και ειπον προς αυτον, Ουτω λεγει ο Εζεκιας Ημερα θλιψεως και ονειδισμου και βλασφημιας, η ημερα αυτη διοτι τα τεκνα ηλθον εις την ακμην της γεννας, πλην δυναμις δεν ειναι εις την τικτουσαν 	 Queßxye re laj Isaías: —Aßan aßin li naxye laj Ezequías. Chiru li cutan aßin yôco chi cßuluc raylal xban li mâc xkabânu. Yôqueb chikamajecuanquil li xicß nequeßiloc ke ut yôqueb chikahobbal. Yôco chi cßuluc raylal. Chanchano jun li ixk oc re chi qßuirâc ut mâcßaß chic xmetzßêu.


Και προσκαλεσας παντα τον οχλον, ελεγε προς αυτους Ακουετε μου παντες και νοειτε. 	 Ut li Jesús quixbokeb li tenamit ut quixye reheb: -Abihomak chêjunilex li c'a'ru tinye ut q'uehomak retal re nak têtau xyâlal.


αντι να λεγητε, Εαν ο Κυριος θεληση, και ζησωμεν, θελομεν καμει τουτο η εκεινο. 	 Jo'ca'in raj têye: Cui li Dios naraj, tixq'ue kayu'am ut takabânu li bar cuan nakac'oxla xbânunquil.


Εαν ιδης κλεπτην, τρεχεις μετ' αυτου και μετα των μοιχων ειναι η μερις σου. 	 Aß chic eb laj êlkß nequecßuleb chi sa saß êchßôl ut nequecßam êrib saß usilal riqßuineb laj muxul caxâr.


Και εποιησεν ο Θεος τα κητη τα μεγαλα και παν εμψυχον κινουμενον, τα οποια εγεννησαν εν αφθονια τα υδατα κατα το ειδος αυτων, και παν πετεινον πτερωτον κατα το ειδος αυτου. Και ειδεν ο Θεος οτι ητο καλον. 	 Ut li Dios quixyoßobtesiheb li nînki car ut chixjunileb li xul li cuanqueb saß haß, aß yal cßaßru chi xulil. Ut quixyoßobtesi ajcuiß li xul li nequeßrupupic, aß yal cßaßru chi xulil. Li Dios quiril nak us li quixbânu.


Εαν η γη της ιδιοκτησιας σας ηναι ακαθαρτος, διαβητε εις την γην της ιδιοκτησιας του Κυριου, οπου η σκηνη του Κυριου κατοικει, και λαβετε ιδιοκτησιαν μεταξυ ημων και μη αποστατησητε απο του Κυριου, μηδε αφ' ημων αποστατησητε, οικοδομουντες εις εαυτους θυσιαστηριον εκτος του θυσιαστηριου Κυριου του Θεου ημων. 	 Cui lâex nequecßoxla nak lê naßaj muxbil ru naru nequexnumeß saß kayânk ut naru nequexcuan saß li naßajej cuan cuiß lix tabernáculo li Kâcuaß Dios. Lâo incßaß nakaj nak têkßetkßeti êrib chiru li Kâcuaß, chi moco têkßetkßeti êrib chiku lâo riqßuin xyîbanquil jalan chic artal chiru lix artal li Kâcuaß Dios.


Και ανεβησαν οι υιοι του Κεναιου, πενθερου του Μωυσεως, εκ της πολεως των φοινικων μετα των υιων Ιουδα εις την ερημον του Ιουδα, την προς μεσημβριαν της Αραδ και υπηγον και κατωκησαν μετα του λαου. 	 Eb li ralal xcßajol lix yucuaß li rixakil laj Moisés, aßaneb laj Ceneo. Eb aßan queßrochbeni li ralal xcßajol laj Judá nak queßel saß li tenamit Jericó bar cuanqueb cuiß nabal chi cheß palmera. Queßcôeb saß li chaki chßochß li cuan nachß riqßuin li tenamit Arad saß xcuênt Neguev. Ut aran queßcana chi cuânc saß xyânkeb li cuanqueb saß li naßajej aßan.


Και θελουσι γνωρισει οτι εγω ο Κυριος δεν ελαλησα ματαιως, οτι ηθελον καμει εις αυτους τα κακα ταυτα. 	 Lâin xinqßue li raylal aßin saß xbêneb re nak teßxqßue retal nak lâin li Kâcuaß. Moco incßaß ta ninbânu li cßaßru ninye.


οι απαριθμηθεντες εκ της φυλης Νεφθαλι ησαν πεντηκοντα τρεις χιλιαδες και τετρακοσιοι. 	 Saß xyânkeb li ralal xcßajol laj Neftalí queßajlâc oxlaju roxcßâl mil riqßuin câhib ciento chi cuînk.


και ιδου, πανταχου ειχον βλαστησει ακανθαι κνιδαι ειχον σκεπασει το προσωπον αυτου, και το λιθοφραγμα αυτου ητο κατακεκρημνισμενον. 	 Ut li naßajej li quicuil chak nujenak chi pim ut chi qßuix. Ut li tzßac li sutsu cuiß ac poßbileb.


Και εμετρησε το πλατος απο του προσωπου της κατωτερας πυλης μεχρι του προσωπου της εσωτερας αυλης εξωθεν, εκατον πηχας προς ανατολας και προς βορραν. 	 Li cuînk quixtiquib xbisbal xyânk li oquebâl li cuan chiru saß li este, quicuulac toj saß li oquebâl re li nebâl li cuan chi saß. Ut lix najtil rok, aßan lajêb roxcßâl metro.


θελεις λοιπον υπακουει εις την φωνην Κυριου του Θεου σου, και εκτελει τας εντολας αυτου, και τα διαταγματα αυτου τα οποια εγω προσταζω εις σε σημερον. 	 Joßcan nak tento nak têbânu li cßaßru tixye êre ut têbânu li cßaßru naxye saß li chakßrab li yôquin chixqßuebal êre anakcuan.


Ητο και αλλος αετος μεγας, ο μεγαλοπτερυγος και πολυπτερος και ιδου, η αμπελος αυτη εξετεινε τας ριζας αυτης προς αυτον, και ηπλωσε τους κλαδους αυτης προς αυτον, δια να ποτιση αυτην δια των αυλακιων της φυτευσεως αυτης. 	 Ut cuan jun chic li xul tßiu li xchal saß jun chic tenamit li cuan saß li sur. Cô Israel. Nabal lix xicß ut cau narupupic. Lix xeß li acuîmk joß ajcuiß li rukß queßxhel rib saß xjayal li cuan cuiß li tßiu jun chic re nak li tßiu aßan tixtßakresi.


εις το να ημαι υπηρετης του Ιησου Χριστου προς τα εθνη, ιερουργων το ευαγγελιον του Θεου, δια να γεινη η προσφορα των εθνων ευπροσδεκτος, ηγιασμενη δια του Πνευματος του Αγιου. 	 Lâin ninc'anjelac chiru li Jesucristo sa' xyânkeb li mâcua'eb aj judío. Lin c'anjel a'an xch'olobanquil xyâlal li colba-ib re nak eb li mâcua'eb aj judío te'xk'axtesi rib chiru li Dios. Ut li Dios tâsahok' sa' xch'ôl riq'uineb, ut te'santobresîk xban li Santil Musik'ej.


Διοτι δεν εισαι συ Θεος θελων την ασεβειαν ο πονηρευομενος δεν θελει κατοικει πλησιον σου. 	 At inDios, lâat incßaß nacuulac châcuu li mâusilal. Lâat xicß nacacuil li incßaß us.


εζησε δε ο Καιναν, αφου εγεννησε τον Μααλαλεηλ, οκτακοσια τεσσαρακοντα ετη, και εγεννησεν υιους και θυγατερας 	 Chirix lix yoßlajic laj Mahalaleel laj Cainán quicuan cuakxakib ciento riqßuin caßcßâl chihab chic. Ut toj queßcuan chic li ralal ut xrabin.


Και εξηλθον εις τους αγρους και ετρυγησαν τας αμπελους αυτων και επατησαν και ευθυμησαν, και υπηγαν εις τον οικον του Θεου αυτων και εφαγον και επιον, και κατηρασθησαν τον Αβιμελεχ. 	 Queßcôeb chixsicßbal ru li uvas ut queßxyatzß re risinquil lix yaßal. Chirix aßan queßxbânu jun li ninkße saß rochoch lix dioseb. Nak yôqueb chi cuaßac ut chi ucßac, yôqueb chixmajecuanquil laj Abimelec.


Ουτω θελω ψαλμωδει διαπαντος το ονομα σου, δια να εκπληρω τας ευχας μου καθ' ημεραν. 	 Junelic tinlokßoni lâ cßabaß ut rajlal cutan tinbânu li cßaßru xinyechißi âcue.


Διαφερει η γυνη και η παρθενος. Η αγαμος μεριμνα τα του Κυριου, δια να ηναι αγια και το σωμα και το πνευμα η δε νενυμφευμενη μεριμνα τα του κοσμου, πως να αρεση εις τον ανδρα. 	 Jo'can ajcui' li ixk li cuan xbêlom. Cuib ru lix c'a'ux xban nak naxc'oxla li Kâcua' Dios ut tento ajcui' nak tixc'oxla lix c'anjel sa' rochoch ut naxbânu c'a'ru naraj lix bêlom. Ut li ixk li mâc'a' xbêlom naxq'ue xch'ôl chi c'anjelac chiru li Kâcua' Dios ut naxbânu jo' naraj li Dios.


διοτι εαν προσευχωμαι με γλωσσαν αγνωριστον, το πνευμα μου προσευχεται, αλλ' ο νους μου ειναι ακαρποφορητος. 	 Cui lâin tintijok sa' jalanil âtin lin musik' tâtijok ut lâin inc'a' nintau ru li c'a'ru tinye chi moco tixtenk'aheb li cuech aj pâbanelil.


Και εν Ταβερα και εν Μασσα και εν Κιβρωθ-αττααβα παρωργισατε τον Κυριον. 	 Ut quechikß ajcuiß xjoskßil li Dios saß eb li naßajej Tabera, Masah, ut Kibrot-hataava.


κλοπαι, πλεονεξιαι, πονηριαι, δολος, ασελγεια, βλεμμα πονηρον βλασφημια, υπερηφανια, αφροσυνη 	 Ut sa' xc'a'ux ajcui' nachal li elk'ac, lix rahinquil ru c'a'ru re ras rîtz'in, li mâusilal, li balak'înc, li xbânunquil li xutânalil na'leb, li cakalînc, li majecuânc, li k'etk'etil, ut lix majelil na'leb.


Τοτε θελεις ευοδωθη, εαν προσεχης να εκπληροις τα διαταγματα και τας κρισεις, τας οποιας ο Κυριος προσεταξεν εις τον Μωυσην περι του Ισραηλ ενδυναμου και ανδριζου μη φοβου και μη πτοηθης. 	 Us tat-êlk riqßuin li cßaßru tâbânu cui tâbânu chixjunil li naxye saß li chakßrab li quixqßue li Kâcuaß re laj Moisés chokß reheb laj Israel. Chabânu chixjunil li taklanbilat cuiß xban li Kâcuaß. Cauhak taxak âchßôl. Matxucuac chi moco tâchßinânk âchßôl.


Μη δωσης υπνον εις τους οφθαλμους σου, μηδε νυσταγμον εις τα βλεφαρα σου 	 Mêcanab êrib. Yîbomak ru lê chßaßajquilal. Mexcuar. Yîbomak ban ru chi junpât.


Υπηγε λοιπον ο μηνυτης και ελθων, απηγγειλε προς τον Δαβιδ παντα εκεινα, δια τα οποια απεστειλεν αυτον ο Ιωαβ. 	 Cô li takl ut quixserakßi re laj David chixjunil li quiyeheß re xban laj Joab.


Ιδου, επεθυμησα τας εντολας σου ζωοποιησον με δια της δικαιοσυνης σου. 	 Chi anchal inchßôl nacuaj xbânunquil li cßaßru naxye lâ chakßrab. Cha-acßobresi taxak lin yußam joß cayechißi cue xban nak lâat tîc âchßôl.


Τον πτωχον ομως λυτρονει εκ της ρομφαιας, εκ του στοματος αυτων και εκ της χειρος του ισχυρου. 	 Abanan li Dios naxcoleb li mâcßaßeb xcuanquil, li yôqueb chi cßuluc raylal saß rukßeb li incßaß useb xnaßleb.


Δεν απεστειλα τους προφητας τουτους και αυτοι ετρεξαν δεν ελαλησα προς αυτους και αυτοι προεφητευσαν 	 Li Kâcuaß quixye: —Usta mâcuaß lâin quinxakaban reheb, abanan eb aßan queßxqßue rib chokß profeta. Lâin incßaß queßcuâtina, abanan eb aßan queßxqßue rib chi âtinac saß incßabaß.


Και θελει διοριζει εις εαυτον χιλιαρχους και πεντηκονταρχους και εις το να εργαζωνται την γην αυτου και να θεριζωσι τον θερισμον αυτου, και να κατασκευαζωσι τα πολεμικα αυτου σκευη και την σκευην των αμαξων αυτου. 	 Cuanqueb li tixxakab chi taklânc saß xbêneb jun mil chi soldado. Cuanqueb ajcuiß li tixqßue chi taklânc saß xbêneb lajêb roxcßâl. Ut cuanqueb li tixqßue chixtrabajinquil lix chßochß ut chixkßolbal li ru li racuîmk. Cuanqueb li tixqßue chixyîbanquil li chßîchß re pletic. Ut cuanqueb ajcuiß li tixqßue chixyîbanquil lix carruaje re pletic.


υπαγε τωρα εις το ποιμνιον, και λαβε μοι εκειθεν δυο καλα εριφια εξ αιγων δια να καμω αυτα εδεσματα δια τον πατερα σου, καθως αγαπα 	 Ayu cuanqueb cuiß li quetômk ut tâcßam chak cuibak li châbil chibât li toj sâjeb. Riqßuineb aßan lâin tinyîb xtibel xcua lâ yucuaß li nacuulac chiru.


Ως ενωτιον χρυσουν και στολιδιον καθαρου χρυσιου, ειναι ο σοφος ο ελεγχων ωτιον υπηκοον. 	 Kßaxal lokß li ani narabi lix kßusbal. Chanchan li matkßab ut li kßol yîbanbil riqßuin châbil oro.


Ιδων δε ο εκατονταρχος το γενομενον, εδοξασε τον Θεον, λεγων Οντως ο ανθρωπος ουτος ητο δικαιος. 	 Li capitán aj Roma quixq'ue retal li quic'ulman. Quixlok'oni li Dios ut quixye: -Relic chi yâl nak li cuînk a'in tîc xch'ôl, chan.


εντευθεν του Ιορδανου εν τη γη Μωαβ ηρχισεν ο Μωυσης να διασαφη τον νομον τουτον, λεγων, 	 Laj Moisés quiâtinac riqßuineb laj Israel nak cuanqueb chire li nimaß Jordán saß li este saß lix naßajeb laj Moab ut quixye reheb cßaßru naxye saß li chakßrab.


Διοτι εγω παρελαβον απο του Κυριου εκεινο, το οποιον και παρεδωκα εις εσας, οτι ο Κυριος Ιησους εν τη νυκτι καθ' ην παρεδιδετο ελαβεν αρτον, 	 Ac xinc'ut chêru lix yâlal li cua'ac re xjulticanquil lix camic li Jesucristo. A'an ajcui' li quixc'ut chicuu li Kâcua'. Sa' ajcui' li k'ojyîn nak toj mâji' quik'axtesîc li Kâcua' Jesucristo quixchap li caxlan cua.


Και ειπεν η Δαλιδα προς τον Σαμψων, Μεχρι τουδε με εγελασας και με ειπας ψευδη ειπε μοι με τι ηθελες δεθη. Και ειπε προς αυτην, Εαν πλεξης τους επτα πλοκαμους της κεφαλης μου εις το διασμα. 	 Lix Dalila quixye re: —Toj yôcat ajcuiß chinbalakßinquil ut yôcat chi ticßtißic. Ye cue lix yâlal. ¿Chanru naru tatinbacß? chan. Laj Sansón quixye re: —Cui lâat tâquem li cuukub jôb li cuismal saß li tßicr ut tâchßic chi cau saß chßochß riqßuin lix cheßel lâ quemleb, mâcßaßak chic inmetzßêu. Chanchanakin chic joß chixjunileb li cuînk, chan. Joßcan nak lix Dalila quixcuartesi laj Sansón. Quixchap li cuukub jôb li rismal laj Sansón ut quixquem rochben lix tßicr.


Αποσκυβαλιζεις παντας τους πονηρους της γης δια τουτο ηγαπησα τα μαρτυρια σου. 	 Nacasacheb ru li incßaß useb xnaßleb xban nak chanchaneb li mul châcuu. Joßcan nak lâin ninra lâ chakßrab.


Και ο Δαβιδ λεγει Ας γεινη η τραπεζα αυτων εις παγιδα και εις βροχον και εις σκανδαλον και εις ανταποδομα εις αυτους 	 Tz'îbanbil ajcui' sa' li Santil Hu li quixye laj David nak quitijoc: Eb li nink'e neque'xbânu chisuk'îk taxak chok' raylal sa' xbêneb. Raylal taxak tâchâlk sa' xbêneb re nak te'xtoj rixeb lix mâqueb li yôqueb chixbânunquil.


Και ειπε Κυριος προς εμε, Σηκωθητι, καταβα ταχεως εντευθεν διοτι ο λαος σου, τον οποιον εξηγαγες εξ Αιγυπτου, ηνομησεν ταχεως εξεκλιναν απο της οδου, την οποιαν προσεταξα εις αυτους εκαμον εις εαυτους ειδωλον χυτον. 	 Ut li Kâcuaß quixye cue, “Ayu. Cuben chi junpât xban nak eb li cristian li cacuisiheb chak Egipto incßaß us yôqueb chixbânunquil. Queßxtzßektâna lin chakßrab li quinqßue reheb ut queßxyîb lix dios chßîchß re teßxlokßoni.


Ο δε Ιωαννης, ακουσας εν τω δεσμωτηριω τα εργα του Χριστου, επεμψε δυο των μαθητων αυτου, 	 Ac cuan chi prêxil laj Juan laj Cubsihom Ha' nak quirabi resil li c'a'ru yô chixbânunquil li Cristo. Laj Juan quixtaklaheb lix tzolom chi âtinac riq'uin ut chixpatz'bal re:


Οταν εκπεμπη την φωνην αυτου, συνισταται πληθος υδατων εν ουρανοις, και αναγει νεφελας απο των ακρων της γης καμνει αστραπας δια βροχην και εξαγει ανεμον εκ των θησαυρων αυτου. 	 Yal riqßuin râtin li Kâcuaß naxtakla chak li hab. Ut naxqßue li chok saß chixjunil li ruchichßochß. Yal riqßuin râtin naxqßue li câk chi ecßânc nak yô li hab. Ut narisi chak li ikß saß li naßajej li xocxo cuiß xban.


Δια τουτο, εαν ελθω, θελω υπενθυμισει τα εργα αυτου, τα οποια καμνει, φλυαρων εναντιον ημων με λογους πονηρους και μη αρκουμενος εις τουτους, ουτε αυτος δεχεται τους αδελφους, αλλα και τους θελοντας να δεχθωσιν εμποδιζει και απο της εκκλησιας εκβαλλει. 	 Nak tinxic aran toxink'us ut chêru chêjunilex tinye li c'a'ru yô chixbânunquil. Yô chixyebal c'a'ak re ru chi âtinul chikix. Ut moco nac'ojla ta xch'ôl riq'uin a'an. Toj cuan cui'chic c'a'ak re ru inc'a' us naxbânu. Inc'a' naxc'uleb li hermân sa' li rochoch ut naxic chixtacchi'inquileb li hermân li neque'raj raj xc'ulbal li ula', ut narisiheb sa' xyânkeb laj pâbanel cui neque'xc'ul li rula'eb.


Και ειπε προς αυτους παραβολην Ιδετε την συκην και παντα τα δενδρα. 	 Ut quixye jun chic li jaljôquil ru âtin reheb. Quixye: Cheq'uehak retal li jun tôn chi higo ut chixjunileb li che'.


Υιε ανθρωπου, οι κατοικουντες εκεινας τας ερημωσεις εν τη γη Ισραηλ λαλουσι, λεγοντες, Εις ητο ο Αβρααμ και εκληρονομησε την γην ημεις δε ειμεθα πολλοι εις ημας εδοθη η γη δια κληρονομιαν. 	 —At ralal cuînk, eb laj Israel li cuanqueb saß lix tenamiteb, li jucßbil, yôqueb chixyebal chi joßcaßin: Laj Abraham jun ajcuiß chi cuînk, abanan chixjunil li naßajej quiqßueheß re. Lâo kßaxal nabalo. Joßcan nak li naßajej aßin xqßueheß chokß ke.


Εν τη στιγμη, καθ' ην ηθελον λαλησει κατα εθνους η κατα βασιλειας, δια να εκριζωσω και να κατασκαψω και να καταστρεψω, 	 Lâin naru ninsach ru junak li tenamit saß junpât joß ajcuiß li cuanqueb xcuanquil. Naru tincuisiheb saß xnaßajeb, tinjucß ut tinsacheb.


Ωστε, αδελφοι μου αγαπητοι, γινεσθε στερεοι, αμετακινητοι, περισσευοντες παντοτε εις το εργον του Κυριου, γινωσκοντες οτι ο κοπος σας δεν ειναι ματαιος εν Κυριω. 	 Jo'can ut ex inhermân, rarôquex inban, cauhak taxak êch'ôl sa' lê pâbâl. Mich'inan lê ch'ôl. Cheq'uehak ban êch'ôl chi c'anjelac chiru li Kâcua'. Ut chenauhak nak li jo' q'uial têbânu sa' xc'aba' li Kâcua' cuan rajbal.


Και ο υιος του Ιωναθαν ητο ο Μεριβ-βααλ και ο Μεριβ-βααλ εγεννησε τον Μιχα. 	 Laj Jonatán, aßan lix yucuaß laj Merib-baal. Laj Merib-baal, aßan lix yucuaß laj Micaía.


Υιοι Ασουμ, διακοσιοι εικοσιτρεις. 	 Li ralal xcßajol laj Hasum, aßan cuib ciento riqßuin oxib xcaßcßâl.


Θελει εξαποστειλει εξ ουρανου και θελει με σωσει θελει καταστησει ονειδος τον χασκοντα να με καταπιη Διαψαλμα ο Θεος θελει εξαποστειλει το ελεος αυτου και την αληθειαν αυτου. 	 Aß taxak li Dios chitenkßânk chak cue toj saß choxa ut chinixcol taxak chiruheb li nequeßrahobtesin cue. Li Kâcuaß tâqßuehok chak cue lix nimal ruxtân ut tixbânu li cßaßru naxye.


Και το χρισμα, το οποιον υμεις ελαβετε απ' αυτου, εν υμιν μενει, και δεν εχετε χρειαν να σας διδασκη τις αλλα καθως σας διδασκει το αυτο χρισμα περι παντων, ουτω και αληθες ειναι και δεν ειναι ψευδος και καθως σας εδιδαξε, θελετε μενει εν αυτω. 	 Abanan inc'a' tento tâcuânk junak aj tzolol êre re xc'utbal chêru c'a'ru li yâl ut c'a'ru li inc'a' yâl xban nak q'uebil êre li Santil Musik'ej xban li Jesucristo. Li Santil Musik'ej cuan êriq'uin ut a'an li naq'uehoc êna'leb. Li c'a'ru naxc'ut chêru li Santil Musik'ej tz'akal yâl. Moco tic'ti' ta. Jo'can nak chexcuânk chi sum âtin riq'uin li Jesucristo jo' naxc'ut chêru li Santil Musik'ej.


Ο δε βασιλευς της Αιγυπτου δεν εξηλθε πλεον εκ της γης αυτου διοτι ο βασιλευς της Βαβυλωνος ελαβεν, απο του ποταμου της Αιγυπτου μεχρι του ποταμου Ευφρατου, παντα οσα ησαν του βασιλεως της Αιγυπτου. 	 Mâ bar chic quiraj xic chi pletic lix reyeb laj Egipto xban nak lix reyeb laj Babilonia ac quirêchani chixjunil li naßajej nak quipletic chak riqßuineb. Naticla cuan cuiß li nimaß re Egipto ut nacuulac toj saß li nimaß Eufrates.


η τρια ετη πεινης, η τρεις μηνας να φθειρησαι εμπροσθεν των πολεμιων σου και να σε προφθανη η μαχαιρα των εχθρων σου, η τρεις ημερας την ρομφαιαν του Κυριου και το θανατικον εν τη γη, και τον αγγελον του Κυριου εξολοθρευοντα εις παντα τα ορια του Ισραηλ. Τωρα λοιπον ιδε ποιον λογον θελω αναφερει προς τον αποστειλαντα με. 	 Tâsicß ru li raylal li tâcuaj lâat. ¿Ma tâcuaj oxib chihab li cueßej saß lâ tenamit? ¿Malaj ut tâcuaj nak teßnumtâk saß âbên li xicß nequeßiloc âcue chiru oxib po? ¿Malaj ut tâcuaj nak tixqßue chak li caki yajel li Kâcuaß chiru oxib cutan nak lix ángel li Kâcuaß tolxcamsiheb li tenamit saß chixjunil li naßajej Israel? Cßoxla chi us cßaßru tâcuaj ut ye cue cßaßru tinye re li ani xtaklan chak cue, chan laj Gad.


Μετα δε ταυτα ηρωτησεν ο Δαβιδ τον Κυριον, λεγων, να αναβω εις τινα των πολεων Ιουδα; Ο δε Κυριος ειπε προς αυτον, Αναβα. Και ειπεν ο Δαβιδ, που να αναβω; Ο δε ειπεν, εις Χεβρων. 	 Mokon chic laj David quixpatzß re li Kâcuaß cßaßru tixbânu ut quixye: —¿Ma us tinxic saß junak tenamit cuan xcuênt Judá? chan. Ut li Kâcuaß quichakßoc ut quixye re: —Us tatxic, chan. Ut laj David quixpatzß cuißchic re: —¿Cßaßru tenamitil tinxic cuiß?— Ut li Kâcuaß quixye re: —Ayu saß li tenamit Hebrón, chan.


Και οπου εγω υπαγω εξευρετε, και την οδον εξευρετε. 	 Lâex nequenau lix behil li na'ajej li xic cui' cue, chan li Jesús.


Εις τον τεθλιμμενον ελεος πρεπει παρα του φιλου αυτου αλλ' αυτος εγκατελιπε τον φοβον του Παντοδυναμου. 	 Junak cristian yô chi cßuluc raylal, tento nak li ramîg tixcßojob xchßôl usta ac xtzßektâna li Dios usta incßaß.


Ουτοι ειναι, τους οποιους προσεταξεν ο Κυριος να κληροδοτησωσιν εις τους υιους Ισραηλ εν τη γη Χανααν. 	 Aßaneb li cuînk li taklanbileb xban li Kâcuaß chixjeqßuinquil li naßajej Canaán reheb laj Israel.


Και ειπεν ο Δαβιδ προς τον Αγχους, Αλλα τι εκαμα; και τι ευρηκας εν τω δουλω σου αφ' ης ημερας ειμαι ενωπιον σου, εως της ημερας ταυτης, ωστε να μη υπαγω να πολεμησω εναντιον των εχθρων του κυριου μου του βασιλεως; 	 Laj David quixye re: —At rey, ¿cßaßru incßaß us xinbânu? ¿Cßaßru inmâc châcuu nak incßaß târûk tinxic châcuix chi pletic? chan.


διοτι ηπειθησατε εις εμε μεταξυ των υιων Ισραηλ εις τα υδατα της Μεριβα-καδης, εν τη ερημω Σιν επειδη δεν με ηγιασατε εν μεσω των υιων Ισραηλ 	 Tâcßulmânk chi joßcan xban nak chixcabichalex xekßet li cuâtin chiruheb laj Israel nak cuanquex chiru li haß li cuan Meriba li cuan Cades saß li chaki chßochß Zin. Lâex incßaß xeqßue inlokßal chiruheb laj Israel.Joßcan nak yal tâcuil li naßajej chi najt. Incßaß naru tat-oc saß li naßajej li tinqßue reheb li ralal xcßajol laj Israel.


Και μετα ταυτα θελω εκχεει το πνευμα μου επι πασαν σαρκα και θελουσι προφητευσει οι υιοι σας και αι θυγατερες σας οι πρεσβυτεροι σας θελουσιν ενυπνιασθη ενυπνια, οι νεανισκοι σας θελουσιν ιδει ορασεις. 	 Ut nak ac xnumeß chixjunil li cßaßak re ru aßin, lâin tinqßue lin musikß chi cuânc riqßuineb chixjunileb li tenamit. Ut eb lê ralal êcßajol teßyehok râtin profeta. Ut tincßut lix yâlal chiruheb li tîxil cuînk saß xmatqßueb ut tincßuteb li visión chiruheb li sâj cuînk.


Αναβα προς Χελκιαν τον ιερεα τον μεγαν, και ειπε να απαριθμηση το αργυριον το εισαχθεν εις τον οικον του Κυριου, το οποιον οι φυλαττοντες την θυραν εσυναξαν παρα του λαου 	 —Ayu riqßuin laj Hilcías li xbênil aj tij. Tâye re nak tixchßutub chixjunil li tumin li nequeßxqßue li tenamit reheb li nequeßcßacßalen saß li oquebâl re li templo.


Μας εκαμες σκυβαλον και βδελυγμα εν μεσω των λαων. 	 Xban li raylal xaqßue saß kabên, chanchano aj chic mul ut mâcßaß chic noco-oc cuiß chiruheb chixjunileb li tenamit.


Εις τουτο ετι η καρδια μου τρεμει και εκπηδα απο του τοπου αυτης. 	 Nak nacuil li câk-sut-ikß, cßajoß nak ninxucuac. Li cuâm na-ecßan. Chanchan ac êlc re saß xnaßaj.


Δεσον αυτα επι τους δακτυλους σου, εγχαραξον αυτα επι την πλακα της καρδιας σου. 	 Chebacß chiru lê rukß re nak junelic yôkex chirilbal. Ut junelic cuânk saß lê chßôl.


Και ειπεν η Εσθηρ, Ο εναντιος και εχθρος ειναι ουτος ο αχρειος Αμαν. Τοτε εταραχθη ο Αμαν ενωπιον του βασιλεως και της βασιλισσης. 	 Ut lix Ester quixye re: —Li xicß na-iloc ke li naraj xbânunquil raylal ke, aßan ajcuiß laj Amán li cuan arin, li incßaß us xnaßleb, chan. Nak quirabi li cßaßru quixye, cßajoß nak quixucuac laj Amán chiru li rey ut chiru li reina.


Ει δε μη, ενω αυτος ειναι ετι μακραν, αποστελλει πρεσβεις και ζητει ειρηνην. 	 Ut cui naxc'oxla nak inc'a' târûk, tixtaklaheb lix takl nak toj cuânkeb chi najt chixtz'âmanquil chiru li rey jun chic re nak te'canâk sa' usilal chi ribileb rib.


η εαν γνωστοποιηθη εις αυτον η αμαρτια αυτου την οποιαν ημαρτησε τοτε θελει φερει την προσφοραν αυτου, τραγον εξ αιγων, θηλυκον αμωμον, δια την αμαρτιαν αυτου την οποιαν ημαρτησε 	 Nak tixqßue retal nak mâc li quixbânu, tixqßue junak li ixki chibât tzßakal re ru chokß xmayej re nak li Kâcuaß tixcuy li mâc li quixbânu.


και Ασαρ-σουαλ, και Βαλα, και Ασεμ, 	 Hazar-sual, Bala, Ezem,


Δια τουτο οι νεοι αυτης θελουσι πεσει εν ταις πλατειαις αυτης, και παντες οι ανδρες αυτης οι πολεμισται θελουσιν απολεσθη κατ' εκεινην την ημεραν, λεγει Κυριος. 	 Joßcan nak eb li cuînk li toj sâjeb teßcamsîk saß eb li be ut eb lix soldados teßsachekß ru saß li plêt saß li cutan aßan, chan li Kâcuaß.


Πας λοιπον οστις ακουει τους λογους μου τουτους και καμνει αυτους, θελω ομοιωσει αυτον με ανδρα φρονιμον, οστις ωκοδομησε την οικιαν αυτου επι την πετραν 	 Jo'can nak yalak ani tâabînk reheb li cuâtin a'in ut cui tixbânu li c'a'ru xinye, li jun a'an tinjuntak'êta riq'uin li cuînk cuan xna'leb li quixyîb li rochoch sa' xbên pec.


Και εαν τις γυνη εχη ρευσιν του αιματος αυτης πολλας ημερας, εκτος του καιρου του αποχωρισμου αυτης, η εαν εχη ρευσιν επεκεινα του αποχωρισμου αυτης, πασαι αι ημεραι της ρευσεως της ακαθαρσιας αυτης θελουσιν εισθαι ως αι ημεραι του αποχωρισμου αυτης θελει εισθαι ακαθαρτος. 	 Ut cui nachal xyajel re li po junak li ixk chi toj mâjiß xkßehil, ut cui nabay, li ixk aßan muxbilak ru joß najtil tâbâyk lix yajel re li po joß naxbânu nak naxcßul lix yajel.


υιοι Σεφατια, υιοι Αττιλ, υιοι Φοχερεθ απο Σεβαιμ, υιοι Αμι. 	 ut li ralal xcßajol laj Sefatías ut laj Hatil, ut laj Poqueret-hazebaim ut laj Amón.


Υιοι Πασχωρ, χιλιοι διακοσιοι τεσσαρακοντα επτα. 	 Eb li ralal xcßajol laj Pasur, aßan jun mil riqßuin cuib ciento riqßuin cuukub roxcßâl.


Ουτω λεγει Κυριος Δια τας τρεις παραβασεις του Ισραηλ και δια τας τεσσαρας δεν θελω αποστρεψει την τιμωριαν αυτου διοτι επωλησαν τον δικαιον δι' αργυριον και τον πενητα δια ζευγος υποδηματων 	 Ut quixye cuißchic li Kâcuaß: —Nabal sut ac xincuy xmâqueb laj Israel. Anakcuan incßaß chic tincuyeb xmâc xban nak numtajenak cuißchic li mâusilal yôqueb chixbânunquil. Eb li tîqueb xchßôl nequeßqßueheß chokß rahobtesinbil môs nak incßaß nequeßru xtojbal lix cßaseb. Ut eb li nebaß, usta yal jun sumal chi xâb nequeßxcßas ut incßaß nequeßru xtojbal, nequeßcanabâc chokß lokßbil môs.


εαν ημεις ανακρινωμεθα σημερον δια ευεργεσιαν προς ανθρωπον ασθενουντα, δια ποιας δυναμεως ουτος ιατρευθη, 	 xban nak yôquex chixtz'ilbal âtin sa' kabên riq'uin li usilal li xc'ul li cuînk a'in. Yôquex chixpatz'bal ke chanru nak quiq'uirtesîc li cuînk a'in.


Αλλα θελουσιν ορμησει επι τα ορια των Φιλισταιων προς την δυσιν θελουσι λεηλατησει και τους υιους της ανατολης παντας ομου θελουσι βαλει την χειρα αυτων επι τον Εδωμ και Μωαβ και οι υιοι Αμμων θελουσιν υποταχθη εις αυτους. 	 Teßxjunaji ribeb ut teßxic chi pletic riqßuineb laj filisteo li cuanqueb saß li oeste ut teßnumtâk saß xbêneb li cuanqueb saß li este. Teßnumtâk saß xbêneb li cuanqueb Edom ut Moab. Ut eb li cuanqueb aran Amón teßabînk chiruheb.


και ονοι τριακοντα χιλιαδες και πεντακοσιοι, 	 lajêb xcaßcßâl mil riqßuin ôb ciento li bûr;


Κρατει το υποδειγμα των υγιαινοντων λογων, τους οποιους ηκουσας παρ' εμου, μετα πιστεως και αγαπης της εν Χριστω Ιησου. 	 Chicuânk sa' âch'ôl li tijleb li tz'akal yâl li xinc'ut châcuu. Ut chicuânk lâ pâbâl ut chatrahok xban nak rehat chic li Cristo.


Ερωτηθεις δε υπο των Φαρισαιων, ποτε ερχεται η βασιλεια του Θεου, απεκριθη προς αυτους και ειπε Δεν ερχεται η βασιλεια του Θεου ουτως ωστε να παρατηρηται 	 Eb laj fariseo que'xpatz' re li Jesús jok'e tâchâlk lix nimajcual cuanquilal li Dios. Li Jesús quichak'oc ut quixye reheb: -Lix cuanquilal li Dios moco cuânk ta retalil lix c'ulunic re nak tênau jok'e xk'ehil.


Προ του αφανισμου υψονεται η καρδια του ανθρωπου και η ταπεινωσις προπορευεται της δοξης. 	 Li ani naxnimobresi rib xjunes naxsach rib. Ut li ani naxcubsi rib naqßueheß xlokßal.


Και υπηγαν πεντηκοντα ανδρες εκ των υιων των προφητων, και εσταθησαν απεναντι μακροθεν εκεινοι δε οι δυο εσταθησαν επι του Ιορδανου. 	 Lajêb roxcßâl li profeta queßcôeb chirixeb toj saß li nimaß Jordán. Laj Elías ut laj Eliseo queßxakli chire li nimaß ut eb li profeta queßxakli ajcuiß nachß chiruheb.


Και ηλθεν ο Βεναιας εις την σκηνην του Κυριου και ειπε προς αυτον, ουτω λεγει ο βασιλευς Εξελθε. Ο δε ειπεν, Ουχι, αλλ' ενταυθα θελω αποθανει. Και ανεφερεν ο Βεναιας αποκρισιν προς τον βασιλεα, λεγων, Ουτως ειπεν ο Ιωαβ και ουτω μοι απεκριθη. 	 Laj Benaía cô cuan cuiß li artal ut quixye re laj Joab: —Li rey Salomón quixye nak tat-êlk arin, chan. Abanan laj Joab quixye: —Incßaß tinêlk. Arin tincâmk, chan. Ut laj Benaía cô cuißchic chixyebal re li rey cßaßru quixye laj Joab.


Και ηλθον οι υιοι του Ιακωβ εκ του αγρου, καθως ηκουσαν τουτο και ηγανακτησαν οι ανδρες και εθυμωθησαν σφοδρα, οτι επραξεν αισχρα εις τον Ισραηλ, κοιμηθεις μετα της θυγατρος του Ιακωβ το οποιον δεν επρεπε να γεινη. 	 Nak eb li ralal laj Jacob queßrabi resil li cßaßru quicßulman, queßsukßi chak saß junpât. Eb aßan queßrahoß saß xchßôl ut queßchal ajcuiß xjoskßileb xban nak nimla mâc chiruheb chixjunileb laj Israel nak laj Siquem quicuan riqßuin lix rabin laj Jacob. Incßaß raj xru xbânu chi joßcan riqßuin junak xkaßal aj Israel.


Και ο Αβιμελεχ και το σωμα το μετ' αυτον εφωρμησαν και εσταθησαν εν τη εισοδω της πυλης της πολεως τα δε αλλα δυο σωματα εφωρμησαν επι παντας τους εν τοις αγροις και επαταξαν αυτους. 	 Nak eb laj Abimelec ut eb li soldado li cuanqueb rochben yôqueb chi oc chi pletic saß li tenamit, li cuib chßûtal chic chi soldado yôqueb chixcamsinquileb li cuanqueb saß cßalebâl.


Και ειπεν ο Θεος προς τον Αβρααμ, Ας μη φανη σκληρον εις τους οφθαλμους σου περι του παιδιου και περι της δουλης σου κατα παντα οσα ειπη προς σε η Σαρρα, ακουε τους λογους αυτης διοτι εν τω Ισαακ θελει κληθη εις σε σπερμα 	 Abanan li Kâcuaß Dios quixye re laj Abraham: —Lâat tâbânu li cßaßru xye lix Sara. Matcßoxlac chirix laj Ismael joß ajcuiß chirix lâ môs. Laj Isaac, aßan lâ cualal li xinyechißi âcue. Saß xcßabaß laj Isaac teßcuânk lâ cualal âcßajol li xinyechißi âcue junxil.


Εαν αι διαταξεις αυται εκλειψωσιν απ' εμπροσθεν μου, λεγει Κυριος, τοτε και το σπερμα του Ισραηλ θελει παυσει απο του να ηναι εθνος ενωπιον μου πασας τας ημερας. 	 Cui li sakße ut eb li chahim ut li po mâcßaßakeb chic, mâcßaßakeb ajcuiß chic lin tenamit Israel.


Οτε δε ηλθεν ο Ιωαβ και απαν το στρατευμα το μετ' αυτου, απηγγειλαν προς τον Ιωαβ, λεγοντες, Αβενηρ ο υιος του Νηρ ηλθε προς τον βασιλεα, και εξαπεστειλεν αυτον και ανεχωρησεν εν ειρηνη. 	 Nak quicuulac laj Joab ut li rochben, queßrabi resil nak laj Abner li ralal laj Ner quicuulac chirilbal laj David. Quicßuleß saß xyâlal ut cô cuißchic chi sa saß xchßôl.


Διοτι συ εκαμες την κρισιν μου και την δικην μου εκαθησας επι θρονου κρινων εν δικαιοσυνη 	 Lâat saß xyâlal xatrakoc âtin saß inbên. Lâat xaye nak lâin mâcßaß inmâc. Ut xaye nak us li yôquin chixbânunquil.


Και κατα το δυτικον πλευρον ησαν παραπετασματα πεντηκοντα πηχων οι στυλοι αυτων δεκα και τα υποβασια αυτων δεκα τα αγκιστρα των στυλων και αι ζωναι αυτων αργυρα. 	 Queßxyîb ajcuiß li tßicr li teßxqßue saß li jun pacßal chic li na-oc cuiß li sakße. Cuib xcaßcßâl metro riqßuin media lix nimal rok. Queßxyîb lajêb li okech ut lajêb li xnaßajeb li teßxqßue cuiß. Queßxyîb li ganchos ut li argollas riqßuin plata.


Η σοφια φωναζει εξω, εκπεμπει την φωνην αυτης εν ταις πλατειαις 	 Li naßleb aßin yô chi abîc resilal yalak bar saß eb li be joß ajcuiß saß eb li cßayil.


οτι δεν υπεκρυψα ουδεν των συμφεροντων, ωστε να μη αναγγειλω αυτο προς εσας και να σας διδαξω δημοσια και κατ' οικους, 	 Lâin xinch'olob chi tz'akal lix yâlal chêru. Mâc'a' xinmuk chêru. Quinch'olob ban xyâlal chiruheb li tenamit jo' ajcui' sa' eb li cab.


Και πασα ψυχη, ητις καμη οποιανδηποτε εργασιαν εις αυτην ταυτην την ημεραν, θελω εξολοθρευσει την ψυχην εκεινην εκ μεσου του λαου αυτης. 	 Ut cui junak tâtrabajik saß li cutan aßan, lâin li Dios tinqßue chi sachecß.


Και καθως συνηντησεν ημας εις την Ασσον, αναλαβοντες αυτον ηλθομεν εις Μιτυληνην 	 Nak cocuulac Asón kanume'c'am laj Pablo ut côo Mitilene.


Σηκωθεις θελω υπαγει προς τον πατερα μου και θελω ειπει προς αυτον Πατερ, ημαρτον εις τον ουρανον και ενωπιον σου 	 Tinxic cui'chic sa' rochoch lin yucua' ut tinye re, "At inyucua', xinmâcob chiru li Dios jo' ajcui' châcuu lâat.


Και ιδων ο λαος οτι εβραδυνεν ο Μωυσης να καταβη εκ του ορους, συνηχθη ο λαος επι τον Ααρων και ελεγον προς αυτον, Σηκωθητι, καμε εις ημας θεους, οιτινες να προπορευωνται ημων διοτι ουτος ο Μωυσης, ο ανθρωπος οστις εξηγαγεν ημας εκ γης Αιγυπτου, δεν εξευρομεν τι απεγεινεν αυτος. 	 Eb li cristian queßxqßue retal nak laj Moisés quibay chak chi sukßîc saß li tzûl. Queßxchßutub rib chiru laj Aarón ut queßxye re: —Tâyîb kadios re teßcßamok be chiku. Incßaß nakanau cßaßru xcßul chak laj Moisés, li qui-isin chak ke saß li tenamit Egipto, chanqueb.


Και προσεφερεν ο Σολομων τρις του ενιαυτου ολοκαυτωματα και ειρηνικας προσφορας επι του θυσιαστηριου, το οποιον ωκοδομησεν εις τον Κυριον, και εθυμιαζεν επι του οντος εμπροσθεν του Κυριου ουτως ετελειωσε τον οικον. 	 Laj Salomón quixqßue lix cßatbil mayej oxib sut chiru li chihab. Ut quixqßue ajcuiß saß li artal li quixyîb re li Kâcuaß. Quixqßue lix mayej re xcßambaleb rib saß usilal riqßuin li Kâcuaß. Ut quixcßat ajcuiß li incienso saß li artal li cuan chiru li naßajej li nahilan cuiß li Kâcuaß nak queßrakeß chixyîbanquil li templo.


Επειδη εφυλαξας παλαιον μισος και παρεδωκας τους υιους Ισραηλ εις χειρα ρομφαιας εν τω καιρω της θλιψεως αυτων, οτε η ανομια αυτων εφθασεν εις το ακρον, 	 Lâex li junelic xicß xex-iloc reheb lin tenamit Israel ut xecanabeb chi camsîc nak yôqueb chi cßuluc raylal xban li mâc queßxbânu.


Αυτοι θελουσιν απολεσθη, συ δε διαμενεις και παντες ως ιματιον θελουσι παλαιωθη ως περιενδυμα θελεις τυλιξει αυτους, και θελουσιν αλλαχθη 	 Li ruchichßochß ut li choxa teßosokß. Abanan lâat tatcuânk chi junelic kße cutan. Lâat tâjal ruheb joß nak najaleß li tßicr nak nakßeloß. Ut jalbil chic ruheb teßcanâk.


και εις ουδεν σωμα νεκρον θελει εισελθει ουδε δια τον πατερα αυτου η δια την μητερα αυτου θελει μιανθη. 	 Incßaß naru na-oc cuânk cuiß junak camenak, usta xnaß usta xyucuaß. Incßaß naru tixmux rib riqßuineb aßan.


Και υπηγον και ευρον το πωλαριον δεδεμενον προς την θυραν εξω επι της διοδου, και λυουσιν αυτο. 	 Que'côeb ut que'xtau li ch'ina bûr bac'bo sa' be chire puerta. Ut que-oc chixhitbal.


Τοτε εισηλθεν ο βασιλευς Δαβιδ και εκαθησεν ενωπιον του Κυριου και ειπε, Τις ειμαι εγω, Κυριε Θεε; και τις ο οικος μου, ωστε με εφερες μεχρι τουτου. 	 Ut laj David qui-oc saß li muhebâl li cuan cuiß lix Lokßlaj Câx li Kâcuaß. Quitijoc ut quixye: —At Kâcuaß, at nimajcual Dios, ¿anihin lâin ut aniheb li cualal incßajol nak xaqßue li usilal aßin cue?


Και ειπε Κυριος προς τον Ααρων, Συ και οι υιοι σου και ο οικος του πατρος σου μετα σου θελετε βασταζει την ανομιαν του αγιαστηριου και συ και οι υιοι σου μετα σου θελετε βασταζει την ανομιαν της ιερατειας σας. 	 Li Kâcuaß quixye re laj Aarón: —Cui junak tixmux ru li tabernáculo, li mâc aßan tâcanâk saß âbên lâat ut saß xbêneb lâ cualal ut saß xbêneb ajcuiß laj levita. Abanan cui junak tâpaltok nak yôk chixbânunquil lix cßanjel eb laj tij, li mâc tâcanâk saß âbên lâat ut saß xbêneb lâ cualal.


Αδελφοι, δεν σας γραφω εντολην νεαν, αλλ' εντολην παλαιαν, την οποιαν ειχετε απ' αρχης η εντολη η παλαια ειναι ο λογος, τον οποιον ηκουσατε απ' αρχης. 	 Ex inhermân, moco toj ac' ta li chak'rab yôquin chixtz'îbanquil êriq'uin. A'in a'an ajcui' li chak'rab li quiq'uehe' chak êre junxil. Ac êrabiom chak chalen nak xepâb li Cristo.


Και επεστρεψαν οι ανδρες Ισραηλ προς τους υιους Βενιαμιν, και επαταξαν αυτους εν στοματι μαχαιρας, απο ανθρωπων εκαστης πολεως, εως των κτηνων και παντος του παρευρισκομενου και πασας τας ευρισκομενας πολεις παρεδωκαν εις πυρ. 	 Ut eb li ralal xcßajol laj Israel queßcôeb saß chixjunileb li tenamit li cuanqueb cuiß eb li ralal xcßajol laj Benjamín. Queßxcamsi chi chßîchß chixjunil li queßxtau, joß cristian, joßqueb ajcuiß li xul. Ut quilajeßxcßat chixjunileb lix tenamiteb.


και ενα τραγον εις προσφοραν περι αμαρτιας, δια να γεινη εξιλεωσις δια σας. 	 Ut teßxqßue ajcuiß chokß xmayejeb jun li têlom chibât re xtojbal rix li mâc.


Τους δε εκκλινοντας εις τας σκολιας οδους των, ο Κυριος θελει απαγαγει αυτους μετα των εργαζομενων την ανομιαν. Ειρηνη επι τον Ισραηλ. 	 Abanan eb li nequeßbânun mâusilal, lâat tâtzßektânaheb rochbeneb li incßaß useb xnaßleb. Chicuânk taxak li tuktûquil usilal riqßuineb laj Israel.


Ο πατηρ μου με ωρκισε, λεγων, Ιδου, εγω αποθνησκω εις το μνημειον μου, το οποιον εσκαψα εις εμαυτον εν γη Χανααν, εκει θελεις με θαψει τωρα λοιπον ας αναβω, παρακαλω, και ας θαψω τον πατερα μου και θελω επιστρεψει. 	 Ut têye re chi joßcaßin: Junxil nak toj yoßyo lin yucuaß, lâin xinbânu li juramento riqßuin. Ut lin yucuaß quixye cue, “Chi sêb nincam,” chan cue. “Tâbânu li usilal. Tinâmuk chak aran Canaán saß li naßajej li ac becbil inban junxil saß li ochoch pec li cuan Macpela,” chan cue lin yucuaß nak toj yoßyo. Ut anakcuan tintzßâma usilal chêru nak têye re laj faraón nak tinixcanab chi xic aran chixmukbal inyucuaß camenak. Caßaj cuiß toxinmuk chak lin yucuaß ut tinsukßîk cuißchic arin, chan laj José reheb.


Ηκουσαμεν την φημην αυτων αι χειρες ημων παρελυθησαν στενοχωρια κατελαβεν ημας, ωδινες ως τικτουσης. 	 Eb li cuanqueb Jerusalén nequeßxye: —Xkabi resil nak kßaxal ra nequeßxbânu li yôqueb chi châlc. Yô kaxiu ut mâcßaß chic kametzßêu. Kßaxal ra cuanco joß jun li ixk oc re chi qßuirâc.


Και θελουσιν εξελθει και ιδει τα κωλα των ανθρωπων, οιτινες εσταθησαν παραβαται εναντιον μου διοτι ο σκωληξ αυτων δεν θελει τελευτησει και το πυρ αυτων δεν θελει σβεσθη και θελουσιν εισθαι βδελυγμα εις πασαν σαρκα. 	 Teßêlk ut teßril lix tibeleb li cristian li xeßtzßektânan cue. Ac camenakeb chic. Eb li motzoß li nequeßcßuxuc re lix tibel incßaß teßcâmk, chi moco tâchupk li xam li nacßatoc reheb. Cßajoßak xyibaleb ru tâcßutûnk chiruheb li tenamit, chan li Kâcuaß Dios.


Λαβετε τουτο το βιβλιον του νομου, και θεσατε αυτο εις τα πλαγια της κιβωτου της διαθηκης Κυριου του Θεου σας, και θελει εισθαι εκει εις μαρτυριον κατα σου 	 —Cßamomak li hu aßin li tzßîbanbil cuiß li chakßrab ut têqßue chixcßatk li Lokßlaj Câx li cuan cuiß lix contrato li Kâcuaß lê Dios. Aran tâcuânk chokß retalil chêru.


Ησαν δε εν τη οδω αναβαινοντες εις Ιεροσολυμα και ο Ιησους προεπορευετο αυτων, και εθαυμαζον και ακολουθουντες εφοβουντο. Και παραλαβων παλιν τους δωδεκα, ηρχισε να λεγη προς αυτους τα μελλοντα να συμβωσιν εις αυτον, 	 Nak yôqueb chi xic Jerusalén c'amol be li Jesús chiruheb. Nak cuanqueb chiru be sachsôqueb xch'ôl lix tzolom ut li yôqueb chi tâkênc reheb te'xucuak ajcui'. Tojo'nak li Jesús quixc'ameb cui'chic lix cablaju chi tzolom xjuneseb ut qui-oc chixyebal reheb li c'a'ru tixc'ul.


και εγνωριζον αυτον οτι ουτος ητο ο καθημενος δια ελεημοσυνην εις την Ωραιαν πυλην του ιερου, και επλησθησαν απο θαμβους και εκστασεως δια το γεγονος εις αυτον. 	 C'ajo' nak que'xucuac ut sachsôqueb xch'ôl chirilbal li cuînk a'an, xban nak que'xnau ru nak a'an li nac'ojla chixtz'âmanquil c'a'ru re chire li oquebâl "Ch'ina'us" xc'aba'.


Αδελφοι, προσευχεσθε περι ημων. 	 Ex hermân, chextijok chikix lâo.


Και αλλος αγγελος εξηλθεν εκ του ναου του εν τω ουρανω, εχων και αυτος δρεπανον κοπτερον. 	 Ut jun chic li ángel qui-el sa' xtemplo li Dios, li cuan sa' choxa. Cuan ajcui' sa' ruk' a'an jun li k'esnal ch'îch'.


και πολλοι των πιστευσαντων ηρχοντο εξομολογουμενοι και φανερονοντες τας πραξεις αυτων. 	 Ut nabaleb li que'pâban que'chal ut que'xxôto lix mâqueb chiru li Dios chiruheb chixjunileb li cuanqueb aran.


Και η οικοδομησις του τειχους αυτης ητο ιασπις, και η πολις χρυσιον καθαρον, ομοια με υαλον καθαρον. 	 Li tz'ac yîbanbil riq'uin li châbil pec jaspe. Li tenamit yîbanbil riq'uin tz'akal oro. Nalemtz'un. Chanchan lem.


Και εγεινε λογος Κυριου προς εμε λεγων, 	 Quiâtinac cuiqßuin li nimajcual Dios ut quixye cue:


Ειπε δε προς αυτους Οταν προσευχησθε, λεγετε Πατερ ημων ο εν τοις ουρανοις, αγιασθητω το ονομα σου, ελθετω η βασιλεια σου, γενηθητω το θελημα σου ως εν ουρανω, και επι της γης 	 Ut li Kâcua' quixye reheb: -Nak textijok, têye chi jo'ca'in: Kâcua', cuancat sa' li santil choxa, lok'oninbil taxak lâ santil c'aba'. Chichâlk ta lâ nimajcual cuanquilal. Chi-uxk ta li nacacuaj jo' sa' choxa, jo' ta ajcui' sa' ruchich'och'.


Εκρινε την κρισιν του πτωχου και του πενητος και τοτε ευημερει δεν ητο τουτο να με γνωριζη; λεγει Κυριος. 	 Saß xyâlal quirakoc âtin saß xbêneb li nebaß ut saß xbêneb li rahobtesinbileb. Ut us qui-el riqßuin chixjunil li quixbânu. Joßcan tzßakal inpâbanquil, chan li Dios.


Οι δε ειπον προς αυτον, Ουχι, κυριε μου αλλ' ηλθομεν οι δουλοι σου δια να αγορασωμεν τροφας 	 Eb aßan queßxye re: —Chacuy taxak li kamâc, at Kâcuaß. Lâat nim lâ cuanquil. Li cßaßru xochal xbânunquil arin yal xlokßbal caßchßinak li katrigo re tâcßanjelak chokß re li katzacaêmk.


Δεν θελει εκλειψει το σκηπτρον εκ του Ιουδα ουδε νομοθετης εκ μεσου των ποδων αυτου, εωσου ελθη ο Σηλω και εις αυτον θελει εισθαι η υπακοη των λαων. 	 Lâat, Judá, mâ ani târûk tâisînk re saß lâ cuukß li xukß li retalil lâ cuanquil joß ajcuiß saß rukßeb lâ cualal âcßajol. Mâ ani tâisînk re lê cuanquilal toj tol-êlk laj êchal re li xukß, li jun li yechißinbil chak xban li Dios. Ut aßan chic tâpâbâk xbaneb chixjunileb li cuanqueb saß ruchichßochß.


Και ειπον τα δενδρα προς την αμπελον, Ελθε συ, βασιλευσον εφ' ημων. 	 Ut eb li cheß queßxye re lix cheßel li uvas: —Lâat tatkaxakab chokß karey, chanqueb.


Και ο υιος του Σαμμαι ητο Μαων ο δε Μαων ητο πατηρ Βαιθ-σουρ. 	 Laj Maón, aßan li ralal laj Samai ut laj Maón, aßan ajcuiß lix yucuaß laj Bet-sur.


Η εαν το κρεας το ζων αλλαξη παλιν και μεταβληθη εις λευκον, θελει ελθει προς τον ιερεα. 	 Cui tâsakokß ru ut yôk chi qßuirâc lix ra, tâxic riqßuin laj tij.


Και ειπεν ο Δαβιδ, Θελω καμει ελεος προς Ανουν, τον υιον του Ναας, επειδη ο πατηρ αυτου εκαμεν ελεος προς εμε. Και απεστειλεν ο Δαβιδ να παρηγορηση αυτον περι του πατρος αυτου δια χειρος των δουλων αυτου. Και ηλθον οι δουλοι του Δαβιδ εις την γην των υιων Αμμων. 	 Li rey David quixye: —Lâin tincuânk saß usilal riqßuin laj Hanún joß nak quicuan saß usilal cuiqßuin laj Nahas lix yucuaß, chan. Joßcan nak quixtaklaheb lix takl riqßuin laj Hanún re teßxye re nak ra saß xchßôl xban nak quicam laj Nahas, lix yucuaß. Nak queßcuulac lix takl laj David saß xnaßajeb li ralal xcßajol laj Amón,


Αλλ' ο Θεος ημων ειναι εν τω ουρανω παντα οσα ηθελησεν εποιησε. 	 Li kaDios, aßan cuan saß choxa ut aßan naxbânu li cßaßru naraj.


Και εδωκεν ο βασιλευς Σολομων εις την βασιλισσαν της Σεβα παντα οσα ηθελησεν, οσα εζητησε, πλειοτερα των οσα εφερε προς τον βασιλεα. Και επεστρεψε και ανεχωρησεν εις την γην αυτης, αυτη και οι δουλοι αυτης. 	 Li rey Salomón quixsi re li reina re Sabá li joß qßuial li quiraj. Ut quixqßue ajcuiß re chixjunil li joß qßuial quixpatzß re. Kßaxal cuißchic nabal li quixcßam li reina chiru li quixsi re laj Salomón. Chirix aßan li reina quisukßi saß lix tenamit rochbeneb lix môs.


Μηπως δεν εξελιπεν εν εμοι η βοηθεια μου και απεμακρυνθη απ' εμου η σωτηρια; 	 Mâcßaß chic inmetzßêu re tincol cuib chiru li raylal. Ut mâ ani aj iqßuin nintau intenkßanquil.


Διοτι ενω διηρχομην και ανεθεωρουν τα σεβασματα σας, ευρον και βωμον, εις τον οποιον ειναι επιγεγραμμενον, Αγνωστω Θεω. Εκεινον λοιπον, τον οποιον αγνοουντες λατρευετε, τουτον εγω κηρυττω προς εσας. 	 Nak yôquin chi bêc sa' lê tenamit xebinq'ue retal li c'a'ru nequelok'oni ut xintau ajcui' jun li artal tz'îbanbil chiru "Re li Dios li Inc'a' Naubil Ru". Li Dios li nequelok'oni lâex chi inc'a' nequenau ru, a'an ajcui' li yôquin chixch'olobanquil xyâlal chêru.


Η σοφια ωκοδομησε τον οικον αυτης, ελατομησε τους στυλους αυτης επτα 	 Li ixk li cuan xnaßleb quixyîb li rochoch ut quixyîb ajcuiß cuukub li rokechal li nacûtun re.


την ημεραν θελεις καμει το φυτον σου να αυξηθη, και το πρωι θελεις καμει τον σπορον σου να ανθηση πλην το θερος θελει διαρπαχθη, εν τη ημερα του πονου και της απηλπισμενης θλιψεως. 	 Nak nequex-au, nequeril chi us re nak nayoßla ut joß cuulaj nequeroybeni nak tixqßue li ratzßum. Abanan nak tâchâlk li raylal saß êbên chixjunil li cßaßru xerau tâsachk.


Και εθνη πολλα θελουσιν ενωθη μετα του Κυριου εν τη ημερα εκεινη και θελουσιν εισθαι λαος μου, και θελω κατοικησει εν μεσω σου, και θελει, γνωρισει οτι ο Κυριος των δυναμεων με εξαπεστειλε προς σε. 	 Saß eb li cutan aßan nabalakeb li tenamit teßpâbânk re li Kâcuaß. Ut aßan tixye: —Aßanakeb ajcuiß lin tenamit. Ut lâin tincuânk riqßuineb, chaßak li Kâcuaß. Ut lâex tênau nak li nimajcual Dios, aßan li quitaklan chak cue.


οτι ο θριαμβος των ασεβων ειναι ολιγοχρονιος, και η χαρα του υποκριτου στιγμαια. 	 lix sahil xchßôleb li incßaß useb xnaßleb moco najt ta nacuan? Junpât ajcuiß.


και την ημεραν του σαββατου θελεις προσφερει δυο αρνια ενιαυσια αμωμα, και δυο δεκατα σεμιδαλεως εζυμωμενης με ελαιον δια προσφοραν εξ αλφιτων, και την σπονδην αυτης. 	 Ut li mayej li teßxqßue saß li hilobâl cutan, aßan cuib li carner jun chihab cuânk reheb ut mâcßaßak rêqßueb. Teßxqßue ajcuiß caßchßin mâ belêb libra li cßaj yokßinbil riqßuin aceite. Ut teßxqßue ajcuiß li vino rochben.


Ο Θεος ομως ειπε προς εμε, Συ δεν θελεις οικοδομησει οικον εις το ονομα μου, διοτι εισαι ανηρ πολεμων και αιματα εχυσας. 	 Abanan li Dios quixye cue, “Mâcuaß lâat li tatyîbânk re lin templo xban nak lâat nabal li plêt xabânu ut nabaleb xacamsiheb,” chan cue.


Οτε δε ο Παυλος, συσσωρευσας πληθος φρυγανων, εβαλεν επι την πυραν, εχιδνα εξελθουσα εκ της θερμοτητος προσεκολληθη εις την χειρα αυτου. 	 Laj Pablo quixxoc chak jun k'âl li ruk' che' chaki ut quixq'ue sa' li xam. Jun li c'ambolay quiêlelic xban xtikcual li xam ut quixtiu li ruk' laj Pablo. T'uyt'u quicana.


και γενομενος τελειος, κατεσταθη αιτιος σωτηριας αιωνιου εις παντας τους υπακουοντας εις αυτον, 	 Riq'uin li raylal li quixc'ul li Jesucristo quitz'akobresîc ru chi c'anjelac chok' xyucua'il aj tij. Ut sa' xc'aba' a'an cuan li colba-ib chi junelic reheb li te'pâbânk re.


και επεπεσαν οι Σαβαιοι και ηρπασαν αυτα και τους δουλους επαταξαν εν στοματι μαχαιρας και εγω μονος διεσωθην δια να σοι απαγγειλω. 	 Mâcßaß saß kachßôl nak queßcuulac eb laj sabeo ut queßrelkßa li bôyx ut eb li bûr. Ut xeßxcamsi chi chßîchß eb lâ môs. Lâin xinchal chixyebal resil âcue xban nak caßaj chic lâin xincoleß, chan.


και δια τους αρτους της προθεσεως και δια την σεμιδαλιν εις τας εξ αλφιτων προσφορας και δια τα αζυμα λαγανα και δια τας τηγανιτας και δια τα φρυγανωτα και δια παν ειδος μετρου 	 Aßaneb li teßilok re li caxlan cua li naqßueheß saß li mêx ut li cßaj li nacßanjelac re li mayej re li ru li acuîmk. Aßaneb ajcuiß teßilok re li xyîbanquil li caxlan cua li mâcßaß xchßamal. Aßaneb li teßilok re li mayej li yîbanbil saß li xartin joß ajcuiß li xbisbal li mayej li tâmayejâk saß lix templo li Dios.


Ποσον γλυκεις ειναι οι λογοι σου εις τον ουρανισκον μου ειναι υπερ μελι εις το στομα μου. 	 Cßajoß xsahil naxye lâ cuâtin. Chanchan xsahil li xyaßal cab.


Σε ειδον τα ορη και ετρομαξαν. Κατακλυσμος υδατων επηλθεν η αβυσσος ανεπεμψε την φωνην αυτης, ανυψωσε τας χειρας αυτης. 	 Ut quicuil ajcuiß nak xban lâ cuanquilal, li tzûl queßxucuac châcuu ut quilajeßecßan saß xnaßajeb. Quicuan li butß saß ruchichßochß ut cau yô chi ecßânc xyâb li haß nak yô xcutlenquil lix cau ok.


και εξελθε εις την φαραγγα του υιου Εννομ, την πλησιον της εισοδου της ανατολικης πυλης, και διακηρυξον εκει τους λογους, τους οποιους θελω λαλησει προς σε. 	 Ut tatxic saß li ru takßa Ben-hinom. Tatxaklîk saß li oquebâl li cuanqueb cuiß laj pacßonel ut aran tâye reheb li tenamit li âtin li tinye âcue.


Ακουσον της φωνης μου κατα το ελεος σου ζωοποιησον με, Κυριε, κατα την κρισιν σου. 	 Chacuuxtâna taxak cuu ut chacuabi taxak li cßaßru nintzßâma châcuu. Chaqßue taxak inyußam joß nacayechißi cue saß lâ cuâtin.


Θελεις αρραβωνισθη γυναικα, και αλλος ανηρ θελει κοιμηθη μετ' αυτης οικιαν θελεις οικοδομησει, και δεν θελεις κατοικησει εν αυτη αμπελωνα θελεις φυτευσει, και δεν θελεις τρυγησει αυτον. 	 Usta tzßâmanbilak junak xkaßal êban, abanan jalan tâcßamok re. Texcablak, abanan incßaß texcuânk saß li cab li têyîb. Têrau lê racuîmk uvas, abanan incßaß têyal xsahil li ru li tixqßue.


Καλλιον η λυπη παρα τον γελωτα διοτι εκ της σκυθρωποτητος του προσωπου η καρδια γινεται φαιδροτερα. 	 Kßaxal us li yâbac chiru li seßec xban nak li raylal naxtenkßa junak chixtaubal xnaßleb.


Λαβε το κεφαλαιον και των υιων Γηρσων, κατα τους οικους των πατερων αυτων, κατα τας συγγενειας αυτων 	 —Têrajlaheb li ralal xcßajol laj Gersón chi chßûtal aß yal chanru xqßuialeb saß li junjûnk cabal.


δια τουτο ιδου, εγω συναγω παντας τους εραστας σου, μεθ' ων κατετρυφησας, και παντας οσους ηγαπησας, μετα παντων των μισηθεντων υπο σου και θελω συναξει αυτους επι σε πανταχοθεν και θελω αποκαλυψει την αισχυνην σου εις αυτους, και θελουσιν ιδει ολην την γυμνωσιν σου. 	 Joßcan nak lâin tinchßutubeb chixjunileb li cuînk li queßcuan âcuiqßuin, li nacacßojob cuiß âchßôl, joß eb ajcuiß li xicß nacacuileb. Tinchßutubeb châjun sutam ut chiruheb aßan tincuisi lâ cuakß re nak tßustßu tatcanâk chiruheb.


Και οστις κακολογη τον πατερα αυτου η την μητερα αυτου, θελει εξαπαντος θανατωθη. 	 Ut li ani tixmajecua xnaß xyucuaß, aßan tento tâcamsîk.


Ουτοι δε ησαν ευγενεστεροι παρα τους εν Θεσσαλονικη, καθοτι εδεχθησαν τον λογον μετα πασης προθυμιας, εξεταζοντες καθ' ημεραν τας γραφας αν ουτως εχωσι ταυτα. 	 Eb li cuanqueb aran Berea k'axal k'uneb xch'ôl chiruheb li cuanqueb Tesalónica. Que'xc'ul chi sa sa' xch'ôleb li râtin li Dios li yô chixyebal laj Pablo. Ut rajlal cutan que'xtzol sa' li Santil Hu re rilbal ma jo'can tana naxye.


και να εχωσιν εξουσιαν να θεραπευωσι τας νοσους και να εκβαλλωσι τα δαιμονια 	 Ut quixq'ueheb xcuanquil chixq'uirtesinquileb li yaj ut chirisinquil li mâus aj musik'ej.


Και ειπεν ο βασιλευς του Ισραηλ προς τον Ιωσαφατ, Εγω θελω μετασχηματισθη και εισελθει εις την μαχην συ δε ενδυθητι την στολην σου. Και μετεσχηματισθη ο βασιλευς του Ισραηλ και εισηλθεν εις την μαχην. 	 Ut lix reyeb laj Israel quixye re laj Josafat: —Lâin tinjal li cuakß re nak incßaß teßxnau cuu. Ut lâat tâqßue lâ cuakß li nacacuocsi junelic, chan. Ut li rey Acab quixjal li rakß ut cô chi pletic.


Οτε δε Αβιαθαρ ο υιος του Αχιμελεχ εφυγε προς τον Δαβιδ εις Κεειλα, αυτος ειχε καταβη με εφοδ εν τη χειρι αυτου. 	 Nak laj Abiatar li ralal laj Ahimelec quiêlelic chiru laj Saúl, quixcßam li efod chirix. Ut quixcßam ajcuiß chirix nak cô riqßuin laj David aran Keila.


Και ελαβεν Ιωδαε ο ιερευς εν κιβωτιον και ηνοιξε τρυπαν επι του σκεπασματος αυτου, και εθεσεν αυτο πλησιον του θυσιαστηριου, εις τα δεξια της εισοδου του οικου του Κυριου και οι ιερεις, οι φυλαττοντες την θυραν, εβαλλον εις αυτο παν το αργυριον, το εισφερομενον εις τον οικον του Κυριου. 	 Ut laj Joiada lix bênil aj tij quixsicß jun li câx. Quixhop saß xbên lix tzßapbal re. Ut quixqßue li câx chixcßatk li artal saß li nim li nequeßoc cuiß saß lix templo li Kâcuaß. Ut eb laj tij li nequeßcßacßalen re li oquebâl re li templo queßxqßue chi saß li câx chixjunil li tumin li nequeßxqßue li tenamit.


Και επεσεν ο κληρος της προς ανατολας εις τον Σελεμιαν. Τοτε ερριψαν κληρους δια τον Ζαχαριαν τον υιον αυτου, συμβουλον σοφον και ο κληρος αυτου εξηλθε δια την προς βορραν. 	 Nak queßbûlic laj Selemías, aßan li quitzßak cßacßalênc saß li oquebâl li cuan saß li oriente li na-el cuiß li sakße. Ut laj Zacarías li ralal, li naxnau qßuehoc naßleb, aßan li quicßacßalen saß li norte.


Και αναπεστειλεν ο Βεν-αδαδ προς αυτον, λεγων, Ουτω να καμωσιν εις εμε οι θεοι και ουτω να προσθεσωσιν, εαν το χωμα της Σαμαρειας αρκεση δια μιαν χεριαν εις παντα τον λαον, τον ακολουθουντα με. 	 Laj Ben-adad quixtakla cuißchic xyebal re laj Acab: —Tinsach ru lâ tenamit Samaria. Chinixcamsihak ta lin Dios cui incßaß tinsach ru. Mâcßaß tâcanâk chi moco lix poksil tâtzßaklok re nak lin soldados teßxcßam saß rukßeb, chan.


Και θελω ενισχυσει τους βραχιονας του βασιλεως της Βαβυλωνος και θελω δωσει την ρομφαιαν μου εις την χειρα αυτου, τους δε βραχιονας του Φαραω θελω συνθλασει και θελει στεναξει εμπροσθεν αυτου με στεναγμους τετραυματισμενου. 	 Lâin tinqßue xcuanquil lix reyeb laj Babilonia. Chanchan nak tinqßue lix chßîchß saß rukß. Ut lâin tinsach xcuanquil lix reyeb laj Egipto. Tâyotßekß xchßôl chiruheb li xicß nequeßiloc re toj retal tâcâmk lix reyeb laj Egipto.


και τουτο ειναι το πραγμα, το οποιον θελετε καμει παν αρσενικον και πασαν γυναικα γνωρισασαν κοιτην αρσενικου θελετε εξολοθρευσει. 	 Têcamsiheb ajcuiß chixjunileb li cuînk ut eb li ixk li ac cuanjenakeb riqßuin cuînk, chanqueb.


Αγαθος ο Κυριος εις τους προσμενοντας αυτον, εις την ψυχην την εκζητουσαν αυτον. 	 Li Kâcuaß junelic châbil riqßuineb li nequeßyoßonin riqßuin. Ut naruxtâna ruheb li nequeßxsicß xtenkßanquil riqßuin.


Διοτι ο Ισραηλ ελησμονησε τον Ποιητην αυτου και οικοδομει ναους, και ο Ιουδας επληθυνεν ωχυρωμενας πολεις αλλα θελω εξαποστειλει πυρ επι τας πολεις αυτου και θελει καταφαγει τα παλατια αυτων. 	 Xsach saß xchßôleb laj Israel nak lâin quiyoßobtesin reheb. Yôqueb chixyîbanquil lix nînkal ru cab xnaßajeb lix dioseb. Ut eb laj Judá queßxyîb lix nînkal ru tenamit ut queßxcauresi re nak cauhakeb rib. Abanan lâin tintakla chak xam saß xbêneb ut tâcßatekß lix naßaj lix dioseb ut teßcßatekß ajcuiß lix nînkal ru tenamit li xeßxyîb, chan li Dios.


Διοτι τοιουτος αρχιερευς επρεπεν εις ημας, οσιος, ακακος, αμιαντος, κεχωρισμενος απο των αμαρτωλων και υψηλοτερος των ουρανων γενομενος, 	 Li Kâcua' Jesucristo, a'an li tz'akal xyucua'il aj tij. Ut a'an li natenk'an ke chi tz'akal. Moco juntak'êt ta lix yu'am riq'uineb laj mâc. Li Jesucristo santo ut mâc'a' xmâc. A'an cô sa' choxa ut aran quiq'uehe' xnimal xlok'al.


Και αφησας την Ναζαρετ ηλθε και κατωκησεν εις Καπερναουμ την παραθαλασσιαν εν τοις οριοις Ζαβουλων και Νεφθαλειμ. 	 Qui-el Nazaret ut cô Capernaum. Ut aran quicana. Li tenamit a'an cuan chire li palau sa' xch'och'eb laj Zabulón ut eb aj Neftalí.


Και απεκριθη ο βασιλευς του Ισραηλ και ειπεν, Ειπατε προς αυτον, Οστις περιζωννυται τα οπλα, ας μη μεγαλαυχη ως ο εκδυομενος αυτα. 	 Ut lix reyeb laj Israel quixtakla cuißchic xyebal re laj Ben-adad: —At rey, mânimobresi âcuib chixyebal nak tâsach ru lin tenamit. Nak acak xacuêchani naru nacanimobresi âcuib, chan.


Η χειρ σου, Κυριε, υψουται, αλλ' αυτοι δεν θελουσιν ιδει θελουσιν ομως ιδει και καταισχυνθη ο ζηλος ο υπερ του λαου σου, μαλιστα το πυρ το κατα των εχθρων σου θελει καταφαγει αυτους. 	 At Kâcuaß, nequeßxnau nak tâqßueheb chixtojbal xmâqueb. Abanan incßaß nequeßraj xqßuebal retal. Chicßutekß taxak xxutâneb nak teßxqßue retal nak nacaraheb lâ tenamit. Chanchan cßatbil nak teßosokß li xicß nequeßiloc âcue.


τοτε φανερονει εις αυτους τα εργα αυτων και τας παραβασεις αυτων, οτι υπερηυξησαν, 	 li Dios tixcßut chiruheb nak incßaß us yôqueb chixbânunquil. Ut naxcßut ajcuiß chiruheb nak yôqueb chixnimobresinquil ribeb.


Και προς τον λαον τουτον θελεις ειπει, Ουτω λεγει Κυριος Ιδου, εθεσα ενωπιον σας την οδον της ζωης και την οδον του θανατου. 	 Ut tâye ajcuiß reheb li tenamit nak lâin li Kâcuaß ninye chi joßcaßin: Lâin texincanab re têsicß li cßaßru têraj xbânunquil. ¿Ma têraj câmc malaj ut toj têraj cuânc chi yoßyo?


Πολυν καιρον κατωκησεν η ψυχη μου μετα των μισουντων την ειρηνην. 	 Junxil nin-oc chi cuânc saß xyânkeb li incßaß nequeßraj cuânc saß usilal.Lâin nacuaj cuânc saß usilal. Abanan nak ninye reheb nak takacßam kib saß usilal, eb aßan pletic nequeßraj.


Και ουτος ειναι ο αριθμος αυτων τριακοντα δισκοι χρυσοι, χιλιοι δισκοι αργυροι, εικοσιεννεα μαχαιραι, 	 Aßin xqßuial li secß li quixkßaxtesi li rey: lajêb xcaßcßâl li nînki secß oro; jun mil li nînki secß plata; belêb xcaßcßâl li chßîchß;


Σαλλουμ, Αμαριας και Ιωσηφ. 	 laj Salum, laj Amarías, ut laj José.


ουαι εις σε, Μωαβ Απωλεσθης, λαε του Χεμως εδωκε τους διασωθεντας υιους αυτου, και τας θυγατερας αυτου αιχμαλωτους εις τον Σηων βασιλεα των Αμορραιων 	 Raylal xchal saß êbên lâex aj Moab. Xsacheß êru lâex lix tenamit li yîbanbil dios Quemos. Quichapeß lê tenamit. Eb lê ralal queßêlelic ut eb lê rabin queßcßameß chi prêxil xban laj Sehón lix reyeb laj amorreo.


Και απεκριθη ο Χουραμ ο βασιλευς της Τυρου δι' επιστολης, την οποιαν εστειλε προς τον Σολομωντα, Επειδη ο Κυριος ηγαπησε τον λαον αυτου, σε κατεστησε βασιλεα επ' αυτους 	 Ut laj Hiram, lix reyeb laj Tiro quixtakla rêkaj lix hu laj Salomón ut quixye re chi joßcaßin: —Xban nak li Kâcuaß naxraheb lix tenamit, joßcan nak catxqßue chokß xreyeb.


Και τον αρτον μου, τον οποιον εδωκα εις σε, την σεμιδαλιν και το ελαιον και το μελι, με τα οποια σε ετρεφον, εθεσας και ταυτα εμπροσθεν αυτων εις οσμην ευωδιας ουτως εγεινε, λεγει Κυριος ο Θεος. 	 Ut li châbil tzacaêmk li quinqßue âcue joß li châbil cßaj, li aceite olivo ut li xyaßal cab camayeja chiruheb joß jun sununquil ban. Chixjunil li mâusilal aßin cabânu, chan li Kâcuaß.


Και ειπον οι ανθρωποι ουτοι, δεν θελομεν ευρει προφασιν κατα του Δανιηλ τουτου, εκτος εαν ευρωμεν τι εναντιον αυτου εκ του νομου του Θεου αυτου. 	 Tojoßnak eb li cuînk aßan queßxye: —Mâcßaß târûk tojitok cuiß chirix laj Daniel cui incßaß takabânu saß xcßabaß lix pâbanquil xchakßrab lix Dios, chanqueb.


δια τουτο, ζω εγω, λεγει Κυριος ο Θεος, θελω καμει κατα τον θυμον σου και κατα τον φθονον σου, τον οποιον εξετελεσας δια το προς αυτους μισος σου, και θελω γνωσθη εις αυτους οταν σε κρινω. 	 Joßcan nak lâin li yoßyôquil Dios ninye êre nak relic chi yâl lâin tinbânûnk êre aß yal chanru êcßulub xban nak xecakaliheb lin tenamit ut xicß querileb ut xecßut êjoskßil chiruheb. Riqßuin aßan teßxqßue retal nak lâin yôquin chêqßuebal chixtojbal êmâc.


Εις εμε δε μη γενοιτο να καυχωμαι ειμη εις τον σταυρον του Κυριου ημων Ιησου Χριστου, δια του οποιου ο κοσμος εσταυρωθη ως προς εμε και εγω ως προς τον κοσμον. 	 A'ut lâin mâ jok'e tinnimobresi cuib injunes. Li c'a'ru ninnimobresi xcuanquil lâin, a'an lix camic li Kâcua' Jesucristo chiru li cruz. Sa' xc'aba' lix camic li Cristo, camenak chic lix na'leb li ruchich'och' chicuu, ut chanchan nak camenakin lâin chiru li ruchich'och'.


Εξαπαντος θελω αναλωσει αυτους, λεγει Κυριος δεν θελουσιν εισθαι σταφυλαι εν τη αμπελω ουδε συκα εν τη συκεα και το φυλλον θελει μαρανθη και τα αγαθα, τα οποια εδωκα εις αυτους, θελουσι φυγει απ' αυτων. 	 Lâin tinsach ruheb lin tenamit chi junaj cua. Chanchanakeb chic li xtônal li uvas ut li higos li incßaß naûchin, li chaki lix xak. Ut li cßaßru quinqßue reheb tâisîk chiruheb.


Και εδεηθη του Κυριου ο Ιωαχαζ, και επηκουσεν αυτου ο Κυριος διοτι ειδε την θλιψιν του Ισραηλ, οτι ο βασιλευς της Συριας κατεθλιβεν αυτους. 	 Laj Joacaz quitijoc chiru li Kâcuaß ut quixtzßâma xtenkßanquileb. Ut li Kâcuaß quixsume lix tij xban nak quiril nak yôqueb chi rahobtesîc laj Israel xban laj Hazael lix reyeb laj Siria.


Και θελεις αγιασει το στηθος της κινητης προσφορας και τον βραχιονα της προσφορας της υψωσεως, ητις εκινηθη και ητις υψωθη, εκ του κριου της καθιερωσεως, εξ εκεινου οστις ειναι δια τον Ααρων, και εξ εκεινου οστις ειναι δια τους υιους αυτου 	 Chalen anakcuan nak tâxakabâk jalan chic aj tij, tâqßuehekß re laj Aarón ut eb li ralal xcßajol li re xchßôl li carner joß ajcuiß lix tel, li ac taksinbil re xkßaxtesinquil chicuu.


απεστειλαν ομως και εκαλεσαν αυτον. Τοτε ηλθον ο Ιεροβοαμ και πασα η συναγωγη του Ισραηλ και ελαλησαν προς τον Ροβοαμ, λεγοντες, 	 Queßxtakla xbokbal laj Jeroboam. Ut aßan quichal ut chixjunileb laj Israel queßâtinac riqßuin laj Roboam ut queßxye re:


Και εφοβηθη ο Ιωσαφατ και εδοθη εις το να εκζητη τον Κυριον, και εκηρυξε νηστειαν δια παντος του Ιουδα. 	 Cßajoß nak qui-oc xxiu laj Josafat. Quixcubsi rib ut quixpatzß xnaßleb riqßuin li Kâcuaß ut quixye nak teßxbânu lix ayûn saß chixjunil li naßajej Judá.


Αγαπητε, κατα παντα ευχομαι να ευδουσαι και να υγιαινης, καθως ευοδουται η ψυχη σου. 	 At inhermân, yôquin chi tijoc châcuix re nak us tat-êlk riq'uin chixjunil li c'a'ru tâbânu. Ut nintijoc ajcui' châcuix re nak cauhakat. Ninnau nak tîc lâ ch'ôl chiru li Dios.


Ο λογος του Χριστου ας κατοικη εν υμιν πλουσιως μετα πασης σοφιας διδασκοντες και νουθετουντες αλληλους με ψαλμους και υμνους και ωδας πνευματικας, εν χαριτι ψαλλοντες εκ της καρδιας υμων προς τον Κυριον. 	 Li râtin li Cristo chicanâk sa' êch'ôl chi junelic re nak cuânk êna'leb. Chetzolak êrib chêribil êrib ut chetenk'a êrib chêribil êrib sa' lê pâbâl. Chexbichânk re xlok'oninquil li Dios. Chexbichânk jo' naxc'ut chêru li Santil Musik'ej ut junelic chexbantioxînk chiru li Dios.


απο Ιορδανου, προς ανατολας ηλιου, πασαν την γην Γαλααδ, τους Γαδιτας και τους Ρουβηνιτας και τους Μανασσιτας απο Αροηρ, της επι του χειμαρρου Αρνων, την τε Γαλααδ και την Βασαν. 	 Laj Hazael, lix reyeb laj Siria quixchap chokß reheb li naßajej jun pacßal li nimaß Jordán saß xcaßyabâl li na-el cuiß chak li sakße. Queßxchap lix naßajeb li ralal xcßajol laj Gad, ut eb li ralal xcßajol laj Rubén ut queßxchap ajcuiß lix naßajeb yi jach li ralal xcßajol laj Manasés. Naticla saß li tenamit Aroer cuan cuiß li nimaß Arnón. Ut nacuulac toj Galaad ut Basán.


Εξελθε εκ της κιβωτου, συ, και η γυνη σου, και οι υιοι σου, και αι γυναικες των υιων σου μετα σου 	 —Anakcuan tat-êlk saß li jucub cab âcuochben lâ cuixakil. Ut teßêlk ajcuiß lâ cualal rochbeneb li rixakileb.


Διοτι ο Κυριος ειναι η ασπις ημων και ο Αγιος του Ισραηλ ο βασιλευς ημων. 	 At nimajcual Dios, lâat li nacatcoloc ke. Lâat li karey lâo aj Israel. Lâat santo.


Ελθετε, ιδετε τα εργα του Κυριου οποιας καταστροφας εκαμεν εν τη γη. 	 Abihomak ut qßuehomak retal cßaßru quixbânu li Dios riqßuineb li xicß queßiloc reheb lix tenamit.


Και οι υιοι Ιουδα επολεμησαν κατα της Ιερουσαλημ και εκυριευσαν αυτην και επαταξαν αυτην εν στοματι μαχαιρας και την πολιν παρεδωκαν εις πυρ. 	 Eb li ralal xcßajol laj Judá queßpletic riqßuineb li cuanqueb Jerusalén ut queßnumta saß xbêneb. Queßxcamsiheb li cristian ut queßxcßat lix tenamiteb.


Και θελει λαβει απο του αιματος του μοσχου και ραντισει δια του δακτυλου αυτου επι το ιλαστηριον κατα ανατολας και εμπροσθεν του ιλαστηριου θελει ραντισει επτακις απο του αιματος δια του δακτυλου αυτου. 	 Laj Aarón tixcßam caßchßinak xquiqßuel li toro. Riqßuin li rußuj rukß tixrach li quicß saß xbên lix tzßapbal re li Lokßlaj Câx li nacana saß releb sakße ut chiru li Lokßlaj Câx tixrach cuukub sut li quicß aßan.


Ο δε αποκριθεις ειπε προς ενα εξ αυτων Φιλε, δεν σε αδικω δεν συνεφωνησας εν δηναριον μετ' εμου; 	 Ut quichak'oc li patrón ut quixye re jun reheb li que'oc xbên cua: -At cuamîg, lâin xatintoj chi tz'akal. ¿Ma inc'a' ta bi' xasume c'anjelac chi jun denario li cutan?


και ο Ιοξαν εγεννησε τον Σεβα και τον Δαιδαν οι δε υιοι του Δαιδαν ησαν Ασσουρειμ και Λετουσιειμ και Λαωμειμ. 	 Laj Jocsán, aßan xyucuaßeb laj Seba ut laj Dedán. Ut laj Dedán, aßan xyucuaßeb laj Asurim, laj Letusim ut laj Leumim.


Θελει εισελθει εις ειρηνην οι περιπατουντες εν τη ευθυτητι αυτων, θελουσιν αναπαυθη εν ταις κλιναις αυτων. 	 Eb li nequeßxbânu li tîquilal nequeßxic chi hilânc saß tuktûquil usilal nak nequeßcam.


Διοτι, ιδου, εν ταις ημεραις εκειναις και εν τω καιρω εκεινω, οταν επιστρεψω τους αιχμαλωτους του Ιουδα και της Ιερουσαλημ, 	 Nak tâcuulak xkßehil, lâin tinqßue cuißchic li cßaßru reheb laj Judá ut eb laj Jerusalén.


Ο τρωγων ας μη καταφρονη τον μη τρωγοντα, και ο μη τρωγων ας μη κρινη τον τρωγοντα διοτι ο Θεος προσεδεχθη αυτον. 	 Li ani naxtzaca chixjunil li c'a'ak re ru natzacaman inc'a' naru tixtz'ektâna li ani inc'a' naxtzaca chixjunil li c'a'ak re ru. Ut li ani inc'a' naxtzaca chixjunil li c'a'ak re ru inc'a' naru naxcuech'i rix li jun chic li naxtzaca chixjunil xban nak a'an ac xc'ule' ajcui' xban li Dios.


Εαν αμαρτανης, τι πραττεις κατ' αυτου; η αν αι παραβασεις σου πολλαπλασιασθωσι, τι κατορθονεις κατ' αυτου; 	 ¿Cßaßru tixra li Dios nak yôcat chi mâcobc? Ut, ¿cßaßru tixra nak incßaß tatmâcobk?


Βαλτασασαρ, αρχων των μαγων, επειδη εγνωρισα οτι το πνευμα των αγιων θεων ειναι εν σοι, και ουδεν κρυπτον ειναι δυσκολον εις σε, ειπε τας ορασεις του ενυπνιου μου, το οποιον ειδον, και την ερμηνειαν αυτου. 	 Ut quinye re: —Lâat laj cßamol be saß xyânkeb laj kße. At Beltsasar, lâin ninnau nak qßuebil ânaßleb xbaneb lâ dios santo. Ninnau nak mâcßaß mukmu châcuu. Ye cue cßaßru naxye lin matcß.


Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων Ερωτησον τωρα τους ιερεις περι του νομου, λεγων, 	 Ut quixye re nak saß xcßabaß li nimajcual Dios tixpatzß reheb laj tij chirix li chakßrab.


Και ειπεν ο Ορνα, Δια τι ηλθεν ο κυριος μου ο βασιλευς προς τον δουλον αυτου; Και ειπεν ο Δαβιδ, Δια να αγορασω το αλωνιον παρα σου, δια να οικοδομησω θυσιαστηριον εις τον Κυριον, και να σταθη η πληγη απο του λαου. 	 Laj Arauna quixye: —At rey, ¿cßaß raj ru tâcuaj nak xatchal chicuilbal lâin aj cßanjel châcuu? chan. Laj David quixye re: —Lâin tincuaj xlokßbal lâ naßaj li nacacuisi cuiß rix lâ trigo. Tinyîb jun li artal arin re xlokßoninquil li Kâcuaß Dios re nak teßxcanab câmc li tenamit, chan.


και θελουσι βαστασει την αισχυνην αυτων και πασας τας παραβασεις αυτων, δια των οποιων εγειναν παραβαται προς εμε, οτε κατωκουν ασφαλως εν τη γη αυτων και δεν υπηρχεν ο εκφοβων. 	 Nak cuânkeb chic saß lix tenamiteb ut mâ ani chic yôk chi chßißchßißînc reheb tâjulticokß reheb li mâusilal queßxbânu. Ut teßxutânâk xban nak quineßxtzßektâna nak queßxkßetkßeti ribeb chicuu.


Ουτω λεγει Κυριος Παλιν θελει ακουσθη εν τω τοπω τουτω, περι του οποιου σεις λεγετε, Ειναι ερημος, χωρις ανθρωπου και χωρις κτηνους εν ταις πολεσι του Ιουδα και εν ταις πλατειαις της Ιερουσαλημ, αιτινες ειναι ερημοι, χωρις ανθρωπου και χωρις κατοικου και χωρις κτηνους, 	 Li Kâcuaß quixye: —Lâex nequeye nak li naßajej aßin mâcßaß cuan chi saß, chi moco li cristian, chi moco li xul. Abanan saß eb li tenamit li cuanqueb Judá ut saß eb li be li cuanqueb Jerusalén, usta mâcßaßeb cristian ut mâcßaßeb xul, tâabimânk cuißchic li japoc e.


Ο διαδικαζομενος προς τον Παντοδυναμον θελει διδαξει αυτον; ο ελεγχων τον Θεον ας αποκριθη προς τουτο. 	 —At Job, ¿ma xban nak cuan ânaßleb nak yôcat chincuechßinquil lâin li nimajcual Dios? Li ani naxcuechß rix li cßaßru ninbânu, tento nak tixsume li cßaßru tinpatzß re, chan.


Εξω δε ειναι οι κυνες και οι μαγοι και οι πορνοι και οι φονεις και οι ειδωλολατραι και πας ο αγαπων και πραττων το ψευδος. 	 Abanan li inc'a' useb xna'leb inc'a' târûk te'oc sa' li tenamit a'an, chi moco laj tûl, chi moco laj co'bêt laj yumbêt, chi moco li neque'xcamsi ras rîtz'ineb ut eb li neque'lok'onin jalanil dios jo'queb ajcui' li neque'cuulac chiru balak'ic ut tic'ti'ic.


ελαβον τα βαια των φοινικων και εξηλθον εις υπαντησιν αυτου και εκραζον Ωσαννα, ευλογημενος ο ερχομενος εν ονοματι Κυριου, ο βασιλευς του Ισραηλ. 	 Quilaje'xc'am chak xxak li mocôch ut que'chal chixc'ulbal li Jesús. Japjôqueb re chixyebal: -Lok'oninbil taxak li Kâcua'. Osobtesinbil taxak li xchal sa' xc'aba' li Kâcua' Dios. Osobtesinbil taxak li karey, lâo aj Israel, chanqueb.


Χειρας εχουσι και δεν ψηλαφωσι ποδας εχουσι και δεν περιπατουσιν ουδε ομιλουσι δια του λαρυγγος αυτων. 	 Cuanqueb rukß, aban incßaß nequeßchßeßoc. Ut cuanqueb rok, aban incßaß nequeßbêc. Ut incßaß nequeßâtinac.


Και θελω εντρυφα εις τα προσταγματα σου, τα οποια ηγαπησα. 	 Lâin nasahoß saß inchßôl riqßuin lâ chakßrab ut kßaxal ninra.


Και ειπον προς τον κυριον μου, Ισως δεν θεληση η γυνη να με ακολουθηση. 	 Ut lâin quinye re lin patrón: “Mâre li ixk incßaß târaj châlc chikix,” chanquin re.


Επι της σκοπιας μου θελω σταθη και θελω στηλωθη επι του πυργου, και θελω αποσκοπευει δια να ιδω τι θελει λαλησει προς εμε και τι θελω αποκριθη προς τον ελεγχοντα με. 	 Yôkin chi oybenînc ut yôkin chirilbal. Chanchanakin laj qßuehol etal li naxakabâc saß li cab li nequeßxcol cuiß rib li tenamit. Cßaß na ru tixye li Kâcuaß ut cßaß na ru tixsume cuiß li cßaßru xinye re, chan laj Habacuc.


Εν τουτοις δε, οτε ηρχομην εις την Δαμασκον μετ' εξουσιας και επιτροπης της παρα των αρχιερεων, 	 A'in yôquin chixbânunquil nak côin Damasco. Q'uebil incuanquil ut taklanbilin xbaneb li xbênil aj tij.


τους δε Ιεβουσαιους, τους κατοικουντας την Ιερουσαλημ, οι υιοι Ιουδα δεν ηδυνηθησαν να εκδιωξωσιν αυτους αλλα κατοικουσιν οι Ιεβουσαιοι μετα των υιων Ιουδα εν τη Ιερουσαλημ εως της ημερας ταυτης. 	 Abanan eb li ralal xcßajol laj Judá incßaß queßru risinquileb laj jebuseo saß li tenamit Jerusalén. Eb laj jebuseo toj cuanqueb saß li tenamit Jerusalén toj chalen anakcuan rochbeneb li ralal xcßajol laj Judá.


την σκηνην του μαρτυριου, και την κιβωτον του μαρτυριου και το ιλαστηριον το επανωθεν αυτης και παντα τα σκευη της σκηνης, 	 Teßxyîb li tabernáculo, joß ajcuiß li Lokßlaj Câx, ut lix tzßapbal, joß ajcuiß chixjunil li tâcßanjelak saß li tabernáculo.


Αφου δε περιωδευσαν πασαν την γην, ηλθον εις Ιερουσαλημ, εις το τελος εννεα μηνων και εικοσι ημερων. 	 Nak ac xeßnumeß rajlanquil chixjunileb li tenamit, queßsukßi cuißchic Jerusalén. Belêb po riqßuin junmay cutan queßxnumsi chixbeninquil xsaß chixjunil li tenamit.


δια τουτο ειπε προς τους υιους Ισραηλ, Εγω ειμαι ο Κυριος και θελω σας εκβαλει υποκατωθεν των φορτιων των Αιγυπτιων και θελω σας ελευθερωσει απο της δουλειας αυτων και θελω σας λυτρωσει με βραχιονα εξηπλωμενον και με κρισεις μεγαλας 	 Tâye reheb laj Israel li tinye âcue anakcuan. Lâin li nimajcual Dios ut lâin ajcuiß tin-isînk reheb saß li cacuil trabaj saß rukßeb laj Egipto. Lâin tincolok reheb saß xyâlal nak tinrahobtesiheb laj Egipto nak tincßut lin cuanquil chiruheb.


Σεναν, και Αδασα, και Μαγδαλ-γαδ, 	 Joßcan ajcuiß eb li tenamit Zenán, Hadasa, Migdal-gad,


και ενω κατεπεσομεν παντες εις την γην, ηκουσα φωνην λαλουσαν προς με και λεγουσαν εις την Εβραικην διαλεκτον Σαουλ Σαουλ, τι με διωκεις; σκληρον σοι ειναι να λακτιζης προς κεντρα. 	 Nak cot'ane' chikajunil chiru ch'och', quicuabi jun xyâb cux yô chi âtinac cuiq'uin. Quixye cue sa' râtinobâleb laj judío, "At Saulo, at Saulo, ¿c'a'ut nak yôcat chinrahobtesinquil? Yôcat chixtacuasinquil âcuib âjunes jo' naxbânu li bôyx li inc'a' na-abin chiru laj êchal re nak yô chixberesinquil," chan cue.


Και ειπον προς αυτον οι δουλοι του βασιλεως, Ιδου, ο Αμαν ισταται εν τη αυλη. Και ειπεν ο βασιλευς, Ας εισελθη. 	 —Aßan laj Amán, chanqueb li nequeßcßanjelac chiru li rey. Ut li rey quixye: —Ocsimak chak, chan.


τοτε θελετε εκφερει αυτους αμφοτερους εις την πυλην της πολεως εκεινης, και θελετε λιθοβολησει αυτους με λιθους, και θελουσιν αποθανει την νεαν, διοτι δεν εφωναξεν, ουσα εν τη πολει και τον ανθρωπον, διοτι εταπεινωσε την γυναικα του πλησιον αυτου και θελεις εξαφανισει το κακον εκ μεσου σου. 	 aßaneb tento nak teßcßamekß chi xcaßbichaleb chiruheb laj rakol âtin saß li oquebâl re li tenamit ut teßcutekß chi pec toj retal teßcamsîk. Tâcamsîk li ixk xban nak incßaß quixjap re saß li tenamit chixcolbal rib. Ut li cuînk tâcamsîk xban nak quixmux ru li rixakil li ras rîtzßin. Chi joßcaßin têrisi li mâusilal saß êyânk.


περι δε του Υιου Ο θρονος σου, ω Θεε, ειναι εις τον αιωνα του αιωνος σκηπτρον ευθυτητος ειναι το σκηπτρον της βασιλειας σου. 	 Aban li Dios quixye re li C'ajolbej: Lâ nimajcual cuanquilal, at Dios, xakxôk chi junelic k'e cutan. Junelic sa' tîquilal nacattaklan.


Και ατενισαντες εις αυτον παντες οι καθημενοι εν τω συνεδριω, ειδον το προσωπον αυτου ως προσωπον αγγελου. 	 Ut chixjunileb li neque'taklan sa' xbêneb laj judío li c'ojc'ôqueb aran que'ril laj Esteban ut que'xq'ue retal nak nalemtz'un li rilobâl. Chanchan na-iloc jun li ángel.


τοτε θελεις εξετασει και ερωτησει και ερευνησει επιμελως και εαν ηναι αληθες και βεβαιον το πραγμα, οτι τοιουτον βδελυγμα ενηργηθη εν μεσω σου, 	 Cui têrabi resil têtzßil rix chi us. Cui têqßue retal nak yâl nak cuan li yôqueb chixbânunquil li mâusilal aßan,


Και εν εκεινη τη ημερα επτα γυναικες θελουσι πιασει ενα ανδρα λεγουσαι, θελομεν τρωγει τον αρτον ημων και θελομεν ενδυεσθαι τα ιματια ημων μονον ας κραζεται το ονομα σου εφ ημας, δια να αφαιρεσης το ονειδος ημων. 	 Saß eb li cutan aßan teßxpleti rib cuukub chi ixk chirix jun chi cuînk. Teßraj nak teßcßamekß xban li jun chi cuînk ut teßxye re nak eb aßan teßxchßolani ribeb xjuneseb ut teßxtikib rib xjuneseb. Teßraj nak tâsumlâk riqßuineb re nak tâêlk lix xutâneb.


Ο Κυριος ευνοησε προς αυτον ενεκεν της δικαιοσυνης αυτου θελει μεγαλυνει τον νομον αυτου και καταστησει εντιμον. 	 Li Kâcuaß nacuulac chiru xbânunquil chixjunil saß tîquilal. Joßcan nak quixqßue xcuanquil li chakßrab ut quixqßue ajcuiß xlokßal.


Φυλαξον με ως κορην οφθαλμου κρυψον με υπο την σκιαν των πτερυγων σου 	 Chinâcol joß nak nacacol li kßaxal raro âban. Ut chinâtenkßa riqßuin lix nimal lâ cuanquil.


Διοτι εκ συμφωνου συνεβουλευθησαν ομου συνεμαχησαν κατα σου 	 Junaj xcßaßuxeb nak queßxcßûb ru chanru teßxbânu re kasachbal.


Και απηγγειλαν προς τον Ιακωβ, λεγοντες, Ιδου, ο υιος σου Ιωσηφ ερχεται προς σε και αναλαβων δυναμιν, ο Ισραηλ εκαθισεν επι την κλινην. 	 Nak laj Jacob quirabi resil nak quicuulac laj José chirilbal, quixpuersi rib chi cßojlâc chiru lix chßât.


Και εκαθισαν και εφαγον και επιον οι δυο ομου και ειπεν ο πατηρ της νεας προς τον ανδρα, Ευαρεστηθητι, παρακαλω, και διανυκτερευσον, και ας ευφρανθη η καρδια σου. 	 Ut queßchunla chi xcaßbichaleb ut queßcuaßac ut queßucßac. Ut li yucuaßbej quixye re li cuînk: —Bânu usilal, chanumsi li kßojyîn arin ut chisahokß saß âchßôl, chan.


Αναχωρησον εντευθεν και στρεψον προς ανατολας και κρυφθητι πλησιον του χειμαρρου Χεριθ, του απεναντι του Ιορδανου 	 —Tat-êlk saß li naßajej aßin. Tatxic saß li este, li na-el cuiß li sakße ut tâmuk âcuib nachß riqßuin li haß Querit li cuan jun pacßal li nimaß Jordán.


Διοτι αθετησις μεν γινεται της προηγουμενης εντολης δια το ασθενες και ανωφελες αυτης 	 Jo'can nak li chak'rab li quicuan junxil mâc'a' chic rajbal xban nak mâc'a' chic xcuanquil.


Και σηκωθεις εκειθεν υπηγεν εις τα μεθορια Τυρου και Σιδωνος. Και εισελθων εις την οικιαν, δεν ηθελε να μαθη τουτο μηδεις, δεν ηδυνηθη ομως να κρυφθη. 	 Li Jesús cô sa' jalan na'ajej xcuênt Tiro ut xcuênt Sidón. Cox-oc sa' jun li cab. Inc'a' raj quiraj quinauhe' nak cuan aran. Abanan inc'a' quiru quixmuk rib.


Εαν τις παραδωση εις τον πλησιον αυτου αργυριον η σκευη δια να φυλαττη αυτα, και κλαπωσιν εκ της οικιας του ανθρωπου, αν ευρεθη ο κλεπτης, θελει αποδωσει το διπλουν 	 Cui ani tixqßue tumin malaj li cßaßak chic re ru terto xtzßak chi xoquecß riqßuin junak li ras rîtzßin ut li ani tâxocok re tâelkßâk chiru saß li rochoch, cui teßxtau laj êlkß, tento tixtoj cuib sut xqßuial chiru li ac xrelkßa.


την εξ αλφιτων προσφοραν αυτων και τας σπονδας αυτων, δια τον μοσχον, δια την κριον και δια τα αρνια κατα τον αριθμον αυτων, ως ειναι διατεταγμενον 	 Rochben li toro, ut li têlom carner ut li cuukub chi têlom carner jûnk chihab cuânk reheb teßxqßue lix mayej cßaj ut li mayej vino, aß yal jarub li xul li teßxmayeja joß naxye saß li chakßrab.


Και επραξε πονηρα ενωπιον του Κυριου, καθως επραξε Μανασσης ο πατηρ αυτου. 	 Laj Amón quixbânu li mâusilal chiru li Kâcuaß joß quixbânu laj Manasés lix yucuaß.


Και εν εκεινη τη ημερα, το υπολοιπον του Ισραηλ και οι διασεσωσμενοι του οικου Ιακωβ δεν θελουσι πλεον επιστηριζεσθαι επι τον παταξαντα αυτους, αλλα θελουσιν επιστηριζεσθαι επι Κυριον, τον Αγιον του Ισραηλ, κατα αληθειαν. 	 Saß eb li cutan aßan eb laj Israel, li ralal xcßajol laj Jacob, li incßaß queßsach ruheb, incßaß chic teßxcßojob xchßôl riqßuineb li cuînk li queßsachoc ruheb. Teßyoßonînk ban riqßuin li Kâcuaß, li Dios Santo, lix Dioseb laj Israel.


Δεκα οκτω ετων ηλικιας ητο ο Ιωαχειν οτε εβασιλευσε, και εβασιλευσε τρεις μηνας και δεκα ημερας εν Ιερουσαλημ και επραξε πονηρα ενωπιον Κυριου. 	 Cuakxakib chihab cuan re laj Joaquín nak qui-oc chokß xreyeb laj Judá. Oxib po riqßuin lajêb cutan quicuan saß xcuanquil aran Jerusalén. Quixbânu li incßaß us chiru li Kâcuaß.


Και εσκεπασεν ο Σολομων τον οικον εσωθεν με καθαρον χρυσιον και εκαμε χωρισμα με αλυσεις χρυσας εμπροσθεν του χρηστηριου και εσκεπασεν αυτο με χρυσιον. 	 Ut queßxletz ajcuiß li tzßakal oro chi saß chixjunil li templo. Ut queßxtzßap li Lokßlaj Santil Naßajej riqßuin cadena yîbanbil riqßuin tzßakal oro.


Εαν ειπης, Ιδου, ημεις δεν εξευρομεν τουτο δεν γνωριζει ο σταθμιζων τας καρδιας; και ο φυλαττων την ψυχην σου και αποδιδων εις εκαστον κατα τα εργα αυτου, δεν εξευρει; 	 Usta tâye nak mâcßaß nacanau, abanan li Dios naxnau cßaßru cuan saß âchßôl. Li Dios na-iloc âcue ut naxnau cßaßru yôcat. Aßan tâkßajcâmûnk âcue aß yal chanru lâ yehom âbânuhom.


Σηκωθεις διοδευσον την γην εις τε το μηκος αυτης και εις το πλατος αυτης διοτι εις σε θελω δωσει αυτην. 	 Ut li Dios quixye ajcuiß re laj Abram: —Ayu ut beni chak xsaß li chßochß aßin. Tâqßue chak retal saß xcâ pacßalil xban nak li chßochß aßin tinqßue âcue, chan li Dios.Tojoßnak laj Abram quixjal lix naßajeb lix muhebâl. Ut cô chi cuânc saß li naßajej ji ru. Eb li cheß ji, aßan re laj Mamre. Li naßajej aßin nachß cuan riqßuin li tenamit Hebrón. Ut laj Abram quixyîb jun chic li artal aran re xlokßoninquil li Kâcuaß Dios.


Και ευλογησεν ο Ιακωβ τον Φαραω και εξηλθεν απ' εμπροσθεν του Φαραω. 	 Ut laj Jacob quixtzßâma re li Kâcuaß Dios nak aßan taxak tâosobtesînk re laj faraón. Nak quixchakßrabi laj faraón, laj Jacob qui-el riqßuin.


συ δε υψωσον την ραβδον σου και εκτεινον την χειρα σου επι την θαλασσαν και σχισον αυτην, και ας διελθωσιν οι υιοι Ισραηλ δια ξηρας εν μεσω της θαλασσης 	 Lâat tâtaksi lâ xukß ut tâteleb lâ cuukß saß xbên li palau re nak tixjach rib li haß. Tincanab chi chaki lê be re nak texnumekß saß li palau.


Και ελαλησε Κυριος προς τον Μωυσην, λεγων, 	 Quiâtinac li Kâcuaß riqßuin laj Moisés ut quixye re:


Ας ηναι λοιπον οι οφθαλμοι σου ανεωγμενοι εις την δεησιν του δουλου σου και εις την δεησιν του λαου σου Ισραηλ, δια να εισακουης αυτους περι οσων σε επικαλεσθωσι, 	 Joßcan ut, at Kâcuaß, chacuabi taxak lin tij lâin laj cßanjel châcuu. Ut chacuabi ta ajcuiß lix tijeb lâ tenamit Israel. Chasume taxak chixjunil li cßaßru teßxtzßâma châcuu.


μηδε να προσεχωσιν εις μυθους και γενεαλογιας απεραντους, αιτινες προξενουσι φιλονεικιας μαλλον παρα την εις την πιστιν οικοδομην του Θεου, ουτω πραττε 	 Ut tâye ajcui' reheb nak che'xcanabak xcuech'inquil rix aniheb lix xe' xtônaleb xban nak li na'leb a'an mâc'a' roso'jic ut mâc'a' na-oc cui'. Tâye reheb nak inc'a' chic te'xpâb li xe'tônil na'leb. Li na'leb a'in junes yo'oban cuech'înc ib naxbânu. Inc'a' nocoxtenk'a xbânunquil li c'anjel q'uebil ke xban li Dios. Ca'aj cui' li kapâbâl natenk'an ke.


Αλλ' εγω, θελει ειπει, εχρισα τον Βασιλεα μου επι Σιων, το ορος το αγιον μου. 	 Li Dios quixye: —Xinxakab li Rey li xinsicß ru. Lâin xinxakaban re saß lin santil tenamit Sión.— (Jerusalén nayeman ajcuiß re.)


Θελουσι σε καταβιβασει εις τον λακκον, και θελεις τελευτησει με τον θανατον των πεφονευμενων εν τη καρδια των θαλασσων. 	 Lâat tatcâmk saß li palau. Kßaxal ra tâcßul nak tat-osokß saß li palau.


και να στρεψη το σπερμα αυτων μεταξυ των εθνων και να διασκορπιση αυτους εις τους τοπους. 	 Ut quixye ajcuiß reheb nak tixcubsi xcuanquileb li ralal xcßajoleb nak tixchaßchaßi ruheb saß eb li tenamit li incßaß nequeßxlokßoni li Dios.


Και εκαλεσε το ονομα αυτου Ιωσηφ, λεγουσα, Ο Θεος να προσθεση εις εμε και αλλον υιον. 	 Lix Raquel quixqßue aj José chokß xcßabaß lix cßulaßal. Quixye: —Aß taxak li Kâcuaß Dios chi-osobtesînk cue ut tixqßue ta chic junak incßulaßal têlom, chan.


Ο Κυριος μας ενεθυμηθη θελει ευλογει, θελει ευλογει τον οικον Ισραηλ θελει ευλογει τον οικον Ααρων. 	 Li Kâcuaß junelic nocojultico re. Aßan tâosobtesînk ke lâo aj Israel. Ut aßan ajcuiß li tâosobtesînk reheb laj tij.


Και εκτεινας την χειρα ο Ιησους ηγγισεν αυτον, λεγων Θελω, καθαρισθητι. Και ευθυς εκαθαρισθη η λεπρα αυτου. 	 Li Jesús quixye' li ruk', quixch'e' li cuînk ut quixye re: -Nacuaj âq'uirtesinquil. Anakcuan tatinq'uirtesi, chan. Ut sa' junpât quiq'uira li saklep rix.


Θεε, εν τω αγιαστηριω ειναι η οδος σου τις Θεος μεγας, ως ο Θεος; 	 At inDios, mâcßaß chic junak Dios joß lâat xban nak lâat santo. Ut chixjunil li cßaßru nacabânu, nacabânu saß tîquilal.


Και εστραφησαν εκει, δια να εισελθωσι να καταλυσωσιν εν Γαβαα και οτε εισηλθεν, εκαθισεν εν τη πλατεια της πολεως και δεν ητο ανθρωπος να παραλαβη αυτους εις την οικιαν αυτου δια να διανυκτερευσωσι. 	 Queßoc saß li tenamit Gabaa re teßxnumsi li kßojyîn aran. Queßcßojla saß xyi li tenamit, abanan mâ ani quiyechißin xnaßajeb re teßcuârk cuiß.


Ας μη ηναι εις σε θεος ξενος, και μη προσκυνησης θεον αλλοτριον. 	 Micuan jalanil dios êriqßuin chi moco têlokßoni ru lix dioseb li jalaneb xtenamit,


Και θελεις βαλει αυτο απεναντι του καταπετασματος του ενωπιον της κιβωτου του μαρτυριου, αντικρυ του ιλαστηριου του επι του μαρτυριου, οπου θελω εμφανιζεσθαι εις σε. 	 Saß li xbên tasal li tabernáculo saß li Santil Naßajej têqßue li artal chiru li tas yîbanbil riqßuin tßicr, li naramoc re li Lokßlaj Câx li xocbil cuiß li chakßrab. Saß li naßajej aßan tincuânk êriqßuin.


Και την ασχημοσυνην της αδελφης της μητρος σου η της αδελφης του πατρος σου δεν θελεις αποκαλυψει διοτι την στενην συγγενη αυτου αποκαλυπτει την ανομιαν αυτων θελουσι βαστασει. 	 Cui junak cuînk tixchßic rib riqßuin li ranab lix yucuaß malaj ut riqßuin li ras malaj ut riqßuin li rîtzßin lix naß, teßxcßut xxutâneb xban nak rechßalaleb rib. Chixcabichaleb teßxtoj rix li mâusilal teßxbânu.


το δε εβδομον θελεις αφησει αυτην να αναπαυθη και να μενη αργη, δια να τρωγωσιν οι πτωχοι του λαου σου και το εναπολειφθεν αυτων ας τρωγωσι τα ζωα του αγρου. Ουτω θελεις καμει δια τον αμπελωνα σου και δια τον ελαιωνα σου. 	 Abanan saß xcuuk li chihab têcanab chi hilânc li chßochß ut mêxoc li na-el yal xjunes re nak târûk teßtzacânk li nebaß li cuanqueb saß lê tenamit, ut re ajcuiß nak teßcuaßak eb li xul li cuanqueb saß cßalebâl. Joßcan ajcuiß têbânu riqßuin li acuîmk uvas ut olivos.


Και εκτεινας ο Ισραηλ την δεξιαν αυτου επεθεσεν επι την κεφαλην του Εφραιμ, οστις ητο ο νεωτερος, την δε αριστεραν αυτου επι την κεφαλην του Μανασση, εναλλαξας τας χειρας αυτου διοτι ο Μανασσης ητο ο πρωτοτοκος. 	 Ut laj Israel quixjalpaki li rukß re nak lix nim ukß tixqßue saß xjolom laj Efraín li îtzßinbej, ut lix tzße ukß tixqßue saß xjolom laj Manasés li asbej.


Και αναντιρρητως το μυστηριον της ευσεβειας ειναι μεγα ο Θεος εφανερωθη εν σαρκι, εδικαιωθη εν πνευματι, εφανη εις αγγελους, εκηρυχθη εις τα εθνη, επιστευθη εις τον κοσμον, ανεληφθη εν δοξη. 	 Relic chi yâl k'axal lok' li katijbal li quixc'ut chiku li Dios. Naxc'ut chiku lix yâlal li kapâbâl sa' xc'aba' li Jesucristo. Li xyâlal a'an a'in: Li Cristo quitz'ejcualo' nak quic'ulun sa' ruchich'och'. Xakabanbil xcuanquil xban li Santil Musik'ej. Qui-ile' ru xbaneb li ángel. Ut a'an li ch'olobanbil resil sa' chixjunil li ruchich'och'. Ut nabaleb li que'pâban re sa' ruchich'och'. Ut quic'ame' sa' choxa riq'uin xnimal xlok'al.


Παντας τους λαμπρους φωστηρας του ουρανου θελω συσκοτασει επι σε, και θελω επιβαλει σκοτος επι την γην σου, λεγει Κυριος ο Θεος. 	 Tâkßojyînokß ru li choxa. Incßaß chic teßlemtzßûnk li chahim. Ut tâkßojyînokß ajcuiß saß chixjunil lâ naßaj. Lâin li nimajcual Dios ninyehoc re aßin.


Τον πτωχον μισουσι παντες οι αδελφοι αυτου ποσω μαλλον θελουσιν αποφευγει αυτον οι φιλοι αυτου; αυτος ακολουθει φωναζων αλλ' εκεινοι δεν αποκρινονται. 	 Eb li nebaß nequeßtzßektânâc xbaneb li rechßalal. ¿Ma tojaß ta chic li ramîg incßaß teßtzßektânânk reheb? Usta nequeßxtzßâma usilal chiruheb, abanan eb aßan mâcßaß nequeßraj re.


Και ελαλησαν οι δουλοι του Σαουλ τους λογους τουτους εις τα ωτα του Δαβιδ. Και ειπεν ο Δαβιδ, Σας φαινεται μικρον να γεινη τις γαμβρος βασιλεως; αλλ' εγω ειμαι ανθρωπος πτωχος και ποταπος. 	 Queßxye re laj David joß quiyeheß reheb xban laj Saúl. Ut laj David quixye reheb: —¿Ma nequecßoxla lâex nak kßaxal us chokß re junak cuînk joß lâin oc chokß xhiß li rey? Lâin mâcßaß incuanquil ut nebaßin, chan.


Ο κατοικων υπο την σκεπην του Υψιστου υπο την σκιαν του Παντοκρατορος θελει διατριβει. 	 Li ani cuan rubel xcuanquil li nimajcual Dios, mâcßaß tixcßoxla xban nak aßan tâilok re.


Και ευθυς εξηρανθη η πηγη του αιματος αυτης, και ησθανθη εν τω σωματι αυτης οτι ιατρευθη απο της μαστιγος. 	 Ut nak quixch'e' li rak' sa' junpât quiq'uira, ut quitz'ap lix quiq'uel. Ut li ixk quirec'a nak mâc'a' chic xyajel.


Και εξηλθεν ο Ιησους και οι μαθηται αυτου εις τας κωμας της Καισαρειας Φιλιππου και καθ' οδον ηρωτα τους μαθητας αυτου, λεγων προς αυτους Τινα με λεγουσιν οι ανθρωποι οτι ειμαι; 	 Chirix a'an cô li Jesús rochbeneb lix tzolom sa' li coc' tenamit xcuênt Cesarea Filipo. Nak yôqueb chi xic, quixpatz' reheb lix tzolom: -¿Anihin lâin nak neque'xye li tenamit? chan.


ο βρυγμος του λεοντος και η φωνη του αγριου λεοντος και το γαυριαμα των σκυμνων, εσβεσθησαν 	 Usta teßxjap re xbaneb xjoskßil, joß nak nequeßxjap re li cakcoj, li Dios târisi lix cuanquileb ut tixsacheb ru re nak teßxcanab xjapbal reheb.


Γλυκυ βεβαια ειναι το φως, και ευαρεστον εις τους οφθαλμους να βλεπωσι τον ηλιον 	 Relic chi yâl nak kßaxal us nak yoßyôko saß ruchichßochß ut yôko chirilbal li cutan.


Εν τω εικοστω εβδομω ετει του Ιεροβοαμ βασιλεως του Ισραηλ εβασιλευσεν ο Αζαριας, υιος του Αμασιου, βασιλεως του Ιουδα. 	 Yô cuukub xcaßcßâl chihab roquic chokß xreyeb laj Israel laj Jeroboam nak qui-oc laj Azarías, li ralal laj Amasías chok xreyeb laj Judá.


οστις να εξελθη εμπροσθεν αυτων, και οστις να εισελθη εμπροσθεν αυτων, και οστις να εξαγη αυτους, και οστις να εισαγη αυτους ωστε να μη ηναι η συναγωγη του Κυριου ως προβατα μη εχοντα ποιμενα. 	 Li cuînk aßan tâxic chi ubej chi cßamoc be chiruheb nak teßxic yalak bar. Incßaß taxak teßcanâk lâ tenamit joß eb li carner li mâcßaß aj ilol reheb, chan laj Moisés.


δια να τηρης φρονησιν και τα χειλη σου να φυλαττωσι γνωσιν. 	 Cui têqßue saß êchßôl li cßaßru ninye êre, texcuânk saß xyâlal. Ut riqßuin li cßaßru têye, tâcßutûnk nak cuan lê naßleb.


Εγω θελω απαγγειλει την δικαιοσυνην σου και τα εργα σου ομως δεν θελουσι σε ωφελησει. 	 Lâex nequecßoxla nak us li nequebânu. Lâin tincßutbesi chanru lê naßleb. Riqßuin aßan tâcßutûnk nak mâcßaß na-oc cuiß li cßaßru yôquex chixbânunquil.


Ο Εφραιμ ειναι υιος αγαπητος εις εμε; παιδιον φιλτατον; διοτι αφου ελαλησα εναντιον αυτου, παντοτε ενθυμουμαι αυτον, δια τουτο τα σπλαγχνα μου ηχουσι δι' αυτον θελω βεβαιως σπλαγχνισθη αυτον, λεγει Κυριος. 	 Li Dios quixye: —¿Ma mâcuaßeb ta biß cualal incßajol li ralal xcßajol laj Efraín? Aßaneb li kßaxal rarôqueb inban. Aßaneb li nequeßqßuehoc xsahil inchßôl. Usta ninkßuseb, abanan junelic cuanqueb saß inchßôl. Nayotßeß inchßôl xbaneb. Joßcan nak nacuuxtâna ruheb, chan li Dios.


Και υπηγεν ο Σολομων εις Αιμαθ-σωβα και υπερισχυσεν εναντιον αυτης. 	 Chirix aßan laj Salomón cô saß li tenamit Hamat li cuan saß xcuênt Soba ut quixchap chokß re.


Αλλ' εκαστος ημων ας αρεσκη εις τον πλησιον δια το καλον προς οικοδομην 	 Tento takabânu li us reheb li kech aj pâbanelil re nak te'q'uîk sa' lix pâbâl ut re nak sahak sa' xch'ôleb.


Και παρεσταθη ο Ιησους, οι υιοι αυτου και οι αδελφοι αυτου, ο Καδμιηλ και οι υιοι αυτου, υιοι Ιουδα, ως εις ανθρωπος, δια να κατεπειγωσι τους εργαζομενους εν τω οικω του Θεου οι υιοι του Ηναδαδ, οι υιοι αυτων και οι αδελφοι αυτων οι Λευιται. 	 Eb li queßcßamoc be chixyîbanquil li rochoch li Dios, aßaneb aßin: laj Jesúa rochbeneb li ralal xcßajol ut li rechßalal; ut laj Cadmiel, li ralal laj Hodavías, rochbeneb li ralal xcßajol; joß ajcuiß laj Henadad rochbeneb li ralal xcßajol ut li rechßalal. Chixjunileb aßan aj levita.


Ως γελως ειναι εις τον αφρονα να πραττη κακον η δε σοφια ειναι ανδρος συνετου. 	 Eb li incßaß nequeßxnau cßoxlac nequeßxcßoxla nak li mâusilal nequeßxbânu, aßan re rajsinquil ruheb. Abanan li ani cuan xnaßleb nasahoß xchßôl xban nak cuan xnaßleb.


Και ητο νεος τις εκ Βηθλεεμ Ιουδα, εκ της φυλης Ιουδα, οστις ητο Λευιτης και παρωκει εκει. 	 Saß eb li cutan aßan jun li sâj cuînk aj levita cuan saß li tenamit Belén xcuênt Judá, usta aßan mâcuaß tzßakal ralal xcßajol laj Judá.


Καμνει τους ποδας μου ως των ελαφων και με στηνει επι τους υψηλους τοπους μου. 	 Aßan na-iloc cue yalak bar ninnumeß re nak mâcßaß nincßul. Chanchanin li quej li naâlinac yalak bar saß qßuicheß.


Δεν θελετε κλεπτει ουδε θελετε ψευδεσθαι ουδε θελετε απατησει εκαστος τον πλησιον αυτου. 	 Mex-elkßac, mexbalakßic, ut mêticßtißi êrib chi ribil êrib.


δια την αληθειαν, ητις μενει εν ημιν και θελει εισθαι μεθ' ημων εις τον αιωνα 	 Nequexkara xban nak junaj li nakapâb ut lix yâlal a'an tâcuânk kiq'uin chi junelic.


Και πασα ετι η γενεα εκεινη προσετεθησαν εις τους πατερας αυτων και εσηκωθη αλλη γενεα μετ' αυτους, ητις δεν εγνωρισε τον Κυριον ουδε τα εργα, τα οποια εκαμεν υπερ του Ισραηλ. 	 Ut queßcam ajcuiß chixjunileb laj Israel li cuanqueb nak toj yoßyo laj Josué. Ut eb li ralal xcßajol li queßyoßla mokon incßaß chic queßxpâb li Kâcuaß, chi moco queßxnau chixjunil li usilal li quixbânu li Dios reheb laj Israel.


Δια τουτο παραλαμβανοντες βασιλειαν ασαλευτον, ας κρατωμεν την χαριν, δια της οποιας να λατρευωμεν ευαρεστως τον Θεον με σεβας και ευλαβειαν. 	 Chikabantioxi chiru nak tocuânk riq'uin li Dios chi junelic sa' lix nimajcual cuanquilal. A'an mâ jaruj tâosok'. Cuânk ban chi junelic. Takalok'oni li Dios chi anchal kach'ôl xban nak ca'aj cui' a'an xc'ulub lok'onîc. Kaq'uehak kach'ôl chixbânunquil li c'a'ru naraj a'an ut takaxucua ru.Li kaDios chanchan jun li xam xban nak tixsach chixjunil li inc'a' us.


Ο σωφρονιζων τα εθνη, δεν θελει ελεγξει; ο διδασκων τον ανθρωπον γνωσιν; 	 ¿Ma mâcuaß ta biß li Dios nakßusuc reheb li tenamit? ¿Ma incßaß ta biß tixqßue chixtojbal xmâqueb li incßaß useb xnaßleb? ¿Ma mâcuaß ta biß aßan naqßuehoc xnaßlebeb li cristian? ¿Ma incßaß ta biß tixnau chixjunil li cßaßru na-uxman?


και ας διοριση ο βασιλευς εφορους εν πασαις ταις επαρχιαις του βασιλειου αυτου, και να συναξωσιν εις τα Σουσα την βασιλευουσαν πασας τας νεας παρθενους τας ωραιας την οψιν εις τον γυναικωνα, υπο την τηρησιν του Ηγαι ευνουχου του βασιλεως, του φυλακος των γυναικων και ας δοθωσιν εις αυτας τα προς καθαρισμον αυτων 	 Li rey tixxakabeb li teßxic saß chixjunileb li tenamit li cuanqueb rubel xcuanquil chixsicßbaleb li tukß ixk li cßajoß xchßinaßusaleb. Teßcßamekß chak Susa li tukß ixk saß li rochoch li rey ut teßqßuehekß chi cuânc saß li naßajej li nequeßcuan cuiß li ixk. Teßcanabâk saß xcuênt laj Hegai li na-iloc reheb li ixk. Aßan li eunuco li nacßanjelac chiru li rey. Ut aßan tâqßuehok reheb chixjunil li cßaßak re ru re teßxtikib ribeb chi châbil.


Και απεστειλεν ο Ιησους ανθρωπους εκ της Ιεριχω εις Γαι, την πλησιον της Βαιθ-αυεν, προς το ανατολικον μερος της Βαιθηλ και ειπε προς αυτους λεγων, Αναβητε και κατασκοπευσατε την γην. Και οι ανθρωποι ανεβησαν και κατεσκοπευσαν την Γαι. 	 Mokon chic laj Josué quixtakla cuib oxibeb li cuînk saß li tenamit Hai, li cuan nachß riqßuin li naßajej Bet-avén li cuan saß li este riqßuin li tenamit Bet-el. Quixye reheb li cuînk: —Ayukex ut qßuehomak chak retal li tenamit Hai.— Ut eb aßan queßcôeb ut queßxqßue retal li tenamit.


Και εμισθωσα αυτην εις εμαυτον δια δεκαπεντε αργυρια και εν χομορ κριθης και ημισυ χομορ κριθης. 	 Joßcan nak lâin xintojoc chirix li cuixakil. Oßlaju chi tumin plata ut cuukub nînki chacach li cebada xinqßue ut quincßam cuißchic li cuixakil.


Εκζητησατε το καλον και ουχι το κακον, δια να ζησητε και ουτω Κυριος ο Θεος των δυναμεων θελει εισθαι μεθ' υμων, καθως ειπετε. 	 Joßcan nak qßuehomak êchßôl chixbânunquil li tîquilal ut mêbânu chic li mâusilal re nak tâcuânk êyußam chi tzßakal. Lâex nequeye nak li Kâcuaß cuan êriqßuin. Cui têbânu li tîquilal relic chi yâl li Kâcuaß, li nimajcual Dios tâcuânk êriqßuin joß nequeye.


Ο δε ειπε, τους αδελφους μου ζητω ειπε μοι, παρακαλω, που βοσκουσι. 	 Laj José quixye re: —Lâin yôquin chixsicßbaleb li cuas li yôqueb chixberesinquil lix quetômk lin yucuaß. Chacuy inmâc tinpatzß âcue, ¿ma incßaß xacuileb ru li cuas arin? Bânu usilal, ye cue bar cuanqueb, chan re.


Και θελετε διωξει τους εχθρους σας και θελουσι πεσει εμπροσθεν σας εν μαχαιρα 	 Lâex têrâlinaheb li xicß nequeßiloc êre ut têcamsiheb chi chßîchß.


Λεγουσι προς αυτον οι μαθηται αυτου Εαν ουτως εχη η υποχρεωσις του ανδρος προς την γυναικα, δεν συμφερει να νυμφευθη. 	 Ut eb lix tzolom que'xye: -Cui yâl nak jo'can tâc'ulmânk, k'axal us raj nak inc'a' tixsic' rixakil li cuînk, chanqueb.


συ δε ειπας, Βεβαια θελω σε αγαθοποιησει, και θελω καταστησει το σπερμα σου ως την αμμον της θαλασσης, ητις εκ του πληθους δεν δυναται να αριθμηθη. 	 Lâat junxil caye chak cue nak tinâcuosobtesi ut caye ajcuiß nak teßcuânk nabal li cualal incßajol joß xqßuial ru li samaib li cuan chire li palau, li incßaß naru rajlanquil xban xqßuial, chan.


Και ειπεν ο Δαβιδ, Μενει τις ετι εκ του οικου του Σαουλ, δια να καμω ελεος προς αυτον χαριν του Ιωναθαν; 	 Saß jun li cutan li rey David quixye: —¿Ma toj yoßyo junak ralal xcßajol laj Saúl re tinbânu usilal re saß xcßabaß laj Jonatán? chan.


θελουσιν ομως ελθει ημεραι, οταν αφαιρεθη απ' αυτων ο νυμφιος τοτε θελουσι νηστευει εν εκειναις ταις ημεραις. 	 Ut jo'can ajcui' lin tzolom. Tâcuulak xk'ehil nak tin-isîk sa' xyânkeb. Toj sa' li cutan a'an te'xbânu x-ayûn, chan reheb.


Ο δε ειπε, Τι ενεχυρον να σοι δωσω; Και εκεινη ειπε, την σφραγιδα σου και το περιδερραιον σου και την ραβδον σου την εν τη χειρι σου. Και εδωκεν αυτα εις αυτην και εισηλθε προς αυτην, και συνελαβεν εξ αυτου. 	 Laj Judá quixye re: —¿Cßaßru tâcuaj tinqßue âcue? chan. Ut li ixk quixye re: —Qßue chokß cue lâ matkßab li cuan cuiß retalil lâ cßabaß joß ajcuiß lix cßâmal. Ut tâcanab ajcuiß cuiqßuin lâ xukß li cuan saß âcuukß, chan li ixk. Ut laj Judá quixqßue re li cßaßru quixpatzß ut quicuan riqßuin. Ut lix Tamar quicana chi yaj aj ixk.


Εαν μεν εκτελητε τον νομον τον βασιλικον κατα την γραφην, Θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον, καλως ποιειτε 	 Tz'îbanbil sa' li Santil Hu li chak'rab li k'axal nim xcuanquil. A'an naxye: Chara lâ cuas âcuîtz'in jo' nak nacara âcuib lâat. Cui jo'can nequebânu tz'akal re ru yôquex chixbânunquil.


και ο Μαχειρ ελαβεν εις γυναικα την αδελφην του Ουπιμ και Σουφιμ και το ονομα της αδελφης αυτων ητο Μααχα του δευτερου δε το ονομα ητο Σαλπααδ και ο Σαλπααδ εγεννησε θυγατερας. 	 Laj Maquir quisumla riqßuin jun li ixk rechßalal laj Hupim ut laj Supim. Li ranab laj Maquir, aßan lix Maaca xcßabaß. Li xcab ralal laj Maquir cuan xrabin, abanan mâ jun li ralal.


υπαγετε λοιπον τωρα, δουλευετε διοτι αχυρον δεν θελει σας δοθη θελετε ομως αποδιδει το ποσον των πλινθων. 	 Ayukex. Bânuhomak lê trabaj. Moco tâqßuehekß ta chic lê qßuim. Ut li xan têkßaxtesi joß xqßuial nequekßaxtesi rajlal, chan laj faraón.


τουτο ειναι το υδωρ Μεριβα διοτι οι υιοι Ισραηλ ελοιδορησαν κατα του Κυριου, και αυτος ηγιασθη εν αυτοις. 	 Aßin quicßulman saß li naßajej Meriba li queßxcuechßi cuiß li Kâcuaß eb laj Israel. Ut li Kâcuaß quixcßut chiruheb nak aßan santo.


Ειθε να με εκρυπτες εν τω ταφω, να με εσκεπαζες εωσου παρελθη η οργη σου, να προσδιωριζες εις εμε προθεσμιαν, και τοτε να με ενθυμηθης 	 Us raj nak tinâmuk ta chak saß lix naßajeb li camenak. Mukmukin raj chak aran toj tânumekß lâ joskßil. Lâat raj tatyehok re joß najtil tincuânk chak aran nak tinjulticokß âcue.


Και καθως σταθη, θελει συντριφθη η βασιλεια αυτου και θελει διαιρεθη εις τους τεσσαρας ανεμους του ουρανου πλην ουχι εις τους απογονους αυτου, ουδε κατα την εξουσιαν αυτου, με την οποιαν εξουσιασε διοτι η βασιλεια αυτου θελει εκριζωθη και διαμερισθη εις αλλους, εκτος τουτων. 	 Abanan nak ac xakxôk chic chi tzßakal lix cuanquilal, tâsachekß lix cuanquil ut lix tenamit câhib jachal tâêlk. Ut incßaß teßoc chokß rey li ralal xcßajol chi moco teßcuânk xcuanquil joß xcuanquil aßan xban nak tâsachekß lix cuanquil ut jalaneb chic teßêchanînk re.


Λεγει προς αυτους ο Ιησους Φερετε απο των οψαριων, τα οποια επιασατε τωρα. 	 Li Jesús quixye reheb: -C'amomak chak cuib oxibak li car li xechap.-


Δια τουτο ουτω λεγει προς αυτα Κυριος ο Θεος Ιδου, εγω, εγω θελω η κρινει αναμεσον προβατου παχεος και αναμεσον προβατου ισχνου. 	 Joßcan nak lâin ninye êre nak tinrakok âtin saß xbêneb li carner. Tincuisiheb li nînkeb xtibel saß xyânkeb li bakeb.


Και οι υιοι Ισραηλ ειπον προς αυτον, Ημεις διαβαινομεν δια της λεωφορου και εαν εγω και τα κτηνη μου πιωμεν εκ του υδατος σου, θελω πληρωσει αυτο θελω διαβη μονον επι ποδος, ουδεν αλλο. 	 Eb laj Israel queßxye re: —Bânu usilal. Lâo tonumekß saß li nim be. Ut cui lâo malaj ut li kaquetômk takucß li haß cuan saß lê chßochß, lâo totojok re. Caßaj cuiß nakaj tonumekß arin chi kok, chanqueb.


και τωρα, θυγατερ, μη φοβου θελω καμει εις σε παν ο, τι ειπης διοτι πασα η πολις του λαου μου εξευρει οτι εισαι γυνη εναρετος 	 At Kanaß, matcßoxlac chirix li yôcat chixtzßâmanquil. Chixjunileb li tenamit nequeßxnau nak tîc âchßôl. Lâin tinbânu li cßaßru yôcat chixtzßâmanquil chicuu.


Τουτο δε ειπε περι του Πνευματος, το οποιον εμελλον να λαμβανωσιν οι πιστευοντες εις αυτον διοτι δεν ητο ετι δεδομενον Πνευμα Αγιον, επειδη ο Ιησους ετι δεν εδοξασθη. 	 Nak quixye a'in, li Jesús yô chi âtinac chirix li Santil Musik'ej li tâcuânk riq'uineb li te'pâbânk re. Sa' li cutan a'an, li Santil Musik'ej toj mâji' nac'ulun xban nak li Jesús toj mâji' naxic sa' choxa chixc'ulbal lix lok'al.


Διοτι οι Αιγυπτιοι εις ματην και ανωφελως θελουσι βοηθησει οθεν εβοησα περι τουτου, Η δυναμις αυτων ειναι να καθηνται ησυχοι. 	 Relic chi yâl nak mâcßaß na-oc cuiß li teßxbânu eb laj Egipto. Moco naru ta teßxtenkßaheb laj Israel. Joßcan nak ninye: —Eb laj Egipto nequeßxnimobresi ribeb, abanan mâcßaß naru nequeßxbânu.—


Και τα επτα δαμαλια τα λεπτα και ασχημα, τα οποια ανεβαινον κατοπιν αυτων, ειναι επτα ετη και τα επτα ασταχυα τα αμεστα, τα κεκαυμενα υπο του ανατολικου ανεμου, θελουσιν εισθαι επτα ετη πεινης. 	 Ut li cuukub chi cuacax li bakeb, li queßel saß li haß mokon, aßan retalil li cuukub chihab li tâchâlk mokon. Joßcan ajcuiß eb li cuukub chîj chic chi trigo li chakiheb. Aßin retalil li cuukub chihab chi cueßej li tâcuânk mokon.


Ο δε ειπε προς αυτην Θαρρει, θυγατερ, η πιστις σου σε εσωσεν υπαγε εις ειρηνην. 	 Li Jesús quixye re: -Kana', xban nak xapâb nak cuan incuanquil châq'uirtesinquil, jo'can nak xatq'uira. Ayu chi sa sa' âch'ôl, chan.


Και ουτοι εστηλωθησαν εν τω μεσω του μεριδιου και ηλευθερωσαν αυτο και επαταξαν τους Φιλισταιους και ο Κυριος εκαμε σωτηριαν μεγαλην. 	 Laj Eleazar rochbeneb lix soldado queßxxakab ribeb saß xyi li acuîmk ut queßpletic riqßuineb laj filisteo re teßxcol ribeb. Queßpletic toj retal queßnumta saß xbêneb xban nak li Kâcuaß quitenkßan reheb.


Θελετε φευγει χιλιοι εν τη απειλη ενος, και παντες εν τη απειλη πεντε, εωσου μεινητε ως στυλος επι κορυφης ορους και ως σημαια επι λοφου. 	 Jun mil êre lâex tex-êlelik chiru jun li cuînk li xicß na-iloc êre. Ut chêjunilex tex-êlelik chiruheb ôb chi cuînk li xicß nequeßiloc êre. Moco nabalex ta chic texcanâk. Chanchanakex jun li bandera xakxo saß xbên bol.


εισαι καλητερα της Νω Αμμων, της κειμενης μεταξυ των ποταμων, της περικυκλουμενης απο υδατων, της οποιας προμαχων ητο η θαλασσα και τειχος αυτης το πελαγος; 	 Lâex aj Nínive, ¿ma nequecßoxla nak kßaxal cau êrib chixcolbal lê tenamit chiru lix tenamiteb laj Tebas xban nak sutsu riqßuin nimaß? ¿Ma incßaß ta biß cuan chixcßatk li nimaß Nilo li tenamit Tebas? Li tenamit aßan sutsu riqßuin haß ut aßan raj nacoloc reheb joß rêkaj li tzßac li nequeßxsut cuiß li tenamit.


Και ενω εξηρχετο εκ του ιερου, λεγει προς αυτον εις των μαθητων αυτου Διδασκαλε, ιδε οποιοι λιθοι και οποιαι οικοδομαι. 	 Nak qui-el chak li Jesús sa' rochoch li Dios, jun reheb lix tzolom quixye re: -At tzolonel, il, mâ c'ajo' xchak'al ru li cab a'in ut mâ c'ajo' xchak'al ru li pec yîbanbil cui'.-


Και τωρα, επειδη επραξατε παντα ταυτα τα εργα, λεγει Κυριος, και ελαλησα προς εσας, εγειρομενος πρωι και λαλων, και δεν ηκουσατε και σας εκραξα και δεν απεκριθητε 	 Anakcuan ut cßajoß li mâusilal xebânu. Lâin qßuila sut xinye êre nak têjal êcßaßux, abanan lâex incßaß nequeraj rabinquil li cuâtin. Lâin xexinbok re nak texsukßîk cuiqßuin, abanan incßaß xeraj.


Τωρα ευθυς θελω εκχεει την οργην μου επι σε και θελω συντελεσει τον θυμον μου επι σε και θελω σε κρινει κατα τας οδους σου και ανταποδωσει επι σε παντα τα βδελυγματα σου. 	 Chi sêb tincßut lin joskßil chêru. Lâex tênau nak kßaxal yô injoskßil saß êbên. Ut lâin tinrakok âtin saß êbên aß yal chanru lê yehom êbânuhom. Texinqßue chixtojbal rix lê mâusilal.


Μη εκδικητε εαυτους, αγαπητοι, αλλα δοτε τοπον τη οργη διοτι ειναι γεγραμμενον εις εμε ανηκει η εκδικησις, εγω θελω καμει ανταποδοσιν, λεγει Κυριος. 	 Ex hermân, mâcua' lâex texq'uehok rêkaj li raylal na-ux êre. Checanabak ban chixjunil sa' ruk' li Dios. Ca'aj cui' a'an laj rakol âtin xban nak jo'ca'in tz'îbanbil sa' li Santil Hu: Ca'aj cui' lâin naru tinq'uehok rêkaj. Ut lâin tinrahobtesiheb riq'uin li c'a'ru quilaje'xbânu, chan li Dios. (Deut. 32:35)


διοτι με χειλη ψελλιζοντα και με αλλην γλωσσαν θελει ομιλει προς τουτον τον λαον 	 Cui incßaß nacuulac chêru joß ninbânu lâin, li Kâcuaß tixtaklaheb li jalaneb xtenamit chixcßutbal lix yâlal chêru saß jalan âtinobâl li chßaßaj xtaubal ru.


Παλιν λοιπον ηρνηθη ο Πετρος, και ευθυς εφωναξεν ο αλεκτωρ. 	 Ut laj Pedro quixye cui'chic re: -Inc'a'. Mâcua'in, chan. Toje' ajcui' târakek' xyebal a'an nak quiyâbac laj tzo' xul.


Και ειπε Κυριος προς τον διαβολον, Θελει σε επιτιμησει ο Κυριος, διαβολε ναι, θελει σε επιτιμησει ο Κυριος, οστις εξελεξε την Ιερουσαλημ δεν ειναι ουτος δαυλος απεσπασμενος απο πυρος; 	 Ut lix ángel li Kâcuaß quixye re laj tza: —Aß taxak li Kâcuaß Dios chikßusuk âcue. Aß taxak li Kâcuaß li quisicßoc ruheb laj Jerusalén chikßusuk âcue. ¿Ma incßaß ta biß xeßcoleß eb aßan joß nak xcoleß li rußuj siß isinbil saß li xam?—


Προσεκληθη τις εις την πιστιν περιτετμημενος; Ας μη καλυπτη την περιτομην. Προσεκληθη τις απεριτμητος; Ας μη περιτεμνηται. 	 Cui junak ac xc'ul li circuncisión nak tâpâbânk, li jun a'an inc'a' tixc'oxla xjalbal li retalil li circuncisión. Ut cui junak tâpâbânk ut toj mâji' naxc'ul li circuncisión, li jun a'an inc'a' ajcui' tento nak tixc'ul li circuncisión.


Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος Καθ' ην ημεραν κατεβη εις τον αδην, εκαμον να γεινη πενθος εσκεπασα την αβυσσον δι' αυτον και εμποδισα τους ποταμους αυτης και τα μεγαλα υδατα εκρατηθησαν και εκαμον να πενθηση ο Λιβανος δι' αυτον και παντα τα δενδρα του αγρου εμαρανθησαν δι' αυτον. 	 Joßcaßin xye li nimajcual Dios: —Saß li cutan nak tintakla li cheß aßin saß xnaßajeb li camenak, lâin tinqßue li palau chi chakic xban xrahil xchßôl. Tinxakab li nimaß ut eb li rok haß re nak incßaß chic teßbêk rok. Xban nak qui-osoß li cheß aßan, lâin tinqßue xrahil xchßôleb chixjunileb li cuanqueb Líbano ut eb li cheß li cuanqueb saß qßuicheß telajeßsachk xchßôleb.


Διοτι εαν πιστευωμεν οτι ο Ιησους απεθανε και ανεστη, ουτω και ο Θεος τους κοιμηθεντας δια του Ιησου θελει φερει μετ' αυτου. 	 Lâo nakapâb nak li Jesús quicam ut quicuacli cui'chic chi yo'yo. Ut nakapâb ajcui' nak li jo' q'uialeb que'pâban re li Cristo, li Dios tixcuaclesiheb cui'chic chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak ut tixc'ameb chak rochben nak tâchâlk cui'chic li Jesucristo.


Δοξολογειτε τον Κυριον, διοτι ειναι αγαθος, διοτι το ελεος αυτου μενει εις τον αιωνα. 	 Chexbantioxînk chiru li Kâcuaß xban nak aßan châbil ut junelic naruxtâna ku.