Ο περιπατων μετα σοφων θελει εισθαι σοφος ο δε συντροφος των αφρονων θελει απολεσθη. 	 Li ani naxcßam rib riqßuineb li cuanqueb xnaßleb tâcuânk xnaßleb. Ut li ani tixcßam rib riqßuineb li mâcßaßeb xnaßleb tâsachk.


Διοτι το καυχημα ημων ειναι τουτο, η μαρτυρια της συνειδησεως ημων, οτι εν απλοτητι και ειλικρινεια Θεου, ουχι εν σοφια σαρκικη, αλλ' εν χαριτι Θεου επολιτευθημεν εν τω κοσμω, περισσοτερον δε προς εσας. 	 K'axal nasaho' kach'ôl xban nak nakanau nak sa' tîquilal nococuan sa' ruchich'och'. Ut chi anchal kach'ôl xocuan sa' tîquilal nak xocuan êriq'uin lâex. Moco xban ta nak cuan kana'leb kajunes lâo nak cuanco sa' tîquilal. Li Dios ban natenk'an ke riq'uin lix nimal ruxtân.


εις τον επιβαινοντα επι τους ουρανους των εκπαλαι ουρανων ιδου εκπεμπει την φωνην αυτου, φωνην κραταιαν. 	 Cheqßuehak xlokßal li Kâcuaß li quicßamoc be saß chok chiruheb lix tenamit junxil. Cherabihak li cßaßru naxye li Kâcuaß li quiâtinac chi cau xyâb xcux riqßuin xnimal xcuanquil.


και επιασε την χειρα αυτης, και αφηκεν αυτην ο πυρετος, και εσηκωθη και υπηρετει αυτους. 	 Ut li Jesús quixchap li ruk' ut quinume' lix tik. Ut a'an quicuacli, ut quic'anjelac chiru.


Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος Ιδου, εγω θελω διαδικασει την δικην σου και θελω εκδικησει την εκδικησιν σου, και θελω καταστησει την θαλασσαν αυτης ξηραν και θελω ξηρανει την πηγην αυτης. 	 Joßcan nak li Kâcuaß quixye: —Lâin tin-oquênk chêrix ut lâin tinqßue rêkaj li incßaß us xeßxbânu êre. Lâin tinqßue chi chakic li nimaß ut eb li yußam haß li cuanqueb Babilonia.


και μοι ειπεν Αρκει εις σε η χαρις μου διοτι η δυναμις μου εν αδυναμια δεικνυεται τελεια. Με ακραν λοιπον ευχαριστησιν θελω καυχηθη μαλλον εις τας αδυναμιας μου, δια να κατοικηση εν εμοι η δυναμις του Χριστου. 	 Abanan li Kâcua' quixye cue: Inc'a' nacuisi lâ raylal. Abanan tatintenk'a re nak tâcuy xnumsinquil. Lâin ninq'ue lin cuanquil re li ani naxnau nak mâc'a' xcuanquil xjunes, chan cue. Jo'can nak nasaho' sa' inch'ôl riq'uin li raylal re nak lix cuanquil li Cristo cuânk cuiq'uin.


και θελω σε περιστρεψει και σε περιπλανησει, και θελω σε αναβιβασει εκ των εσχατων του βορρα και φερει επι τα ορη του Ισραηλ 	 Lâin tatcuisi chak saß lâ naßaj li cuan saß li norte ut tatintakla chi pletic riqßuineb li cuanqueb saß eb li tzûl li cuanqueb Israel.


Παντες ουτοι ειχον λαβει ξενας γυναικας και τινες εξ αυτων γυναικας, εξ ων ετεκνοποιησαν. 	 Chixjunileb aßan queßxcßam rixakileb jalaneb xtenamit. Abanan queßxcanab li rixakileb rochbeneb lix cocßal.


και υπερ εμου, δια να δοθη εις εμε λογος να ανοιξω το στομα μου μετα παρρησιας, δια να καμω γνωστον το μυστηριον του ευαγγελιου, 	 Ut chextijok ajcui' chicuix lâin re nak chixq'ue taxak cuâtin li Dios re xyebal resil li colba-ib ut chixq'ue taxak xcacuilal inch'ôl chixyebal resil nak li colba-ib reheb ajcui' li mâcua'eb aj judío.


γινωσκοντες οτι ο Χριστος αναστας εκ νεκρων δεν αποθνησκει πλεον, θανατος αυτον δεν κυριευει πλεον. 	 Lâo nakanau nak li Jesucristo quicuacli cui'chic chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak. Li Cristo inc'a' chic tâcâmk xban nak mâc'a' chic xcuanquil li câmc sa' xbên.


Εγω δε επειδη ευρον οτι δεν επραξεν ουδεν αξιον θανατου, και αυτος ουτος επεκαλεσθη τον Σεβαστον, απεφασισα να πεμψω αυτον. 	 Abanan nak xin-oc chi rakoc âtin sa' xbên xinq'ue retal nak mâc'a' xmâc re tâcamsîk. A'an xtz'âma nak li acuabej César târakok âtin sa' xbên. Jo'can nak xinye nak tento tâxic Roma riq'uin li acuabej.


Ειδον τας σκηνας της Αιθιοπιας εν θλιψει ετρομαξαν τα παραπετασματα της γης Μαδιαμ. 	 Quicuil nak queßxcßul li raylal li cuanqueb saß li naßajej Cusán. Ut nequeßsicsot xbaneb xxiu li cuanqueb Madián.


Και οι υιοι του Εφραιμ, Σουθαλα και Βερεδ υιος τουτου, και Ταχαθ υιος τουτου, και Ελεαδα υιος τουτου, και Ταχαθ υιος τουτου, 	 Aßaneb aßin li ralal xcßajol laj Efraín: li ralal, aßan laj Sutela; li ralal laj Sutela, aßan laj Bered; li ralal laj Bered, aßan laj Tahat; li ralal laj Tahat, aßan laj Elada; li ralal laj Elada, aßan laj Tahat jun chic;


Και ηλθεν ο Εμμωρ και ο Συχεμ ο υιος αυτου εις την πυλην της πολεως αυτων, και ελαλησαν προς τους ανδρας της πολεως αυτων λεγοντες, 	 Ut laj Siquem rochben lix yucuaß, queßcôeb saß li oquebâl re li tenamit li nequeßxchßutub cuiß ribeb li cristian. Ut queßoc chi âtinac riqßuineb li cuanqueb aran.


Ο δε Αγριππας ειπε προς τον Φηστον Ηθελον και εγω να ακουσω τον ανθρωπον. Και εκεινος Αυριον, ειπε, θελεις ακουσει αυτον. 	 Ut li rey Agripa quixye re laj Festo: -Lâin nacuaj raj rabinquil li c'a'ru naxye li cuînk a'an, chan. Ut laj Festo quixye re: -Cuulaj ajcui' naru tâcuabi, chan.


Εαν δε τις σας ειπη, Τουτο ειναι ειδωλοθυτον, μη τρωγετε δι' εκεινον τον φανερωσαντα και δια την συνειδησιν διοτι του Κυριου ειναι η γη και το πληρωμα αυτης. 	 A'ut cui junak naxye âcue nak li tzacaêmk a'an mayejanbil chiru li yîbanbil dios, inc'a' tâtzaca a'an re nak inc'a' tâch'inâk xch'ôl li xyehoc âcue nak mayejanbil tzacaêmk ut re ajcui' nak inc'a' tâoc xc'a'ux.


Εις μηδενα μη οφειλετε μηδεν ειμη το να αγαπατε αλληλους διοτι ο αγαπων τον αλλον εκπληροι τον νομον. 	 Mâ ani aj iq'uin chicuânk êc'as. Ut cherahak êrib chi ribil êrib xban nak li ani naxra li ras rîtz'in naxbânu li c'a'ru naxye li chak'rab.


εκατον τριακοντα σικλων ητο εκαστος δισκος αργυρους, και εβδομηκοντα σικλων εκαστον λεκανιον απαν το αργυριον των σκευων, δυο χιλιαδων και τετρακοσιων σικλων, κατα τον σικλον τον αγιον 	 Li junjûnk chi nînki plato yîbanbil riqßuin plata numenak oxib libra râlal li junjûnk. Ut li junjûnk chi nînki secß caßchßin mâ cuib libra râlal. Chixjunil li yîbanbil riqßuin plata numenak lajêb roxcßâl libra râlal. Lix bisbaleb, aßan joß li bisleb cuan saß li tabernáculo.


οσους δε προωρισε, τουτους και εκαλεσε, και οσους εκαλεσε, τουτους και εδικαιωσε, και οσους εδικαιωσε, τουτους και εδοξασε. 	 Najter chak k'e cutan li Dios ac cuan sa' xch'ôl ani li sic'bileb ru xban, ut li sic'bileb ru a'an li quixbokeb; ut li quixbokeb, quixtîcobresi lix ch'ôleb ut naxq'ueheb ajcui' xlok'al.


Και ηρωτησεν ο Δαβιδ τον Κυριον, λεγων, Να καταδιωξω οπισθεν τουτων των ληστων; θελω προφθασει αυτους; Ο δε ειπε προς αυτον, Καταδιωξον διοτι θελεις βεβαιως προφθασει και αφευκτως θελεις ελευθερωσει παντα. 	 Laj David quitijoc ut quixye re li Dios: —¿Ma us cui tinxic chirixeb chixchapbaleb laj Amalec? ¿Ma toj toxebintau saß be? chan. Li Kâcuaß quixye re: —Ayukex. Relic chi yâl tâtauheb ut tâcoleb li xeßxchap ut xeßxcßam chirixeb, chan.


Οι ιερεις δεν ειπον, Που ειναι ο Κυριος; και οι κρατουντες τον νομον δεν με εγνωρισαν και οι ποιμενες εγινοντο παραβαται εναντιον μου, και οι προφηται προεφητευον δια του Βααλ και περιεπατουν οπισω πραγματων ανωφελων. 	 Eb laj tij incßaß queßxcßoxla insicßbal. Eb li nequeßxcßut li chakßrab chiruheb li tenamit incßaß queßxqßue inlokßal. Eb li nequeßtaklan saß xbêneb laj Israel queßxkßet li cuâtin. Ut eb li profetas queßâtinac saß xcßabaß li yîbanbil dios Baal, ut queßxlokßoniheb li jalanil dios li mâcßaß nequeßoc cuiß.


Και ειπε προς τους αδελφους αυτου, το αργυριον μου μοι εδοθη οπισω και μαλιστα ιδου, ειναι εν τω σακκιω μου και εξεπλαγη η καρδια αυτων και συνεταραχθησαν, λεγοντες προς αλληλους, Τι ειναι τουτο, το οποιον μας εκαμεν ο Θεος; 	 Ut aßan quixye reheb li ras: —Ilomak li cßaßru xintau saß lin coxtal. Xeßxkßajsi chak xtzßak li trigo li xkatoj cuiß. ¿Cßaßut nak xeßxbânu ke chi joßcaßin? chan. Ut queßsach xchßôleb. Nequeßsicsot nak queßxye: —¿Cßaß xak ru nak xbânu ke li Dios chi joßcaßin? chanqueb.


Προσεχε εις την πληγην της λεπρας, να φυλαττης επιμελως και να καμνης κατα παντα οσα οι ιερεις οι Λευιται σας διδαξωσι καθως προσεταξα εις αυτους, θελετε προσεχει να καμνητε. 	 Têbânu reheb li saklep rixeb chi tzßakal re ru chixjunil li nequeßxye eb laj tij. Tento têbânu joß xinye reheb aßan.


Καλητερον να ηναι τις ταπεινοφρων μετα των ταπεινων, παρα να μοιραζη λαφυρα μετα των υπερηφανων. 	 Kßaxal us nak takacubsi kib saß xyânkeb li nebaß chiru nak takanimobresi kib saß xyânkeb li cuanqueb xbiomal.


Θελετε φοβεισθαι εκαστος την μητερα αυτου και τον πατερα αυτου και τα σαββατα μου θελετε φυλαττει. Εγω ειμαι Κυριος ο Θεος σας. 	 Chexucuâk ru lê naß êyucuaß. Ut têoxlokßi li hilobâl cutan. Lâin li Kâcuaß lê Dios xinyehoc re aßin.


Συνεπεσε δε να ηναι εκει ανθρωπος τις διεστραμμενος, ονομαζομενος Σεβα, υιος του Βιχρει, Βενιαμιτης και εσαλπισε δια της σαλπιγγος και ειπε, Δεν εχομεν ημεις μερος εις τον Δαβιδ, ουδε εχομεν κληρονομιαν εις τον υιον του Ιεσσαι Ισραηλ, εις τας σκηνας αυτου εκαστος. 	 Saß li tenamit Gilgal quicuan jun li cuînk incßaß us xnaßleb. Aßan laj Seba, ralal laj Bicri. Xcomoneb li ralal xcßajol laj Benjamín. Laj Seba quixyâbasi li trompeta re xchßutubanquileb li tenamit, ut quixye reheb: —Lâo mâcßaß nakara chirix laj David li ralal laj Isaí. Mâcßaß tixqßue ke. Chikajunilo toxic saß kamuhebâl, chan.


Εν τω καιρω εκεινω, λεγει Κυριος, θελουσιν εκριψει τα οστα των βασιλεων του Ιουδα και τα οστα των αρχοντων αυτου και τα οστα των ιερεων, και τα οστα των προφητων και τα οστα των κατοικων της Ιερουσαλημ, απο των ταφων αυτων 	 Li Kâcuaß quixye: —Saß eb li cutan aßan lix bakeleb li rey ut eb li queßtenkßan reheb teßisîk saß lix muklebâleb xbaneb li xicß nequeßiloc reheb. Teßisîk ajcuiß lix bakeleb li profetas ut eb laj tij joß ajcuiß lix bakeleb li tenamit li queßcuan Jerusalén.


και οταν ακουσης θορυβον διαβασεως επι των κορυφων των συκαμινων, τοτε θελεις σπευσει διοτι τοτε ο Κυριος θελει εξελθει εμπροσθεν σου, δια να παταξη το στρατοπεδον των Φιλισταιων. 	 Nak tâcuabi li ecßânc saß rukßeb li cheß chanchan yôqueb chi bêc li soldados, tatxic chi pletic riqßuineb xban nak lâin tinxic chi ubej ut tinsach xcuanquileb lix soldâdeb laj filisteo, chan li Dios.Ut laj David quixbânu joß quixye li Kâcuaß. Quixcamsiheb laj filisteo. Naticla saß li tenamit Geba ut quicuulac toj cuan cuiß li tenamit Gezer.


και θελω σε καμει εις εθνος μεγα και θελω σε ευλογησει, και θελω μεγαλυνει το ονομα σου και θελεις εισθαι εις ευλογιαν 	 —Eb lâ cualal âcßajol teßqßuiânk. Ut tânimânk lix cuanquileb saß ruchichßochß. Ut lâin tin-osobtesînk âcue. Ut lâ cßabaß naßnôk ru yalak bar. Saß âcßabaß lâat, nabaleb chic li cristian teßxcßul li usilal xban nak lâat sicßbil âcuu inban.


Και παρεκαλει αυτον πολλα να μη αποστειλη αυτους εξω της χωρας. 	 Ut nabal sut quixtz'âma chiru li Jesús nak inc'a' târisiheb li mâus aj musik'ej chi junaj cua sa' li na'ajej a'an.


Και αποκριθεντες ο Λαβαν και ο Βαθουηλ, ειπον, Παρα Κυριου εξηλθε το πραγμα ημεις δεν δυναμεθα να σοι ειπωμεν κακον η καλον 	 Ut quichakßoc laj Labán rochben laj Betuel. Ut queßxye re, —Riqßuin li Kâcuaß Dios chalenak chak li naßleb aßin. Mâcßaß naru takaye chirix.


Και επεκαλεσθη ο Ιαβης τον Θεον του Ισραηλ, λεγων, Ειθε μετ' ευλογιας να με ευλογησης και να εκτεινης τα ορια μου, και η χειρ σου να ηναι μετ' εμου και να με φυλαττης απο κακου, ωστε να μη εχω λυπην. Και εχαρισεν ο Θεος εις αυτον οσα εζητησε. 	 Laj Jabes quitijoc chiru li Kâcuaß lix Dioseb laj Israel ut quixye: —At Kâcuaß, chinâcuosobtesi. Tâqßue taxak cue nabal li chßochß. Chatcuânk taxak cuiqßuin ut chinâcol chiru li mâusilal li tixbok chak raylal saß inbên, chan. Ut li Kâcuaß quirabi lix tij ut quixbânu joß quixtzßâma chiru.


Και προς τον αγγελον της εν Σαρδεσιν εκκλησιας γραψον Ταυτα λεγει ο εχων τα επτα πνευματα του Θεου και τους επτα αστερας. Εξευρω τα εργα σου, οτι το ονομα εχεις οτι ζης και εισαι νεκρος. 	 Ut li C'ajolbej quixye cui'chic cue: -Tz'îban riq'uin lix takl li Dios li na-iloc reheb li jun ch'ûtal chi aj pâbanel li cuanqueb Sardis ut tâye re: Li cuan li Santil Musik'ej riq'uin ut li cuan li cuukub chi chahim sa' ruk' naxye êre chi jo'ca'in: Lâin ninnau chanru nak cuanquex. Eb li tenamit neque'xye nak lâex tz'akal aj pâbanelex. Abanan moco yâl ta. Lâin ninnau nak inc'a' nequexpâban chi tz'akal. Chanchan camenakex.


Λεγω δε προς εσας τους φιλους μου Μη φοβηθητε απο των αποκτεινοντων το σωμα και μετα ταυτα μη δυναμενων περισσοτερον τι να πραξωσι. 	 Ex cuamîg, lâin ninye êre nak mexxucuac chiruheb li ani te'raj camsînc êre xban nak mâc'a' naru te'xbânu riq'uin lê râm.


και υπερισχυσεν ο Δαβιδ κατα του Φιλισταιου δια της σφενδονης και δια του λιθου, και εκτυπησε τον Φιλισταιον και εθανατωσεν αυτον. Αλλα δεν ητο ρομφαια εν τη χειρι του Δαβιδ 	 Joßcaßin nak quixcamsi laj Goliat laj David, usta mâcßaß xchßîchß riqßuin. Quixcamsi ban riqßuin rantßin ut pec.


Και ειπε προς αυτους, Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος Ιδου, εγω θελω λαβει τους υιους Ισραηλ εκ μεσου των εθνων οπου υπηγον, και θελω συναξει αυτους πανταχοθεν και φερει αυτους εις την γην αυτων. 	 Ut tâye reheb nak lâin li nimajcual Dios tincuisiheb chak chixjunileb laj Israel saß eb li jalan tenamit li cuanqueb cuiß chak. Tinchßutubeb ut tincßameb cuißchic saß lix tenamiteb.


μηπως, αφου φαγης και χορτασθης και οικοδομησης οικιας καλας και κατοικησης, 	 Tâcuulak xkßehil nak têyîb lê rochoch chi châbil ut tâcuânk ajcuiß lê tzacaêmk chi nabal.


Και ενω ησαν συνηγμενοι οι Φαρισαιοι, ηρωτησεν αυτους ο Ιησους, 	 Ut nak toj ch'utch'ûqueb laj fariseo, li Jesús quixpatz' reheb:


Και ο ιδων μαρτυρει, και αληθινη ειναι η μαρτυρια αυτου, και εκεινος εξευρει οτι αληθειαν λεγει, δια να πιστευσητε σεις. 	 Lâin quin-iloc re chi tz'akal li c'a'ru quic'ulman ut li c'a'ru yôquin xyebal êre tz'akal yâl. Yôquin chixyebal êre a'in re nak têpâb nak tz'akal yâl nak quic'ulman chi jo'can.


Διοτι πασα περικνημις πολεμιστου μαχομενου μετα θορυβου και πασα στολη κεκυλισμενη εις αιματα θελει εισθαι δια καυσιν και υλην πυρος. 	 Tâcßatekß lix xâbeb li soldados ut tâcßatekß ajcuiß li rakßeb li osoßjenak saß quicß.


Διοτι εις εμε το ζην ειναι ο Χριστος και το αποθανειν κερδος. 	 Lâin, nak toj yo'yôquin, cuanquin chi sum âtin riq'uin li Cristo. Abanan k'axal raj cui'chic us li câmc chok' cue xban nak ninnau nak tinxic riq'uin.


Ευθυς δε μετα την θλιψιν των ημερων εκεινων ο ηλιος θελει σκοτισθη και η σεληνη δεν θελει δωσει το φεγγος αυτης, και οι αστερες θελουσι πεσει απο του ουρανου και αι δυναμεις των ουρανων θελουσι σαλευθη. 	 Ut sa' eb li cutan a'an nak acak xrake' li raylal a'an, tâk'ojyînok' ru li sak'e ut li po inc'a' chic tâcutanok' ru. Tâec'ânk chak ru li choxa ut li chahim talaje't'anek' chak.


Συνηχθη δε πας ο λαος, ως εις ανθρωπος, εις την πλατειαν την εμπροσθεν της πυλης των υδατων και ειπον προς Εσδραν τον γραμματεα, να φερη το βιβλιον του νομου του Μωυσεως, τον οποιον ο Κυριος προσεταξεν εις τον Ισραηλ. 	 Saß xcuuk li po eb laj Israel queßxchßutub ribeb chixjunileb aran Jerusalén saß li nebâl li cuan chiru li oquebâl bar nequeßnumeß cuiß li nequeßbelan haß. Queßxtzßâma chiru laj Esdras laj tzßîb nak tixcßam chak li hu li tzßîbanbil cuiß li chakßrab li quiqßueheß re laj Moisés xban li Dios chokß reheb laj Israel.


και η γη θελει μοιρασθη δια κληρων κατα τα ονοματα των φυλων, κατα τας πατριας αυτων, θελουσι κληρονομησει 	 Nak têjeqßui li chßochß aßin saß xyânk li junjûnk chßûtal, têjeqßui riqßuin bûlic ut aß yal chanru tzßîbanbil xcßabaßeb li junjûnk têp.


Και υπηγε παλιν περαν του Ιορδανου, εις τον τοπον οπου εβαπτιζε κατ' αρχας ο Ιωαννης, και εμεινεν εκει. 	 Ut cô jun pac'al li nima' Jordán sa' li na'ajej li quicubsin cui' ha' laj Juan junxil. Ut aran quicana.


αλλα τα τοξα αυτων θελουσι συντριψει τους νεανισκους και δεν θελουσιν ελεησει τον καρπον της κοιλιας ο οφθαλμος αυτων δεν θελει φεισθη παιδια. 	 Riqßuin lix tzimaj telajeßxcamsiheb li cuînk li toj sâjeb. Incßaß teßril xtokßobâl ruheb li cocßal chi moco teßril xtokßobâl ruheb li cßulaßal.


και εκ της φυλης Βενιαμιν, την Γαβαων και τα περιχωρα αυτης, την Γαβαα και τα περιχωρα αυτης, 	 Ut eb li naßajej li queßxqßue eb li ralal xcßajol laj Benjamín, aßaneb aßin: Gabaón, Geba,


Και εαν ακουητε τας κρισεις ταυτας και φυλαττητε και εκτελητε αυτας, θελει φυλαξει Κυριος ο Θεος σου εις σε την διαθηκην και το ελεος, τα οποια ωμοσε προς τους πατερας σου 	 Cui lâex têqßue retal li chakßrab aßin ut cui têqßue êchßôl chixbânunquil, li Kâcuaß lê Dios tixbânu joß quixye saß li contrato ut târuxtâna êru joß quixyechißi reheb lê xeßtônil yucuaß.


Εβροντησεν ο Κυριος εξ ουρανου, και ο Υψιστος εδωκε την φωνην αυτου. 	 Chanchan nak namok li câk nak quiâtinac li Kâcuaß chi cau xyâb xcux. Ut qui-abîc xyâb xcux li nimajcual Dios.


την πυλην της φαραγγος επεσκευασεν ο Ανουν και οι κατοικοι της Ζανωα ουτοι ωκοδομησαν αυτην και εστησαν τας θυρας αυτης, τα κλειθρα αυτης και τους μοχλους αυτης και χιλιας πηχας εις το τειχος εως της πυλης της κοπριας. 	 Li puerta li na-iloc saß li ru takßa, aßan queßxyîb laj Hanún rochbeneb li cuanqueb saß li naßajej Zanoa. Queßxqßue li puerta ut queßxqßue ajcuiß li chßîchß re tâtzßapônk chi us. Cuib ciento riqßuin mero ciento metro li tzßac li queßxyîb. Quicuulac toj saß li oquebâl bar nequeßrisi cuiß li mul.


Και πλησιον του οριου του Ιουδα, απο του ανατολικου πλευρου εως του δυτικου πλευρου, θελει εισθαι το μεριδιον, το οποιον θελετε αφιερωσει απο εικοσιπεντε χιλιαδων καλαμων εις πλατος, κατα δε το μηκος ως εν των αλλων μεριδιων, απο του ανατολικου πλευρου εως του δυτικου πλευρου και το αγιαστηριον θελει εισθαι εν μεσω αυτου. 	 Ut li naßajej li cuan chixcßatk lix chßochß laj Judá tâcanâk chokß xnaßaj li templo. Naticla saß li este ut nacuulac toj chire li palau. Cablaju kilómetro xnimal ru. Ut lix nimal rok, aßan juntakßêt riqßuin li teßxcßul lix têpaleb laj Israel. Ut li templo tâcuânk saß xyi li naßajej aßan.


Μισειτε το κακον και αγαπατε το καλον και αποκαταστησατε την κρισιν εν τη πυλη ισως ο Κυριος ο Θεος των δυναμεων ελεηση το υπολοιπον του Ιωσηφ. 	 Chetzßektâna li mâusilal ut chera li tîquilal. Ut qßuehomak êchßôl chi rakoc âtin saß xyâlal. Mâre chi joßcan li Kâcuaß, li nimajcual Dios târuxtâna êru lâex laj Israel, li joß qßuialex chic texcolekß.


Του χρυσου, του αργυρου και του χαλκου και του σιδηρου αριθμος δεν ειναι. Σηκωθητι και καμνε και ο Κυριος εστω μετα σου. 	 Li oro, li plata, li bronce ut li hierro moco bisbil ta joß qßuial. Anakcuan tiquib cßanjelac ut li Dios taxak chicuânk âcuiqßuin, chan laj David.


Εχεις ολιγα ονοματα και εν Σαρδεσι, τα οποια δεν εμολυναν τα ιματια αυτων, και θελουσι περιπατησει μετ' εμου με λευκα, διοτι ειναι αξιοι. 	 Lâin ninnau nak aran Sardis toj cuanqueb cuib oxib sa' êyânk li tîc xch'ôleb. Inc'a' xe'xtz'ajni ribeb riq'uin xbânunquil li mâusilal. Lâin tinye reheb nak xc'ulubeb cuânc cuiq'uin chi tiktôqueb riq'uin saki ak'ej xban nak tîc xch'ôleb.


Και εξηγησεν εις αυτην ο Σολομων παντα τα ερωτηματα αυτης και δεν εσταθη ουδεν κεκρυμμενον απο του Σολομωντος, το οποιον δεν εξηγησεν εις αυτην. 	 Li rey Salomón quixsume chixjunil li cßaßru quixpatzß li reina. Ut mâ jun li patzßoc incßaß ta quixsume.


Και παραφυλαξαντες απεστειλαν ενεδρευτας, υποκρινομενους οτι ειναι δικαιοι, επι σκοπω να πιασωσιν αυτον απο λογου, δια να παραδωσωσιν αυτον εις την αρχην και εις την εξουσιαν του ηγεμονος. 	 Eb laj tz'îb ut eb li xbênil aj tij yôqueb chixq'uebal retal jok'e tz'akal târûk te'xchap li Jesús. Ut que'xtaklaheb aj q'uehol etal riq'uin. Laj q'uehol etal que'xbânu ribeb nak tîqueb xch'ôl yal re rilbal cui tixye junak âtin re nak târûk te'xchap ut te'xc'am riq'uin li acuabej.


Αφαιρει τον λογον των δεινων ρητορων, και σηκονει την συνεσιν απο των πρεσβυτερων. 	 Ut naxsach xnaßlebeb li nequeßqßuehoc naßleb. Joßcaneb ajcuiß li ac tîxeb. Incßaß chic jultic reheb.


Τοτε ο Ναβουχοδονοσορ μετα θυμου και οργης προσεταξε να φερωσι τον Σεδραχ, Μισαχ και Αβδε-νεγω. Και εφεραν τους ανθρωπους τουτους ενωπιον του βασιλεως. 	 Nak quirabi aßan cßajoß nak quijoskßoß li rey Nabucodonosor ut quixtakla xcßambaleb laj Sadrac, laj Mesac ut laj Abed-nego. Ut saß ajcuiß li hônal aßan queßcßameß chiru li rey.


Και εκραταιουντο τα υδατα, και επληθυνοντο σφοδρα επι της γης και η κιβωτος εφερετο επι της επιφανειας των υδατων. 	 Kßaxal cuißchic quichamoß li butß saß xbên li ruchichßochß. Ut li jucub napamamnac saß xbên li haß.


Προσετι, οι γειτονευοντες μετ' αυτων, εως του Ισσαχαρ, και Ζαβουλων και Νεφθαλι, εφεραν τροφας επι ονων και επι καμηλων και επι ημιονων και επι βοων, τροφας αλευρου, παλαθας συκων και σταφιδας και οινον και ελαιον και βοας και προβατα, αφθονως διοτι ητο ευφροσυνη εν τω Ισραηλ. 	 Eb li tenamit li cuanqueb chi nachß queßxcßam chak xtzacaêmkeb. Joßcan ajcuiß eb li ralal xcßajol laj Isacar, eb li ralal xcßajol laj Zabulón ut eb li ralal xcßajol laj Neftalí. Queßxcßam nabal li tzacaêmk chirixeb li bûr ut chirixeb li camello ut chirixeb li mûl. Ut cuan ajcuiß quelonbil xbaneb li bôyx. Li tzacaêmk li queßxcßam chak, aßan cßaj, caxlan cua yîbanbil riqßuin higo, chaki uvas, vino ut aceite. Ut queßxcßam ajcuiß bôyx ut carner. Kßaxal nabal li cßaßak re ru queßxcßam re teßxtzaca xban nak kßaxal sa saß xchßôleb laj Israel.


Απαγγειλον μοι, συ, τον οποιον αγαπα η ψυχη μου, Που ποιμαινεις, που αναπαυεις το ποιμνιον την μεσημβριαν δια τι να γεινω ως περικεκαλυμμενη μεταξυ των ποιμνιων των συντροφων σου; 	 At cuînk, lâin nacatinra. Ye cue bar nacacßam lâ quetômk re teßcuaßak. ¿Bar nacaqßueheb chi hilânc cuaßleb? ¿Cßaßut nak tento nak tinbeni cuib châsicßbal saß lix naßajeb lix quetômkeb laj ilol xul?


Ησαν δε οι υιοι του Νωε, οι εξελθοντες εκ της κιβωτου, Σημ και Χαμ και Ιαφεθ. Ο δε Χαμ ητο πατηρ του Χανααν. 	 Eb li ralal laj Noé li queßel saß li jucub cab, aßaneb aßin: laj Sem, laj Cam, ut laj Jafet. Laj Cam, aßan lix yucuaß laj Canaán.


Ο δε Ιωσηφ κατεβιβασθη εις την Αιγυπτον και ο Πετεφρης ο αυλικος του Φαραω, ο αρχων των σωματοφυλακων, ανθρωπος Αιγυπτιος, ηγορασεν αυτον εκ των χειρων των Ισμαηλιτων, οιτινες κατεβιβασαν αυτον εκει. 	 Laj José quicßameß saß li nimla tenamit Egipto xbaneb laj ismaelita. Jun li cuînk aj Potifar quilokßoc re. Laj Potifar, aßan natenkßan re laj faraón chixtaklanquileb li soldados. Laj faraón, aßan li acuabej re li tenamit Egipto.


και θελει εξελθει ο ιερευς εξω του στρατοπεδου και θελει θεωρησει ο ιερευς, και ιδου, εαν ιατρευθη η πληγη της λεπρας εις τον λεπρον, 	 Laj tij tâxic toj chirix lix naßaj lix muhebâleb chirilbal ma ac xqßuira li saklep chirix.


Ο οκνηρος λεγει, Λεων ειναι εν τη οδω, λεων εν ταις πλατειαις. 	 Li ani incßaß naraj trabajic naxsicß xyâlal chanru nak incßaß nacßanjelac. Naxye nak incßaß naru naxic chi trabajic xban nak cuan jun li cakcoj saß be naru nacamsîc xban.


Την δε τριτην ημεραν, οτε ησαν εν τω πονω, δυο εκ των υιων του Ιακωβ, ο Συμεων και ο Λευι, αδελφοι της Δεινας, ελαβον εκαστος την μαχαιραν αυτου, και εισηλθον εις την πολιν ασφαλως και εφονευσαν παν αρσενικον. 	 Abanan saß rox li cutan nak toj ra cuanqueb li cuînk xban li circuncisión, cuib li ralal laj Jacob, laj Simeón rochben laj Leví, queßcôeb chi pletic saß li tenamit aßan chi mâcßaß saß xchßôleb. Chixjunileb li cuînk aßin queßcamsîc chi chßîchß xbaneb laj Simeón ut laj Leví, li raseb lix Dina.


Και ειπε, Λαβε τωρα τον υιον σου τον μονογενη, τον οποιον ηγαπησας, τον Ισαακ, και υπαγε εις τον τοπον Μορια, και προσφερε αυτον εκει εις ολοκαυτωμα, επι ενος των ορεων, το οποιον θελω σοι ειπει. 	 Li Dios quixye re: —Cßam lâ cualal li jun ajcuiß châcuu. Aßan laj Isaac li kßaxal raro âban. Tâcßam aßan saß li naßajej Moriah saß li tzûl li tincßut châcuu. Ut aran tâqßue lâ cualal chokß jun cßatbil mayej chicuu, chan li Dios.


την οποιαν προσεταξα εις τους πατερας υμων, καθ' ην ημεραν εξηγαγον αυτους εκ γης Αιγυπτου, εκ της καμινου της σιδηρας, λεγων, Ακουσατε της φωνης μου και πραττετε αυτα, κατα παντα οσα προσεταξα εις εσας και θελετε εισθαι λαος μου, και εγω θελω εισθαι Θεος υμων 	 Aßan li contrato li quinbânu riqßuineb lê xeßtônil yucuaß nak quicuisiheb aran Egipto saß li naßajej li chanchan horno li lochlo xamlel. Lâin quinye reheb, “Chex-abînk chicuu ut têbânu chixjunil li cßaßru ninye êre. Cui têbânu aßan, lâexak lin tenamit ut lâinak lê Dios.


Και οστις προσφερει θυσιαν ειρηνικης προσφορας εις τον Κυριον δια να εκπληρωση ευχην, η προσφοραν αυτοπροαιρετον, εκ των βοων η εκ των προβατων, θελει εισθαι αμωμον δια να ηναι δεκτον ουδεις μωμος θελει εισθαι εις αυτο. 	 Cui junak tixqßue lix mayej re xcßambal rib saß usilal riqßuin li Kâcuaß, tento nak li xul tzßakalak re ru, usta namayejac xban nak x-ala saß xchßôl xbânunquil, malaj ut xban nak cuan li cßaßru quixyechißi. Tento nak mâcßaß rêcß li xul, usta toro, usta carner, re nak tâcßulekß li mayej xban li Kâcuaß.


Δια τουτο ειπε, Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος Αν και απερριψα αυτους μακραν μεταξυ των εθνων, αν και διεσκορπισα αυτους εις τους τοπους, θελω εισθαι ομως εις αυτους ως μικρον αγιαστηριον, εν τοις τοποις οπου υπαγωσι. 	 Joßcan nak tâye reheb laj Israel lâ cuech tenamitil li queßcßameß chi najt li cßaßru yôquin chixyebal. Lâin quintaklan reheb chi najt ut quinjeqßuiheb saß xyânkeb li jalanil tenamit. Abanan lâin tincuânk riqßuineb nak cuânkeb aran.


Και ωργισθη ο δρακων κατα της γυναικος και υπηγε να καμη πολεμον με τους λοιπους του σπερματος αυτης, τους φυλαττοντας τας εντολας του Θεου και εχοντας την μαρτυριαν του Ιησου Χριστου. 	 C'ajo' nak quijosk'o' li dragón sa' xbên li ixk. Cô chi pletic riq'uineb li ralal xc'ajol, li jo' q'uial chic que'cana. A'aneb li neque'bânun re lix chak'rab li Dios ut neque'pâban re lix yâlal li quixch'olob li Jesucristo.


Ειπε δε ο Αβραμ προς τον Λωτ, Ας μη ηναι, παρακαλω, ερις μεταξυ εμου και σου και μεταξυ των ποιμενων μου και των ποιμενων σου διοτι αδελφοι ειμεθα ημεις 	 Laj Abram quixye re laj Lot: —Lâo kacomon kib. Incßaß taxak tâcuânk li chßaßajquilal chi kibil kib. Joß ajcuiß riqßuineb li kamôs. Incßaß nacuaj nak teßxpleti ribeb laj ilol reheb li kaquetômk.


και στηνω την διαθηκην μου προς εσας και δεν θελει πλεον εξολοθρευθη πασα σαρξ απο των υδατων του κατακλυσμου ουδε θελει εισθαι πλεον κατακλυσμος δια να φθειρη την γην. 	 Li Dios quixye ajcuiß: —Lâin tinxakab xcuanquil li contrato li tinbânu êriqßuin. Mâ jun sut chic tinsach ruheb li cristian ut eb li xul riqßuin butßi haß. Incßaß chic tâosokß li ruchichßochß riqßuin butßi haß.


Υιοι Ελαμ, χιλιοι διακοσιοι πεντηκοντα τεσσαρες. 	 Li ralal xcßajol laj Elam, aßan jun mil riqßuin cuib ciento riqßuin câlaju roxcßâl.


Και ο ιερευς ο κεχρισμενος αντ' αυτου μεταξυ των υιων αυτου θελει προσφερει αυτο τουτο ειναι νομιμον αιωνιον δια τον Κυριον. ολοκληρως θελει καιεσθαι. 	 Ut laj tij li tâxakabâk chokß rêkaj laj Aarón saß xyânkeb li ralal tixqßue li mayej aßin joß quixbânu laj Aarón xban nak aßin jun xchakßrab li Kâcuaß tento teßxbânu junelic. Ut tâcßatekß chixjunil li mayej li tixqßue.


Επιστρεψον, Κυριε λυτρωσον την ψυχην μου σωσον με δια το ελεος σου. 	 Minâcanab injunes, at Kâcuaß. Chinâtenkßa ban. Ut chinâcol riqßuin xnimal lâ cuuxtân.


Ιδου, παντες σεις, οι αναπτοντες πυρ και περικυκλουμενοι με σπινθηρας, περιπατειτε εν τω φωτι του πυρος σας και δια των σπινθηρων τους οποιους εξηψατε. Τουτο σας εγεινεν υπο της χειρος μου, εν λυπη θελετε κοιτεσθαι. 	 Abanan chêjunilex lâex li nequecßûb chanru nak têcamsiheb lê ras êrîtzßin texsachekß xban li cßaßru nequecßûb ru xbânunquil. Li Kâcuaß tâbânûnk re nak texsachekß ut xban li raylal têcßul tex-osokß.


Διοτι ο νομος, εχων σκιαν των μελλοντων αγαθων, ουχι αυτην την εικονα των πραγματων, δεν δυναται ποτε δια των αυτων θυσιων, τας οποιας προσφερουσι κατ' ενιαυτον παντοτε να τελειοποιηση τους προσερχομενους 	 Li chak'rab li quiq'uehe' re laj Moisés yal retalil li usilal talaje'châlk mokon. Sa' li chak'rab a'an naxye nak te'mayejak rajlal chihab aban moco riq'uin ta li mayejac quitîcobresîc lix yu'ameb.


διοτι δεν εισερχεται εις την καρδιαν αυτου, αλλ' εις την κοιλιαν, και εξερχεται εις τον αφεδρωνα, καθαριζον παντα τα φαγητα. 	 Li c'a'ru naxtzaca junak, a'an moco sa' râm ta naxic. Tîc sa' xsa' naxic ut chirix a'an naxtz'ek cui'chic, chan. Jo'can nak quixye nak chixjunil li natzacaman moco mâc ta xtzacanquil.


Ο δε Ιωακειμ εδωκεν εις τον Φαραω το αργυριον και το χρυσιον εφορολογησεν ομως την γην, δια να δωση το αργυριον κατα την προσταγην του Φαραω ο λαος της γης συνεισεφερε το αργυριον και το χρυσιον, εκαστος κατα την εκτιμησιν αυτου, δια να δωση εις τον Φαραω-νεχαω. 	 Laj Joacim quixtoj re li rey Necao li plata ut li oro li quixpatzß. Quixpuersiheb li tenamit chixtojbal aßan, aß yal joß qßuial lix naßajeb cuan. Li junjûnk queßxqßue li joß qßuial li queßyeheß re ut laj Joacim quixqßue li plata ut li oro re li rey.


Εκαστος εν τη κλησει, καθ' ην εκληθη, εν ταυτη ας μενη. 	 Jo' nak cuan junak nak quisiq'ue' ru xban li Dios, jo'can ajcui' tâcanâk.


και παντα τα σκευη, τα οποια εμιανεν ο βασιλευς Αχαζ επι της βασιλειας αυτου, οτε απεστατησεν, ητοιμασαμεν και ηγιασαμεν και ιδου, ειναι εμπροσθεν του θυσιαστηριου του Κυριου. 	 Xkacauresi ut xkasantobresi chixjunil li cßanjelebâl li quirisi li rey Acaz saß li templo nak quixtzßektâna li Kâcuaß. Anakcuan eb li cßanjelebâl cuan chiru lix artal li nimajcual Dios, chanqueb.


Μη δεν ηκουσας οτι εγω εκαμον τουτο παλαιοθεν, και απο ημερων αρχαιων εβουλευθην αυτο; τωρα δε εξετελεσα τουτο, ωστε συ να ησαι δια να καταστρεφης πολεις ωχυρωμενας εις ερειπιων σωρους. 	 ¿Ma incßaß ta biß nacanau nak lâin li Kâcuaß? Lâin quincßoxlan re chixjunil li tâuxmânk. Najter kße cutan lâin quincßûb chak ru chanru tâcßulmânk. Ut anakcuan lâin xatincanab chixsachbal ruheb li tenamit li cauheb rib chi pletic. Tûbtu aj chic xacanabeb nak xapoßeb.


Ουδε την γραφην ταυτην δεν ανεγνωσατε, Ο λιθος, τον οποιον απεδοκιμασαν οι οικοδομουντες, ουτος εγεινε κεφαλη γωνιας 	 ¿Ma inc'a' xeril sa' li Santil Hu li naxye chi jo'ca'in? Li pec li que'xtz'ektâna laj cablanel, a'an li k'axal lok' li quiq'ueman chok' xxuc li cab.


Απεκριθη προς αυτον ο Ιησους Εγω παρρησια ελαλησα εις τον κοσμον εγω παντοτε εδιδαξα εν τη συναγωγη και εν τω ιερω, οπου οι Ιουδαιοι συνερχονται παντοτε, και εν κρυπτω δεν ελαλησα ουδεν. 	 Li Jesús quixye re: -Junelic xinch'olob lix yâlal chiruheb li tenamit sa' eb li cab li neque'xch'utub cui' ribeb laj judío ut sa' li templo. Mâc'a' xinye reheb chi mukmu.


Και ειπεν ο Ιωαβ προς τον Αμασα, Υγιαινεις, αδελφε μου; Και επιασεν ο Ιωαβ τον Αμασα με την δεξιαν αυτου χειρα απο του πωγωνος, δια να φιληση αυτον. 	 Laj Joab quixye re laj Amasa: —¿Chan xacuil, at cuamîg?— Ut quixchap lix mach laj Amasa riqßuin li rukß nim re târutzß ru.


Την αριστεραν αυτης ηπλωσεν εις τον πασσαλον, και την δεξιαν αυτης εις την σφυραν των εργατων και σφυροκοπησασα τον Σισαρα εσχισε την κεφαλην αυτου, και συνεθλασε και διεπερασε τους μηνιγγας αυτου. 	 Ut quixchap jun li cheß kßes rußuj li naxxakab cuiß li muhebâl. Ut riqßuin li rukß jun quixchap li martillo. Quixten li cheß chi cau riqßuin li martillo toj retal quinumeß saß xjolom laj Sísara ut quijoreß lix bakel xjolom.


Και θελω διασπειρει τους Αιγυπτιους μεταξυ των εθνων και διασκορπισει αυτους εις τους τοπους και θελουσι γνωρισει οτι εγω ειμαι ο Κυριος. 	 Lâin tinjeqßuiheb laj Egipto saß xyânkeb li xnînkal ru tenamit. Yalak bar saß ruchichßochß tebinjeqßui ruheb. Riqßuin aßan teßxqßue retal nak lâin li Kâcuaß Dios.—


Το βαρος δε του χρυσιου, το οποιον ηρχετο εις τον Σολομωντα κατ' ετος, ητο εξακοσια εξηκοντα εξ ταλαντα χρυσιου, 	 Numenak ôb ciento quintal li oro li naxcßul laj Salomón rajlal chihab.


Πας οστις μισει τον αδελφον αυτου ειναι ανθρωποκτονος και εξευρετε οτι πας ανθρωποκτονος δεν εχει ζωην αιωνιον μενουσαν εν εαυτω. 	 Li ani xic' naril lix hermân, a'an chanchan aj camsinel ras rîtz'in. Lâex nequenau nak junak aj camsinel ras rîtz'in mâc'a' xyu'am chi junelic.


Τοτε στησον αυτον κενον επι τους ανθρακας αυτον, δια να πυρωθη ο χαλκος αυτου και να καη και να λυωση εν αυτω η ακαθαρσια αυτου, να καταναλωθη η σκωρια αυτου. 	 Chirix aßan tinchunub li ucßal li mâcßaß chic xsaß saß xbên li ru xam toj retal tâcakokß xban xtikcual re nak lix tzßajnil tâcßatekß ut tâêlk lix moßil.


Και ηρωτησε παλιν ο Δαβιδ εκ δευτερου τον Κυριον. Και απεκριθη προς αυτον ο Κυριος και ειπε, Σηκωθητι, καταβα εις Κεειλα διοτι θελω παραδωσει τους Φιλισταιους εις την χειρα σου. 	 Joßcan nak laj David cô cuißchic chi tijoc chiru li Kâcuaß re xnaubal ma tâxic Keila chi pletic riqßuineb laj filisteo, malaj ut incßaß. Ut li Kâcuaß quixye re: —Ayu chi pletic riqßuineb laj filisteo xban nak lâin tinkßaxtesiheb saß âcuukß, chan.


Η σοφια ειναι μετα των γεροντων, και η συνεσις εν τη μακροτητι των ημερων. 	 Eb li chêqueb cuanqueb xnaßleb. Xban nak ac tîxeb, cuanqueb xnaßleb.


Και ο αρχων του πατρικου οικου των Γηρσωνιτων θελει εισθαι Ελιασαφ ο υιος του Λαηλ. 	 Laj Eliasaf, li ralal laj Lael, aßan li tâcßamok be chiruheb li ralal xcßajol laj Gersón.


Και εξηλθεν ο δευτερος κληρος εις τον Συμεων, εις την φυλην των υιων Συμεων κατα τας συγγενειας αυτων και ητο η κληρονομια αυτων εντος της κληρονομιας των υιων Ιουδα. 	 Li xcab li queßxbûli rix, aßan li naßajej li queßtzßak li ralal xcßajol laj Simeón. Li naßajej li quiqßueheß reheb li ralal xcßajol laj Simeón, aßan cuan saß xyânk lix naßajeb li ralal xcßajol laj Judá.


και θελει προσφερει αυτας ο ιερευς, την μεν δια προσφοραν περι αμαρτιας, την δε αλλην δια ολοκαυτωμα και θελει καμει εξιλεωσιν ο ιερευς υπερ αυτου ενωπιον του Κυριου δια την ρευσιν αυτου. 	 Ut laj tij tixmayejaheb. Li jun tixmayeja re xtzßâmanquil xcuybal xmâc li cuînk. Ut li jun chic tixmayeja re lix cßatbil mayej. Joßcaßin tixbânu laj tij re nak li cuînk tâsantobresîk chiru li Kâcuaß riqßuin lix yajel.


Επειδη λοιπον ταυτα ειναι αναντιρρητα, πρεπει σεις να ησυχαζητε και να μη πραττητε μηδεν προπετες. 	 Li kadios inc'a' târûk xsachbal ru. Jo'can nak mêq'ue êjosk'il. C'oxlahomak rix chi us li c'a'ru têbânu.


και ενα τραγον εις προσφοραν περι αμαρτιας, εκτος του παντοτεινου ολοκαυτωματος, της εξ αλφιτων προσφορας αυτου και της σπονδης αυτου. 	 Teßxqßue ajcuiß chokß mayej jun li têlom chibât re xtzßâmanquil xcuybal li mâc. Ut teßxqßue ajcuiß li cßatbil mayej li nequeßxqßue rajlal rochben li mayej cßaj ut li mayej vino.


Εμετρησεν αυτον κατα τας τεσσαρας πλευρας ειχε τοιχον κυκλω κυκλω, πεντακοσιων καλαμων το μηκος και πεντακοσιων το πλατος, δια να καμνη χωρισμα μεταξυ του αγιου και του βεβηλου τοπου. 	 Quixbis li nubâl saß xcâ pacßalil. Cuib ciento metro riqßuin lajêb roxcßâl metro xnajtil rok. Ut cuib ciento metro riqßuin lajêb roxcßâl metro xnajtil ru. Li santil templo sutsu saß tzßac re xrambal li santobresinbil riqßuin li incßaß santobresinbil.


οτι ο Χριστος εμελλε να παθη, οτι πρωτος αναστας εκ νεκρων μελλει να κηρυξη φως εις τον λαον και εις τα εθνη. 	 Que'xye nak tento tâcamsîk li Cristo, laj Colonel li yechi'inbil xban li Dios, abanan a'an li xbên li tâcuaclîk cui'chic chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak ut tixch'olob xyâlal li evangelio reheb laj judío jo'queb ajcui' li mâcua'eb aj judío, chan laj Pablo.


Και ειπεν η Σαρα προς τον Αβραμ, Ιδου, ο Κυριος με απεκλεισε της τεκνοποιιας εισελθε λοιπον προς την δουλην μου, ισως αποκτησω τεκνον εξ αυτης. Υπηκουσε δε ο Αβραμ εις τον λογον της Σαρας. 	 Lix Sarai quixye re laj Abram: —Lâat nacanau nak mâ jun incßulaßal. Lâin tincuaj junak incßulaßal, aban li Kâcuaß Dios incßaß naxqßue cue. Naru tatcuânk riqßuin lin môs. Mâre tâcuânk junak âcßulaßal riqßuin ut lâin tinxoc chokß cue, chan lix Sarai. Ut laj Abram quixpâb li cßaßru quiyeheß re xban lix Sarai.


Αι αποθηκαι ημων πληρεις, ωστε να διδωσι παν ειδος τροφης τα προβατα ημων πληθυνομενα εις χιλιαδας και μυριαδας εν τοις αγροις ημων 	 Nabal pây taxak ru li kacuîmk toj retal teßnujak li rochochil. Ut cheßtâmk ta chi kßaxal numtajenak xqßuialeb li kaquetômk.


Βεβαιως αυτος αντιταττεται εις τους υπερηφανους εις δε τους ταπεινους διδει χαριν. 	 Li Kâcuaß naxseßeheb li nequeßxnimobresi rib. Abanan naruxtâna ruheb li nequeßxcubsi ribeb.Châbil tâyehekß chirixeb li cuanqueb xnaßleb. Abanan xutânal teßxcßul li incßaß nequeßxtau xnaßleb.


Εκαλυψας σεαυτον με νεφος, δια να μη διαβαινη η προσευχη ημων. 	 Chanchan nak xamuk âcuib saß chok re nak incßaß tâcuabi li katij.


Συ αριθμεις τας αποπλανησεις μου θες τα δακρυα μου εις την φιαλην σου δεν ειναι ταυτα εν τω βιβλιω σου; 	 Lâat nacanau jarub sut xinêlelic chiruheb. Lâat nacanau jarub sut xinyâbac châcuu xban li raylal xincßul. Lâin ninnau nak tzßîbanbil retalil saß lâ hu.


απο της φωνης του εχθρου, απο της καταθλιψεως του ασεβους διοτι ριπτουσιν επ' εμε ανομιαν και μετ' οργης με μισουσιν. 	 Ninsicsot xban inxiu nak nacuabi li cßaßru nequeßxye chicuix li xicß nequeßiloc cue. Saß inbên yôqueb xqßuebal li mâc li incßaß useb xnaßleb. Cßajoß xrahil inchßôl nequeßxqßue xban nak yôqueb xjoskßil saß inbên.


Αγιασον αυτους εν τη αληθεια σου ο λογος ο ιδικος σου ειναι αληθεια. 	 Chasantobresiheb taxak riq'uin lâ cuâtin, xban nak a'an li tz'akal yâl.


Ψαλλετε εις τον Κυριον διοτι εκαμεν υψηλα γνωστον ειναι εις πασαν την γην. 	 Bichahomak xlokßal li Kâcuaß xban li sachba chßôlej li nalajxbânu. Chi-abîk resil li cßaßru nalajxbânu saß chixjunil li ruchichßochß.Chisahokß taxak saß êchßôl ut chexbichânk lâex li cuanquex Sión xban nak kßaxal nim xcuanquil li Dios Santo, lix Dioseb laj Israel, li cuan êriqßuin.—


Αγαπητοι, μη πιστευετε εις παν πνευμα, αλλα δοκιμαζετε τα πνευματα εν ηναι εκ του Θεου διοτι πολλοι ψευδοπροφηται εξηλθον εις τον κοσμον. 	 Ex hermân, q'uehomak retal nak moco chixjunil ta aj iq'uin cuan li Santil Musik'ej. Nabaleb laj tzolonel aj balak' cuanqueb sa' ruchich'och'. Mêpâb chixjunil li c'a'ak re ru nequerabi riq'uineb, usta tâyehek' êre nak riq'uin li Dios xchal. Tento nak têtz'il rix li têrabi re xnaubal ma riq'uin li Dios xchal li neque'xye malaj inc'a'.


Και τα εμα παντα σα ειναι και τα σα εμα, και εδοξασθην εν αυτοις. 	 Chixjunileb li cualal inc'ajol, âcualal âc'ajol ajcui' lâat. Ut chixjunileb lâ cualal âc'ajol, cualal inc'ajol ajcui' lâin. Ut eb a'an neque'xnima inlok'al.


Δια τουτο σας λεγω, Πασα αμαρτια και βλασφημια θελει συγχωρηθη εις τους ανθρωπους, η κατα του Πνευματος ομως βλασφημια δεν θελει συγχωρηθη εις τους ανθρωπους 	 Relic chi yâl ninye êre nak tâcuymânk tâsachmânk lix mâqueb li cristian ut tâcuymânk ajcui' xmâqueb li neque'majecuan. Abanan li ani tâmajecuânk re li Santil Musik'ej, inc'a' tâcuyek' tâsachek' lix mâc.


Αλλ' ειναι πανταπασι κτηνωδεις και αφρονες διδασκαλια ματαιοτητων ειναι το ξυλον. 	 Eb li nequeßlokßonin re li dios cheß tônteb ut mâcßaß nequeßoc cuiß xban nak nequeßxpatzß xnaßleb riqßuineb li yîbanbil dios.


Η αγαπη κακον δεν καμνει εις τον πλησιον ειναι λοιπον εκπληρωσις του νομου η αγαπη. 	 Li ani narahoc inc'a' naxbânu raylal re li ras rîtz'in. Li narahoc naxbânu chi tz'akal li naxye li chak'rab.


Διοτι τουτο ειναι καλον και ευπροσδεκτον ενωπιον του σωτηρος ημων Θεου, 	 Chextijok chirixeb chixjunileb xban nak a'an li us xbânunquil ut a'an li nacuulac chiru li Dios laj Colol ke.


αλλα θελω αναψει πυρ εις το τειχος της Ραββα και θελει καταφαγει τα παλατια αυτης, μετα κραυγης εν τη ημερα της μαχης, μετα ανεμοστροβιλου εν τη ημερα της θυελλης. 	 Joßcan nak tinqßue xxamlel li tzßac sutsu cuiß li tenamit Rabá ut tâcßatk li palacio. Teßxjap re chi cau nak yôkeb chi numtâc saß xbêneb li tenamit Rabá. Chanchan nak nachal li câk-sut-ikß nak tintaklaheb li xicß nequeßiloc reheb chi pletic riqßuineb.Li rey ut eb li nequeßcßanjelac chiru teßchapekß ut teßcßamekß chi prêxil, chan.


Και συνελαβον αι δυο θυγατερες του Λωτ εκ του πατρος αυτων. 	 Ut lix rabin laj Lot chi xcaßbichaleb queßcana chi yaj aj ixk xban lix yucuaßeb.


Τινες μεν και δια φθονον και εριδα, τινες δε και απο καλης θελησεως κηρυττουσι τον Χριστον 	 Yâl nak cuan li neque'xye resil li Cristo yal xban nak niquine'xcakali ut niquine'xcuech'i. Abanan cuan ajcui' li neque'xye resil li Cristo chi anchal xch'ôleb ut sa' xyâlal.


λαβε το σον και υπαγε θελω δε να δωσω εις τουτον τον εσχατον ως και εις σε. 	 C'am lâ tojbal ut ayu. Li jo' nimal xinq'ue âcue lâat, a'an ajcui' tinq'ue reheb li xe'oc mokon.


Μετα δε πολλην συζητησιν σηκωθεις ο Πετρος, ειπε προς αυτους Ανδρες αδελφοι, σεις εξευρετε οτι απ' αρχης ο Θεος εξελεξε μεταξυ ημων δια του στοματος μου να ακουσωσι τα εθνη τον λογον του ευαγγελιου και να πιστευσωσι. 	 Ut nak ac xe'xcuech'i ribeb chi us chirix li na'leb a'in, laj Pedro quicuacli ut qui-oc chi âtinac. Quixye reheb: -Ex hermân, lâex nequenau nak ac junxil quixsic' chak cuu li Dios sa' êyânk re tinye resil li colba-ib reheb li mâcua'eb aj judío re nak te'pâbânk ajcui' eb a'an.


Και εφερον εκαστος αυτων το δωρον αυτου, σκευη αργυρα και σκευη χρυσα και στολας και πανοπλιας και αρωματα, ιππους και ημιονους, κατ' ετος. 	 Rajlal chihab nabaleb li nequeßxic chirilbal laj Salomón nequeßxcßam xmâtan. Nequeßxsi re li cßaßak re ru yîbanbil riqßuin oro ut plata, li tßicr, li sununquil ban, li chßîchß re pletic, joß eb ajcuiß li cacuây ut eb li mûl.


Και λεγει προς αυτους Τινος ειναι η εικων αυτη και η επιγραφη; 	 Ut li Jesús quixpatz' reheb: -¿Ani aj e li jalam ûch cuan chiru li tumin a'in? Ut, ¿ani aj c'aba' li tz'îbanbil chiru? chan.


Η θυρα των μεσων οικηματων ητο εις την δεξιαν πλευραν του οικου και ανεβαινον εις τα οικηματα του μεσου δια κλιμακος ελικοειδους, και εκ του μεσου εις τα τριωροφα. 	 Lix puertil li cocß cab re li xbên tasal nacana saß li nim re li templo. Ut li taklebâl li naxic saß li xcab ut li rox tasal li cab, aßan naxkßoti rib.


Και οτε ηλθεν ο Ιωσηφ εις την οικιαν, προσεφεραν εις αυτον τα δωρα τα εις τας χειρας αυτων εν τη οικια και προσεκυνησαν αυτον εως εδαφους. 	 Nak laj José quicuulac saß rochoch, eb aßan queßxcuikßib rib chiru ut queßxqßue re lix mâtan li queßxcßam.


Διοτι ο Κυριος ειναι ο κριτης ημων ο Κυριος ειναι ο νομοθετης ημων ο Κυριος ειναι ο βασιλευς ημων αυτος θελει σωσει ημας. 	 Li Kâcuaß Dios, aßan li târakok âtin saß kabên. Aßan tâqßuehok ke li chakßrab. Li Kâcuaß, aßan li karey ut aßan ajcuiß li tâcolok ke.


Μηπως εγω ειπα, Φερετε προς εμε; η, Δοτε δωρον εις εμε απο της περιουσιας υμων; 	 ¿Ma yôquin ta biß xyebal êre nak têqßue intumin re tinêcol?


Και ηλθον οι Φιλισταιοι και διεχυθησαν εις την κοιλαδα Ραφαειμ. 	 Eb laj filisteo queßcana saß li ru takßa re Refaim.


και ηλθεν εις πασαν την περιχωρον του Ιορδανου, κηρυττων βαπτισμα μετανοιας εις αφεσιν αμαρτιων, 	 Laj Juan cô sa' li na'ajej cuan cui' li nima' Jordán ut qui-oc chixch'olobanquil lix yâlal chiruheb li tenamit li cuanqueb aran. Quixye reheb nak tento te'yot'ek' xch'ôl te'xjal xc'a'ux ut te'xc'ul li cubi ha' re nak li Dios tixcuy tixsach lix mâqueb.


Και συναξον πασαν την συναγωγην εις την θυραν της σκηνης του μαρτυριου. 	 Tâchßutubeb chixjunileb li tenamit saß li oquebâl re li tabernáculo, chan li Kâcuaß.


Αι πολεις της Αροηρ εγκατελειφθησαν θελουσιν εισθαι δια τα ποιμνια, τα οποια θελουσιν αναπαυεσθαι εκει, και δεν θελει εισθαι ο φοβιζων. 	 Eb li tenamit li cuanqueb Aroer teßcanâk chi mâcßaß chic cristian. Eb li carner teßcuaßak aran ut mâ ani tâseßbesînk reheb saß li naßajej aßan.


Λογος Κυριου εγεινεν ετι προς εμε λεγων, Τι βλεπεις συ, Ιερεμια; Και ειπα, Βλεπω βακτηριαν αμυγδαλινην. 	 Ut li Kâcuaß quiâtinac cuißchic cuiqßuin ut quixye cue: —At Jeremías, ¿cßaßru li yôcat chirilbal?— Lâin quinchakßoc ut quinye re: —Yôquin chirilbal jun rukß cheß almendro.—


Μη καμνε φιλιαν μετα ανθρωπου θυμωδους και μετα ανθρωπου οργιλου μη συμπεριπατει 	 Li xcab li naßleb, aßan aßin: Incßaß têcßam êrib saß amiguil riqßuineb laj plêt, chi moco têcßam êrib riqßuineb li chßinpoßeb.


Αλλα συ απεβαλες και εβδελυχθης, ωργισθης κατα του χριστου σου 	 Abanan, at Kâcuaß, lâat xatzßektâna li rey li xasicß ru. Xacanab xjunes xban nak yô âjoskßil riqßuin.


Ο Κυριος να επιλαμψη το προσωπον αυτου επι σε και να σε ελεηση 	 Chisahokß taxak xchßôl li Dios êriqßuin ut chiruxtâna taxak êru.


Ταυροι πολλοι με περιεκυκλωσαν ταυροι δυνατοι εκ Βασαν με περιεστοιχισαν. 	 Eb li xicß nequeßiloc cue, sutsûquin xbaneb. Chanchaneb li qßuila toro. Chanchaneb li joskß aj toro li nequeßchal chak saß li naßajej Basán.


Αλλα συ, Θεε, θελεις καταβιβασει αυτους εις φρεαρ απωλειας ανδρες αιματων και δολιοτητος δεν θελουσι φθασει εις το ημισυ των ημερων αυτων αλλ' εγω θελω ελπιζει επι σε. 	 At Kâcuaß, lâat tâsach ruheb li nequeßxcamsi ras rîtzßin ut tâsach ruheb laj balakß. Toj mâjiß ajcuiß nacuulac yijach lix yußameb arin saß ruchichßochß nak tâsacheb. Abanan lâin, at Kâcuaß, cau inchßôl âcuiqßuin.


Ο Εφραιμ προσεκολληθη εις τα ειδωλα αφησατε αυτον. 	 Eb li ralal xcßajol laj Efraín xeßxkßaxtesi ribeb chixlokßoninquil li yîbanbil dios. Cheßcanabâk chixbânunquil li cßaßru nequeßraj.


Και μετα την πληγην ελαλησε Κυριος προς τον Μωυσην και προς τον Ελεαζαρ τον υιον του Ααρων τον ιερεα, λεγων, 	 Nak ac xeßcam nabaleb laj Israel xban li caki yajel, li Kâcuaß Dios quixye reheb laj Moisés ut laj Eleazar li ralal laj Aarón laj tij:


Υιε ανθρωπου, τι ηθελεν εισθαι το ξυλον της αμπελου προς παν αλλο ξυλον, τα κληματα προς παν ο, τι ειναι εν τοις ξυλοις του δρυμου; 	 —At ralal cuînk, ¿ma juntakßêt ta biß lix tônal li uvas riqßuin li cheß li cuan saß qßuicheß? ¿Ma juntakßêt ta biß li rukß li uvas riqßuin li rukß li cheß li cuan saß qßuicheß?


Εν τω δεκατω πεμπτω ετει του Αμασιου, υιου του Ιωας, βασιλεως του Ιουδα, εβασιλευσεν εν Σαμαρεια ο Ιεροβοαμ υιος του Ιωας, βασιλεως του Ισραηλ, ετη τεσσαρακοντα και εν. 	 Yô oßlaju chihab roquic chokß rey laj Amasías li ralal laj Joás li quicuan chokß xreyeb laj Judá nak laj Jeroboam qui-oc chokß xreyeb laj Israel chokß rêkaj laj Joás lix yucuaß. Jun roxcßâl chihab quicuan saß xcuanquil aran Samaria.


Και θελουσιν ελπισει επι σε οι γνωριζοντες το ονομα σου διοτι δεν εγκατελιπες τους εκζητουντας σε, Κυριε. 	 Li ac xeßpâban châcuu, cauheb xchßôl âcuiqßuin. Lâat, at Kâcuaß, incßaß nacatzßektâna li ani naxtzßâma xtenkßanquil âcue.


Τοτε επληρωθη το ρηθεν υπο Ιερεμιου του προφητου, λεγοντος 	 Jo'can nak quitz'akloc ru li yebil xban li profeta Jeremías nak quixye chi jo'ca'in:


και Αχιτωβ εγεννησε τον Σαδωκ, και Σαδωκ εγεννησε τον Αχιμαας, 	 laj Ahitob, aßan lix yucuaß laj Sadoc; laj Sadoc, aßan lix yucuaß laj Ahimaas;


Και ειπον προς τον Μωυσην, συ λαλησον προς ημας και θελομεν ακουσει και ας μη λαληση προς ημας ο Θεος, δια να μη αποθανωμεν. 	 Ut queßxye re laj Moisés: —Lâat tat-âtinak kiqßuin ut to-abînk châcuu. Miâtinac li Dios kiqßuin xban nak mâre tocâmk, chanqueb.


Και εκαλεσεν Ιακωβ το ονομα του τοπου εκεινον Φανουηλ, λεγων, Διοτι ειδον τον Θεον προσωπον προς προσωπον, και εφυλαχθη η ζωη μου. 	 Laj Jacob quixqßue chokß xcßabaß li naßajej aßan Peniel. Quixqßue lix cßabaß aßin xban nak quixye: —Saß li naßajej aßin xcuil ru li Kâcuaß Dios ut toj yoßyôquin, chan.


και εν Ασαρ-σουαλ και εν Βηρ-σαβεε και ταις κωμαις αυτης, 	 Ut cuanqueb ajcuiß li queßcôeb chi cuânc saß li tenamit Hazar-sual, ut Beerseba. Ut cuanqueb ajcuiß li queßcôeb saß cßalebâl.


Και η εξ αλφιτων προσφορα αυτων θελει εισθαι σεμιδαλις εζυμωμενη με ελαιον τρια δεκατα θελετε προσφερει δια τον μοσχον και δυο δεκατα δια τον κριον. 	 Rochben li mayej toro teßxmayeja numenak oxlaju libra li cßaj yokßinbil riqßuin aceite. Ut rochben li carner teßxmayeja caßchßin mâ belêb libra li cßaj yokßinbil riqßuin aceite.


τοτε ειδον παν το εργον του Θεου, οτι ανθρωπος δεν δυναται να ευρη το εργον το οποιον εγεινεν υπο τον ηλιον επειδη οσον και αν κοπιαση ο ανθρωπος ζητων, βεβαιως δεν θελει ευρει ετι δε και ο σοφος εαν ειπη να γνωριση αυτο, δεν θελει δυνηθη να ευρη. 	 Ut quinqßue retal nak mâ ani nataßoc ru li cßaßru naxbânu li Dios. Li cuînk mâ jokße tixtau ru li cßaßru naxbânu li Dios saß ruchichßochß, usta tixtacuasi rib chixsicßbal. Li cuan xnaßleb naru naxye nak naxnau, abanan mâ jokße tixtau ru.


Και συνετελεσα αυτους, και δεν ηδυνηθησαν να ανεγερθωσιν και επεσον υπο τους ποδας μου. 	 Lâin xinchoy xcamsinquileb re nak incßaß chic teßcuaclîk. Xeßtßaneß ban chi cuok.


Ω Κυριε Θεε ιδου, συ εκαμες τον ουρανον και την γην εν τη δυναμει σου τη μεγαλη και εν τω βραχιονι σου τω εξηπλωμενω δεν ειναι ουδεν πραγμα δυσκολον εις σε. 	 —At Kâcuaß, at nimajcual Dios, kßaxal nim lâ cuanquil. Lâat catyîban re li choxa ut li ruchichßochß riqßuin xnimal âcuanquil. Mâcßaß chßaßaj châcuu lâat.


Δια τουτο, ιδου, εγω θελω φραξει την οδον σου με ακανθας και οικοδομησει φραγμον, δια να μη ευρη τας οδους αυτης. 	 Joßcan nak tinram lix be chiru. Tintzßap lix be riqßuin qßuix ut riqßuin corral tzßac.


και θελεις επιθεσει τα παντα εις τας χειρας του Ααρων και εις τας χειρας των υιων αυτου και θελεις κινησει αυτα εις κινητην προσφοραν ενωπιον Κυριου. 	 Li caxlan cua aßin tâqßue saß rukß laj Aarón joß ajcuiß saß rukßeb li ralal. Teßxtaksi li rukßeb re xmayejanquil chicuu.


Επειδη ελησμονησας τον Θεον της σωτηριας σου και δεν ενεθυμηθης τον βραχον της δυναμεως σου, δια τουτο θελεις φυτευσει ευαρεστα φυτα, και θελεις καμει την εμφυτευσιν με ξενα βλαστηματα 	 Lâex aj Israel, xetzßektâna li Kâcuaß laj colol êre. Incßaß xepatzß êtenkßanquil re li Dios li chanchan li sakônac li xecol cuiß raj êrib. Xerau ban li acuîmk chßinaßus re xqßuebal xlokßal li jalanil dios.


Μη τρωγε τον αρτον του φθονερου, μηδε επιθυμει τα εδεσματα αυτου 	 Li xcuakxak li naßleb, aßan aßin: Incßaß texxic chi cuaßac riqßuineb li pixeb, chi moco têra ru lix châbil tzacaêmk.


και την Βαιθ-νιμρα και την Βαιθ-αραν, πολεις οχυρας, και μανδρας προβατων. 	 Bet-nimra ut Bet-arán. Queßxcauresiheb li tenamit aßin ut queßxyîb ajcuiß lix naßaj lix quetômkeb.


Και θελεις θεσει επι της τραπεζης αρτους προθεσεως ενωπιον μου διαπαντος. 	 Ut rajlal têqßue li caxlan cua saß xbên li mêx. Junelic cuânk li mayejanbil caxlan cua aran.


Πραγμα κακον εκολληθη εις αυτον και κατακοιτος ων δεν θελει πλεον σηκωθη. 	 Nequeßxye nak incßaß us xinbânu. Joßcan nak yôquin xcßulbal chi joßcan. Nim xyajel. Aßan tâcâmk. Incßaß chic tâusâk, chanqueb.


πως ωμοσε προς τον Κυριον και εκαμεν ευχην εις τον ισχυρον Θεον του Ιακωβ 	 Chijulticokß taxak âcue li juramento li quixbânu âcuiqßuin lâat li nimajcual Dios li quixlokßoni laj Jacob.


Και εκειθεν επερασαν εις το ορος Εφραιμ και ηλθον εως του οικου του Μιχαια. 	 Nak queßel aran queßcôeb saß lix naßajeb li ralal xcßajol laj Efraín, li tzûl ru. Ut queßcuulac saß li rochoch laj Micaía.


Εξηκοντα βασιλισσαι ειναι και ογδοηκοντα παλλακαι, και νεανιδες αναριθμητοι 	 Cuanqueb oxcßâl li ixk sumsûquin cuiß. Ut cuanqueb câcßâl li ixk li mâcuaßeb tzßakal cuixakil. Ut nabaleb li tukß ix cuanqueb saß li cuochoch.


Περασατε δια μεσου του στρατοπεδου και προσταξατε τον λαον, λεγοντες, Ετοιμασατε εις εαυτους εφοδια διοτι μετα τρεις ημερας θελετε διαβη τον Ιορδανην τουτον, δια να εισελθητε να κληρονομησητε την γην, την οποιαν Κυριος ο Θεος σας διδει εις εσας δια να κληρονομησητε αυτην. 	 —Talajexnumekß saß lix muhebâleb li tenamit ut têye reheb nak teßxcauresi ribeb ut teßxyîb xtzacaêmk xban nak saß oxib cutan tonumekß jun pacßal li nimaß Jordán. Toxic ut takêchani li naßajej li tixqßue ke li Kâcuaß li kaDios, chaßakex reheb.


και προσταξον τον λαον λεγων, Θελετε περασει δια των οριων των αδελφων σας των υιων Ησαυ, οιτινες κατοικουσιν εν Σηειρ και θελουσι σας φοβηθη και προσεξατε πολυ 	 Tâye reheb laj Israel chi joßcaßin: Oc êre chi numecß saß lix naßajeb li ralal xcßajol laj Esaú, lê rechßalal li cuanqueb saß li naßajej Seir. Eb aßan teßxucuak chêrilbal, abanan lâex têbânu cuênt.


δια τουτο, ιδου, θελω ανοιξει την πλευραν του Μωαβ απο των πολεων, απο των πολεων αυτου, απο των ακρων αυτου, την δοξαν της γης, την Βαιθ-ιεσιμωθ, Βααλ-μεων και Κιριαθαιμ, 	 Joßcan nak lâin tincanabeb li tenamit li cuanqueb saß li nubâl re li tenamit Moab saß rukßeb li xicß nequeßiloc reheb. Teßpletik riqßuineb li tenamit li nequeßxqßue xlokßal eb laj Moab. Aßaneb li tenamit Bet-jesimot, Baal-meón ut Quiriataim.


Ο δε ειπεν Εις εσας εδοθη να γνωρισητε τα μυστηρια της βασιλειας του Θεου, εις δε τους λοιπους δια παραβολων, δια να μη βλεπωσιν ενω βλεπουσι και να μη καταλαμβανωσιν ενω ακουουσιν. 	 Quichak'oc li Jesús ut quixye reheb: -Lâex q'uebil êre xnaubal xyâlal li mukmûquil na'leb chirix lix nimajcual cuanquilal li Dios. A'ut li jun ch'ol chic li inc'a' neque'pâban, riq'uin jaljôquil ru âtin tâyemânk reheb. Usta yôqueb chi iloc, abanan inc'a' te'xq'ue retal. Usta yôqueb chi abînc, abanan inc'a' te'xtau xyâlal.


Αλλ' ο πελεκαν και ο ακανθοχοιρος θελουσι κληρονομησει αυτην και η γλαυξ και ο κοραξ θελουσι κατοικει εν αυτη και ο Κυριος θελει εξαπλωσει επ' αυτης, σχοινιον ερημωσεως και σταθμην κρημνισμου. 	 Ut aran teßxyîb lix naßajeb li soßsol, laj qßuix ûch, li tzßok joß eb ajcuiß li cuarom. Li naßajej Edom tâsukßîk chaki chßochß ut mâ ani chic tâcuânk aran.


Ουτος ειναι ο λογος, τον οποιον εκτοτε ελαλησε Κυριος περι του Μωαβ. 	 Joßcan quixye li Kâcuaß chirixeb laj Moab junxil.Abanan anakcuan li Kâcuaß xye: —Eb laj Moab oxib chihab aj chic teßcuânk. Bisbil aj chic lix cutaneb joß nak nabiseß rix lix cutan junak li môs. Tâisîk xcuanquileb laj Moab. Usta kßaxal nabaleb, abanan moco nabaleb ta chic li teßcolekß ut moco cauhak ta chic ribeb.—


Αποκριθεντες δε τινες των γραμματεων ειπον Διδασκαλε, καλως ειπας. 	 Cuanqueb laj tz'îb que'chak'oc ut que'xye re: -At tzolonel, tz'akal re ru li xaye, chanqueb.


Μη εισελθης εις την τριβον των ασεβων, και μη υπαγης εις την οδον των πονηρων. 	 Mêbânu êre joß nequeßxbânu li incßaß useb xnaßleb. Mêtzol êre li cßaßru nequeßxbânu.


Θεε, ακουσον της προσευχης μου ακροασθητι των λογων του στοματος μου. 	 At inDios, chacuabi taxak lin tij ut chacuabi taxak li cßaßru nintzßâma châcuu.


οσακις σηκονεται ορθιος, καταγελα του ιππου και του αναβατου αυτου. 	 Abanan nak naâlinac li avestruz naxcßut xxutâneb li cacuây ut li cuanqueb chirix xban nak aßan li cau naâlinac chiruheb.


Ητο δε ανθρωπος τις εν Μαων, του οποιου τα κτηματα ησαν εν τω Καρμηλω, και ο ανθρωπος ητο μεγας σφοδρα και ειχε τρισχιλια προβατα και χιλιας αιγας και εκουρευε τα προβατα αυτου εν τω Καρμηλω. 	 Quicuan jun li cuînk biom aj Nabal xcßabaß saß li naßajej Maón. Cuan xchßochß aran Carmel. Oxib mil lix carner ut jun mil lix chibât. Saß jun li cutan yô chixbesbal rix lix carner aran Carmel.


Λεγει η μητηρ αυτου προς τους υπηρετας Ο, τι σας λεγει, καμετε. 	 Lix na' li Jesús quixye reheb li yôqueb chi c'anjelac: -Chebânuhak li c'a'ru tixye êre, chan.


Και ουτος ειναι ο αριθμος των ισχυρων τους οποιους ειχεν ο Δαβιδ Ιασωβεαμ ο υιος του Αχμονι, πρωτος των οπλαρχηγων ουτος σειων την λογχην αυτου εναντιον τριακοσιων, εθανατωσεν αυτους εν μια μαχη. 	 Aßaneb aßin xcßabaßeb li cauheb rib chi pletic, li queßtenkßan re laj David: li xbên, aßan laj Jasobeam li ralal laj Hacmoni. Aßan li kßaxal nim xcuanquil saß xbêneb li lajêb xcaßcßâl chi soldado li cauheb rib chi pletic. Saß jun li plêt laj Jasobeam quixcamsiheb oxib ciento chi cuînk riqßuin lix lâns.


και ο οινοχοος και ο αρτοποιος του βασιλεως της Αιγυπτου, οιτινες ησαν πεφυλακισμενοι εν τη οχυρα φυλακη, ενυπνιασθησαν ενυπνιον αμφοτεροι, εκαστος το ενυπνιον αυτου κατα την αυτην νυκτα, εκαστος κατα την εξηγησιν του ενυπνιου αυτου. 	 Saß jun li kßojyîn li cuib chi prêx queßmatqßuec. Jalan jalânk lix matcß li junjûnk ut jalan jalânk ajcuiß lix yâlal.


Αι δε καρδιαι αμφοτερων τουτων των βασιλεων θελουσιν εισθαι εν τη πονηρια και θελουσι λαλει ψευδη εν τη αυτη τραπεζη αλλα τουτο δεν θελει ευδοκιμησει, επειδη ετι το τελος θελει εισθαι εν τω ωρισμενω καιρω. 	 Li cuib chi rey teßcßojlâk chi cuaßac saß jun li mêx, abanan junes raylal teßxcßoxla xbânunquil chi ribileb rib. Junes ticßtiß teßxye chi ribileb rib. Ut mâ jun reheb târûk tixbânu li cßaßru tixcßoxla xbânunquil xban nak toj mâjiß nacuulac xkßehil.


οθεν εγω ετοιμαζω εις εσας βασιλειαν, ως ο Πατηρ μου ητοιμασεν εις εμε, 	 Jo'can nak tinq'ue êcuanquil lâex jo' nak xq'ue incuanquil lâin lin Yucua'.


η λαλησον προς την γην, και θελει σε διδαξει και οι ιχθυες της θαλασσης θελουσι σοι διηγηθη. 	 Ut qßue ajcuiß retal li cßaßak re ru li cuan saß ruchichßochß ut eb li car li cuanqueb saß li palau. Naru nacaqßueheb retal aßan ut naru nacatzol âcuib riqßuineb.


επειδη με γνωριζουσιν εξ αρχης, εαν θελωσι να μαρτυρησωσιν, οτι κατα την ακριβεστατην αιρεσιν της θρησκειας ημων εζησα Φαρισαιος. 	 Eb a'an neque'xnau cuu chalen chak sa' inca'ch'inal. Cui te'raj, târûk te'xch'olob xyâlal chicuix. Lâin aj fariseo xcomoneb li neque'xq'ue xch'ôl chixbânunquil chixjunil li naxye sa' li chak'rab jo' naraj li kapâbâl.


και οτε εβλεψεν εις τα οπισω αυτου, με ειδε και με εκαλεσε και απεκριθην, Ιδου, εγω. 	 Quixsukßisi rib laj Saúl chicuilbal ut quixye cue, “Quim arin.” Ut lâin côin riqßuin ut quinye re, “Cueßquin. ¿Cßaßru tâcuaj tinbânu?” chanquin re.


Και ειπε προς αυτην, Εαν με δεσωσι δυνατα με νεα σχοινια, με τα οποια δεν εγεινεν εργασια, τοτε θελω αδυνατησει και θελω εισθαι ως εις των ανθρωπων. 	 Laj Sansón quixye re: —Cui tineßxbacß riqßuin li laso li toj acß, li toj mâjiß ocsinbil, mâcßaßak chic inmetzßêu. Chanchanakin chic joß chixjunileb li cuînk, chan.


αν και εγω εχω πεποιθησιν και εν τη σαρκι. Εαν τις αλλος νομιζη οτι εχει πεποιθησιν εν τη σαρκι, εγω περισσοτερον 	 Lâin xinbânu chixjunil li neque'xye eb a'an nak tento xbânunquil ut naru raj tinq'ue xcacuilal inch'ôl riq'uin. Cui cuan junak naxc'oxla nak ac xbânu chixjunil, us ajcui'. Abanan k'axal cui'chic nabal xinbânu lâin chiru a'an.


Και σηκωθεις ο Ιησους ηκολουθησεν αυτον και οι μαθηται αυτου. 	 Quicuacli li Jesús ut cô chirix rochbeneb lix tzolom.


Τετραγωνον ητο διπλουν εκαμον το περιστηθιον μιας σπιθαμης το μηκος αυτου και μιας σπιθαμης το πλατος αυτου, διπλου. 	 Queßxyîb ut queßxbas saß xyi ut câ xucût quicana. Cuib xcaßcßâl centímetro saß xcâ pacßalil.


δια να γνωρισης την βεβαιοτητα των πραγματων, περι των οποιων κατηχηθης. 	 Yôquin chi tz'îbac âcuiq'uin re nak tâq'ue retal chi tz'akal lix yâlal li xatzol cui' âcuib.


Εκτειναντες δε οι ανδρες τας χειρας αυτων εσυραν τον Λωτ προς εαυτους εις την οικιαν, και εκλεισαν την θυραν 	 Ut eb li cuînk li cuanqueb saß li cab saß junpât queßxquelo chi rukß laj Lot ut queßrocsi ut queßxtzßap li puerta.


Οι δε ειπον, Δεν ηδικησας ημας ουδε κατεδυναστευσας ημας ουδε ελαβες τι εκ της χειρος τινος. 	 Ut eb li tenamit queßxye re: —Incßaß xabânu li incßaß us. Incßaß xat-elkßac chiku chi moco xoârahobtesi, chanqueb.


Και εκαμαν εις αυτον δειπνον εκει, και η Μαρθα υπηρετει ο δε Λαζαρος ητο εις εκ των συγκαθημενων μετ' αυτου. 	 Que'xcauresi xtzacaêmk li Jesús. Laj Lázaro cuan sa' xyânkeb li c'ojc'ôqueb sa' mêx rochben li Jesús. Ut lix Marta yô chixq'uebal li tzacaêmk sa' li mêx.


Συ διεχωρισας δια της δυναμεως σου την θαλασσαν συ συνετριψας τας κεφαλας των δρακοντων εν τοις υδασι. 	 Riqßuin xnimal lâ cuanquilal, cajach ru li Caki Palau re nak teßnumekß jun pacßal eb laj Israel. Ut casach ruheb laj Egipto li yôqueb chi tâkênc reheb re teßxchap. Chanchan nak cacamsiheb li nînki xul li cuanqueb saß li palau nak casach ruheb.


Τινων ανθρωπων αι αμαρτιαι ειναι φανεραι, και προπορευονται αυτων εις την κρισιν, εις τινας δε και επακολουθουσιν 	 Mâxakab junak aj c'amol be chi junpât chi c'anjelac xban nak cuanqueb li cuînk nac'utun c'a'ru lix mâqueb ut cuan li rakba âtin sa' xbêneb. Ut cuanqueb cui'chic toj mokon nac'utun c'a'ru lix mâqueb.Ut cuan ajcui' li neque'bânun re li châbilal. Cuan nak nac'utun li châbilal neque'xbânu ut cuan nak inc'a' nac'utun. Abanan, toj mokon chic tâc'utûnk li us neque'xbânu.


Και το συμμικτον πληθος το μεταξυ αυτων, επεθυμησαν επιθυμιαν και εκλαιον παλιν και οι υιοι Ισραηλ, και ειπαν, Τις θελει δωσει εις ημας κρεας να φαγωμεν; 	 Saß xyânkeb laj Israel cuanqueb li jalaneb xtenamit. Eb aßan junes châbil tzacaêmk teßraj xtzacanquil. Ut eb laj Israel queßoc cuißchic chi cuechßînc ut queßxye: Cuan ta ani tâqßuehok katib re takatzaca.


Ο Κυριος εξεταζει τον δικαιον τον δε ασεβη και τον αγαπωντα την αδικιαν μισει η ψυχη αυτου. 	 Li Dios naxnau ani li tîc xchßôl ut ani incßaß tîc xchßôl. Ut xicß narileb li nequeßbânun re li ra xîcß.


και οι Χαλδαιοι οι πολεμουντες κατα της πολεως ταυτης θελουσιν ελθει και βαλει πυρ εις την πολιν ταυτην και κατακαυσει αυτην και τας οικιας, επι τα δωματα των οποιων εθυμιαζον εις τον Βααλ και εκαμνον σπονδας εις αλλους θεους, δια να με παροργισωσι. 	 Eb laj Babilonia teßchâlk chi pletic saß li tenamit aßin ut teßrêchani. Teßxcßat li tenamit ut teßxcßat ajcuiß eb li cab li queßxlokßoni cuiß lix dios Baal nak queßxcßat lix pomeb chiru. Ut queßxhoy li vino chiruheb li jalanil dios. Joßcan nak queßxchikß injoskßil.


Και απαν το στεαρ του μοσχου της περι αμαρτιας προσφορας θελει αφαιρεσει απ' αυτου το στεαρ το περικαλυπτον τα εντοσθια, και απαν το στεαρ το επι των εντοσθιων 	 Ut târisi lix xêbul li toro li xmayeja chokß re xtzßâmanquil xcuybal lix mâc. Tixqßue lix xêbul li cßamcßot ut tixqßue ajcuiß li xêb li cuan chi saß.


καθως με γνωριζει ο Πατηρ και εγω γνωριζω τον Πατερα, και την ψυχην μου βαλλω υπερ των προβατων. 	 Jo' nak lin yucua' naxnau cuu lâin, jo'can ajcui' nak ninnau ru lin yucua' ut tink'axtesi cuib chi camsîc re xcolbaleb li cualal inc'ajol.


Ειπε δε ο Κυριος Σιμων, Σιμων, ιδου, ο Σατανας σας εζητησε δια να σας κοσκινιση ως τον σιτον 	 Ut quixye li Kâcua': -At Simón, laj tza ac xpatz' xlesêns re nak tixyal rix lê pâbâl jo' nak nachik'e' ru li trigo re risinquil li rix.


και η τεταρτη σειρα, βηρυλλιον και ονυξ και ιασπις ενηρμοσμενοι θελουσιν εισθαι εις τους χρυσους οικισκους αυτων 	 Ut saß li xcâ tzol têqßue li châbil pec berilo, ónice ut jaspe. Chixjunileb li pec aßin têletz chiru li oro.


Και οι κατοικουντες τας πολεις του Ισραηλ θελουσιν εξελθει και θελουσι βαλει εις το πυρ και καυσει τα οπλα και τας ασπιδας και τους θυρεους, τα τοξα και τα βελη και τα ακοντια και τας λογχας και θελουσι καιει με αυτα πυρ επτα ετη 	 Eb li tenamit li cuanqueb Israel teßêlk chi bêc saß cßalebâl. Teßxxoc re teßxcßat chokß xsiß li cheß re pletic ut eb li tzimaj ut li cßaßak chic re ru quicßanjelac re pletic. Chiru cuukub chihab yôkeb chixcßatbal.


και λεγει προς αυτους Ελθετε οπισω μου και θελω σας καμει αλιεις ανθρωπων. 	 Li Jesús quixye reheb: -Chinêtâke. Mâcua' chic caribc têbânu. Êras êrîtz'in ban chic têsic' re te'pâbânk, chan reheb.


Κατ' εμου ψιθυριζουσιν ομου παντες οι μισουντες με κατ' εμου διαλογιζονται κακα λεγοντες, 	 Nequeßxchßutub ribeb li xicß nequeßiloc cue ut nequeßâtinac chicuix. Nequeßxcßoxla nak yôquin chixcßulbal li raylal xban li mâc xinbânu.


Και παραλαβων εκ των αδελφων αυτου πεντε ανδρας, παρεστησεν αυτους ενωπιον του Φαραω. 	 Laj José quixcßam ôb li ras chirix ut quixcßuteb aßan chiru laj faraón re nak tixnauheb ru.


Και εκει επιστευσαν πολλοι εις αυτον. 	 Ut nabaleb li cuanqueb aran que'xpâb li Jesús.


Τοτε εφανη ευλογον εις τους αποστολους και εις τους πρεσβυτερους μεθ' ολης της εκκλησιας να εκλεξωσιν εξ αυτων ανδρας και να πεμψωσιν εις Αντιοχειαν μετα του Παυλου και Βαρναβα, Ιουδαν τον επονομαζομενον Βαρσαβαν και Σιλαν, ανδρας προεστωτας μεταξυ των αδελφων, 	 Eb li apóstol, ut eb laj c'amol be rochbeneb chixjunileb laj pâbanel que'xsic' ruheb li te'xtakla Antioquía chirixeb laj Pablo ut laj Bernabé. Ut que'xsiq'ueb ru laj Silas ut laj Judas, aj Barsabás neque'xye ajcui' re. Eb li cuînk a'in q'uebileb xcuanquil xbaneb li rech aj pâbanelil.


Αλλα ταυτα ειπον προς εσας δια να ενθυμησθε αυτα, οταν ελθη η ωρα, οτι εγω ειπον προς εσας. Δεν ειπον δε ταυτα προς εσας εξ αρχης, διοτι ημην μεθ' υμων. 	 Ac xinye êre chixjunil li c'a'ak re ru a'in re nak tâjulticok' êre li c'a'ru xinye êre nak yôkex chixc'ulbal li raylal. Lâin inc'a' quinye chak êre junxil nak quintiquib chak lin c'anjel xban nak cuanquin êriq'uin.


Καμνω δε τουτο δια το ευαγγελιον, δια να γεινω συγκοινωνος αυτου. 	 Chixjunil a'in nalajinbânu re nak naru tinch'olob xyâlal li colba-ib chiruheb li cuas cuîtz'in ut re nak tintz'akônk ajcui' lâin riq'uin li naxyechi'i li Dios.


Ιακωβος, δουλος του Θεου και του Κυριου Ιησου Χριστου, προς τας δωδεκα φυλας τας διεσπαρμενας, χαιρειν. 	 Lâin laj Santiago, laj c'anjel chiru li Dios ut chiru li Kâcua' Jesucristo. Yôquin chi tz'îbac êriq'uin lâex, li cablaju chi xtêpaleb laj Israel. Nintakla xsahil êch'ôl lâex li xejeq'ui êrib yalak bar sa' li junjûnk chi na'ajej.


και δια να διακρινητε μεταξυ αγιου και βεβηλου και μεταξυ ακαθαρτου και καθαρου 	 Tento nak têqßue retal chi us cßaßru li santobresinbil ut cßaßru li muxbil ru. Tênau xsicßbal ru cßaßru li us ut cßaßru li incßaß us.


Αι ιδιαι αυτου ανομιαι θελουσι συλλαβει τον ασεβη, και με τα σχοινια της αμαρτιας αυτου θελει σφιγγεσθαι. 	 Li incßaß useb xnaßleb, aß ajcuiß li mâusilal li nequeßxbânu nasachoc reheb. Chanchan bacßbôqueb xban li mâc nequeßxbânu.Xban nak mâcßaß xnaßleb naxqßue lix yußam chi sachc. Ut xban nak incßaß naxcuy rib, xjunes naxsach rib.


Γενεα υπαγει, και γενεα ερχεται η δε γη διαμενει εις τον αιωνα. 	 Cuan li toj yôqueb chi yoßlâc ut cuan yôqueb chi câmc. Abanan li ruchichßochß incßaß najala.


Συμεων και Λευι οι αδελφοι, οργανα αδικιας ειναι αι μαχαιραι αυτων 	 Lâex, Simeón ut Leví, êrîtzßin êrib. Lê chßîchß xcßanjelac chêru re camsînc.


Και ο ιερευς του Διος, του οντος εμπροσθεν της πολεως αυτων, εφερε ταυρους και στεμματα εις τας πυλας μετα του οχλου και ηθελε να προσφερη θυσιαν. 	 Li rochoch laj Júpiter lix dioseb a'an cuan chire li tenamit. Laj tij li nac'anjelac chiru lix dioseb a'an cuan chire li tenamit. Laj tij li nac'anjelac chiru lix dioseb quixc'am chire li tenamit li cuacax ut li cotobanbil utz'u'uj. Quiraj raj xmayejanquil chiruheb li apóstol rochbeneb li tenamit.


Και θελεις ειπει προς αυτους, Οστις ανθρωπος εκ του οικου Ισραηλ η εκ των ξενων των παροικουντων μεταξυ σας προσφερη ολοκαυτωμα η θυσιαν, 	 Ut tâye ajcuiß reheb nak cui junak lê rech aj Israelil malaj ut junak jalan xtenamit cuânk saß êyânk, tixqßue lix cßatbil mayej, malaj cßaßak chic re ru chi mayejil, tento nak tixcßam chiru li oquebâl re li tabernáculo.


Ουτοι ησαν οι ηγεμονες των υιων Ησαυ οι υιοι του Ελιφας πρωτοτοκου του Ησαυ, ηγεμων Θαιμαν, ηγεμων Ωμαρ, ηγεμων Σωφαρ, ηγεμων Κενεζ, 	 Li queßtaklan saß xbêneb li ralal xcßajol laj Esaú, aßaneb li ralal laj Elifaz li asbej saß xyânkeb li ralal xcßajol laj Esaú. Aßaneb aßin lix cßabaßeb: laj Temán, laj Omar, laj Zefo ut laj Cenaz,


και Σαββεθαι και Ιωζαβαδ, εκ των αρχοντων των Λευιτων, ησαν επι των εξωτερικων εργων του οικου του Θεου. 	 Ut cuanqueb ajcuiß laj Sabetai ut laj Jozabad, li queßtaklan saß xbêneb laj levita, li queßcßanjelac chirix li templo.


Και ειπε, Λαβε τα βελη. Και ελαβε. Και ειπε προς τον βασιλεα του Ισραηλ, Παταξον επι την γην. Και επαταξε τρις και εσταθη. 	 Ut laj Eliseo quixye re li rey nak tixtochß li chßochß riqßuin lix tzimaj. Ut li rey quixtochß li chßochß oxib sut.


Δια τι εξοδευετε αργυρια ουχι εις αρτον; και τον κοπον σας ουχι εις χορτασμον; ακουσατε μου μετα προσοχης και θελετε φαγει αγαθα και η ψυχη σας θελει ευφρανθη εις το παχος. 	 ¿Cßaßut nak têsach êtumin riqßuin li moco cua ta? ¿Cßaßut nak têsach lê tojbal riqßuin li cßaßru moco nacßojla ta êchßôl xban? Têrabi ut têbânu taxak li cßaßru ninye êre ut têtzaca li châbil tzacaêmk. Tâcßojlâk êchßôl.


Και θελω δωσει παιδαρια αρχοντας αυτων, και νηπια θελουσιν εξουσιαζει επ' αυτων. 	 Ut tixqßueheb li toj sâjeb chi taklânc saß êbên. Ut aßaneb chic teßtaklânk êre.


Υιε μου, φυλαττε τους λογους μου και ταμιευσον τας εντολας μου παρα σεαυτω. 	 Ex cualal incßajol, checßûla taxak saß lê chßôl li cuâtin ut chebânu li naxye lin chakßrab.


Και πασα η συναγωγη υψωσασα την φωνην αυτης εβοησε και εκλαυσεν ο λαος την νυκτα εκεινην. 	 Chiru li kßojyîn aßan chixjunileb laj Israel japjôqueb re chi yâbac.


ο ατμος δε ανεβαινεν απο της γης και εποτιζε παν το προσωπον της γης. 	 Caßaj cuiß li xbôc li chßochß natakeß re nak tixtßakresi chixjunil li chßochß.


Και ταυτα παραγγελλε, δια να ηναι αμεμπτοι. 	 Tâch'olob lix yâlal a'in chiruheb chixjunileb laj pâbanel re nak mâc'a'ak xk'usbaleb.


Το επηρμενον ομμα και η αλαζων καρδια, ο λυχνος των ασεβων, ειναι αμαρτια. 	 Li kßetkßetil ut li nimobresînc ib, aßan mâc. Joßcan ajcuiß lix cßaßuxeb li incßaß useb xnaßleb.


Αδελφοι, μη γινεσθε παιδια κατα τας φρενας, αλλα γινεσθε νηπια μεν εις την κακιαν, τελειοι ομως εις τας φρενας. 	 Ex inhermân, chanchanakex li c'ula'al xban nak eb li c'ula'al inc'a' neque'xbânu li mâusilal. Abanan mexc'oxlac jo' neque'c'oxlac li coc'al. Tz'akalak ban re ru lê c'a'ux xban nak moco coc'alex ta chic.


Μετα δε τον θανατον του Σαουλ, αφου επεστρεψεν ο Δαβιδ απο της σφαγης των Αμαληκιτων, εκαθησεν ο Δαβιδ εν Σικλαγ δυο ημερας 	 Chirix lix camic laj Saúl, laj David quisukßi Siclag nak ac xnumta saß xbêneb laj Amalec ut aran quicuan cuib cutan.


Τουτο δε αφ' εαυτου δεν ειπεν, αλλ' αρχιερευς ων του ενιαυτου εκεινου προεφητευσεν οτι εμελλεν ο Ιησους να αποθανη υπερ του εθνους, 	 Laj Caifás, a'an li xyucua'il aj tij sa' li chihab a'an. Ut li c'a'ru quixye inc'a' quixye yal xjunes. Quixye ban xban nak li Dios quic'utuc chiru li c'a'ru tixye. Jo'can nak quixye nak li Jesús tâcâmk sa' xc'aba'eb laj judío.


Και εζησεν ο Εβερ τριακοντα τεσσαρα ετη, και εγεννησε τον Φαλεγ 	 Câlaju xcaßcßâl chihab cuan re laj Heber nak quiyoßla laj Peleg li ralal.


Αλλ' ο αμπελων του Κυριου των δυναμεων ειναι ο οικος του Ισραηλ και οι ανδρες Ιουδα το αγαπητον αυτου φυτον και περιεμενε κρισιν, πλην ιδου, καταδυναστευσις δικαιοσυνην, πλην ιδου, κραυγη. 	 Li xyâlal li bich, aßan aßin: Li racuîmk li Kâcuaß li nimajcual Dios, aßan li tenamit Israel. Li racuîmk, aßan li ralal xcßajol laj Judá. Aßaneb li sicßbileb ru xban li Kâcuaß. Aßan quiroybeni nak teßcuânk saß tîquilal. Abanan, aß chic li xcamsinquileb ribeb queßxbânu. Ut quiroybeni nak châbilakeb. Aß ban chic lix yâb xcßuxeb li nequeßxrahobtesi quirabi.


Τα εντοσθια μου ανεβρασαν και δεν ανεπαυθησαν ημεραι θλιψεως με προεφθασαν. 	 Cßajoß nak narahoß li cuâm xban nak junes raylal nincßul.


Και θελουσι πλησιασει οι ιερεις οι υιοι του Λευι επειδη αυτους εξελεξε Κυριος ο Θεος σου να λειτουργωσιν εις αυτον, και να ευλογωσιν εν τω ονοματι του Κυριου και κατα τον λογον αυτων θελει κρινεσθαι πασα διαφορα και πασα πληγη 	 Teßchâlk eb laj tij, li ralal xcßajol laj Leví, xban nak aßaneb li sicßbil ruheb xban li Dios chi cßanjelac chiru ut chixtzßâmanquil nak li Dios târosobtesiheb li tenamit. Aßaneb li teßrakok re li plêt ut li cuechßînc.


Υπηγε λοιπον ο Οβαδια εις συναντησιν του Αχααβ και απηγγειλε προς αυτον. Και ο Αχααβ υπηγεν εις συναντησιν του Ηλια. 	 Joßcan nak laj Abdías cô riqßuin li rey Acab ut quixye re nak laj Elías cuan aran. Ut li rey Acab cô chi âtinac riqßuin.


Διοτι προ των ημερων εκεινων δεν ητο μισθος δια τον ανθρωπον ουδε μισθος δια το κτηνος ουδε ειρηνη εις τον εξερχομενον η εισερχομενον εξ αιτιας της θλιψεως, διοτι εξαπεστειλα παντας τους ανθρωπους εκαστον κατα του πλησιον αυτου. 	 Nak toj mâjiß queßxtiquib xyîbanquil lin templo, mâcßaß xtojbaleb li cuînk, chi moco cuan xtojbal rix li cßanjel nequeßxbânu li xul. Ut xiu xiu cuanqueb li tenamit xbaneb li xicß nequeßiloc reheb. Ut lâin ajcuiß quinbânun re, re nak incßaß teßxcßam ribeb saß usilal.


αλλ' οι Λευιται, οιτινες απεστατησαν απ' εμου οτε ο Ισραηλ απεπλανατο, αποπλανηθεντες απ' εμου κατοπιν των ειδωλων αυτων, και θελουσι βαστασει την ανομιαν αυτων. 	 Eb laj levita rochbeneb laj Israel li rech tenamitil li queßtzßektânan cue nak queßxlokßoniheb li jalanil dios teßxtoj rix lix mâqueb.


Γενεα εις γενεαν θελει επαινει τα εργα σου, και τα μεγαλεια σου θελουσι διηγεισθαι. 	 At nimajcual Dios, tâqßuehekß âlokßal chi junelic kße cutan xban li cßaßru calajâbânu. Eb li naßbej yucuaßbej teßxye reheb li ralal xcßajol li cßaßru cabânu riqßuin lâ cuanquil. Ut eb aßan teßxye resil reheb li ralal xcßajoleb li teßcuânk mokon.


Αυτη ητο ηδη τριτη φορα, καθ' ην ο Ιησους εφανερωθη εις τους μαθητας αυτου, αφου ηγερθη εκ νεκρων. 	 A'in li rox sut nak quixc'utbesi cui'chic rib li Jesús chiruheb lix tzolom nak ac xcuacli cui'chic chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak.


τους αρχοντας του Ιουδα και τους αρχοντας της Ιερουσαλημ, τους ευνουχους και τους ιερεις και παντα τον λαον του τοπου, οιτινες επερασαν μεταξυ των τμηματων του μοσχου 	 Eb li nequeßcßamoc be saß xyânkeb laj Judá ut saß xyânkeb laj Jerusalén, joß eb ajcuiß li cuanqueb xcuanquil ut eb laj tij ut chixjunileb li tenamit li queßnumeß saß xyânk li mayejanbil tib, tinkßaxtesiheb saß rukßeb li xicß nequeßiloc reheb.


τοτε θελει θεωρησει αυτον ο ιερευς και ιδου, εαν η κασιδα εξηπλωθη επι του δερματος, δεν θελει ερευνησει ο ιερευς περι της ξανθιζουσης τριχος ειναι ακαθαρτος. 	 laj tij târil cuißchic lix ra. Cui xniman, incßaß tento nak târil ma kßan li rismal xban nak li yaj muxbil ru.


Διοτι ηγορασθητε δια τιμης δοξασατε λοιπον τον Θεον δια του σωματος σας και δια του πνευματος σας, τα οποια ειναι του Θεου. 	 Lok'bilex chic chi terto êtz'ak. Jo'can nak tîcak lê yu'am ut chelok'oni li Dios xban nak rehex chic.


Και θελω σας εκβαλει εκ μεσου αυτης και θελω σας παραδωσει εις χειρας αλλοφυλων και θελω εκτελεσει εφ' υμας κρισεις. 	 Texcuisi saß lê tenamit ut texinkßaxtesi saß rukßeb li jalaneb xtenamit. Texinqßue chixtojbal lê mâc.


Εγγυς ειναι η ημερα του Κυριου η μεγαλη, εγγυς, και σπευδει σφοδρα φωνη της ημερας του Κυριου πικρως θελει φωναξει εκει ο ισχυρος. 	 Yô chi cuulac xkßehil nak târakok âtin li Kâcuaß. Ac yô chi nachßoc chak li cutan aßan. Kßaxal ra teßxcßul saß li cutan aßan. Usta kßaxal cauheb rib, abanan teßxjap ajcuiß re xbaneb xxiu chiru.


Αφου δε καθ' ημεραν ελεγον προς αυτον, και εκεινος δεν υπηκουεν εις αυτους, απηγγειλαν τουτο προς τον Αμαν, δια να ιδωσιν αν οι λογοι του Μαροδοχαιου ησαν στερεοι διοτι ειχε φανερωσει προς αυτους οτι ητο Ιουδαιος. 	 Junelic yôqueb xpatzßbal re laj Mardoqueo cßaßut nak incßaß quixbânu li cßaßru quixye li rey. Abanan laj Mardoqueo incßaß qui-abin chiruheb. Joßcan nak queßcôeb riqßuin laj Amán ut queßxye re nak laj Mardoqueo incßaß naxcuikßib rib chiru xban nak quixye reheb nak aßan aj judío. Queßraj rilbal ma tixye na chiru laj Amán nak aßan aj judío.


Και ιδου, ο αγγελος ο λαλων μετ' εμου εξηλθε, και ετερος αγγελος εξηλθεν εις συναντησιν αυτου 	 Qui-el li ángel li yô chi âtinac cuiqßuin. Nak yô chi xic, quicuil jun chic li ángel cô chixcßulbal.


Ευφρανον ημας αντι των ημερων, καθ' ας εθλιψας ημας, των ετων καθ' α ειδομεν κακα. 	 Tâqßue ta nabalak chihab li sahil chßôlej ke joß nak xoâqßue chi cßuluc raylal nabal chihab.


Τα τεκνα αυτων ενδυναμουνται, αυξανουσιν εν τη πεδιαδι εξερχονται και δεν επιστρεφουσι πλεον εις αυτας. 	 Nak nequeßqßui li raleb, nequeßcacuu nak nequeßxcuaß li pim. Ut chirix aßan nequeßxic ut incßaß chic nequeßsukßi riqßuin lix naßeb.


Και ειπε προς αυτους ο Ρουβην, Μη χυσητε αιμα ριψατε αυτον εις τουτον τον λακκον, τον εν τη ερημω, και χειρα μη βαλητε επ' αυτον δια να ελευθερωση αυτον εκ των χειρων αυτων, και να αποδωση αυτον εις τον πατερα αυτου. 	 Incßaß takisi xquiqßuel. Mêbânu raylal re. Cutumak saß li jul li cuan arin saß li chaki chßochß, chan laj Rubén. Aßan cuan saß xchßôl nak naru tixcol mokon ut tixcßam cuißchic riqßuin lix yucuaß.


και να γνωρισητε την αγαπην του Χριστου την υπερβαινουσαν πασαν γνωσιν, δια να πληρωθητε με ολον το πληρωμα του Θεου. 	 Mâ jok'e târûk takatau ru chi tz'akal lix rahom xban nak mâc'a' roso'jic ut k'axal lok'. Nintz'âma chiru li Dios nak tixc'ut chêru nak c'ajo' nequexra li Cristo, ut chinujak taxak lê ch'ôl riq'uin xnimajcual xcuanquil.


Και ηλθεν ο Δαβιδ προς τους διακοσιους ανδρας, οιτινες ειχον αποκαμει ωστε δεν ηδυνηθησαν να ακολουθησωσι τον Δαβιδ, οθεν εκαθισεν αυτους εις τον χειμαρρον Βοσορ και εξηλθον εις συναντησιν του Δαβιδ και εις συναντησιν του λαου του μετ' αυτου και οτε επλησιασεν ο Δαβιδ εις τον λαον, εχαιρετησεν αυτους. 	 Queßsukßi cuißchic saß li nimaß Besor li queßcana cuiß li cuib ciento chi cuînk li incßaß queßru chi xic chirix laj David xban xlubiqueb. Chi saheb saß xchßôl queßcôeb chixcßulbal laj David ut li cuanqueb rochben. Ut laj David quixqßue xsahileb xchßôl.


Η δε Ηρωδιας εμισει αυτον και ηθελε να θανατωση αυτον, και δεν ηδυνατο. 	 Riq'uin a'an mâ ca'ch'in nak quijosk'o' lix Herodías sa' xbên laj Juan ut quiraj raj xcamsinquil. Abanan inc'a' naru xban nak laj Herodes inc'a' quixcanab chixcamsinquil.


Μη φοβηθητε λοιπον αυτους διοτι δεν ειναι ουδεν κεκαλυμμενον, το οποιον δεν θελει ανακαλυφθη, και κρυπτον, το οποιον δεν θελει γνωσθη. 	 Jo'can utan mexxucuac chiruheb li xic' neque'iloc êre. Mâ jun na'leb mukmu anakcuan chi inc'a' ta tâtaumânk ru mokon, ut mâc'a' mukmu anakcuan chi inc'a' tâc'utbesîk.


Ουδεν ομως καθιερωμα, το οποιον καθιερωση τις εις τον Κυριον εκ των οσα εχει, απο ανθρωπου εως κτηνους και εως αγρου της ιδιοκτησιας αυτου, θελει πωληθη ουδε θελει εξαγορασθη παν καθιερωμα ειναι αγιωτατον εις τον Κυριον. 	 Abanan li cßaßak re ru kßaxtesinbil re li Kâcuaß chi junaj cua incßaß naru xcßayinquil chi moco naru xlokßbal, usta cristian, usta xul, usta chßochß, xban nak aßan ac kßaxtesinbil chi junaj cua re li Kâcuaß.


διοτι η οργη του ανθρωπου δεν εργαζεται την δικαιοσυνην του Θεου. 	 Xban nak cui nocojosk'o', inc'a' nakabânu li c'a'ru naraj li Dios.


Και εσηκωθη πας ο λαος, απο μικρου εως μεγαλου, και οι αρχοντες των στρατευματων, και ηλθον εις την Αιγυπτον διοτι εφοβηθησαν απο προσωπου των Χαλδαιων. 	 Chirix chic aßan, chixjunileb laj Judá, joß nînk joß cocß, rochbeneb li nequeßtaklan saß xbêneb li soldado aj Israel queßêlelic ut queßcôeb Egipto xban nak queßxucuac chiruheb laj Babilonia.


οτε τα αστρα της αυγης εψαλλον ομου και παντες οι υιοι του Θεου ηλαλαζον; 	 Saß li cutan aßan yôqueb chi lemtzßûnc li chahim chiru choxa nak toj ekßela. Ut eb li ángel queßbichan xban xsahil xchßôleb.


Δεν θελεις προσφερει το αιμα της θυσιας μου με ενζυμα και η θυσια της εορτης του πασχα δεν θελει μεινει εως το πρωι. 	 Nak texninkßeîk re xjulticanquil nak xexcuisi chak saß li tenamit Egipto, têmayeja junak li xul chicuu ut mêmayeja lix quiqßuel rochben li caxlan cua li cuan xchßamal. Ut mêxoc li na-elaßan re cuulaj.


Και εζησεν ο Φαλεγ τριακοντα ετη, και εγεννησε τον Ραγαυ 	 Lajêb xcaßcßâl chihab cuan re laj Peleg nak quiyoßla laj Reu li ralal.


Και θελω εξαγαγει αυτα εκ των λαων και συναξει αυτα εκ των τοπων και φερει αυτα εις την γην αυτων και βοσκησει αυτα επι τα ορη του Ισραηλ, πλησιον των ποταμων και επι παντα τα κατοικουμενα της γης. 	 Lâin tincuisiheb chak lin carner saß eb li xnînkal ru tenamit ut tinchßutubeb ru ut tincßameb saß lix naßajeb. Lâin tinqßueheb chi cuânc saß eb li tzûl ut saß eb li ru takßa ut saß eb li châbil naßajej aran Israel.


Συνεβη λοιπον ερεθισμος, ωστε απεχωρισθησαν απ' αλληλων, και ο μεν Βαρναβας, παραλαβων τον Μαρκον, εξεπλευσεν εις Κυπρον. 	 Que'xcuech'i ribeb laj Pablo ut laj Bernabé ut que'xcanab ribeb. Laj Bernabé cô aran Chipre chiru ha' ut quixc'am laj Juan Marcos chirix.


αλλ' εν ταις ημεραις της φωνης του εβδομου αγγελου, οταν μελλη να σαλπιση, τοτε θελει τελεσθη το μυστηριον του Θεου, καθως εφανερωσε προς τους εαυτου δουλους τους προφητας. 	 Nak tixyâbasi lix trompeta li xcuuk ángel, sa' eb li cutan a'an tâtz'aklok ru lix c'a'ux li Dios, li mukmu nak quicuan. Tâtz'aklok ru jo' quixye reheb li profeta li que'c'anjelac chiru, chan.


Και ο Ιησους, ιδων αυτον οτι φρονιμως απεκριθη, ειπε προς αυτον Δεν εισαι μακραν απο της βασιλειας του Θεου. Και ουδεις πλεον ετολμα να ερωτηση αυτον. 	 Li Jesús quixq'ue retal nak li cuînk quixnau xsumenquil ut quixye re: -Yal ca'ch'in aj chic mâ nacak'axtesi âcuib rubel xcuanquil li Dios, chan. Ut mâ jun chic que'raj patz'oc xban nak qui-oc xc'a'uxeb.


Λαλησον προς τους υιους Ισραηλ, και λαβε παρ' εκαστου αυτων ραβδον κατα τον οικον των πατερων αυτων, παρα παντων των αρχοντων αυτων κατα τον οικον των πατερων αυτων, δωδεκα ραβδους εκαστου το ονομα επιγραψον επι της ραβδου αυτου 	 —Tâye reheb li cablaju li nequeßjolomin reheb li junjûnk xtêpaleb laj Israel nak teßxcßam junjûnk li xukß âcuiqßuin. Ut lâat tâtzßîba xcßabaß li junjûnk chiru lix xukß.


Και συνηχθησαν παντες οι ανδρες Ιουδα και Βενιαμιν εις Ιερουσαλημ εντος τριων ημερων. Ητο ο ενατος μην και η εικοστη του μηνος και πας ο λαος εκαθησεν εν τη πλατεια του οικου του Θεου, τρεμων δια το πραγμα και δια την μεγαλην βροχην. 	 Joßcan nak chiru li oxib cutan chixjunileb li cuînk xcomoneb laj Judá ut laj Benjamín queßxchßutub ribeb aran Jerusalén saß li junmay xbe li xbele po re li chihab aßan. Ut chixjunileb queßcßojla saß li nebâl re lix templo li Dios. Nequeßsicsot xbaneb xxiu riqßuin li tâcßulmânk ut xban ajcuiß li cacuil hab li quichal saß xbêneb.


Μεταξυ των ποδων αυτης συνεκαμφθη, επεσεν, εκειτο μεταξυ των ποδων αυτης συνεκαμφθη, επεσεν οπου συνεκαμφθη, εκει επεσε νεκρος. 	 Laj Sísara yô chixtolcßosinquil rib chi rok lix Jael ut aran quicam. Quicana chi tßantßo saß chßochß.


Και ευχαριστω τον ενδυναμωσαντα με Ιησουν Χριστον τον Κυριον ημων, οτι ενεκρινε πιστον και εταξεν εις την διακονιαν εμε, 	 Ninbantioxi chiru li Kâcua' Jesucristo xban nak a'an xc'ojob xch'ôl sa' inbên ut xinixxakab chi c'anjelac chiru. Ut a'an naq'uehoc incuanquil chixbânunquil.


Ειναι καλον εις σε να καταθλιβης, να καταφρονης το εργον των χειρων σου και να ευοδονης την βουλην των ασεβων; 	 ¿Ma us nak yôcat chinrahobtesinquil? ¿Ma us nak xicß yôcat chicuilbal? Lâat xatyîban cue. ¿Cßaßut nak nacaye nak us yôqueb li incßaß useb xnaßleb ut niquinâtzßektâna lâin?


και Μαλχιραμ και Φεδαιας και Σενασαρ, Ιεκαμιας, Ωσαμα και Νεδαβιας. 	 laj Malquiram, laj Pedaías, laj Senazar, laj Jecamías, laj Hosama ut laj Nedabías.


Διοτι μελλει ο Υιος του ανθρωπου να ελθη εν τη δοξη του Πατρος αυτου μετα των αγγελων αυτου, και τοτε θελει αποδωσει εις εκαστον κατα την πραξιν αυτου. 	 Lâin li C'ajolbej tinchâlk riq'uin xnimal xlok'al lin Yucua' cuochbeneb lix ángel. Tojo'nak tinq'ue lix k'ajcâmunquil chi xjunjûnkaleb jo' chanru lix yehom xbânuhom.Relic chi yâl tinye êre nak cuanqueb arin sa' êyânk li inc'a' te'câmk toj tine'ril chi châlc lâin li C'ajolbej riq'uin incuanquilal, chan li Jesús.


Και τα οικηματα αυτης ησαν τρια εντευθεν και τρια εκειθεν, και τα μετωπα αυτης και τα τοξα αυτης ησαν κατα το μετρον της πρωτης πυλης, το μηκος αυτης πεντηκοντα πηχων και το πλατος αυτης εικοσιπεντε πηχων. 	 Saß li oquebâl aßin cuanqueb ox ox li naßajej saß xcaß pacßalil. Juntakßêt xbisbaleb li okech ut li xmu cab riqßuineb li cuanqueb saß li naßajej li cuanqueb saß li oquebâl li cuan saß li este. Ôb xcaßcßâl metro xnajtil rok li naßajej aßan ut cablaju metro riqßuin media xnimal ru.


και Γεδωρ και Αχιω και Ζαχερ 	 laj Gedor, laj Ahío ut laj Zequer,


αλλ' εαν δεν αποστειλης αυτον, δεν θελομεν καταβη διοτι ο ανθρωπος ειπε προς ημας, Δεν θελετε ιδει το προσωπον μου, εαν ο αδελφος υμων δεν ηναι μεθ' υμων. 	 Cui incßaß nacatakla aßan, incßaß toxic xban nak li cuînk quixye ke, “Incßaß chic têril cuu cui incßaß nequecßam chak lê rîtzßin chêrix,” chan ke, chan laj Judá.


Τας εντολας εξευρεις Μη μοιχευσης, Μη φονευσης, Μη κλεψης, Μη ψευδομαρτυρησης, Μη αποστερησης, Τιμα τον πατερα σου και την μητερα. 	 Lâat nacanau c'a'ru naxye li chak'rab: Matmuxuc caxâr. Mâcamsi âcuas âcuîtz'in. Mat-elk'ac. Matyo'oban âtin chirix âcuas âcuîtz'in. Matbalak'ic. Cha-oxlok'i lâ na' âyucua'.-


Οι φυλακες σου θελουσιν υψωσει φωνην εν φωναις ομου θελουσιν αλαλαζει διοτι θελουσιν ιδει οφθαλμος προς οφθαλμον, οταν ο Κυριος ανορθωση την Σιων. 	 ¡Abihomak! Eb li nequeßcßacßalen re li tenamit yôqueb chi bichânc xban xsahil xchßôleb. Chixjunileb teßril riqßuin xnakß ruheb nak li Kâcuaß tixcßameb cuißchic saß lix tenamiteb Sión.


Και εις τα πλαγια αυτου ωκοδομησαν οι ανδρες της Ιεριχω. Και εις τα πλαγια αυτων ωκοδομησε Ζακχουρ ο υιος του Ιμρι. 	 Ut li tzßac cuan chixcßatk li queßxyîb laj tij, aßan queßxyîb eb li cuînk aj Jericó. Ut laj Zacur ralal laj Imri quixyîb li tzßac li cuan chixcßatk aßan.


Ελευθερωσον με απο αιματων, Θεε, Θεε της σωτηριας μου η γλωσσα μου θελει ψαλλει εν αγαλλιασει την δικαιοσυνην σου. 	 At inDios aj Colol cue, minâqßue taxak chixtojbal rix lin mâc riqßuin li camsînc xinbânu. Ut lâin tinbichânk ut tinye nak kßaxal tîc âchßôl.


Αλλα συ εξεπληρωσας δικην ασεβους δικη και κρισις θελουσι σε καταλαβει. 	 Anakcuan yôcat chixcßulbal xtojbal âmâc. Moco târûk ta tâye nak incßaß târakok âtin saß âbên, chi moco târûk ta tâye nak incßaß tatxqßue chixtojbal âmâc.


Και σηκωθεις απο της προσευχης, ηλθε προς τους μαθητας αυτου και ευρεν αυτους κοιμωμενους απο της λυπης, 	 Nak quirake' chi tijoc, quicuacli ut cô riq'uineb lix tzolom. Quiril nak yôqueb chi cuârc xban nak k'axal ra sa' xch'ôleb.


Με τον λογον του Κυριου εγειναν οι ουρανοι, και δια της πνοης του στοματος αυτου πασα η στρατια αυτων. 	 Li choxa ut chixjunil li cßaßru cuan chiru yal riqßuin li râtin quilajxyîb li Dios.


Περι δε των υιων Ισραηλ των κατοικουντων εν ταις πολεσιν Ιουδα, ο Ροβοαμ εβασιλευσεν επ' αυτους. 	 Joßcan nak laj Roboam quitaklan saß xbêneb laj Israel li cuanqueb aran Judá.


Ανδρες Αναθωθ, εκατον εικοσιοκτω. 	 Eb li cuînk li cuanqueb saß li naßajej Anatot, aßan jun ciento riqßuin cuakxakib xcâcßâl.


Και ο λαος περιεμενε τον Ζαχαριαν, και εθαυμαζον οτι εβραδυνεν εν τω ναω. 	 Eb li tenamit cuanqueb chirix cab. Yôqueb chiroybeninquil laj Zacarías. Yôqueb chixc'oxlanquil c'a'ru xc'ul nak xbay chak sa' li templo.


Κυριος ο Θεος ημων ελαλησε προς ημας εν Χωρηβ λεγων, Αρκει οσον εμεινατε εν τω ορει τουτω 	 Quixye: —Nak cuanco Horeb, li Kâcuaß li kaDios quiâtinac kiqßuin ut quixye ke chi joßcaßin. Ac junxil nequex-oc chi cuânc saß li tzûl aßin.


Υιοι Αδωνικαμ, εξακοσιοι εξηκοντα επτα. 	 Eb li ralal xcßajol laj Adonicam, aßan cuakib ciento riqßuin cuukub xcâcßâl.


Και εις τουτο γνωμην διδω διοτι τουτο συμφερει εις εσας, οιτινες ηρχισατε απο περυσιν ουχι μονον το να καμητε, αλλα και το να θελητε 	 Nacuaj xyebal êre c'a'ru ninc'oxla chirix lê mayej. Us cui têchoy xbânunquil li xetiquib jun haber. Lâex li xbên li queye nak textenk'ânk. Ut lâex ajcui' li xbên li quetiquib xbânunquil.


Ω βαθος πλουτου και σοφιας και γνωσεως Θεου. Ποσον ανεξερευνητοι ειναι αι κρισεις αυτου και ανεξιχνιαστοι αι οδοι αυτου. 	 Relic chi yâl nak k'axal numtajenak li ruxtân li Dios. A'an naxnau chixjunil. Numtajenak cui'chic lix na'leb. Mâ ani nata'oc ru chanru nak narakoc âtin. Ut mâ ani nata'oc ru li naxbânu.


Και σταθεντες εν τω τοπω αυτων, ανεγνωσαν εν τω βιβλιω του νομου Κυριου του Θεου αυτων, εν τεταρτον της ημερας και εν τεταρτον, εξωμολογουντο και προσεκυνουν Κυριον τον Θεον αυτων. 	 Ut nak ac xakxôqueb saß lix naßajeb chiru oxib ôr qui-ileß xsaß li hu li tzßîbanbil cuiß li chakßrab li quiqßueheß reheb xban li Kâcuaß lix Dioseb. Ut chiru li oxib ôr chic yôqueb chixpatzßbal xcuybal xmâqueb ut queßxlokßoni li Kâcuaß lix Dioseb.


Και οι πρωτοι κατοικοι οι εν ταις ιδιοκτησιαις αυτων, εν ταις πολεσιν αυτων, ησαν οι Ισραηλιται, οι ιερεις, οι Λευιται και οι Νεθινειμ. 	 Eb li xbên li queßsukßi saß lix naßajeb, aßaneb laj Israel, eb laj tij, eb laj levita, ut eb li queßcßanjelac saß lix templo li Kâcuaß.


μηπως τοτε υψωθη η καρδια σου και λησμονησης Κυριον τον Θεον σου, οστις σε εξηγαγεν εκ γης Αιγυπτου, εξ οικου δουλειας 	 Nak acak xtam li cßaßru êre, incßaß taxak tênimobresi êrib. Ut incßaß taxak tâsachk saß êchßôl nak li Kâcuaß lê Dios, aßan li qui-isin chak êre Egipto, li quexcuan cuiß chak chokß rahobtesinbil môs.


Και οταν καθηση επι του θρονου της βασιλειας αυτου, θελει γραψει δι' εαυτον αντιγραφον του νομου τουτου εις βιβλιον, εξ εκεινου το οποιον ειναι ενωπιον των ιερεων των Λευιτων 	 Nak tâoc saß xcuanquil li rey tixtakla xtzßîbanquil saß junak hu retalil li chakßrab li cuan riqßuineb laj levita aj tij re nak junelic cuânk riqßuin.


"Μασχιλ του Εθαν του Εζραιτου." Τα ελεη του Κυριου εις τον αιωνα θελω ψαλλει δια του στοματος μου θελω αναγγελλει την αληθειαν σου εις γενεαν και γενεαν. 	 At Kâcuaß, junelic tinbichânk re xqßuebal âlokßal xban nak lâat nim lâ cuuxtân. Junelic tinye nak lâat kßaxal châbilat kiqßuin.


Ουαι εις σε, οστις πορθεις και δεν επορθηθης και καταδυναστευεις και δεν κατεδυναστευθης οταν παυσης πορθων, θελεις πορθηθη οταν τελειωσης καταδυναστευων, θελεις καταδυναστευθη. 	 Raylal tâchâlk saß êbên lâex li xicß nequex-iloc ke. Lâex li nequex-elkßan ut nequexbalakßin ke. Lâex mâ ani xeßelkßan re li cßaßru êre chi moco xexbalakßîc. Abanan tâcuulak xkßehil nak lâex chic tâelkßâk cßaßru êre ut texbalakßîk.


Ταυτα ειναι ως τα υψη του ουρανου τι δυνασαι να καμης; ειναι βαθυτερα του αδου τι δυνασαι να γνωρισης; 	 ¿Chanru nak tânau chanru lix naßleb li Dios? Aßan kßaxal chßaßaj xtaubal ru. Chanchan xnajtil li choxa. ¿Chanru nak tânau lix naßleb li Dios? Aßan chanchan xchamal li naßajej li nequeßxic cuiß li camenak.


προς την τελειοποιησιν των αγιων, δια το εργον της διακονιας, δια την οικοδομην του σωματος του Χριστου, 	 Quiq'uehe' xmâtaneb re nak tz'akalakeb ru sa' xpâbâleb ut re nak te'c'anjelak chiru li Dios ut re nak te'xtenk'aheb laj pâbanel chi q'uîc sa' xpâbâleb.


Και θελουσιν εισθαι λειτουργοι εν τω αγιαστηριω μου, επιστατουντες επι των πυλων του οικου και φυλαττοντες τον οικον αυτοι θελουσι σφαζει εις τον λαον τα ολοκαυτωματα και τας θυσιας, και αυτοι θελουσιν ιστασθαι ενωπιον αυτων δια να υπηρετωσιν εις αυτους. 	 Eb aßan naru teßcßanjelak saß lin templo joß môs. Teßxcßacßale li oquebâl. Teßxcamsiheb li xul li naqßueheß chokß xmayejeb li tenamit. Teßcßanjelak chiruheb li tenamit.


Και εξεγερθεντες το πρωι εξηλθον προς την ερημον Θεκουε και οτε εξηλθον, εσταθη ο Ιωσαφατ και ειπεν, Ακουσατε μου, Ιουδα και οι κατοικουντες την Ιερουσαλημ πιστευσατε εις Κυριον τον Θεον υμων, και θελετε στερεωθη πιστευσατε τους προφητας αυτου και θελετε ευοδωθη. 	 Cuulajak chic nak toj ekßela queßcuacli ut queßcôeb saß li chaki chßochß Tecoa. Nak ac êlqueb re, laj Josafat quixakli chiruheb ut quixye reheb: —Cherabihak lâex aj Judá ut lâex aj Jerusalén. Chepâb li Kâcuaß lê Dios re nak aßan tâtenkßânk êre. Ut cßojobomak êchßôl riqßuineb lix profetas re nak us tex-êlk, chan.


Και ειπε προς τον Ιωσαφατ, Ερχεσαι μετ' εμου δια να πολεμησωμεν την Ραμωθ-γαλααδ; Και ειπεν ο Ιωσαφατ προς τον βασιλεα του Ισραηλ, Εγω ειμαι καθως συ, ο λαος μου καθως ο λαος σου, οι ιπποι μου καθως οι ιπποι σου. 	 Quixpatzß re laj Josafat: —¿Ma tinâtenkßa chi pletic riqßuineb li cuanqueb Ramot, xcuênt Galaad? chan. Ut laj Josafat quixye re: —Lâin ut eb lin soldado texkatenkßa. Lin soldado ut eb lin cacuây teßxic chêtenkßanquil chi pletic.


Και εαν ο λαος ουτος η ο προφητης η ο ιερευς σε ερωτησωσι, λεγοντες, Τι ειναι το φορτιον του Κυριου; τοτε θελεις ειπει προς αυτους, Τι το φορτιον; θελω βεβαιως σας εγκαταλειψει, λεγει Κυριος. 	 At Jeremías, cui eb lin tenamit teßpatzßok âcue, malaj ut junak profeta malaj ut aj tij, ut teßxye âcue, “¿Cßaßru xye li Kâcuaß anakcuan?” tâye reheb, “Li cßaßru xye li Kâcuaß, aßan nak lâex tzßektânanbilex chic.”


ας καμη ο Φαραω και ας διοριση επιστατας επι της γης και ας λαμβανη το πεμπτον απο της γης Αιγυπτου εις τα επτα ετη της αφθονιας 	 Chabânu chi joßcaßin, at faraón. Chasiqßueb li ani teßtaklânk reheb li junjûnk chi tenamit. Ut chiru li cuukub chihab aßin nak tâcuânk nabal li acuîmk, tâxocmânk lix oßotkil li acuîmk rajlal chihab.


Μεγαλη η δοξα αυτου δια της σωτηριας σου τιμην και μεγαλοπρεπειαν εθεσας επ' αυτον. 	 Cuan xlokßal xban nak xacol. Xatenkßa aßan ut xaqßue lix cuanquil.


Ο αλαζων την καρδιαν διεγειρει εριδας ο δε θαρρων επι Κυριον θελει παχυνθη. 	 Li ani naxrahi ru li cßaßak re ru yal re aßan xjunes, aßan nayoßoban plêt. Abanan li ani naxcßojob xchßôl riqßuin li Dios us tâêlk riqßuin li cßaßru naxbânu.


Αλλο δε επεσεν επι το πετρωδες, οπου δεν ειχε γην πολλην, και ευθυς ανεφυη, διοτι δεν ειχε βαθος γης, 	 Ut cuan ajcui' li iyaj quinak sa' li pec ru bar mâc'a' cui' mas li ch'och'. Sa' junpât quimok, abanan inc'a' quixchap xxe' xban nak jay li ch'och' sa' xbên li pec.


Και επεστρεψεν ο Βενιαμιν κατ' εκεινον τον καιρον και εδωκαν εις αυτους τας γυναικας, τας οποιας ειχον αφησει ζωσας εκ των γυναικων της Ιαβεις-γαλααδ πλην δεν εξηρκεσαν εις αυτους. 	 Joßcan nak eb li ralal xcßajol laj Benjamín queßsukßi cuißchic ut eb li tukß ix li incßaß queßcamsîc aran Jabes-galaad queßqßueheß reheb chokß rixakileb. Abanan incßaß quitzßakloc xban nak nabaleb li cuînk.


Λαβων δε αυτους ο Ιωσηφ αμφοτερους, τον Εφραιμ εν τη δεξια αυτου προς την αριστεραν του Ισραηλ, και τον Μανασση εν τη αριστερα αυτου προς την δεξιαν του Ισραηλ, επλησιασεν εις αυτον. 	 Nak quixakli, laj José quixchap li cuib chi ralal. Quixchap laj Efraín riqßuin lix nim ukß ut quixchap laj Manasés riqßuin lix tzße. Ut nak quixjilosiheb riqßuin laj Israel, laj Manasés quicana saß xnim ukß laj Israel, ut laj Efraín quicana saß lix tzße.


Και οτε αυτος ηλθεν εις την πυλην Βενιαμιν, ο αρχηγος της φρουρας ευρισκετο εκει, του οποιου το ονομα ητο Ιρειας υιος του Σελεμιου, υιου του Ανανιου και επιασε τον Ιερεμιαν τον προφητην, λεγων, Συ προσφευγεις προς τους Χαλδαιους. 	 Abanan nak quicuulac saß li oquebâl re laj Benjamín, li nataklan saß xbêneb li soldados quixchap ut quixye re: —Lâat xic âcue chixkßaxtesinquil âcuib saß xyânkeb laj Babilonia, chan. Li cuînk aßan, aßan laj Irías li ralal laj Selemías ut ri laj Hananías.


και τα τεσσαρακοντα αυτων υποβασια αργυρα, δυο υποβασια υποκατω της μιας σανιδος, και δυο υποβασια υποκατω της αλλης σανιδος. 	 Ut têyîb ajcuiß caßcßâl chic xnaßajeb li rok li tzßalam cheß bar teßqßuehekß cuiß. Aßan têyîb riqßuin plata. Caßcab xnaßajeb li junjûnk chi tzßalam cheß.


Οτε εθανατονεν αυτους, τοτε εξεζητουν αυτον, και επεστρεφον και απο ορθρου προσετρεχον εις τον Θεον 	 Nequeßril nak li Dios naxcanabeb chi câmc, tojeß nak nequeßoc chixsicßbal li Dios. Nayotßeß xchßôleb ut nequeßxtzßâma xtenkßanquileb chiru.


Δεν ειναι μαθητης ανωτερος του διδασκαλου αυτου πας δε τετελειοποιημενος θελει εισθαι ως ο διδασκαλος αυτου. 	 Mâ jun aj tzolonel naxk'ax xcuanquil laj tzolol re. Abanan nak acak xtzol rib chi tz'akal, tixtau ajcui' xcuanquil laj tzolol re.


Αι δε λοιπαι των πραξεων του Ιεροβοαμ, πως επολεμησε και τινι τροπω εβασιλευσεν, ιδου, ειναι γεγραμμενα εν τω βιβλιω των χρονικων των βασιλεων του Ισραηλ. 	 Chixjunil li quilajxbânu li rey Jeroboam, joß ajcuiß li plêt quixbânu, tzßîbanbil retalil saß li hu Crónicas, li tzßîbanbil cuiß chixjunil li quilajeßxbânu lix reyeb laj Israel.


Αινειτε τον Κυριον. Μακαριος ο ανθρωπος ο φοβουμενος τον Κυριον εις τας εντολας αυτου ηδυνεται σφοδρα. 	 Lokßoninbil taxak li Kâcuaß. Us xak reheb li ani nequeßxucuan ru li Kâcuaß. Us xak reheb li nequeßsahoß saß xchßôleb xbânunquil li cßaßru naxye lix chakßrab li Dios.


Και αυτοι ηρχισαν να συζητωσι προς αλληλους το ποιος ταχα ητο εξ αυτων, οστις εμελλε να καμη τουτο. 	 Ut eb a'an que'oc chixpatz'inquil chi ribileb rib ut que'xye: -¿Ani anchal li tâk'axtesînk re? chanqueb.


Και θελω εκχεει την οργην μου επι σε εν τω πυρι της οργης μου θελω εμφυσησει επι σε και θελω σε παραδωσει εις χειρας ανδρων αγριων, τεκταινοντων ολεθρον. 	 Lâex têqßue retal nak lâin tincuisi lin joskßil saß êbên. Chanchan jun li xam li yô chêcßatbal. Texinkßaxtesi saß rukßeb li cuînk li kßaxal joskßeb, li nequeßrahobtesin, ut teßxsach êru.Lâex tex-osokß saß li xam ut lê quiqßuel tâhoyekß saß lê naßaj. Ut mâ ani chic tâjulticânk êre xban nak lâin li Kâcuaß Dios ninyehoc re aßin.—


και αι συγγενειαι των γραμματεων, των κατοικουντων εν Ιαβης, οι Θιραθιται, οι Σιμεαθιται και οι Σουχαθιται. Ουτοι ειναι οι Κεναιοι, οι εξελθοντες εκ του Αιμαθ, πατρος του οικου Ρηχαβ. 	 Laj Salma, aßan ajcuiß lix xeßtônil yucuaß eb laj tzßîb li queßcuan aran Jabes. Aßaneb laj tirateo, eb laj simeateo ut eb laj sucateo. Aßaneb laj quenitas li ralal xcßajol laj Hamat lix yucuaß laj Bet-recab.


Δι' υπομονης πειθεται ο ηγεμων και η γλυκεια γλωσσα συντριβει οστα. 	 Li ani nim xcuyum naxcubsi xjoskßil li cuan xcuanquil. Li kßunil âtin naxtenkßa xjalbal xcßaßux junak li kßaxal cau xchßôl.


τα ορη εσκιρτησαν ως κριοι, οι λοφοι ως αρνια. 	 Eb li tzûl ut eb li cocß bol nequeßecßan saß xnaßajeb joß nak nequeßpiscßoc li carner.


Δεν θελει εισθαι ετι πολυ ολιγος καιρος και ο Λιβανος θελει μεταβληθη εις καρποφορον πεδιαδα, και η καρποφορος πεδιας θελει λογισθη ως δασος; 	 Chi sêb nacuulac xkßehil nak li qßuicheß re Líbano tâsukßisîk chokß xnaßaj li acuîmk. Ut li xnaßaj li acuîmk tâsukßisîk chokß qßuicheß.


Αι δε λοιπαι πασων των πραξεων του Ασα και παντα τα κατορθωματα αυτου και παντα οσα επραξε, και αι πολεις τας οποιας ωκοδομησε, δεν ειναι γεγραμμενα εν τω βιβλιω των χρονικων των βασιλεων του Ιουδα; Εν τω καιρω δε του γηρατος αυτου ηρρωστησε τους ποδας αυτου. 	 Chixjunil li quilajxbânu li rey Asa, ut chanru nak quicuan saß xcuanquil, tzßîbanbil retalil saß li hu Crónicas, li tzßîbanbil cuiß li quilajeßxbânu lix reyeb laj Judá. Ut tzßîbanbil ajcuiß retalileb li tenamit li quixyîb. Nak ac tîx chic, quiyajer nak quirahoß li rok.


Και θελει επιφερει Κυριος ο Θεος σου πασας τας καταρας ταυτας επι τους εχθρους σου και επι τους μισουντας σε, οιτινες σε κατεδιωξαν. 	 Ut li Kâcuaß lê Dios tixtakla chixjunil li raylal aßin saß xbêneb li xicß nequeßiloc êre, li nequeßrahobtesin êre.


Εγω ειμαι Κυριος ο Θεος σας, οστις σας εξηγαγον εκ της γης των Αιγυπτιων, εκ της δουλειας αυτων και συνετριψα τους δεσμους του ζυγου σας και σας εκαμα να περιπατητε ορθιοι. 	 Lâin li Kâcuaß lê Dios. Lâin quin-isin chak êre Egipto re nak incßaß chic texcuânk chokß rahobtesinbil môs. Chanchan nak cuan li yugo saß êcux nak quexcuan rubel xcuanquileb. Abanan lâin quexcuisi rubel xcuanquileb. Anakcuan naru têtaksi lê rilobâl nak texbêk.


προς τους αγιους και πιστους εν Χριστω αδελφους τους εν Κολοσσαις χαρις ειη υμιν και ειρηνη απο Θεου Πατρος ημων και Κυριου Ιησου Χριστου. 	 Yôquin chi tz'îbac êriq'uin lâex li cuanquex aran Colosas. Lâex ac xepâb chi tz'akal li Jesucristo. Lâex chic kech aj pâbanelil ut rehex chic li Dios. A' taxak li Dios li kaYucua' chi-osobtesînk êre ut tixq'ue taxak êre li tuktûquil usilal.


Περιλυπος ειμαι δια σε, αδελφε μου Ιωναθαν προσφιλεστατος εσταθης εις εμε η προς εμε αγαπη σου ητο εξαισιος. Υπερεβαινε την αγαπην των γυναικων. 	 At Jonatán, lâat chanchanat li cuas. Cßajoß xrahil inchßôl xban nak kßaxal rarôcat inban. Kßaxal lokß chokß cue nak xinâra. Kßaxal lokß nak xinraheß âban chiru nak xinraheß xbaneb li ixk.Xeßosoß li cauheb rib chi pletic ut eb lix chßîchß mâcßaß chic nequeßoc cuiß, chan laj David saß lix bich.


ουδε θελουσιν ειπει Ιδου, εδω ειναι, η Ιδου εκει διοτι ιδου, η βασιλεια του Θεου ειναι εντος υμων. 	 Chi moco te'xye, "cuan arin" chi moco te'xye, "le' cuan", xban nak lix cuanquilal li Dios ac cuan sa' êyânk lâex, chan.


και Σαδωκ, νεος δυνατος εν ισχυι, και εκ του οικου του πατρος αυτου εικοσιδυο αρχηγοι. 	 Laj Sadoc, li sâj cuînk, cau rib ut cauresinbil. Cuanqueb rochben cuib xcaßcßâl chi cuînk li nequeßtaklan saß xbêneb li ralal xcßajol lix yucuaß.


Και εισηκουσεν αυτου ο βασιλευς της Ασσυριας και ανεβη ο βασιλευς της Ασσυριας επι την Δαμασκον και εκυριευσεν αυτην, και μετωκισε τον λαον αυτης εις Κιρ, τον δε Ρεσιν εθανατωσε. 	 Lix reyeb laj Asiria quixbânu li cßaßru quiraj li rey Acaz. Quipletic riqßuineb laj Siria ut quirêchani li tenamit Damasco. Quixcamsi li rey Rezín ut quixchapeb li cuanqueb Damasco ut quixcßameb chi prêxil toj saß li tenamit Kir.


Και ειπε Κυριος προς τον Μωυσην, Κοψον εις σεαυτον δυο πλακας λιθινας καθως τας πρωτας και θελω γραψει επι των πλακων τους λογους, οιτινες ησαν επι των πρωτων πλακων, τας οποιας συνετριψας 	 Li Dios quixye re laj Moisés: —Tâtîcobresi ru cuibak li pec joß li cuib li xajor junxil. Ut chiruheb aßan lâin tintzßîba lin chakßrab li xcuan chiruheb li xajor.


Αλλα τωρα ελευθερωθεντες απο της αμαρτιας και δουλωθεντες εις τον Θεον, εχετε τον καρπον σας εις αγιασμον, το δε τελος ζωην αιωνιον. 	 Anakcuan colbilex chic chiru li mâc ut k'axtesinbilex chic chi c'anjelac chiru li Dios. Ut lê k'ajcâmunquil a'an lê santobresinquil ut lê yu'am chi junelic.Lix tojbal rix li mâc, a'an li câmc. Aban li mâtan naxq'ue ke li Dios, a'an li junelic yu'am sa' xc'aba' li Kâcua' Jesucristo laj Colol ke.


Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος, ο Θεος του Ισραηλ, κατα των ποιμενων, οιτινες ποιμαινουσι τον λαον μου. Σεις διεσκορπισατε τα προβατα μου και απεδιωξατε αυτα και δεν επεσκεφθητε αυτα ιδου, εγω θελω επισκεφθη εφ' υμας την κακιαν των εργων υμων, λεγει Κυριος. 	 Aßan aßin li naxye li Kâcuaß lix Dioseb laj Israel reheb laj cßamol be li sicßbileb ru chirilbal lix tenamit: —Lâex incßaß xerileb chi us lin tenamit. Xejeqßui ban ruheb ut xecanabeb chi êlelic. Joßcan nak lâin texinqßue chixtojbal êmâc xban li mâusilal xebânu.


Και αφου επαυσαν αι καμηλοι πινουσαι, ελαβεν ο ανθρωπος ενωτια χρυσα βαρους ημισεος σικλου, και δυο βραχιολια δια τας χειρας αυτης, βαρους δεκα σικλων χρυσιου 	 Nak queßrakeß chi ucßac eb li camellos, lix môs laj Abraham quixkßaxtesi lix mâtan lix Rebeca. Quixqßue jun lix sahob ru li rußuj tzßakal oro caßchßin chic mâ mero onza li râlal ut quixqßue ajcuiß cuib xsahob ru lix cux rukß oro numenak câhib onza li râlal.


Κατεφρονησαν ετι την γην την επιθυμητην δεν επιστευσαν εις τον λογον αυτου 	 Xban nak incßaß queßxpâb li râtin li Dios, eb laj Israel queßxtzßektâna li châbil naßajej li quiqßueheß raj reheb.


Και απεκριθη ο Ιωβ και ειπεν 	 Quichakßoc laj Job ut quixye:


Δεν ειναι εκστρατεια ο βιος του ανθρωπου επι της γης; αι ημεραι αυτου ως ημεραι μισθωτου; 	 Lix yußam li cuînk arin saß ruchichßochß kßaxal chßaßaj joß junak li cuînk naxnumsi cutan chi trabajic.