilo, quintz'îba retalil chixjunil li jo' q'uial quixc'ut ut quixbânu li Kâcua' Jesús chalen nak quixtiquib lix c'anjel sa' ruchich'och'


και επι το μετωπον αυτης ητο ονομα γεγραμμενον Μυστηριον, Βαβυλων η μεγαλη, η μητηρ των πορνων και των βδελυγματων της γης. 	 Ut tz'îbanbil sa' lix pêquem jun li c'aba'ej mukmu xyâlal. A'an a'in li tz'îbanbil: Li nimla tenamit Babilonia a'aneb li neque'c'amoc be chi co'bêtac yumbêtac ut chixbânunquil chixjunil li mâusilal.


Ο δε ειπε, Καλως εγω θελω καμει συνθηκην μετα σου πλην εν πραγμα ζητω εγω παρα σου και ειπε, Δεν θελεις ιδει το προσωπον μου, εαν δεν φερης εμπροσθεν μου Μιχαλ την θυγατερα του Σαουλ, οταν ελθης να ιδης το προσωπον μου. 	 Laj David quixye re: —Us. Lâin tinbânu li contrato âcuiqßuin. Abanan, tento nak tâcßam chak cuiqßuin lix Mical lix rabin laj Saúl. Incßaß tatchâlk chicuilbal cui incßaß nacacßam chak lix Mical châcuix, chan.


Ητο δε τις ασθενης Λαζαρος απο Βηθανιας, εκ της κωμης της Μαριας και Μαρθας της αδελφης αυτης. 	 Jun li cuînk aj Lázaro xc'aba' quiyajer. Betania xtenamit. Ut aran ajcui' cuanqueb li ranab cuib, lix Marta ut lix María.


Συνεχωρησας την ανομιαν του λαου σου εσκεπασας πασας τας αμαρτιας αυτων. Διαψαλμα. 	 Incßaß caqßue saß âchßôl li mâusilal kabânu. Cacuy ban li kamâc lâo lâ tenamit.


Το υπολοιπον θελει επιστρεψει, το υπολοιπον του Ιακωβ, προς τον ισχυρον Θεον. 	 Eb laj Israel, li ralal xcßajol laj Jacob, li incßaß teßsachekß ruheb, teßsukßîk riqßuin li nimajcual Dios.


διοτι με οποιαν κρισιν κρινετε θελετε κριθη, και με οποιον μετρον μετρειτε θελει αντιμετρηθη εις εσας. 	 Xban nak chanru nak nequextz'iloc âtin, jo'can ajcui' tâuxk êre lâex. Ut riq'uin li bisleb li nequexbisoc cui', riq'uin ajcui' a'an texbisek' lâex.


ουτοι ησαν αρχηγοι πατριων, αρχηγοι κατα τας γενεας αυτων. ουτοι κατωκησαν εν Ιερουσαλημ. 	 Aßaneb aßin li queßtaklan saß xbêneb li junjûnk xtêpaleb li ralal xcßajol laj Benjamín li queßcuan aran Jerusalén.


Και ειδεν η γυνη, οτι το δενδρον ητο καλον εις βρωσιν, και οτι ητο αρεστον εις τους οφθαλμους, και επιθυμητον το δενδρον ως διδον γνωσιν και λαβουσα εκ του καρπου αυτου, εφαγε και εδωκε και εις τον ανδρα αυτης μεθ' εαυτης, και αυτος εφαγε. 	 Ut li ixk quiril nak li ru li cheß sa xloubal. Chßinaßus na-iloc ru li cheß. Ut quixra ru xloubal re nak cuânk chic xnaßleb. Quixsicß ru li cheß. Quixlou ut quixqßue ajcuiß re lix bêlom. Ut chi xcaßbichaleb queßxlou ru li cheß.


και το αποδομα του Κυριου απο των προβατων ητο εξακοσια εβδομηκοντα πεντε 	 Ut queßxqßue cuakib ciento riqßuin oßlaju xcâcßâl re li Kâcuaß.


Τι λοιπον πλην κατα παντα τροπον, ειτε επι προφασει ειτε τη αληθεια, ο Χριστος κηρυττεται και εις τουτο χαιρω αλλα και θελω χαιρει. 	 Abanan mâc'a' naxye. Usta chi anchal xch'ôleb, usta inc'a', yôqueb chixyebal resil li Jesucristo. Ut nasaho' inch'ôl riq'uin a'an.


Η καρδια του ανθρωπου βουλευεται την οδον αυτου αλλ' ο Κυριος διευθυνει τα βηματα αυτου. 	 Eb li cristian nequeßxcßoxla li cßaßru nequeßxbânu. Abanan li Kâcuaß yal re ma teßxbânu malaj ut incßaß.


Τα αρνια ειναι δια τα ενδυματα σου, και οι τραγοι δια την πληρωμην του αγρου. 	 Eb lâ cocß carner teßxqßue li lana re nak naru tâyîb lâ cuakß. Ut naru ajcuiß nacacßayi eb lâ cocß chibât re nak tâcuânk âtumin re xlokßbal lâ chßochß.Ut eb lâ chibât nabal li leche teßxqßue re tâchßolani âcuib lâat, joß ajcuiß lâ cualal âcßajol, joßqueb ajcuiß chixjunileb li nequeßtrabajic saß lâ cuochoch.


Και εφανη ο Κυριος εις τον Σολομωντα δια νυκτος, και ειπε προς αυτον, Ηκουσα της προσευχης σου και εξελεξα τον τοπον τουτον εις εμαυτον δια οικον θυσιας. 	 Ut saß jun li kßojyîn li Dios quixcßutbesi rib chiru laj Salomón ut quixye re: —Lâin xcuabi lâ tij. Lâin xinsicß ru li naßajej aßin chokß xnaßaj lin templo re teßmayejak cuiß.


και παντες ουτοι οι δουλοι σου θελουσι καταβη προς εμε και θελουσι προσπεσει εμπροσθεν μου λεγοντες, Εξελθε συ και πας ο λαος ο ακολουθων σε και μετα ταυτα θελω εξελθει. Και εξηλθεν ο Μωυσης απο του Φαραω μετα θυμου μεγαλου. 	 Laj Moisés quixye ajcuiß re laj faraón: —Chixjunileb laj cßanjel châcuu teßcuulak cuiqßuin ut teßxcuikßib rib chicuu chixtzßâmanquil. Teßxye cue, “Bânu usilal, ayu lâat âcuochbeneb chixjunileb laj Israel.” Ut chirix aßan tinêlk saß êyânk, chan laj Moisés. Ut mâ caßchßin xjoskßil laj Moisés nak qui-el riqßuin laj faraón.


Και ειπεν ο Μωυσης μετα των νεων ημων και μετα των γεροντων ημων θελομεν υπαγει, μετα των υιων ημων και μετα των θυγατερων ημων, μετα των προβατων ημων και μετα των βοων ημων θελομεν υπαγει διοτι εχομεν εορτην εις τον Κυριον. 	 Laj Moisés quichakßoc ut quixye: —Chikajunilo toxic xban nak toninkßeîk chiru li kaDios. Teßxic li sâj cuînk ut teßxic li chêquel cuînk ut teßxic ajcuiß li ixk. Talajeßxic li kalal kacßajol. Ut takacßameb ajcuiß li kaquetômk, chan laj Moisés.


Τωρα λοιπον σταθητε, δια να διαλεχθω με σας ενωπιον του Κυριου, δια πασας τας δικαιοσυνας του Κυριου, τας οποιας εκαμεν εις εσας και εις τους πατερας σας. 	 Qßuehomak retal. Lâin tinjultica êre chiru li Kâcuaß chixjunil li usilal li quixbânu chak êre lâex ut reheb ajcuiß lê xeßtônil yucuaß nak quixcoleb.


Τι, υιε μου; και τι, τεκνον της κοιλιας μου; και τι, υιε των ευχων μου; 	 —At inyum, lâin tzßakal lâ naß. Lâat qßuebilat chak cue xban li Dios xban nak xatintzßâma chiru.


Και ητο πυλη εις την εσωτεραν αυλην προς νοτον και εμετρησεν απο πυλης εις πυλην, προς νοτον, εκατον πηχας. 	 Li cuînk quixbis xyânk li oquebâl li cuan saß li sur saß xjayal li xmu cab li cuan toj chi saß. Ut cuan lajêb roxcßâl metro xnajtil li rok.


Οστις δε υψωση εαυτον θελει ταπεινωθη, και οστις ταπεινωση εαυτον θελει υψωθη. 	 Li ani naxq'ue xcuanquil xjunes rib, li jun a'an tâcubsîk xcuanquil. Ut li ani naxcubsi rib, li jun a'an tâq'uehek' xcuanquil.


Ιδου, παντες οι ωργισμενοι κατα σου θελουσι καταισχυνθη και εντραπη θελουσιν εισθαι ως μηδεν και οι αντιδικοι σου θελουσιν αφανισθη. 	 Chixjunileb li nequeßjoskßoß êriqßuin teßcßutekß xxutân. Ut eb li nequeßxyal êtßanbal teßsachekß xcuanquil ut teßsachekß ruheb. Chanchan nak incßaß queßcuan saß ruchichßochß.


Ο λογος, ο γενομενος προς Ιερεμιαν παρα Κυριου, λεγων, 	 Li Kâcuaß quixye re laj Jeremías:


και Ζαβαδ υιος τουτου, και Σουθαλα υιος τουτου, και Εσερ και Ελεαδ εθανατωσαν δε αυτους οι ανδρες της Γαθ, οι γεννηθεντες εν τω τοπω, διοτι κατεβησαν να λαβωσι τα κτηνη αυτων. 	 li ralal laj Tahat, aßan laj Zabad; li ralal laj Zabad, aßan laj Sutela jun chic. Cuib chic li ralal laj Efraín. Aßaneb laj Ezer ut laj Elad. Laj Ezer ut laj Elad queßcamsîc nak yôqueb chirelkßanquil lix quetômkeb li ralal xcßajol laj Gat li queßcuan saß li naßajej aßan.


αφου πωληθη, θελει εξαγορασθη παλιν εις εκ των αδελφων αυτου θελει εξαγορασει αυτον 	 Nak ac xcßayi rib, toj naru tâlokßekß cuißchic. Junak li ras malaj li rîtzßin naru nalokßoc re.


Και εις γυναικα, εν καιρω αποχωρισμου δια την ακαθαρσιαν αυτης δεν θελεις πλησιασει δια να αποκαλυψης την ασχημοσυνην αυτης. 	 Junak cuînk incßaß naru naxchßic rib riqßuin junak ixk cui yô xcßulbal xyajel re li po.


Και επραξε πονηρα ενωπιον του Κυριου, ως ειχον πραξει οι πατερες αυτου δεν απεμακρυνθη απο των αμαρτιων του Ιεροβοαμ υιου του Ναβατ, οστις εκαμε τον Ισραηλ να αμαρτηση. 	 Laj Zacarías quixbânu li incßaß us chiru li Kâcuaß joß queßxbânu lix xeßtônil yucuaß. Incßaß quixcanab xbânunquil li mâusilal li quixbânu laj Jeroboam li ralal laj Nabat li quicßamoc xbeheb laj Israel chi mâcobc.


Και εκαμε παντα τα σκευη του θυσιαστηριου, τους λεβητας και τα πτυαρια και τας λεκανας, τας κρεαγρας και τα πυροδοχα παντα τα σκευη αυτου εκαμε χαλκινα. 	 Queßxyîb ajcuiß riqßuin bronce chixjunil li cßaßak re ru li tâcßanjelak saß li artal re li mayejac. Queßxyîb li chßîchß re xxocbal li cha ut li pala. Queßxyîb ajcuiß li nînki secß re xxocbal li quicß joß ajcuiß li gancho re xchapbal li tib joß ajcuiß lix naßaj li ru xam.


Και τουτο ειπων, εδειξεν εις αυτους τας χειρας και τους ποδας. 	 Ut nak yô chixyebal a'in, quixc'ut li rok ut li ruk' chiruheb.


Το αντιγραφον της επιστολης, το προς διαδοσιν του προσταγματος κατα πασαν επαρχιαν, εδημοσιευθη προς παντας τους λαους, δια να ηναι ετοιμοι εν εκεινη τη ημερα. 	 Li chakßrab li quixqßue li rey quitaklâc saß li junjûnk chi tenamit. Ut qui-el resil yalak bar re nak tâcuulak xkßehil, ac cauresinbilakeb chixbânunquil li cßaßru quixye li rey.Eb li hu aßan queßtaklâc xbaneb lix takl li rey ut qui-el ajcuiß resil saß li tenamit Susa. Ut li rey Asuero rochben laj Amán queßcßojla ut queßoc chi ucßac chi saheb saß xchßôl. Abanan chixjunileb li cuanqueb saß li tenamit Susa, queßyotßeß xchßôleb ut sachsôqueb xchßôl queßcana.


μετα πασης ταπεινοφροσυνης και πραοτητος, μετα μακροθυμιας, υποφεροντες αλληλους εν αγαπη, 	 Checubsihak êrib ut chexcuânk sa' tûlanil ut châbilakex. Checuyak êrib chi ribil êrib ut cherahak êrib chiribil êrib.


Και ως ετελειωσαν προσφεροντες, εκλιναν ο βασιλευς και παντες οι ευρεθεντες μετ' αυτου και προσεκυνησαν. 	 Ut nak ac x-osoß xcßatic li mayej, li rey Ezequías ut chixjunileb li cuanqueb rochben queßxcuikßib ribeb chixlokßoninquil li Dios.


να υπαγωσιν αι θυγατερες του Ισραηλ απο χρονου εις χρονον, να θρηνωσι την θυγατερα του Ιεφθαε του Γαλααδιτου, τεσσαρας ημερας κατ' ετος. 	 Xban aßan, eb li sâj ixk nequeßxic saß eb li tzûl rajlal chihab chi yâbac chirix lix camic lix rabin laj Jefté aj Galaad. Câhib cutan nequeßcuan chak aran.


Και υπεβλεπεν ο Σαουλ τον Δαβιδ απ' εκεινης της ημερας και εις το εξης. 	 Joßcan nak chalen saß li cutan aßan, laj Saúl incßaß chic sa naril laj David. Quixcakali ban.


Τωρα δε ο Κυριος ελαλησε λεγων, Εις τρια ετη, ως ειναι τα ετη του μισθωτου, η δοξα του Μωαβ θελει καταφρονηθη μεθ' ολου του μεγαλου πληθους αυτου και το υπολοιπον θελει εισθαι πολυ ολιγον και αδυνατον. 	 Abanan anakcuan li Kâcuaß xye: —Eb laj Moab oxib chihab aj chic teßcuânk. Bisbil aj chic lix cutaneb joß nak nabiseß rix lix cutan junak li môs. Tâisîk xcuanquileb laj Moab. Usta kßaxal nabaleb, abanan moco nabaleb ta chic li teßcolekß ut moco cauhak ta chic ribeb.—


ημερα σκοτους και γνοφου, ημερα νεφελης και ομιχλης ως αυγη εξαπλουται επι τα ορη λαος πολυς και ισχυρος ομοιος αυτου δεν εσταθη απ' αιωνος ουδε μετ' αυτον θελει σταθη πλεον ποτε εις γενεας γενεων. 	 Nak teßchâlk laj sâcß, tâkßojyînokß ru li cutan xban xqßuialeb. Chanchanakeb li kßeki chok. Chanchanakeb li jun tûb chi soldado nak yôkeb chi châlc chi pletic kiqßuin. Teßchâlk joß nak nacßutun chak li cutan saß xbêneb li tzûl. Mâ jun sut quicßulman chi joßcan ut mâ jun sut chic tâcßulmânk mokon chi joßcan.


Και ελαλησεν ενωπιον των αδελφων αυτου και του στρατευματος της Σαμαρειας και ειπε, Τι καμνουσιν οι αθλιοι ουτοι Ιουδαιοι; θελουσιν αφησει αυτους; θελουσι θυσιασει; θελουσι τελειωσει εν μια ημερα; θελουσιν αναζωοποιησει εκ των σωρων του χωματος τους λιθους, και τουτους κεκαυμενους; 	 Ut quixye reheb li rochben ut reheb li soldado aj Samaria: —¿Cßaßru yôqueb chixbânunquil eb laj judío? ¿Ma cuan ta biß xmetzßêu eb aßan? ¿Cßaßru yôqueb chixcßoxlanquil? ¿Ma nequeßxcßoxla ta biß nak târûk teßxqßue cuißchic lix mayejeb? ¿Ma teßxchoy ta biß xyîbanquil li tzßac chiru jun cutan? ¿Ma târûk ta biß teßrisi saß li poks li pec ut teßxyîb cuißchic li tzßac riqßuin li pec li ac xcßat? chan.


Προσετι εν ταις ημεραις εκειναις ειδον τους Ιουδαιους τους λαβοντας γυναικας Αζωτιας, Αμμωνιτιδας και Μωαβιτιδας 	 Ut quinqßue ajcuiß retal nak cuanqueb laj Israel li queßsumla riqßuineb li ixk aj Asdod, ut aj amonita ut eb laj moabitas.


Εν εκκλησιαις ευλογειτε τον Θεον ευλογειτε τον Κυριον, οι εκ της πηγης του Ισραηλ. 	 Chelokßoni li Kâcuaß chêjunilex lâex aj Israel. Cheqßuehak xlokßal li Kâcuaß nak chßutchßûquex.


Παλιν απεστειλεν αλλους δουλους πλειοτερους των πρωτων, και εκαμον εις αυτους ωσαυτως. 	 Laj êchal re li acuîmk quixtakla cui'chic jun ch'ôleb lix môs, nabaleb chiru li quixtakla xbên cua. Ut jo'can cui'chic que'xbânu reheb.


Καθ' ην ημεραν τα τειχη σου μελλουσι να κτισθωσι, την ημεραν εκεινην θελει διαδοθη εις μακραν το προσταγμα. 	 Tâcuulak xkßehil nak tâyîbâk cuißchic li tzßac li sutsu cuiß lê tenamit ut tânimânk lê naßaj lâex li cuanquex Jerusalén.


Ας ελθη ενωπιον σου η προσευχη μου κλινον το ωτιον σου εις την κραυγην μου 	 Chacuabi taxak lin tij ut chasume taxak li cßaßru nintzßâma châcuu.


Επικαταρατος οστις κοιμηθη μετα της πενθερας αυτου. Και πας ο λαος θελει ειπει, Αμην. 	 Tzßektânanbil li ani tixchßic rib riqßuin lix naß li rixakil. Ut chixjunileb li tenamit teßxye: Joßcan taxak.


Και εσηκωθησαν εκ της Μαδιαμ και ηλθον εις Φαραν και ελαβον μεθ' εαυτων ανδρας εκ Φαραν και ηλθον εις Αιγυπτον προς τον Φαραω βασιλεα της Αιγυπτου οστις εδωκεν εις αυτον οικιαν και διεταξεν εις αυτον τροφας και γην εδωκεν εις αυτον. 	 Queßel saß li naßajej Madián ut queßcôeb Parán. Aran queßxjunaji ribeb riqßuineb li cuanqueb Parán ut queßcôeb Egipto. Laj faraón quixqßue lix chßochß laj Hadad. Ut quixqßue ajcuiß li rochoch ut lix tzacaêmkeb.


Ουτως ωκοδομησε τον οικον και ετελειωσεν αυτον και εστεγασε τον οικον με οροφας κοιλωτας και κοσμηματα εκ κεδρου. 	 Joßcan nak queßxchoy xyîbanquil li templo. Ut queßxtzßap li xbên riqßuin li tzßalam cheß chacalteß.


Οι δε φυλακες αυτου ειναι τυφλοι παντες χωρις νοησεως παντες κυνες αλαλοι, μη δυναμενοι να υλακτησωσι κοιμωμενοι, κοιτομενοι, αγαπωντες νυσταγμον 	 Eb laj tzolol reheb laj Israel chanchaneb li mutzß. Incßaß nequeßxcßut lix yâlal chiruheb lin tenamit. Mâcßaßeb xnaßleb. Chanchaneb li tzßiß li incßaß naru nequeßcuôbac. Nequeßxnumsi li cutan chi matqßuec. Cßajoß nak nacuulac chiruheb li cuârc.


Διοτι προς εσας τα εθνη λεγω, Εφ' οσον μεν ειμαι εγω αποστολος των εθνων, την διακονιαν μου δοξαζω, 	 Anakcuan tinâtinak êriq'uin lâex li mâcua'ex aj judío. Lâin taklanbilin xban li Dios chixyebal resil li colba-ib êre. Ut ninq'ue xlok'al lin c'anjel.


Και επραξε βδελυρα σφοδρα ακολουθων τα ειδωλα, κατα παντα οσα επραττον οι Αμορραιοι, τους οποιους ο Κυριος εξεδιωξεν απ' εμπροσθεν των υιων Ισραηλ. 	 Kßaxal yibru li quixbânu laj Acab nak quixlokßoniheb li yîbanbil dios joß queßxbânu eb laj amorreo li queßisîc xban li Kâcuaß saß lix tenamiteb laj Israel.


Επειδη δε ηθελε να περαση εις την Αχαιαν, οι αδελφοι εγραψαν προς τους μαθητας, προτρεποντες να δεχθωσιν αυτον οστις ελθων, ωφελησε πολυ τους πιστευσαντας δια της χαριτος 	 Nak ac yô xc'oxlanquil xic laj Apolos aran Acaya, eb laj pâbanel que'xq'ue xcacuil xch'ôl re tâxic. Ut que'xtz'îba jun li hu ut que'xtakla reheb laj pâbanel li cuanqueb aran. Que'xye reheb nak te'xc'ul chi sa sa' xch'ôl. Ut nak quicuulac aran, laj Apolos quixtenk'aheb chi châbil li ac xe'pâban xban rusilal li Dios.Ut quirâtinaheb laj judío chi cau xch'ôl chiruheb chixjunileb li tenamit. Ut quixch'olob xyâlal chiruheb chi tz'akal nak li Jesús, a'an li Cristo, jo' tz'îbanbil sa' li Santil Hu.


Επειδη αυτος θεωρει εως των περατων της γης, βλεπει υποκατω παντος του ουρανου, 	 Aßan naril li cßaßru na-uxman saß chixjunil li ruchichßochß. Ut naxnau ajcuiß chixjunil li cßaßru cuan saß ruchichßochß.


και κατεκαυσε τον οικον του Κυριου και τον οικον του βασιλεως, και παντας τους οικους της Ιερουσαλημ και παντα μεγαν οικον κατεκαυσεν εν πυρι. 	 Laj Nabuzaradán quixcßat lix templo li Kâcuaß ut quixcßat ajcuiß li rochoch li rey. Ut quixcßat chixjunileb li cab li cuanqueb Jerusalén. Chixjunileb li nînki cab quixcßateb.


Και ειπεν ο Αζαηλ, Δια τι κλαιεις, κυριε μου; Ο δε απεκριθη, Διοτι εξευρω οσα κακα θελεις καμει εις τους υιους Ισραηλ τα οχυρωματα αυτων θελεις παραδωσει εις πυρ, και τους νεους αυτων θελεις αποκτεινει εν ρομφαια, και τα νηπια αυτων θελεις συντριψει, και τας εγκυμονουσας αυτων θελεις διασχισει. 	 Laj Hazael quixye re: —At profeta Eliseo, ¿cßaßut nak yôcat chi yâbac? chan. Ut li profeta quixye re: —Yôquin chi yâbac xban nak ninnau nak lâat tatrahobtesînk reheb laj Israel. Lâat tâcßat li rochocheb li teßxcol cuiß ribeb. Tâcamsiheb li sâj cuînk ut tâsaqßueb chiru pec li cocßal nak tâcamsiheb. Ut tâset chi chßîchß lix saßeb li yaj aj ixk, chan.


Ειπον λοιπον οι Ιουδαιοι προς αλληλους Που μελλει ουτος να υπαγη, ωστε ημεις δεν θελομεν ευρει αυτον; Μηπως μελλει να υπαγη εις τους διεσπαρμενους μεταξυ των Ελληνων και να διδασκη τους Ελληνας; 	 Ut eb laj judío que'oc chi âtinac chi ribileb rib ut que'xye: -¿Bar anchal tâxic li cuînk a'in nak inc'a' târûk takatau? Mâre tâxic riq'uineb laj judío li cuanqueb sa' xtenamiteb laj griego. Malaj tâoc chixtzolbaleb laj griego.


ορθη βουλη θελει σε φυλαττει, συνεσις θελει σε διατηρει 	 Xban nak sêb chic âchßôl tânau chic cßoxlac ut naru tâcol âcuib chiru li cßaßak re ru tâchâlk saß âbên.


Οτε δε εισηλθεν ο Ιησους εις Καπερναουμ, προσηλθε προς αυτον εκατονταρχος παρακαλων αυτον 	 Ut nak quicuulac li Jesús aran Capernaum, quichal jun li capitán aj Roma riq'uin. Quixtz'âma usilal chiru ut quixye re:


και επαταξε τους εχθρους αυτου εις τα οπισω ονειδος αιωνιον εθεσεν επ' αυτους. 	 Li Kâcuaß quinumta saß xbêneb li xicß nequeßiloc reheb ut quirâlinaheb. Quixcßut xxutâneb chi junaj cua.


Και θελει αρπασει εις τα δεξια, πλην θελει πεινασει και θελει φαγει εις τα αριστερα, πλην δεν θελει χορτασθη θελουσι φαγει πας ανθρωπος την σαρκα του βραχιονος αυτου 	 Yalak bar teßxsicß xtzacaêmkeb li tenamit. Teßcuaßak ut incßaß tâcßojlâk xchßôleb. Junelic ban teßtzßocâk toj retal teßxtiu xtibeleb lix cocßaleb.Eb li ralal xcßajol laj Manasés ut eb li ralal xcßajol laj Efraín teßxpleti ribeb chi ribileb rib. Ut teßxjunaji ribeb chi pletic riqßuineb li ralal xcßajol laj Judá. Usta teßxcßul chixjunil li raylal aßin, abanan toj mâjiß nanumeß xjoskßil li Kâcuaß saß xbêneb. Toj tixqßue chixtojbal xmâqueb li tenamit.


ουδε περαν της θαλασσης ειναι, ωστε να ειπης, Τις θελει διαπερασει την θαλασσαν δι' ημας και φερει αυτην προς ημας, δια να ακουσωμεν αυτην και να εκτελεσωμεν αυτην; 	 Chi moco jun pacßal li palau cuan chak, re nak têye: ¿Ani takatakla jun pacßal li palau re tâxic chixcßambal chak li chakßrab ut tixye ke cßaßru naxye re nak naru takabânu?


και ενω εγω ελαλουν ετι εν τη προσευχη, ο ανηρ Γαβριηλ, τον οποιον ειδον εν τη ορασει κατ' αρχας, πετων ταχεως με ηγγισε περι την ωραν της εσπερινης θυσιας 	 Toj yôquin ajcuiß chi tijoc nak quicuil li ángel Gabriel li quixcßutbesi rib chicuu junxil saß li visión. Yô chak chi rupupic ut saß ânil quicuulac cuiqßuin saß x-ôril li mayejac li nabânuman ecuu.


Και επετιμησεν αυτον ο Ιησους, και εξηλθεν απ' αυτου το δαιμονιον και εθεραπευθη το παιδιον απο της ωρας εκεινης. 	 Ut li Jesús quixch'ila li mâus aj musik'ej ut qui-el riq'uin li al. Ut sa' ajcui' li hônal a'an li al quiq'uira.


Και ελαβεν εκ τουτου εις τας χειρας αυτου και επροχωρει τρωγων, και ηλθε προς τον πατερα αυτου και προς την μητερα αυτου και εδωκεν εις αυτους και εφαγον πλην δεν ειπε προς αυτους οτι εκ του πτωματος του λεοντος ελαβε το μελι. 	 Quirisi li xyaßal cab riqßuin rukß ut yô chixloubal nak yô chi xic. Nak quixtauheb lix naß xyucuaß, quixqßue li xyaßal cab reheb aßan. Ut queßxlou ajcuiß eb aßan, abanan laj Sansón incßaß quixye reheb nak xrisi saß xsaß li cakcoj li quixcamsi.


Ητο δε ο Ηλει ενενηκοντα οκτω ετων και οι οφθαλμοι αυτου ησαν ημαυρωμενοι, ωστε δεν ηδυνατο να βλεπη. 	 Laj Elí ac tîx chic chi us. Cuakxaklaju roßcßâl chihab cuan re. Ut incßaß chic na-iloc li ru.


οταν εκπλυνη ο Κυριος την ακαθαρσιαν των θυγατερων της Σιων και καθαριση το αιμα της Ιερουσαλημ εκ μεσου αυτης δια πνευματος κρισεως και δια πνευματος καυσεως. 	 Li Kâcuaß saß tîquilal târakok âtin ut târisiheb lix mâusilal li cuanqueb Sión. Tixcuy xmâqueb li queßcamsin aran Jerusalén.


Ηγαπησας δικαιοσυνην και εμισησας αδικιαν δια τουτο εχρισε σε ο Θεος, ο Θεος σου, ελαιον αγαλλιασεως υπερ τους μετοχους σου. 	 Lâat nacara li tîquilal ut xicß nacacuil li mâusilal. Joßcan nak quisiqßueß âcuu xban li Kâcuaß lâ Dios. Ut kßaxal cuißchic nabal li sahil chßôlej li quixqßue âcue lâat chiruheb li quilajeßcuan chokß rey.


δια τουτο μεινατε ενταυθα, παρακαλω, και σεις την νυκτα ταυτην, δια να ιδω τι θελει ειπει οτι ο Κυριος προς εμε. 	 Nintzßâma chêru nak texcanâk chixnumsinquil li kßojyîn cuiqßuin. Lâin tinpatzß re li Kâcuaß cßaßru us tinbânu, chan.


Διοτι εν πυρι Κυριου και εν τη μαχαιρα αυτου θελει κριθη πασα σαρξ, και οι πεφονευμενοι του Κυριου θελουσιν εισθαι πολλοι. 	 Li Kâcuaß târakok âtin saß xbêneb riqßuin xam ut riqßuin chßîchß tixcamsiheb. Kßaxal nabalakeb li teßcamsîk xban li Kâcuaß.


Και η λαμψις αυτου ητο ως το φως ακτινες εξηρχοντο εκ της χειρος αυτου, και εκει ητο ο κρυψων της ισχυος αυτου. 	 Xchal riqßuin xnimal xlokßal. Nalemtzßun lix saken. Chanchan nak narepoc li câk saß li rukß. Aßan retalil lix nimal xcuanquilal.


Μετακινουσιν ορια αρπαζουσι ποιμνια και ποιμαινουσιν 	 Eb li incßaß useb xnaßleb nequeßxjal li nubâl reheb li chßochß ut nequeßrelkßa li carner re jalan re nak tâcuânk nabal reheb.


Ας ηναι ειρηνη εις τα τειχη σου, αφθονια εις τα παλατια σου. 	 Chicuânk taxak li tuktûquil usilal saß li tenamit Jerusalén. Ut mâcßaß taxak teßxcßul li cuanqueb saß li naßajej li nequeßtaklan cuiß.


και ενα τραγον εις προσφοραν περι αμαρτιας, εκτος του παντοτεινου ολοκαυτωματος και της εξ αλφιτων προσφορας αυτου και της σπονδης αυτου. 	 Teßxqßue ajcuiß chokß mayej jun li têlom chibât re xtzßâmanquil xcuybal li mâc. Teßxqßue ajcuiß li cßatbil mayej li nequeßxqßue rajlal rochben li mayej cßaj ut li mayej vino.


Στεφανονεις το ετος με τα αγαθα σου και τα ιχνη σου σταλαζουσι παχος. 	 Xban xnimal lâ cuusilal nabal li nakßolman. Yalak bar chßinaßus li acuîmk ut osobtesinbil âban.


Και παντες οι τοποι ηρχοντο εις την Αιγυπτον προς τον Ιωσηφ δια να αγοραζωσι σιτον διοτι η πεινα επεβαρυνεν επι πασαν την γην. 	 Jalan jalânk xtenamiteb li queßcßulun Egipto chixlokßbal lix trigo riqßuin laj José xban nak yô chi numtâc li cueßej yalak bar.


Ηνωρθωσε την ψυχην μου με ωδηγησε δια τριβων δικαιοσυνης ενεκεν του ονοματος αυτου. 	 Li Kâcuaß Dios, aßan tixcßojob inchßôl. Tinixberesi saß li be re tîquil chßôlej saß xcßabaß lix rahom.


απαξ ελαλησα και δεν θελω αποκριθη πλεον μαλιστα, δις αλλα δεν θελω επιπροσθεσει. 	 Nabal xinye, abanan anakcuan incßaß chic tinâtinak, chan.


Και ειπε προς τον συγγενη, Η Ναομι, η επιστρεψασα εκ γης Μωαβ, πωλει το μεριδιον του αγρου, το οποιον ητο του αδελφου ημων Ελιμελεχ 	 Ut nak ac chunchûqueb chixjunileb, laj Booz quixye re li rechßalal: —Lix Noemí li quisukßi chak Moab târaj tixcßayi lix chßochß laj Elimelec li kechßalal li quicam chak Moab.


Και συ, υιε ανθρωπου, προφητευσον κατα του Γωγ και ειπε, Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος Ιδου, εγω ειμαι εναντιον σου, Γωγ, ηγεμων της Ρως, Μεσεχ και Θουβαλ 	 At ralal cuînk, tâye resil li raylal li tâchâlk saß xbên laj Gog. Ye re nak lâin li nimajcual Dios ninye chi joßcaßin. Lâin yô injoskßil saß âbên, at Gog. Lâat li kßaxal nim âcuanquil saß xbêneb laj Mesec ut saß xbêneb laj Tubal.


Και την δεκατην πεμπτην ημεραν του αυτου μηνος, εορτη των αζυμων εις τον Κυριον επτα ημερας αζυμα θελετε τρωγει. 	 Ut saß li oßlaju xbe li po aßan têbânu li ninkße nak nequecuaß li caxlan cua li mâcßaß xchßamal. Têbânu aßan re xqßuebal xlokßal li Kâcuaß. Cuukub cutan têcuaß li caxlan cua li mâcßaß xchßamal.


Και αφου εθαψεν αυτον, ελαλησε προς τους υιους αυτου, λεγων, Αφου αποθανω, θαψατε και εμε εν τω ταφω, οπου εταφη ο ανθρωπος του Θεου θεσατε τα οστα μου πλησιον των οστεων αυτου 	 Ut nak ac xeßxmuk li camenak, li profeta quixye reheb li ralal: —Nak tincâmk lâin, chinêmuk saß li muklebâl li x-oc cuiß lix profeta li Dios. Saß li muklebâl li x-oc cuiß aßan tincuaj nak tâmukekß lin tibel, chan.


ειπε δε προς αυτους ο Μωυσης, Ας μη αφινη εξ αυτου μηδεις υπολοιπον εως πρωι. 	 Laj Moisés quixye reheb: —Mâcßaß relaß têcßûla re cuulaj, chan.


Ελησμονησαν τον Θεον τον σωτηρα αυτων τον ποιησαντα μεγαλεια εν Αιγυπτω, 	 Queßsach saß xchßôleb li Dios li quicoloc reheb. Queßxcanab xlokßoninquil li Dios li quibânun re li sachba chßôlej re xcolbaleb nak cuanqueb aran Egipto.


Μοσχον δε η προβατον, το οποιον εχει τι περιττον η κολοβον, δυνασαι να προσφερης αυτο δια προσφοραν αυτοπροαιρετον δι' ευχην ομως δεν θελει εισθαι δεκτον. 	 Cui junak tixqßue jun li toro malaj ut jun li carner chokß xmayej xban nak x-ala saß xchßôl xqßuebal, naru tixqßue junak li xul li incßaß xniman chi us malaj ut incßaß tzßakal re ru. Abanan incßaß naru xqßuebal li xul aßan cui cuan li cßaßru quixyechißi xban nak li mayej aßan incßaß tâcßulekß.


Και οτε ητο ο Αβραμ ενενηκοντα εννεα ετων, εφανη ο Κυριος εις τον Αβραμ και ειπε προς αυτον, Εγω ειμαι Θεος ο Παντοκρατωρ περιπατει ενωπιον μου, και εσο τελειος. 	 Nak ac belêlaju roßcßâl chihab cuan re laj Abram, li Kâcuaß Dios quixcßutbesi rib chiru ut quixye re: —Lâin li Kâcuaß Dios li kßaxal nim incuanquil. Chatcuânk saß xyâlal chicuu ut tîcak âchßôl.


Και ειπε προς αυτον, Εγω ειμαι ο Κυριος οστις σε εξηγαγον εκ της Ουρ των Χαλδαιων, δια να σοι δωσω την γην ταυτην εις κληρονομιαν. 	 Li Dios quixye re laj Abram; —Lâin li Kâcuaß Dios. Lâin xin-isin chak âcue saß li tenamit Ur ut xatincßam chak saß li tenamit aßin. Ut li chßochß aßin, lâat tatêchanînk re, chan.


και ψυχαι ανθρωπων, απο των γυναικων αιτινες δεν εγνωρισαν κοιτην ανδρος, πασαι αι ψυχαι, τριακοντα δυο χιλιαδες. 	 ut cablaju xcaßcßâl mil li ixk li toj mâjiß cuanjenakeb riqßuin cuînk.


τα περιδεραια και τα βραχιολια και τας καλυπτρας, 	 Târisiheb ajcuiß li kßol li nequeßxqßue chi xcux joß eb ajcuiß li caßxic joß ajcuiß lix sahob ru li nequeßxqßue saß xcux rukßeb.


Και ειπε προς αυτους Εαν τις εξ υμων εχη φιλον, και υπαγη προς αυτον το μεσονυκτιον και ειπη προς αυτον Φιλε, δανεισον μοι τρεις αρτους, 	 Ut quixye ajcui' reheb li Jesús: -Kayehak nak lâex cuan ta junak lê ramîg. Ut texxic raj riq'uin tuktu k'ojyîn ut têye raj re, "At cuamîg, mâre tâto'oni oxibak incua.


Διοτι πολλοι εψευδομαρτυρουν κατ' αυτου, αλλ' αι μαρτυριαι δεν ησαν συμφωνοι. 	 Nabal li que'yo'oban tic'ti' chirix ut inc'a' natukla ru li râtineb xban nak jalan jalânk neque'xye li junjûnk.


Και ηλθε Σαφαν ο γραμματευς προς τον βασιλεα και ανεφερε λογον προς τον βασιλεα και ειπεν, Οι δουλοι σου εσυναξαν το αργυριον το ευρεθεν εν τω οικω, και παρεδωκαν αυτο εις την χειρα των ποιουντων τα εργα, των επιστατουντων εις τον οικον του Κυριου. 	 Chirix aßan laj Safán laj tzßîb quixcßam li hu ut cô riqßuin li rey Josías ut quixye re: —Eb laj cßanjel châcuu queßxchßutub li tumin li cuan saß li templo ut queßxqßue reheb li nequeßjolomin re li cßanjel, chan.


Και ειπεν ο δουλος Κυριε, εγεινεν ως προσεταξας, και ειναι ετι τοπος. 	 Cô li môs ut quixbânu jo' quiyehe' re. Nak quisuk'i chak quixye re lix patrón: -Kâcua', xinbânu jo' xaye cue ut toj cuan nabal li na'ajej, chan.


Ασπασθητε τον Ηρωδιωνα τον συγγενη μου. Ασπασθητε τους εκ της οικογενειας του Ναρκισσου, τους οντας εν Κυριω. 	 Cheq'ue xsahil xch'ôl laj Herodión. A'an cuech tenamitil xban nak a'an aj judío ajcui'. Ut cheq'ue ajcui' xsahil xch'ôleb li cuanqueb sa' rochoch laj Narciso li ac xe'pâban.


Και εκαμεν ο Μωυσης και Ελεαζαρ ο ιερευς καθως προσεταξε Κυριος εις τον Μωυσην. 	 Ut laj Moisés ut laj Eleazar queßxbânu joß quixye li Kâcuaß re laj Moisés.


Ο ιδιογνωμων ζητει κατα την επιθυμιαν αυτου και εναντιονεται εις παν ο, τι ειναι ορθον. 	 Li ani naxsicß li us chokß re xjunes rib, incßaß naxcßûluban li châbil naßleb naqßueheß re.


Απεκριθη δε ο Δαβιδ προς τον Ρηχαβ και προς Βαανα τον αδελφον αυτου, τους υιους Ριμμων του Βηρωθαιου, και ειπε προς αυτους, Ζη Κυριος, οστις ελυτρωσε την ψυχην μου απο πασης στενοχωριας 	 Laj David quichakßoc ut quixye reheb: —Saß xcßabaß li Kâcuaß li nimajcual Dios, li quicoloc cue chiru li raylal, lâin ninye êre:


Ο δε ειπε προς αυτον Τι με λεγεις αγαθον; ουδεις αγαθος ειμη εις, ο Θεος. Αλλ' εαν θελης να εισελθης εις την ζωην, φυλαξον τας εντολας. 	 Ut li Jesús quixye re: -¿C'a'ut nak nacaye châbil cue cui inc'a' nacanau anihin? Jun ajcui' li châbil cuan ut a'an li Dios. Cui tâcuaj nak tâcuânk lâ yu'am chi junelic bânu li c'a'ru naxye li chak'rab.-


συνεβουλευθη μετα των αρχοντων αυτου και μετα των δυνατων αυτου, να εμφραξη τα υδατα των πηγων των εξω της πολεως και συνηργησαν μετ' αυτου. 	 Quixtakla xbokbaleb li nequeßtenkßan re joß ajcuiß li nequeßtaklan saß xbêneb li soldado. Quixye reheb nak teßbutßmânk chixjunil li yußam haß li cuan chirix li tenamit. Ut eb aßan queßxcßul xchßôleb li quixye.


Ητο δε ο Μωυσης ηλικιας ογδοηκοντα ετων, ο δε Ααρων ογδοηκοντα τριων ετων, οτε ελαλησαν προς τον Φαραω. 	 Câcßâl chihab cuan re laj Moisés ut oxib rocßâl chihab cuan re laj Aarón nak queßâtinac riqßuin laj faraón.


Και επενθησαν και εκλαυσαν και ενηστευσαν εως εσπερας δια τον Σαουλ και δια Ιωναθαν τον υιον αυτου και δια τον λαον του Κυριου και δια τον οικον του Ισραηλ, διοτι επεσον δια ρομφαιας. 	 Queßyâbac xban xrahil xchßôleb ut queßxbânu x-ayûn toj qui-ecuu xban nak queßcamsîc laj Saúl ut laj Jonatán ut xban ajcuiß nak kßaxal nabaleb laj Israel, lix tenamit li Dios, queßcamsîc saß li plêt.


Δεκα ομως ανδρες ευρεθησαν μεταξυ αυτων και ειπον προς τον Ισμαηλ, Μη μας θανατωσης, διοτι εχομεν θησαυρους εν τω αγρω, σιτον και κριθην και ελαιον και μελι. Ουτως εκρατηθη και δεν εθανατωσεν αυτους μεταξυ των αδελφων αυτων. 	 Abanan lajêb li cuînk xcomoneb li câcßâl chi cuînk, queßxye re laj Ismael: —Moâcamsi lâo. Cuan li trigo, li cebada, li aceite ut li xyaßal cab mukmu kaban saß cßalebâl, chanqueb. Ut xban aßan nak laj Ismael incßaß quixcamsiheb.


Ο δε Ιησους ακουσας ειπε προς αυτους Δεν εχουσι χρειαν ιατρου οι υγιαινοντες, αλλ' οι πασχοντες. 	 Nak quirabi li c'a'ru quipatz'e' reheb lix tzolom, li Jesús quixye: -Li cauheb mâc'a' na-oc cui' aj banonel reheb. Aban li yajeb, a'aneb li te'raj banec'.


Και Κυριος ο Θεος αυτων θελει σωσει αυτους εν τη ημερα εκεινη, ως το ποιμνιον του λαου αυτου, επειδη ως λιθοι διαδηματος θελουσιν υψωθη επι την γην αυτου. 	 Saß eb li cutan aßan li Kâcuaß Dios tixcoleb lix tenamit joß nak narileb lix quetômk junak laj ilol xul. Nak cuânkeb cuißchic saß li naßajej li tâqßuehekß reheb xban li Kâcuaß, teßqßuehekß xlokßal. Chanchanakeb chic li tertôquil pec li naqßueheß chiru junak corona.Cßajoß lix rahom ut li rusilal li Dios saß xbêneb lix tenamit. Nabalak li ru li trigo ut lix yaßal li uvas tâcuânk. Sahak saß xchßôleb li sâj cuînk ut li sâj ixk.


Και εδεχθησαν οι Ιουδαιοι εκεινο το οποιον ηρχισαν να καμνωσι και εκεινο το οποιον εγραψεν ο Μαροδοχαιος προς αυτους 	 Ut eb laj judío queßcßay chixbânunquil joß queßyeheß reheb xban laj Mardoqueo saß li hu li quixtakla reheb.


Και ελαβεν εις εαυτον ο Ιακωβ ραβδους χλωρας εκ λευκης και καρυας και πλατανου και εξελεπισεν αυτας κατα λεπισματα λευκα, ωστε εφαινετο το λευκον το εις τας ραβδους 	 Laj Jacob quixsicß oxib pây ru li cheß, aß li álamo, li avellano ut li castaño xcßabaßeb. Quixyocß eb li rukß li cheß li toj rax. Quixmichß caßchßin rixeb li cheß re nak teßcßutûnk chi repex rixeb li rukß cheß.


Ειναι γεγραμμενον εν τοις προφηταις Και παντες θελουσιν εισθαι διδακτοι του Θεου. Πας λοιπον, οστις ακουση παρα του Πατρος και μαθη, ερχεται προς εμε 	 Tz'îbanbil retalil chi jo'ca'in sa' li Santil Hu xbaneb li profeta: Li Dios tixc'ut lix yâlal chiruheb chixjunileb. Jo'can nak chixjunileb li neque'abin re ut neque'xtau ru li c'a'ru naxye li Dios, eb a'an tine'xpâb ajcui' lâin.


Και αν μοι δωση ο Βαλακ την οικιαν αυτου πληρη αργυριου και χρυσιου, δεν δυναμαι να παραβω την προσταγην του Κυριου, ωστε να καμω καλον η κακον απ' εμαυτου, αλλ' ο, τι ο Κυριος λαληση, τουτο θελω ειπει; 	 Xinye reheb: Usta tixqßue cue li rochoch laj Balac nujenak riqßuin plata ut oro, abanan mâcßaß tinbânu injunes usta châbil usta incßaß. Incßaß tinkßet li râtin li Dios. Caßaj cuiß li cßaßru tixcßut chicuu li Kâcuaß tinye.


Υπομεινον με ολιγον, και θελω σε διδαξει διοτι εχω ετι λογους υπερ του Θεου. 	 —Oybeni junpâtak ut lâin tinchßolob xyâlal châcuu. Toj cuan nabal âtin tinye âcue re xcolbal rix li Dios.


Ο Ιωαννης μαρτυρει περι αυτου και εφωναξε, λεγων Ουτος ητο περι ου ειπον, Ο οπισω μου ερχομενος ειναι ανωτερος μου, διοτι ητο προτερος μου. 	 Laj Juan laj Cubsihom Ha' quixch'olob xyâlal chi cau xyâb xcux ut quixye: -A'an a'in li quinch'olob chak xyâlal chêru nak quinye êre: Mokon tâchâlk jun k'axal nim xcuanquil chicuu lâin xban nak a'an ac cuan ajcui' chak junxil chicuu lâin, chan.


Και Οστις ομοση εν τω θυσιαστηριω, ειναι ουδεν, οστις ομως ομοση εν τω δωρω τω επανω αυτου, υποχρεουται. 	 Ut nequeye ajcui': -Li ani naxbânu xjuramento sa' xc'aba' li artal, li jun a'an inc'a' tento tixbânu li c'a'ru quixye. Abanan li ani naxbânu xjuramento sa' xc'aba' li mayej cuan sa' xbên li artal, tento nak tixbânu li c'a'ru quixye sa' lix juramento, chanquex.


Τοτε ο Ιωαβ ηλθε προς τον βασιλεα και ανηγγειλε ταυτα προς αυτον και εκαλεσε τον Αβεσσαλωμ, και ηλθε προς τον βασιλεα, και πεσων επι προσωπον αυτου εις την γην, προσεκυνησεν ενωπιον του βασιλεως και ο βασιλευς εφιλησε τον Αβεσσαλωμ. 	 Joßcan nak laj Joab cô chi âtinac riqßuin li rey David ut quixye re li cßaßru quixye laj Absalón. Li rey quixtakla xbokbal laj Absalón. Cô laj Absalón riqßuin ut quixcuikßib rib saß chßochß. Li rey quixcßul ut quirutzß ru.


Αλλα δεν μου ηκουσατε, λεγει Κυριος δια να με παροργισητε με τα εργα των χειρων σας προς κακον σας. 	 Abanan lâex incßaß xerabi li cßaßru xinye êre. Xechikß ban injoskßil riqßuin xyîbanquil lê jalanil dios. Joßcan nak xebok raylal saß êbên.


Δια τουτο οι οφθαλμοι μου, Κυριε Θεε, ατενιζουσι προς σε επι σε ηλπισα μη καταστρεψης την ψυχην μου. 	 Lâin junelic cau inchßôl âcuiqßuin, at Kâcuaß. Lâat li nacatcoloc cue. Incßaß taxak tinâcanab injunes re nak incßaß tineßxcamsi li incßaß useb xnaßleb.


Ο Κυριος καταστρεφει τον οικον των υπερηφανων στερεονει δε το οριον της χηρας. 	 Li Kâcuaß naxsach ru lix jun cablaleb li nequeßxkßetkßeti ribeb. Ut naxcol rix li cßaßru cuan reheb li xmâlcaßan.


Δια τι κρυπτεις το προσωπον σου; λησμονεις την ταλαιπωριαν ημων και την καταδυναστευσιν ημων; 	 ¿Cßaßut nak nacamuk âcuib chiku? ¿Cßaßut nak nocosach saß âchßôl? ¿Ma incßaß nacacuil li raylal li yôco chixcßulbal?


Ποσαι ειναι αι ημεραι του δουλου σου; ποτε θελεις καμει κρισιν εναντιον των καταδιωκοντων με; 	 ¿Jokße tâqßueheb chixtojbal xmâqueb li xicß nequeßiloc cue? ¿Joß najtil chic tincuy roybeninquil?


Η εαν ηθελον επιφερει θανατικον επι την γην εκεινην και εκχεει την οργην μου επ' αυτην με αιμα, ωστε να εκκοψω απ' αυτης ανθρωπον και κτηνος, 	 Malaj ut tintakla li caki yajel saß li tenamit aßan ut xban nak yô injoskßil saß xbêneb lâin tincamsiheb li cristian ut eb li xul.


Ο δε πατηρ ημων ειπεν, Υπαγετε παλιν, αγορασατε εις ημας ολιγας τροφας. 	 Ut li kayucuaß xye ke, “Ayukex cuißchic chixlokßbal caßchßinak katzacaêmk,” chan.


Δια τουτο ειπα, Συρθητε απ' εμου θελω κλαυσει πικρως μη αγωνιζεσθε να με παρηγορησητε δια την διαρπαγην της θυγατρος του λαου μου. 	 Joßcan nak lâin ninye: —Canabomakin injunes. Oc cue chi yâbac xban xrahil inchßôl. Ut mâ ani tixbay rib chixcßojobanquil inchßôl xban nak lin tenamit teßsachekß ru.—


Και ηλθε Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος κατα της πολεως, και οι δουλοι αυτου επολιορκουν αυτην. 	 Li rey Nabucodonosor cô ajcuiß Jerusalén nak ac sutsu li tenamit xbaneb.


Δια τουτο, συ προφητευσον κατ' αυτων παντας τους λογους τουτους και ειπε προς αυτους, Ο Κυριος θελει βρυχησει εξ υψους και εκπεμψει την φωνην αυτου απο της κατοικιας της αγιοτητος αυτου θελει βρυχησει δυνατα επι της κατοικιας αυτου θελει βοησει ως οι ληνοπατουντες κατα παντων των κατοικων της γης. 	 At Jeremías, tâye reheb chixjunil li tinye âcue. Tâye reheb chi joßcaßin: Li Kâcuaß tââtinak chak saß choxa chi cau xyâb xcux. Toj saß lix santil naßaj tââtinak ut tixye resil li raylal châlc re saß xbên lix tenamit. Tixjap re joß nak nequeßxjap reheb li nequeßyatzßoc re li uvas. Chixjunileb li cuanqueb saß ruchichßochß teßrabi nak tââtinak li Kâcuaß.


Και λεγει προς αυτον ο Ιησους Προσεχε μη ειπης τουτο εις μηδενα, αλλ' υπαγε, δειξον σεαυτον εις τον ιερεα και προσφερε το δωρον, το οποιον προσεταξεν ο Μωυσης δια μαρτυριαν εις αυτους. 	 Tojo'nak li Jesús quixye re: -Abi li tinye âcue. Mâ ani aj e tâserak'i li xac'ul. Ayu ban ut c'ut âcuib chiru laj tij. Ut tâq'ue li mayej jo' naxye sa' lix chak'rab laj Moisés re xc'utbal chiruheb nak xatq'uira.- (Lev. 13:49)


Τον δε μοσχον της περι αμαρτιας προσφορας και τον τραγον της περι αμαρτιας προσφορας, των οποιων το αιμα εισηχθη δια να γεινη εξιλεωσις εις το αγιαστηριον, θελουσι φερει εξω του στρατοπεδου και θελουσι καυσει εν τω πυρι τα δερματα αυτων και το κρεας αυτων και την κοπρον αυτων. 	 Ut tâisîk saß li naßajej aßan lix tibel li toro ut li chibât li quicßanjelac xquiqßuel saß li Santil Naßajej re xtojbal rix li mâc. Ut aran chirix li naßajej aßan tâcßatekß lix tibel rech xiquic lix tzßûmal ut lix cßot.


Ο χιλιαρχος λοιπον απελυσε τον νεον, παραγγειλας, να μη ειπης εις μηδενα οτι εφανερωσας ταυτα εις εμε. 	 Ut li coronel quixchak'rabi li al ut quixye re nak mâ ani aj e tixye li c'a'ru quixye resil re.


Επειδη πριν ελθωσι τινες απο του Ιακωβου, συνετρωγε με τους εθνικους οτε δε ηλθον, συνεστελλετο και απεχωριζεν εαυτον, φοβουμενος τους εκ περιτομης. 	 Nak toj mâji' neque'cuulac li taklanbileb xban laj Jacobo, laj Pedro nacua'ac riq'uineb li mâcua'eb aj judío. Aban nak que'cuulac eb a'an, quirisi rib sa' xyânkeb li mâcua'eb aj judío xban nak quixxucuaheb ru laj judío li neque'yehoc re nak tento xc'ulbal li circuncisión.


Το δωρον του ανθρωπου ανοιγει τοπον εις αυτον, και φερει αυτον εμπροσθεν των μεγαλων. 	 Riqßuin junak li mâtan li tâsi, naru naqßueheß âcue li cßaßru tâtzßâma. Ut naru nacat-oc chi âtinac riqßuineb li cuanqueb saß xcuanquil.


Ο Κυριος εχει ετι κρισιν μετα του Ιουδα, και θελει επισκεφθη τον Ιακωβ κατα τας οδους αυτου κατα τας πραξεις αυτου θελει ανταποδωσει εις αυτον. 	 Li Kâcuaß yô xjoskßil saß xbêneb li ralal xcßajol laj Judá ut tixqßueheb chixtojbal xmâqueb li ralal xcßajol laj Jacob aß yal chanru xyehom xbânuhomeb. Tixqßueheb chixtojbal xmâqueb joß xcßulubeb.


Ο οδηγησας αυτους δια της αβυσσου, ως ιππον δια της ερημου, χωρις να προσκοψωσι; 	 ¿Ma mâcuaß ta biß li Dios li quiberesin reheb saß xchamal li palau? Queßnumeß jun pacßal ut incßaß queßxtich li rokeb. Chanchaneb li cacuây nak nanumeß saß li ru takßa.


Ηρωτησαν δε οι ανδρες του τοπου περι της γυναικος αυτου και ειπεν, Αδελφη μου ειναι διοτι εφοβηθη να ειπη, Γυνη μου ειναι λεγων, Μηπως με φονευσωσιν οι ανδρες του τοπου δια την Ρεβεκκαν επειδη ητο ωραια την οψιν. 	 Ut eb li cuînk li cuanqueb saß li tenamit aßan queßxpatzß re laj Isaac: —¿Ani li ixk aßan? chanqueb. Laj Isaac quichakßoc ut quixye reheb: —Aßan li cuanab, chan. Quixucuac chixyebal nak lix Rebeca, aßan rixakil xban nak lix Rebeca chßinaßus na-iloc. Aßan quixcßoxla nak mâre teßxcamsi re nak teßxcßam lix Rebeca.


διοτι εν αυτω ηυδοκησεν ο Πατηρ να κατοικηση παν το πληρωμα 	 Li Jesucristo, a'an tz'akal Dios ut riq'uin a'an cuan chixjunil li cuanquilal xban nak jo'can quiraj li Acuabej Dios.


Τις ωφελεια εις τον εργαζομενον απο οσα αυτος μοχθει; 	 ¿Ma cuan ta biß cßaßru naxra li cuînk nak naxcamsi rib chi cßanjelac?


Ειπε δε προς αυτους Σεις δε τινα με λεγετε οτι ειμαι; και αποκριθεις ο Πετρος ειπε Τον Χριστον του Θεου. 	 -Ut lâex, ¿anihin lâin nak nequec'oxla? chan li Jesús reheb. Quichak'oc laj Pedro ut quixye re: -Lâat li Cristo, laj Colonel li yechi'inbil xban li Dios, chan.


Και εσηκωθησαν τινες των εκ της συναγωγης της λεγομενης Λιβερτινων και Κυρηναιων και Αλεξανδρεων και των απο Κιλικιας και Ασιας, φιλονεικουντες με τον Στεφανον, 	 Cuanqueb xcomoneb li neque'tzoloc sa' li cab li neque'xch'utub cui' ribeb laj judío. Aj libertos neque'xye reheb. Sa' xyânkeb a'an cuanqueb li neque'chal chak sa' eb li tenamit Cirene, Alejandría, Cilicia ut Asia. Eb a'an yôqueb chixcuech'inquil laj Esteban.


Και ουτως ελεγεν ο Σιμει καταρωμενος, Εξελθε, εξελθε, ανηρ αιματων και ανηρ κακοποιε 	 Laj Simei yô chixmajecuanquil laj David ut quixye re: —Elen arin. Lâat aj camsinel. Lâat jun cuînk incßaß us ânaßleb.


Και ειπε Κυριος προς τον Μωυσην, Εκτεινον την χειρα σου και πιασον αυτον απο της ουρας και εκτεινας την χειρα αυτου επιασεν αυτον και εγεινε ραβδος εν τη χειρι αυτου 	 Tojoßnak li Kâcuaß Dios quixye cuißchic re laj Moisés: —Chap chi xye li cßantiß, chan. Ut laj Moisés quixchap li cßantiß. Ut saß li rukß quisukßi cuißchic chokß xukß.


Ο δε Αβενηρ συνωμιλησε μετα των πρεσβυτερων του Ισραηλ, λεγων, Και χθες και προχθες εζητειτε τον Δαβιδ να βασιλευση εφ' υμας 	 Mokon chic laj Abner cô chi âtinac riqßuineb li nequeßcßamoc be aran Israel. Quixye: —Junxil nequex-oc chi xyebal nak laj David tâoc chokß êrey.


και αφου εισηλθον εις τας κοιλιας αυτων, δεν διεκρινετο οτι εισηλθον εις τας κοιλιας αυτων, αλλ' η θεωρια αυτων ητο ασχημος καθως και προτερον τοτε εξυπνησα. 	 Nak queßrakeß chixtiubaleb li nînki cuacax, incßaß nacßutun nak aßan ta queßtißoc re xban nak xnaßajquileb ajcuiß queßcana. Moco queßnînkan ta. Ut chirix aßan qui-aj cuu.


Μετα δε πεντε ημερας κατεβη ο αρχιερευς Ανανιας μετα των πρεσβυτερων και μετα τινος Τερτυλλου ρητορος, οιτινες ενεφανισθησαν εις τον ηγεμονα κατα του Παυλου. 	 Nak ac xnume' chic ôb cutan, quicuulac Cesarea laj Ananías li xyucua'il aj tij. Cuanqueb rochben cuib oxib li neque'c'amoc be sa' xyânkeb laj judío, ut cuan jun naâtinac chirixeb, aj Tértulo xc'aba'. Que'cuulac riq'uin li acuabej chixjitbal laj Pablo.


Ταυτα παντα ελαλησεν ο Ιησους δια παραβολων προς τους οχλους και χωρις παραβολης δεν ελαλει προς αυτους, 	 Chixjunil a'in sa' jaljôquil ru âtin quixye li Jesús reheb li q'uila tenamit. Ut mâc'a' quixye reheb chi mâcua' ta sa' jaljôquil ru âtin.


Εσρων δε εγεννησε τον Αραμ, Αραμ δε εγεννησε τον Αμιναδαβ, 	 Laj Hezrón, aßan lix yucuaß laj Ram; ut laj Ram, aßan lix yucuaß laj Aminadab.


Γνωριζω παντα τα πετεινα των ορεων, και τα θηρια του αγρου ειναι μετ' εμου. 	 Cueheb chixjunil li xul li nequeßrupupic chiru li choxa joß ajcuiß chixjunil li xul li cuanqueb saß cßalebâl.


Και θελεις επιθεσει το ιλαστηριον επι της κιβωτου του μαρτυριου εν τω αγιω των αγιων. 	 Têqßue lix tzßapbal re saß xbên li Lokßlaj Câx li têqßue saß li Lokßlaj Santil Naßajej.


Και Ρεαια, ο υιος του Σωβαλ, εγεννησε τον Ιααθ και Ιααθ εγεννησε τον Αχουμαι και τον Λααδ. Αυται ειναι αι συγγενειαι των Σαραθιτων. 	 Laj Reaía li ralal laj Sobal, aßan lix yucuaß laj Jahat. Laj Jahat, aßan lix yucuaß laj Ahumai ut laj Lahad. Aßaneb lix xeßtônil yucuaßeb laj zoratitas.


Ο λιθος, τον οποιον απεδοκιμασαν οι οικοδομουντες, ουτος εγεινε κεφαλη γωνιας 	 Li pec li quitzßektânâc xbaneb laj cablanel, aßan li pec li kßaxal châbil li quiqßueheß chokß xxuc li cab.


Εξ ολης της καρδιας μου σε εξεζητησα με μη αφησης να αποπλανηθω απο των προσταγματων σου. 	 Chi anchal inchßôl xatinpâb, ut anakcuan chinâtenkßa re nak incßaß tincanab xbânunquil li cßaßru naxye saß lâ chakßrab.


Ενω δε εζητουν να θανατωσωσιν αυτον, ανεβη η φημη εις τον χιλιαρχον του ταγματος, οτι ολη η Ιερουσαλημ ειναι τεταραγμενη 	 Oqueb raj re chixcamsinquil nak quiyehe' chak re li coronel nak chixjunil li tenamit Jerusalén yôqueb chixmululinquil ribeb xbaneb xjosk'il.


Και ωργισθησαν οι αρχοντες κατα του Ιερεμιου και επαταξαν αυτον και εφυλακισαν αυτον εν τη οικια Ιωναθαν τον γραμματεως, διοτι ταυτην ειχον καμει δεσμωτηριον. 	 Cßajoß nak queßjoskßoß saß xbên laj Jeremías. Queßxtakla xsacßbal ut queßxqßue chi prêxil saß li rochoch laj Jonatán laj tzßîb li queßxyîb chokß tzßalam.


Ζητειτε τον Κυριον, ενοσω δυναται να ευρεθη επικαλεισθε αυτον, ενοσω ειναι πλησιον. 	 Sicßomak li Kâcuaß nak toj naru xtaubal. Cheyâba lix cßabaß nak toj naru texrabi.


Προς τινα δε των αγγελων ειπε ποτε Καθου εκ δεξιων μου, εωσου θεσω τους εχθρους σου υποποδιον των ποδων σου; 	 Li Dios mâ jun cua quixye re junak ángel jo' quixye re li Ralal: Tatc'ojlâk sa' innim uk' toj retal tinq'ueheb rubel lâ cuok li xic' neque'iloc âcue. (Sal. 110:1)Inc'a' quixye a'an reheb li ángel xban nak li ángel yal musik'ejeb chi c'anjelac chiru li Dios. Li Dios nataklan chak reheb chixtenk'anquileb li te'êchanînk re li colba-ib.


Διοτι οπου ειναι δυο η τρεις συνηγμενοι εις το ονομα μου, εκει ειμαι εγω εν τω μεσω αυτων. 	 Yalak bar cuânkeb cuib oxib ch'utch'ûkeb sa' inc'aba', aran ajcui' cuânkin lâin sa' xyânkeb a'an, chan li Jesús.


Δια τουτο οι πατερες θελουσι φαγει τα τεκνα αυτων εν μεσω σου και τα τεκνα θελουσι φαγει τους πατερας αυτων και θελω εκτελεσει κρισεις εις σε απαν δε το υπολοιπον σου θελω διασκορπισει εις παντα ανεμον. 	 Eb li yucuaßbej teßxtiu li ralal xcßajoleb. Ut eb li alal cßajolbej teßxtiu lix yucuaßeb. Lâin tinrakok âtin saß êbên. Tinjeqßui ruheb saß jalan tenamit li joß qßuial teßcanâk. Chanchan cutbileb saß ikß tinbânu reheb.


Δευτε, ας προσκυνησωμεν και ας προσπεσωμεν ας γονατισωμεν ενωπιον του Κυριου, του Ποιητου ημων. 	 Châlkex ut kacuikßibak kib re xlokßoninquil li nimajcual Dios. Takacuikßib kib ut takalokßoni li Kâcuaß li quiyoßobtesin ke.


Ο πρεσβυτερος προς την εκλεκτην κυριαν και προς τα τεκνα αυτης, τους οποιους εγω αγαπω εν αληθεια, και ουχι εγω μονος, αλλα και παντες οι γνωρισαντες την αληθειαν, 	 Lâin aj c'amol be châcuu sa' lâ pâbâl. At hermana, nintz'îbac âcuiq'uin lâat li sic'bil âcuu xban li Dios. Ut nintz'îbac ajcui' riq'uineb lâ cualal âc'ajol. Yâl nak lâin nequexinra. Moco ca'aj ta cui' lâin ninrahoc êre. Nequexrahe' aj ban cui' xbaneb chixjunileb li neque'xnau lix yâlal.


Και πας οστις θελει ειπει λογον κατα του Υιου του ανθρωπου, θελει συγχωρηθη εις αυτον οστις ομως βλασφημηση κατα του Αγιου Πνευματος, εις αυτον δεν θελει συγχωρηθη. 	 Li ani tâhobok cue lâin li C'ajolbej, tâcuyek' xmâc xban li Dios. Abanan li ani tâmajecuânk re li Santil Musik'ej inc'a' tâcuyek' xmâc.


Και επιασαν εκαστος τον πλησιον αυτου απο της κεφαλης, και διεπερασε την μαχαιραν αυτου εις την πλευραν του πλησιον αυτου, και επεσον ομου οθεν ο τοπος εκεινος ωνομασθη Χελκαθ-ασουρειμ, οστις ειναι εν Γαβαων. 	 Ut queßxchap xjolomeb chi ribileb rib ut queßxcuj chi chßîchß saß xcßatk xsaßeb chi ribileb rib. Ut jun xiquic nak queßcam saß li hônal aßan. Joßcan nak xeßxqßue chokß xcßabaß li naßajej aßan “Helcat-hazurim”. Li naßajej aßan cuan saß xcuênt Gabaón.


Αι πεδιαδες ειναι ενδεδυμεναι ποιμνια και αι κοιλαδες εσκεπασμεναι υπο σιτου αλαλαζουσι και ετι υμνολογουσι. 	 Numtajenakeb li quetômk saß li naßajej bar cuan cuiß li pachßayaß ut cßajoß xchakßal ru li acuîmk saß li ru takßa. Joßcan nak chixjunileb nequeßsahoß saß xchßôleb ut nequeßbichan.


Και ανθρωπος τις χωλος υπαρχων εκ κοιλιας μητρος αυτου εβασταζετο, τον οποιον εθετον καθ' ημεραν προς την θυραν του ιερου την λεγομενην Ωραιαν, δια να ζητη ελεημοσυνην παρα των εισερχομενων εις το ιερον 	 Rajlal cutan nac'ame' jun li cuînk inc'a' nabêc chalen sa' xyo'lajic ut naq'uehe' chire li oquebâl re li templo. Lix c'aba' li oquebâl a'an "Ch'ina'us". Naq'uehe' li yaj aran re tixtz'âma c'a'ru re riq'uineb li neque'oc sa' li templo.


ο δε Θεος οσα προειπε δια στοματος παντων των προφητων αυτου οτι ο Χριστος εμελλε να παθη, εξεπληρωσεν ουτω. 	 Riq'uin a'in quitz'akloc ru li que'xye chak li profeta najter nak que'xye nak tento tixc'ul li rahobtesîc li Cristo li Mesías, xban nak jo'can quixye li Dios.


Του εκκλινοντος το ωτιον αυτου απο του να ακουη τον νομον, και αυτη η προσευχη αυτου θελει εισθαι βδελυγμα. 	 Li ani incßaß naraj rabinquil lix chakßrab li Dios, li Dios naxtzßektâna ajcuiß lix tij aßan nak tâtijok.


και ημεις μεν δικαιως διοτι αξια των οσα επραξαμεν απολαμβανομεν ουτος ομως ουδεν ατοπον επραξε. 	 Relic chi yâl nak lâo kac'ulub xc'ulbal li raylal a'in xban nak lâo cuan kamâc. Abanan li cuînk a'in mâc'a' junak mâc xbânu, chan re.


Και σηκωθεις ηλθε προς τον πατερα αυτου. Ενω, δε απειχεν ετι μακραν, ειδεν αυτον ο πατηρ αυτου και εσπλαγχνισθη, και δραμων επεπεσεν επι τον τραχηλον αυτου και κατεφιλησεν αυτον. 	 Sa' junpât quicuacli ut quisuk'i sa' rochoch lix yucua'. Toj cuan ajcui' chak chi najt nak qui-ile' xban lix yucua'. Ut li yucua'bej quiril xtok'obâl ru. Cô sa' ânil chixc'ulbal li ralal. Quixk'alu ut quirutz' ru.


Και εις την λυχνιαν θελουσιν εισθαι τεσσαρες λεκαναι αμυγδαλοειδεις, οι κομβοι αυτων και τα ανθη αυτων. 	 Ut li xnaßaj candil li cuânk saß xyi tâcuânk câhib lix sahob ru joß rutzßußujil li almendro.


και Ελιηναι και Ζιλθαι και Ελιηλ 	 laj Elienai, laj Ziletai, laj Eliel,


διοτι ο λεγων εις αυτον το χαιρειν γινεται κοινωνος εις τα πονηρα αυτου εργα. 	 Xban nak li ani naxtz'âma chiru li Dios nak târosobtesiheb laj balak', a'an tâtz'akônk riq'uin lix yibal ru lix c'anjeleb.


Και ητο χειρ Κυριου μετ' αυτων, και πολυ πληθος πιστευσαντες επεστρεψαν εις τον Κυριον. 	 Li Kâcua' Jesús quixtenk'aheb riq'uin xnimal xcuanquil ut nabaleb que'xpâb li Kâcua' Jesús.


Επειδη πας, οστις πραττει φαυλα, μισει το φως και δεν ερχεται εις το φως, δια να μη ελεγχθωσι τα εργα αυτου 	 Li ani neque'xbânu li mâusilal, xic' neque'ril lix yâlal. Inc'a' nacuulac chiruheb cuânc sa' xyâlal xban nak inc'a' neque'raj tâc'utûnk li mâusilal neque'xbânu.