Αλλ' εγω δια του πληθους του ελεους σου θελω εισελθει εις τον οικον σου θελω προσκυνησει προς τον ναον της αγιοτητος σου μετα φοβου σου. 	 Abanan lâin, xban xnimal lâ cuusilal, tincuânk chi sum âtin âcuiqßuin. Tinqßue âcuanquil ut saß lâ santil ochoch tatinlokßoni.


Οστις διαβαινων ανακατονεται εις εριδα μη ανηκουσαν εις αυτον, ομοιαζει τον πιανοντα κυνα απο των ωτιων. 	 Li ani naxchßic rib chi pletic saß xyânkeb li yôqueb chi pletic, aßan chanchan yô chixchapbal lix xic junak tzßiß.


κλινον, Κυριε, το ους σου και ακουσον ανοιξον, Κυριε, τους οφθαλμους σου και ιδε και ακουσον τους λογους του Σενναχειρειμ, οστις απεστειλε τουτον δια να ονειδιση τον ζωντα Θεον 	 Abi, at Kâcuaß, li cßaßru nequeßxye. Ut chacuil taxak li cßaßru nequeßxbânu. Chacuabi li âtin li xtakla xyebal laj Senaquerib re âmajecuanquil, lâat li yoßyôquil Dios.


Και ειπεν ο Δανιηλ προς τον Αμελσαρ, τον οποιον ο αρχιευνουχος κατεστησεν επι τον Δανιηλ, τον Ανανιαν, τον Μισαηλ και τον Αζαριαν, 	 Tojoßnak laj Daniel quiâtinac riqßuin laj Melsar, li quiqßueheß xban laj Aspenaz chi iloc reheb laj Daniel, laj Ananías, laj Misael ut laj Azarías.


και την ζωνην εκ βυσσου κεκλωσμενης και κυανου και πορφυρου και κοκκινου, κεντητης εργασιας καθως προσεταξεν ο Κυριος εις τον Μωυσην. 	 Queßxyîb lix bacßbal xsaß riqßuin li bakbil nokß lino, li nokß azul, li nokß púrpura, li nokß cak ut queßxqßue lix sahob ru joß quiyeheß re laj Moisés xban li Kâcuaß.


Και ερριψαμεν κληρους μεταξυ των ιερεων των Λευιτων και του λαου περι της προσφορας των ξυλων, δια να φερωσιν αυτα εις τον οικον του Θεου ημων, κατα τους οικους των πατριων ημων, εν ωρισμενοις καιροις κατ' ετος, δια να καιωσιν επι του θυσιαστηριου Κυριου του Θεου ημων, κατα το γεγραμμενον εν τω νομω 	 Ut kacßûb ajcuiß ru nak rajlal chihab eb laj tij, eb laj levitas ut chixjunileb li tenamit teßbûlik re rilbal chanru nak têtzßak qßuehoc siß li junjûnk cabal. Li siß aßan li nacßatman saß li artal saß xtemplo li Kâcuaß li kaDios joß tzßîbanbil retalil saß li chakßrab.


και τους εκκλινοντας απο οπισθεν του Κυριου και τους μη ζητουντας τον Κυριον μηδε εξερευνωντας αυτον. 	 Eb li queßxcanab inlokßoninquil tinsacheb ru joßqueb ajcuiß li mâ jun cua niquineßxlokßoni chi moco niquineßxcßoxla, chan li Dios.


Οταν πλαγιαζης, δεν θελεις τρομαζει μαλιστα θελεις πλαγιαζει, και ο υπνος σου θελει εισθαι γλυκυς. 	 Nak texyoclâk, mâcßaßak lê xiu ut sa texcuârk.


Και οι ανδρες οι κρατουντες τον Ιησουν ενεπαιζον αυτον δεροντες, 	 Eb li cuînk li yôqueb chi c'ac'alênc re li Jesús, que'xhob ut que'xsac'.


Σαλμων δε εγεννησε τον Βοοζ εκ της Ραχαβ, Βοοζ δε εγεννησε τον Ωβηδ εκ της Ρουθ, Ωβηδ δε εγεννησε τον Ιεσσαι, 	 Ut laj Salmón ut lix Rahab, a'aneb xna' xyucua' laj Booz. Laj Booz ut lix Rut, a'aneb xna' xyucua' laj Obed. Ut laj Obed, a'an xyucua' laj Isaí.


Τις ουτος, ο ερχομενος εξ Εδωμ, με ιματια ερυθρα εκ Βοσορρας; ουτος ο ενδοξος εις την στολην αυτου, ο περιπατων εν τη μεγαλειοτητι της δυναμεως αυτου; Εγω, ο λαλων εν δικαιοσυνη, ο ισχυρος εις το σωζειν. 	 —¿Ani li cak rakß li yô chak chi châlc Bosra li cuan aran Edom? ¿Ani li cßajoß xchßinaßusal li rakß li yô chak chi châlc riqßuin xcuanquil ut xlokßal? Lâin li Kâcuaß li ninâtinac saß tîquilal ut nim incuanquil chi coloc.


Εαν εξακολουθητε να κατοικητε εν τη γη ταυτη, τοτε θελω σας οικοδομησει και δεν θελω σας κατακρημνισει, και θελω σας φυτευσει και δεν θελω σας εκριζωσει, διοτι μετενοησα δια το κακον το οποιον εκαμα εις εσας. 	 Cui texcanâk saß li naßajej aßin ut texcuânk saß xyâlal, lâin texintenkßa ut incßaß tinbânu raylal êre. Texincanab chi cuânc saß li naßajej aßin ut incßaß texinqßue chi isîc. Narahoß inchßôl xban li raylal li xinbânu êre.


Αηδιασα δεν θελω ζησει εις τον αιωνα λειψον απ' εμου διοτι αι ημεραι μου ειναι ματαιοτης. 	 Incßaß chic nincuy. Incßaß chic nacuaj cuânc saß ruchichßochß. Canabin injunes. Lin yußam mâcßaß na-oc cuiß.


Αληθως σας λεγω οτι θελει καταστησει αυτον επι παντων των υπαρχοντων αυτου. 	 Relic chi yâl tinye êre nak lix patrón tixk'axtesi sa' ruk', chixjunil lix juncablal.


Απεναντι των εικοσι πηχων, αιτινες ησαν δια την εσωτεραν αυλην, και απεναντι του λιθοστρωτου του δια την εξωτεραν αυλην, ητο στοα αντικρυ στοας τριπλη. 	 Li jun pacßal li cocß naßajej na-iloc cuan cuiß li nebâl li cuan chi saß, aßan lajêb metro xnimal ru, ut li jun pacßal chic na-iloc cuan cuiß li nebâl li cuan chirix, li tusbil xan chiru. Li cocß naßajej aßin oxib tasaleb.


Και ειπε Κυριος προς τον Μωυσην, Εισελθε προς τον Φαραω διοτι εγω εσκληρυνα την καρδιαν αυτου και την καρδιαν των θεραποντων αυτου, δια να δειξω τα σημεια μου ταυτα εν μεσω αυτων 	 Li Kâcuaß Dios quixye re laj Moisés: —Tatxic cuißchic riqßuin laj faraón. Lâin xincacuubresi xchßôl laj faraón joß eb ajcuiß laj cßanjel chiru re nak tincßut lin cuanquilal chiruheb.


Ο δε ειπε προς αυτους, Αναχωρησατε εως τρεις ημερας επειτα επιστρεψατε προς εμε. Και ανεχωρησεν ο λαος. 	 Ut laj Roboam quixye reheb li tenamit: —Sukßinkex anakcuan ut chiru oxib cutan texchâlk cuißchic cuiqßuin, chan. Ut eb li tenamit queßcôeb.


δεν θελεις ιδει λαον αγριον, λαον βαθειας φωνης, ωστε να μη διακρινης τραυλιζουσης γλωσσης, ωστε να μη εννοης. 	 Incßaß chic texcuânk saß xyânkeb li tenamit li kßaxal kßetkßeteb. Incßaß chic têril ruheb li nequeßâtinac saß jalan âtinobâl li incßaß nequetau ru.


Διοτι ουτος δεν ειναι εις εσας λογος ματαιος επειδη αυτη ειναι η ζωη σας και δια του λογου τουτου θελετε μακροημερευσει επι της γης, προς την οποιαν διαβαινετε τον Ιορδανην δια να κληρονομησητε αυτην. 	 Li chakßrab li quixqßue li Dios mâcuaß yal âtin. Cuan ban rajbal xban nak aßan tâqßuehok êyußam. Cui têbânu li cßaßru naxye saß li chakßrab, najt texcuânk saß li naßajej li xic êre chirêchaninquil jun pacßal li nimaß Jordán, chan laj Moisés.


Συ λοιπον, τεκνον μου, ενδυναμου δια της χαριτος της εν Χριστω Ιησου, 	 A'ut anakcuan, at Timoteo, cauhak âch'ôl riq'uin li usilal q'uebil ke xban nak reho chic li Cristo Jesús.


εσταθησαν τα υδατα τα καταβαινοντα ανωθεν και υψωθησαν εις ενα σωρον πολυ μακραν, απο της πολεως Αδαμ, ητις ειναι εις τα πλαγια της Ζαρεταν τα δε καταβαινοντα κατω προς την θαλασσαν της πεδιαδος, την αλμυραν θαλασσαν, αποκοπεντα εξελιπον και ο λαος επερασε κατεναντι της Ιεριχω. 	 Ut li rok li haß li nachal chak takecß quixakli nachß riqßuin li tenamit Adam li cuan chixcßatk li naßajej Saretán. Li tenamit aßan najt cuan riqßuin li naßajej li yôqueb cuiß chi numecß laj Israel. Ut incßaß chic naxic li haß takßa saß li palau Mar Muerto xcßabaß. Joßcan nak quixjach rib li haß nak quixakli. Ut eb laj Israel queßnumeß jun pacßal saß xjayal li naßajej Jericó.Ut chaki li chßochß queßnumeß cuiß chixjunileb laj Israel saß li nimaß Jordán. Ut eb laj tij li yôqueb chi cßamoc re lix Lokßlaj Câx li Kâcuaß xakxôqueb saß xyi li nimaß Jordán nak yôqueb chi numecß li tenamit, ut chaki li chßochß li xakxôqueb cuiß.


Ο αφρων περιπλεκει τας χειρας αυτου και τρωγει την εαυτου σαρκα. 	 Li cuînk li mâcßaß xnaßleb naxkßalu li rukß saß rochoch. Mâcßaß cuan re xban nak incßaß nacßanjelac.


Οι δε συνοδευοντες τον Παυλον εφεραν αυτον εως Αθηνων, και αφου ελαβον παραγγελιαν προς τον Σιλαν και Τιμοθεον να ελθωσι προς αυτον οσον ταχιστα, ανεχωρησαν. 	 Eb li que'côeb chi canabânc re laj Pablo, que'xc'am toj sa' li tenamit Atenas. Nak que'suk'i Berea, laj Pablo quixtakla resil chirixeb nak laj Silas ut laj Timoteo te'xic Atenas chi junpât.


Απεθανε δε ο Σαμουηλ και συνηχθησαν πας ο Ισραηλ και εκλαυσαν αυτον, και ενεταφιασαν αυτον εν τω οικω αυτου εν Ραμα. Και εσηκωθη ο Δαβιδ και κατεβη εις την ερημον Φαραν. 	 Nak laj Samuel quicam, chixjunileb laj Israel queßxchßutub ribeb. Queßyâbac xban xrahil xchßôleb. Laj Samuel quimukeß saß lix chßochß aran Ramá. Chirix aßan laj David cô saß li chaki chßochß aran Parán.


Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος Κροτησον με την χειρα σου και κτυπησον με τον ποδα σου και ειπε, Ουαι δια παντα τα κακα βδελυγματα του οικου Ισραηλ διοτι θελουσι πεσει υπο μαχαιρας, υπο πεινης και υπο λοιμου. 	 Ut li Kâcuaß quixye cue: —Yâban ut tenle lâ cuukß ut tenle lâ cuok saß chßochß xban li mâusilal li quilajeßxbânu eb laj Israel. Ut jap âcue xban xrahil âchßôl xban nak cuan laj Israel teßcâmk saß li plêt, cuan li teßcâmk xban cueßej ut cuan ajcuiß li teßcâmk xban yajel.


Τοτε ελαβεν ο Ασα απαν το αργυριον και το χρυσιον το εναπολειφθεν εν τοις θησαυροις του οικου του Κυριου και εν τοις θησαυροις του οικου του βασιλεως, και παρεδωκεν αυτα εις τας χειρας των δουλων αυτου και απεστειλεν αυτους ο βασιλευς Ασα προς τον Βεν-αδαδ, υιον του Ταβριμων, υιου του Εσιων, βασιλεα της Συριας, τον κατοικουντα εν Δαμασκω, λεγων, 	 Joßcan nak li rey Asa quixchap li oro, li plata ut chixjunil li terto xtzßak li xocxo saß lix templo li Kâcuaß, ut quixcßam ajcuiß li cuan saß li palacio. Ut quixtakla chirixeb li nequeßcßanjelac chiru re teßxcßam aran Damasco ut teßxsi re laj Ben-adad lix reyeb laj Siria. Laj Ben-adad, aßan li ralal laj Tabrimón. Ut laj Tabrimón, aßan li ralal laj Hezión.


Διοτι εαν επιστευετε εις τον Μωυσην, ηθελετε πιστευσει εις εμε επειδη περι εμου εκεινος εγραψεν. 	 Cui ta nequepâb li c'a'ru quixye laj Moisés, tinêpâb aj raj cui' lâin xban nak laj Moisés quixch'olob ajcui' chak xyâlal chicuix lâin.Cui inc'a' nequepâb li c'a'ru quixtz'îba laj Moisés chicuix, ¿chan ta cui' ru nak têpâb li c'a'ru ninye lâin?


Μη λαβης το ονομα Κυριου του Θεου σου επι ματαιω διοτι ο Κυριος δεν θελει αθωωσει τον λαμβανοντα το ονομα αυτου επι ματαιω. 	 Mêpatzß xcßabaß li Kâcuaß lê Dios saß yoßobanbil âtin. Li Kâcuaß Dios moco tixcanab ta chi incßaß tixtoj xmâc li ani tixpatzß lix cßabaß chi mâcßaß rajbal.


Και επειτα εξηλθεν ο αδελφος αυτου και η χειρ αυτου εκρατει την πτερναν του Ησαυ δια τουτο ωνομασθη Ιακωβ ο δε Ισαακ ητο ετων εξηκοντα, οτε εγεννησεν αυτους. 	 Nak quiyoßla li îtzßinbej, chapcho lix cux rok li asbej xban. Ut queßxqßue chokß xcßabaß li îtzßinbej aj Jacob. Oxcßâl chihab cuan re laj Isaac nak queßyoßla li ralal riqßuin lix Rebeca.


και δια θυριδος απο του τειχους κατεβιβασθην εν κοφινω και εξεφυγον τας χειρας αυτου. 	 Abanan xincole' sa' ruk'eb. Li tz'ac li sutbil cui' li tenamit cuan jun lix ventanil. Ut aran quine'xcubsi chak sa' jun nimla chacach. Jo'can nak quincole'.


Ταυτα ειναι τα κτηνη, τα οποια θελετε τρωγει ο βους, το προβατον και η αιξ, 	 Aßaneb aßin li xul li naru têtzaca xtibel: li bôyx, li carner, li chibât,


του Ιδδω, ο Ζαχαριας του Γιννεθων, ο Μεσουλλαμ 	 Laj Zacarías, aßan li quijolomin reheb li ralal xcßajol laj Iddo. Ut laj Mesulam, aßan li quijolomin reheb li ralal xcßajol laj Ginetón.


και ανα εν δεκατον δι' εκαστον αρνιον κατα τα δεκατεσσαρα αρνια 	 Ut teßxqßue cuib libra li cßaj rochbeneb li junjûnk chi têlom carner li toj sâjeb.


Αι δε λοιπαι πραξεις του Ιωσαφατ, αι πρωται και αι εσχαται, ιδου, ειναι γεγραμμεναι εν τοις λογοις του Ιηου υιου του Ανανι, οιτινες κατεγραφησαν εν τω βιβλιω των βασιλεων του Ισραηλ. 	 Chixjunil li quilajxbânu laj Josafat nak cuan saß xcuanquil, chalen saß xticlajic toj saß rosoßjic, tzßîbanbil retalil saß li hu li quixtzßîba laj Jehú li ralal laj Hanani. Ut tzßîbanbil ajcuiß saß li hu li tzßîbanbil cuiß retalil li quilajeßxbânu lix reyeb laj Israel.


και προτερον ετι, οτε ο Σαουλ εβασιλευεν εφ' ημας, συ ησο ο εξαγων και εισαγων τον Ισραηλ και προς σε ειπεν ο Κυριος, Συ θελεις ποιμανει τον λαον μου τον Ισραηλ, και συ θελεις εισθαι ηγεμων επι τον Ισραηλ. 	 Chalen nak toj cuânk laj Saúl chokß karey, lâat catcßamoc be chiruheb li soldados aj Israel saß eb li plêt. Ut li Kâcuaß quixye nak lâat tat-ilok reheb lix tenamit ut lâatak lix reyeb, chanqueb.


Και ηρχισε να λεγη προς αυτους δια παραβολων Ανθρωπος τις εφυτευσεν αμπελωνα και περιεβαλεν εις αυτον φραγμον και εσκαψεν υποληνιον και ωκοδομησε πυργον, και εμισθωσεν αυτον εις γεωργους και απεδημησε. 	 Li Jesús qui-oc chixyebal li jaljôquil ru âtin reheb ut quixye chi jo'ca'in: Jun li cuînk quirau jun sîr li racuîmk uvas ut quixsut sa' corral. Quixyîb jun xna'aj bar te'xyatz' cui' li uvas ut quixyîb ajcui' jun ch'ina cab najt xteram re li tâc'ac'alênk re li acuîmk. Quixsiq'ueb laj ilol re li racuîmk. Ut laj êchal re li acuîmk cô sa' jalanil tenamit.


Ιδοντες δε οι κυριοι αυτης οτι εξηλθεν η ελπις του κερδους αυτων, πιασαντες τον Παυλον και τον Σιλαν, εσυραν εις την αγοραν προς τους αρχοντας, 	 Nak que'xq'ue retal lix patrón li xka'al nak inc'a' chic târûk tixsic' xtumineb, que'xchap laj Pablo ut laj Silas ut que'xc'am sa' pôpol chiruheb laj rakol âtin.


Και εκαμε τους στυλους, και δυο σειρας ροδιων κυκλοθεν επι το εν δικτυον, δια να σκεπαση με ροδια τα επιθεματα τα επι της κεφαλης των στυλων και εκαμε το αυτο εις το αλλο επιθεμα. 	 Quixyîb ajcuiß cuib tzol li granadas chokß xsahob ru re xtzßapbal ruheb li chßîchß li quixqßue saß xjolomeb li okech. Chanru quixbânu re li jun, joßcan cuißchic quixbânu re li okech jun chic.


Και παρελαβον οι ιερεις και οι Λευιται το βαρος του αργυριου και του χρυσιου και τα σκευη, δια να φερωσιν αυτα εις Ιερουσαλημ, προς τον οικον του Θεου ημων. 	 Eb laj tij ut eb laj levita queßxcßul li plata ut li oro ut li secß li quibiseß chiruheb re teßxcßam Jerusalén saß lix templo li Kâcuaß li kaDios.


Και εαν προσφερης προσφοραν εξ αλφιτων απο των πρωτογεννηματων σου προς τον Κυριον, θελεις προσφερει δια την εξ αλφιτων προσφοραν των πρωτογεννηματων σου ασταχυα χλωρα εψημενα εν πυρι, σιτον πεφρυγανισμενον εξ ασταχυων μεστων. 	 Nak têqßue li xbên ru lê racuîmk chokß êmayej chiru li Kâcuaß, têqßuili li jûnk chijil nak toj rax. Nak acak xeqßuili, têten ut têqßue li ru chokß êmayej.


"Ψαλμος του Δαβιδ εις αναμνησιν." Κυριε, μη με ελεγξης εν τω θυμω σου, μηδε εν τη οργη σου παιδευσης με. 	 At Kâcuaß, minâkßus saß joskßil ut minâqßue chixtojbal rix inmâc.


Και προσηυχηθη προς τον Κυριον και ειπεν, Ω Κυριε, δεν ητο ουτος ο λογος μου, ενω ετι ημην εν τη πατριδι μου; δια τουτο προελαβον να φυγω εις Θαρσεις διοτι εγνωριζον οτι συ εισαι Θεος ελεημων και οικτιρμων, μακροθυμος και πολυελεος και μετανοων δια το κακον. 	 Joßcan nak quitijoc chiru li Dios ut quixye re: —At Kâcuaß, ¿ma mâcuaß ta biß aßin quincßoxla nak toj cuanquin chak saß lin tenamit? Joßcan nak quinêlelic raj châcuu ut côin raj Tarsis. Ninnau nak lâat jun Dios nim âcuyum. Nacat-uxtânan u ut nacattokßoban u. Elajic nacatjoskßoß ut incßaß nacabânu li raylal li nacacßoxla xbânunquil.


Και ειπε προς εμε, Ποιος εισαι; Και απεκριθην προς αυτον, Ειμαι Αμαληκιτης. 	 Quixye cue, “¿Anihat lâat?” chan. Ut lâin quinye re, “Lâin xcomoneb laj Amalec” chanquin re.


Ιδου, σεις παντες ειδετε δια τι λοιπον εισθε ολως τοσον ματαιοι; 	 Cui lâex ac xeril li cßaßru naxbânu, ¿cßaßut nak nequeye âtin mâcßaß nequeßoc cuiß? chan laj Job.


Και παντες οι αγγελοι ισταντο κυκλω του θρονου και των πρεσβυτερων και των τεσσαρων ζωων, και επεσαν κατα προσωπον ενωπιον του θρονου και προσεκυνησαν τον Θεον 	 Ut chixjunileb li ángel li cuanqueb chi xjun sutam li lok'laj c'ojaribâl ut li câhib li chanchaneb ángel, jo'queb ajcui' li câhib xca'c'âl li c'ojc'ôqueb aran, que'xcuik'ib ribeb chiru li lok'laj c'ojaribâl ut que'xlok'oni li Dios.


Και εθυσιασαν το πασχα και ερραντισαν οι ιερεις το αιμα εκ της χειρος αυτων, και οι Λευιται εξεδειραν τα θυματα. 	 Ut queßcamsîc eb li carner re li ninkße Pascua. Eb laj levita queßxnumsi li quicß reheb laj tij ut eb aßan queßxrachrachi li quicß. Ut eb laj levita li jun chßol chic yôqueb chirisinquil li rixeb li carner li queßcamsîc.


και ο Ζαχαριας ιδων εταραχθη, και φοβος επεπεσεν επ' αυτον. 	 C'ajo' nak quisach xch'ôl laj Zacarías nak quiril li ángel ut quixucuac.


πλην συ και οι θεραποντες σου, εξευρω οτι ακομη δεν θελετε φοβηθη απο προσωπου Κυριου του Θεου. 	 Lâin ninnau nak lâat chanchanateb ajcuiß laj cßanjel châcuu. Incßaß nequexucua ru li Kâcuaß Dios, chan laj Moisés.


πορνους, αρσενοκοιτας, ανδραποδιστας, ψευστας, επιορκους, και ει τι αλλο αντιβαινει εις την υγιαινουσαν διδασκαλιαν, 	 Li chak'rab reheb laj co'bêt laj yumbêt ut reheb li neque'mâcob riq'uin rech cuînkilal rech ixkilal. Reheb ajcui' li neque'elk'ac cristian. Reheb ajcui' li neque'tic'ti'ic ut li neque'xpatz' xc'aba' li Dios riq'uin yo'obanbil âtin. Li chak'rab reheb chixjunileb li neque'xbânu li c'a'ak chic re ru chi mâusilal li napo'oc ru li katijbal li tz'akal yâl.


Αριφ, Αναθωθ, Νεβαι, 	 laj Harif, laj Anatot, laj Nebai,


Και παλιν απεστειλεν αλλον και εκεινον εφονευσαν, και πολλους αλλους, τους μεν εδειραν, τους δε εφονευσαν. 	 Ut laj êchal re quixtakla cui'chic jun lix môs ut li jun a'an que'xcamsi. Ut toj nabal cui'chic lix môs quixtakla riq'uineb laj ilol re li racuîmk. Cuan yal que'xsac' ut cuan que'xcamsi.


Σεχανιας, Ρεουμ, Μερημωθ, 	 laj Secanías, laj Rehum, laj Meremot,


Διοτι κατεσκευασθη σκηνη η πρωτη, εις την οποιαν ητο και η λυχνια και η τραπεζα και η προθεσις των αρτων, ητις λεγεται Αγια. 	 Jo'ca'in nak yîbanbil li na'ajej. Tasbil sa' xyi riq'uin jun nimla t'icr. Sa' li xbên tasal cuan li candil cuukub xxamlel ut cuan ajcui' li mêx bar naq'ueman cui' li mayejanbil caxlan cua. Li xbên tasal a'an Santil Na'ajej xc'aba'.


Ωστε και οστις υπανδρευει πραττει καλως, αλλ' ο μη υπανδρευων πραττει καλητερα. 	 Jo'can nak li ani naxsumub lix rabin, châbil naxbânu. Ut li inc'a' naxsumub lix rabin, k'axal cui'chic us naxbânu.


Περι του λογου, τον οποιον ελαλησας προς ημας εν ονοματι Κυριου, δεν θελομεν σου ακουσει 	 —Lâo incßaß takabânu li cßaßru xaye ke saß xcßabaß li Dios.


ας ηναι γνωστον εις παντας υμας και εις παντα τον λαον του Ισραηλ οτι δια του ονοματος του Ιησου Χριστου του Ναζωραιου, τον οποιον σεις εσταυρωσατε, τον οποιον ο Θεος ανεστησεν εκ νεκρων, δια τουτου παρισταται ουτος ενωπιον υμων υγιης. 	 Takaye lix yâlal êre re nak tênau nak li cuînk a'in xq'uira sa' xc'aba' li Jesucristo laj Nazaret li queq'ue lâex chi camsîc chiru cruz. Ut a'an li quicuaclesîc cui'chic chi yo'yo xban li Dios sa' xyânkeb li camenak. Sa' xc'aba' a'an xq'uira li cuînk a'in li yôquex chirilbal arin anakcuan.


αλλα καθως ειναι αγιος εκεινος, οστις σας εκαλεσεν, ουτω και σεις γινεσθε αγιοι εν παση διαγωγη 	 Aban tîcak taxak lê ch'ôl ut châbilak taxak lê yehom êbânuhom xban nak tîc xch'ôl li Dios li quisic'oc êru chok' ralal xc'ajol.


Και προς Σεμαιαν τον Νεαιλαμιτην θελεις λαλησει, λεγων, 	 Li Kâcuaß quixye re laj Jeremías nak tixye chi joßcaßin re laj Semaías, Nehelam xtenamit:


Και ειδον αγγελον καταβαινοντα εκ του ουρανου, οστις ειχε το κλειδιον της αβυσσου και αλυσιν μεγαλην εν τη χειρι αυτου. 	 Quicuil jun chic li ángel yô chak chi cubec sa' choxa. Cuan chak sa' ruk' xlauhil li nimla chamal jul jo' ajcui' jun li nimla cadena.


Ηρευνησας την καρδιαν μου επεσκεφθης αυτην εν καιρω νυκτος εδοκιμασας με και δεν ηυρες ουδεν εν εμοι ο στοχασμος μου δεν ειναι διαφορος των λογων μου. 	 Lâat nacanau chanru lin cßaßux. Chi kßek chi cutan nacacuil chanru lin naßleb. Lâat xayal rix lin pâbâl ut nacanau nak mâcßaß mâusilal ninbânu. Ut lâat nacanau nak mâ jun yibru âtin na-el chi xtzßûmal cue.


Και αφησαντες αυτον παντες εφυγον. 	 Ut chixjunileb lix tzolom que'êlelic ut que'xcanab xjunes li Jesús sa' ruk'eb li xic' neque'iloc re.


Αντι των πατερων σου θελουσιν εισθαι οι υιοι σου αυτους θελεις καταστησει αρχοντας επι πασαν την γην. 	 At rey, eb lâ cualal âcßajol, aßaneb chic li teßtaklânk saß xbên li tenamit joß queßxbânu lâ xeßtônil yucuaß. Lâat tatqßuehok xcuanquileb re nak aßan chic teßtaklânk saß chixjunil li ruchichßochß.Riqßuin li bich aßin li yôquin xbichanquil, tâqßuehekß xlokßal lâ cßabaß chi junelic xbaneb li talajeßyoßlâk mokon. Joßcan nak chixjunileb teßxqßue lâ lokßal ut tatjulticokß reheb chi junelic kße cutan.


Εξαπεστειλεν εξ υψους ελαβε με ειλκυσε με εξ υδατων πολλων. 	 Toj takecß quixqßue chak li rukß cue ut quinrisi saß li raylal. Chanchan nak quinrisi saß xchamal li palau.


ουτως ο Κυριος μονος ωδηγησεν αυτον, και δεν ητο μετ' αυτου ξενος Θεος. 	 Li Kâcuaß, aßan li quicßamoc be chêru. Mâcuaß junak jalanil dios li quitenkßan êre.


Οι αρχοντες αυτης ειναι εν αυτη λεοντες ωρυομενοι οι κριται αυτης λυκοι της εσπερας δεν αφινουσιν ουδεν δια το πρωι. 	 Eb laj cßamol be saß li tenamit chanchaneb li joskß aj cakcoj li teßtzßocâk. Ut eb li nequeßrakoc âtin saß xbêneb li tenamit, chanchaneb laj xoj li nequeßbêc chi kßek chixsicßbal li cßaßru teßxtiu ut nak nequeßxtau, nequeßxchoy chi junaj cua. Chi moco li bak nequeßxcanab bayak re cuulaj.


οιτινες απωλεσθησαν εν Εν-δωρ εγειναν κοπρος δια την γην. 	 Lâat casach ruheb saß li naßajej Endor ut aran queßkßa ut queßsukßi chokß xkßemal li chßochß.


Το ονομα του Κυριου ειναι πυργος οχυρος ο δικαιος, καταφευγων εις αυτον, ειναι εν ασφαλεια. 	 Kßaxal lokß xcßabaß li Kâcuaß ut kßaxal nim xcuanquil. Caßaj cuiß riqßuin aßan nequeßxic chixsicßbal lix colbaleb li tîqueb xchßôl.


Και ενω εθαπτον ανθρωπον τινα, ιδου, ειδον ταγμα και ερριψαν τον ανθρωπον εις τον ταφον του Ελισσαιε και καθως ο ανθρωπος υπηγε και ηγγισε τα οστα του Ελισσαιε, ανεζησε και εσταθη επι τους ποδας αυτου. 	 Saß jun li cutan eb laj Israel yôqueb chixmukbal jun li camenak. Queßril nak yôqueb chak chi châlc laj Moab. Cuanqueb chak xchßîchß saß rukßeb. Eb laj Israel queßxcut li camenak saß li muklebâl li mukbil cuiß laj Eliseo. Nak li camenak quinak saß xbên lix bakel li profeta Eliseo, li camenak quiyoßla cuißchic ut quixakli.


Και ηλθεν ο βασιλευς, και πας ο λαος ο μετ' αυτου, εκλελυμενοι και ανεπαυθησαν εκει. 	 Tacuajenakeb li rey ut eb li cuanqueb rochben nak queßcuulac saß jun li naßajej chire li nimaß Jordán. Ut aran queßcana chi hilânc.


Τεκνια μου, ταυτα σας γραφω δια να μη αμαρτησητε. Και εαν τις αμαρτηση, εχομεν παρακλητον προς τον Πατερα, τον Ιησουν Χριστον τον δικαιον 	 Ex inhermân, chanchanex li cualal inc'ajol. A' c'a'ak re ru a'in nintz'îba êre re nak inc'a' texmâcobk. Cui ut cuan junak tâmâcobk, cuan jun aj jalol âtin chikix chiru li Acuabej Dios, a'an li Jesucristo li tîc xch'ôl.


Επικαταρατος οστις κακολογηση τον πατερα αυτου η την μητερα αυτου. Και πας ο λαος θελει ειπει, Αμην. 	 Tzßektânanbil li ani tixtzßektâna xnaß xyucuaß. Ut chixjunileb li tenamit teßxye: Joßcan taxak.


Και θελει παραδωσει εις την χειρα σου τους βασιλεις αυτων, και θελεις εξαλειψει το ονομα αυτων υποκατωθεν του ουρανου ουδεις θελει δυνηθη να σταθη εμπροσθεν σου, εωσου εξολοθρευσης αυτους. 	 Li Kâcuaß tixkßaxtesiheb lix reyeb saß êrukß. Têcamsiheb ut mâ ani chic tâjulticânk reheb. Mâ ani tixcuy êsumenquil lâex. Têsach ban ruheb chixjunileb.


Και κατεστρεψαν εμπροσθεν αυτου τα θυσιαστηρια των Βααλειμ και τα ειδωλα τα υπερανω αυτων κατεκρημνισε και τα αλση και τα γλυπτα και τα χωνευτα κατεσυντριψε και ελεπτυνεν εις σκονην και ερριψεν αυτην επι τα μνηματα των θυσιαζοντων εις αυτα. 	 Ut quixtakla ajcuiß xpoßbal eb li artal li queßxlokßoni cuiß laj Baal lix dioseb. Queßxpoßi ajcuiß eb li yîbanbil dios li cuanqueb saß xbêneb li artal. Ut queßxpuqßui ajcuiß lix jalam ûch lix Asera, joß ajcuiß eb lix dios li yîbanbil riqßuin chßîchß ut pec. Cocß muchß queßcana. Ut lix cßaj eb li yîbanbil dios queßxchap ut queßxcut saß xbêneb li muklebâl li cuanqueb cuiß li queßlokßonin re li yîbanbil dios.


η γη την οποιαν επαταξεν ο Κυριος εμπροσθεν της συναγωγης του Ισραηλ, ειναι γη κτηνοτροφος και οι δουλοι σου εχουσι κτηνη 	 Li Kâcuaß quinumta saß xbêneb li cuanqueb aran. Li naßajej aßan châbil re qßuirisînc quetômk. Ut lâo nacuulac chiku qßuirisînc quetômk.


Και ειπεν ο βασιλευς, Ερωτησον συ, τινος υιος ειναι ο νεανισκος ουτος. 	 —Relic chi yâl, at rey, lâin incßaß ninnau, chan. Ut laj Saúl quixye re: —Patzßi ani lix yucuaß, chan re.


τοτε επεστρεψαν παντες οι Ιουδαιοι εκ παντων των τοπων οπου ησαν διεσπαρμενοι και ηλθον εις την γην του Ιουδα, προς τον Γεδαλιαν εις Μισπα, και εσυναξαν οινον και οπωρικα πολλα σφοδρα. 	 Joßcan nak queßsukßi chak Judá nabaleb laj judío li queßjeqßuîc yalak bar. Queßcuulac riqßuin laj Gedalías aran Mizpa chixpatzßbal lix naßajeb. Ut queßxxoc nabal li xyaßal li uva ut li ru li racuîmkeb.


Οι δε λοιποι των νεκρων δεν ανεζησαν, εωσου πληρωθωσι τα χιλια ετη. Αυτη ειναι η αναστασις η πρωτη. 	 A'an a'in li xbên cuaclijiqueb li camenak chi yo'yo. Ut eb li camenak jun ch'ol chic inc'a' que'cuacli chi yo'yo toj tâtz'aklok ru li jun mil chihab.


Και ελατρευσεν ο Ισραηλ τον Κυριον πασας τας ημερας του Ιησου και πασας τας ημερας των πρεσβυτερων, οιτινες επεζησαν μετα τον Ιησουν και οιτινες εγνωρισαν παντα τα εργα του Κυριου, οσα εκαμεν υπερ του Ισραηλ. 	 Ut eb laj Israel queßcßanjelac chiru li Kâcuaß nak toj yoßyo laj Josué. Joßcan ajcuiß queßxbânu chiruheb laj cßamol be li toj queßcana nak quicam laj Josué xban nak eb aßan queßxnau chixjunil li joß qßuial li usilal quixbânu li Kâcuaß reheb laj Israel.


διοτι ειναι πυρ κατατρωγον μεχρις αφανισμου, και ηθελεν εκριζωσει παντα τα γεννηματα μου. 	 Chanchanak raj li xam nak tâchâlk chixsachbal li cßaßru cuan. Ut tixsach raj ru chixjunil li cßaßru cue.


Οτε δε εξεβληθη ο οχλος, εισελθων επιασε την χειρα αυτης, και εσηκωθη το κορασιον. 	 Ut nak ac xrisiheb li tenamit chirix cab, li Jesús qui-oc cuan cui' li xka'al ut quixchap chi ruk' ut li xka'al quicuacli cui'chic chi yo'yo.


και πλεξαντες στεφανον εξ ακανθων, εθεσαν επι την κεφαλην αυτου και καλαμον εις την δεξιαν αυτου, και γονυπετησαντες εμπροσθεν αυτου, ενεπαιζον αυτον, λεγοντες Χαιρε, ο βασιλευς των Ιουδαιων 	 Ut que'xtz'ul jun li corona riq'uin q'uix ut que'xq'ue sa' xjolom. Ut sa' xnim uk' que'xq'ue jun li che'. Ut que'xcuik'ib ribeb chiru ut que'retz'u ut que'xye: -Sahak taxak sa' âch'ôl, at xReyeb laj judío, chanqueb re.


Ο εκτος εις τον Βουκκιαν ουτος, οι υιοι αυτου και οι αδελφοι αυτου, δωδεκα. 	 Li xcuak, aßan laj Buquías. Li alalbej rochbeneb li rechßalal cablajuheb chixjunileb.


Και υψωσα τους οφθαλμους μου και ειδον και ιδου, ανηρ και σχοινιον μετρικον εν τη χειρι αυτου 	 Li Kâcuaß quixcßutbesi chicuu jun chic li visión. Quicuil jun li cuînk cuan jun li cßâm re bisoc saß rukß.


Ας αισχυνθωσι και ας εκτραπωσιν ομου οι ζητουντες την ψυχην μου, δια να απολεσωσιν αυτην ας στραφωσιν εις τα οπισω και ας εντραπωσιν οι θελοντες το κακον μου. 	 Chacßut taxak xxutâneb ut chasach taxak ruheb li nequeßajoc incamsinquil. Cheßêlelik taxak chicuu chi sachsôqueb xnaßleb li nequeßraj xbânunquil mâusilal cue.


Παντες οι λογοι του στοματος μου ειναι μετα δικαιοσυνης δεν υπαρχει εν αυτοις δολιον διεστραμμενον 	 Chixjunil li ninye tîc. Lâin incßaß ninbalakßic.


Ο λαος ομως δεν ηθελησε να υπακουση εις την φωνην του Σαμουηλ και ειπον, Ουχι αλλα βασιλευς θελει εισθαι εφ' ημας 	 Abanan eb li tenamit incßaß queßraj rabinquil li cßaßru quixye laj Samuel. Queßxye: —Incßaß tâcßulmânk chi joßcan. Lâo takaj junak karey re tâtaklânk saß kabên.


Και καθ' ον καιρον εμελλε να γεννηση, ιδου, διδυμα εν τη κοιλια αυτης. 	 Ut nak quicuulac xkßehil nak quiqßuira lix Tamar, lut eb lix cocßal li queßyoßla.


ταυτα θελετε τρωγει εξ αυτων τον βρουχον κατα το ειδος αυτου και τον αττακην κατα το ειδος αυτου και τον οφιομαχον κατα το ειδος αυτου και την ακριδα κατα το ειδος αυτης. 	 Naru têtzaca laj sâcß joß eb ajcuiß li jun chßol chic ut naru têtzaca ajcuiß li cuib pây ru li chiliß ut li jun chßol chic li nequeßpiscßoc.


Και λαβων αυτο, εφερεν αυτο προς την μητερα αυτου, και εκαθησεν επι των γονατων αυτης μεχρι μεσημβριας και απεθανε. 	 Ut li môs quixkßalu li chßina al ut quixcßam riqßuin lix naß. Lix naß quixkßalu li chßina al, ut quixchunub chi ruch raß toj quicuulac cuaßleb ut quicam.


και την Ρεσεν μεταξυ της Νινευη και της Χαλαχ αυτη ειναι η πολις η μεγαλη. 	 Saß xyi eb li cuib chi tenamit Cala ut Nínive quixyîb li tenamit Resén. Li oxib chi tenamit aßin queßjunajoß ru ut quicana jun chi nimla tenamit.


Ολολυξον, ελατη, διοτι επεσεν κεδρος διοτι οι μεγιστανες ηφανισθησαν ολολυξατε, δρυς της Βασαν, διοτι το δασος το απροσιτον κατεκοπη. 	 Chexyâbak xban xrahil êchßôl. Quitßaneß li cheß ciprés. X-osoß li nînki chacalteß li cßajoß xchakßal ru. Chexyâbak xban nak quisacheß li nînki ji aran Basán. Qui-osoß chixjunil li qßuicheß.


Εξετιναξα ετι τον κολπον μου, λεγων, Ουτω να εκτιναξη ο Θεος παντα ανθρωπον απο του οικου αυτου και απο του κοπου αυτου, οστις δεν εκτελεση τον λογον τουτον, και ουτω να ηναι εκτετιναγμενος και κενος. Και ειπον πασα η συναξις, Αμην, και εδοξασαν τον Κυριον. Και εκαμεν ο λαος κατα τον λογον τουτον. 	 Ut quinchikß ru li cuakß chiruheb ut quinye reheb: —Joßcaßin taxak tixbânu li Kâcuaß Dios nak târisi saß rochoch ut saß lix cßanjel li ani incßaß tâbânûnk re li cßaßru xye. Chi-isîk ta chi mâcßaß chic cuan re, chanquin reheb. Ut chixjunileb li tenamit queßxye: —Joßcan taxak tâuxmânk, chanqueb. Ut chixjunileb li tenamit queßxbânu joß queßxye ut queßxlokßoni li Kâcuaß.


Θελεις κατατριψει φυλλον φερομενον υπο του ανεμου; και θελεις κατατρεξει αχυρον ξηρον; 	 ¿Cßaßut nak nacabânu raylal cue? Lâin chanchanin jun li xak cheß nacßameß xban ikß. ¿Cßaßut nak nacacuaj xsachbal cuu? Lâin chanchanin li chaki qßuim li mâcßaß na-oc cuiß.


Και γυνη τις ερριψε τμημα μυλοπετρας επι την κεφαλην του Αβιμελεχ και συνεθλασε το κρανιον αυτου. 	 Abanan jun li ixk quixcut jun tokol li pec re li molino. Li pec aßan quinak saß xjolom laj Abimelec ut quijoreß lix jolom.


πλην δεν εγινετο μετ' αυτων ουδεις λογαριασμος περι του διδομενου εις τας χειρας αυτων αργυριου, διοτι ειργαζοντο εν πιστει. 	 Eb li cuînk li yôqueb chi jolomînc re li cßanjel châbileb xnaßleb. Joßcan nak incßaß têbir rix li joß qßuial teßxsach, chan laj Josías.


Τα ειδωλα των εθνων ειναι αργυριον και χρυσιον, εργον χειρων ανθρωπου. 	 Eb li dios li nequeßxlokßoni li jalaneb xtenamit, aßan yal yîbanbil riqßuin plata ut oro. Yîbanbil xbaneb li cuînk.


Και ενω οι οχλοι συνηθροιζοντο, ηρχισε να λεγη Η γενεα αυτη ειναι πονηρα σημειον ζητει, και σημειον δεν θελει δοθη εις αυτην ειμη το σημειον Ιωνα του προφητου. 	 Nak yôqueb chi ch'utlâc li q'uila tenamit riq'uin, li Jesús quixye reheb: -Li cristian li cuanqueb sa' eb li cutan a'in inc'a' useb xna'leb. Te'raj tâc'utbesîk junak milagro chiruheb. Abanan mâ jun milagro tâc'utbesîk chiruheb. Ca'aj cui' li milagro li qui-ux re laj Jonás, li quic'utbesîc chiruheb junxil.


Εβδομηκοντα εβδομαδες διωρισθησαν επι τον λαον σου και επι την πολιν την αγιαν σου, δια να συντελεσθη η παραβασις και να τελειωσωσιν αι αμαρτιαι, και να γεινη εξιλεωσις περι της ανομιας και να εισαχθη δικαιοσυνη αιωνιος και να σφραγισθη ορασις και προφητεια και να χρισθη ο Αγιος των αγιων. 	 Lajêb xcâcßâl xamân teßxcßul li raylal li ac tenebanbil saß xbên lix santil tenamit li Dios, joß eb ajcuiß li ralal xcßajol re nak teßxtoj rix lix mâqueb ut teßxcanab xbânunquil li mâusilal ut re nak teßxcanab xbânunquil li mâc. Nak tâxakabâk xcuanquil li tîquilal, tâcßulmânk li cßaßru quicßutbesîc châcuu joß ajcuiß li queßxye li profeta ut li santil templo tâxakabâk cuißchic.


Και ειπαν προς αυτον, Ερωτησον, παρακαλουμεν, τον Θεον, δια να γνωρισωμεν εαν εχη να ευοδωθη η οδος ημων την οποιαν υπαγομεν. 	 Ut eb li cuînk queßxye re: —Patzß re li Dios ma us tâêlk chiku li yôco chixbânunquil arin, chanqueb.


πεινωντας ενεπλησεν απο αγαθα και πλουτουντας εξαπεστειλε κενους. 	 Li mâc'a' cuan reheb naxq'ue chi nabal c'a'ru reheb. Ut eb li biom naxtaklaheb chi mâc'a' cuan reheb.


Και απεστειλεν ο βασιλευς και συνηγαγε παντας τους πρεσβυτερους του Ιουδα και της Ιερουσαλημ. 	 Ut li rey Josías quixtakla xchßutubanquil chixjunileb li cuînk li nequeßcßamoc be saß xyânkeb laj Judá ut saß xyânkeb laj Jerusalén.


οταν σαλπισω δια της σαλπιγγος, εγω και παντες οι μετ' εμου, τοτε θελετε σαλπισει και σεις δια των σαλπιγγων κυκλω παντος του στρατοπεδου και θελετε ειπει, Ρομφαια του Κυριου και του Γεδεων. 	 Nak tinyâbsi li trompeta lâin cuochbeneb li cuanqueb cuochben, têyâbasi ajcuiß lê re lâex li cuanquex chi xjun sutam lix muhebâleb laj Madián. Ut têjap êre chixyebal: “Saß xcßabaß li Dios ut saß xcßabaß ajcuiß laj Gedeón tonumtâk saß êbên,” chaßkex.—


Και εαν νηστευσωσι, δεν θελω εισακουσει της κραυγης αυτων και εαν προσφερωσιν ολοκαυτωματα και προσφοραν, δεν θελω ευδοκησει εις αυτα αλλα θελω καταναλωσει αυτους εν μαχαιρα και εν πεινη και εν λοιμω. 	 Usta nequeßxbânu lix ayûn, lâin incßaß tinsumeheb nak teßxyâba lin cßabaß. Usta nequeßxmayeja li ru li racuîmkeb ut nequeßxcßat li xul chokß xmayejeb chicuu, lâin incßaß tincßul. Tinqßueheb ban chi camsîc saß li plêt, malaj ut teßcâmk xban cueßej ut xban caki yajel, chan li Dios.


και δια σου συνετριψα ανδρα και γυναικα, και δια σου συνετριψα γεροντα και νεον, και δια σου συνετριψα νεανισκον και παρθενον 	 Lâex texcßanjelak chicuu re xsachbaleb li ixk ut eb li cuînk, li tîxeb ut li toj sâjeb, joß eb ajcuiß li chßajom ut eb li xkaßal.


Και ειδεν ο Χαμ, ο πατηρ του Χανααν, την γυμνωσιν του πατρος αυτου και ανηγγειλε τουτο προς τους δυο αδελφους αυτου εξω. 	 Laj Cam, xyucuaß laj Canaán, coxtau chi tßustßu lix yucuaß. Cô chirix li muhebâl chixyebal reheb li ras li cßaßru quiril.


Κυριε ο Κυριος ημων, ποσον ειναι θαυμαστον το ονομα σου εν παση τη γη. 	 At Kâcuaß, at kaDios, kßaxal nim lâ lokßal saß chixjunil li ruchichßochß.


Και αφου απεθανεν ο Εσρων Χαλεβ-εφραθα, Αβια η γυνη του Εσρων εγεννησεν εις αυτον Ασχωρ τον πατερα του Θεκουε. 	 Laj Hezrón quicam aran Caleb li cuan saß xcuênt Efrata. Chirix lix camic laj Hezrón, quiyoßla jun li ralal riqßuin lix Abías li rixakil. Aj Asur xcßabaß li ralal. Laj Asur, aßan li quitiquiban re li tenamit Tecoa.


Οστις εμφραττει τα ωτα αυτου εις την κραυγην του πτωχου, θελει φωναξει και αυτος και δεν θελει εισακουσθη. 	 Li ani incßaß narabi nak yô chixtzßâmanquil xtenkßanquil li nebaß, joßcan ajcuiß tixcßul aßan. Incßaß tâsumêk nak tixtzßâma xtenkßanquil.


Οι δε ασεβεις ειναι ως η τεταραγμενη θαλασσα, οταν δεν δυναται να ησυχαση και τα κυματα αυτης εκριπτουσι καταπατημα και πηλον. 	 Abanan eb li incßaß useb xnaßleb incßaß teßcuânk chi tuktu xchßôleb. Chanchanakeb li palau li yô chi ecßânc ru. Nasasoß ru ut incßaß natukla ru.Eb li incßaß useb xnaßleb mâ jokße teßcuânk saß tuktûquil usilal, chan lin Dios.


Δεν θελεις εμφραξει το στομα βοος αλωνιζοντος. 	 Mêbacß xtzßûmal re lê bôyx nak yô chi cßanjelac re risinquil rix li trigo.


Και εβοηθηθησαν εναντιον αυτων, και οι Αγαρηνοι παρεδοθησαν εις τας χειρας αυτων και παντες οι μετ' αυτων διοτι προς τον Θεον εβοησαν εν τη μαχη, και επηκουσεν αυτων, επειδη ηλπισαν επ' αυτον. 	 Li Dios quixtenkßaheb xban nak queßxcßojob xchßôleb riqßuin ut queßxyâba xcßabaß nak yôqueb chi pletic. Eb laj agareno ut eb li yôqueb chi tenkßânc reheb queßxkßaxtesi ribeb saß rukßeb xban nak li Dios quixtenkßaheb.


Ιδων τον ονον του αδελφου σου η τον βουν αυτου πεσμενον εν τη οδω, μη παραβλεψης αυτα θελεις εξαπαντος σηκωσει αυτα μετ' αυτου. 	 Cui têril lix bûr malaj lix bôyx lê ras êrîtzßin tßantßo saß be, mêcanab yal chi joßcan. Têtenkßa ban chi cuaclîc cuißchic.


ο λεων απολλυται δι' ελλειψιν θηραματος, και οι σκυμνοι της λεαινας διασκορπιζονται. 	 Teßcâmk chi incßaß teßxbânu li cßaßru nequeßxcßoxla xbânunquil joß nak nequeßcam li cakcoj chi incßaß nequeßxchap lix tibeb. Ut eb li ralal xcßajoleb teßxchaßchaßi ribeb yalak bar.


Και εκοιμηθη ο Αχαζ μετα των πατερων αυτου, και εθαψαν αυτον εν τη πολει, εν Ιερουσαλημ δεν εφεραν ομως αυτον εις τους ταφους των βασιλεων του Ισραηλ εβασιλευσε δε αντ' αυτου Εζεκιας ο υιος αυτου. 	 Laj Acaz quicam ut quimukeß saß li tenamit Jerusalén li queßmukeß cuiß lix xeßtônil yucuaß. Abanan incßaß quimukeß saß li muklebâl li queßmukeß cuiß eb lix reyeb laj Israel. Ut aß chic laj Ezequías li ralal qui-oc chokß rey chokß rêkaj.


Και εδοθη εις αυτην να ενδυθη βυσσινον καθαρον και λαμπρον διοτι το βυσσινον ειναι τα δικαιωματα των αγιων. 	 Quiq'uehe' li châbil lino re xtikibanquil rib. Sak ru li rak' ut nalemtz'un. Li saki lino a'an retalil lix tîquilal xch'ôleb li ralal xc'ajol li Dios.-


Τα παντα ειδον εν ταις ημεραις της ματαιοτητος μου υπαρχει δικαιος, οστις αφανιζεται εν τη δικαιοσυνη αυτου και υπαρχει ασεβης, οστις μακροημερευει εν τη κακια αυτου. 	 Usta mâcßaß na-oc cuiß lin yußam, abanan xinqßue retal li cuib chi naßleb aßin: Cuan nak eb li tîqueb xchßôl nequeßcam nak toj sâjeb. Ut cuan nak eb li incßaß useb xnaßleb najt nequeßcuan saß ruchichßochß.


Υψωσατε τους οφθαλμους υμων και θεωρησατε τους ερχομενους απο βορρα που ειναι το ποιμνιον το δοθεν εις σε, τα ωραια σου προβατα; 	 Ilomak ut qßuehomak retal li yôqueb chi châlc saß li norte. ¿Bar cuanqueb li chßinaßusil tenamit li queßkßaxtesîc saß êrukß re têrileb?


Και εγραψεν ο Μαροδοχαιος τα πραγματα ταυτα και απεστειλεν επιστολας προς παντας τους Ιουδαιους τους εν πασαις ταις επαρχιαις τον βασιλεως Ασσουηρου, τους πλησιον και τους μακραν, 	 Ut laj Mardoqueo quixtzßîba retalil li cßaßru quicßulman ut quixtakla li hu reheb laj judío li cuanqueb saß eb li tenamit li cuanqueb rubel xcuanquil li rey Asuero, li cuanqueb chi nachß joß ajcuiß li cuanqueb chi najt.


και την Ηλων και τα περιχωρα αυτης, την Δεβειρ και τα περιχωρα αυτης, 	 Hilén rochben lix cocß cßalebâl, Debir rochben lix cocß cßalebâl,


ουτοι δε εγεννηθησαν εις αυτον εν Ιερουσαλημ Σαμαα και Σωβαβ και Ναθαν και Σολομων, τεσσαρες, εκ της Βηθ-σαβεε θυγατρος του Αμμιηλ 	 Eb li câhib chi ralal aßin queßyoßla aran Jerusalén: laj Simea, laj Sobab, laj Natán, ut laj Salomón. Lix naß laj Salomón, aßan lix Betsabé lix rabin laj Amiel.


Ακουσατε τον λογον του Κυριου, σεις οι τρεμοντες τον λογον αυτου οι αδελφοι σας, οιτινες σας μισουσι και σας αποβαλλουσιν ενεκεν του ονοματος μου, ειπαν, Ας δοξασθη ο Κυριος πλην αυτος θελει φανη εις χαραν σας, εκεινοι δε θελουσι καταισχυνθη. 	 Abihomak li cßaßru naxye li Kâcuaß êre lâex li nequexxucuac nak nequerabi li râtin li Dios. —Nequextzßektâna lê ras êrîtzßin, li xicß nequeßiloc êre, inban lâin ut nequexhob nak nequeßxye, “Lokßoninbilak taxak li Kâcuaß. Chisahokß taxak êchßôl riqßuin”. Xutânal teßêlk eb li nequeßyehoc re chi joßcaßin.


Αποκριθεις δε προς αυτον ο Πετρος ειπε Κυριε, εαν ησαι συ, προσταξον με να ελθω προς σε επι τα υδατα. 	 Quichak'oc laj Pedro ut quixye: -Kâcua', cui lâat, ye nak tinxic ajcui' lâin âcuiq'uin chiru li ha'.-


Αφου δε εγεινεν ημερα, εστειλαν οι στρατηγοι τους ραβδουχους, λεγοντες Απολυσον τους ανθρωπους εκεινους. 	 Nak quisakêu, eb laj rakol âtin que'xtakla xyebal re laj ilol tz'alam nak tixcanabeb chi xic eb li cuînk a'an.


Και μεχρι τινος δεν ηθελησε μετα δε ταυτα ειπε καθ' εαυτον Αν και τον Θεον δεν φοβωμαι και ανθρωπον δεν εντρεπωμαι, 	 Ut laj rakol âtin inc'a' quiraj. Abanan mokon quixye sa' xch'ôl: -Lâin inc'a' ninxucua ru li Dios chi moco eb li cuînk ninq'ueheb sa' xnak' cuu.


Και τους στυλους τους χαλκινους τους εν τω οικω του Κυριου και τας βασεις και την χαλκινην θαλασσαν την εν τω οικω του Κυριου κατεκοψαν οι Χαλδαιοι, και μετεκομισαν ολον τον χαλκον αυτων εις την Βαβυλωνα. 	 Eb laj Babilonia queßxjor li okech yîbanbil riqßuin bronce li cuan saß lix templo li Dios. Queßxjor ajcuiß li nimla pila li yîbanbil riqßuin bronce joß ajcuiß lix cßochlebâl. Ut queßxcßam chixjunil li bronce aran Babilonia.


Και προεφητευσα, ως προσεταχθην και το πνευμα εισηλθεν εις αυτους και ανεζησαν και εσταθησαν επι τους ποδας αυτων, στρατευμα μεγα σφοδρα. 	 Ut quinbânu joß quixye cue li Kâcuaß. Ut li musikßej qui-oc riqßuineb li camenak ut queßcuacli cuißchic chi yoßyo. Xban nak kßaxal nabaleb, chanchan jun tûb chi soldado nak queßxakli.


και θελω σε αυξησει σφοδρα σφοδρα, και θελω σε καταστησει εις εθνη, και βασιλεις θελουσιν εξελθει εκ σου 	 Relic chi yâl nak tebinqßue chi qßuiânc lâ cualal âcßajol. Nabalak lê tenamit ut teßcuânk ajcuiß lê rey saß lê tenamit chixjûnkaleb.


Ημερα οργης η ημερα εκεινη, ημερα θλιψεως και στενοχωριας, ημερα ερημωσεως και αφανισμου, ημερα σκοτους και γνοφου, ημερα νεφελης και ομιχλης, 	 Saß li cutan aßan li Dios tixcßutbesi lix joskßil chiruheb. Kßaxal nabal li raylal ut li rahil chßôlejil teßxcßul. Teßsachekß ruheb. Tâkßojyînokß ru li choxa xban li chok ut tâmôyk ru li cutan.


οπου εσταυρωσαν αυτον και μετ' αυτου αλλους δυο εντευθεν και εντευθεν, μεσον δε τον Ιησουν. 	 Ut aran que'xq'ue chiru cruz. Ut que'xq'ue cuib chic li cuînk chiru cruz rochben. Jun que'xq'ue sa' xnim uk' ut li jun chic que'xq'ue sa' xtz'e. Li cruz li que'xq'ue cui' li Jesús quicana sa' xyi.


Και διεμαρτυρηθη ο Κυριος κατα του Ισραηλ και κατα του Ιουδα, δια χειρος παντων των προφητων, παντων των βλεποντων, λεγων, Επιστρεψατε απο των οδων υμων των πονηρων και φυλαττετε τας εντολας μου, τα διαταγματα μου, κατα παντα τον νομον τον οποιον προσεταξα εις τους πατερας σας και τον οποιον απεστειλα εις εσας δια μεσου των δουλων μου των προφητων. 	 Li Kâcuaß quixtaklaheb lix profeta ut eb lix takl riqßuineb laj Israel ut riqßuineb laj Judá. Queßxye chi joßcaßin: —Canabomak xbânunquil li mâusilal. Chebânuhak ban li cßaßru naxye li chakßrab li quixqßue li Dios reheb lê xeßtônil yucuaß. Chebânuhak chixjunil li cßaßru xextaklâc cuiß, chanqueb li profetas laj cßanjel chiru li Kâcuaß.


Καθως εγω ειδον, οσοι ηροτριασαν ανομιαν και εσπειραν ασεβειαν, θεριζουσιν αυτας 	 Lâin ninqßue retal nak li ani naxbânu mâusilal, mâusilal ajcuiß naxcßul.


Μηποτε χορτασθω και σε αρνηθω και ειπω, Τις ειναι ο Κυριος; η μηποτε ευρεθεις πτωχος κλεψω και λαβω το ονομα του Θεου μου επι ματαιω. 	 Cui nabal tâqßue cue, mâre tatintzßektâna ut mâre tinye nak incßaß ninnau âcuu. Ut cui incßaß tzßakal li cßaßru cuan cue, mâre tin-elkßak ut tincßut âxutân, at inDios, chan.


και Αδωραμ ητο επι των φορων και Ιωσαφατ, ο υιος του Αχιλουδ, υπομνηματογραφος 	 Laj Adoram quitaklan saß xbêneb li queßpuersîc ruheb chi trabajic. Ut laj Josafat, li ralal laj Ahilud, aßan li quitzßîban re li retalil li cßaßru quicßulman.


Ειπε, και ηλθε κυνομυια, και σκνιπες εις παντα τα ορια αυτων. 	 Yal riqßuin li râtin, li Dios quixtakla nabal li nînki raxyât ut li suk ut quinujac li tenamit xbaneb li xul.


και εχοντες υποδεδημενους τους ποδας με την ετοιμασιαν του ευαγγελιου της ειρηνης 	 Cauresinbilakex re xyebal resil li colba-ib ut a'an tâc'anjelak êre jo' êxâb chêrok.


Διοτι βεβαιως δεν ανελαβεν αγγελων φυσιν, αλλα σπερματος Αβρααμ ανελαβεν. 	 Relic chi yâl li Kâcua' Jesucristo inc'a' quichal chixtenk'anquileb li ángel. Quichal ban chixtenk'anquileb li ralal xc'ajol laj Abraham. (Ut lâo ajcui' ralal xc'ajol laj Abraham, xban nak nakapâb li Cristo.)


Πως να καταρασθω τον οποιον ο Θεος δεν καταραται; η πως να αναθεματισω τον οποιον ο Κυριος δεν ανεθεματισε; 	 ¿Chanru nak tintzßâma mâusilal saß xbêneb li osobtesinbileb xban li Kâcuaß? ¿Ma târûk ta biß tintzßektânaheb li incßaß queßtzßektânâc xban li Kâcuaß?


Και δεν εγνωρισεν αυτον, διοτι αι χειρες αυτου ησαν ως αι χειρες Ησαυ αδελφου αυτου, δασυτριχοι και ευλογησεν αυτον. 	 Laj Isaac incßaß quixnau ru laj Jacob xban nak lix tel kßol is ru joß lix tel laj Esaú. Nak ac oc re chirosobtesinquil laj Jacob,


Μη αποβαλητε λοιπον την παρρησιαν σας, ητις εχει μισθαποδοσιαν μεγαλην. 	 Jo'can nak cauhak taxak êch'ôl sa' lê pâbâl ut riq'uin a'an cuan êk'ajcâmunquil.


Και εφοβηθησαν οι ναυται και ανεβοησαν εκαστος προς τον θεον αυτου και εκαμον εκβολην των εν τω πλοιω σκευων εις την θαλασσαν, δια να ελαφρωθη απ' αυτων ο δε Ιωνας κατεβη εις το κοιλωμα του πλοιου και επλαγιασε και εκοιματο βαθεως. 	 Cßajoß nak queßxucuac eb laj cßamol re li jucub ut chi xjunjûnkaleb queßoc xyâbanquil xcßabaß lix dioseb. Queßrisi li îk ut queßxcut saß li palau re nak tâjebk li râlal li jucub. Abanan laj Jonás toj chi saß li nimla jucub cuan ut aran sa yô chi cuârc.


Και εστησε το προσωπον αυτου ακινητον, εωσου ερυθριασε και εκλαυσεν ο ανθρωπος του Θεου. 	 Li profeta Eliseo quixlema saß ru laj Hazael ut laj Hazael chßißchßiß quirecßa. Laj Eliseo qui-oc chi yâbac.


Διοτι ο Πατηρ αγαπα τον Υιον και δεικνυει εις αυτον παντα οσα αυτος πραττει, και μεγαλητερα τουτων εργα θελει δειξει εις αυτον, δια να θαυμαζητε σεις. 	 Lâin li C'ajolbej. Rarôquin xban lin Yucua'. A'an naxc'ut chicuu chixjunil li c'a'ak re ru naxbânu. Ut toj cuan cui'chic c'a'ak re ru xnînkal ru na'leb chiru a'in tixc'ut chicuu xbânunquil. Ut lâex tâsachk êch'ôl chirilbal.


Ας σε υμνωσιν οι λαοι, Θεε ας σε υμνωσι παντες οι λαοι. 	 At Kâcuaß Dios, chixjunileb taxak teßlokßonînk âcue. Chixjunileb taxak li cuanqueb saß ruchichßochß teßxqßue lâ lokßal.


Χαιρετε και αγαλλιασθε, διοτι ο μισθος σας ειναι πολυς εν τοις ουρανοις επειδη ουτως εδιωξαν τους προφητας τους προ υμων. 	 Miraho' êch'ôl. Chisahok' ban êch'ôl riq'uin li c'a'ru tâuxk êre xban nak k'axal nim lê k'ajcâmunquil tâq'uehek' êre sa' choxa. Moco ca'aj cui' ta lâex yôquex chi c'uluc re li raylal. Jo'can aj ban cui' que'xc'ul li profeta li que'cuan junxil.


Εις τον νομον και εις την μαρτυριαν εαν δεν λαλωσι κατα τον λογον τουτον, βεβαιως δεν ειναι φως εν αυτοις. 	 Tzolomak li cßaßru naxye saß lix chakßrab li Dios. Cui incßaß nequeßxye êre chi tzßakal li cßaßru cuan saß li chakßrab, aßan xban nak toj mâjiß nequeßxtau lix yâlal.


Οι σκυμνοι εβρυχησαν επ' αυτον, εξεδωκαν την φωνην αυτων και κατεστησαν την γην αυτου ερημον αι πολεις αυτου κατεκαησαν και εμειναν ακατοικητοι. 	 Chanchan nak nequeßxjap re li cakcoj xban xjoskßileb nak queßchal li jalan tenamit chixrahobtesinquileb laj Israel. Queßxsach ru li racuîmkeb ut queßxcßat lix tenamiteb. Quicana chi mâcßaß cuan chi saß.


Βεβαιως λοιπον ας εξευρη πας ο οικος του Ισραηλ οτι ο Θεος Κυριον και Χριστον εκαμεν αυτον τουτον τον Ιησουν, τον οποιον σεις εσταυρωσατε. 	 Chenauhak chêjunilex lâex aj Israel nak li Jesús li queq'ue lâex chiru cruz, a'an li quiq'uehe' chok' Kâcua' ut chok' Cristo xban li Dios, chan laj Pedro.


Τοτε διεβη ο βασιλευς εις Γαλγαλα, και ο Χιμαμ διεβη μετ' αυτου και πας ο λαος του Ιουδα και ετι το ημισυ του λαου Ισραηλ διεβιβασαν τον βασιλεα. 	 Li rey quinumeß Gilgal ut laj Quimam cuan rochben. Chixjunileb li cuanqueb Judá queßcôeb rochben li rey, joß eb ajcuiß yijach li cuanqueb Israel.


Και εισηλθεν ο Ιησους εις το ιερον του Θεου και εξεβαλε παντας τους πωλουντας και αγοραζοντας εν τω ιερω, και τας τραπεζας των αργυραμοιβων ανετρεψε και τα καθισματα των πωλουντων τας περιστερας, 	 Ut chirix chic a'an li Jesús qui-oc sa' li rochoch li Dios ut quixyolesiheb li yôqueb chi c'ayînc ut li yôqueb chi lok'oc. Quixbalk'usi lix mêxeb laj jalol ru tumin ut quixbalk'usi ajcui' lix temeb li yôqueb chi c'ayînc paloma.


και ειπον προς αυτους εν Σηλω εν τη γη Χανααν λεγοντες, Ο Κυριος προσεταξε δια του Μωυσεως να δοθωσιν εις ημας πολεις να κατοικωμεν, και τα περιχωρα αυτων δια τα κτηνη ημων. 	 Queßâtinac riqßuineb aran Silo saß li naßajej Canaán ut queßxye reheb: —Li Kâcuaß Dios quixye re laj Moisés nak têqßue ke eb li tenamit re tocuânk cuiß joß ajcuiß li cßalebâl re teßcuânk cuiß li kaquetômk, chanqueb.


Ταυτα ειναι τα γραφεντα υπο Εζεκιου βασιλεως του Ιουδα, οτε ηρρωστησε και ανελαβεν εκ της αρρωστιας αυτου 	 Nak acak xqßuira laj Ezequías lix reyeb laj Judá quixtzßîba li âtin aßin re xlokßoninquil li Dios:


Ελαβε δε ο Αβρααμ και αλλην γυναικα, ονομαζομενην Χεττουραν. 	 Laj Abraham quixcßam cuißchic jun rixakil xCetura xcßabaß.


Και ιδου, περιβολος εξωθεν του οικου κυκλω, και εν τη χειρι του ανθρωπου μετρον καλαμινον εξ πηχων και μιας παλαμης και εμετρησε το πλατος του οικοδομηματος, ενα καλαμον, και το υψος, ενα καλαμον. 	 Li quicßutbesîc chicuu aßan li tzßac li sutsu cuiß li templo. Li cuînk quixchap lix bisleb cheß oxib metro li rok ut riqßuin aßan quixbis li tzßac. Li tzßac, aßan oxib metro li xteram ut oxib metro li ru.


Τοτε ειπεν ο Ιωναθαν προς τον Δαβιδ, Ο, τι επιθυμει η ψυχη σου θελω καμει εις σε. 	 Laj Jonatán quixye re: —¿Cßaßru tâcuaj tinbânu? Ye cue ut lâin tinbânu. chan.


24-1 24-1 Ανεβη δε ο Δαβιδ εκειθεν και εκαθησεν εν οχυροις τοποις της Εν-γαδδι. 	 Ut laj David qui-el saß li naßajej aßan ut cô chi cuânc saß li naßajej En-gadi ut aran quixmuk rib.


σεις εισθε αληθως οι ανθρωποι, και με σας θελει τελευτησει η σοφια. 	 —Lâin ninnau nak lâex xexchal saß xcßabaßeb li tenamit. Saß êchßôl lâex nak caßaj cuiß lâex cuan ênaßleb. Ut nak texcâmk lâex, mâcßaßak chic li naßleb.


Διοτι κινδυνευομεν να κατηγορηθωμεν ως στασιασται δια την σημερινην ταραχην, χωρις να υπαρχη μηδεμια αιτια, δια της οποιας θελομεν δυνηθη να δικαιολογησωμεν τον θορυβον τουτον. 	 Anakcuan xiu xiu cuanco. Cui nocoe'xjit riq'uin li mululij ib yôco, ut cui eb laj Roma li neque'taklan sa' kabên te'xpatz' ke c'a'ut nak yôco chixmululinquil kib, mâc'a' naru takacol cui' kib, chan.Ut nak quirake' chixyebal a'in, quixchak'rabiheb li tenamit.


Σεις εισθε υιοι Κυριου του Θεου σας δεν θελετε καμει εις το σωμα σας εντομας, ουδε θελετε καμει φαλακρωμα αναμεσον των οφθαλμων σας, δια νεκρον. 	 Lâex ralal xcßajol li Kâcuaß lê Dios. Joßcan nak incßaß têset lê tibel xban xrahil êchßôl chirix junak camenak, chi moco têjo lê rismal li cuan saß xbên lê pêquem.


Αι δε λοιπαι πραξεις του Αχαζ, οσας επραξε, δεν ειναι γεγραμμεναι εν τω βιβλιω των χρονικων των βασιλεων του Ιουδα; 	 Chixjunil li quixbânu li rey Acaz tzßîbanbil retalil saß li hu Crónicas li tzßîbanbil cuiß retalil li quilajeßxbânu lix reyeb laj Judá.Li rey Acaz quicam ut coxtau lix xeßtônil yucuaß. Quimukeß saß lix tenamit laj David saß li naßajej li queßmukeß cuiß eb li rey. Ut aß chic laj Ezequías li ralal qui-oc chokß rey chokß rêkaj.


Αφηρεσεν ετι ο Ιωσιας και τους ανταποκριτας των δαιμονιων και τους μαντεις και τα ξοανα και τα ειδωλα και παντα τα βδελυγματα τα οποια εφαινοντο εν τη γη του Ιουδα και εν Ιερουσαλημ, δια να εκτελεση τους λογους του νομου τους γεγραμμενους εν τω βιβλιω, το οποιον ευρηκε Χελκιας ο ιερευς εν τω οικω του Κυριου. 	 Ut laj Josías quirisiheb ajcuiß laj tûl ut eb laj kße li cuanqueb Jerusalén ut saß chixjunil li naßajej Judá. Quirisiheb ajcuiß li yîbanbil dios saß eb li junjûnk chi cab, joß ajcuiß li jalam ûch ut chixjunil li cßaßak re ru li quicßanjelac re xlokßoninquil li jalanil dios. Quixbânu chi joßcan re nak tâtzßaklok ru xbânunquil chixjunil li chakßrab li tzßîbanbil saß li hu li quixtau laj Hilcías laj tij saß lix templo li Kâcuaß.


Εν μια στιγμη θελουσιν αποθανει, και το μεσονυκτιον ο λαος θελει ταραχθη και θελει παρελθει και ο ισχυρος θελει αναρπαχθη, ουχι υπο χειρος. 	 Cui li Dios naraj, eb li cristian saß junpât nequeßcam ut mâ aniheb chic saß ruchichßochß. Usta tuktu kßojyîn tixtakla chak li raylal saß xbêneb. Mâcuaß junak cuînk tâsachok re li nim xcuanquil. Aß ban li Dios.


και ανωκοδομησε τους υψηλους τοπους, τους οποιους Εζεκιας ο πατηρ αυτου κατεστρεψε, και ανηγειρε θυσιαστηρια εις τους Βααλειμ, και εκαμεν αλση και προσεκυνησε πασαν την στρατιαν του ουρανου και ελατρευσεν αυτα. 	 Quixyîb cuißchic li naßajej li najt xteram li quilajxpoßi laj Ezequías lix yucuaß. Quixyîb ajcuiß eb li artal li nequeßxlokßoni cuiß eb li yîbanbil dios Baal ut quixyîb cuißchic lix jalam ûch li dios xAsera. Ut quixlokßoniheb li chahim, joß ajcuiß li po ut li sakße.


Αυτη ειναι η γενεαλογια του Σημ. Ο Σημ ητο ετων εκατον, οτε εγεννησε τον Αρφαξαδ δυο ετη μετα τον κατακλυσμον 	 Aßan aßin li retalileb li ralal xcßajol laj Sem. Jun ciento chihab cuan re laj Sem nak quiyoßla laj Arfaxad li ralal. Ac cuib chihab chic xnumic li butßi haß nak quiyoßla.


Διοτι ενεκα σου υπεφερα ονειδισμον αισχυνη εκαλυψε το προσωπον μου. 	 At inDios, saß âcßabaß lâat nincßul raylal ut nincßul hobecß ut nequeßxcßut inxutân riqßuin li nequeßxbânu cue.


Και ειπε Κυριος προς τον Μωυσην και προς τον Ααρων, Επειδη δεν με επιστευσατε, δια να με αγιασητε εμπροσθεν των υιων Ισραηλ, δια τουτο σεις δεν θελετε φερει την συναγωγην ταυτην εις την γην, την οποιαν εδωκα εις αυτους. 	 Ut li Kâcuaß quixye re laj Moisés rochben laj Aarón: —Lâex incßaß xex-abin chicuu. Incßaß xebânu joß xinye êre ut incßaß xeqßue inlokßal chiruheb li tenamit. Joßcan nak lâex incßaß chic texcßamok be chiruheb li tenamit nak teßoc saß li naßajej li quinyechißi reheb, chan li Dios.


Αγρυπνειτε λοιπον δεομενοι εν παντι καιρω, δια να καταξιωθητε να εκφυγητε παντα ταυτα τα μελλοντα να γεινωσι και να σταθητε εμπροσθεν του Υιου του ανθρωπου. 	 Jo'can ut yo'on cuânkex ut junelic chextijok re nak cauhak êch'ôl chixcuybal xnumsinquil li raylal li tâchâlk sa' êbên, ut re nak târûk texcuulak cuiq'uin lâin li C'ajolbej, chan li Jesús.


επειδη παντες ημαρτον και υστερουνται της δοξης του Θεου, 	 Chixjunileb xe'mâcob ut inc'a' neque'xc'ul li lok'al li naxq'ue li Dios.


Και η Ζελφα, η θεραπαινα της Λειας, εγεννησεν υιον εις τον Ιακωβ 	 Ut laj Jacob quicuan jun li ralal riqßuin lix Zilpa.


Και ανηγγειλαν προς τον Σολομωντα, λεγοντες, Ιδου, ο Αδωνιας φοβειται τον βασιλεα Σολομωντα και ιδου, επιασθη απο των κερατων του θυσιαστηριου, λεγων, Ας ομοση προς εμε σημερον ο βασιλευς Σολομων, οτι δεν θελει θανατωσει τον δουλον αυτου δια ρομφαιας. 	 Queßcôeb chixyebal re li rey Salomón: —At rey, laj Adonías yô xxiu châcuu. Cô saß li artal ut quixchap li xucub li cuan saß xxuc ut quixye, “Tixbânu taxak li juramento li rey Salomón ut tixye taxak nak incßaß tinixcamsi,” chanqueb.


Εγω προσεταξα τους διωρισμενους μου, μαλιστα εκραξα τους δυνατους μου, δια να εκτελεσωσι τον θυμον μου, τους χαιροντας εις την δοξαν μου. 	 Li Kâcuaß quixsicß ruheb li châbil soldado li cauheb rib re nak teßxic chi pletic re xqßuebal chixtojbal xmâqueb li tenamit li yô xjoskßil saß xbêneb. Quixsicß ruheb li teßsahokß xchßôl chixqßuebal xlokßal.


Υιοι Βηβαι, εξακοσιοι εικοσιοκτω. 	 Eb li ralal xcßajol laj Bebai, aßan cuakib ciento riqßuin cuakxakib xcaßcßâl.


Βαλετε δρεπανον, διοτι ο θερισμος ειναι ωριμος ελθετε, καταβητε διοτι ο ληνος ειναι πληρης, τα υποληνια υπερεκχειλιζουσιν επειδη η κακια αυτων ειναι μεγαλη. 	 Chanchan li trigo li ac xcuulac xkßehil xyocßbal ut chanchan li uvas li ac xcuulac xkßehil nak tâyatzßekß; joßcan nak ac xcuulac xkßehil nak tinsach ruheb xban nak ac xnumta li mâusilal li xeßxbânu.


Και συμβουλευθεις μετα του λαου, διεταξε ψαλτωδους δια να ψαλλωσιν εις τον Κυριον και να υμνωσι την μεγαλοπρεπειαν της αγιοτητος αυτου, εξελθοντες εμπροσθεν του στρατευματος, και να λεγωσι, Δοξολογειτε τον Κυριον, διοτι το ελεος αυτου μενει εις τον αιωνα. 	 Nak quirakeß chi âtinac riqßuineb li tenamit, cuanqueb li queßxakabâc xban laj Josafat chi bichânc re xqßuebal xlokßal li Kâcuaß. Tiktôqueb riqßuin li akßej li kßaxtesinbil re li Kâcuaß. Aßaneb li yôqueb chi cßamoc be nak queßcôeb chiruheb li soldados ut yôqueb chixyebal, “Cheqßuehak taxak xlokßal li nimajcual Dios xban nak aßan châbil ut kßaxal nim li ruxtân saß kabên junelic.”


Και θελεις θεσει το θυσιαστηριον του ολοκαυτωματος εμπροσθεν της θυρας της σκηνης, της σκηνης του μαρτυριου. 	 Li artal re xcßatbal li mayej têqßue chiru li oquebâl re li tabernáculo.


Και απεκριθησαν προς ημας ουτω, λεγοντες, Ημεις ειμεθα οι δουλοι του Θεου του ουρανου και της γης, και οικοδομουμεν τον οικον τον προ πολλων ηδη ετων οικοδομηθεντα, τον οποιον βασιλευς μεγας του Ισραηλ ωκοδομησε και ανηγειρεν 	 Eb aßan queßxye ke chi joßcaßin, “Lâo aj cßanjel chiru li Dios li kßaxal nim xcuanquil joß saß choxa joß saß ruchichßochß. Yôco cuißchic chixyîbanquil li templo li quixakabâc najter xban jun lix nimal ru rey li quicuan Israel.”


Επειδη η επαγγελια προς τον Αβρααμ η προς το σπερμα αυτου, οτι εμελλε να ηναι κληρονομος του κοσμου, δεν εγεινε δια του νομου, αλλα δια της δικαιοσυνης της εκ πιστεως. 	 Li Dios quixyechi'i re laj Abraham jo' ajcui' reheb li ralal xc'ajol nak eb a'an te'êchanînk re li ruchich'och'. Mâcua' riq'uin xbânunquil li naxye li chak'rab nak te'rêchani. Quiyechi'îc ban reheb xban nak quipâban laj Abraham ut li Dios quixye nak laj Abraham a'an jun cuînk tîc xch'ôl.


Τοτε ειπεν ο Εζεκιας προς τον Ησαιαν, Καλος ο λογος του Κυριου, τον οποιον ελαλησας. Ειπεν ετι, Διοτι θελει εισθαι ειρηνη και ασφαλεια εν ταις ημεραις μου. 	 Laj Ezequías quixye re laj Isaías: —Sa rabinquil li râtin li Dios li xaye cue, chan. Quixye chi joßcan xban nak quixcßoxla nak joß najtil yoßyôk cßojcßôk xchßôl ut tâcuânk saß tuktûquil usilal.


Και επραξε πονηρα ενωπιον Κυριου του Θεου αυτου δεν εταπεινωθη ενωπιον Ιερεμιου του προφητου, λαλουντος εκ στοματος του Κυριου. 	 Quixbânu li incßaß us chiru li Kâcuaß lix Dios. Ut incßaß quixcubsi rib chiru li profeta Jeremías li nayehoc re li cßaßru naxye li Kâcuaß.


Διοτι καθως η γη αναδιδει το βλαστημα αυτης και καθως ο κηπος εκφυει τα σπειρομενα εν αυτω ουτω Κυριος ο Θεος θελει καμει την δικαιοσυνην και την αινεσιν να βλαστησωσιν ενωπιον παντων των εθνων. 	 Joß nak li Kâcuaß naxqßue chi mokc ut chi qßuîc li iyaj, joßcan ajcuiß nak tixxakab xcuanquil li tîquilal ut li lokßonîc saß chixjunil li ruchichßochß.


Λαβετε εις εαυτους δωδεκα ανδρας εκ του λαου, ανα ενα ανδρα κατα φυλην, 	 —Siqßueb ru cablaju chi cuînk. Junjûnk chi cuînk tâsicß saß xyânkeb li junjûnk xtêpaleb laj Israel.


Ας ακουσωμεν το τελος της ολης υποθεσεως φοβου τον Θεον και φυλαττε τας εντολας αυτου, επειδη τουτο ειναι το παν του ανθρωπου. 	 Riqßuin li âtin aßin tinrak li âtinac saß li hu aßin: nak chexucuâk ru li Dios ut chebânuhak li cßaßru naxye saß lix chakßrab xban nak aßin li kßaxal tento xbânunquil.Li Dios târakok âtin saß kabên riqßuin chixjunil li cßaßru nakabânu, usta chi mukmu nakabânu. Târakok âtin saß kabên riqßuin chixjunil li nakabânu, usta us, usta incßaß us.


Στηριξον τα διαβηματα μου εν ταις οδοις σου, δια να μη σαλευθωσιν οι ποδες μου. 	 Lâin cau inchßôl chixbânunquil li nacacuaj ut incßaß nincanab xbânunquil.


Και εδωκα εις αυτην καιρον να μετανοηση εκ της πορνειας αυτης, και δεν μετενοησεν. 	 Lâin xcuaj raj nak tixyot' xch'ôl ut tixjal xc'a'ux ut xcuoybeni re tixbânu. Abanan inc'a' naraj xcanabanquil li mâusilal.


Τοτε προσελθοντες οι μαθηται αυτου, ειπον προς αυτον Εξευρεις οτι οι Φαρισαιοι ακουσαντες τον λογον τουτον εσκανδαλισθησαν; 	 Que'jiloc lix tzolom riq'uin li Jesús ut que'xye re: -¿Ma xaq'ue retal nak eb laj fariseo ra xe'rec'a nak xe'rabi li âtin li xaye?-


Και θελει γνωρισει ο οικος Ισραηλ οτι εγω ειμαι Κυριος ο Θεος αυτων, απο της ημερας ταυτης και εις το εξης. 	 Chalen saß li cutan aßan eb laj Israel teßxqßue retal nak lâin li Kâcuaß lix Dioseb.


Και ο Μωαβ θελει εξαλειφθη απο του να ηναι λαος, διοτι εμεγαλυνθη κατα του Κυριου. 	 Li nimla tenamit Moab tâsachekß ru xban nak queßxkßetkßeti ribeb chiru li Kâcuaß.


Και ο Κυριος ηυξησε σφοδρα τον λαον αυτου, και εκραταιωσεν αυτον υπερ τους εχθρους αυτου. 	 Li Dios quixqßueheb chi tâmc li ralal xcßajol laj Jacob. Ut kßaxal cauheb rib chiruheb laj Egipto.


Παντα δε τον λαον τον εναπολειφθεντα εκ των Χετταιων και των Αμορραιων και των Φερεζαιων και των Ευαιων και των Ιεβουσαιων, οιτινες δεν ησαν εκ του Ισραηλ, 	 Ut chixjunileb li tenamit li queßcana li incßaß queßsacheß ru xbaneb laj Israel, aßaneb laj heteo, eb laj amorreo, eb laj ferezeo, eb laj heveo ut eb laj jebuseo. Eb aßan mâcuaßeb aj Israel.


Και ειπεν η Μαριαμ Μεγαλυνει η ψυχη μου τον Κυριον 	 Ut lix María quixye: -Chi anchal inch'ôl ninq'ue xlok'al li Kâcua'.


Και εν τη ημερα εκεινη διωρισθησαν ανδρες επι των οικηματων δια τους θησαυρους, δια τας προσφορας, δια τας απαρχας και δια τα δεκατα, δια να συναγωσιν εν αυτοις απο των αγρων των πολεων τα νενομισμενα μεριδια δια τους ιερεις και Λευιτας διοτι ο Ιουδας ευφρανθη εξ αιτιας των ιερεων και εξ αιτιας των Λευιτων των παρεστωτων. 	 Saß eb li cutan aßan queßxakabâc laj ilol re li cab bar naxocman cuiß chixjunil li mayej li naqßueman re li templo, joß li tumin, joß li xbên ru li acuîmk, joß ajcuiß li junjûnk saß xlajêtkil. Queßxcßul chixjunil li joß qßuial queßxqßue saß eb li cßalebâl joß tzßîbanbil saß li chakßrab. Li joß qßuial li queßxcßul quiqßueheß reheb laj tij ut reheb laj levita. Eb li ralal xcßajol laj Judá saheb saß xchßôl riqßuineb laj tij ut eb laj levita li cuanqueb saß xcßanjel.


Δεν θελεις ακολουθησει τους πολλους επι κακω ουδε θελεις ομιλησει εν κρισολογια, ωστε να κλινης κατοπιν πολλων δια να διαστρεψης κρισιν 	 Usta chixjunileb li tenamit yôkeb xbânunquil li mâusilal, abanan mêbânu êre lâex. Nak texbokekß chiru laj rakol âtin, mêye ticßtiß usta lix qßuial li cuanqueb aran teßticßtißik. Chebânu ban saß tîquilal.


Και προσεκυνει πασα η συναξις και εψαλλον οι ψαλτωδοι και οι σαλπιγκται εσαλπιζον ολον τουτο εξηκολουθει εωσου ετελειωσεν η ολοκαυτωσις. 	 Chixjunileb li tenamit li cuanqueb aran yôqueb chixlokßoninquil li Dios. Eb laj bichanel yôqueb chi bichânc ut eb li cuanqueb xtrompeta yôqueb chixyâbasinquil li trompeta toj retal qui-osoß xcßatic li mayej.


Ας αναβωμεν εναντιον του Ιουδα και ας στενοχωρησωμεν αυτον, και ας διαμερισθωμεν αυτον εις εαυτους, και ας βαλωμεν βασιλεα εν μεσω αυτου, τον υιον του Ταβεηλ 	 —Toxic chi pletic riqßuineb laj Judá. Takachap lix naßajeb ut takajeqßui chi kibil kib. Ut takaxakab li ralal laj Tabeel chokß xreyeb, chanqueb.


Σηκωθητι και αλωνιζε, θυγατηρ Σιων, διοτι θελω καμει το κερας σου σιδηρουν και τας οπλας σου θελω καμει χαλκας, και θελεις κατασυντριψει λαους πολλους και θελω αφιερωσει τα διαρπαγματα αυτων εις τον Κυριον και την περιουσιαν αυτων εις τον Κυριον πασης της γης. 	 Li Kâcuaß tixye reheb lix tenamit: —Lâex aj Jerusalén, ayukex. Lâex chic texnumtâk saß xbêneb li xicß nequeßiloc êre. Lâin tinqßuehok êcacuilal. Chanchanakex li joskß aj cuacax. Chanchan cuânk lê xucub hierro. Ut lê rok chanchanak bronce. Texnumtâk saß xbêneb nabal chi tenamit. Ut li cßaßru têrêchani têkßaxtesi cue. Lix biomaleb têmayeja chicuu. Lâin li Kâcuaß li kßaxal nim incuanquil saß xbêneb chixjunileb li cuanqueb saß ruchichßochß, chan li Kâcuaß.


Λεγουσι προς αυτον Του Καισαρος. Τοτε λεγει προς αυτους Αποδοτε λοιπον τα του Καισαρος εις τον Καισαρα και τα του Θεου εις τον Θεον. 	 Ut que'chak'oc ut que'xye re: -Re li Acuabej, chanqueb. Ut li Jesús quixye cui'chic reheb: -Tojomak bi' re li Acuabej li c'a'ru re li Acuabej, ut tojomak re li Dios li c'a'ru re li Dios, chan.


Σαλπισατε σαλπιγγα εν νεομηνια, εν καιρω ωρισμενω, εν τη ημερα της εορτης ημων. 	 Cheyâbasihak li trompeta saß xkßehil xyoßlajic li po joß ajcuiß nak naxoroc li po saß xkßehil li kaninkße li kßaxal lokß,


εις τα αριστερα, οταν εργαζηται, αλλα δεν δυναμαι να ιδω αυτον. Κρυπτεται εις τα δεξια, και δεν βλεπω αυτον. 	 Nak ninxic saß li norte incßaß nintau. Ut nak ninxic saß li sur, incßaß ajcuiß nintau. Mâ bar nintau li Dios.


και παρεκαλεσα τους μαθητας σου δια να εκβαλωσιν αυτο, και δεν ηδυνηθησαν. 	 Xintz'âma chiruheb lâ tzolom nak te'risi li mâus aj musik'ej, abanan inc'a' xe'ru chirisinquil, chan li cuînk.


Αποκρινεται ο αγαπητος μου και λεγει προς εμε, Σηκωθητι, αγαπητη μου, ωραια μου, και ελθε 	 Li cuînk li ninra quiâtinac cuiqßuin ut quixye cue: —Cuaclin. Quim cuiqßuin. Kßaxal nacatinra. Cßajoß âchßinaßusal.


Και εσηκωθησαν ενωρις και περι τα χαραγματα της ημερας, εκαλεσεν ο Σαμουηλ τον Σαουλ οντα επι του δωματος, λεγων, Σηκωθητι, δια να σε εξαποστειλω. Και εσηκωθη ο Σαουλ, και εξηλθον αμφοτεροι, αυτος και ο Σαμουηλ, εως εξω. 	 Cuulajak chic nak ac sakêuc re, laj Samuel quixbok laj Saúl ut quixye re: —Cauresi âcuib chi xic xban nak anakcuan tatinchakßrabi, chan. Laj Saúl quicuacli ut queßcôeb xcaßbichaleb.Nak queßcuulac chire li tenamit, laj Samuel quixye re laj Saúl: —Ye re lâ môs nak xicak chi ubej. Abanan lâat tatcanâk arin xban nak lâin tinye âcue li cßaßru quixye li Dios, chan laj Samuel.


υπαγε και συναξον τους πρεσβυτερους του Ισραηλ και ειπε προς αυτους, Κυριος ο Θεος των πατερων σας, ο Θεος του Αβρααμ, του Ισαακ και του Ιακωβ, εφανη εις εμε, λεγων, Επεσκεφθην αληθως εσας και τα οσα καμνουσιν εις εσας εν Αιγυπτω 	 Li Dios quixye cuißchic re laj Moisés: —Ayu ut tâchßutubeb li cuînk li nequeßcßamoc be saß xyânkeb laj Israel. Ut tâye reheb, “Li nimajcual Dios li queßxlokßoni laj Abraham, laj Isaac ut laj Jacob, aßan xcßutbesi rib chicuu. Joßcaßin quixye cue: Xexcuil ut ninnau chixjunil li cßaßru yôquex chixcßulbal arin Egipto.


Λαβετε, αδελφοι μου, παραδειγμα της κακοπαθειας και της μακροθυμιας τους προφητας, οιτινες ελαλησαν εν τω ονοματι του Κυριου. 	 Ex hermân, chetzolak êrib riq'uineb li profeta li que'cuyuc chak xc'ulbal li raylal xban xyebal resil li Kâcua'.


Θελω δε να ησθε αμεριμνοι. Ο αγαμος μεριμνα τα του Κυριου, πως να αρεση εις τον Κυριον 	 Nacuaj raj nak mâc'a' c'a'ru tâxic cui' êch'ôl. Li cuînk li mâc'a' rixakil naxq'ue xch'ôl chi c'anjelac chiru li Kâcua' Dios ut chixbânunquil li bar cuan naraj li Kâcua' Dios.


ανθρωπινως λεγω δια την ασθενειαν της σαρκος σας. Διοτι καθως παρεστησατε τα μελη σας δουλα εις την ακαθαρσιαν και εις την ανομιαν προς την ανομιαν, ουτω τωρα παραστησατε τα μελη σας δουλα εις την δικαιοσυνην προς αγιασμον. 	 Ninch'olob xyâlal chêru riq'uin xserak'inquil chirix li nakac'ul arin sa' ruchich'och' re nak têtau ru li ninye. Junxil xek'axtesi êrib chixbânunquil li jo' mâjo'il na'leb ut li c'a'ak re ru chi mâusilal. A'ut anakcuan, chek'axtesihak êrib chixbânunquil li tîquilal re nak texcuânk sa' santilal chiru li Dios.


Και δεν ανελαβε πλεον δυναμιν ο Ιεροβοαμ εν ταις ημεραις του Αβια αλλ' επαταξεν αυτον ο Κυριος, και απεθανε. 	 Laj Jeroboam incßaß chic quicuan xcuanquil saß eb li cutan nak laj Abías quicuan chokß xreyeb laj Judá. Ut li Kâcuaß quiqßuehoc re chi câmc.


Πως θελω συγχωρησει εις σε δια τουτο; οι υιοι σου με εγκατελιπον και ωμνυον εις τους μη θεους αφου εχορτασα αυτους, τοτε εμοιχευον και συνεσωρευοντο εις οικον πορνης. 	 Li Kâcuaß quixye: —¿Chanru nak tincuy tinsach lê mâc? Eb lê ralal êcßajol xineßxtzßektâna ut xeßxbânu li juramento saß xcßabaßeb li jalanil dios li moco dioseb ta. Lâin quinqßuehoc re li cßaßru queßraj. Abanan eb aßan xeßxlokßoniheb li jalanil dios. Chanchan nak queßxmux ru lix sumlajiqueb ut queßcôeb riqßuineb li ixk li nequeßxcßayi ribeb.


Και θελεις λαβει το στηθος εκ του κριου της καθιερωσεως, οστις ειναι δια τον Ααρων, και θελεις κινησει αυτο εις κινητην προσφοραν ενωπιον Κυριου και θελει εισθαι μεριδιον σου. 	 Tâchap ajcuiß li re xchßôl li carner ut têtaksi re xkßaxtesinquil laj Aarón chokß aj tij chicuu. Nak acak xexrakeß xmayejanquil tâcanâk chokß âcue li tib aßan.


Διοτι εγκατελιπον εμε και εβεβηλωσαν τον τοπον τουτον και εθυμιασαν εν αυτω εις αλλους θεους, τους οποιους δεν εγνωρισαν, αυτοι και οι πατερες αυτων και οι βασιλεις Ιουδα, και εγεμισαν τον τοπον τουτον απο αιματος αθωων. 	 Tinbânu chi joßcan xban nak eb aßan xineßxtzßektâna ut xeßxsukßisi li naßajej aßin chokß xnaßajeb li jalanil dios. Xeßxcßat li incienso re xlokßoninquileb li jalanil dios li mâ jun sut queßxnau ru eb aßan chi moco queßxnau ru eb lix xeßtônil yucuaß, chi moco eb lix reyeb laj Judá. Ut queßxcamsiheb nabal li mâcßaßeb xmâc. Chanchan nak quinujac li naßajej riqßuin lix quiqßueleb.


Και ταυτα γραφομεν προς εσας, δια να ηναι πληρης η χαρα σας. 	 Sa' li hu a'in nakatakla xyebal êre re nak chitz'aklok ru lix sahil êch'ôl chêjunilex, jo' ajcui' lix sahil kach'ôl lâo.


Ο θυσιαζων εις θεους, εκτος εις μονον τον Κυριον, θελει εξολοθρευθη. 	 Li ani tâmayejak chiruheb li jalanil dios, ut cui incßaß tixqßue lix mayej re li tzßakal Dios, aßan tento tâcamsîk.


Και θελω παραδωσει τους Αιγυπτιους εις χειρα σκληρων κυριων και βασιλευς αγριος θελει εξουσιαζει αυτους, λεγει ο Κυριος, ο Κυριος των δυναμεων. 	 Ut tinkßaxtesiheb saß rukß jun li cuînk kßaxal joskß. Cßajoß li raylal teßxcßul nak li rey aßan tâtaklânk saß xbêneb, chan li Kâcuaß li nimajcual Dios.


Ματαιως εδοκιμασθη με κοπους, και η μεγαλη αυτης σκωρια δεν εξηλθεν απ' αυτης, η σκωρια αυτης εν τω πυρι. 	 Abanan mâcßaß aj e nak xintacuasi cuib xban nak incßaß ajcuiß qui-el li moß usta xinqßue saß xam re tâêlk lix tzßajnil.


Διοτι τα εντοσθια μου γεμουσι φλογωσεως, και δεν υπαρχει υγεια εν τη σαρκι μου. 	 Numtajenak li tik chicuix ut lublu chixjunil lin tibel xban.


Διοτι εφανη ευλογον εις το Αγιον Πνευμα και εις ημας να μη επιβαλλωμεν εις εσας μηδεν πλειοτερον βαρος εκτος των αναγκαιων τουτων, 	 Xc'ul xch'ôl li Santil Musik'ej jo' ajcui' lâo nak inc'a' texkapuersi chixbânunquil chixjunil li naxye sa' li chak'rab. Ca'aj cui' eb li na'leb a'in tento têbânu.


Ελεγε δε οτι το εξερχομενον εκ του ανθρωπου, εκεινο μολυνει τον ανθρωπον. 	 Ut quixye ajcui' li Jesús reheb: -Li inc'a' us naxc'oxla sa' xch'ôl, a'an namâcob cui'.


Διοτι οστις καμη το θελημα του Πατρος μου του εν ουρανοις, αυτος μου ειναι αδελφος και αδελφη και μητηρ. 	 Chixjunileb li te'bânûnk re li naraj lin Yucua' li cuan sa' choxa, a'aneb li cuîtz'in, a'aneb li cuanab ut a'aneb lin na', chan.


Και το λιθοστρωτον το επι τα πλαγια των πυλων, κατα το μηκος των πυλων, ητο το κατωτερον λιθοστρωτον. 	 Li xan li tusbil chiruheb li oquebâl li cuan chirix, aßan cubenak caßchßin xteram chiru li xan li cuanqueb cuiß li cocß naßajej.


πολλοι λεγουσι περι της ψυχης μου, δεν ειναι δι' αυτον σωτηρια εν τω Θεω Διαψαλμα. 	 Nabaleb li yôqueb chi âtinac chicuix ut nequeßxye: Li Dios incßaß tixcol aßan chiku, chanqueb.


Σελεκ ο Αμμωνιτης Νααραι ο Βηρωθαιος, ο οπλοφορος του Ιωαβ, υιου της Σερουιας 	 laj Selec, Amón xtenamit; laj Naharai, Beerot xtenamit, aßan li nacßamoc re lix chßîchß laj Joab lix yum lix Sarvia;


περι του Υιου αυτου, οστις εγεννηθη εκ σπερματος Δαβιδ κατα σαρκα, 	 A'an a'in resilal li Kâcua' Jesucristo li Ralal li Dios. Li Kâcua' Jesucristo tz'akal cuînk xban nak quiyo'la arin sa' ruchich'och' riq'uin jun reheb li ralal xc'ajol laj David.


Λαβων δε τους πεντε αρτους και τους δυο ιχθυας, ανεβλεψεν εις τον ουρανον και ευλογησεν αυτους και κατεκοψε, και εδιδεν εις τους μαθητας δια να βαλλωσιν εμπροσθεν του οχλου. 	 Li Jesús quixchap li ôb chi caxlan cua ut li cuib chi car. Qui-iloc sa' choxa. Quixbantioxi chiru li Dios. Quixjachi ut quixq'ue reheb lix tzolom re nak te'xjeq'ui reheb li q'uila tenamit.


Διοτι αυτος γνωριζει την πλασιν ημων, ενθυμειται οτι ειμεθα χωμα. 	 Li Kâcuaß naxnau nak yal cristiano ut saß junpât nachßinan kachßôl. Najulticoß re nak yal chßochß oquenako.


Και ο βασιλευς θελει καμει κατα την θελησιν αυτου, και θελει υψωθη και μεγαλυνθη υπερανω παντος Θεου, και θελει μεγαλορρημονησει κατα του Θεου των θεων, και θελει ευημερει, εωσου συντελεσθη η οργη διοτι το ωρισμενον θελει γεινει. 	 Li rey li cuan saß li norte tixbânu li cßaßru târaj. Tixnimobresi rib ut tixye nak aßan kßaxal nim xcuanquil chiru yalak cßaßru chi diosil. Ut tixye ajcuiß nak aßan kßaxal nim xcuanquil chiru li tzßakal Dios. Ut chixjunil us tâêlk chiru toj tâcuulak xkßehil nak li Dios tixqßue chixtojbal rix lix mâc xban nak ac chßolchßo nak joßcan tâcßulmânk.


Και επραξε πονηρα ενωπιον του Κυριου, ουχι ομως καθως ο πατηρ αυτου και η μητηρ αυτου διοτι εσηκωσε το αγαλμα του Βααλ, το οποιον ειχε καμει ο πατηρ αυτου. 	 Laj Joram quixbânu li mâusilal chiru li Kâcuaß, abanan incßaß quinumta lix mâusilal joß lix mâusilal lix naß xyucuaß. Laj Joram quixjor li pec li nequeßxlokßoni cuiß laj Baal, li quixyîb lix yucuaß junxil.


Ας απαντηση τον ανθρωπον αρκτος στερηθεισα των τεκνων αυτης και ουχι αφρων εν τη μωρια αυτου. 	 Kßaxal us nak tâcßul jun li oso yô xjoskßil li qui-elkßâc li ral, chiru nak tâchßic âcuib riqßuin jun li incßaß naxnau xyâlal xban nak kßaxal ra cuißchic tâcßul.


Θνησιμαιον η θηριαλωτον δεν θελει φαγει, ωστε να μιανθη εν αυτοις. Εγω ειμαι ο Κυριος. 	 Incßaß naru tixtzaca xtibel li xul li yal xcam chi joßcan, chi moco tixtzaca xtibel li xul li quicamsîc xban joskß aj xul. Cui tixtzaca, tixmux rib. Lâin li Kâcuaß ninyehoc re aßin.


Ο Θεος μου θελει απορριψει αυτους, διοτι δεν εισηκουσαν αυτον και θελουσιν εισθαι πλανωμενοι μεταξυ των εθνων. 	 Laj Oseas quixye: —Lin Dios tixtzßektânaheb xban nak incßaß queßxbânu li cßaßru quixye aßan. Joßcan nak teßxbeni ribeb yalak bar saß ruchichßochß.


Και εξηφθη παλιν η οργη του Κυριου εναντιον του Ισραηλ, και διηγειρε τον Δαβιδ εναντιον αυτων να ειπη, Υπαγε, αριθμησον τον Ισραηλ και τον Ιουδαν. 	 Quichal cuißchic xjoskßil li Kâcuaß Dios saß xbêneb laj Israel. Joßcan nak quixqßue xjoskßil laj David saß xbêneb. Quiyeheß re laj David nak târajlaheb chixjunileb laj Israel ut eb laj Judá.


Και απεστειλεν εκει η συναγωγη δωδεκα χιλιαδας ανδρων εκ των πλεον δυνατων και προσεταξεν αυτους, λεγουσα, Υπαγετε και παταξατε τους κατοικους της Ιαβεις-γαλααδ εν στοματι μαχαιρας, και τας γυναικας και τα παιδια 	 Ut eb li chßutchßûqueb aran queßxsiqßueb ru cablaju mil lix soldado li kßaxal cauheb rib chi pletic ut queßxye reheb: —Texxic aran Jabes-galaad ut têcamsiheb chixjunileb li cuanqueb aran, joß ixk, joß cocßal.


Ειπε δε προς αυτον ο Πετρος Κυριε, προς ημας λεγεις την παραβολην ταυτην η και προς παντας; 	 Laj Pedro quixye re li Jesús: -At Kâcua', ¿ma ca'aj cui' ke lâo xaye li jaljôquil ru âtin a'an, malaj ut reheb ajcui' chixjunileb li tenamit?-


Και σηκωθεντες απο Ασεμωνα, εστρατοπεδευσαν εν Μοσηρωθ. 	 Nak queßel Hasmona, queßcôeb toj Moserot ut aran queßxyîb lix muhebâleb.


και ελησμονησας Κυριον τον Ποιητην σου, τον εκτειναντα τους ουρανους και θεμελιωσαντα την γην και εφοβεισο παντοτε καθ' ημεραν την οργην του καταθλιβοντος σε, ως εαν ητο ετοιμος να καταστρεψη; και που ειναι τωρα η οργη του καταθλιβοντος; 	 ¿Cßaßut nak ninsach saß âchßôl lâin li Kâcuaß li quinyoßobtesin âcue? Lâin li quinyîban re li choxa ut chixjunil li cuan chiru ut lâin ajcuiß li quinyîban re li ruchichßochß ut quinqßue saß xnaßaj. ¿Cßaßut nak junelic yô âxiu xbaneb li nequeßrahobtesin âcue? ¿Cßaßut nak nacaxucuaheb li nequeßraj âsachbal? Eb aßan mâcßaß naru teßxbânu âcue.


Ουτω να απολεσθωσι παντες οι εχθροι σου, Κυριε οι δε αγαπωντες αυτον ας ηναι ως ο ηλιος ανατελλων εν τη δοξη αυτου. Και ανεπαυθη η γη τεσσαρακοντα ετη. 	 Joßcaßin taxak nak cheßosokß chixjunileb li xicß nequeßiloc âcue, at Kâcuaß. Ut eb li nequeßrahoc âcue, chanchanakeb taxak li sakße nak nalemtzßun cuaßleb, chanqueb saß lix bich. Nak ac xnumeß li plêt aßin, li tenamit Israel queßcuan saß usilal chiru caßcßâl chihab.


επαταξας τωοντι τον Εδωμ, και η καρδια σου σε υψωσε χαιρου την δοξαν σου καθημενος εν τω οικω σου δια τι εμπλεκεσαι εις κακον, δια το οποιον ηθελες πεσει, συ και ο Ιουδας μετα σου; 	 At rey Amasías, lâin ninnau nak xatnumta saß xbêneb laj Edom. Joßcan nak yôcat chixnimobresinquil âcuib. Mâcßaß nacuaj re nak tânimobresi âcuib. Canâkat saß lâ tenamit. ¿Cßaßru aj e nak tâchßic âcuib saß chßaßajquilal lâat ut tâchßiqueb laj Judá saß chßaßajquilal? chan li rey Joás.


Τοτε Ιωαναν ο υιος του Καρηα ελαλησε κρυφιως προς τον Γεδαλιαν εν Μισπα, λεγων, Ας υπαγω τωρα και ας παταξω τον Ισμαηλ τον υιον του Νεθανιου και ουδεις θελει μαθει αυτο δια τι να σε φονευση και ουτω παντες οι Ιουδαιοι, οι συνηγμενοι περι σε, να διασκορπισθωσι και το υπολοιπον του Ιουδα να απολεσθη; 	 Ut laj Johanán quiâtinac riqßuin laj Gedalías nak xjunes. Ut quixye re: —Chinâcanab chixcamsinquil laj Ismael. Mâ ani tânaßok re ani xcamsin re. ¿Cßaßut nak takacanab laj Ismael re nak tatxcamsi lâat? Cui tatxcamsi, teßxjeqßui cuißchic ribeb chixjunileb laj judío li xachßutubeb châjun sutam ut teßosokß chixjunileb laj Judá li joß qßuial chic xeßcana, chan.Abanan laj Gedalías li ralal laj Ahicam quixye re laj Johanán li ralal laj Carea: —Mâbânu aßan xban nak moco yâl ta li cßaßru yôcat chixyebal chirix laj Ismael, chan.


Τας δε μωρας και απαιδευτους φιλονεικιας παραιτου, εξευρων οτι γεννωσι μαχας 	 Mâcua'akat jun sa' xyânkeb li neque'xcuech'i rib chirix tôntil âtin li mâc'a' aj e. Lâat ac nacanau nak li cuech'înc ib junes ra xîc' naxq'ue.


Και παρεδωκε Κυριος ο Θεος του Ισραηλ τον Σηων και παντα τον λαον αυτου εις την χειρα του Ισραηλ, και επαταξεν αυτους και ο Ισραηλ εκληρονομησε πασαν την γην των Αμορραιων, των κατοικων της γης εκεινης. 	 Abanan li Kâcuaß li kaDios lâo aj Israel, coxtenkßa chi numtâc saß xbêneb laj Sehón. Joßcan nak xkêchani lix naßajeb laj amorreo li cuanqueb saß li naßajej aßan.


Τον δε δουλον μου Χαλεβ, επειδη εχει εν εαυτω αλλο πνευμα και με ηκολουθησεν εντελως, τουτον θελω φερει εις την γην εις την οποιαν εισηλθε, και το σπερμα αυτου θελει κληρονομησει αυτην. 	 Abanan laj Caleb li naxqßue xchßôl chi cßanjelac chicuu, aßan jalan xnaßleb chiruheb li jun chßol. Aßan tinqßue chi oc saß li naßajej li quicuulac chak rilbal. Ut eb li ralal xcßajol teßêchanînk re li naßajej aßan.


Λεγει ο Ιησους Σηκωσατε τον λιθον. Λεγει προς αυτον η αδελφη του αποθανοντος η Μαρθα Κυριε, οζει ηδη διοτι ειναι τεσσαρων ημερων. 	 Quixye li Jesús: -Isihomak li pec.- Lix Marta, li ranab li camenak quixye re: -Kâcua', ac xchuho'. Cuan chic câhib cutan xmukbal, chan.


Διοτι ας μη νομιζη ο ανθρωπος εκεινος οτι θελει λαβει τι παρα του Κυριου. 	 Cui yal xcab rix xch'ôl nak tixtz'âma, mixc'oxla nak tixc'ul li c'a'ru naxtz'âma re li Dios.


Και ηκουσα τον ανδρα τον ενδεδυμενον λινα, οστις ητο επανωθεν των υδατων του ποταμου, οτε υψωσε την δεξιαν αυτου και την αριστεραν αυτου εις τον ουρανον και ωμοσεν εις τον ζωντα εις τον αιωνα, οτι θελει εισθαι εις καιρον, καιρους και ημισυ καιρου και οταν συντελεσθη ο διασκορπισμος της δυναμεως του αγιου λαου, παντα ταυτα θελουσιν εκπληρωθη. 	 Ut li jun li lino rakß, li cuan saß xbên li haß, quixtaksi li rukß xcaßbichal ut quicuabi nak quixpatzß xcßabaß li Dios li cuan chi junelic kße cutan ut quixye nak li sachba chßôlej aßin tâcßulmânk chiru oxib chihab riqßuin media. Nak acak xsacheß xcuanquileb lix tenamit li Dios, târakekß xcßulbal chixjunil aßin, chan.


Τοτε ηδυνατο ο δικαιος να διαλεχθη μετ' αυτου και ηθελον ελευθερωθη διαπαντος απο του κριτου μου. 	 Nak tinâtinak riqßuin tixqßue retal nak mâcßaß inmâc ut tinrisi raj libre chi junaj cua.


Βεηρα υιος τουτου, τον οποιον μετωκισεν ο Θελγαθ-φελνασαρ βασιλευς της Ασσυριας ουτος ητο ο αρχηγος των Ρουβηνιτων. 	 li ralal laj Baal, aßan laj Beera li quichapeß ut quicßameß xban laj Tiglat-pileser lix reyeb laj asiria. Laj Beera, aßan li quitaklan saß xbêneb li ralal xcßajol laj Rubén.


και δεν θελει μεινει υπολοιπον εξ αυτων διοτι θελω φερει κακον επι τους ανδρας της Αναθωθ, εν τω ενιαυτω της επισκεψεως αυτων. 	 Lâin xinxakab li cutan nak tâchâlk li raylal saß xbêneb laj Anatot. Nak tâcuulak xkßehil mâ jun chic tâcolekß, chan li Kâcuaß.


δια να ενθυμησθε και να εκτελητε πασας τας εντολας μου, και να ησθε αγιοι εις τον Θεον σας. 	 Lâex têbânu chixjunil li chakßrab li xinqßue êre ut santobresinbilakex chicuu lâin lê Dios.Lâin li Kâcuaß lê Dios li quin-isin chak êre saß li naßajej Egipto re nak lâinak lê Dios. Lâin li Kâcuaß lê Dios.


Δευτερα δε ομοια αυτης Θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον. 	 Ut li xcab, chanchan ajcui' a'in: Târa lâ cuas âcuîtz'in jo' nak nacara âcuib lâat.


Ο νεος οινος πενθει, η αμπελος ειναι εν ατονια, παντες οι ευφραινομενοι την καρδιαν στεναζουσιν. 	 Lix tônal li uvas xchakic. Mâcßaß chic li vino. Kßaxal ra saß xchßôleb li cristian li sa saß xchßôleb nak queßcuan.


Μνημονευετε των θαυμασιων αυτου τα οποια εκαμε των τεραστιων αυτου και των κρισεων του στοματος αυτου 	 Chijulticokß êre li sachba chßôlej li quixbânu riqßuin lix cuanquil. Chijulticokß êre chanru nak quirakoc âtin.


Υπαγετε, ερωτησατε τον Κυριον περι εμου και περι του λαου και περι παντος του Ιουδα, περι των λογων του βιβλιου τουτου, το οποιον ευρεθη διοτι μεγαλη ειναι η οργη του Κυριου η εξαφθεισα εναντιον ημων, επειδη οι πατερες ημων δεν υπηκουσαν εις τους λογους του βιβλιου τουτου, ωστε να πραττωσι κατα παντα τα γεγραμμενα περι ημων. 	 Quixye reheb: —Ayukex ut patzßomak re li Kâcuaß chicuix lâin ut chirixeb li tenamit ut chirixeb laj Judá. Patzßomak cßaßru takabânu riqßuin li cßaßru tzßîbanbil saß li hu aßin. Li Kâcuaß yô xjoskßil saß kabên xban nak eb li kaxeßtônil yucuaß incßaß queßxbânu li cßaßru tzßîbanbil saß li hu aßin, chan li rey Josías.


Και πας ο Ισραηλ ακουσας θελει φοβηθη και δεν θελει καμει πλεον εν μεσω σου τοιουτον κακον. 	 Ut chixjunileb laj Israel teßxucuak nak teßrabi resil li cßaßru tâcßulmânk. Ut mâ ani chic saß êyânk tixbânu li mâusilal aßan.


Ο ασεβης θελει εισθαι αντιλυτρον του δικαιου, και των ευθεων ο παραβατης. 	 Li tîqueb xchßôl incßaß teßqßuehekß chi cßuluc raylal. Eb li incßaß useb xnaßleb teßqßuehekß chi cßuluc raylal.


θησαυριζοντες εις εαυτους θεμελιον καλον εις το μελλον, δια να απολαυσωσι την αιωνιον ζωην. 	 Cui neque'xbânu chi jo'can yôqueb chixc'ûlanquil lix râbaleb sa' choxa ut riq'uin a'an c'ojc'ôk xch'ôleb. Che'xbânuhak chi jo'can re nak tâcuânk lix yu'ameb chi tz'akal re ru ut chi numtajenak xsahil xch'ôleb.


Εσπειραν σιτον αλλα θελουσι θερισει ακανθας εκοπιασαν αλλα δεν θελουσιν ωφεληθη και θελετε αισχυνθη δια τα προιοντα σας απο του φλογερου θυμου του Κυριου. 	 Eb lin tenamit teßrau li trigo, abanan saß lix chßochß tâêlk li qßuix. Teßxtacuasi ribeb chi cßanjelac, abanan mâcßaßak rajbal lix cßanjeleb. Incßaß tinqßue chi êlc li racuîmkeb xban nak lâin yô injoskßil saß xbêneb, chan li Kâcuaß.


Αναβα εις το ορος τουτο Αβαριμ, εις το ορος Νεβω, το εν τη γη Μωαβ κατεναντι της Ιεριχω και θεωρησον την γην Χανααν, την οποιαν εγω διδω εις τους υιους Ισραηλ εις ιδιοκτησιαν 	 —Tatxic saß xbên li tzûl Nebo li cuan saß xyânkeb li tzûl re Abarim saß lix naßajeb laj Moab, li cuan chiru li tenamit Jericó. Ut aran saß xbên li tzûl Nebo tâcuil li naßajej Canaán li tinqßue reheb laj Israel re teßrêchani.


Διοτι ουτω λεγει Κυριος περι του Σαλλουμ, υιου του Ιωσιου, βασιλεως του Ιουδα, του βασιλευοντος αντι Ιωσιου του πατρος αυτου, οστις εξηλθεν εκ του τοπου τουτου Δεν θελει επιστρεψει εκει πλεον, 	 Joßcaßin quixye li Kâcuaß chirix laj Salum li qui-oc chokß xreyeb laj Judá chokß rêkaj laj Josías lix yucuaß. “Laj Salum li nequeßxye ajcuiß Joacaz re, tâisîk saß li naßajej aßin ut incßaß chic tâsukßîk.


Εγεινεν ετι πολεμος εν Γαθ, και ητο ανηρ υπερμεγεθης, και οι δακτυλοι των χειρων αυτου και οι δακτυλοι των ποδων αυτου ησαν εξ και εξ, εικοσιτεσσαρες τον αριθμον και ουτος ετι ητο εκ της γενεας του Ραφα. 	 Toj quicuan jun chic plêt aran Gat. Saß li plêt aßan quicuan jun chic li cuînk kßaxal najt rok. Li cuînk aßan cablaju li rußuj rukß ut cablaju li rußuj rok. Li cuînk aßan xcomoneb ajcuiß li nînki cuînk.


Διοτι εαν τωοντι καμνητε τον λογον τουτον, τοτε θελουσιν εισελθει δια των πυλων του οικου τουτου βασιλεις καθημενοι επι του θρονου του Δαβιδ, εποχουμενοι επι αμαξων και ιππων, αυτοι και οι δουλοι αυτων και ο λαος αυτων. 	 Cui têbânu chi tzßakal li us li yôquin xyebal êre, junes lâex li ralal xcßajol laj David tex-oc chokß rey. Ut tex-oc saß li oquebâl re li palacio aßin êrochben li teßcßanjelak chêru joßqueb ajcuiß li tenamit. Cuan teßxic chirix cacuây ut cuan teßxic saß carruaje.


Μετα δε τους λογους τουτους παρηλθον εως οκτω ημεραι, και παραλαβων τον Πετρον και Ιωαννην και Ιακωβον, ανεβη εις το ορος δια να προσευχηθη. 	 Cuakxakib cutan na chic xyebal eb a âtin a'in nak li Jesús cô chi tijoc sa' xbên jun li tzûl rochbeneb laj Pedro, laj Jacobo ut laj Juan.


Τοτε αναστεναξας εκ καρδιας αυτου, λεγει Δια τι η γενεα αυτη σημειον ζητει; αληθως σας λεγω, δεν θελει δοθη εις την γενεαν ταυτην σημειον. 	 Quixjik' xch'ôl li Jesús xban nak quititz' xbaneb, ut quixye: -Ca'aj cui' milagro yôqueb chixpatz'bal eb li tenamit a'in. Relic chi yâl tinye êre nak mâ jun milagro tinbânu chiruheb.-


Και εκ του Μανασση προσεχωρησαν εις τον Δαβιδ, οτε ηλθε μετα των Φιλισταιων εναντιον του Σαουλ δια να πολεμηση, πλην δεν εβοηθησαν αυτους διοτι οι ηγεμονες των Φιλισταιων συμβουλευθεντες απεπεμψαν αυτον, λεγοντες, Θελει προσχωρησει προς τον Σαουλ τον κυριον αυτου με κινδυνον των κεφαλων ημων. 	 Cuanqueb ajcuiß xcomoneb li ralal xcßajol laj Manasés queßcôeb riqßuin laj David nak yô chi xic rochbeneb laj filisteo chi pletic riqßuineb lix soldado laj Saúl. Abanan laj David incßaß quixtenkßaheb xban nak eb li nequeßtaklan saß xbêneb lix soldado laj filisteo incßaß queßraj nak tâxic chirixeb chi pletic. Queßxcßoxla nak mâre tixjunaji rib riqßuin lix soldado laj Saúl.


Οστις λοιπον ταπεινωση εαυτον ως το παιδιον τουτο, ουτος ειναι ο μεγαλητερος εν τη βασιλεια των ουρανων. 	 Jo'can nak li ani narec'a nak mâc'a' xcuanquil jo' li ch'ina al a'in, a'an li k'axal nim xcuanquil sa' lix nimajcual cuanquilal li Dios.


Ποσον ολιγωτερον ο ανθρωπος, σαπρια; και ο υιος του ανθρωπου, ο σκωληξ; 	 Cui eb aßan incßaß nequeßxtau xlokßal li Dios, ¿ma tojaß ta chic li cuînk tixtau xlokßal li Dios? Aßan saß ruchichßochß quiyoßla. Chanchan li motzoß, chan laj Bildad.


Ιδου, εγω βαλλω αυτην εις κλινην και τους μοιχευοντας μετ' αυτης εις θλιψιν μεγαλην, εαν δεν μετανοησωσιν εκ των εργων αυτων, 	 A'ut anakcuan lâin tinq'ue junak yajel sa' xbên re nak tât'anek' sa' ch'ât. Ut eb li neque'xbânu mâusilal riq'uin te'xc'ul ajcui' li raylal cui inc'a' neque'yot'e' xch'ôl ut cui inc'a' neque'xcanab xbânunquil li mâusilal li naxbânu a'an.


Και τους στυλους τους χαλκινους, τους εν τω οικω του Κυριου, και τας βασεις και την χαλκινην θαλασσαν την εν τω οικω του Κυριου, οι Χαλδαιοι κατεκοψαν και μετεκομισαν τον χαλκον αυτων εις την Βαβυλωνα. 	 Eb laj Babilonia queßxjori li okech yîbanbil riqßuin bronce ut lix naßaj li haß rochbeneb lix cßojlebâl. Ut queßxcßam Babilonia chixjunil li bronce.


λεγων Δοτε και εις εμε την εξουσιαν ταυτην, ωστε εις οντινα επιθεσω τας χειρας να λαμβανη Πνευμα Αγιον. 	 -Q'ue cue li cuanquil a'an re nak li ani tinq'ue li cuuk' sa' xbên tixc'ul li Santil Musik'ej, chan.


Και ελαλησε Κυριος προς τον Μανασσην και προς τον λαον αυτου πλην δεν εδωκαν ακροασιν. 	 Li Kâcuaß quixkßus laj Manasés ut quixkßuseb ajcuiß li tenamit. Abanan eb aßan incßaß queßabin chiru.


Και εχυσε τεσσαρας κρικους δια τα τεσσαρα ακρα της χαλκινης εσχαρας, δια να ηναι θηκαι των μοχλων. 	 Ut queßxyîb câhib li argollas riqßuin bronce ut queßxqßue saß xcâ xucûtil li tusbil chßîchß re teßxnumsi cuiß li cheß re xpakonquil li artal.


Μετα ταυτα ανεχωρησεν ο Ιησους περαν της θαλασσης της Γαλιλαιας της Τιβεριαδος 	 Mokon chic li Jesús cô cui'chic jun pac'al li palau Galilea. Neque'xye ajcui' Tiberias re li palau a'an.


περι τουτου του πραγματος ας συγχωρηση ο Κυριος τον δουλον σου, οτι, οταν εισερχηται ο κυριος μου εις τον οικον του Ριμμων δια να προσκυνηση εκει, και στηριζηται επι την χειρα μου, και εγω κλινω εμαυτον εν τω οικω του Ριμμων, ενω κλινω εμαυτον εν τω οικω του Ριμμων, ο Κυριος ας συγχωρηση τον δουλον σου περι του πραγματος τουτου 	 Chixcuyak taxak inmâc li Kâcuaß Dios nak tinxic chirix lin rey nak tâxic chi lokßonînc saß lix templo laj Rimón lix Dios. Aß taxak li Dios chicuyuk inmâc cui tincuikßib cuib nak yôquin chixtenkßanquil li rey, chan.


Ενθυμου λοιπον πως ελαβες και ηκουσας, και φυλαττε αυτα και μετανοησον. Εαν λοιπον δεν αγρυπνησης, θελω ελθει επι σε ως κλεπτης, και δεν θελεις γνωρισει ποιαν ωραν θελω ελθει επι σε. 	 Chijulticok' êre lix yâlal li querabi chak junxil. Chiyot'ek' êch'ôl ut jalomak êc'a'ux. Cacuubresihomak êch'ôl sa' lê pâbâl. Cui inc'a' têbânu a'an, lâin tincuulak êriq'uin chi mâc'a' sa' êch'ôl jo' naxbânu laj êlk' ut tinrakok âtin sa' êbên.


συ ομως, εν τοις οικτιρμοις σου τοις μεγαλοις, δεν εγκατελιπες αυτους εν τη ερημω ο στυλος της νεφελης δεν εξεκλινεν απ' αυτων την ημεραν, δια να οδηγη αυτους εν τη οδω, ουδε ο στυλος του πυρος την νυκτα, δια να φωτιζη εις αυτους και την οδον δι' ης εμελλον να διελθωσι. 	 Xban xnimal lâ cuusilal lâat incßaß catzßektânaheb nak yôqueb chak chi numecß saß li chaki chßochß. Lâat ban catcßamoc be chiruheb xban nak li chok incßaß quisach chiruheb nak yôqueb chi bêc chi cutan. Joßcan ajcuiß chiru kßojyîn, incßaß quisach li xam chiruheb li yô chi cßutuc lix beheb nak yôqueb chi xic.


και εχθροι του ανθρωπου θελουσιν εισθαι οι οικιακοι αυτου. 	 Li cuanqueb sa' jun cabal, xic' te'ril rib sa' inc'aba' lâin.


Τας αμαρτιας της νεοτητος μου και τας παραβασεις μου μη μνησθης κατα το ελεος σου μνησθητι μου συ, Κυριε, ενεκεν της αγαθοτητος σου. 	 Incßaß taxak chinak saß âchßôl li mâc ut li mâusilal li quinbânu chak saß insâjilal. Chinjulticokß taxak âcue, at Kâcuaß, xban nak junelic nacatrahoc ut junelic châbilat.


γινεσθε προς αλληλους φιλοστοργοι δια της φιλαδελφιας, προλαμβανοντες να τιματε αλληλους, 	 Cherahak êrib chi ribil êrib chi anchal êch'ôl xban nak êcomon êrib sa' lê pâbâl. Ut che-oxlok'i êrib chi ribil êrib.


Και εν τη ογδοη ημερα, ηλθον δια να περιτεμωσι το παιδιον, και ωνομαζον αυτο κατα το ονομα του πατρος αυτου Ζαχαριαν. 	 Ac cuan cuakxakib cutan re li c'ula'al, nak quixc'ul li circuncisión. Aj Zacarías raj que'xq'ue chok' xc'aba' chok' rêkaj lix yucua'.


Τοτε ειπον οι μαγοι προς τον Φαραω, Δακτυλος Θεου ειναι τουτο. Η καρδια ομως του Φαραω εσκληρυνθη και δεν εισηκουσεν εις αυτους, καθως ελαλησεν ο Κυριος. 	 Eb laj kße queßxye re laj faraón: —Aßin xbânuhom li Kâcuaß Dios, chanqueb. Ut joß quixye li Dios, laj faraón kßaxal cuißchic quicacuubresi xchßôl ut incßaß qui-abin chiruheb.


Ο Θεος εξαπαντος θελει συντριψει την κεφαλην των εχθρων αυτου και την τετριχωμενην κορυφην του περιπατουντος εν ταις ανομιαις αυτου. 	 Relic chi yâl li Kâcuaß tixsacheb ru li xicß nequeßiloc re. Tixsacheb chi junaj cua xban nak incßaß nequeßxcanab mâcobc.


Και ως ηκουσεν ο Χειραμ τους λογους του Σολομωντος, εχαρη σφοδρα και ειπεν, Ευλογητος Κυριος σημερον, οστις εδωκεν εις τον Δαβιδ υιον σοφον επι τον λαον τον πολυν τουτον. 	 Cßajoß nak quisahoß saß xchßôl laj Hiram nak quirabi li cßaßru quixye laj Salomón ut quixye: —¡Lokßoninbil taxak li Kâcuaß xban nak quixqßue jun ralal li rey David cuan xnaßleb ut aßan li xxakabâc chi taklânc saß li nimla tenamit aßin! chan.


και απο Βαμωθ της κοιλαδος της εν τη γη Μωαβ, επι της κορυφης Φασγα, το οποιον βλεπει προς Γεσιμων. 	 Nak queßel Bamot, queßcôeb saß li ru takßa re Moab. Ut queßcôeb toj saß li tzûl Pisga, li cuan saß xcaßyabâl li chaki chßochß.


Διοτι, ιδου, οι εχθροι σου θορυβουσι, και οι μισουντες σε υψωσαν κεφαλην. 	 Il li cßaßru yôqueb chixbânunquil li xicß nequeßiloc âcue. Qßueheb retal xban nak nequeßraj numtâc saß âbên.


Διοτι ηξευρεν εκεινον, οστις εμελλε να παραδωση αυτον δια τουτο ειπε Δεν εισθε παντες καθαροι. 	 Li Jesús ac naxnau ani li tâk'axtesînk re sa' ruk'eb li xic' neque'iloc re. Jo'can nak quixye nak cuan jun sa' xyânkeb inc'a' tîc xch'ôl.


Εκαμε την σεληνην δια τους καιρους ο ηλιος γνωριζει την δυσιν αυτου. 	 Cayîb li po re xberesinquil li cutan junjûnk ut li chihab. Li sakße ac naxnau jokße tâoc.


Και υπηγαν οι ανδρες και περιηλθον την γην και διεγραψαν αυτην εν βιβλιω κατα πολεις εις μεριδια επτα, και ηλθον προς τον Ιησουν εις το στρατοπεδον εις Σηλω. 	 Queßcôeb ut eb li cuînk aßin ut queßxbis chak li naßajej chi cuukub jachal ut queßxtzßîba retalileb li tenamit saß jun li hu. Ut chirix aßan queßsukßi cuißchic riqßuin laj Josué saß lix muhebâleb aran Silo.


Παροιμιαι Σολομωντος, υιου του Δαβιδ, βασιλεως του Ισραηλ, 	 Aßan aßin li âtin li quixye laj Salomón, li ralal laj David li quicuan chokß rey saß li tenamit Israel.


Η συμφορα του Μωαβ πλησιαζει να ελθη, και η θλιψις αυτου σπευδει σφοδρα. 	 Yô chak chi nachßoc li raylal li yô chi châlc saß xbêneb laj Moab. Chi sêb tâsachekß ru li tenamit.


διοτι ο Θεος δεν προσδιωρισεν ημας εις οργην, αλλ' εις απολαυσιν σωτηριας δια του Κυριου ημων Ιησου Χριστου, 	 Li Dios inc'a' quixsic' ku re nak toxq'ue chixtojbal rix li kamâc. Quixsic' ban ku re tocolek' sa' xc'aba' li Kâcua' Jesucristo.


Οταν δε σας διωκωσιν εν τη πολει ταυτη, φευγετε εις την αλλην διοτι αληθως σας λεγω, δεν θελετε τελειωσει τας πολεις του Ισραηλ, εωσου ελθη ο Υιος του ανθρωπου. 	 Nak texrahobtesîk sa' jun li tenamit, texxic sa' jalan chic. Relic chi yâl ninye êre nak toj mâji' ajcui' nequechoy xbeninquil chixjunileb li tenamit cuanqueb Israel te'xnau nak xolinêlk lâin li C'ajolbej.


Οι υιοι του Κααθ, Αμραμ, Ισααρ, Χεβρων και Οζιηλ, τεσσαρες. 	 Ut eb li ralal laj Coat câhibeb. Aßaneb laj Amram, laj Izhar, laj Hebrón ut laj Uziel.


Και συ λαλησον προς τους υιους Ισραηλ, λεγων, Προσεχετε να φυλαττητε τα σαββατα μου διοτι τουτο ειναι σημειον μεταξυ εμου και υμων εις τας γενεας υμων, δια να γνωριζητε οτι εγω ειμαι Κυριος, ο αγιαζων υμας 	 —Tâye aßin reheb laj Israel, “Che-oxlokßi li hilobâl cutan ut chebânu li cßaßru xinye êre. Cui lâex têbânu li cßaßru xinye êre, aßan tâcßanjelak chokß retalil chicuu joß ajcuiß chêru lâex nak lâin li Kâcuaß Dios ut lâex sicßbil êru inban. Tâcßanjelak ajcuiß chokß retalil chiruheb lê ralal êcßajol.


Ο λογος, τον οποιον ελαλησε Κυριος κατα της Βαβυλωνος, κατα της γης των Χαλδαιων, δια Ιερεμιου του προφητου. 	 Aßan aßin li quixye li Kâcuaß re li profeta Jeremías chirix li naßajej Babilonia joß eb ajcuiß li cuanqueb aran.


Οτε οι αρχηγοι αυτων περιηρχοντο εις τοπους πετρωδεις, ηκουσαν τα λογια μου, οτι ησαν γλυκεα. 	 Eb li nequeßtaklan saß xbêneb li incßaß useb xnaßleb toj saß xbên li pec teßcutekß chak nak teßsachekß ruheb. Toj aran teßxqßue retal li tenamit nak yâl li cßaßru quinye reheb.


Και ηλθεν εις την Ναζαρετ, οπου ητο ανατεθραμμενος, και εισηλθε κατα την συνηθειαν αυτου εις την συναγωγην εν τη ημερα του σαββατου και εσηκωθη να αναγνωση. 	 Sa' jun li cutan quicuulac li Jesús sa' li tenamit Nazaret li quiq'ui cui'. Sa' li hilobâl cutan cô sa' li cab li neque'xch'utub cui' ribeb laj judío jo' c'aynak xbânunquil. Ut quixakli chiruheb re târil xsa' li Santil Hu.


Περιτμηθητε εις τον Κυριον και αφαιρεσατε τας ακροβυστιας της καρδιας σας, ανδρες Ιουδα και κατοικοι της Ιερουσαλημ, μηποτε εξελθη ο θυμος μου ως πυρ και εξαφθη, και ουδεις θελει εισθαι ο σβεσων, ενεκεν της κακιας των πραξεων σας. 	 Lâex aj Judá ut lâex aj Jerusalén, isihomak li yibru naßleb li cuan saß lê chßôl ut kßaxtesihomak êrib chi tzßakal saß cuukß lâin li Kâcuaß lê Dios. Chanchan nak na-uxman li circuncisión. Cui incßaß têbânu li cßaßru ninye, lâin tinjoskßokß êriqßuin xban li mâusilal li nequebânu. Ut incßaß tânumekß lin joskßil saß êbên. Chanchanak li xam li incßaß nachup, chan li Kâcuaß.


Τις λεγει τι και γινεται, χωρις να προσταξη αυτο ο Κυριος; 	 ¿Ani ta biß târûk tixye cßaßru tixcßul junak cui moco joßcan ta naraj li Dios?


Και ειπε, Συ εισαι αυτος ο υιος μου Ησαυ; Ο δε ειπεν, Εγω. 	 laj Isaac quixye cuißchic re: —Ye cue, ¿ma relic chi yâl nak lâat laj Esaú, li cualal? chan. Ut laj Jacob quichakßoc ut quixye re: —Lâin laj Esaú lâ cualal, chan.


το βαρος δε των καρφιων ητο πεντηκοντα σικλοι χρυσιου. Και εσκεπασε τα υπερωα με χρυσιον. 	 Li claux yîbanbil riqßuin oro ut numenak jun libra râlal li junjûnk. Quixletz ajcuiß li oro chiruheb li cocß cab li cuanqueb saß xcaß tasalil li templo.


Και ηλθε λογος Κυριου προς τον Ιηου, τον υιον του Ανανι, εναντιον του Βαασα, λεγων, 	 Li Kâcuaß quiâtinac riqßuin li profeta Jehú, li ralal laj Hanani ut quixye re nak tixye re li rey Baasa nak incßaß us yô.


και εξηφθη η οργη του Κυριου εν τη ημερα εκεινη, και ωμοσε λεγων, 	 Quichal xjoskßil li Dios saß xbêneb ut quixye riqßuin juramento:


Υιε ανθρωπου, ειπε προς τον Φαραω βασιλεα της Αιγυπτου και προς το πληθος αυτου Με ποιον ωμοιωθης εν τη μεγαλειοτητι σου; 	 —At ralal cuînk, joßcaßin tâye reheb laj Egipto ut re laj faraón lix reyeb: ¿Cßaßru aj iqßuin tinjuntakßêta cuiß lê cuanquil?


Αι δε λοιπαι των πραξεων του Ναδαβ και παντα οσα επραξε, δεν ειναι γεγραμμενα εν τω βιβλιω των χρονικων των βασιλεων του Ισραηλ; 	 Chixjunil li quixbânu li rey Nadab tzßîbanbil retalil saß li hu Crónicas li tzßîbanbil cuiß li quilajeßxbânu lix reyeb laj Israel.


Αφρονες, εκεινος οστις εκαμε το εξωθεν δεν εκαμε και το εσωθεν; 	 Lâex mâc'a' êna'leb. ¿Ma inc'a' nequenau nak li ani quiyo'obtesin re li rix, a'an ajcui' li quiyo'obtesin re lix sa'?


θελει εγκρατευεσθαι απο οινου και απο σικερα και δεν θελει πιει οξος απο οινου η οξος απο σικερα ουτε θελει πιει ο, τι ειναι κατεσκευασμενον απο σταφυλης ουτε θελει φαγει σταφυλην προσφατον ουδε σταφιδας. 	 li jun aßan incßaß naru târucß li vino chi moco li haß li nacaltesin, chi moco li vinagre. Incßaß naru târucß xyaßal li uvas. Ut incßaß naru tixtzaca li uvas chi moco li chaki.


αφου υπαγητε, θελετε ελθει εις λαον ζωντα εν αφοβια και εις τοπον ευρυχωρον διοτι ο Θεος εδωκεν αυτον εις την χειρα σας τοπον, εις τον οποιον δεν ειναι ελλειψις ουδενος πραγματος των εν τη γη. 	 Tocuulak chi pletic riqßuineb chi mâcßaß saß xchßôleb li cuanqueb aran. Toxkatau jun nimla naßajej. Saß li naßajej aßan mâcßaß pâlt. Cuan ban chixjunil. Li Dios ac xkßaxtesi li naßajej aßan saß kukß, chanqueb.


δια να φυλαττωσι τα διαταγματα αυτου, και να εκτελωσι τους νομους αυτου. Αλληλουια. 	 Li Dios quixbânu chi joßcan re nak eb laj Israel teßxqßue xcuanquil lix chakßrab ut teßxbânu li cßaßru naxye. Lokßoninbil taxak ru li nimajcual Dios.


και θελει συμβη, ωστε τον διασωθεντα εκ της ρομφαιας του Αζαηλ, θελει θανατωσει ο Ιηου και τον διασωθεντα εκ της ρομφαιας του Ιηου, θελει θανατωσει ο Ελισσαιε 	 Chi joßcaßin li joß qßuial incßaß teßcamsîk xban laj Hazael, aßan teßcamsîk xban laj Jehú. Ut eb li incßaß teßcamsîk xban laj Jehú, aßan teßcamsîk xban laj Eliseo.


Θελει υπαγει εις την γενεαν των πατερων αυτου εις τον αιωνα δεν θελουσιν ιδει φως. 	 Abanan tâcuulak ajcuiß xkßehil nak tâcâmk joß nak queßcam lix xeßtônil yucuaßeb. Ut incßaß chic teßcuânk saß ruchichßochß.Li cuînk incßaß nacuan lix yußam chi junelic saß ruchichßochß usta nabal lix biomal ut lix cuanquilal. Nequeßcam li xul ut nequeßcam ajcuiß li cristian.


Δεν δυναται ο κοσμος να μιση εσας εμε ομως μισει, διοτι εγω μαρτυρω περι αυτου οτι τα εργα αυτου ειναι πονηρα. 	 Eb li cuanqueb sa' ruchich'och' xic' niquine'ril xban nak lâin ninye reheb nak inc'a' us li yôqueb chixbânunquil. Abanan lâex inc'a' xic' nequex-ile' xbaneb.


η Εσεβων και πασαι αι πολεις αυτης, αι εν τη πεδινη Δαιβων, και η Βαμωθ-βααλ, και η Βαιθ-βααλ-μεων, 	 Queßxcßul ajcuiß li naßajej Hesbón ut chixjunil li tenamit li cuanqueb saß li ru takßa xcuênt Hesbón. Aßaneb aßin li cocß tenamit: Dibón, Bamot-baal, Bet-baal-meón,


Και εκπνευσας ο Ισαακ απεθανε και προσετεθη εις τον λαον αυτου, γερων και πληρης ημερων και εθαψαν αυτον Ησαυ και Ιακωβ οι υιοι αυτου. 	 Nak ac tîx chic chi us, laj Isaac quicam ut coxtauheb lix xeßtônil yucuaß. Laj Esaú ut laj Jacob queßxmuk lix yucuaßeb nak quicam.


Και εφεραν την κιβωτον του Θεου και εθεσαν αυτην εν τω μεσω της σκηνης, την οποιαν εστησε δι' αυτην ο Δαβιδ και προσεφεραν ολοκαυτωματα και ειρηνικας προσφορας ενωπιον του Θεου. 	 Joßcaßin nak queßxcßam lix Lokßlaj Câx li Kâcuaß ut queßxqßue saß xyi li muhebâl li quixyîb laj David. Queßxcßat li mayejanbil xul chiru li Kâcuaß ut queßxqßue xmayej re xcßambaleb rib saß usilal riqßuin li Kâcuaß.


Και ενεθυμηθησαν τους λογους αυτου. 	 Riq'uin a'an quinak sa' xch'ôleb li ixk li c'a'ru quixye li Jesús.


Σεραιας, Αζαριας, Ιερεμιας, 	 laj Seraías, laj Azarías, laj Jeremías,


Αφου ειπε ταυτα ο Ιησους, εξηλθε μετα των μαθητων αυτου περαν του χειμαρρου των Κεδρων, οπου ητο κηπος, εις τον οποιον εισηλθεν αυτος και οι μαθηται αυτου. 	 Nak quirake' chi tijoc li Jesús, qui-el sa' li na'ajej a'an rochbeneb lix tzolom. Côeb jun pac'al li ha' Cedrón xc'aba' bar cuan cui' jun sîr li acuîmk.


Ω τεθλιμμενη, τεταραγμενη, απαρηγορητος, ιδου, εγω θελω στρωσει τους λιθους σου εκ μαρμαρων πορφυρων και θελω βαλει τα θεμελια σου εκ σαπφειρων. 	 Li Kâcuaß quixye: —Lâex aj Jerusalén, tokßob êru. Kßaxal ra xecßul ut mâ ani xcßojoban êchßôl. Lâin tinyîb cuißchic lê tenamit riqßuin li châbil pec carbunclo ut tinqßue li cimiento riqßuin li châbil pec zafiro.


Και εξουσιαζεν ο Σολομων επι παντα τα βασιλεια, απο του ποταμου εως της γης των Φιλισταιων, και εως των οριων της Αιγυπτου και εφερον δωρα και ησαν δουλοι εις τον Σολομωντα καθ' ολας τας ημερας της ζωης αυτου. 	 Laj Salomón cuan xcuanquil saß chixjunil li naßajej li naticla cuan cuiß li nimaß Eufrates ut nacuulac toj cuanqueb cuiß laj filisteo ut nacuulac toj saß li nubâl re li tenamit Egipto. Eb aßan cuanqueb rubel xcuanquil li rey Salomón ut nequeßxtoj chiru li rey li joß qßuial tento xtojbal joß najtil yoßyo.


Και κατα προσωπον των θαλαμων ητο περιπατος δεκα πηχων το πλατος, και προς τα εσω οδος μιας πηχης και αι θυραι αυτων ησαν προς βορραν. 	 Chiruheb li cocß naßajej cuan jun li xmu cab. Li xmu cab aßan ôb metro ru ut lajêb roxcßâl metro li rok. Eb li oquebâl, aßan cuanqueb saß li norte.


Ο Κυριος λοιπον επληρωσε τον λογον αυτου τον οποιον ελαλησε και εγω ανεστην αντι Δαβιδ του πατρος μου και εκαθησα επι του θρονου του Ισραηλ, καθως ελαλησε Κυριος, και ωκοδομησα τον οικον εις το ονομα Κυριου του Θεου του Ισραηλ 	 Li Kâcuaß xbânu li cßaßru quixyechißi chak. Lâin xin-oc chokß rey chokß rêkaj laj David lin yucuaß. Xin-oc chi taklânc saß xbêneb laj Israel joß quixye li Kâcuaß. Ut xinyîb li templo re takalokßoni cuiß li Kâcuaß li kaDios lâo aj Israel.


Ηρωτησαν λοιπον αυτον Τις ειναι ο ανθρωπος, οστις σοι ειπε, Σηκωσον τον κραββατον σου και περιπατει; 	 Que'xpatz' re: -¿Ani li cuînk li xyehoc âcue nak tâxoc lâ cuarib ut tatbêk? chanqueb.


Ο ουρανισκος αυτου ειναι γλυκασμοι και αυτος ολος επιθυμητος. Ουτος ειναι ο αγαπητος μου, και ουτος ο φιλος μου, θυγατερες Ιερουσαλημ. 	 Kßaxal kßun naâtinac. Cßajoß xchâbilal li cuînk aßan. Aßan lin bêlom, li ninra, ex tukß ix aj Jerusalén.


Και θελω καταπαυσει πασαν την ευφροσυνην αυτης, τας εορτας αυτης, τας νεομηνιας αυτης και τα σαββατα αυτης και πασας τας πανηγυρεις αυτης. 	 Lâin tincuisi li ninkßeîc chiru, li naqßuehoc xsahil xchßôl. Incßaß chic tâninkßeîk rajlal chihab, rajlal po chi moco saß li hilobâl cutan joß cßaynak xbânunquil. Incßaß chic tixninkßei ruheb lix dios.