Και ειπεν ο Αδαμ, Η γυνη την οποιαν εδωκας να ηναι μετ' εμου, αυτη μοι εδωκεν απο του δενδρου, και εφαγον. 	 Quichakßoc li cuînk ut quixye: —Li ixk li xaqßue chokß cuochben, aßan xqßuehoc cue li ru li cheß. Ut xinlou, chan.


Μαρκος, Αρισταρχος, Δημας, Λουκας, οι συνεργοι μου. 	 Ut neque'xtakla ajcui' xsahil âch'ôl laj Marcos, laj Aristarco, laj Demas ut laj Lucas. Cuochbeneb a'an nak yôco chi c'anjelac chiru li Jesucristo.A' taxak li rusilal li Kâcua' Jesucristo chicuânk êriq'uin. Jo'can taxak.


Και οι υιοι του Ιαλελεηλ, Ζιφ και Ζιφα, Θηρια και Ασαρεηλ. 	 Eb li ralal laj Jehalelel, aßaneb laj Zif, laj Zifa, laj Tirías ut laj Asareel.


Εαν ομως δεν καμνη εις αυτην τα τρια ταυτα, τοτε θελει εξελθει δωρεαν ανευ αργυριου. 	 Cui li cuînk aßan incßaß tixbânu li oxib li naxye saß li chakßrab aßin, li ixk tâcanâk libre ut mâ jun centavo tixtoj.


Αυτος ομως εγνωριζε τους διαλογισμους αυτων και ειπε προς τον ανθρωπον τον εχοντα ξηραν την χειρα Σηκωθητι και στηθι εις το μεσον. Και εκεινος σηκωθεις εσταθη. 	 Li Jesús quixnau c'a'ru yôqueb chixc'oxlanquil. Jo'can nak quixye re li cuînk li sic ruk': -Cuaclin. Xakab âcuib chiruheb, chan. Ut li cuînk quicuacli ut quixakli chiruheb.


Και οταν θεριζητε τον θερισμον της γης σας, δεν θελεις θερισει ολοκληρως τας ακρας του αγρου σου και τα αποπιπτοντα του θερισμου σου δεν θελεις συλλεξει. 	 Ut nak têsicß ru lê racuîmk, incßaß têsicß chi us, chi moco têmolcßa li natßaneß.


Θελω σε αινει, Κυριε ο Θεος μου, εν ολη τη καρδια μου και θελω δοξαζει το ονομα σου εις τον αιωνα 	 At Kâcuaß, at inDios, chi anchal inchßôl tatinlokßoni ut junelic tinqßue xlokßal lâ cßabaß.


Η καρδια μου ταραττεται, η δυναμις μου με εγκαταλειπει και το φως των οφθαλμων μου, και αυτο δεν ειναι μετ' εμου. 	 Natentot li cuâm. Chanchan li êlc re saß xnaßaj nak nacuecßa. Mâcßaß chic inmetzßêu ut li xnakß cuu yô chi môyc.


υιοι Ρεσιν, υιοι Νεκωδα, υιοι Γαζαμ, 	 li ralal xcßajol laj Rezín, laj Necoda, ut laj Gazam,


ελπιδα εχων εις τον Θεον, την οποιαν και αυτοι ουτοι προσμενουσιν, οτι μελλει να γεινη αναστασις νεκρων, δικαιων τε και αδικων 	 Lâin cau inch'ôl chixpâbanquil li Dios jo' neque'xbânu li yôqueb chi jitoc cue. Lâin ninpâb ajcui' nak te'cuaclîk cui'chic chi yo'yo li camenak, jo' li tîqueb xch'ôl jo' ajcui' li inc'a' tîqueb xch'ôl.


Γενοιτο, Κυριε, το ελεος σου εφ' ημας, καθως ηλπισαμεν επι σε. 	 Aß taxak lâ cuusilal chi cuânk kiqßuin, at Kâcuaß, joß yôco chiroybeninquil âcuiqßuin.


Εγω ειπα, θεοι εισθε σεις και υιοι Υψιστου παντες 	 Lâin xinye, Lâex diosex xban nak xinqßue êcuanquil chi rakoc âtin. Lâex cualal incßajol, lâin li nimajcual Dios.


απο τριακοντα ετων και επανω εως πεντηκοντα ετων, παντες οι εισερχομενοι εις το ταγμα δια να καμνωσιν εργασιας εν τη σκηνη του μαρτυριου, 	 Queßrajla chixjunileb li cuînk li ac cuan lajêb xcaßcßâl chihab reheb joß eb ajcuiß li ac numenak lajêb xcaßcßâl chihab toj quicuulac lajêb roxcßâl chihab reheb. Aßaneb li queßoc chi cßanjelac saß li tabernáculo.


Οι πατερες δεν θελουσι θανατονεσθαι δια τα τεκνα, ουτε τα τεκνα θελουσι θανατονεσθαι δια τους πατερας εκαστος θελει θανατονεσθαι δια το ιδιον εαυτου αμαρτημα. 	 Eb li naßbej yucuaßbej incßaß teßcamsîk xban lix mâqueb li ralal xcßajol, chi moco li alal cßajolbej teßcamsîk xban lix mâqueb lix naß xyucuaßeb. Li junjûnk tixtoj rix lix mâc.


Και ιδων ειπε προς αυτους Υπαγετε και δειξατε εαυτους εις τους ιερεις. Και ενω, επορευοντο, εκαθαρισθησαν. 	 Nak quirileb li Jesús quixye reheb: -Ayukex riq'uineb laj tij ut c'utumak chak êrib chiruheb, chan reheb. Ut nak yôqueb chi xic, que'q'uira.


η πηγη σου ας ηναι ευλογημενη και ευφραινου μετα της γυναικος της νεοτητος σου. 	 Kßaxal lokß nak cuânkeb lâ cualal âcßajol. Chisahokß taxak saß âchßôl riqßuin lâ cuixakil li xatsumlâk cuiß saß âsâjilal.


Και ειπε Σεδεκιας ο βασιλευς προς τον Ιερεμιαν, Εγω φοβουμαι τους Ιουδαιους, οιτινες κατεφυγον προς τους Χαλδαιους, μηποτε με παραδωσωσιν εις την χειρα αυτων και με εμπαιξωσι. 	 Li rey Sedequías quixye re laj Jeremías: —Lâin yô inxiu xbaneb laj judío li xeßxkßaxtesi ribeb saß xyânkeb laj Babilonia. Mâre anchal eb laj Babilonia tineßxkßaxtesi saß rukßeb laj judío ut eb aßan tineßxrahobtesi, chan.


Απεκριθη προς αυτους ο Ιησους Δεν ειναι γεγραμμενον εν τω νομω υμων, Εγω ειπα, θεοι εισθε; 	 Li Jesús quixye reheb: -¿Ma inc'a' ta bi' tz'îbanbil retalil sa' lê chak'rab nak li Dios quixye reheb li que'c'uluc re li râtin "diosex lâex"? (Sal. 82:6)


Εισηλθε λοιπον ο Λαβαν εις την σκηνην του Ιακωβ, και εις την σκηνην της Λειας, και εις τας σκηνας των δυο θεραπαινων αλλα δεν ευρηκεν αυτους. Τοτε εξηλθεν εκ της σκηνης της Λειας, και εισηλθεν εις την σκηνην της Ραχηλ. 	 Ut laj Labán quixsiqßueb lix dios saß xmuhebâl laj Jacob ut incßaß quixtau. Quixsicß ajcuiß saß xmuhebâl lix Lea ut incßaß quixtau. Quixsicß ajcuiß saß xmuhebâl li cuib chi môs ut incßaß ajcuiß quixtau. Tojoßnak cô chixsicßbal saß xmuhebâl lix Raquel.


παντες οι εισερχομενοι προς αυτην δεν επιστρεφουσιν ουδε αναλαμβανουσι τας οδους της ζωης 	 Li ani nacuulac riqßuin li ixk aßan incßaß chic nequeßraj xbânunquil li us ut incßaß chic nequeßxtau li châbil yußam.


Και φερουσιν αυτον εις τον τοπον Γολγοθα, το οποιον μεθερμηνευομενον ειναι, Κρανιου τοπος. 	 Que'xc'am li Jesús sa' li na'ajej Gólgota xc'aba'. Chi jalbil ru naraj naxye: Xna'aj Xbakel Xjolom Camenak.


και την Σαραα και την Αιαλων και την Χεβρων, αιτινες ειναι εν Ιουδα και εν Βενιαμιν, πολεις ωχυρωμεναι. 	 Zora, Ajalón, ut Hebrón. Aßaneb aßin li tenamit li cauresinbil chi pletic ut sutsûqueb saß tzßac saß lix naßajeb laj Judá ut eb laj Benjamín.


εξευροντες οτι δεν δικαιουται ανθρωπος εξ εργων νομου ειμη δια πιστεως Ιησου Χριστου, και ημεις επιστευσαμεν εις τον Ιησουν Χριστον, δια να δικαιωθωμεν εκ πιστεως Χριστου και ουχι εξ εργων νομου, διοτι δεν θελει δικαιωθη εξ εργων νομου ουδεις ανθρωπος. 	 Abanan nakanau nak mâ ani tâtîcobresîk xch'ôl chiru li Dios riq'uin xbânunquil li c'a'ru naxye li chak'rab. Riq'uin ban xpâbanquil li Jesucristo. Lâo xkapâb li Kâcua' Jesucristo re tâtîcobresîk kach'ôl chiru li Dios riq'uin xpâbanquil li Cristo ut mâcua' riq'uin xbânunquil li naxye li chak'rab cocole'. Riq'uin xbânunquil li naxye li chak'rab, mâ ani tâtîcobresîk xch'ôl chiru li Dios.


οστις σε εθρεψεν εν τη ερημω με το μαννα, το οποιον δεν εγνωριζον οι πατερες σου, δια να σε ταπεινωση και δια να σε δοκιμαση, δια να σε αγαθοποιηση εις τα εσχατα σου 	 Nak cuanquex saß li chaki chßochß quixqßue li maná re têcuaß, li incßaß naubil ru xbaneb lê xeßtônil yucuaß. Quixtakla li raylal saß êbên re têcubsi êrib ut re xyalbal êrix re nak us tex-êlk mokon nak cuânkex saß li naßajej aßan.


πλην τωρα εκτεινον την χειρα σου και εγγισον παντα οσα εχει, δια να ιδης εαν δεν σε βλασφημηση κατα προσωπον. 	 Cui lâat tâcuisi chixjunil li cßaßru cuan re chiru, aran tâcuil ma incßaß na tatxmajecua saß xnakß âcuu, chan laj tza.


δια να μη γνωρισης την οδον της ζωης, αι πορειαι αυτης ειναι αστατοι και ουχι ευδιαγνωστοι. 	 Li ixk aßan incßaß nacßoxlac chirix lix yußam. Chi moco naxqßue retal ma us naxbânu malaj ut incßaß.


Αμαρτανοντες δε ουτως εις τους αδελφους και προσβαλλοντες την ασθενη συνειδησιν αυτων, εις τον Χριστον αμαρτανετε. 	 Cui êban lâex nak yôqueb chi luctâc xch'ôleb lê rech aj pâbanelil li toj k'uneb xch'ôl sa' lix pâbâl, yôquex chi mâcobc chiruheb a'an. Ut yôquex ajcui' chi mâcobc chiru li Cristo.Jo'can nak cui li nintzaca naxq'ue chi mâcobc li cuech aj pâbanelil, mâ jok'e chic tintiu li mayejanbil tib xban nak inc'a' nacuaj nak te'mâcobk inban lâin.


Η ζωη μου εφυγε και μετετοπισθη απ' εμου ως ποιμενος σκηνη εκοπη η ζωη μου ως υπο υφαντου απο του στημονιου θελει με κοψει απο πρωιας εως εσπερας θελεις με τελειωσει. 	 Saß inchßôl lâin nak li Dios xrisi lin yußam. Chanchan jun li muhebâl li na-isîc saß xnaßaj. Malaj ut chanchan jun li tßicr li na-isîc saß li quemleb. Quincßoxla nak li Dios ac xrak lin yußam.


Διοτι ουτω λεγει Κυριος ο Θεος Ο λαος μου κατεβη το προτερον εις την Αιγυπτον δια να παροικηση εκει και οι Ασσυριοι αναιτιως κατεθλιψαν αυτους. 	 Naxye ajcuiß chi joßcaßin li Kâcuaß li nimajcual Dios: —Xbên cua eb lin tenamit queßcôeb chi cuânc Egipto. Mokon chic eb laj Asiria queßxcßameb chi prêxil chi mâcßaßeb xmâc.


Επτα ετων ητο ο Ιωας οτε εβασιλευσε. 	 Cuukub chihab cuan re laj Joás nak qui-oc chokß xreyeb laj Judá.


Εξετασον με, Κυριε, και δοκιμασον με δοκιμασον τους νεφρους μου και την καρδιαν μου. 	 At Kâcuaß, at inDios, chacuil taxak chanru lin yußam. Chacuil taxak chanru lin cßaßux ut chacuil taxak chanru lin naßleb.


Και ειδον και ιδου, χειρ εξηπλωμενη προς εμε, και ιδου, εν αυτη τομος βιβλιου. 	 Ut quicuil jun li ukßej yô chixqßuebal cue jun li botbil hu.Quixte li hu chicuu ut tzßîbanbil ru li hu xcaß pacßalil. Saß li hu aßan tzßîbanbil retalil chixjunil li yâbac ut li raylal li tâchâlk saß xbêneb laj Israel.


διοτι εν τω αγρω ευρηκεν αυτην, εφωναξεν η ηρραβωνισμενη νεα, αλλα δεν υπηρχεν ο σωζων αυτην. 	 xban nak li cuînk quixcßul li xkaßal saß cßalebâl ut mâ ani quiru quicoloc re, usta quixjap re.


Εαν ομως ο κυριος αυτου ηναι μετ' αυτου, δεν θελει πληρωσει αν ητο μεμισθωμενον, ηλθε δια τον μισθον αυτου. 	 Abanan cui cuânk laj êchal re nak tâcâmk li xul, li xtoßonin re incßaß tento tixtoj. Ut cui ac tojbil li xtoßoninquil, caßaj cuiß aßan tixcßul laj êchal re.


Ειπα, Θελω αναβη εις τον φοινικα, θελω πιασει τα βαια αυτου και ιδου, οι μαστοι σου θελουσιν εισθαι ως βοτρυες της αμπελου, και η οσμη της ρινος σου ως μηλα 	 Lâin nacuaj takecß saß rußuj li cheß palmera re tinsicß chak chokß cue li ru. Lâ tuß chanchan li jûnk cût chi uvas. Ut sunûnc saß lâ cue. Chanchan xsununquil li mansanas.


και ητο αντιπαλος του Ισραηλ πασας τας ημερας του Σολομωντος, εκτος των κακων, τα οποια εκαμεν ο Αδαδ και επηρεαζε τον Ισραηλ, βασιλευων επι της Συριας. 	 Laj Rezón quicuan ajcuiß chokß xreyeb laj Siria. Ut xicß quirileb laj Israel joß najtil quicuan chokß rey laj Salomón. Laj Hadad, aßan jun chic li cuînk xicß na-iloc reheb laj Israel.


και εξεδιωξεν απ' εμπροσθεν αυτων τα εθνη και διεμοιρασεν αυτα κληρονομιαν με σχοινιον, και εν ταις σκηναις αυτων κατωκισε τας φυλας του Ισραηλ. 	 Quirisiheb li tenamit li cuanqueb aran ut quixjeqßui li chßochß reheb li ralal xcßajol laj Israel re teßcuânk cuiß.


Διοτι η πληγη αυτης ειναι ανιατος, διοτι ηλθεν εως του Ιουδα, εφθασεν εως της πυλης του λαου μου, εως της Ιερουσαλημ. 	 Xban li mâusilal li yôqueb chixbânunquil laj Samaria, chanchan nak cuan jun xtochßolal yô chi kßâc. Mâcßaß xbanol. Ut xbon rib li mâusilal riqßuineb li ralal xcßajol laj Judá. Joßcan nak teßosokß ut teßosokß ajcuiß lin tenamit li cuanqueb Jerusalén. Mâcßaß xjalenquil. Châlc re li rakba âtin saß xbêneb chixjunileb.


Ο ασεβης βασανιζεται πασας τας ημερας, και αριθμητα ετη ειναι πεφυλαγμενα δια τον τυραννον. 	 Li cristian li incßaß us xnaßleb junelic cuan saß chßaßajquilal ut incßaß najt rok lix yußam.


και θελουσιν εξελθει κατοπιν ημων, εωσου απομακρυνωμεν αυτους απο της πολεως, διοτι θελουσιν ειπει, Αυτοι φευγουσιν απ' εμπροσθεν ημων, καθως προτερον και ημεις θελομεν φυγει απ' εμπροσθεν αυτων 	 Eb aßan toeßrâlina xban nak teßxcßoxla nak yôko chi êlelic joß kacßul xbên cua.


Δειξον μοι, Κυριε, τας οδους σου διδαξον με τα βηματα σου. 	 At inDios, cßut chicuu lix yâlal ut cßut chicuu cßaßru tâcuaj tinbânu.


Και απεστειλεν ο βασιλευς τον Ιουδει να λαβη τον τομον και ελαβεν εκ του δωματιου Ελισαμα του γραμματεως. Και ανεγνωσεν αυτον ο Ιουδει εις τα ωτα του βασιλεως και εις τα ωτα παντων των αρχοντων των παρεστωτων περι τον βασιλεα. 	 Ut li rey quixtakla laj Jehudí chixcßambal li botbil hu. Laj Jehudí quixxoc chak li botbil hu saß xnaßaj laj Elisama laj tzßîb. Quiril xsaß li hu laj Jehudí chiru li rey ut chiruheb ajcuiß chixjunileb li cuanqueb xcuanquil, li chßutchßûqueb rochben li rey.


Και εαν κρυφθωσιν εν τη κορυφη του Καρμηλου, εκειθεν θελω εξερευνησει και συλλαβει αυτους και εαν κρυφθωσιν απο των οφθαλμων μου εις τα βαθη της θαλασσης, εκει θελω προσταξει τον δρακοντα και θελει δαγκασει αυτους. 	 Ut cui ta teßxyal xmukbal ribeb saß xbên li tzûl Carmelo toxebinsicß aran ut tebinchap. Ut cui ta teßxyal xmukbal ribeb saß xchamal li palau, tintakla li nimla xul li cuan saß li haß chixtiubaleb.


βεβαιως αφου επεστρεψα, μετενοησα, και αφου εδιδαχθην, εκτυπησα επι τον μηρον μου ησχυνθην και μαλιστα ηρυθριασα, διοτι εβαστασα το ονειδος της νεοτητος μου. 	 Nak ac xatkatzßektâna xkacßoxla nak incßaß us xkabânu ut xkajal kacßaßux. Nak ac xoâqßue chixtojbal kamâc, xkatacuasi kib xban xrahil kachßôl. Xutânal xkacßul xban li mâusilal xkabânu saß kasâjilal.”


Διεσχισε πετρας εν τη ερημω και εποτισεν αυτους ως εκ μεγαλων αβυσσων 	 Nak yôqueb chi numecß saß li chaki chßochß, mâ bar nequeßxtau rucßaheb. Abanan li Dios quixjor li sakônac, ut aran qui-el nabal li haß re teßucßak.


Παντες οι απαριθμηθεντες των Λευιτων, τους οποιους απηριθμησαν ο Μωυσης και ο Ααρων και οι αρχοντες του Ισραηλ, κατα τας συγγενειας αυτων και κατα τους οικους των πατερων αυτων, 	 Joßcan nak laj Moisés ut laj Aarón rochbeneb li nequeßcßamoc be queßrajlaheb chixjunileb laj levita chi chßûtal aß yal chanru xqßuialeb saß li junjûnk cabal.


Και προς την Σαρραν ειπεν, Ιδου, εδωκα χιλια αργυρια εις τον αδελφον σου ιδου, αυτος ειναι εις σε σκεπη των οφθαλμων προς παντας τους μετα σου και προς παντας τους αλλους. Ουτως αυτη επεπληχθη. 	 Ut laj Abimelec quixye re lix Sara: —Qßue retal. Lâin xinqßue jun mil tumin plata re lâ cuas. Xinbânu aßin re nak li cuanqueb saß lâ cuochoch teßxqßue retal nak saß xyâlal xatinkßaxtesi riqßuin lâ bêlom, ut re ajcuiß nak chixjunileb teßxqßue retal nak mâcßaß âmâc, chan laj Abimelec re.


Και οι υιοι του Κααθ, Αμραμ και Ισααρ και Χεβρων και Οζιηλ και τα ετη της ζωης του Κααθ εγειναν εκατον τριακοντα τρια ετη. 	 Aßaneb aßin li ralal laj Coat: laj Amram, laj Izhar, laj Hebrón ut laj Uziel. Jun ciento riqßuin oxlaju xcaßcßâl chihab cuan re laj Coat nak quicam.


Οσον απεχει η ανατολη απο της δυσεως, τοσον εμακρυνεν αφ' ημων τας ανομιας ημων. 	 Quirisi li kamâc. Chanchan nak quixtzßek chak chi najt. Joß xnajtil li na-el cuiß chak li sakße riqßuin li na-oc cuiß, chanchan joßcan xnajtil li quixtzßek cuiß li kamâc.


και ησαν διαπαντος εν τω ιερω, αινουντες και ευλογουντες τον Θεον. Αμην. 	 Ut junelic cuanqueb sa' li templo. Yôqueb chi bantioxînc ut yôqueb chixlok'oninquil li Dios. Jo'can taxak.


αλλ' ενω εκοιμωντο οι ανθρωποι, ηλθεν ο εχθρος αυτου και εσπειρε ζιζανια ανα μεσον του σιτου και ανεχωρησεν. 	 Ut nak ac xe'cuar chixjunileb, quicuulac li xic' na-iloc re laj êchal re li ch'och' ut sa' xyânk li trigo coxrau chak li riyajil li yibru pim chanchan ajcui' li trigo ut cô.


Διοτι τα νομιμα των λαων ειναι ματαια, διοτι κοπτουσι ξυλον εκ του δασους, εργον χειρων τεκτονος με τον πελεκυν. 	 Mâcßaß na-oc cuiß li cßaynakeb chixbânunquil. Nequeßxtßan jun li cheß saß qßuicheß. Ut laj pechß naxtrabaji riqßuin lix chßîchß.


Αλλα τωρα, εγω δεν θελω φερεσθαι προς το υπολοιπον του λαου τουτον καθως εν ταις αρχαιαις ημεραις, λεγει ο Κυριος των δυναμεων. 	 Joßcan quinbânu junxil. Abanan anakcuan moco joßcan ta chic tinbânu riqßuineb li tenamit Israel, li joß qßuial chic xeßcana, chan li Kâcuaß li nimajcual Dios.


Ομοιως δε και οι αρχιερεις, εμπαιζοντες προς αλληλους μετα των γραμματεων, ελεγον Αλλους εσωσεν, εαυτον δεν δυναται να σωση. 	 Jo'can ajcui' que'xbânu eb li xbênil aj tij. Que'xhob li Jesús nak que'xye chi ribileb rib rochbeneb laj tz'îb: -Jalan chic xcoleb ut a'an inc'a' naru naxcol rib xjunes.


Ο δε ειπε προς αυτους Δεν δυνανται παντες να δεχθωσι τον λογον τουτον, αλλ' εις οσους ειναι δεδομενον. 	 Ut li Jesús quixye reheb: -Moco chixjunileb ta neque'xc'ul xch'ôl li âtin a'in, ca'aj cui' li ani q'uebil re xban li Dios re xtaubal ru lix yâlal a'in.


Διοτι εξ αιτιας γυναικος πορνης καταντα τις εως τμηματος αρτου, η δε μοιχαλις θηρευει την πολυτιμον ψυχην. 	 Li cuînk li naxic chixsicßbaleb li ixk li nequeßxcßayi rib, naxsach chixjunil lix tumin xban. Ut li cuînk li naxchßic rib riqßuin junak li sumsûquil ixk naxsach lix yußam.


Οι δε οχλοι νοησαντες ηκολουθησαν αυτον, και δεχθεις αυτους ελαλει προς αυτους περι της βασιλειας του Θεου, και τους εχοντας χρειαν θεραπειας ιατρευεν. 	 Abanan li q'uila tenamit que'xq'ue retal nak li Jesús yôqueb chi xic sa' li na'ajej a'an, ut que'côeb chirix. Li Jesús quixc'uleb ut qui-oc chixch'olobanquil xyâlal chiruheb chirix lix nimajcual cuanquilal li Dios. Ut quixq'uirtesiheb ajcui' li yaj.


Ητο δε ο Βαρζελλαι ανθρωπος γερων σφοδρα, ογδοηκοντα ετων ηλικιας και διετρεφε τον βασιλεα, οτε εκαθητο εν Μαχαναιμ διοτι ητο ανθρωπος μεγας σφοδρα. 	 Laj Barzilai ac tîx chic. Câcßâl chihab cuan re. Aßan li cuînk li quiqßuehoc xtzacaêmk li rey nak cuan aran Mahanaim xban nak kßaxal biom.


Ελιηλ και Ωβηδ και Ιασιηλ ο Μεσωβαιτης. 	 laj Eliel, laj Obed ut laj Jaasiel, Mesoba xtenamiteb.


Και ο Ιαβης ητο ενδοξοτερος παρα τους αδελφους αυτου και η μητηρ αυτου εκαλεσε το ονομα αυτου Ιαβης, λεγουσα, Επειδη εγεννησα αυτον εν λυπη. 	 Laj Jabes, aßan jun li cuînk kßaxal cuißchic naßno ru chiruheb li ras rîtzßin. Lix naß quixqßue aj Jabes chokß xcßabaß xban nak cßajoß li raylal quixcßul nak quiyoßla laj Jabes.


Ειπατε προς τον Θεον, Ποσον ειναι φοβερα τα εργα σου δια το μεγεθος της δυναμεως σου, υποκρινονται υποταγην εις σε οι εχθροι σου. 	 Joßcaßin têye re li Dios: —Sachba chßôlej rilbal li cßaßru nacabânu. Xban xnimal lâ cuanquilal, eb li xicß nequeßiloc âcue teßxcuikßib ribeb châcuu.


Και συνηγαγε παντα τον Ιουδαν και τον Βενιαμιν, και τους παροικουντας μετ' αυτων εκ του Εφραιμ και Μανασση και εκ του Συμεων διοτι πολλοι εκ του Ισραηλ προσεχωρησαν εις αυτον, ιδοντες οτι Κυριος ο Θεος αυτου ητο μετ' αυτου. 	 Chirix aßan quixchßutubeb li ralal xcßajol laj Judá ut eb li ralal xcßajol laj Benjamín. Ut quixchßutubeb ajcuiß li ralal xcßajol laj Efraín, ut eb li ralal xcßajol laj Simeón, joß eb ajcuiß li ralal xcßajol laj Manasés, li queßel saß li naßajej Israel ut queßcôeb chi cuânc Judá. Nabaleb li queßcôeb Judá xban nak queßxqßue retal nak li Kâcuaß cuan riqßuin laj Asa.


και λεγει προς αυτους Ειναι γεγραμμενον, Ο οικος μου οικος προσευχης θελει ονομαζεσθαι; σεις δε εκαμετε αυτον σπηλαιον ληστων. 	 Quixye reheb: -Jo'ca'in tz'îbanbil sa' li Santil Hu chirix li rochoch li Dios: Li cuochoch a'in re te'tijok cui' li tenamit nak cuan. Abanan lâex xeq'ue li rochoch li Dios chok' xna'ajeb laj êlk', chan li Jesús reheb.


και θελω καμει διαθηκην αιωνιον προς αυτους, οτι δεν θελω αποστρεψει απ' οπισω αυτων, δια να αγαθοποιω αυτους και θελω δωσει τον φοβον μου εις τας καρδιας αυτων, δια να μη αποστατησωσιν απ' εμου 	 Lâin tinbânu jun li contrato riqßuineb ut xakxôk xcuanquil chi junelic. Incßaß tincanab xbânunquil li usilal reheb ut tinqßue saß xchßôleb nak teßxxucua cuu re nak incßaß chic tineßxtzßektâna.


Και συνεβουλευθη ο βασιλευς Ροβοαμ τους πρεσβυτερους, οιτινες παρισταντο ενωπιον Σολομωντος του πατρος αυτου ετι ζωντος, λεγων, Τι με συμβουλευετε σεις να αποκριθω προς τον λαον τουτον; 	 Ut li rey Roboam quixpatzß xnaßleb riqßuineb li chêquel cuînk li queßcßanjelac riqßuin lix yucuaß nak toj yoßyo. Quixpatzß reheb: —¿Cßaßru us tinsumeheb cuiß li tenamit? chan.


και οι ποντικοι οι χρυσοι κατα τον αριθμον πασων των πολεων των Φιλισταιων, των πεντε σατραπων, απο πολεων περιτετειχισμενων και κωμων απεριτειχιστων, εως μαλιστα του λιθου του μεγαλου, Αβελ, επι του οποιου κατεθεσαν την κιβωτον του Κυριου οστις σωζεται εως της ημερας ταυτης εν τω αγρω Ιησου του Βαιθ-σεμιτου. 	 Quitaklâc ajcuiß li chßo yîbanbil riqßuin oro aß yal chanru xqßuialeb lix tenamiteb laj filisteo li cuanqueb rubel xcuanquil li ôb chi rey, ut eb li tenamit li sutsu riqßuin tzßac, joß ajcuiß li cocß tenamit li mâcuaß sutsu riqßuin tzßac. Li nimla pec li queßxqßue cuiß li Lokßlaj Câx toj cuan ajcuiß anakcuan saß lix naßaj li racuîmk laj Josué aran Bet-semes.


Ηκουσεν η Σιων και ευφρανθη, και εχαρησαν αι θυγατερες του Ιουδα δια τας κρισεις σου, Κυριε. 	 At nimajcual Dios, nasahoß saß xchßôleb li cuanqueb Sión. Nequeßsahoß saß xchßôleb xban nak nacatrakoc âtin saß xbêneb li incßaß nequeßxqßue âlokßal.


Και ηκουσα τον αριθμον των εσφραγισμενων εκατον τεσσαρακοντα τεσσαρες χιλιαδες ησαν εσφραγισμενοι εκ πασης φυλης των υιων Ισραηλ 	 Ut quicuabi lix q'uialeb li que'q'uehe' retalileb sa' xpêquemeb riq'uin li sello, a'an câhib xcuakxakc'âl mil chi cristian. A'aneb li quiq'uehe' retalileb sa' xpêquemeb sa' xyânkeb lix têpaleb li ralal xc'ajol laj Israel.


Δια τουτο ουτω θελω καμει εις σε, Ισραηλ οθεν, επειδη θελω καμει τουτο εις σε, ετοιμασθητι να απαντησης τον Θεον σου, Ισραηλ. 	 Joßcan nak lâin tinqßuehok êre chixtojbal rix lê mâusilal, lâex laj Israel. Cauresihomak êrib xban nak lâin tinrakok âtin saß êbên, chan li Kâcuaß.Li Kâcuaß, aßan li quiyîban re li tzûl ut aßan li quiyîban re li ikß. Aßan nacßutuc re chiruheb li cuînk cßaßru naxcßoxla xbânunquil. Aßan nasukßisin re li kßojyîn chokß cutan. Aßan nacuan yalak bar saß chixjunil li ruchichßochß. Lix cßabaß li Kâcuaß, aßan lix Dioseb li qßuila okßob chi ángel.


δοξολογουντες τον Θεον και ευρισκοντες χαριν ενωπιον ολου του λαου. Ο δε Κυριος προσεθετε καθ' ημεραν εις την εκκλησιαν τους σωζομενους. 	 Que'xlok'oni li Kâcua' Dios ut que'q'uehe' xcuanquil xbaneb chixjunileb li tenamit. Ut rajlal cutan li Dios quixtenk'aheb chi q'uiânc laj pâbanel.


Ουτοι ησαν οι υιοι του Δισαν Ουζ και Αραν. 	 Aßaneb aßin li ralal laj Disán: laj Uz ut laj Arán.


Εγερθητι, Βορρα και ερχου, Νοτε πνευσον εις τον κηπον μου δια να εκχυθωσι τα αρωματα αυτου. Ας ελθη ο αγαπητος μου εις τον κηπον αυτου, και ας φαγη τους εξαιρετους καρπους αυτου. 	 Chichâlk ta li ikß saß li norte. Chichâlk ta li ikß saß li sur. Ut chinumekß ta saß lix naßaj li acuîmk re nak tâêlk xbôc li sununquil ban saß li naßajej. Chichâlk ta saß li naßajej aßin li cuînk li ninra. Chixtzaca ta li châbil ru li cheß li kßaxal quiß ut sa xloubal.


Μακαριος ο ανθρωπος ο φοβουμενος παντοτε οστις ομως σκληρυνει την καρδιαν αυτου, θελει πεσει εις συμφοραν. 	 Us xak reheb li ani nequeßxxucua ru li Kâcuaß. Abanan eb li cauheb xchßôl ut li incßaß nequeßxtau xyâlal, ra teßxcßul.


Τουτους τους λογους ελαλησεν ο Ιησους εν τω θησαυροφυλακιω, διδασκων εν τω ιερω, και ουδεις επιασεν αυτον, διοτι δεν ειχεν ελθει ετι η ωρα αυτου. 	 Chixjunil a'in quixye li Jesús reheb nak yô chixch'olobanquil lix yâlal chiruheb li cuanqueb sa' li templo sa' li na'ajej bar neque'xq'ue cui' lix mayejeb. Ut mâ ani quichapoc re xban nak toj mâji' nacuulac xk'ehil.


και εξαγαγοντα τον Ισραηλ εκ μεσου αυτης διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου 	 Aßan li qui-isin chak ke lâo aj Israel aran Egipto xban nak kßaxal nim li ruxtân saß kabên junelic.


και οτι αι διαβασεις επιασθησαν, και κατεκαυσαν εν πυρι τους καλαμωνας, και οι ανδρες του πολεμου κατετρομαξαν. 	 Eb li xicß nequeßiloc reheb xeßxchap li naßajej li nequeßnumeß cuiß jun pacßal li nimaß ut yôqueb chixcßatbaleb li naßajej li nequeßxcol cuiß ribeb laj Babilonia. Ut chixjunileb li soldado aj Babilonia queßsach xchßôleb xban xxiuheb.


δια τουτο λοιπον σηκωθητι την νυκτα, συ και ο λαος ο μετα σου, και βαλε ενεδρας εν τοις αγροις 	 Joßcan nak chiru li kßojyîn aßin lâat âcuochbeneb li soldados texchâlk ut têmuk êrib chire li tenamit.


Εξ ουρανου εκαμες να ακουσθη κρισις η γη εφοβηθη και ησυχασεν, 	 Toj saß choxa catrakoc chak âtin. Ut eb li cuanqueb saß ruchichßochß queßxucuac ut mem queßcana.


Ειναι ο σπορος ετι εν τη αποθηκη; ετι και η αμπελος και η συκη και η ροιδια και η ελαια δεν εκαρποφορησαν απο της ημερας ταυτης θελω ευλογησει αυτα. 	 Qßuehomak retal chi us. ¿Ma cuan ta biß ru lê racuîmk xocxo êban? ¿Ma cuan ta biß ru li uvas? ¿Ma cuan ta biß ru li xtônal li higo? Ut, ¿ma cuan ta biß ru li granado? Ut, ¿ma x-atzßumac ta biß li cheß olivo? Usta mâcßaß chixjunil aßan, abanan chalen anakcuan texcuosobtesi, chan li Kâcuaß.


και τον Ποραθα και τον Αδαλια και τον Αριδαθα 	 laj Porata, laj Adalía, ut laj Aridata,


και θελουσιν εμπαιξει αυτον και μαστιγωσει αυτον και θελουσιν εμπτυσει εις αυτον και θανατωσει αυτον, και την τριτην ημεραν θελει αναστηθη. 	 Ut tine'xhob, tine'xsac', tine'xchûba ut tine'xcamsi. Aban sa' rox li cutan tincuaclîk cui'chic chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak.-


Ο δε Πετρος εκαθητο εξω εν τη αυλη και προσηλθε προς αυτον μια δουλη, λεγουσα Και συ ησο μετα Ιησου του Γαλιλαιου. 	 Laj Pedro cuan chirix cab c'ojc'o chi ru'uj nebâl. Quicuulac jun li ixk, xmôs li xyucua'ileb laj tij. Quixye re laj Pedro: -Lâat jun reheb li xe'ochbenin re li Jesús aj Galilea.-


Οι οφθαλμοι μου απεκαμον δια τον λογον σου, λεγοντες, Ποτε θελεις με παρηγορησει; 	 Lâin xinlub chiroybeninquil li cßaßru cayechißi chak ke. Ninye saß inchßôl, “¿Jokße ta cuiß tixqßue li cßaßru quixyechißi re nak tixcßojob inchßôl?”


Εαν αρνιον προσφερη το δωρον αυτου, θελει προσφερει αυτο ενωπιον του Κυριου 	 Cui tixqßue junak li sâj carner chokß xmayej, tixqßue chiru li Kâcuaß.


ισως ακουση ο οικος Ιουδα παντα τα κακα, τα οποια εγω βουλευομαι να καμω εις αυτους, ωστε να επιστρεψωσιν εκαστος απο της οδου αυτου της πονηρας και να συγχωρησω την ανομιαν αυτων και την αμαρτιαν αυτων. 	 Mâre teßxcanab xbânunquil li mâusilal eb laj Judá nak teßrabi nak tâchâlk raylal saß xbêneb, li nincßoxla xtaklanquil. Cui teßxjal xcßaßuxeb ut teßxcanab xbânunquil li mâusilal, lâin tincuy tinsach lix mâqueb ut lix mâusilal, chan li Kâcuaß.


Υιοι Φαρως, δισχιλιοι εκατον εβδομηκοντα δυο. 	 Li ralal xcßajol laj Paros, aßan cuib mil riqßuin jun ciento riqßuin cablaju xcâcßâleb.


Και θελω εξαποστειλει επι την Βαβυλωνα λικμητας και θελουσιν εκλικμησει αυτην και εκκενωσει την γην αυτης διοτι εν τη ημερα της συμφορας κυκλοθεν θελουσιν εισθαι εναντιον αυτης. 	 Lâin tintaklaheb li jalan xtenamiteb chirisinquileb laj Babilonia saß lix naßajeb. Teßisîk joß nak na-isîc rix li trigo xban ikß. Ut teßxcanab chi mâcßaß chic cuan chi saß lix tenamiteb xban nak yalak bar teßchâlk chak li tâsachok reheb.—


Ο Κυριος Ιησους Χριστος ειη μετα του πνευματος σου. Η χαρις μεθ' υμων αμην. 	 A' taxak li Kâcua' chicuânk âcuiq'uin. Ut a' taxak li rusilal li Dios chicuânk êriq'uin lâex chêjunilex. Jo'can taxak.


Και δεν επαταξαν αυτους οι υιοι Ισραηλ, διοτι οι αρχοντες της συναγωγης ειχον ομοσει προς αυτους τον Κυριον τον Θεον του Ισραηλ. Και εγογγυζε πασα η συναγωγη κατα των αρχοντων. 	 Abanan eb laj Israel incßaß queßxcamsiheb li tenamit aßan xban nak eb laj cßamol be saß xyânkeb laj Israel ac xeßxbânu li contrato riqßuineb saß xcßabaß li Kâcuaß lix Dioseb. Joßcan nak chixjunileb laj Israel yôqueb chixcuechßinquil rixeb laj cßamol be saß xyânkeb.


Οι υιοι σου απενεκρωθησαν κοιτονται απ' ακρου πασων των οδων, ως αγριος ταυρος εν δικτυοις ειναι πληρεις του θυμου του Κυριου, της επιτιμησεως του Θεου σου. 	 Xeßsach xnaßleb lê ralal êcßajol. Yalak bar tßantßôqueb saß be. Chanchaneb li quej li queßchapeß saß jun li raßal. Li Dios quirisi xjoskßil saß xbêneb nak quixkßuseb.


Ιδων δε ο εκατονταρχος ο παρισταμενος απεναντι αυτου οτι ουτω κραξας εξεπνευσεν, ειπεν Αληθως ο ανθρωπος ουτος ητο Υιος Θεου. 	 Jun li capitán aj Roma cuan aran xakxo chiru li Jesús. Nak quiril chanru nak quicam, li capitán quixye: -Yâl nak li cuînk a'in tz'akal Ralal li Dios.-


Τοτε θελω επισκεφθη με ραβδον τας παραβασεις αυτων και με πληγας τας παρανομιας αυτων. 	 Tinqßueheb chixtojbal xmâqueb ut tinqßue li raylal saß xbêneb xban li mâusilal teßxbânu.


εις τον ενα κλαδον θελουσιν εισθαι τρεις λεκαναι αμυγδαλοειδεις, εις κομβος και εν ανθος και εις τον αλλον κλαδον τρεις λεκαναι αμυγδαλοειδεις, εις κομβος και εν ανθος ουτω θελει γεινει εις τους εξ κλαδους, τους εξερχομενους εκ της λυχνιας. 	 Li junjûnk chi xnaßaj li candil chanchan rukß li cheß almendro nak têyîb. Tâcuânk oxib lix sahob ru joß rutzßußujil li almendro. Joßcan nak têyîb li cuakib xnaßaj li candil.


Και ειπεν ο βασιλευς της Συριας, Ελθε, υπαγε, και θελω στειλει επιστολην προς τον βασιλεα του Ισραηλ. Και ανεχωρησε και ελαβεν εν τη χειρι αυτου δεκα ταλαντα αργυριου και εξ χιλιαδας χρυσους και δεκα αλλαγας ενδυματων 	 Ut li rey quixye re: —Ayu riqßuin lix reyeb laj Israel. Lâin tintakla jun li hu châcuix re tâqßue re li rey aßan, chan. Joßcan ut nak cô laj Naamán. Quixcßam lajêb xcaßcßâl mil chi tumin plata ut cuakib mil chi tumin oro. Ut quixcßam ajcuiß lajêb sumal li châbil tßicr.


διοτι τους λογους, τους οποιους μοι εδωκας, εδωκα εις αυτους, και αυτοι εδεχθησαν και εγνωρισαν αληθως οτι παρα σου εξηλθον, και επιστευσαν οτι συ με απεστειλας. 	 Lâin xinye reheb li c'a'ru xaye cue ut xe'xc'ul li cuâtin. Xe'xq'ue retal nak relic chi yâl âcuiq'uin xinchal chak ut xe'xpâb nak lâat xattaklan chak cue.


Επιστρεψατε, παρακαλω ας μη γεινη αδικια ναι, επιστρεψατε παλιν η δικαιοσυνη μου ειναι εν τουτω. 	 Canabomak incuechßinquil. Mêbânu li incßaß us cue. Lâin mâcßaß inmâc. Tîc ban inchßôl.¿Ma lâin ta biß aj ticßtiß? ¿Ma incßaß ta biß ninqßue retal li cßaßru ninye?


Και θελω εξαξει σπερμα εξ Ιακωβ και κληρονομον των ορεων μου εξ Ιουδα και οι εκλεκτοι μου θελουσι κληρονομησει αυτα και οι δουλοι μου θελουσι κατοικησει εκει. 	 Lâin tinqßueheb chi tâmc li ralal xcßajol laj Jacob ut laj Judá. Eb aßan teßcuânk saß eb lin tzûl li quinqßue reheb. Li sicßbil ruheb inban teßcuânk saß li naßajej li teßrêchani. Aran teßcuânk li nequeßcßanjelac chicuu.


Και θελει καμει εξιλεωσιν υπερ του αγιου αγιαστηριου και θελει καμει εξιλεωσιν υπερ της σκηνης του μαρτυριου και υπερ του θυσιαστηριου και θελει καμει εξιλεωσιν υπερ των ιερεων και υπερ παντος του λαου της συναγωγης. 	 Tixbânu chixjunil li tento xbânunquil re nak li Dios tixsantobresi li Lokßlaj Santil Naßajej. Ut tixsantobresi ajcuiß li tabernáculo ut li artal. Chi joßcaßin tixtoj rix lix mâqueb laj tij joß eb ajcuiß chixjunileb li tenamit.Aßan aßin li chakßrab xinqßue êre. Joßcaßin têbânu rajlal chihab re xtojbal rix li mâc quebânu lâex aj Israel, chan li Dios. Ut laj Aarón quixbânu joß quiyeheß re laj Moisés xban li Dios.


μετα δε τουτον Σαμμα, ο υιος του Αγαι, ο Αραριτης και οι μεν Φιλισταιοι ειχον συναχθη εις σωμα, οπου ητο μεριδιον αγρου πληρες φακης, ο δε λαος εφυγεν απο προσωπου των Φιλισταιων 	 Li rox, aßan laj Sama li ralal laj Age laj ararita. Eb laj filisteo queßxchßutub ribeb aran Lehi saß jun chßina naßajej aubil cuiß jun sîril quênkß. Li soldados aj Israel queßêlelic chiruheb laj filisteo.


Οι νεκροι σου θελουσι ζησει, μετα του νεκρου σωματος μου θελουσιν αναστηθη εξεγερθητε και ψαλλετε, σεις οι κατοικουντες εν τω χωματι διοτι η δροσος σου ειναι ως η δροσος των χορτων, και η γη θελει εκριψει τους νεκρους. 	 Abanan eb lâ tenamit li queßcam teßcuaclîk cuißchic chi yoßyo. Chixjunileb li cuanqueb saß li muklebâl teßcuaclîk cuißchic chi yoßyo ut teßxjap reheb xban xsahil xchßôleb. Li Kâcuaß tixcuaclesiheb cuißchic chi yoßyo li camenak joß nak li xchußque naxqßueheb chi yoßlâc li acuîmk.


Φωνη ηκουσθη εν Ραμα, θρηνος και κλαυθμος και οδυρμος πολυς η Ραχηλ εκλαιε τα τεκνα αυτης, και δεν ηθελε να παρηγορηθη, διοτι δεν υπαρχουσι. 	 Qui-abîc li yâbac sa' li tenamit Ramá xban li nimla rahil ch'ôlej, ut yot'ba ch'ôlej li que'xc'ul. A'an eb li ixk aj Israel nak yôqueb chi yâbac chirixeb lix coc'al. Ut inc'a' chic neque'raj xc'ojobanquil xch'ôleb xban nak ac camenakeb chic lix coc'aleb. (Jer. 31:15)


Κατοπιν αυτου επεσκευασαν οι αδελφοι αυτων, Βαβαι ο υιος του Ηναδαδ, ο αρχων του αλλου ημισεος της περιχωρου της Κεειλα. 	 Li tzßac li cuan chixcßatk li quixyîb laj Hasabías, aßan quixyîb laj Bavai rochbeneb li rech tenamitil. Laj Bavai, aßan li ralal laj Henadad li nataklan saß xbêneb li yijach chic li tenamit Keila.


και ειπεν Ιερεμιας ο προφητης, Αμην ο Κυριος να καμη ουτω ο Κυριος να εκπληρωση τους λογους σου, τους οποιους συ προεφητευσας, να επαναφερη απο της Βαβυλωνος εις τον τοπον τουτον τα σκευη του οικου του Κυριου και παν ο, τι ηχμαλωτισθη 	 Quixye re: —Tixbânu taxak chi joßcan li Kâcuaß. Chi-uxmânk taxak joß xaye. Chixqßueheb ta chi sukßîc saß xnaßajeb chixjunil li secß ut li chßîchß li nacßanjelac saß li templo ut chixqßueheb ta ajcuiß chi sukßîc saß li naßajej aßin chixjunileb li cristian li queßcßameß Babilonia.


Εαν τα θεμελια καταστραφωσιν, ο δικαιος τι δυναται να καμη; 	 ¿Cßaßut nak nacaye nak incßaß chic târûk teßxcol rib li tîqueb xchßôl xban nak incßaß chic nequeßcuan saß xyâlal li tenamit?


Συ δε στηθι αυτου μετ' εμου και θελω σοι ειπει πασας τας εντολας και τα διαταγματα, και τας κρισεις, τας οποιας θελεις διδαξει αυτους, δια να καμνωσιν αυτας εν τη γη, την οποιαν εγω διδω εις αυτους εις κληρονομιαν. 	 Abanan, lâat tatchâlk cuißchic ut tatcanâk arin cuiqßuin re nak târûk tinqßue âcue chixjunileb li chakßrab, ut lê taklanquil ut lê tijbal. Ut lâat tâcßut chiruheb re nak teßxbânu chi joßcan saß li naßajej li tinqßue reheb”, chan li Kâcuaß.


τον αρτον ημων τον επιουσιον δος εις ημας σημερον 	 Chaq'ue taxak ke li kacua kuc'a chi cuulaj cuulaj.


αλλ' οτε η καρδια αυτου επηρθη και ο νους αυτου εσκληρυνθη εν τη υπερηφανια, κατεβιβασθη απο του βασιλικου θρονου αυτου και αφηρεθη η δοξα αυτου απ' αυτου 	 Abanan qui-isîc saß xcuanquil xban nak quixkßetkßeti rib ut quixcacuubresi lix chßôl. Xban lix kßetkßetil kßaxal cuißchic quixnimobresi rib. Joßcan nak qui-isîc saß xcuanquil ut qui-isîc ajcuiß lix lokßal.


Ελευθερονε τους συρομενους εις θανατον, και μη αποσυρου απο των οντων εις ακμην σφαγης. 	 Chetenkßaheb li mâcßaßeb xmâc re nak naru teßxcol rib li ac tenebanbil câmc saß xbêneb. Checoleb rix li ac oc re xcamsinquileb.


Και ειπεν ο Βαλακ προς τον Βαλααμ, Δεν απεστειλα προς σε μετα σπουδης να σε καλεσω; δια τι δεν ηλθες προς εμε; μηπως δεν ειμαι ικανος να σε τιμησω; 	 Quixye re laj Balaam laj Balac: —¿Ma incßaß ta biß xintakla âbokbal? ¿Cßaßut nak incßaß xatcßulun chi junpât? ¿Ma incßaß xapâb nak tinqßue âlokßal? chan.


Εν τω δωδεκατω ετει του Αχαζ βασιλεως του Ιουδα, εβασιλευσεν Ωσηε ο υιος του Ηλα εν Σαμαρεια επι τον Ισραηλ, εννεα ετη. 	 Yô cablaju chihab roquic chokß xreyeb laj Judá laj Acaz nak laj Oseas li ralal laj Ela qui-oc chokß xreyeb laj Israel. Belêb chihab quicuan chokß rey aran Samaria.


Ας κολληθη η γλωσσα μου εις τον ουρανισκον μου, εαν δεν σε ενθυμωμαι εαν δεν προταξω την Ιερουσαλημ εις την αρχην της ευφροσυνης μου 	 Cui incßaß chic tincßoxla li tenamit Jerusalén, ut cui incßaß chic tinqßue xcuanquil, chi letzk ta saß cue li rußuj cuakß re nak incßaß chic tinbichânk.


εκεινα τα οποια και εμαθετε και παρελαβετε και ηκουσατε και ειδετε εν εμοι, ταυτα πραττετε και ο Θεος της ειρηνης θελει εισθαι μεθ' υμων. 	 Ut chixjunil li c'a'ru xinye êre ut li c'a'ru xinbânu chêru, a'an ajcui' têbânu lâex. Chetzol êrib cuiq'uin ut chebânu jo' ninbânu lâin. Ut li Kâcua' Dios li naq'uehoc tuktûquil usilal tâcuânk êriq'uin.


Και απεκριθη ο αγγελος ο λαλων μετ' εμου και ειπε προς εμε, Δεν γνωριζεις τι ειναι ταυτα; Και ειπα, Ουχι, κυριε μου. 	 Ut li ángel quichakßoc ut quixye cue: —¿Ma incßaß nacanau cßaßru xyâlal li yôcat chirilbal?— Ut lâin quinye re: —Incßaß ninnau, Kâcuaß.—


Εαν εξελθη πυρ και ευρη ακανθας, και καωσι θημωνιαι σιτου η ασταχυα ισταμενα η αγρος, ο αναψας το πυρ θελει εξαπαντος καμει ανταποδοσιν. 	 Cui junak yô chi cßatoc ut saß xcßatbal li qßuix naxhel rib li xam ut naxtau li acuîmk jalan aj e li ac sicßbil malaj chixjunil li aubil aran, li ani tâqßuehok re li xam tento tixtoj re laj êchal re li acuîmk li joß qßuial xcßat.


Προσεχετε λοιπον σφοδρα εις εαυτους, να αγαπατε Κυριον τον Θεον σας. 	 Joßcan nak tento têbânu cuênt ut cherahak li Kâcuaß lê Dios.


Το δε παιδιον ηυξησε και απεγαλακτισθη και εκαμεν ο Αβρααμ μεγα συμποσιον, καθ' ην ημεραν απεγαλακτισθη ο Ισαακ. 	 Nak ac nim chic laj Isaac, quimakßeß xtuß xban lix naß. Saß li cutan aßan laj Abraham quixbânu jun li ninkße.


Εφριξεν η σαρξ μου απο του φοβου σου, και απο των κρισεων σου εφοβηθην. 	 Cßajoß nak ninxucuac nak nincßoxla chanru nak tatrakok âtin saß xbêneb li incßaß useb xnaßleb.


Εγω θελω αναγγειλει το προσταγμα ο Κυριος ειπε προς εμε, Υιος μου εισαι συ εγω σημερον σε εγεννησα 	 Joßcaßin quixye li Rey li xakabanbil xban li Dios: —Lâin tinye resilal yalak bar li cßaßru quixye cue li Kâcuaß nak quixye cue, “Lâat li tzßakal cualal. Anakcuan lâin xatinqßue saß âcuanquil.


οστις συνθεση ομοιον αυτου η οστις βαλη εξ αυτου επι αλλογενη, θελει εξολοθρευθη εκ του λαου αυτου. 	 Cui ani tixyîb jun chic li aceite joß aßin, li jun aßan tâisîk saß xyânkeb laj Israel. Ut cui ani tixqßue saß xbên junak li mâcuaß aj tij, aßan tâisîk ajcuiß saß xyânkeb laj Israel.


Σεις τρωγετε το παχος και ενδυεσθε το μαλλιον, σφαζετε τα παχεα δεν βοσκετε τα ποιμνια. 	 Nequerucß li leche ut nequerocsi li akßej yîbanbil riqßuin rix li carner. Nequecamsi ut nequetiu xtibel li châbil carner. Abanan incßaß nequerileb chi us lê carner.


Ταυτα σας εγραψα περι εκεινων, οιτινες σας πλανωσι. 	 Nintz'îba a'in êriq'uin chirixeb li xic' neque'iloc re li Cristo xban nak eb a'an te'raj êbalak'inquil.


Δια τουτο η οργη του Κυριου εξηφθη κατα του λαου αυτου, και εβδελυχθη την κληρονομιαν αυτου, 	 Cßajoß nak quijoskßoß li Dios saß xbêneb lix tenamit. Joßcan nak quixtzßektânaheb.


Καθως εξηλθεν εκ της κοιλιας της μητρος αυτου, γυμνος θελει επιστρεψει, υπαγων καθως ηλθε και δεν θελει βασταζει ουδεν εκ του κοπου αυτου, δια να εχη εν τη χειρι αυτου. 	 Nak nayoßla li cristian, tßustßu. Mâcßaß cuan re. Joßcan ajcuiß nak tâcâmk. Mâcßaß naru tixcßam chirix. Incßaß naru naxcßam li cßaßru re li ac xcßanjela.


Εν αγανακτησει διηλθες την γην, εν θυμω κατεπατησας τα εθνη. 	 Cßajoß lâ joskßil nak casuti li ruchichßochß ut cayekßiheb saß âcuok li tenamit xban âjoskßil.


Και ειπεν ο Δαβιδ, Τι εκαμα τωρα; δεν ειναι αιτια; 	 Laj David quixye re: —¿Cßaßru li incßaß us xinbânu anakcuan? ¿Ma incßaß ta biß naru tinâtinak? chan.


Και καθησας εκαλεσε τους δωδεκα και λεγει προς αυτους Οστις θελει να ηναι πρωτος, θελει εισθαι παντων εσχατος και παντων υπηρετης. 	 Li Jesús quic'ojla ut quixbokeb li cablaju chi xtzolom riq'uin ut quixye reheb: -Li ani târaj nak tâq'uehek' xcuanquil, chixcubsihak rib ut chic'anjelak chiruheb chixjunileb.-


Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος Ιδου, εγω θελω βαλει προσκομματα εμπροσθεν του λαου τουτου και οι πατερες και οι υιοι ομου θελουσι προσκοψει επ' αυτα, ο γειτων και ο φιλος αυτου θελουσιν απολεσθη. 	 Joßcan nak lâin tintakla li raylal saß xbêneb. Tebinqßue chi tßanecß eb li naßbej yucuaßbej joßqueb ajcuiß li ralal xcßajol, joßqueb ajcuiß li rech cabal ut eb li ramîg. Junxiquic nak teßosokß chixjunileb, chan li Dios.


ημας τους οποιους εκαλεσεν ουχι μονον εκ των Ιουδαιων αλλα και εκ των εθνων; 	 Lâo sic'bil ku xban li Dios. Cuan sic'bileb chak ru sa' xyânkeb laj judío ut cuan sic'bileb chak ru sa' xyânkeb li mâcua'eb aj judío.


Διοτι ο Θεος δεν εκαλεσεν ημας προς ακαθαρσιαν, αλλα προς αγιασμον. 	 Li Dios inc'a' quixsic' ku re nak yôko chixbânunquil li mâusilal. Quixsic' ban ku re nak tocuânk sa' santilal.


και θελουσιν ελθει και αναπαυθη πασαι επι τας ηρημωμενας κοιλαδας και εν ταις τρυπαις των βραχων και επι πασαν βατον και επι παν ωραιον δενδρον. 	 Chanchanakeb li raxyât ut li sak cßau nak teßxic yalak bar saß eb li ûl ut saß eb li ochoch pec. Ut telajeßxic saß eb li qßuix ut saß eb li pachßayaß.


"Εις τον πρωτον μουσικον, υπο Σοσανιμ. Ψαλμος του Δαβιδ." Σωσον με, Θεε, διοτι εισηλθον υδατα εως ψυχης μου. 	 Chinâcol, at Kâcuaß. Incßaß chic nincuy li raylal. Chanchan li yôquin chi subûnc saß li haß.


Απεκριθη προς αυτον ο ασθενων Κυριε, ανθρωπον δεν εχω, δια να με βαλη εις την κολυμβηθραν, οταν ταραχθη το υδωρ ενω δε ερχομαι εγω, αλλος προ εμου καταβαινει. 	 Quixye li cuînk: -Kâcua', nacuaj raj abanan mâ ani na-ocsin cue sa' li ha' nak na-ec'asîc. Nak yôquin chixyalbal oc, jalan chic na-oc xbên cua chicuu, chan.


Σας παρακαλω δε, αδελφοι, να προσεχητε τους ποιουντας τας διχοστασιας και τα σκανδαλα εναντιον της διδαχης, την οποιαν σεις εμαθετε, και απομακρυνεσθε απ' αυτων. 	 Ut nintz'âma chêru, ex hermân, nak cheq'uehak retal li neque'yo'oban jachoc ib sa' êyânk ut neque'raj xpo'bal ru lê pâbâl, li tzolbilex cui'. Mêjunaji êrib riq'uineb a'an.


Και εφερεν εις τον οικον του Θεου τα αφιερωματα του πατρος αυτου και τα εαυτου αφιερωματα, αργυρον και χρυσον και σκευη. 	 Ut quixqßue cuißchic saß lix templo li Dios li cßaßru terto xtzßak, li oro ut li plata li quixkßaxtesi re li Kâcuaß lix yucuaß joß ajcuiß li quixkßaxtesi aßan.Ut incßaß quicuan li plêt toj nak ac yô oßlaju xcaßcßâl chihab roquic chokß rey laj Asa.


Οι δε απεκριθησαν Ιωαννην τον Βαπτιστην, και αλλοι τον Ηλιαν, αλλοι δε ενα των προφητων. 	 Que'xye re: -Cuan neque'yehoc re nak lâat laj Juan laj Cubsihom Ha' xcuacli cui'chic chi yo'yo. Ut cuan neque'yehoc re nak lâat li profeta Elías, li quicuan najter. Ut cuan cui'chic neque'yehoc re nak lâat jun chic li profeta, chanqueb.


ανεμος σφοδροτερος παρα τουτους θελει ελθει δι' εμε εγω δε τωρα θελω εκφερει κρισεις εις αυτους. 	 Chanchanak jun li cacuil ikß li nasachoc. Joßcan tixbânu li Kâcuaß nak târakok âtin saß xbêneb li tenamit.


και εβρεξεν επ' αυτους κρεας ως το χωμα και πετεινα πτερωτα ως την αμμον της θαλασσης 	 Kßaxal cuißchic nabal li xul li nequeßrupupic quiqßueheß re teßxtiu. Chanchan xqßuial ru li samaib chire li palau.


Και εν τω πεμπτω ετει του Ιωακειμ, υιου του Ιωσιου βασιλεως του Ιουδα, εν τω εννατω μηνι, εκηρυξαν νηστειαν ενωπιον του Κυριου πας ο λαος εν Ιερουσαλημ και πας ο λαος ο ερχομενος εκ των πολεων Ιουδα εις Ιερουσαλημ. 	 Yô xbele po re li roß chihab roquic chokß rey laj Joacim li ralal laj Josías lix reyeb laj Judá, nak queßxcßûb ru nak teßxbânu x-ayûn chiru li Kâcuaß chixjunileb li cuanqueb Jerusalén, joß ajcuiß li nequeßchal chak saß eb li naßajej li cuanqueb Judá.


Και ο Πετρος ειπε προς αυτον το αργυριον σου ας ηναι μετα σου εις απωλειαν, διοτι ενομισας οτι η δωρεα του Θεου αποκταται δια χρηματων. 	 Laj Pedro quixye re: -Chisachk lâ tumin âcuochben xban nak xac'oxla nak târûk tâlok' riq'uin tumin li naxq'ue chi mâtan li Kâcua' Dios, chan.


Και θελεις ενθυμεισθαι οτι δουλος εσταθης εν γη Αιγυπτου δια τουτο εγω προσταζω εις σε να καμνης το πραγμα τουτο. 	 Chijulticokß êre nak quexcuan chak Egipto chokß rahobtesinbil môs. Joßcan nak yôquin chixqßuebal êre li chakßrab aßin re têbânu.


Η οκνηρια ριπτει εις βαθυν υπνον και η αεργος ψυχη θελει πεινα. 	 Li ani incßaß nacuulac chiru trabajic, junes cuârc naraj. Ut li ani incßaß nacßanjelac, naxcuy xtzßocajic xban nak mâcßaß xcua.


Φοβερος εισαι, Θεε, εκ των αγιαστηριων σου ο Θεος του Ισραηλ ειναι ο διδους κρατος και δυναμιν εις τον λαον αυτου. Ευλογητος ο Θεος. 	 Cßajoß xlokßal li Kâcuaß. Sachba chßôlej li naxbânu. Lix Dioseb laj Israel naxtenkßaheb lix tenamit ut naxqßue xcacuilaleb. Lokßoninbil taxak li Kâcuaß.


Και πας ο ακουων τους λογους μου τουτους και μη καμνων αυτους θελει ομοιωθη με ανδρα μωρον, οστις ωκοδομησε την οικιαν αυτου επι την αμμον 	 Ut yalak ani tâabînk re li cuâtin ut inc'a' tixbânu li c'a'ru xinye, li jun a'an tinjuntak'êta riq'uin li cuînk li mâc'a' xna'leb. Inc'a' quixyîb li rochoch chi châbil. Yal sa' xbên samaib quixq'ue.


Εγω περιενδυω τους ουρανους σκοτος και θετω σακκον το περικαλυμμα αυτων. 	 Lâin ninqßue chi kßojyînocß ru li choxa. Ut nacßutun nak ra saß xchßôl. Chanchan jun li naxqßue kßeki tßicr chirix xban xrahil xchßôl.—


συνεκαλεσεν ο Ιησους παντα τον Ισραηλ, τους πρεσβυτερους αυτων και τους αρχηγους αυτων και τους κριτας αυτων, και τους αρχοντας αυτων και ειπε προς αυτους, Εγω εγηρασα, ειμαι προβεβηκως την ηλικιαν. 	 Joßcan nak laj Josué quixtakla xbokbaleb laj Israel ut eb li nequeßcßamoc be chiruheb, ut eb li nequeßtaklan saß xbêneb, joß eb ajcuiß laj rakol âtin ut li cuanqueb xcuanquil. Ut quixye reheb: —Lâin xintîx. Incßaß chic nincuy.


Μετα δε καιρον πολυν ερχεται ο κυριος των δουλων εκεινων και θεωρει λογαριασμον μετ' αυτων. 	 Ut najterak chic, quic'ulun lix patroneb laj c'anjel a'an. Quixbokeb lix môs chixk'axtesinquil xcuênteb.


Και το υπολοιπον του Ιακωβ θελει εισθαι μεταξυ εθνων, εν μεσω λαων πολλων, ως λεων μεταξυ κτηνων του δρυμου, ως σκυμνος μεταξυ ποιμνιων προβατων, οστις διαβαινων καταπατει και διασπαραττει και δεν υπαρχει ο ελευθερων. 	 Ut eb laj Israel, li joß qßuial chic li incßaß teßosokß, aßanakeb li kßaxal cauhakeb rib saß xyânkeb chixjunileb li tenamit. Chanchanakeb li cakcoj li kßaxal cau rib saß xyânkeb chixjunileb li xul saß qßuicheß. Mâ ani târûk tixcol rib chiruheb laj Israel. Chanchanakeb li ral cakcoj nak na-oc saß xyânkeb li carner ut naxchap jun ut naxpedasi ut mâ ani naru nacoloc re chiru.


Πας φρονιμος πραττει μετα γνωσεως ο δε αφρων ανακαλυπτει μωριαν. 	 Li ani cuan xnaßleb toj naxcßoxla chi us li cßaßru naxbânu. Abanan li mâcßaß xnaßleb naxbânu li cßaßru naraj xjunes ut naxcßut nak incßaß naxnau cßoxlac.


Οι δικαιοι βλεπουσι και αγαλλονται και οι αθωοι μυκτηριζουσιν αυτους. 	 Ut eb li tîqueb xchßôl, nak teßril li cßaßru teßxcßul, teßsahokß saß xchßôleb. Ut eb li mâcßaßeb xmâc teßxseße.


Και παρακαλουμενος υπ' αυτων να μεινη πλειοτερον καιρον παρ' αυτοις, δεν συγκατενευσεν, 	 Ut eb a'an que'xtz'âma chiru nak toj tâcanâk chic ca'ch'inak riq'uineb. Abanan laj Pablo inc'a' quixsume canâc.


Και οι κατοικοι της Ιεβους ειπον προς τον Δαβιδ, Δεν θελεις εισελθει ενταυθα. Αλλ' ο Δαβιδ εκυριευσε το φρουριον Σιων, ητις ειναι η πολις Δαβιδ. 	 Eb laj jebuseo queßxye re laj David: —Lâat incßaß tatrûk chi oc arin, chanqueb. Abanan laj David qui-oc ut quinumta saß xbêneb ut quirêchani li naßajej Sión li ac cauresinbil chi us. Ut queßxqßue chokß xcßabaß li naßajej “Lix tenamit laj David”.


εθυμιασα την κλινην μου με σμυρναν, αλοην και κιναμωμον 	 Ut xinqßue ajcuiß li sununquil ban chiru yîbanbil riqßuin mirra, áloes, ut canela.


Και ειπαν αι γυναικες προς την Ναομι, Ευλογητος ο Κυριος, οστις σημερον δεν σε απεστερησε συγγενους, ωστε το ονομα αυτου να καληται εν τω Ισραηλ 	 Ut eb li ixk queßxye re lix Noemí: —Lokßoninbil taxak li Kâcuaß li xqßuehoc âcue jun âcui. Naßnôk taxak ru lâ cui saß li katenamit Israel.


ταχυνον, διασωθητι εκει διοτι δεν θελω δυνηθη να καμω ουδεν, εωσου φθασης εκει δια τουτο εκαλεσε το ονομα της πολεως Σηγωρ. 	 Sêba âcuib. Ayu saß junpât. Lâin mâcßaß naru tinbânu cui mâjiß nequexcuulac aran, chan. Joßcan nak li tenamit aßan queßxqßue Zoar chokß xcßabaß.


Εξηλθε λοιπον ο Ιησους εξω, φορων τον ακανθινον στεφανον και το πορφυρουν ιματιον, και λεγει προς αυτους ο Πιλατος Ιδε ο ανθρωπος. 	 Ut li Jesús qui-el chirix cab. Cuan sa' xjolom li corona li yîbanbil riq'uin q'uix ut cuan li caki t'icr chirix. Laj Pilato quixye reheb: -Cue' li cuînk. Ilomak, chan.


Θετοντες τα κατωφλια αυτων πλησιον των κατωφλιων μου και τους παραστατας αυτων πλησιον των παραστατων μου, ωστε δεν ητο παρα ο τοιχος μεταξυ εμου και αυτων, εβεβηλουν ουτω το ονομα μου το αγιον με τα βδελυγματα αυτων, τα οποια επραττον δια τουτο ηναλωσα αυτους εν τω θυμω μου. 	 Eb li rey queßxyîb li rochocheb chixcßatk lin templo. Ut lix puertil cuan saß xcaßyabâl lix puertil lin templo. Jun tasal ajcuiß li tzßac naramoc re lin templo riqßuin li rochocheb aßan. Ut queßxmux ru lin santil cßabaß nak queßxbânu li mâusilal li xicß nacuil. Riqßuin aßan queßxchikß lin joskßil. Joßcan nak quinsach ruheb.


Και οι κατοικοι του τοπου τουτου θελουσι λεγει εν εκεινη τη ημερα, Ιδου, τοιουτον ειναι το καταφυγιον ημων, εις το οποιον καταφευγομεν προς βοηθειαν, δια να ελευθερωθωμεν απο του βασιλεως της Ασσυριας και πως ημεις θελομεν σωθη; 	 Saß eb li cutan aßan eb laj Filistea li cuanqueb chire li palau teßxye, “Qßuehomak retal cßaßru queßxcßul eb li tenamit li xkacßojob kachßôl saß xbêneb. Saß kachßôl lâo nak eb aßan toeßxcol chiru lix reyeb laj Asiria. ¿Ani târûk tâcolok ke anakcuan?” chaßakeb.—


Ο δε Αχαζ απεστειλε μηνυτας προς τον Θεγλαθ-φελασαρ, βασιλεα της Ασσυριας, λεγων, Εγω ειμαι δουλος σου και υιος σου αναβα και σωσον με εκ χειρος του βασιλεως της Συριας και εκ χειρος του βασιλεως του Ισραηλ, οιτινες εσηκωθησαν εναντιον μου. 	 Laj Acaz lix reyeb laj Judá quixtaklaheb lix takl riqßuin laj Tiglat-pileser lix reyeb laj Asiria. Quixye re: —Lâin aj cßanjel châcuu. Chanchanin âcualal. Bânu usilal, châlkat chintenkßanquil chixcolbal cuib saß rukßeb lix reyeb laj Siria ut lix reyeb laj Israel xban nak eb aßan teßraj numtâc saß inbên, chan.


Και θελεις ομοσει, λεγων, Ζη Κυριος, εν αληθεια εν κρισει και εν δικαιοσυνη και τα εθνη θελουσιν ευλογεισθαι εν αυτω και εν αυτω θελουσι δοξασθη. 	 Cui têtzßektânaheb li yîbanbil dios naru têbânu li juramento saß incßabaß lâin li yoßyôquil Dios. Têbânu saß xyâlal ut saß tîquilal. Ut saß incßabaß lâin chixjunileb li tenamit teßosobtesîk ut tineßxlokßoni, chan li Dios.


Παντες οι εχθροι σου ηνοιξαν επι σε το στομα αυτων εσυριξαν και ετριξαν τους οδοντας λεγοντες, Κατεπιομεν αυτην αυτη τωοντι ειναι η ημερα, την οποιαν περιεμενομεν ευρομεν, ειδομεν. 	 Chixjunileb li xicß nequeßiloc êre yôqueb chêhobbal. Nequeßrecßasi lix jolomeb ut nequeßseßec. Ut nequeßxye: —Chanchan xkanukßeb nak xkasach ruheb. Aßan aßin li cutan yôco chiroybeninquil nak teßsachekß ruheb laj Jerusalén. Toj xkil ajcuiß nak xeßsacheß ruheb, chanqueb.


Και ειπε προς αυτους Τουτο ειναι το αιμα μου το της καινης διαθηκης, το περι πολλων εκχυνομενον. 	 Ut li Jesús quixye reheb: -A'an a'in lin quiq'uel li tâhoyek' sa' xc'aba'eb chixjunileb ut a'an tâxakabânk xcuanquil li Ac' Contrato.


24-12 24-12 Ιδε προσετι, πατερ μου, ιδε μαλιστα το κρασπεδον του επενδυματος σου εν τη χειρι μου επειδη, εκ του οτι απεκοψα το κρασπεδον του επενδυματος σου και δεν σε εθανατωσα, γνωρισον και ιδε οτι δεν ειναι κακια ουδε παραβασις εν τη χειρι μου και δεν ημαρτησα εναντιον σου συ ομως θηρευεις την ζωην μου δια να αφαιρεσης αυτην. 	 At inrey, il li tßicr li cuan saß cuukß. Aßan jun pedâs lâ cuakß li xinset nak cuancat saß li ochoch pec re xcßutbal châcuu nak xru raj xatincamsi. Joßcan nak tâqßue retal nak lâin incßaß tinbânu raylal âcue. Chi moco tatintzßektâna. Lâat ban tâcuaj incamsinquil.


Και εσηκωσαν τον Ασαηλ και εθαψαν αυτον εν τω ταφω του πατρος αυτου, τω εν Βηθλεεμ. Ο δε Ιωαβ και οι ανδρες αυτου ωδοιπορησαν ολην την νυκτα και εφθασαν εις Χεβρων περι τα χαραγματα. 	 Laj Joab queßxxoc li camenak Asael ut queßxmuk aran Belén saß li naßajej li quimukeß cuiß lix yucuaß. Chirix chic aßan queßbêc chiru li kßojyîn. Yô chi sakêuc nak queßcuulac Hebrón.


Και επιασαν αι Γαλααδιται διαβασεις του Ιορδανου προ των Εφραιμιτων και οποτε τις εκ των Εφραιμιτων φυγαδων ελεγε, Θελω να περασω, τοτε οι ανδρες της Γαλααδ ελεγον προς αυτον, Μηπως εισαι Εφραιμιτης; Εαν εκεινος ελεγεν, Ουχι, 	 Eb laj Galaad queßxrameb li naßajej li incßaß cham cuiß li haß bar nequeßru cuiß chi numecß jun pacßal li nimaß Jordán re nak eb li ralal xcßajol laj Efraín incßaß teßêlelik chiruheb. Nak eb laj Efraín queßraj xic saß xnaßajeb, tento nak teßxpatzß xlesêns chi numecß. Ut eb laj Galaad queßxpatzß reheb ma aßaneb li ralal xcßajol laj Efraín.


ημεις θελομεν διαβη ωπλισμενοι εμπροσθεν του Κυριου εις την γην Χανααν, δια να εχωμεν την ιδιοκτησιαν της κληρονομιας ημων εντευθεν του Ιορδανου. 	 Lâo toxic chi pletic jun pacßal li nimaß Jordán aran Canaán joß naxye ke li Kâcuaß. Abanan li naßajej li tocuânk cuiß, aßan li cuan saß li pacßal aßin, saß li oriente, chanqueb.


Ο κυριος μου ηρωτησε τους δουλους αυτου λεγων, Εχετε πατερα, η αδελφον; 	 Laj Judá quixye ajcuiß re: —At Kâcuaß, lâat xatpatzßoc ke ut xaye ke “¿Ma cuan lê yucuaß? ¿Ma cuan lê rîtzßin?” chancat ke.


Μη αρνηθης το καλον προς εκεινους, εις τους οποιους πρεπει, οταν ηναι εν τη χειρι σου να καμνης αυτο. 	 Mêkßetkßeti êrib chixbânunquil usilal reheb li tenkßâc teßraj, cui cuan chêru li cßaßru têtenkßa cuiß.


περι δικαιοσυνης δε, διοτι υπαγω προς τον Πατερα μου και πλεον δεν με βλεπετε 	 Inc'a' neque'xtau ru c'a'ru li tîquilal. Cui ta que'xtau ru te'xnau raj nak lâin tîc inch'ôl. Xban nak tîc inch'ôl, tinxic riq'uin li Dios ut inc'a' chic têril cuu.


σας λεγω ομως οτι ηλθεν ηδη ο Ηλιας, και δεν εγνωρισαν αυτον, αλλ' επραξαν εις αυτον οσα ηθελησαν ουτω και ο Υιος του ανθρωπου μελλει να παθη υπ' αυτων. 	 Abanan lâin tinye êre nak laj Elías ac xc'ulun ut inc'a' que'xnau ru. C'ajo' li raylal xe'xbânu re ut jo'can ajcui' lâin li C'ajolbej nabal li raylal tinc'ul xbaneb.-


Και εκαλεσεν ο βασιλευς τους Γαβαωνιτας και ειπε προς αυτους οι δε Γαβαωνιται δεν ησαν των υιων Ισραηλ, αλλ' εκ των εναπολειφθεντων Αμορραιων και οι υιοι Ισραηλ ειχον ομοσει προς αυτους ο δε Σαουλ εζητησε να θανατωση αυτους απο του ζηλου αυτου προς τους υιους Ισραηλ και Ιουδα. 	 Laj David quixbokeb li cuanqueb Gabaón re tââtinak riqßuineb. (Eb li cuanqueb Gabaón mâcuaß xcomoneb li ralal xcßajol laj Israel. Xcomoneb ban laj amorreo. Ut eb laj Israel queßxye junxil saß juramento nak incßaß teßxcamsiheb. Abanan laj Saúl quixsicß xyâlal chanru nak tixcamsiheb xban nak quiraj li us chokß reheb li ralal xcßajol laj Israel ut reheb li ralal xcßajol laj Judá.)


Σεις καμνετε τα εργα του πατρος σας. Ειπον λοιπον προς αυτον ημεις δεν εγεννηθημεν εκ πορνειας ενα Πατερα εχομεν, τον Θεον. 	 Inc'a' yôquex chixbânunquil li quixye laj Abraham. Yôquex ban chixbânunquil li naxye lê yucua', chan li Jesús. Eb a'an que'chak'oc ut que'xye re: -Moco lâo ta ralal xc'ajol laj co'bêt. Jun ajcui' li kayucua' cuan. A'an li Dios, chanqueb.


Τοτε επλησιασεν ο Σαουλ προς τον Σαμουηλ εις την πυλην και ειπε, Δειξον μοι, παρακαλω, που ειναι η οικια του βλεποντος. 	 Nak cuanqueb saß li oquebâl re li tenamit, laj Saúl quinachßoc riqßuin laj Samuel ut quixye re: —Bânu usilal, ye cue bar cuan li rochoch laj kße, chan.


διαμαρτυρομαι τον ουρανον και την γην εναντιον σας σημερον, οτι εξαπαντος θελετε απολεσθη απο της γης, προς την οποιαν διαβαινετε τον Ιορδανην δια να κυριευσητε αυτην δεν θελετε πολυχρονισει εν αυτη αλλ' εξ ολοκληρου θελετε αφανισθη. 	 Cutan saken chiru li choxa ut li ruchichßochß nak yâl li yôquin chixyebal êre. Cui lâex têyîb lê pechßbil dios, saß junpât tâsachekß êru. Incßaß najt texcuânk saß li chßochß li oc êre chirêchaninquil nak texnumekß jun pacßal li nimaß Jordán.


Και θελει εισθαι εν τη γη της Αιγυπτου δια σημειον και μαρτυριαν εις τον Κυριον των δυναμεων διοτι θελουσι βοα προς τον Κυριον εξ αιτιας των καταθλιβοντων, και θελει εξαποστειλει προς αυτους σωτηρα και μεγαν και θελει σωσει αυτους. 	 Aßaneb li retalil nak li Kâcuaß cuan aran Egipto. Nak li tenamit teßxyâba xcßabaß li Kâcuaß xban li raylal li yôkeb chixcßulbal, li Kâcuaß tixtakla junak li tâcolok reheb ut tixtenkßaheb.


Ητο δε εν Σουσοις τη βασιλευουση ανθρωπος τις Ιουδαιος, ονομαζομενος Μαροδοχαιος, υιος του Ιαειρ, υιου του Σιμει, υιου του Κεις, Βενιαμιτης 	 Aran Susa cuan jun li cuînk aj judío aj Mardoqueo xcßabaß. Aßan ralal laj Jair. Laj Jair, aßan li ralal laj Simei. Laj Simei, aßan li ralal laj Cis. Eb aßan xcomoneb li ralal xcßajol laj Benjamín.


Και οι Κααθιται εσηκωθησαν, βασταζοντες τα αγια, και οι αλλοι εστηνον την σκηνην εωσου αυτοι φθασωσι. 	 Ut chirixeb li ralal xcßajol laj Gad queßcôeb li jun chßûtal li ralal xcßajol laj Coat li queßcßamoc re li cßaßak re ru li nacßanjelac saß li tabernáculo. Nak nequeßcuulac saß li naßajej li nequeßxic cuiß, ac xakabanbil chic li tabernáculo.


Και ηκουσα τον αγγελον των υδατων λεγοντα Δικαιος εισαι, Κυριε, ο ων και ο ην και ο οσιος, διοτι εκρινας ταυτα 	 Ut quicuabi nak li ángel li nataklan sa' xbên li ha' quiâtinac ut quixye: -At Kâcua', lâat tîc âch'ôl chi rakoc âtin chi jo'ca'in. Lâat ac cuancat chak sa' xticlajic ut lâat cuancat anakcuan. Lâat santo. Jo'can nak xatrakoc âtin sa' xyâlal sa' xbêneb li inc'a' useb xna'leb.


Και ενω αυτος ελαλει ετι, ιδου, ο Ιουδας εις των δωδεκα ηλθε, και μετ' αυτου οχλος πολυς μετα μαχαιρων και ξυλων παρα των αρχιερεων και πρεσβυτερων του λαου. 	 Toj yô ajcui' chi âtinac li Jesús nak cox-êlk laj Judas. A'an jun reheb li cablaju. Nabal que'chal rochben taklanbileb chak xbaneb li xbênil aj tij ut xbaneb laj c'amol be sa' xyânkeb laj judío. Cuanqueb xch'îch' ut cuanqueb xche'.


εκ του Βενιαμιν, Αβειδαν ο υιος του Γιδεωνι 	 Laj Abidán, li ralal laj Gedeoni, aßan li najolomin reheb lix têpaleb li ralal xcßajol laj Benjamín.


Και επακουε της δεησεως του δουλου σου και του λαου σου Ισραηλ, οταν προσευχωνται εν τω τοπω τουτω και ακουε συ εκ του τοπου της κατοικησεως σου, εκ του ουρανου και ακουων, γινου ιλεως. 	 Chacuabihak taxak lin tij. Ut chacuabihak taxak lix tijeb laj Israel nak teßtijok saß li naßajej aßin. Chacuabihak taxak li katij saß li naßajej aßin li tatcuânk cuiß. Toj saß choxa taxak tâcuabi li katij ut tâcuy tâsach li kamâc.


τοτε ο Ισραηλ απεστειλε πρεσβεις προς τον βασιλεα του Εδωμ, λεγων, Ας περασω, παρακαλω, δια της γης σου πλην ο βασιλευς του Εδωμ δεν εισηκουσεν. Ετι δε και προς τον βασιλεα του Μωαβ απεστειλε πλην και αυτος δεν συγκατενευσε και εκαθισεν ο Ισραηλ εν Καδης. 	 Ut eb laj Israel queßxtaklaheb lix takl riqßuin lix reyeb laj Edom. Queßxye re, “Lâo nakatzßâma châcuu nak tâcanabeb laj Israel chi numecß saß lâ naßaj.” Abanan lix reyeb laj Edom incßaß quixcanabeb chi numecß. Ut queßxtzßâma ajcuiß chiru lix reyeb laj Moab nak teßcanabâk chi numecß saß lix naßajeb. Chi moco lix reyeb laj Moab quixcanabeb chi numecß saß lix naßajeb. Joßcan nak eb laj Israel queßcana aran Cades.


Και δεν ετολμων πλεον να ερωτωσιν αυτον ουδεν. 	 Ut mâ ani chic quiraj patz'oc riq'uin li Jesús.


Οστις αποκτα σοφιαν, αγαπα την ψυχην αυτου οστις φυλαττει φρονησιν, θελει ευρει καλον. 	 Li ani naxtau xnaßleb naxbânu li us xban nak naxra rib. Li ani naxqßue xlokßal li naßleb li naxtzol, us na-el riqßuin li naxbânu.


Κακοποιουσι την στειραν την ατεκνον και δεν αγαθοποιουσι την χηραν 	 Eb li incßaß useb xnaßleb nequeßxrahobtesi li ixk li incßaß nequeßqßuiresin ut mâ jun sut nequeßxtenkßaheb li xmâlcaßan.


Διοτι, επειδη ηλπισας επι τα οχυρωματα σου και επι τους θησαυρους σου, και συ αυτος θελεις πιασθη και ο Χεμως θελει εξελθει εις αιχμαλωσιαν, οι ιερεις αυτου και οι αρχοντες αυτου ομου. 	 Lâex texchapekß ajcuiß xban nak nequecßojob êchßôl saß xbên lê biomal. Ut laj Quemos lê dios tâchapekß ut tâcßamekß chi prêxil rochbeneb laj tij joß eb ajcuiß li cuanqueb xcuanquil.


Βλεπετε μη σας εξαπατηση τις δια της φιλοσοφιας και της ματαιας απατης, κατα την παραδοσιν των ανθρωπων, κατα τα στοιχεια του κοσμου και ουχι κατα Χριστον 	 Mêq'ue êrib chi balak'îc xbaneb li neque'xye nak cuan xna'lebeb. Mâc'a' na-oc cui' li c'a'ru neque'xye xban nak lix na'lebeb moco riq'uin li Cristo ta nachal. A'an yal xna'leb li ruchich'och' ut yal xna'lebeb li kaxe' katôn.


μη σκληρυνητε την καρδιαν σας, ως εν τω παροργισμω, ως εν τη ημερα του πειρασμου εν τη ερημω 	 Cherabi li cßaßru yô chixyebal êre li Kâcuaß: —Mêcacuubresi êchßôl joß queßxbânu lê xeßtônil yucuaß nak cuanqueb saß li naßajej Meriba. Mêbânu joß queßxbânu eb aßan saß li cutan nak cuanqueb saß li chaki chßochß saß li naßajej Masah.


και ειπε, Μη γενοιτο εις εμε, Κυριε, να πραξω τουτο το αιμα των ανδρων, των πορευθεντων μετα κινδυνου της ζωης αυτων, να πιω εγω; Και δεν ηθελησε να πιη. Ταυτα εκαμον οι τρεις ισχυροι. 	 Ut quixye: —At Kâcuaß, mâmin târûk tincuucß li haß aßin. Chanchan raj nak tincuucß xquiqßueleb li cuînk aßin xban nak xeßxkßaxtesi raj lix yußameb chi câmc nak queßcôeb chixcßambal li haß chokß cue, chan. Ut laj David incßaß quirucß li haß. Aßan aßin li queßxbânu li oxib chi cuînk li cauheb xchßôl chi pletic.


Και ειπε Κυριος παρευθυς προς τον Μωυσην και προς τον Ααρων και προς την Μαριαμ, Εξελθετε σεις οι τρεις προς την σκηνην του μαρτυριου. Και εξηλθον οι τρεις. 	 Joßcan nak li Kâcuaß quixye reheb laj Moisés, laj Aarón ut lix María: —Ayukex saß oxibal saß li tabernáculo li nequechßutub cuiß êrib, chan. Ut eb aßan queßcôeb saß li tabernáculo.


Παρεσταθησαν οι βασιλεις της γης, και οι αρχοντες συνηχθησαν ομου, κατα του Κυριου, και κατα του χριστου αυτου, λεγοντες, 	 Eb li rey queßjoskßoß riqßuin li cßaßru quixbânu li Kâcuaß. Ut queßxchßutub rib chixcßûbanquil chanru nak teßrisi saß xcuanquil li Rey xakabanbil chak xban li Dios.


Μηπως φοβουμενος σε θελει σε ελεγξει και θελει ελθει εις κρισιν μετα σου; 	 ¿Ma xban ta biß nak nacaxucua ru li Dios nak xqßue li raylal aßin saß âbên? ¿Ma xban ta biß nak yôcat chi cßanjelac chiru nak yô châkßusbal?


Και εαν πορευησθε εναντιοι εις εμε και δεν θελητε να μου υπακουσητε, θελω προσθεσει εις εσας επταπλασιους πληγας κατα τας αμαρτιας σας. 	 Ut cui toj yôkex ajcuiß xkßetkßetinquil êrib chicuu ut incßaß têbânu li cßaßru ninye, lâin texinqßue cuißchic cuukub sut chixtojbal êmâc.


Εις τινας δε παρωργισθη τεσσαρακοντα ετη; ουχι εις τους αμαρτησαντας, των οποιων τα κωλα επεσον εν τη ερημω; 	 ¿Ani sa' aj bên quijosk'o' li Dios chiru li ca'c'âl chihab? Sa' xbêneb li que'mâcob ut que'cam sa' li chaki ch'och'.


Και μετα σε θελει αναστηθη αλλη βασιλεια κατωτερα σου και τριτη αλλη βασιλεια εκ χαλκου, ητις θελει κυριευσει επι πασης της γης. 	 Li plata aßan retalil jun chic xnimal ru tenamit cuânk xcuanquil, abanan incßaß tixtau âcuanquil lâat. Ut li bronce, aßan retalil li rox xnimal ru tenamit li tâcuânk xcuanquil saß xbên chixjunil li ruchichßochß.


και εις θυσιαν ειρηνικην, δυο βοες, κριοι πεντε, τραγοι πεντε, αρνια ενιαυσια πεντε. Τουτο ητο το δωρον του Σελουμιηλ, υιου του Σουρισαδαι. 	 Ut quixqßue ajcuiß cuib li bôyx ut ôb li têlom carner, ôb li têlom chibât, ut ôb li têlom carner jun chihab cuan reheb re teßmayejâk re xcßambaleb rib saß usilal riqßuin li Dios. Aßin li mayej li quixqßue laj Selumiel li ralal laj Zurisadai.


Δια τουτο λεγουσιν οι παροιμιασται, Ελθετε εις Εσεβων Ας κτισθη και ας κατασκευασθη η πολις του Σηων 	 Joßcan nak naxye saß jun li bich: —Quimkex Hesbón ut yîbomak cuißchic lix tenamit li rey Sehón.


Ο Κυριος καθηται επι τον κατακλυσμον και καθηται ο Κυριος Βασιλευς εις τον αιωνα. 	 Li Kâcuaß aßan li cuan xcuanquil saß xbên li butßi haß, ut aßan li tzßakal rey li nataklan chi junelic.Li Kâcuaß naxqßue xcacuilal xchßôleb li ralal xcßajol. Narosobtesiheb ut naxqßue li tuktûquil usilal reheb.


αφου ομως οι πατερες ημων παρωργισαν τον Θεον του ουρανου, παρεδωκεν αυτους εις την χειρα του Ναβουχοδονοσορ, βασιλεως της Βαβυλωνος, του Χαλδαιου, και κατεστρεψε τον οικον τουτον και μετωκισε τον λαον εις την Βαβυλωνα. 	 Ut queßxye ajcuiß, “Eb li kaxeßtônil yucuaß queßxchikß xjoskßil li Dios li cuan saß choxa. Joßcan nak li Dios quixkßaxtesiheb saß rukß laj Nabucodonosor laj Caldea lix reyeb laj Babilonia. Li rey aßan quixjucß li templo ut quixchapeb ut quixcßameb Babilonia li kaxeßtônil yucuaß.


Και σηκωθεις την αυγην ο Βαλααμ ειπε προς τους αρχοντας του Βαλακ, Υπαγετε εις την γην σας διοτι δεν μοι συγχωρει ο Κυριος να ελθω μεθ' υμων. 	 Cuulajak chic laj Balaam quicuacli ekßela ut cô riqßuineb li nequeßtenkßan re laj Balac. Quixye reheb: —Sukßinkex saß lê tenamit. Li Kâcuaß incßaß naraj nak tinxic chêrix, chan.


Απο δε των ημερων Ιωαννου του βαπτιστου εως του νυν η βασιλεια των ουρανων βιαζεται, και οι βιασται αρπαζουσιν αυτην. 	 Chalen chak nak quixtiquib xch'olobanquil xyâlal laj Juan laj Cubsihom Ha' ut toj anakcuan cuanqueb li neque'xyal xxakabanquil lix nimajcual cuanquilal li Dios, yal xjuneseb, ut que'raj xbânunquil sa' junpât usta riq'uin raylal tâuxmânk.


Και εκαμον ουτως οι υιοι Βενιαμιν, και ελαβον γυναικας κατα τον αριθμον αυτων εξ εκεινων αιτινες εχορευον, αρπασαντες αυτας και ανεχωρησαν και υπεστρεψαν εις την κληρονομιαν αυτων, και εκτισαν τας πολεις και κατωκησαν εν αυταις. 	 Ut eb li ralal xcßajol laj Benjamín queßxbânu joß quiyeheß reheb. Queßrelkßa li xkaßal re teßxcßam chokß rixakileb nak yôqueb chi xajoc li tukß ix. Queßsukßi saß li naßajej li quiqßueheß reheb junxil ut queßxyîb cuißchic lix tenamiteb ut aran queßcana chi cuânc.


Εν σοι εξεσκεπασαν αισχυνην πατρος, εν σοι εταπεινωσαν την αποκεχωρισμενην εν τη ακαθαρσια αυτης. 	 Cuanqueb li nequeßxchßic rib riqßuin li rixakil lix yucuaßeb, ut cuanqueb cuînk nequeßxchßic rib riqßuineb li ixk nak yôqueb chixcßulbal lix yajel re li po.


σκληρυνεται κατα των τεκνων αυτης, ως να μη ησαν αυτης ματαιως εκοπιασε, μη φοβουμενη 	 Incßaß naxraheb li ral. Chanchan mâcuaß ral. Mâcßaß naraj re cui incßaß teßmok.


επειδη συ εισαι λαος αγιος εις Κυριον τον Θεον σου σε εξελεξε Κυριος ο Θεος σου δια να ησαι εις αυτον λαος εκλεκτος, παρα παντας τους λαους τους επι του προσωπου της γης. 	 Têbânu chi joßcan xban nak lâex jun xsantil tenamit li Kâcuaß lê Dios. Li Kâcuaß lê Dios quisicßoc êru saß xyânkeb chixjunileb li cuanqueb saß ruchichßochß re nak lâexak lix tenamit. Ut kßaxal lokßex chiru li Dios.


Και ειπεν ο Δαβιδ προς τον Ιωαβ και προς παντα τον λαον τον μετ' αυτου, Διασχισατε τα ιματια σας και περιζωσθητε σακκον και κλαυσατε εμπροσθεν του Αβενηρ. Και ο βασιλευς Δαβιδ ηκολουθει το νεκροκραββατον. 	 Laj David quixye reheb laj Joab ut eb li cuanqueb rochben nak tento nak teßxpej li rakß ut teßxqßue li rakß li kßes ru chirixeb ut chirahokß xchßôleb xban xcamic laj Abner. Nak yôqueb chi xic re teßxmuk li camenak, li rey David yô chi xic chirix li camenak.


Υψονονται ολιγον καιρον και δεν υπαρχουσι, και καταβαλλονται ως παντες σηκονονται εκ του μεσου και αποκοπτονται ως η κεφαλη των ασταχυων 	 Eb li biom incßaß najt nacuan lix lokßaleb. Junpât nequeßosoß joß nak nequeßosoß li jun chßol chic. Tâsachekß ruheb joß nak nayoqßueß li rok li trigo.¿Ma cuan ta biß junak târûk tâyehok cue nak incßaß yâl li yôquin chixyebal? Cui cuan junak tâyehok nak ticßtiß li yôquin chixyebal, xyehak cue anakcuan.—


και δεν υπηκουσα εις την φωνην των διδασκοντων με, ουδε εκλινα το ωτιον μου εις τους νουθετουντας με. 	 ¿Cßaßut nak incßaß quinqßue xcuanquil lin châbil naßleb li queßxqßue li queßtzoloc cue? Incßaß quicuaj rabinquil lin tijbal li queßxqßue.


και μη ευροντες δια ποιας εισοδου να φερωσιν αυτον εσω εξ αιτιας του οχλου, ανεβησαν επι το δωμα και δια των κεραμιδων κατεβιβασαν αυτον μετα του κλινιδιου εις το μεσον εμπροσθεν του Ιησου. 	 Abanan que'ril nak inc'a' que'ru chi oc sa' li cab xban li q'uila tenamit. Jo'can nak que'take' sa' xbên li cab. Que'xte ca'ch'in li xbên li cab ut aran que'xcubsi li yaj chi yocyo sa' lix cuarib. Coxe'xq'ue sa' xyiheb li tenamit bar cuan cui' li Jesús.


Ταυτα ομως δεν ενοησαν οι μαθηται αυτου κατ' αρχας, αλλ' οτε εδοξασθη ο Ιησους, τοτε ενεθυμηθησαν οτι ταυτα ησαν γεγραμμενα δι ' αυτον, και ταυτα εκαμον εις αυτον. 	 Sa' li hônal a'an nak yô chi c'ulmânc li c'a'ak re ru a'in, eb lix tzolom inc'a' que'xtau ru lix yâlal. Abanan mokon nak ac quicuaclesîc cui'chic chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak ut quiq'uehe' xlok'al, tojo'nak que'xq'ue retal nak quixc'ul jo' tz'îbanbil chak retalil sa' li Santil Hu chirix.


Ο δε Θεος διδει εις αυτο σωμα καθως ηθελησε, και εις εκαστον των σπερματων το ιδιαιτερον αυτου σωμα. 	 Ut li Dios naxq'ue li ratz'um chi ch'ina'us jo' naraj a'an. A' yal c'a'ru li iyaj târau junak, a'an ajcui' li ratz'um tixq'ue.


Επειδη ηυφραινεσθε και εκαυχαθε, φθορεις της κληρονομιας μου, επειδη εσκιρτατε ως δαμαλις επι χλοης και εχρεμετιζετε ως ρωμαλεοι ιπποι, 	 Li Kâcuaß quixye: —Lâex aj Babilonia, lâex xerecßa xsahil nak xexnumta saß xbêneb lin tenamit ut xemakß chiruheb li cßaßru reheb ut sa saß êchßôl. Chanchanex li cuacax li napiscßoc saß pachßayaß, malaj ut chanchanex li cacuây li naxjap re xban xsahil xchßôl.


Τοτε εκαλεσεν ο Μωυσης παντας τους πρεσβυτερους του Ισραηλ και ειπε προς αυτους, Εκλεξατε και λαβετε εις εαυτους εν αρνιον, κατα τας οικογενειας σας, και θυσατε το πασχα 	 Tojoßnak laj Moisés quixbok chixjunileb li cuînk li nequeßcßamoc be saß xyânkeb laj Israel. Quixye reheb: —Têsicß lê carner ut têcamsi chokß reheb li cuanqueb saß lê rochoch.


Οταν πλησιασης εις πολιν δια να εκπολεμησης αυτην, τοτε καλεσον αυτην εις ειρηνην 	 Ut nak tex-oc chi pletic riqßuin junak li tenamit li têrêchani, xbên cua têye reheb nak naru teßxcßam ribeb saß usilal êriqßuin.


Δεν θελω επισκεφθη αυτους δια ταυτα; λεγει Κυριος η ψυχη μου δεν θελει εκδικηθη εναντιον εθνους, τοιουτου; 	 ¿Ma incßaß ta biß tinqßueheb chixtojbal lix mâqueb li tenamit aßin? ¿Ma incßaß ta biß tinqßue rêkaj reheb li mâusilal nequeßxbânu? Lâin li Kâcuaß ninyehoc re aßin.—


Και λαβων ο Μωυσης την σκηνην, εστησεν αυτην εξω του στρατοπεδου, μακραν του στρατοπεδου, και ωνομασεν αυτην Σκηνην του μαρτυριου και πας ο ζητων τον Κυριον εξηρχετο προς την σκηνην του μαρτυριου την εξω του στρατοπεδου. 	 Tabernáculo xcßabaß li muhebâl li nequeßxchßutub cuiß ribeb chixlokßoninquil li Dios. Li bar nocoxeßhilânk cuiß laj Israel, laj Moisés naxqßue li tabernáculo chire li naßajej cuanqueb cuiß lix muhebâleb li cristian. Nak junak naraj xlokßoninquil li Dios, naxic saß li tabernáculo.


Παντες εξεκλιναν ομου εξηχρειωθησαν δεν υπαρχει πραττων αγαθον, δεν υπαρχει ουδε εις. 	 Chixjunileb ban queßxtzßektâna li Dios, ut nequeßxbânu li mâusilal. Mâ ani naraj xbânunquil li us yal ta jun.


Οταν λοιπον ιδητε το βδελυγμα της ερημωσεως, το λαληθεν δια του προφητου Δανιηλ, ισταμενον εν τω τοπω τω αγιω-ο αναγινωσκων ας εννοη- 	 Chetzolak rix chi us li c'a'ru quixye li profeta Daniel re nak têtau ru li c'a'ru tâc'ulmânk. A'an quixye nak eb laj balak' te'rocsi sa' li rochoch li Dios bar mâcua' xc'ulub cui' cuânc li k'axal yibru ut xucuajel rilbal xban lix mâusilal, ut riq'uin a'an te'xmux ru lix templo li Dios. (Dan. 9:27; 12:11)


εγερθητι διοτι το πραγμα ανηκει εις σε και ημεις ειμεθα μετα σου ανδριζου και πραττε. 	 Xaklin, at Esdras, xban nak saß âbên tenebanbil xbânunquil aßin ut lâo tatkatenkßa. Cacuubresi âchßôl ut bânu li tento xbânunquil, chanqueb.


Ω Τιμοθεε, την παρακαταθηκην φυλαξον, αποστρεφομενος τας βεβηλους ματαιολογιας και τας αντιλογιας της ψευδωνυμου γνωσεως, 	 At Timoteo, cuânk sa' âch'ôl li tijleb q'uebil âcue xban li Dios. Mâq'ue xcuanquil li jo' mâjo'il serak' ut li cuech'ij ib xban nak mâc'a' na-oc cui'. Cuan li neque'yehoc re nak châbil na'leb, abanan moco yâl ta.Ninye a'in xban nak cuan li que'pâban re li na'leb a'in ut xban a'an, que'xcanab xpâbanquil li tz'akal yâl. A' taxak li rusilal li Dios chicuânk êriq'uin.


την δε τριτην ημεραν, ιδου, ηλθεν ανθρωπος εκ του στρατοπεδου απο πλησιον του Σαουλ, εχων διεσχισμενα τα ιματια αυτου και χωμα επι της κεφαλης αυτου και καθως εισηλθε προς τον Δαβιδ, επεσεν εις την γην και προσεκυνησε. 	 Saß rox li cutan quicuulac jun li sâj cuînk riqßuin laj David. Li cuînk aßan xcomoneb lix soldados laj Saúl. Pejel li rakß ut cuan li poks saß xjolom retalil lix rahil xchßôl. Quixcuikßib rib saß chßochß re xqßuebal xlokßal laj David.


Εν δε τω τριακοστω εβδομω ετει της μετοικεσιας του Ιωαχειν βασιλεως του Ιουδα, τον δωδεκατον μηνα, την εικοστην εβδομην του μηνος, ο Ευειλ-μερωδαχ βασιλευς της Βαβυλωνος, κατα το ετος καθ' ο εβασιλευσεν, υψωσεν εκ της φυλακης την κεφαλην του Ιωαχειν βασιλεως του Ιουδα 	 Nak yô cuuklaju xcaßcßâl chihab roquic chi prêxil aran Babilonia laj Joaquín lix reyeb laj Judá, laj Evil-merodac qui-oc chokß xreyeb laj Babilonia. Saß li cuukub xcaßcßâl xbe li cablaju po re li chihab aßan laj Evil-merodac quirisi laj Joaquín saß tzßalam.


Ετι δε τα ολοκαυτωματα ησαν πολλα, μετα των στεατων των ειρηνικων προσφορων, και μετα των σπονδων δι' εκαστον ολοκαυτωμα. Ουτως αποκατεσταθη η υπηρεσια του οικου του Κυριου. 	 Joßcan ut nak cuan nabal li mayej joß ajcuiß lix xêbul li cßatbil mayej re xcßambaleb rib saß usilal riqßuin li Dios. Ut cuan ajcuiß li vino li queßxqßue rochben li cßatbil mayej. Joßcaßin nak queßxtiquib cuißchic xlokßoninquil li Kâcuaß saß lix templo.Li rey Ezequías ut chixjunileb li tenamit queßsahoß saß xchßôleb xban nak li Kâcuaß quixtenkßaheb chixbânunquil li cßanjel aßin saß junpât.


Και επειδη δεν ειχε να αποδωση, προσεταξεν ο κυριος αυτου να πωληθη αυτος και η γυνη αυτου και τα τεκνα και παντα οσα ειχε, και να αποδοθη το οφειλομενον. 	 Ut xban nak mâc'a' c'a'ru cuan re li cuînk a'an re tixtoj cui' lix c'as, jo'can nak li rey quixtakla xc'ayinquil a'an rech xxiquic li rixakil, ut li ralal xc'ajol ut chixjunil li c'a'ru cuan re, re xtojbal lix c'as.


Τις ειναι ως ο σοφος; και τις γνωριζει την λυσιν των πραγματων; η σοφια του ανθρωπου φαιδρυνει το προσωπον αυτου, και η σκληροτης του προσωπου αυτου θελει μεταβληθη. 	 Mâ ani târûk tixjuntakßêta rib riqßuin li cuan xnaßleb. Li ani cuan xnaßleb naxnau cßaßut nak nacßulman li cßaßak re ru saß ruchichßochß. Lix naßleb naxqßue chi sahocß lix chßôl ut najala li rilobâl xban nak sa chic saß xchßôl.


και ειπε, Μικρον ειναι το να ησαι δουλος μου δια να ανορθωσης τας φυλας του Ιακωβ και να επαναφερης το υπολοιπον του Ισραηλ θελω προσετι σε δωσει φως εις τα εθνη, δια να ησαι η σωτηρια μου εως εσχατου της γης. 	 Li Kâcuaß quixye cue: —Mâcuaß caßaj cuiß aßin li cßanjel tâbânu. Tinqßue ban chic jun li cßanjel âcue kßaxal lokß. Mâcuaß caßaj cuiß xtenkßanquileb li ralal xcßajol laj Jacob tâbânu re nak teßsukßîk cuißchic cuiqßuin. Tatinqßue aj ban cuiß chokß xcutan xsakeneb li mâcuaßeb aj Israel ut lâat tatyehok resil li colba-ib reheb li cuanqueb saß chixjunil li ruchichßochß.—


και εξηγαγε ρυακας εκ της πετρας και κατεβιβασεν υδατα ως ποταμους. 	 Nak quixqßue chi êlc li haß saß li pec, chanchan jun nimaß nak yô chi êlc chak xban xqßuial.


Και ουτω θελεις καμνει τη εβδομη του μηνος υπερ παντος αμαρτανοντος εξ αγνοιας και υπερ του απλου ουτω θελετε καμνει εξιλεωσιν υπερ του οικου. 	 Saß li xcuuk li cutan re li po tâqßue cuißchic li mayej re xtzßâmanquil xcuybal lix mâqueb li teßmâcobk chi incßaß xeßxqßue retal ut chi incßaß yal queßraj xchßôl. Riqßuin aßin santobresinbilak li templo.


Και εγω εγεινα ονειδος εις αυτους οτε με ειδον, εκινησαν τας κεφαλας αυτων. 	 Nak niquineßril li tenamit, niquineßxseße. Nequeßrecßasi lix jolomeb ut niquineßxhob.


Και ειπε προς αυτην ο Ηλει, Εως ποτε θελεις εισθαι μεθυουσα; αποβαλε τον οινον σου απο σου. 	 Ut quixye re: —¿Jokße tâcanab calâc? Mâcuucß chic li vino, chan.


και θελετε προσφερει ολοκαυτωμα προς τον Κυριον εις οσμην ευωδιας, ενα μοσχον εκ βοων, ενα κριον, επτα αρνια ενιαυσια αμωμα θελουσιν εισθαι εις εσας. 	 Chokß re lix cßatbil mayejeb teßxqßue jun li toro toj sâj, jun li têlom carner, ut cuukub li têlom carner jûnk chihab cuânk reheb. Mâcßaßak rêqßueb li xul li teßxqßue. Ut aßanak jun li sununquil cßatbil mayej tâcuulak chicuu lâin li Kâcuaß.


οστις ειπε προς τον πατερα αυτου και προς την μητερα αυτου, Δεν ειδον αυτον, και οστις απηρνηθη τους αδελφους αυτου, ουδε εγνωρισε τους υιους αυτου διοτι ετηρησαν τον λογον σου, και εφυλαξαν την διαθηκην σου. 	 Kßaxal cateßxra chiruheb lix naß xyucuaßeb ut chiruheb ajcuiß li rechßalaleb ut lix cocßaleb. Queßxbânu li cßaßru naxye saß lâ chakßrab ut incßaß queßxkßet li contrato cabânu riqßuineb.


Ετι ελεγε Με τι να ομοιωσωμεν την βασιλειαν του Θεου; η με ποιαν παραβολην να παραβαλωμεν αυτην; 	 -¿C'a'ru tinjuntak'êta cui' lix nimajcual cuanquil li Dios? chan li Jesús. -Ut ¿c'a'ru chi jaljôquil ru âtin tinye, re xch'olobanquil xyâlal lix nimajcual cuanquilal li Dios?


οστις ειναι ο αρραβων της κληρονομιας ημων, μεχρι της απολυτρωσεως του αποκτηθεντος λαου αυτου, εις επαινον της δοξης αυτου. 	 Li Santil Musik'ej quiq'uehe' ke chok' retalil nak takac'ul chixjunil li yechi'inbil ke xban li Dios ut tâtz'aklok ru li kacolbal. Jo'can nak lok'oninbilak ru riq'uin lix nimal xcuanquilal.


Οι δε παρανομοι, παντες ουτοι θελουσιν εισθαι ως ακανθαι εξωσμεναι, διοτι με χειρας δεν πιανονται 	 Abanan eb li nequeßxbânu li mâusilal chanchaneb li qßuix li michßbil ut tzßektânanbil. Ut mâ ani naru nachßeßoc re riqßuin li rukß.


Δυνανται δυο να περιπατησωσιν ομου, εαν δεν ηναι συμφωνοι; 	 ¿Ma târûk ta biß teßcuânk chi sum âtin cuibak cui incßaß junajak ru lix cßaßuxeb?


Δος εις αυτους, Κυριε τι θελεις δωσει; δος εις αυτους μητραν αποβαλλουσαν και μαστους ξηρους. 	 Bânu reheb li cßaßru xacßoxla xbânunquil, at Kâcuaß. Canabeb li ixk chi incßaß chic teßqßuiresînk. Ut cui ta teßcuânk xcocßaleb, mâcßaßak ta xtußeb re nak incßaß teßqßuîk, chan laj Oseas.


Καλλιον το ολιγον του δικαιου παρα ο πλουτος πολλων ασεβων. 	 Usta caßchßin ajcuiß li cßaßru cuan reheb li tîqueb xchßôl, aßan kßaxal cuißchic us chiru lix biomaleb li incßaß useb xchßôleb.


Και συ λαβε εις σεαυτον απο παντος φαγητου το οποιον τρωγεται, και θελεις συναξει αυτο πλησιον σου και θελει εισθαι εις σε, και εις αυτα, προς τροφην. 	 Tâchßutub nabal pây ru li tzacaêmk ut tâcßûla saß li jucub re nak tâcßanjelak chokß êcua ut xcuaheb ajcuiß li xul, chan li Dios.Laj Noé quixbânu chixjunil joß quiyeheß re xban li Dios.


οταν σε καταβιβασω μετα των καταβαινοντων εις λακκον, προς λαον αιωνιον, και σε θεσω εις τα κατωτατα της γης, εις τοπους ερημους απ' αιωνος, μετα των καταβαινοντων εις λακκον, δια να μη κατοικηθης, και οταν αποκαταστησω δοξαν εν τη γη των ζωντων, 	 Lâin texintakla chi cuânc saß xchamal li ruchichßochß bar cuanqueb cuiß li queßcam najter. Texincanab chi cuânc saß xyânkeb li queßsacheß ruheb najter. Incßaß chic teßcuânk cristian saß lê tenamit, chi moco tâyîbâk chic.Xucuajel rilbal li cßaßru tinbânu êre. Incßaß chic tex-usâk. Texsiqßuekß aban incßaß textaßekß, chan li Dios.


και εγκυος ουσα εκραζε κοιλοπονουσα και βασανιζομενη δια να γεννηση. 	 Li ixk a'an yaj aj ixk. Ac oc re chi q'uirâc. Yô chixjapbal re xban lix raylal.


Ο Πατηρ αγαπα τον Υιον και παντα εδωκεν εις την χειρα αυτου. 	 Li Acuabej Dios naxra li Ralal ut quixk'axtesi chixjunil sa' ruk' a'an, ut a'an chic yal re sa' xbên.Li ani napâban re li C'ajolbej cuan xyu'am chi junelic. Ut li ani inc'a' napâban re li C'ajolbej inc'a' tâcuânk xyu'am chi junelic. Cuan ban li tojba mâc sa' xbên, chan laj Juan.


Και θελετε φυλαττει αυτο μεχρι της δεκατης τεταρτης του αυτου μηνος και τοτε απαν το πληθος της συναγωγης του Ισραηλ θελει σφαξει αυτο προς το εσπερας. 	 Nak ac xesicß aßan, têxoc. Saß li câlaju xbe li po nak ac namoynac, chêjunilex lâex aj Israel têcamsi li chßina carner li sicßbil ru êban.


Και εξηλθεν ανηρ προμαχητης εκ του στρατοπεδου των Φιλισταιων ονομαζομενος Γολιαθ, εκ της Γαθ, υψους εξ πηχων και σπιθαμης 	 Qui-el chak saß xyânkeb laj filisteo jun li cuînk cau rib chi pletic. Numenak oxib vara xnajtil rok. Li cuînk aßan aj Goliat xcßabaß. Gat xtenamit.


Παυλος, αποστολος Ιησου Χριστου δια θεληματος Θεου, προς τους αγιους τους οντας εν Εφεσω και πιστους εν Χριστω Ιησου 	 Lâin laj Pablo. Lâin x-apóstol li Jesucristo xban nak jo'can quiraj li Dios. Yôquin chixtz'îbanquil li hu a'in êriq'uin lâex laj pâbanel li cuanquex Efeso. Yôquin chi tz'îbac êriq'uin chêjunilex lâex li nequeq'ue êch'ôl chixpâbanquil li Jesucristo.


Δια τουτο το πνευμα μου ειναι κατατεθλιμμενον εν εμοι, και η καρδια μου τεταραγμενη εντος μου. 	 Yô chi yotßecß inchßôl xban li raylal ut incßaß chic nincuy nak nacuecßa.


δια να φαγητε σαρκας βασιλεων και σαρκας χιλιαρχων και σαρκας ισχυρων και σαρκας ιππων και των καθημενων επ' αυτων και σαρκας παντων ελευθερων και δουλων και μικρων και μεγαλων. 	 Quimkex ut tiuhomakeb lix tibeleb li rey li cuanqueb sa' ruchich'och' jo' ajcui' lix tibeleb li neque'taklan sa' xbêneb li soldado. Tiuhomakeb xtibeleb li cauheb rib jo'queb ajcui' li cacuây ut eb li cuînk li neque'xic chirixeb. Tiuhomakeb xtibeleb chixjunileb, jo' li lok'bil chi c'anjelac jo' ajcui' li inc'a' lok'bil, jo' li cuanqueb xcuanquil ut jo' ajcui' li mâc'a'eb xcuanquil.-


και ιδουσα η ονος τον αγγελον του Κυριου, συνεκαθησεν υποκατω του Βαλααμ και θυμωθεις ο Βαλααμ, εκτυπησε την ονον δια της ραβδου. 	 Nak li bûr quiril cuißchic lix ángel li Kâcuaß, quixyocob rib saß chßochß chi toj cuan laj Balaam chirix. Cßajoß nak quijoskßoß laj Balaam ut qui-oc chixsacßbal lix bûr riqßuin cheß.


και θελεις ακουσει τι λεγουσι και μετα ταυτα αι χειρες σου θελουσιν ενδυναμωθη, και θελεις καταβη εις το στρατοπεδον. Και κατεβη αυτος μετα του Φουρα του δουλου αυτου εως της προφυλακης του στρατοπεδου. 	 Tâcuabi nak yôkeb chi âtinac eb laj Madián. Nak tâcuabi li cßaßru yôkeb chixyebal, tâcacuûk âchßôl chi pletic riqßuineb, chan li Dios. Ut laj Gedeón rochben laj Fura lix môs queßcôeb cuanqueb cuiß lix muhebâleb laj Madián.


Και ειπε, Κυριε Θεε του κυριου μου Αβρααμ, δος μοι, δεομαι, καλον συναντημα σημερον, και καμε ελεος εις τον κυριον μου Αβρααμ 	 Li môs quitijoc ut quixye re li Dios: —At Kâcuaß, lâat li Dios li naxlokßoni laj Abraham lin patrón. Tintzßâma châcuu nak chinâtenkßa anakcuan. Chacuuxtâna taxak ru lin patrón.


Μηπως θελει κλεπτει ο ανθρωπος τον Θεον; σεις ομως με εκλεπτετε και λεγετε, Εις τι σε εκλεψαμεν; εις τα δεκατα και εις τας προσφορας. 	 Lâin li Kâcuaß Dios ninpatzß êre: ¿Ma târûk ta biß târelkßa li cßaßru cue junak li cuînk? Incßaß raj. Abanan lâex yôquex chi elkßac chicuu. Ut nequeye, “¿Cßaßru xkelkßa âcue?” chanquex. Lâex xex-elkßac chicuu xban nak incßaß nequeqßue li junjûnk saß xlajêtkil ut incßaß nequeqßue lê mayej.


Τουτο ειναι το περι των Λευιτων απο εικοσιπεντε ετων και επανω θελουσιν εισερχεσθαι να εκτελωσι την υπηρεσιαν της σκηνης του μαρτυριου 	 —Teßcßanjelak saß li tabernáculo li cuanqueb ôb xcaßcßâl chihab reheb, joß eb ajcuiß li ac numenakeb ôb xcaßcßâl chihab.


Και εαν τις προφητευη ετι, τοτε ο πατηρ αυτου και η μητηρ αυτου οι γεννησαντες αυτον θελουσιν ειπει προς αυτον, δεν θελεις ζησει διοτι ψευδη λαλεις εν τω ονοματι του Κυριου. Και ο πατηρ αυτου και η μητηρ αυτου οι γεννησαντες αυτον θελουσι διατραυματισει αυτον, οταν προφητευη. 	 Ut cui toj cuan junak tâoc chokß profeta aj balakß, lix naß xyucuaß teßxye re, “Lâat tento tatcâmk xban nak xatticßtißic saß xcßabaß li Dios,” chaßkeb re. Lâin li Kâcuaß li yôquin chi yehoc re aßin. Cui ani tixqßue rib chokß junak profeta aj balakß, camsinbil tâuxk re xban lix naß xyucuaß.


Και περι σου, δια το αιμα της διαθηκης σου εγω εξηγαγον τους δεσμιους σου εκ λακκου ανυδρου. 	 Joßcaßin quixye li Kâcuaß: —Lâex aj Jerusalén, xeqßue xcuanquil li contrato riqßuin xquiqßuel li xul li xemayeja. Joßcaßin nak lâin texincol chiru li raylal. Chanchan nak texcuisi saß jun li chamal jul li mâcßaß haß chi saß.


Οταν υπο Κυριου κατευθυνωνται τα διαβηματα του ανθρωπου, η οδος αυτου ειναι αρεστη εις αυτον. 	 Li Kâcuaß aßan naberesin reheb li tîqueb xchßôl ut naxtenkßaheb chixbânunquil li cßaßru nacuulac chiru.


και ανηγγειλε προς τον Μωυσην, Εγω Ιοθορ ο πενθερος σου ερχομαι προς σε και η γυνη σου και οι δυο υιοι αυτης μετ' αυτης. 	 Laj Jetro quixtakla resil riqßuin laj Moisés ut quixye re: —Caßchßin chic mâ nococuulac âcuiqßuin cuochben lâ cuixakil ut eb lâ cualal cuib, chan.


Ενεθυμηθη το ελεος αυτου και την αληθειαν αυτου προς τον οικον του Ισραηλ παντα τα περατα της γης ειδον την σωτηριαν του Θεου ημων. 	 Xban nak li Dios naxbânu li cßaßru naxye, quijulticoß re lix rahom saß xbêneb laj Israel. Chixjunileb li tenamit li cuanqueb jun sut rubel choxa queßril nak li Dios quixcoleb laj Israel chiruheb li xicß nequeßiloc reheb.


Και θελω πληθυνει τον καρπον των δενδρων και τα γεννηματα του αγρου, δια να μη λαβητε πλεον ονειδισμον πεινης μεταξυ των εθνων. 	 Ut tebinqßue chi ûchînc chi nabal eb li cheß ut tebinqßue ajcuiß chi ûchînc chi nabal li acuîmk saß li cßalebâl. Incßaß chic tinqßue li cueßej saß êbên re nak incßaß xutânal têcßul chiruheb li xnînkal ru tenamit.


και Αχια, Αναν, Γαναν, 	 laj Ahías, laj Hanán, laj Anán,


και παρεκαλεσαν αυτον παντες οι δαιμονες, λεγοντες Πεμψον ημας εις τους χοιρους, δια να εισελθωμεν εις αυτους. 	 Eb li mâus aj musik'ej que'xtz'âma chiru li Jesús nak tixtaklaheb riq'uineb li âk. -Choâtakla riq'uineb li âk. Choâcanab chi oc riq'uineb, chanqueb.


θελει ελθει ο κυριος του δουλου εκεινου, καθ' ην ημεραν δεν προσμενει και καθ' ην ωραν δεν εξευρει, και θελει αποχωρισει αυτον, και το μερος αυτου θελει θεσει μετα των απιστων. 	 Mâc'a'ak sa' xch'ôl nak tâc'ulûnk lix patrón. Ut lix patrón tixq'ue chixtojbal rix lix mâc ut tixtakla sa' xyânkeb li inc'a' useb xna'leb.


Και ειπον Τι να καμω, Κυριε; Και ο Κυριος ειπε προς εμε Σηκωθεις υπαγε εις Δαμασκον, και εκει θελει σοι λαληθη περι παντων οσα ειναι διωρισμενα να καμης. 	 Quinpatz' re, "Kâcua', ¿c'a'ru tâcuaj tinbânu?" Ut li Kâcua' quixye cue, "Cuaclin. Ayu Damasco ut aran tâyehek' âcue chixjunil li c'a'ru tenebanbil sa' âbên re tâbânu," chan.


Καυχασθε εις το αγιον αυτου ονομα ας ευφραινηται η καρδια των εκζητουντων τον Κυριον. 	 Cheqßuehak xlokßal lix santil cßabaß li Kâcuaß. Chisahokß taxak saß êchßôl lâex li nequecßoxla li Dios.


Και εκαμεν ο Χουραμ τους λεβητας και τα πτυαρια και τας λεκανας και ετελειωσεν ο Χουραμ καμνων το εργον, το οποιον εκαμνεν εις τον βασιλεα Σολομωντα δια τον οικον του Θεου 	 Laj Hiram quixyîbeb ajcuiß li ucßal ut eb li pala joß eb ajcuiß li nînki secß. Joßcan nak laj Hiram quixchoy li cßanjel li quixbânu re li rey Salomón chokß re lix templo li Kâcuaß.


Ετοιμαζεται η τραπεζα φυλαττουσι σκοπιαν, τρωγουσι, πινουσι σηκωθητε, στραταρχαι, ετοιμασατε ασπιδας. 	 Saß li visión quicuil nak ac xeßxyîb li mêx. Ac xeßxhel li tßicr re teßcuaßak cuiß. Nequeßcuaßac ut nequeßucßac. Saß junpât na-abîc li xyâb xcux li nataklan nak naxye: —Cuaclinkex lâex li nequextaklan saß xbêneb li soldado. Cauresihomak lê chßîchß re xcolbal êrib.—


Μεραιωθ εγεννησε τον Αμαριαν, και Αμαριας εγεννησε τον Αχιτωβ, 	 laj Meraiot, aßan lix yucuaß laj Amarías; laj Amarías, aßan lix yucuaß laj Ahitob;


και μη ευρουσαι το σωμα αυτου, ηλθον λεγουσαι οτι ειδον και οπτασιαν αγγελων, οιτινες λεγουσιν οτι αυτος ζη. 	 Xban nak inc'a' xe'xtau li camenak, xe'suk'i sa' cab ut xe'xye ke nak cuib li ángel xe'xc'utbesi rib chiruheb ut xe'xye reheb nak yo'yo li Jesús.


του Κορε ομως οι υιοι δεν απεθανον. 	 Abanan incßaß queßosoß chi junaj cua eb li ralal xcßajol laj Coré.


Ο καλαθος ο εις ειχε συκα καλλιστα, ως τα συκα τα πρωιμα ο δε καλαθος αλλος συκα κακιστα, τα οποια δια την αχρειοτητα δεν ετρωγοντο. 	 Jun chacach li higo quixcßut chicuu li Kâcuaß kßaxal châbil. Chanchan li xbên ru li acuîmk. Ut li jun chacach chic aßan incßaß châbil ut incßaß naru xtzacanquil xban nak incßaß us.


και μελι και βουτυρον και προβατα και τυρους βοος προς τον Δαβιδ και προς τον λαον τον μετ' αυτου, δια να φαγωσι διοτι ειπον, Ο λαος ειναι πεινασμενος και εκλελυμενος και διψασμενος εν τη ερημω. 	 Ut queßxcßam ajcuiß xyaßal cab, mantêc, carner, ut queso re nak teßcuaßak xban nak queßxnau nak laj David ut eb li rochben tacuajenakeb ut teßtzßocâk ut tâchakik reheb.


να παραδωσητε τον τοιουτον εις τον Σαταναν προς ολεθρον της σαρκος, δια να σωθη το πνευμα αυτου εν τη ημερα του Κυριου Ιησου. 	 Isihomak li cuînk a'an sa' êyânk. Nak cuânk chic sa' ruk' laj tza tixc'ul li raylal ut riq'uin li raylal tixc'ul, tixcanab taxak xbânunquil li mâusilal re nak naru tâcolek' nak tol-êlk cui'chic li Jesucristo.


επειδη οσοι εβαπτισθητε εις Χριστον, Χριστον ενεδυθητε. 	 Lâex xec'ul li cubi ha' ut rehex chic li Cristo. Jalbil chic lê yu'am ut châbil chic lê na'leb sa' xc'aba' li Jesucristo.


Και ηλθε πλησιον οπου ισταμην και οτε ηλθεν, ετρομαξα και επεσον επι προσωπον μου ο δε ειπε προς εμε, Εννοησον, υιε ανθρωπου διοτι η ορασις ειναι δια τους εσχατους καιρους. 	 Laj Gabriel quijiloc ut quixakli chincßatk. Cßajoß nak quinxucuac ut quincut cuib saß chßochß. Ut quixye cue: —At ralal cuînk, chatauhak taxak ru xban nak li xacuil saß li visión, aßan talajeßcßulmânk saß rosoßjiqueb li cutan, chan.


Και εθρηνησεν ο Δαβιδ τον θρηνον τουτον επι τον Σαουλ και επι Ιωναθαν τον υιον αυτου 	 Laj David quixbicha jun li bich re rahil chßôlej chirix lix camiqueb laj Saúl ut laj Jonatán, li ralal.


Τοτε ο Αβιμελεχ υπηγε προς αυτον απο Γεραρων, και Οχοζαθ ο οικειος αυτου, και Φιχολ ο αρχιστρατηγος της δυναμεως αυτου. 	 Saß jun li cutan laj Abimelec qui-el Gerar ut cô Beerseba chi âtinac riqßuin laj Isaac. Quixcßam jun li ramîg chirix aj Ahuzat xcßabaß ut quixcßam ajcuiß laj Ficol li nataklan reheb lix soldados.


Και ειπεν η γυνη, Και δια τι εστοχασθης τοιουτον πραγμα κατα του λαου του Θεου; διοτι ο βασιλευς λαλει τουτο ως ανθρωπος ενοχος, επειδη ο βασιλευς δεν στελλει να επαναφερη τον εξοριστον αυτου. 	 Li ixk quixye re: —At rey, ¿Cßaßut nak xabânu li incßaß us aßin reheb lix tenamit li Dios? Riqßuin li cßaßru xaye, nacßutun nak cuan âmâc. ¿Cßaßut nak incßaß nacaqßue xlesêns re tâchâlk cuißchic arin laj Absalón lâ cualal?


Θελεις δεηθη αυτου, και θελει σου εισακουσει, και θελεις αποδωσει τας ευχας σου. 	 Aßan tixqßue li cßaßru tâtzßâma chiru. Ut lâat tâqßue re li cßaßru tâyechißi re.


Και ειπε Κυριος προς τον Μωυσην, Ιδε, εγω σε κατεστησα Θεον εις τον Φαραω και Ααρων ο αδελφος σου θελει εισθαι προφητης σου 	 Ut li Kâcuaß Dios quixye re laj Moisés: —Lâat tatinqßue chi cßanjelac chokß cuûchil chiru laj faraón. Ut laj Aarón tââtinak chokß âcuûchil lâat.


Κυριος ο Θεος ωμοσεν εις την αγιοτητα αυτου οτι ιδου, ημεραι ερχονται εις υμας, καθ' ας θελουσι σας πιασει με αγκιστρα και τους απογονους σας με καμακια αλιευτικα. 	 Li Kâcuaß Dios quixbânu li juramento saß xcßabaß lix tîquilal xchßôl ut quixye chi joßcaßin: —Relic chi yâl tâcuulak xkßehil nak texchapekß lâex joß nak nequeßchapeß li car riqßuin li chapleb chßîchß. Ut teßchapekß ajcuiß lê ralal êcßajol.


Και ο Σεμα εγεννησε τον Ρααμ, πατερα του Ιορκοαμ και ο Ρεκεμ εγεννησε τον Σαμμαι. 	 Laj Sema, aßan lix yucuaß laj Raham. Laj Raham, aßan lix yucuaß laj Jorcoam. Ut laj Requem, aßan lix yucuaß laj Samai.


Κατησχυνθημεν, διοτι ηκουσαμεν ονειδισμον αισχυνη κατεκαλυψε το προσωπον ημων διοτι εισηλθον ξενοι εις το αγιαστηριον του οικου του Κυριου. 	 Lâex nequeye, “Xutânal xo-el ut xohobeß ut nocoxutânâc xban nak eb li jalaneb xtenamit queßoc saß eb li santil naßajej saß lix templo li Kâcuaß.”


Και ηπειθησαν και επανεστατησαν εναντιον σου, και ερριψαν τον νομον σου οπισω των νωτων αυτων, και τους προφητας σου εφονευσαν, οιτινες διεμαρτυροντο εναντιον αυτων δια να επιστρεψωσιν αυτους προς σε, και επραξαν μεγαλους παροργισμους. 	 Abanan queßxchikß âjoskßil xban nak queßxkßet lâ cuâtin. Queßxtzßektâna li chakßrab li caqßue reheb. Queßxcamsiheb li profeta li queßyehoc reheb nak teßsukßîk cuißchic âcuiqßuin. Cßajoß li mâusilal queßxbânu.


Μετα δε τρεις μηνας απεπλευσαμεν επι πλοιου Αλεξανδρινου, με σημαιαν των Διοσκουρων, το οποιον ειχε παραχειμασει εν τη νησω, 	 Ut nak quinume' oxib po, co-oc sa' jun li jucub re Alejandría li yô chixnumsinquil li habalk'e sa' li na'ajej Malta. Li jucub a'an cuan retalil lix dioseb chiru. Cástor ut Pólux xc'aba'eb.


Ο Γεβαλ και ο Αμμων και ο Αμαληκ οι Φιλισταιοι μετα των κατοικουντων την Τυρον. 	 joßqueb ajcuiß laj Gebal, ut eb li ralal xcßajol laj Amón ut laj Amalec, joßqueb ajcuiß laj filisteo ut eb laj Tiro,


Οι δε ασεβεις θελουσιν εκκοπη απο της γης, και οι παρανομοι θελουσιν εκριζωθη απ' αυτης. 	 Abanan eb li nequeßxbânu li mâusilal teßsachekß ruheb ut teßisîk saß lix naßajeb.


Φυλαττε την ημεραν του σαββατου, δια να αγιαζης αυτην καθως προσεταξεν εις σε Κυριος ο Θεος σου 	 Julticak êre li hilobâl cutan re nak oxlokßinbilak chêru, joß quixye êre li Kâcuaß lê Dios.


Λαβετε μεθ' εαυτων λογους και επιστρεψατε προς τον Κυριον ειπατε προς αυτον, Αφαιρεσον πασαν ανομιαν ημων και δεχθητι ημας ευμενως, και θελομεν αποδωσει τον καρπον των χειλεων ημων 	 Chexsukßîk cuißchic riqßuin li Kâcuaß ut joßcaßin têye re: —Chacuy chasach taxak li kamâc. Chasume taxak li katij. Li kamayej li takaqßue âcue, aßan lâ lokßoninquil.


Ουτοι εγεννηθησαν εις τον Ραφα εν Γαθ και επεσον δια χειρος του Δαβιδ και δια χειρος των δουλων αυτου. 	 Eb li cuînk aßin li kßaxal najt rokeb, aßaneb xcomoneb li ralal xcßajol laj Refa, li mamaß cuînk. Gat xtenamit. Eb aßan queßcamsîc xban laj David ut xbaneb li nequeßtenkßan re.


και ηκυρωθη εν τη ημερα εκεινη και ουτω το ποιμνιον το τεταλαιπωρημενον, το οποιον απεβλεπεν εις εμε, εγνωρισεν οτι ουτος ητο ο λογος του Κυριου. 	 Ut saß ajcuiß li cutan aßan quicana chi mâcßaß chic xcuanquil li contrato ut eb laj cßay carner li yôqueb chi iloc cue, queßxtau ru nak li cßaßru xinbânu, aßan retalil li cßaßru quixye chak li Dios.


επειδη δι' αυτων δικαζει τους λαους και διδει τροφην αφθονως. 	 Joßcaßin nak naxqßue cßaßruheb re li tenamit ut naxqßue xtzacaêmkeb chi nabal.


Αυτος δε επεστρεψε το αργυριον εις την μητερα αυτου η δε μητηρ αυτου λαβουσα διακοσια αργυρια, εδωκεν αυτα εις τον χωνευτην, οστις εκαμεν εξ αυτων γλυπτον και χωνευτον και ησαν εν τω οικω του Μιχαια. 	 Laj Micaía quixqßue li tumin re lix naß. Ut lix naß quixqßue cuib ciento li tumin plata re jun aj tenol chßîchß re nak tixyîb lix dios cheß ut tixletz li plata chiru. Ut li yîbanbil dios aßan quiqßueheß saß rochoch laj Micaía.


Και εκαμε επικαλυμμα δια την σκηνην εκ δερματων κριων κοκκινοβαφων, και επικαλυμμα υπερανωθεν εκ δερματων θωων. 	 Ut queßxyîb li rix li carner bonbil riqßuin caki bon re teßxqßue saß xbên li tabernáculo. Ut queßxyîb ajcuiß li châbil tzßûm rixeb li tzßiß haß re teßxqßue saß xbên.


Η βδελλα εχει δυο θυγατερας, αιτινες φωναζουσι, Φερε, φερε. Τα τρια ταυτα δεν χορταινουσι ποτε, μαλιστα τεσσαρα δεν λεγουσι ποτε, Αρκει. 	 Cuanqueb cristian caßaj cuiß xtzßâmanquil cßaßru reheb nequeßcuulac chiruheb. Chanchaneb li xul li natzßubuc quicß. Cuanqueb oxib li incßaß natzßakloc re li joß qßuial nequeßxcßul. Ut cuan jun chic mâ jaruj naxcßojob xchßôl riqßuin li joß qßuial naxcßul.


Και εκοιμηθη ο Σαμουηλ εως πρωιας επειτα ηνοιξε τας θυρας του οικου του Κυριου. Και εφοβειτο ο Σαμουηλ να αναγγειλη την ορασιν προς τον Ηλει. 	 Laj Samuel quicana saß xcuarib toj quisakêu. Tojoßnak quicuacli ut quixte li oquebâl re li tabernáculo. Abanan quixucuac ut incßaß quixye re laj Elí cßaßru quicßutbesîc chiru xban li Kâcuaß.


Δια πιστεως αφηκε την Αιγυπτον, μη φοβηθεις τον θυμον του βασιλεως διοτι ως βλεπων τον αορατον ενεκαρτερησε. 	 Xban xpâbâl laj Moisés qui-el chak sa' li tenamit Egipto ut inc'a' quixucuac chiru li rey usta yô xjosk'il sa' xbên. Quixcacuubresi xch'ôl xban nak naxnau nak li Dios cuan riq'uin. Chanchan li yô chirilbal ru, aban li Dios mâ ani na-iloc ru.


Απεκριθη λοιπον προς αυτον ο Σιμων Πετρος Κυριε, προς τινα θελομεν υπαγει; λογους ζωης αιωνιου εχεις 	 Quichak'oc laj Simón Pedro ut quixye re: -At Kâcua', ¿ani aj iq'uin toxic? Lâat nacaye ke chanru tâcuânk kayu'am chi junelic.


Και θελει καυσει αυτα ο ιερευς επι του θυσιαστηριου ειναι τροφη της θυσιας της γινομενης δια πυρος εις οσμην ευωδιας παν το στεαρ ειναι του Κυριου. 	 Laj tij tixcßat chixjunil aßin saß li artal. Li tzacaêmk aßin, aßanak jun li sununquil mayej tâcuulak chiru li Kâcuaß. Chixjunil li xêb re li Kâcuaß.Incßaß têtzaca lix xêbul li xul chi moco lix quiqßuel. Aßin jun li chakßrab cuânk xcuanquil junelic. Yalak bar cuânkex lâex li naßbej yucuaßbej têbânu li chakßrab aßin, joß eb ajcuiß lê ralal êcßajol li teßcuânk mokon.


Και εφερον προς τον Σολομωντα ιππους εξ Αιγυπτου και εκ παντων των τοπων. 	 Eb lix cacuây li rey Salomón nequeßcßameß chak saß li tenamit Egipto joß ajcuiß saß eb li jun chßol chic tenamit.


Επεσε δεν θελει σηκωθη πλεον η παρθενος του Ισραηλ ειναι ερριμμενη επι της γης αυτης δεν υπαρχει ο ανιστων αυτην. 	 Xeßtßaneß laj Israel li tîqueb xchßôl nak queßcuan xban nak queßxlokßoni li jalanil dios. Ut incßaß chic teßcuaclîk. Saß ajcuiß lix chßochßeb teßcanâk chi tßantßo. Ut mâ ani chic tâcuaclesînk reheb.


Και εκοιμηθη ο Αβιαμ μετα των πατερων αυτου, και εθαψαν αυτον εν τη πολει Δαβιδ εβασιλευσε δε αντ' αυτου Ασα ο υιος αυτου. 	 Laj Abiam quicam ut quimukeß saß lix tenamit laj David saß li muklebâl li queßmukeß cuiß lix xeßtônil xyucuaß. Ut aß chic laj Asa, li ralal, qui-oc saß xcuanquil chokß rêkaj laj Abiam.


Εαν πρεπη να καυχωμαι, θελω καυχηθη εις τα της ασθενειας μου. 	 Cui tento tinâtinak chirix lin c'anjel, tinâtinak chirix li c'a' re ru li naxc'ut nak mâc'a' incuanquil injunes re nak inc'a' tânimâk cuu lâin.


Επειδη ο Θεος διελυσε την υπεροχην μου και με εθλιψεν, απερριψαν και αυτοι τον χαλινον εμπροσθεν μου. 	 Yôqueb chixbânunquil cue chi joßcan xban nak li Dios xcubsi incuanquil nak xqßue raylal saß inbên. Moco niquineßxqßue ta chic saß xnakßeb ru.


Περι δε της θεας αυτων, και οι τεσσαρες ειχον το αυτο ομοιωμα, ως εαν ητο τροχος εν μεσω τροχου. 	 Li câhib chi rueda juntakßêt xyîbanquileb. Eb li rueda aßan li quicuil chanchan nak cuan chic jun li rueda chi saß li jun chic.


Ο εβδομος εις τον Ιεσαρηλα ουτος, οι υιοι αυτου και οι αδελφοι αυτου, δωδεκα. 	 Li xcuuk, aßan laj Jesarela. Li alalbej rochbeneb li rechßalal cablajuheb chixjunileb.


Τοτε σηκωθεις ο Αβρααμ προσεκυνησε προς τον λαον του τοπου, προς τους υιους του Χετ 	 Laj Abraham quicuacli ut quixcßutzub rib chiruheb laj hititas.


Καθως το οξος εις τους οδοντας και ο καπνος εις τους οφθαλμους, ουτως ειναι ο οκνηρος εις τους αποστελλοντας αυτον. 	 Junak môs incßaß naraj trabajic, ra tixcßul lix patrón riqßuin. Chanchan nak narahoß li ruch re xban li vinagre malaj ut chanchan xrahil li sib na-oc saß xnakß ru.


Διοτι εαν η αποβολη αυτων ηναι φιλιωσις του κοσμου, τι θελει εισθαι η προσληψις αυτων ειμη ζωη εκ νεκρων; 	 Xban nak que'tz'ektânâc laj judío, li mâcua'eb aj judío que'c'ame' sa' usilal riq'uin li Dios. Ut k'axal numtajenak li xlok'al nak eb laj judío te'colek'. Chanchan te'cuaclîk chak chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak.


Διοτι ουτω λεγει Κυριος Καθως επεφερα επι τουτον τον λαον παντα ταυτα τα μεγαλα κακα, ουτω θελω επιφερει επ' αυτους παντα τα αγαθα, τα οποια εγω ελαλησα περι αυτων. 	 Aßan aßin li naxye li Kâcuaß: Joß nak quinqßue li nimla raylal aßin saß xbêneb li tenamit, joßcan ajcuiß nak lâin tinbânu chixjunil li usilal aßin reheb joß xinyechißi reheb.


Επιστρεψον, επιστρεψον, ω Σουλαμιτις επιστρεψον, επιστρεψον, δια να σε θεωρησωμεν. Τι θελετε ιδει εις την Σουλαμιτιν; Ως χορον δυο στρατοπεδων; 	 Sukßin chak, sukßin chak, at sulamita. Sukßin chak. Lâo takaj rilbal âcuu. ¿Cßaßut nak têraj rilbal cuu? Nakaj rilbal nak tatxajok joß nequeßxbânu saß xyânkeb li soldados.


Φελατιας, Αναν, Αναιας, 	 laj Pelatías, laj Hanán, laj Anaías,


Και ειπε προς αυτον ο Ιησους Ουδεις βαλων την χειρα αυτου επι αροτρον και βλεπων εις τα οπισω ειναι αρμοδιος δια την βασιλειαν του Θεου. 	 Ut li Jesús quixye re: -Li ani naxtiquib c'anjelac chiru li Dios ut cui toj yô chixc'oxlanquil li c'a'ru re, li jun a'an inc'a' us chok' aj c'anjel sa' lix nimajcual cuanquilal li Dios, chan li Jesús.


το μυστηριον των επτα αστερων, τους οποιους ειδες εν τη δεξια μου, και τας επτα λυχνιας τας χρυσας. Οι επτα αστερες ειναι οι αγγελοι των επτα εκκλησιων, και αι επτα λυχνιαι, τας οποιας ειδες, ειναι αι επτα εκκλησιαι. 	 Lix yâlal li cuukub chi chahim li xacuil sa' lin nim uk', a'an li retalileb li cuukub lix takl li Dios li neque'iloc reheb li cuukub ch'ûtal chi aj pâbanel. Ut lix yâlal li cuukub chi candelero, a'an retalileb li cuukub ch'ûtal chi aj pâbanel.


Αλλ' εαν θεωρηση οτι η κασιδα ειναι εις στασιν και εκφυεται θριξ μελανη εν αυτη, η κασιδα ειναι τεθεραπευμενη ειναι καθαρος και θελει κρινει αυτον ο ιερευς καθαρον. 	 Abanan cui incßaß yô chi nimânc lix ra, ut cui kßek li rismal chiru lix ra, aßan retalil nak xqßuira. Ut laj tij tixye nak incßaß muxbil ru.


Η γη θελει διδει τον καρπον αυτης θελει μας ευλογησει ο Θεος, ο Θεος ημων. 	 Li Kâcuaß li kaDios tâosobtesînk ke ut kßaxal nabal li ru li kacuîmk tâêlk saß li kachßochß.Li Dios tâosobtesînk ke. Joßcan nak cheßxqßue taxak xlokßal li Kâcuaß chixjunileb li tenamit yalak bar.


Και τινες των υμετερων υπηγον εις το μνημειον και ευρον ουτω, καθως και αι γυναικες ειπον, αυτον ομως δεν ειδον. 	 Ut cuanqueb ajcui' kacomon xe'cuulac chak sa' li muklebâl ut xe'ril nak yâl li xe'xye li ixk. Abanan inc'a' xe'ril ru li Jesús, chan laj Cleofas.


Και εθεσε τας βασεις, πεντε επι το δεξιον πλαγιον του οικου και πεντε επι το αριστερον πλαγιον του οικου και εθεσε την θαλασσαν κατα το δεξιον πλαγιον του οικου προς ανατολας απεναντι του νοτιου μερους. 	 Eb li pila aßin rochbeneb lix cßochlebâleb queßqßueheß chixcßatk li templo. Ôb queßcana saß lix nim ut li ôb chic queßqßueheß saß li tzße. Ut li nimla pila queßxqßue saß xxuc li templo saß li sureste.


Ουτοι εχουσιν εξουσιαν να κλεισωσι τον ουρανον, δια να μη βρεχη βροχη εν ταις ημεραις της προφητειας αυτων, και εχουσιν εξουσιαν επι των υδατων να μεταβαλλωσιν αυτα εις αιμα και να παταξωσι την γην με πασαν πληγην, οσακις εαν θελησωσι. 	 Eb li cuib chi cuînk a'in q'uebileb xcuanquil chixbânunquil re nak inc'a' tixq'ue li hab chiruheb li cutan nak yôkeb chixyebal li c'a'ru tâc'ulmânk. Ut cuanqueb xcuanquil re xsuk'isinquil li ha' chok' quic' ut cuanqueb ajcui' xcuanquil re xrahobtesinquileb li cuanqueb sa' ruchich'och' riq'uin chixjunil li raylal a' yal jarub sut te'raj xbânunquil.


περι δε των ονων, τας οποιας εχασας ηδη τρεις ημερας, μη φροντιζε περι αυτων, διοτι ευρεθησαν και προς τινα ειναι πασα η επιθυμια του Ισραηλ; δεν ειναι προς σε, και προς παντα τον οικον του πατρος σου; 	 Matcßoxlac chic chirixeb li bûr li ac cuan oxib cutan xsachiqueb. Ac xeßtauheß chic. ¿Ma mâcuaß ta biß lâat joß eb ajcuiß li ralal xcßajol lâ yucuaß li yôqueb chirajbal ru chixjunileb laj Israel? chan.