και ευθυς εκηρυττεν εν ταις συναγωγαις τον Χριστον οτι ουτος ειναι ο Υιος του Θεου. 	 Laj Saulo ticto qui-oc chixch'olobanquil lix yâlal chirix li Jesús, chiruheb li tenamit sa' eb li cab li neque'xch'utub cui' ribeb laj judío ut quixye reheb: -Li Jesús, a'an li Cristo li Ralal li Dios, chan.


Ακουε, Ισραηλ Κυριος ο Θεος ημων ειναι εις Κυριος. 	 Abihomak, lâex aj Israel, li Kâcuaß li kaDios, aßan jun ajcuiß.


αλλα τωρα τουτο ειναι το πραγμα το οποιον θελομεν καμει εις την Γαβαα θελομεν αναβη εναντιον αυτης κατα κληρους 	 Li cßaßru tento takabânu, aßan bûlic chirix li ani teßxic chi pletic riqßuineb laj Gabaa.


Παυλος, δουλος Θεου, αποστολος δε Ιησου Χριστου κατα την πιστιν των εκλεκτων του Θεου και την επιγνωσιν της αληθειας της κατ' ευσεβειαν 	 Lâin laj Pablo. Yôquin chi tz'îbac âcuiq'uin, at Tito. Ninc'anjelac chiru li Dios ut lâin x-apóstol li Jesucristo. Xakabanbilin xban li Jesucristo re xtenk'anquileb li sic'bileb ru xban li Dios re nak tz'akalak re ru lix pâbâleb. Ut xakabanbilin re xtenk'anquileb re nak te'xtau ru chi tz'akal lix yâlal li colba-ib ut tâtîcobresîk lix ch'ôleb.


Συμφερει εις αυτον να κρεμασθη περι τον τραχηλον αυτου μυλου πετρα και να ριφθη εις την θαλασσαν, παρα να σκανδαλιση ενα των μικρων τουτων. 	 K'axal raj us chok' re a'an nak tâcutek' sa' xchamal li palau chi bac'bo junak nimla pec chi xcux chiru nak tixpo' xch'ôl junak li toj k'un xch'ôl sa' lix pâbâl.


Τελευταιον δε, γινεσθε παντες ομοφρονες, συμπαθεις, φιλαδελφοι, ευσπλαγχνοι, φιλοφρονες, 	 Ut tinye ajcui' êre, chexcuânk chêjunilex chi junajak lê ch'ôl ut chi junajak lê c'a'ux. Cherahak êrib chêribil êrib. Chetok'oba êru chêribil êrib ut k'unak lê ch'ôl.


και αποστειλη τον προκεκηρυγμενον εις εσας Ιησουν Χριστον, 	 Li Dios tixtakla cui'chic chak li Jesucristo sa' ruchich'och' xban nak a'an li Mesías li ac xakabanbil chak najter re xcolbaleb chiru li raylal li cuanqueb sa' ruchich'och'.


Και εκαμον επι των κρασπεδων του ποδηρους ροδια εκ κυανου και πορφυρου και κοκκινου και βυσσου κεκλωσμενης. 	 Queßxqßue li granada chire li rakß chokß xsahob ru yîbanbil riqßuin nokß azul, nokß púrpura ut nokß cak ut li bakbil nokß lino.


διοτι εκαμεν εις εμε μεγαλεια ο δυνατος και αγιον το ονομα αυτου, 	 Lok'oninbil taxak ru li Kâcua' li k'axal nim xcuanquil xban nak quixc'utbesi chicuu lix nimal lix cuanquilal. A'an tz'akal santo.


Και οι δαιμονες παρεκαλουν αυτον, λεγοντες Εαν μας εκβαλης, επιτρεψον εις ημας να απελθωμεν εις την αγελην των χοιρων. 	 Ut eb li mâus aj musik'ej que'xtz'âma chiru li Jesús ut que'xye re: -Cui toâcuisi riq'uineb li cuînk a'in, choâcanab chi oc riq'uineb li jun tûb chi âk li cuanqueb aran.


Και οι ποδες αυτου θελουσι σταθη κατα την ημεραν εκεινην επι του ορους των ελαιων, του απεναντι της Ιερουσαλημ εξ ανατολων και το ορος των ελαιων θελει σχισθη κατα το μεσον αυτου προς ανατολας και προς δυσμας και θελει γεινει κοιλας μεγαλη σφοδρα και το ημισυ του ορους θελει συρθη προς βορραν και το ημισυ αυτου προς νοτον. 	 Saß eb li cutan aßan li Kâcuaß tâxaklîk saß xbên li tzûl Olivos li cuan jun pacßal li tenamit Jerusalén saß releb sakße. Ut li tzûl Olivos tâjachekß saß xyi ut tixjecß rib. Tâticlâk saß releb sakße lix jachalal ut tâcuulak bar na-oc cuiß li sakße. Jun nimla ru takßa tâcanâk saß xyi li cuib jachal. Jun jachal li tzûl tâcanâk saß li norte ut li jun jachal chic tâcanâk saß li sur.


Διοτι ειναι γεγραμμενον οτι ο Αβρααμ εγεννησε δυο υιους, ενα εκ της δουλης και ενα εκ της ελευθερας. 	 Tz'îbanbil retalil nak laj Abraham quicuan cuib li ralal, jun riq'uin li lok'bil môs ut li jun chic riq'uin li tz'akal rixakil. (Gén. 21:2-9)


εξηγαγεν αυτους εκ του σκοτους και εκ της σκιας του θανατου και τα δεσμα αυτων συνετριψεν. 	 Quirisiheb rubel xcuanquil li jalaneb xtenamit. Chanchan nak quirisiheb saß li kßojyîn nak quirisiheb saß li raylal ut quirisi li cadena li bacßbôqueb cuiß.


Αλλα πρεπει να τρωγης ταυτα ενωπιον Κυριου του Θεου σου, εν τω τοπω οντινα εκλεξη Κυριος ο Θεος σου, συ, και ο υιος σου και η θυγατηρ σου και ο δουλος σου και η δουλη σου και ο Λευιτης ο εντος των πυλων σου και θελεις ευφραινεσθαι ενωπιον Κυριου του Θεου σου, εις οσα επιβαλης την χειρα σου. 	 Têtzaca ban li mayej aßan chiru li Kâcuaß saß li naßajej li tixsicß ru li Kâcuaß lê Dios. Joßcan têbânu lâex, ut eb lê ralal êcßajol, eb lê môs ixk ut eb lê môs cuînk, joß eb ajcuiß laj levita li cuânkeb saß lê tenamit. Ut tâsahokß saß êchßôl chiru li Kâcuaß riqßuin chixjunil li cßanjel têbânu.


Καθησυχασας δε ο γραμματευς τον οχλον, λεγει Ανδρες Εφεσιοι, και τις ανθρωπος ειναι οστις δεν εξευρει οτι η πολις των Εφεσιων ειναι λατρις της μεγαλης θεας Αρτεμιδος και του Διοπετους αγαλματος; 	 Nak ac xk'unbesiheb li tenamit laj tz'îb li nac'anjelac sa' pôpol, quixye reheb: -Lâex aj Efeso, ¿ma cuan ta bi' junak inc'a' naxnau nak li katenamit Efeso, a'an li nac'ac'alen re li rochoch lix Diana, li kalok'laj dios? Chixjunileb neque'xnau nak li jalam ûch a'an chalenak chak sa' choxa.


Και ειπον οι υιοι των προφητων προς τον Ελισσαιε, Ιδου τωρα, ο τοπος, εις τον οποιον ημεις κατοικουμεν ενωπιον σου, ειναι στενος δι' ημας 	 Saß jun li cutan li jun chßûtal chi profeta queßxye re laj Eliseo: —¡Qßue retal! Li naßajej li cuanco cuiß âcuochben caßchßin ut latzß.


και Σελεμιας και Ναθαν και Αδαιας, 	 laj Selemías, laj Natán, laj Adaía,


Τις προτερον εδωκεν εις εμε και να ανταποδοσω; τα υποκατω παντος του ουρανου ειναι εμου. 	 ¿Ani ta biß târûk tâcuechßok cuix lâin? Mâ ani naru nacuechßoc cuix lâin xban nak lâin aj êchal re chixjunil li cuan saß ruchichßochß.


διοτι πασαν την γην την οποιαν βλεπεις, εις σε θελω δωσει αυτην και εις το σπερμα σου εως αιωνος 	 Ut ilon chi us. Chixjunil li chßochß, li yôcat chi rilbal, aßan tinqßue âcue lâat chi junaj cua joß ajcuiß reheb lâ cualal âcßajol. Aßin li naßajej li xinyechißi âcue, chan.


και απεστειλε τον δουλον αυτου τη ωρα του δειπνου δια να ειπη προς τους κεκλημενους Ερχεσθε, επειδη παντα ειναι ηδη ετοιμα. 	 Nak quicuulac xk'ehil li nink'e, quixtakla lix môs chixyebal reheb li bokbileb nak te'châlk chi cua'ac xban nak ac xyâlo' li tzacaêmk.


μετα καθαρου, καθαρος θελεις εισθαι και μετα διεστραμμενου διεστραμμενως θελεις φερθη. 	 Lâat nacacuosobtesiheb li tîqueb xchßôl châcuu. Aban li incßaß useb xnaßleb cau nacakßuseb.


Οι ασεβεις με περιεμενον δια να με αφανισωσιν αλλ' εγω θελω προσεχει εις τα μαρτυρια σου. 	 Eb li incßaß useb xnaßleb nequeßxcßûb ru chanru nak tineßxcamsi. Abanan lâin junelic cuan saß inchßôl lâ chakßrab.


ημεις δε καταβαντες προτεροι εις το πλοιον, απεπλευσαμεν εις την Ασσον, μελλοντες να αναλαβωμεν εκειθεν τον Παυλον επειδη ουτως ειχε διαταξει, μελλων αυτος να υπαγη πεζος. 	 Lâo côo toj Asón chiru ha' chixc'ulbal laj Pablo. A'an cô chi ch'och'el xban nak jo'can quiraj.


οι πατερες ημων εφαγον το μαννα εν τη ερημω, καθως ειναι γεγραμμενον Αρτον εκ του ουρανου εδωκεν εις αυτους να φαγωσιν. 	 Eb li kaxe'tônil yucua' que'q'uehe' chak li maná chixcua'eb nak yôqueb chak chi numec' sa' li chaki ch'och' jo' tz'îbanbil retalil sa' li Santil Hu: Choxahil cua quiq'uehe' chixcua'eb.


Διοτι προς εσας ειναι η επαγγελια και προς τα τεκνα σας και προς παντας τους εις μακραν, οσους αν προσκαλεση Κυριος ο Θεος ημων. 	 Yechi'inbil êre lâex li mâtan a'in, ut yechi'inbil ajcui' reheb lê ralal êc'ajol ut reheb ajcui' li mâcua'eb aj judío. Yechi'inbil reheb chixjunileb li jo' q'uialeb te'bokek' xban li Kâcua' li kaDios, chan.


Τοτε απεκριθη ο βασιλευς και ειπε προς την γυναικα, Μη κρυψης απ' εμου τωρα το πραγμα, το οποιον θελω σε ερωτησει εγω. Και ειπεν η γυνη, Ας λαληση, παρακαλω, ο κυριος μου ο βασιλευς. 	 Li rey David quixye re li ixk: —Nacuaj patzßoc âcue ut nacuaj nak tâsume chi tzßakal li cßaßru tinpatzß âcue, chan. Ut li ixk quixye: —Us. Patzß li cßaßru tâcuaj, chan.


Αλλ' ο Αχαζ ειπε, δεν θελω ζητησει ουδε θελω πειρασει τον Κυριον. 	 Abanan laj Acaz quichakßoc ut quixye: —Incßaß tintzßâma châcuu nak tâcßutbesi junak retalil chicuu. Lâin incßaß tinyal âcuix lâat, at Kâcuaß, chan.


Και εξεπορνευθης με τους Αιγυπτιους τους πλησιοχωρους σου, τους μεγαλοσαρκους και επολλαπλασιασας την πορνειαν σου, δια να με παροργισης. 	 Cabânu li mâusilal riqßuineb laj Egipto li junes cuânc riqßuin ixk nequeßxcßoxla. Kßaxal xnumta li mâusilal li xabânu riqßuineb ut riqßuin aßan cachikß injoskßil.


Και σηκωθεις ο βασιλευς απο του συμποσιου του οινου ωργισμενος υπηγεν εις τον κηπον του παλατιου ο δε Αμαν εσταθη, δια να ζητηση την ζωην αυτου παρα της Εσθηρ της βασιλισσης διοτι ειδεν οτι κακον ητο αποφασισμενον εναντιον αυτου παρα του βασιλεως. 	 Cßajoß nak quijoskßoß li rey. Quicuacli saß junpât ut cô chirix cab bar aubil cuiß li utzßußuj. Laj Amán quicana aran chixtzßâmanquil chiru lix Ester nak incßaß tâcamsîk xban nak ac naxnau nak tâtaklâk xcamsinquil xban li rey.


Τοτε υπηγεν εις των δωδεκα, ο λεγομενος Ιουδας Ισκαριωτης, προς τους αρχιερεις 	 Ut laj Judas Iscariote, jun reheb li cablaju chi xtzolom li Jesús, cô riq'uineb lix bênil aj tij.


ειπε προς αυτους, Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος Το φορτιον τουτο αποβλεπει τον αρχοντα τον εν Ιερουσαλημ και απαντα τον οικον Ισραηλ, οιτινες ειναι μεταξυ αυτων. 	 Tâye reheb: Aßan aßin li quixye li nimajcual Dios. Li âtin aßin re li nataklan aran Jerusalén ut reheb ajcuiß chixjunileb laj Israel li cuanqueb aran.


ημεις λοιπον χρεωστουμεν να υποδεχωμεθα τους τοιουτους, δια να γινωμεθα συνεργοι εις την αληθειαν. 	 Jo'can nak tento takatenk'aheb li cuînk a'in xban nak kech aj c'anjeleb chixch'olobanquil lix yâlal.


και ειπε προς αυτους, Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος του Ισραηλ. Επικαταρατος ο ανθρωπος, οστις δεν υπακουει εις τους λογους της διαθηκης ταυτης, 	 Tâye reheb: Joßcaßin xye li Kâcuaß lix Dioseb laj Israel. Tzßektânanbil li ani incßaß naxbânu li cßaßru naxye saß li contrato aßin.


Και δεν ενεθυμηθη Ιωας ο βασιλευς το ελεος, το οποιον εκαμεν εις αυτον Ιωδαε ο πατηρ αυτου, αλλ' εθανατωσε τον υιον αυτου ενω δε απεθνησκεν, ειπεν, Ο Κυριος ας ιδη και ας εκζητηση. 	 Quisach saß xchßôl li rey Joás li usilal li qui-ux re xban laj Joiada lix yucuaß laj Zacarías. Quixqßue ban chi camsîc laj Zacarías. Nak yô chi câmc, laj Zacarías quixye re: —Aß taxak li Dios chi-ilok re li cßaßru xabânu ut aßan taxak chiqßuehok rêkaj âcue, chan.


Την δε πρωτην των αζυμων προσηλθον οι μαθηται προς τον Ιησουν, λεγοντες προς αυτον Που θελεις να σοι ετοιμασωμεν δια να φαγης το πασχα; 	 Sa' li xbên cutan re li nink'e nak neque'xcua' li caxlan cua chi mâc'a' xch'amal, que'chal lix tzolom riq'uin li Jesús ut que'xye re: -¿Bar tâcuaj takacauresi chak li na'ajej re tâtzaca cui' li mayejanbil xul? chanqueb.


Και τωρα, ομοσατε μοι, παρακαλω, εις τον Κυριον οτι, καθως εγω εκαμα ελεος εις εσας, θελετε καμει και σεις ελεος εις την οικογενειαν του πατρος μου και δοτε εις εμε σημειον πιστεως, 	 Joßcan nak lâin nintzßâma chêru nak têbânu li juramento saß xcßabaß li Kâcuaß lê Dios nak têbânu usilal reheb li cuechßalal joß nak xinbânu usilal êre lâin. Têqßue junak retalil cue re nak tinnau nak yâl nak têbânu li cßaßru yôquin chixtzßâmanquil chêru.


να αγαθοεργωσι, να πλουτωσιν εις εργα καλα, να ηναι ευμεταδοτοι, κοινωνικοι, 	 Chaye reheb nak che'xbânu li us. Chinumtâk lix châbilaleb. Che'xnauhak sihînc chi nabal ut chi anchaleb xch'ôl.


Κατ' εκεινον τον καιρον ανεβησαν οι δουλοι του Ναβουχοδονοσορ βασιλεως της Βαβυλωνος επι την Ιερουσαλημ και επολιορκησαν την πολιν. 	 Saß eb li cutan aßan eb li nequeßtenkßan re laj Nabucodonosor lix reyeb laj Babilonia queßcôeb chi pletic Jerusalén. Ut queßxsut li tenamit.


Δικαια σταθμη και πλαστιγξ ειναι του Κυριου παντα τα ζυγια του σακκιου ειναι εργου αυτου. 	 Li ani nabisoc chi tzßakal re ru, aßan naxbânu joß naraj li Kâcuaß. Ut li Kâcuaß naraj nak li cristian teßbisok chi tzßakal re ru.


Και εγραψα το συμφωνητικον και εσφραγισα και εβαλον μαρτυρας και εζυγισα τα χρηματα εν τη πλαστιγγι. 	 Xinbis li plata saß li bisleb. Xintzßîba li hu ut xinqßue sello chiru ut xincßut chiruheb li testigo.


Οι υιοι του Συμεων ησαν Νεμουηλ και Ιαμειν, Ιαρειβ, Ζερα και Σαουλ 	 Eb li ralal xcßajol laj Simeón, aßaneb laj Nemuel, laj Jamín, laj Jarib, laj Zera, ut laj Saúl.


Ουτοι εχουσι μιαν γνωμην και θελουσι παραδωσει εις το θηριον την δυναμιν και την εξουσιαν εαυτων. 	 Eb a'in junajak xc'a'uxeb ut te'xq'ue lix cacuilal ut lix cuanquilal re li josk' aj xul.


Ωμοιωθη η βασιλεια των ουρανων με ανθρωπον βασιλεα, οστις εκαμε γαμους εις τον υιον αυτου 	 Quixye reheb: Lix nimajcual cuanquilal li Dios chanchan jun li rey li quixnink'ei lix sumlajic li ralal.


Και ουτοι ειναι οι τοποι, τους οποιους οι υιοι Ισραηλ εκληρονομησαν εν τη γη Χανααν, τους οποιους εκληροδοτησαν εις αυτους Ελεαζαρ ο ιερευς και Ιησους ο υιος του Ναυη και οι αρχηγοι των πατριων των φυλων των υιων Ισραηλ. 	 Li naßajej Canaán quiqßueheß chokß reheb laj Israel xbaneb laj Eleazar laj tij, ut laj Josué li ralal laj Nun, rochbeneb li nequeßcßamoc be saß xyânkeb lix têpaleb li ralal xcßajol laj Israel.


Και αφου εκεινος εξηλθεν, ηλθον οι δουλοι του Εγλων και οτε ειδον οτι, ιδου, αι θυραι του υπερωου ησαν κλειδωμεναι, ειπον, Βεβαιως τους ποδας αυτου σκεπαζει εν τω δωματιω τω θερινω. 	 Nak ac x-el laj Aod, eb lix môs li rey Eglón queßsukßi. Queßxqßue retal nak cuan saß lau li puerta. Abanan queßxcßoxla nak li rey quiqßuehoc re saß lau re nak tâxic chi chußuc.


Ο Κυριος φυλαττει τους απλους εταλαιπωρηθην, και με εσωσεν. 	 Li Kâcuaß naxtenkßaheb li tenkßâc teßraj. Lâin quinixtenkßa nak cuanquin saß raylal.


Αυτος θελει οικοδομησει εις εμε οικον, και θελω στερεωσει το θρονον αυτου εως αιωνος. 	 Aßan li tâyîbânk re li templo li tineßxlokßoni cuiß li tenamit. Ut lâin tinxakabânk re saß xnaßaj lix cuanquil chi junelic.


Δια τουτο ο συνετος θελει σιωπα εν τω καιρω εκεινω διοτι ειναι καιρος κακος. 	 Joßcan nak li ani cuan xnaßleb, cui x-ux raylal re, incßaß tâxic chi jitoc xban nak saß eb li cutan aßin incßaß nequeßrakoc âtin saß xyâlal.


Και ειπε Σαμουηλ προς παντα τον οικον Ισραηλ, λεγων, Εαν σεις επιστρεφητε εξ ολης υμων της καρδιας προς τον Κυριον, αποβαλετε εκ μεσου υμων τους Θεους τους αλλοτριους και τας Ασταρωθ, και ετοιμασατε τας καρδιας υμων προς τον Κυριον και αυτον μονον λατρευετε και θελει ελευθερωσει υμας εκ χειρος των Φιλισταιων. 	 Ut laj Samuel quixye reheb laj Israel: —Cui lâex texsukßîk cuißchic riqßuin li Kâcuaß chi anchal êchßôl, tento nak têtzßektâna chi junaj cua chixjunileb li jalanil dios li cuanqueb saß êyânk joß ajcuiß li yîbanbil dios xAstarot ut kßaxtesihomak êrib re li Kâcuaß. Junes aßan chic têlokßoni. Ut li Kâcuaß tâcolok êre saß rukßeb laj filisteo, chan.


Και ηλθον πασαι αι φυλαι του Ισραηλ προς τον Δαβιδ εις Χεβρων και ειπον, λεγοντες, Ιδου, οστουν σου και σαρξ σου ειμεθα ημεις 	 Queßcôeb Hebrón chixjunileb li xtêpaleb laj Israel re nak teßâtinak riqßuin laj David. Ut queßxye re: —Lâat moco jalanat ta kiqßuin. Lâo kechßalal kib chi kibil kib, chanqueb.


Και εγεινε λογος Κυριου προς τον Ιερεμιαν, αφου ο βασιλευς κατεκαυσε τον τομον και τους λογους, τους οποιους εγραψεν ο Βαρουχ εκ στοματος του Ιερεμιου, λεγων, 	 Li Dios quiâtinac cuißchic riqßuin laj Jeremías, nak ac xcßat li hu li rey, li tzßîbanbil cuiß li âtin li quixye laj Jeremías li quitzßîbâc xban laj Baruc.


τα θυμιατηρια τουτων των αμαρτησαντων εναντιον εις τας ψυχας αυτων και ας καμωσιν αυτα πλακας δια καλυμμα του θυσιαστηριου επειδη ουτοι προσεφεραν αυτα ενωπιον του Κυριου, δια τουτο ειναι ηγιασμενα και θελουσιν εισθαι δια σημειον εις τους υιους Ισραηλ. 	 Queßsantobresîc nak queßqßueheß chiru lin artal lâin li Kâcuaß. Cßameb lix sansareb li cuînk li queßsacheß ruheb xban nak queßmâcob. Riqßuin li sansar aßin têyîb li perpôquil chßîchß ut li perpôquil chßîchß aßin têletz chiru li artal. Ut aßanak jun retalil chiruheb laj Israel, chan li Dios.


Και εν τω τεταρτω ετει του βασιλεως Δαρειου εγεινε λογος Κυριου προς τον Ζαχαριαν τη τεταρτη του εννατου μηνος, του Χισλευ 	 Yô xcâ chihab roquic laj Darío chokß rey nak li Kâcuaß quiâtinac riqßuin laj Zacarías saß li câhib xbe li xbele li po Quisleu.


Δεν εισαι συ ο Θεος ημων, ο εκδιωξας τους κατοικους της γης ταυτης εμπροσθεν του λαου σου Ισραηλ, και δους αυτην εις το σπερμα του Αβρααμ του αγαπητου σου εις τον αιωνα; 	 At kaDios, ¿ma mâcuaß ta biß lâat cat-isin reheb li cuanqueb saß li naßajej aßin nak yôqueb chi oc arin eb laj Israel lâ tenamit? Ut caqßue li naßajej aßin reheb re teßcuânk chi junelic xban nak eb aßan ralal xcßajol laj Abraham li raro âban.


Και εξηγαγεν Ιωδαε ο ιερευς τους εκατονταρχους, τους αρχηγους του στρατευματος, και ειπε προς αυτους, Εκβαλετε αυτην εξω των ταξεων και οστις ακολουθηση αυτην, ας θανατονεται εν μαχαιρα. Διοτι ο ιερευς ειχεν ειπει, Μη θανατωσητε αυτην εν τω οικω του Κυριου. 	 Laj Joiada quixbokeb li nequeßtaklan saß xbêneb li soldados ut quixye reheb: —Isihomak lix Atalía saß lix nebâl li templo ut camsihomak li ani tâtâkênk re, chan. Quixye chi joßcan xban nak incßaß quiraj nak tâcamsîk saß li templo.


Μονον με τους οφθαλμους σου θελεις θεωρει και θελεις βλεπει των ασεβων την ανταποδοσιν. 	 Yal tâcuil chanru nak teßqßuehekß chixtojbal rix lix mâusilal li incßaß useb xnaßleb.


Και αυτος εδιδασκεν εν ταις συναγωγαις αυτων, δοξαζομενος υπο παντων. 	 Yô chixch'olobanquil lix yâlal sa' eb li cab li neque'xch'utub cui' ribeb laj judío. Ut chixjunileb yôqueb chixq'uebal xlok'al.


μηδε εκφερετε φορτιον εκ των οικιων σας την ημεραν του σαββατου και μη καμνετε μηδεμιαν εργασιαν αλλα αγιαζετε την ημεραν του σαββατου, καθως προσεταξα εις τους πατερας υμων 	 Chi moco têrisi li îk saß lê rochoch saß li hilobâl cutan. Ut incßaß texcßanjelak. Cheqßuehak xlokßal li hilobâl cutan joß quinye reheb lê xeßtônil yucuaß.


Δια τουτο, ακουσατε, ποιμενες, τον λογον του Κυριου 	 Joßcan nak lâex aj ilol xul, cherabihak li cßaßru ninye lâin li Kâcuaß Dios.


Ενω δε εξηρχετο εις την οδον, εδραμε τις και γονυπετησας εμπροσθεν αυτου, ηρωτα αυτον Διδασκαλε αγαθε, τι να καμω δια να κληρονομησω ζωην αιωνιον; 	 Nak ac xic re li Jesús sa' jalan chic na'ajej, quichal jun li cuînk sa' ânil, colxcuik'ib rib chiru ut quixye re: -At châbil tzolonel, ¿c'a'ru târûk tinbânu re nak tincuêchani li yu'am chi junelic?-


Διοτι εκει ετεθησαν θρονοι δια κρισιν, οι θρονοι του οικου του Δαβιδ. 	 Saß li tenamit Jerusalén cuan li naßajej li nequeßcuan cuiß li ralal xcßajol laj David chi rakoc âtin saß xbêneb laj Israel.


Και τα τεκνα των λυπησαντων σε θελουσιν ελθει υποκλινοντα προς σε και παντες οι καταφρονησαντες σε θελουσι προσκυνησει τα ιχνη των ποδων σου και θελουσι σε ονομαζει, Η πολις του Κυριου, Η Σιων του Αγιου του Ισραηλ. 	 Eb li ralal xcßajoleb li queßrahobtesin êre teßchâlk ut teßxcuikßib ribeb chêru. Chixjunileb li xicß queßiloc êre teßchâlk ut teßxcuikßib ribeb ut teßxye nak lâex “lix tenamit li Dios”, lâex li cuanquex Sión saß lix tzûl li Kâcuaß, lix santil Dioseb laj Israel.


Εμβλεψατε εις εμε και θαυμασατε, και βαλετε χειρα επι στοματος. 	 Qßuehomak retal li oc cue chixyebal ut mem texcanâk xban êxiu.


Ταυτα, τα οποια θεωρειτε, θελουσιν ελθει ημεραι, εις τας οποιας δεν θελει αφεθη λιθος επι λιθον, οστις δεν θελει κατακρημνισθη. 	 -Tâcuulak xk'ehil nak tâsachek' ru chixjunil li yôquex chirilbal anakcuan. Mâ jun reheb li pec a'an tâcanâk sa' xna'aj chi inc'a' ta tâjuq'uîk, chan li Jesús.


Εγραψε δε και τιτλον ο Πιλατος και εθεσεν επι του σταυρου ητο δε γεγραμμενον Ιησους ο Ναζωραιος ο Βασιλευς των Ιουδαιων. 	 Laj Pilato quixtz'îba jun li retalil ut que'xq'ue sa' xjolom li cruz li quiq'uehe' cui' li Jesús. Li retalil a'an quixye: Li Jesús aj Nazaret, a'an lix reyeb laj judío.


Ιδου, κατα τουτο δεν εισαι δικαιος θελω αποκριθη προς σε, διοτι ο Θεος ειναι μεγαλητερος του ανθρωπου. 	 Abanan li cßaßru xaye moco us ta xban nak li Dios nim xcuanquil chiru li cuînk.


δεν ειδεν, ουδε εγνωρισε τον ηλιον, εχει ομως περισσοτεραν αναπαυσιν παρ' εκεινον, 	 Li cßulaßal aßan incßaß qui-iloc cutan chi moco quixnau ru li cuânc saß ruchichßochß. Abanan kßaxal us quixcßul li cßulaßal aßan chiru li quixcßul li cuînk xban nak cô chi hilânc.


περι δε του Ισμαηλ σου εισηκουσα Ιδου, ευλογησα αυτον, και θελω αυξησει αυτον, και θελω πληθυνει αυτον σφοδρα σφοδρα δωδεκα αρχοντας θελει γεννησει, και θελω καμει αυτον εθνος μεγα 	 —Xcuabi cßaßru xaye chirix laj Ismael. Matcßoxlac. Tincuosobtesi ajcuiß aßan. Aßan tâcuânk ajcuiß nabal li ralal xcßajol. Laj Ismael tâcuânk cablaju li ralal. Nînkakeb xcuanquil saß lix tenamiteb ut nimak ajcuiß lix tenamiteb.


Πλην ο Κυριος δεν εστραφη απο του θυμου της οργης αυτου της μεγαλης, καθ' ον εξηφθη η οργη αυτου κατα του Ιουδα, εξ αιτιας παντων των παροργισμων, δια των οποιων παρωργισεν αυτον ο Μανασσης. 	 Abanan li Kâcuaß toj yô ajcuiß xjoskßil saß xbêneb laj Judá xban li mâusilal li quixbânu laj Manasés nak quixchikß xjoskßil li Dios.


Ακουσον ημας, κυριε μου συ εισαι μεταξυ ημων ηγεμων εκ Θεου θαψον τον νεκρον σου εις το εκλεκτοτερον εκ των μνημειων ημων ουδεις εξ ημων θελει αρνηθη το μνημειον αυτου προς σε, δια να θαψης τον νεκρον σου. 	 —Kâcuaß Abraham, choâcuabi. Arin cuancat saß kayânk ut lâat sicßbil âcuu xban li Dios. Muk lâ camenak saß junak muklebâl li nacuulac châcuu lâat. Mâ ani tâyehok âcue nak incßaß takaqßue xnaßaj lâ camenak. Muk lâ camenak. Lâo incßaß tatkachßißchßißi, chanqueb.


Μη προφητευετε, οι προφητευοντες δεν θελουσι προφητευσει εις αυτους η αισχυνη αυτων δεν θελει απομακρυνθη. 	 Eb li tenamit nequeßxye cue: —Mat-âtinac chi joßcan. Mâye ke râtin profeta. Li Dios incßaß tixcßut kaxutân.


Και επεστρεψαν, αφου κατεσκοπευσαν την γην, μετα τεσσαρακοντα ημερας. 	 Ut eb li cuînk li queßcôeb chixqßuebal retal li naßajej Canaán queßsukßi chak chiru caßcßâl cutan.


Αι δε λοιπαι πραξεις του Ιωας και παντα οσα επραξε, τα κατορθωματα αυτου, πως επολεμησε κατα του Αμασιου βασιλεως του Ιουδα, δεν ειναι γεγραμμενα εν τω βιβλιω των χρονικων των βασιλεων του Ισραηλ; 	 Chixjunil li quixbânu li rey Joás ut chanru nak quixqßue xchßôl chi pletic riqßuin laj Amasías lix reyeb laj Judá, tzßîbanbil retalil saß li hu Crónicas, li tzßîbanbil cuiß retalil li quilajeßxbânu lix reyeb laj Israel.


Ζωσον ηδη ως ανηρ την οσφυν σου εγω θελω σε ερωτησει, και απαγγειλον μοι. 	 —Cßutbesi lâ cuînkilal anakcuan ut tâsume li cßaßru tinpatzß âcue.


Και εσηκωθη ο Ιησους και πας ο λαος ο πολεμιστης, δια να αναβωσιν εις την Γαι και εξελεξεν ο Ιησους τριακοντα χιλιαδας ανδρας δυνατους εν ισχυι και εξαπεστειλεν αυτους δια νυκτος, 	 Joßcan nak laj Josué quixchßutubeb lix soldado re tixtakla chi pletic riqßuineb li cuanqueb saß li tenamit Hai. Quixsicß ruheb lajêb xcaßcßâl mil chi soldado cauheb xchßôl chi pletic re tixtaklaheb chiru kßojyîn.


τωρα ειναι εξω, τωρα εν ταις πλατειαις, και ενεδρευει πλησιον πασης γωνιας. 	 Nacuulac chiru cuânc saß eb li be ut saß eb li cßayil. Ut naxxakab rib saß xxâla be chi ramoc.


τους οποιους φυλαττω δια τον καιρον της θλιψεως δια την ημεραν της μαχης και του πολεμου; 	 Aßan xocxo inban re tintakla saß xkßehil li raylal ut saß xkßehil nak nacuan li plêt.


Και απο των Φιλισταιων εφερον δωρα προς τον Ιωσαφατ και φορον αργυριου οι Αραβες προσετι εφερον προς αυτον ποιμνια κριων επτα χιλιαδας επτακοσιους και τραγων επτα χιλιαδας επτακοσιους. 	 Cuanqueb laj filisteo queßxqßue xmâtan laj Josafat ut queßxqßue ajcuiß li plata chokß xtojeb. Joßcaneb ajcuiß laj árabes. Queßxsi xquetômk laj Josafat. Queßxqßue cuukub mil riqßuin cuukub ciento li têlom carner ut queßxqßue ajcuiß cuukub mil riqßuin cuukub ciento li têlom chibât.


Και ηρωτησεν αυτους Ποσους αρτους εχετε; Οι δε ειπον Επτα. 	 Ut li Jesús quixpatz' reheb: -¿Jarub li caxlan cua cuan êriq'uin? chan. -Cuukub ajcui', chanqueb.


διοτι αληθως, ζη Κυριος ο Θεος του Ισραηλ, οστις με εμποδισεν απο του να σε κακοποιησω, εαν δεν ηθελες σπευσει να ελθης εις συναντησιν μου, δεν ηθελε μεινει εις τον Ναβαλ εως της αυγης ουρων εις τοιχον. 	 Li Kâcuaß Dios xinixtenkßa anakcuan. Joßcan nak incßaß xinbânu raylal âcue. Cui ta incßaß xatchal chi junpât cuiqßuin, ninye âcue saß xcßabaß li Kâcuaß nak cuulaj mâ jun raj chic li nequeßtenkßan re laj Nabal quicana chi yoßyo. Xincamsiheb raj chixjunileb, chan.


Ητο δε ανθρωπος τις εκ Ραμαθαιμ-σοφιμ, εκ του ορους Εφραιμ, και το ονομα αυτου Ελκανα, υιος του Ιεροαμ, υιου Ελιου, υιου Θοου, υιου Σουφ, Εφραθαιος. 	 Quicuan jun li cuînk aj Elcana xcßabaß saß li tenamit Ramá, li cuan saß xnaßajeb li ralal xcßajol laj Efraín, li tzûl ru. Laj Elcana, aßan li ralal laj Jeroham. Lix yucuaß laj Jeroham, aßan laj Eliú. Ut laj Eliú, aßan li ralal laj Tohu ut laj Tohu, aßan li ralal laj Zuf xcomoneb li ralal xcßajol laj Efraín.


και παρηγγειλεν εις ημας να κηρυξωμεν προς τον λαον και να μαρτυρησωμεν οτι αυτος ειναι ο ωρισμενος υπο του Θεου κριτης ζωντων και νεκρων. 	 Ut coxtakla chixch'olobanquil xyâlal ut chixjulticanquil chiruheb li tenamit nak a'an q'uebil xban li Dios chi rakoc âtin sa' xbêneb chixjunileb, li yo'yôqueb jo' ajcui' li camenakeb.


Και μετα ταυτα εγεννησε θυγατερα, και εκαλεσε το ονομα αυτης Δειναν. 	 Chirix chic aßan, quiyoßla jun lix coß lix Lea ut xDina quixqßue chokß xcßabaß.


Οι δε ιδοντες αυτον μακροθεν, πριν πλησιαση εις αυτους, συνεβουλευθησαν κατ' αυτου να φονευσωσιν αυτον. 	 Yô chak chi châlc chi najt laj José nak qui-ileß xbaneb li ras. Ut eb aßan queßoc chixcßoxlanquil chanru nak teßxcamsi aßan.


Και ειπε Κυριος προς εμε, Μη φοβηθης αυτον διοτι εις την χειρα σου παρεδωκα αυτον και παντα τον λαον αυτου και την γην αυτου και θελεις καμει εις αυτον, ως εκαμες εις τον Σηων βασιλεα των Αμορραιων, οστις κατωκει εν Εσεβων. 	 Ut li Kâcuaß quixye cue: “Matxucuac xban laj Og xban nak lâin tinkßaxtesi saß êrukß rochbeneb chixjunileb lix soldado ut lix naßajeb. Tâbânu re joß xabânu re laj Sehón, lix reyeb laj amorreo li quicuan Hesbón,” chan.


Βοσκεται απο στακτης η ηπατημενη καρδια αυτου απεπλανησεν αυτον, δια να μη δυναται να ελευθερωση την ψυχην αυτου μηδε να ειπη, Τουτο, τη εν τη δεξια μου, δεν ειναι ψευδος; 	 Chanchan nak naxcuaß li cha. Naxqßue rib chi balakßîc. Incßaß naru tixcol rib chiru li ticßtiß. Incßaß naru tixye, “moco dios ta li cuan saß lin nim ukß.”


Και σηκωθεντες οι δουλοι αυτου, εκαμον συνωμοσιαν και επαταξαν τον Ιωας εν τω οικω Μιλλω, εν τη καταβασει Σιλλα. 	 Eb li nequeßcßanjelac chiru li rey Joás queßxcßûb ru chanru nak teßxcamsi. Ut queßxcamsi laj Joás saß li cab li cuan Milo nak yô chi xic Sila.Laj Josacar, li ralal laj Simeat ut laj Jozabad, li ralal laj Somer, li queßcßanjelac chiru laj Joás, aßaneb li queßcamsin re. Nak quicam, laj Joás quimukeß saß li naßajej li queßmukeß cuiß lix xeßtônil xyucuaß saß lix tenamit laj David. Ut aß chic laj Amasías li ralal qui-oc chokß rey chokß rêkaj.


Δια τι; διοτι δεν σας αγαπω; ο Θεος γινωσκει. 	 ¿C'a'ru xyâlal a'in? ¿Ma naraj ta bi' naxye nak inc'a' nequexinra? Li Dios naxnau nak nequexinra.


Και εκαθαρισθησαν οι ιερεις και οι Λευιται, και εκαθαρισαν τον λαον και τας πυλας και το τειχος. 	 Ut eb laj tij ut eb laj levita queßxbânu joß naxye saß li chakßrab. Queßxsantobresi ribeb ut queßxsantobresiheb ajcuiß li tenamit joß ajcuiß li tzßac ut eb li oquebâl.


Και ειπεν ο Αβιμελεχ προς τον Αβρααμ, Τι ειναι ταυτα τα επτα θηλυκα αρνια, τα οποια εβαλες κατα μερος; 	 Ut laj Abimelec quixpatzß re laj Abraham: —¿Cßaßru aj e nak jalan xachßutubeb cuiß li cuukub chi carner? chan.


Εως ποτε δεν θελεις συρθη απ' εμου και δεν θελεις με αφησει, εως να καταπιω τον σιελον μου; 	 ¿Cßaßut nak incßaß nacacanab xbânunquil raylal cue? ¿Cßaßut nak incßaß tinâcanab chixnukßbal xyaßal cue?


και ηνοιξεν η γη το στομα αυτης και κατεπιεν αυτους μετα του Κορε, εν τω εξολοθρευμω της συνοδιας αυτου, οτε το πυρ κατεφαγε τους διακοσιους πεντηκοντα ανθρωπους και εγειναν εις σημειον 	 Li chßochß quijacheß ut queßtßaneß chi saß laj Coré ut eb li queßoquen chirix. Cuib ciento riqßuin lajêb roxcßâl queßsacheß ru saß li xam. Li cßaßru queßxcßul eb aßan, aßan quicßanjelac re teßoc xcßaßuxeb laj Israel.


Ας φοβηθωμεν λοιπον μηποτε, ενω μενει εις ημας επαγγελια να εισελθωμεν εις την καταπαυσιν αυτου, φανη τις εξ υμων οτι υστερηθη αυτης. 	 Li Dios toj yô ajcui' chixyechi'inquil li oc chi hilânc sa' li châbil na'ajej. Abanan chikabânu cuênt re nak mâ jun taxak sa' kayânk inc'a' tâoc sa' li hilobâl a'an.


Την δε ακολουθον ημεραν πασα η συναγωγη των υιων Ισραηλ εγογγυσαν εναντιον του Μωυσεως και του Ααρων, λεγοντες, Σεις εφονευσατε τον λαον του Κυριου. 	 Cuulajak chic chixjunileb laj Israel queßxcuechßi rixeb laj Moisés ut laj Aarón ut queßxye reheb: —Lâex quecamsiheb lix tenamit li Kâcuaß, chanqueb.


Ησαν δε οι οφθαλμοι του Ισραηλ βαρυωποι υπο του γηρατος, δεν ηδυνατο να βλεπη. Και επλησιασεν αυτους προς αυτον και εφιλησεν αυτους και ενηγκαλισθη αυτους. 	 Quichokoß saß li ru laj Israel xban lix tîxilal ut incßaß chic sa na-iloc. Laj José quixjilosiheb li ralal chixcßatk lix yucuaßchin. Ut laj Jacob quixkßaluheb ut quirutzßeb ru.


Και απελθων ο Μαροδοχαιος εκαμε κατα παντα οσα προσεταξεν εις αυτον η Εσθηρ. 	 Ut laj Mardoqueo cô ut quixbânu chixjunil li quiyeheß re xban lix Ester.


Δια τουτο ειπε, Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος Και θελω σας συναθροισει απο των λαων και θελω σας συναξει εκ των τοπων οπου ησθε διεσκορπισμενοι και θελω σας δωσει την γην Ισραηλ. 	 Ye ajcuiß reheb laj Israel nak lâin tinchßutub cuißchic ruheb li jeqßuinbileb ru saß li jalanil tenamit ut tincßameb cuißchic saß lix tenamiteb. Ut tinqßue cuißchic reheb li naßajej Israel.


Διοτι τα εθνη ταυτα, τα οποια θελεις κατακληρονομησει, εδωκαν ακροασιν εις προγνωστας των καιρων και εις μαντεις σε ομως Κυριος ο Θεος σου δεν αφηκε να πραττης ουτω. 	 Eb li cristian li cuanqueb saß li tenamit aßan, li têrêchani, nequeßpatzßoc riqßuineb laj kße ut riqßuineb laj tûl. Abanan li Kâcuaß lê Dios xye nak lâex incßaß têbânu li incßaß us joß nequeßxbânu eb aßan.


Και θελεις εκφερει την αποσκευην σου την ημεραν ενωπιον αυτων, ως αποσκευην μετοικισμου και συ θελεις εξελθει το εσπερας ενωπιον αυτων, ως οι εξερχομενοι εις μετοικισμον. 	 Chiru li cutan nak yôkeb châcuilbal, isi li cßaßru âcue ac cauresinbil re tatxic saß jalan naßajej. Ut nak ac x-ecuu, nak yôkeb châcuilbal, tat-êlk joß nak nequeßel li nequeßcßameß chi prêxil saß jalan tenamit.


Και ειπεν ο Ιεφθαε προς τους πρεσβυτερους της Γαλααδ, Εαν σεις με επαναφερητε δια να πολεμησω τους υιους Αμμων, και ο Κυριος παραδωση αυτους εις εμε, εγω θελω εισθαι αρχων εφ' υμων; 	 Quichakßoc laj Jefté ut quixye reheb: —Cui lâex têraj nak tinxic chi pletic riqßuineb li ralal xcßajol laj Amón, ut cui li Kâcuaß tixkßaxtesiheb saß cuukß, ¿ma tinêqßue chi taklânc saß êbên? chan.


Σαλπισατε σαλπιγγα εν Σιων, αγιασατε νηστειαν, κηρυξατε συναξιν επισημον. 	 Yâbasihomak li trompeta saß li tzûl Sión re têchßutub êrib. Yehomak resil reheb li tenamit nak teßxbânu x-ayûn.


Ειχε τις δανειστας δυο χρεωφειλετας ο εις εχρεωστει δηναρια πεντακοσια, ο δε αλλος πεντηκοντα. 	 Ut li Jesús quixye re: -Cuan jun li cuînk quixq'ue chi to' lix tumin reheb cuib chi cuînk. Li jun o'c'âl pês lix c'as ut li jun chic lajêb pês.


Και εφανη εις αυτον ο Κυριος την νυκτα εκεινην, και ειπεν, Εγω ειμαι ο Θεος Αβρααμ του πατρος σου μη φοβου, διοτι εγω ειμαι μετα σου, και θελω σε ευλογησει και θελω πληθυνει το σπερμα σου, δια Αβρααμ τον δουλον μου. 	 Saß li kßojyîn aßan li Kâcuaß Dios quixcßutbesi rib chiru laj Isaac ut quixye re: —Lâin li Kâcuaß Dios li quinixlokßoni chak laj Abraham lâ yucuaß. Matxucuac. Lâin junelic tin-ilok âcue ut tatincuosobtesi. Ut tebinqßue ajcuiß chi qßuiânc lâ cualal âcßajol. Tinbânu aßin âcuiqßuin xban nak joßcaßin quinyechißi chak re laj Abraham junxil, chan li Dios.


Δεν εκαθησα μετα ανθρωπων ματαιων και μετα υποκριτων δεν θελω υπαγει. 	 Lâin incßaß ninjunaji cuib riqßuineb laj balakß chi moco nincuan saß xyânkeb laj caß pacßal u.


Ελεος του Κυριου ειναι, οτι δεν συνετελεσθημεν, επειδη δεν εξελιπον οι οικτιρμοι αυτου. 	 Xban nak junelic naruxtâna ku li Kâcuaß, joßcan nak incßaß xo-osoß. Junelic naril xtokßobâl ku.


και θελουσι γνωρισει πασα σαρξ οτι εγω ο Κυριος εσυρα την μαχαιραν μου εκ της θηκης αυτης δεν θελει επιστρεψει πλεον. 	 Ut chixjunileb teßxqßue retal nak lâin li Kâcuaß xincuisi lin chßîchß saß li rochoch ut incßaß chic tinxoc saß xnaßaj.


και ητο ο ανθρωπος Ιεροβοαμ δυνατος εν ισχυι και ειδεν ο Σολομων τον νεον οτι ητο φιλεργος και κατεστησεν αυτον επιστατην επι παντα τα φορτια του οικου Ιωσηφ. 	 Li rey Salomón quixqßue retal nak laj Jeroboam, aßan jun sâj cuînk cuan xnaßleb ut cau natrabajic. Joßcan nak quixxakab laj Jeroboam chi taklânc saß xbêneb li môs li yôqueb chi cßanjelac saß xyânkeb li ralal xcßajol laj José.


Και ειπεν ο Δαβιδ προς τον Φιλισταιον, Συ ερχεσαι εναντιον μου με ρομφαιαν και δορυ και ασπιδα εγω δε ερχομαι εναντιον σου εν τω ονοματι του Κυριου των δυναμεων, του Θεου των στρατευματων του Ισραηλ, τα οποια συ εξουθενησας 	 Laj David quixye re laj Goliat: —Lâat xatchal chi pletic cuiqßuin riqßuin chßîchß, lâns ut kßesnal cheß. Abanan lâin xinchal chi pletic âcuiqßuin saß xcßabaß li Kâcuaß, li nimajcual Dios, li nequeßxlokßoni lix soldâdeb laj Israel li yôcat chixchikßbal xjoskßileb.


Εαν ομως παντα ησαν εν μελος, που το σωμα; 	 Cui ta jun pây ajcui' ru lix cha'al li tz'ejcualej, li tz'ejcualej a'an inc'a' raj tz'akal re ru nak cuan.


Εκεινοι δε και οι πατερες ημων υπερηφανευθησαν και εσκληρυναν τον τραχηλον αυτων και δεν υπηκουσαν εις τας εντολας σου 	 Abanan eb li kaxeßtônil yucuaß queßxkßet lâ cuâtin. Queßxcacuubresi lix chßôleb ut incßaß queßraj rabinquil li chakßrab li caqßue reheb.


δεν χαιρει εις την αδικιαν, συγχαιρει δε εις την αληθειαν 	 Li ani narahoc inc'a' nasaho' xch'ôl nak eb li ras rîtz'in neque'xbânu li inc'a' us. Nasaho' ban xch'ôl nak cuanqueb sa' xyâlal.


Ωικοδομησε κατ' εμου και με περιεκυκλωσε χολην και μοχθον. 	 Junes raylal ut chßaßajquilal nincßul. Sutsûquin xban li raylal.


Ο Κυριος ειναι η μερις μου, ειπεν η ψυχη μου δια τουτο θελω ελπιζει επ' αυτον. 	 Li Kâcuaß, aßan li natenkßan cue. Ut aßan li ninyoßoni.


Εγω, εγω ειμαι, οστις εξαλειφω τας παραβασεις σου ενεκεν εμου, και δεν θελω ενθυμηθη τας αμαρτιας σου. 	 Abanan lâin li Kâcuaß Dios. Lâin nincuyuc re lê mâc. Ninbânu aßan xban nak lâin li Dios. Lâin tincuy lê mâc ut incßaß chic tâjulticokß cue.


Και η γη του Ιουδα θελει εισθαι φρικη εις τους Αιγυπτιους πας οστις ενθυμειται αυτην θελει φριττει, δια την βουλην του Κυριου των δυναμεων, την οποιαν απεφασισεν εναντιον αυτων. 	 Cßajoß nak teßxucuak eb laj Egipto xbaneb laj Judá. Caßaj cuiß riqßuin rabinquil lix cßabaßeb laj Judá teßxucuak laj Egipto xban li cßaßru quixcßûb ru li nimajcual Dios saß xbêneb.


και εδωκεν ο Μωυσης το αργυριον της εξαγορας των υπερβαινοντων εις τον Ααρων και εις τους υιους αυτου, κατα τον λογον του Κυριου, καθως προσεταξε Κυριος εις τον Μωυσην. 	 Ut laj Moisés quixqßue li tumin re laj Aarón ut reheb li ralal joß quiyeheß re xban li Kâcuaß.


Και εξελθων υπηγε κατα την συνηθειαν εις το ορος των Ελαιων ηκολουθησαν δε αυτον και οι μαθηται αυτου. 	 Li Jesús qui-el aran ut cô sa' li tzûl Olivos, jo' c'aynak xbânunquil. Ut eb lix tzolom que'xtâke.


Η φωνη του Κυριου κραζει προς την πολιν, και η σοφια θελει φοβεισθαι το ονομα σου ακουσατε την ραβδον και τις διωρισεν αυτην. 	 Li Kâcuaß yô chi âtinac chi cau xyâb xcux êriqßuin lâex li cuanquex saß li tenamit Jerusalén. Ut cui cuan ênaßleb, têxucua ru li Dios. Aßan yô chixyebal êre chi joßcaßin: —Cheqßuehak retal li tojba mâc ut cheqßuehak ajcuiß retal li ani quixakaban re.


Και ειπε Κυριος προς εμε, Μη προσευχου υπερ του λαου τουτου δια καλον. 	 Li Kâcuaß quixye cue: —At Jeremías, mâtzßâma chicuu nak tinbânu usilal reheb li tenamit aßin.


"Ψαλμος του Δαβιδ." Ειπεν ο Κυριος προς τον Κυριον μου, Καθου εκ δεξιων μου, εωσου θεσω τους εχθρους σου υποποδιον των ποδων σου. 	 Li Dios quixye re li Kâcuaß: —Tatcßojlâk saß innim ukß toj retal tincanabeb rubel lâ cuok li xicß nequeßiloc âcue, chan.


Γνωστοποιουμεν προς τον βασιλεα, ετι εαν η πολις αυτη ανοικοδομηθη και οι τοιχοι αυτης ανεγερθωσι, δεν θελεις εχει ουδεν μερος εις το περαν του ποταμου. 	 Nakaye âcue, at rey, cui li tenamit Jerusalén tâyîbâk cuißchic, ut cui li tzßac li sutsu cuiß li tenamit tâyîbâk cuißchic, li tenamit aßin li cuanqueb jun pacßal li nimaß incßaß chic teßcanâk rubel lâ cuanquil, chanqueb.


Η γυνη οταν γεννα, λυπην εχει, διοτι ηλθεν ωρα αυτης αφου ομως γεννηση το παιδιον, δεν ενθυμειται πλεον την θλιψιν, δια την χαραν οτι εγεννηθη ανθρωπος εις τον κοσμον. 	 Junak ixk yo'lâc re lix c'ula'al narec'a xrahil lix raylal. Abanan nak ac xyo'la lix c'ula'al, nasach sa' xch'ôl li raylal li quixc'ul ut nasaho' sa' xch'ôl xban nak ac xyo'la lix c'ula'al.


Ουτω λεγει ο Κυριος κατα παντων των κακων γειτονων μου, οιτινες εγγιζουσι την κληρονομιαν την οποιαν κληροδοτησα εις τον λαον μου τον Ισραηλ Ιδου, θελω αποσπασει αυτους απο της γης αυτων, και θελω αποσπασει τον οικον Ιουδα εκ μεσου αυτων. 	 Aßan aßin li naxye li Kâcuaß chirixeb li jalaneb xtenamit li incßaß useb xnaßleb li cuanqueb chi nachß riqßuineb laj Israel. Aßaneb li queßpoßoc ru lix tenamiteb laj Israel. —Eb li tenamit aßan teßcuisi saß lix naßajeb ut tincuisiheb ajcuiß li ralal xcßajol laj Judá saß xyânkeb.


Καιρος του γεννασθαι και καιρος του αποθνησκειν καιρος του φυτευειν και καιρος του εκριζονειν το πεφυτευμενον 	 Cuan li hônal re li yoßlâc ut cuan li hônal re li câmc. Cuan xkßehil li âuc, ut cuan ajcuiß xcutanquil lix michßbal li âubil.


Και η θεα της δοξης του Κυριου ητο, εις τους οφθαλμους των υιων Ισραηλ, ως πυρ κατατρωγον επι της κορυφης του ορους. 	 Chiruheb laj Israel quicßutun li xlokßal li Dios saß xbên li tzûl. Chanchan jun nimla xam yô xcßatbal chixjunil nak queßril.Tojoßnak laj Moisés mas cuißchic quitakeß chiru li tzûl ut qui-oc saß li chok. Ut caßcßâl cutan ut caßcßâl kßojyîn quicuan aran.


Συ δε μη φοβου, δουλε μου Ιακωβ, λεγει Κυριος μηδε δειλιασης, Ισραηλ διοτι, ιδου, θελω σε σωσει απο του μακρυνου τοπου και το σπερμα σου απο της γης της αιχμαλωσιας αυτων και ο Ιακωβ θελει επιστρεψει και θελει ησυχασει και αναπαυθη και δεν θελει υπαρχει ο εκφοβων. 	 Li Kâcuaß quixye: —Mexxucuac lâex li ralal xcßajol laj Jacob laj cßanjel chicuu. Mexxucuac lâex aj Israel. Lâin tincolok êre saß li najtil tenamit. Lâin tincolok reheb lê ralal êcßajol saß li naßajej li queßcßameß cuiß. Eb li ralal xcßajol laj Jacob teßcuânk cuißchic saß tuktûquil usilal ut incßaß chic teßxucuak.


Εκρυφθη λοιπον ο Δαβιδ εν τω αγρω και οτε ηλθεν η νεομηνια, ο βασιλευς εκαθισεν εις την τραπεζαν δια να φαγη. 	 Joßcan nak laj David cô ut quixmuk rib saß li cßalebâl. Nak yô li ninkße re xyoßlajic li po, laj Saúl quichunla saß mêx chi cuaßac.


Τωρα δε ζητειτε να με θανατωσητε, ανθρωπον οστις σας ελαλησα την αληθειαν, την οποιαν ηκουσα παρα του Θεου τουτο ο Αβρααμ δεν εκαμε. 	 Abanan lâex têraj incamsinquil xban nak lâin xinye êre lix yâlal jo' quic'utbesîc chicuu xban li Dios Acuabej. Laj Abraham inc'a' quixbânu jo' yôquex lâex.


Και η τεταρτη σειρα, βηρυλλιον, ονυξ και ιασπις ουτοι ησαν ενηρμοσμενοι εν οικισκοις χρυσοις εις τα περικλεισματα αυτων. 	 Saß li xcâ tzol queßxqßue jun li berilo, jun li ónice ut jun li jaspe. Chixjunileb li châbil pec aßin queßxletz chiru li oro.


Οι δε ειπον, Υγιαινει ο δουλος σου ο πατηρ ημων ετι ζη. Και κυψαντες προσεκυνησαν. 	 Eb aßan queßchakßoc ut queßxye re laj José: —Bantiox xak âcue, Kâcuaß, nak nacatpatzßoc chikix. Cau li kayucuaß, chanqueb ut queßxcuikßib rib chiru laj José re nak teßxqßue xcuanquil.


Τοτε λεγει προς τους δουλους αυτου Ο μεν γαμος ειναι ετοιμος, οι δε προσκεκλημενοι δεν ησαν αξιοι 	 Tojo'nak quixye reheb lix môs: -Yâl nak li sumlâc ac cauresinbil. Abanan li bokbileb mâcua' ajcui' xc'ulubeb châlc sa' li sumlâc.


Ο Δανιηλ ελαλησε και ειπεν, Εγω εθεωρουν εν τω οραματι μου την νυκτα και ιδου οι τεσσαρες ανεμοι του ουρανου συνεφωρμησαν επι την θαλασσαν την μεγαλην. 	 Laj Daniel quixye: —Saß li kßojyîn aßan nak quicuil jun li visión, quicuil nak li ikß yô chak chi châlc saß xcâ pacßalil li ruchichßochß ut yô chirecßasinquil ru li nimla palau.


Ενω ουτοι ευφραινον τας καρδιας αυτων, ιδου, οι ανδρες της πολεως, ανθρωποι παρανομοι περιεκυκλωσαν την οικιαν, κρουοντες εις την θυραν και ειπον προς τον ανθρωπον τον κυριον της οικιας τον γεροντα, λεγοντες, Εκβαλε τον ανθρωπον, τον ελθοντα εις την οικιαν σου, δια να γνωρισωμεν αυτον. 	 Nak sa saß xchßôleb, queßcuulac jun chßûtal li cuînk li incßaß useb xnaßleb. Queßxsut li cab ut yôqueb chixtßochbal li puerta ut queßxye re li chêquel cuînk, laj êchal re li cab: —Isi chak li cuînk li xacßul saß lâ cuochoch. Takaj mâcobc riqßuin, chanqueb.


Μηποτε ειπη ο εχθρος μου, Υπερισχυσα κατ' αυτου, και οι θλιβοντες με αγαλλιασθωσιν, εαν σαλευθω. 	 Chinâtenkßa taxak, at Kâcuaß, re nak incßaß teßxye li xicß nequeßiloc cue nak eb aßan xeßnumta saß inbên. Li xicß nequeßiloc cue tâsahokß saß xchßôleb cui lâin incßaß tincuy xnumsinquil li raylal.


Και γενομενης εξετασεως περι του πραγματος, ευρεθη ουτως οθεν εκρεμασθησαν αμφοτεροι εις ξυλον και εγραφη εν τω βιβλιω των χρονικων ενωπιον του βασιλεως. 	 Queßxtzßil âtin chirix li cßaßru quixye laj Mardoqueo. Nak queßxqßue retal nak yâl li quixye, queßxtakla xyatzßbaleb li cuib chi cuînk li queßajoc xcamsinquil li rey. Ut chixjunil aßin quitzßîbâc retalil saß li hu li tzßîbanbil cuiß retalil chixjunil li nacßulman saß li tenamit aßan.


Ωικοδομησεν ετι πυργους εν τη ερημω και ηνοιξε πολλα φρεατα διοτι ειχε κτηνη πολλα και εν τοις χαμηλοις τοποις και εν ταις πεδιασι και γεωργους και αμπελουργους εν τη ορεινη και εν τω Καρμηλω διοτι ηγαπα την γεωργιαν. 	 Quixyîbeb ajcuiß li cab li najt xteram saß li chaki chßochß. Ut quixbec nabal li haß xban nak cuan nabal lix quetômk saß li ru takßa ut saß li naßajej Sefela li tzûl ru. Ut cuanqueb ajcuiß lix môs li queßcßanjelac saß lix naßaj lix uvas joß saß li tzûl ut saß li ru takßa saß li châbil chßochß xban nak aßan quicuulac ajcuiß chiru li âuc.


Ο σκολιος την καρδιαν δεν ευρισκει καλον και ο διεστραμμενος την γλωσσαν αυτου πιπτει εις συμφοραν. 	 Li incßaß useb xnaßleb mâ jokße teßxtau li us. Ut li ani nacuulac chiru balakßic riqßuin li cßaßru naxye naxbok chßaßajquilal saß xbên.


Δεν θελω δε να αγνοητε, αδελφοι, περι των κεκοιμημενων, δια να μη λυπησθε καθως και οι λοιποι οι μη εχοντες ελπιδα. 	 Nakaj ut ex hermân nak têtau xyâlal chirixeb li ac xe'cam re nak inc'a' târahok' êch'ôl jo' neque'xbânu li jun ch'ol chic li mâc'a' neque'roybeni.


να αποκαλυψη τον Υιον αυτου εν εμοι, δια να κηρυττω αυτον μεταξυ των εθνων, ευθυς δεν συνεβουλευθην σαρκα και αιμα, 	 Ut nak li Dios quiraj xc'utbesinquil li Ralal chicuu re nak tinch'olob resil chiruheb li mâcua'eb aj judío, inc'a' xinpatz' inna'leb re junak cuînk.


Ω συ η καθημενη εν τοις κηποις, οι συντροφοι προσεχουσιν εις την φωνην σου καμε με να ακουσω αυτην. 	 At xsum li cuâm, lâat li cuancat saß xyânkeb li utzßußuj. Chinâcuâtina. Eb li cuanqueb cuochben teßraj rabinquil li xyâb lâ cux.Sêba âcuib, at cuînk li nacatinra. Quim cuiqßuin. Âlinan joß nak nequeßâlinac li quej li nequeßchal chak saß eb li tzûl saß li naßajej cßajoß xsununcal.


δια τουτο εταπεινωσε την καρδιαν αυτων εν κοπω επεσον, και δεν υπηρχεν ο βοηθων. 	 Joßcan nak li Dios quixqßueheb chixtojbal xmâqueb riqßuin li cacuil trabaj li quiqßueheß reheb. Queßxtich rokeb ut queßtßaneß ut mâ ani quitenkßan reheb.


Ειπον λοιπον προς αυτον οι Ιουδαιοι Τωρα κατελαβομεν οτι δαιμονιον εχεις. Ο Αβρααμ απεθανε και οι προφηται, και συ λεγεις Εαν τις φυλαξη τον λογον μου, δεν θελει γευθη θανατον εις τον αιωνα. 	 Eb laj judío que'chak'oc ut que'xye: -Anakcuan nakanau chi tz'akal nak cuan mâus aj musik'ej âcuiq'uin. Laj Abraham quicam ut que'cam ajcui' eb li profeta. Abanan lâat nacaye nak li ani tâbânûnk re li c'a'ru nacaye inc'a' tâcâmk.


Τοιαυτη θελει εισθαι εις την ψυχην σου η γνωσις της σοφιας οταν ευρης αυτην, τοτε θελεις λαβει αμοιβην, και η ελπις σου δεν θελει εκκοπη. 	 Joß xquißal li xyaßal cab, joßcan ajcuiß li châbil naßleb nak têcßul. Cui têtau ênaßleb us tex-êlk riqßuin li nequecßoxla xbânunquil ut têcßul li cßaßru yôquex chiroybeninquil.


Οι δε ειπον Ο Μωυσης συνεχωρησε να γραψη εγγραφον διαζυγιου και να χωρισθη αυτην. 	 Eb a'an que'xye: -Laj Moisés quixye nak junak li cuînk târûk tixyîb lix hu re jachoc ib ut riq'uin a'an naru tixjach rib riq'uin li rixakil.-


Επειδη το, Μη μοιχευσης, μη φονευσης, μη κλεψης, μη ψευδομαρτυρησης, μη επιθυμησης, και πασα αλλη εντολη, εν τουτω τω λογω συμπεριλαμβανεται, εν τω Θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον. 	 Jo'ca'in naxye sa' li chak'rab: Matmuxuc caxâr; mâcamsi âcuas âcuîtz'in; mat-elk'ac, matyo'oban âtin chirix lâ cuas âcuîtz'in; mârahi ru li jalan aj e. Ut cui târa lâ cuas âcuîtz'in jo' nak nacara âcuib lâat, riq'uin a'an yôcat chixbânunquil chixjunil li naxye li chak'rab.


Και εξαιφνης εγεινεν ηχος εκ του ουρανου ως ανεμου βιαιως φερομενου, και εγεμισεν ολον τον οικον οπου ησαν καθημενοι 	 Que'rabi jun chokînc chanchan xyâb cacuil ik' yô chi châlc sa' choxa. Chixjunileb li cuanqueb sa' li cab que'rabi.


των οποιων τα βελη ειναι οξεα και παντα τα τοξα αυτων εντεταμενα οι ονυχες των ιππων αυτων θελουσι νομισθη ως πυροβολος πετρα, και οι τροχοι των αμαξων αυτων ως ανεμοστροβιλος 	 Lix tzimajeb kßesak rußuj ut cauresinbilakeb. Ut li rixißijeb lix cacuây cauhakeb joß li pec. Ut lix ruedil lix carruajes nak nequeßsuri rib chanchan li ikß li naxsuti rib.


Και ειπε Κυριος προς τον Μωυσην, Οταν υπαγης και επιστρεψης εις Αιγυπτον, ιδε να καμης εμπροσθεν του Φαραω παντα τα θαυμασια, τα οποια εδωκα εις την χειρα σου πλην εγω θελω σκληρυνει την καρδιαν αυτου, και δεν θελει εξαποστειλει τον λαον 	 Li Kâcuaß Dios quixye ajcuiß re laj Moisés: —Nak cuânkat aran Egipto, tâbânu chiru laj faraón chixjunil li cßaßru xinye âcue ut xinqßue âcuanquilal chixbânunquil. Lâin tinqßue xcacuil xchßôl laj faraón re nak incßaß tixcanabeb chi êlc eb laj Israel.


Οργιζεσθε και μη αμαρτανετε ο ηλιος ας μη δυη επι τον παροργισμον σας, 	 Cuan nak nequexjosk'o'. Abanan mênumsi li cutan chi toj cuan lê josk'il sa' lê ch'ôl re nak inc'a' texmâcobk xban.


Επικαταρατος οστις δεν εμμενει εις τους λογους του νομου τουτου, δια να εκτελη αυτους. Και πας ο λαος θελει ειπει, Αμην. 	 Tzßektânanbil li ani incßaß tixqßue xcuanquil chixjunil li chakßrab aßin, chi moco tixbânu li tijleb li xqßue li Kâcuaß. Ut chixjunileb li tenamit teßxye: Joßcan taxak.


Και ειπα προς αυτους, Τι δηλοι ο υψηλος τοπος, εις τον οποιον σεις υπαγετε; και το ονομα αυτου εκληθη Βαμα, εως της σημερον. 	 Ut lâin quinye reheb: —¿Cßaß na-oc cuiß li naßajej li najt xteram li nequexxic cuiß?— Ut chalen anakcuan Bama nequeßxye re li naßajej aßan.


και εζησεν ο Φαλεγ, αφου εγεννησε τον Ραγαυ, διακοσια εννεα ετη, και εγεννησεν υιους και θυγατερας. 	 Chirix lix yoßlajic laj Reu, laj Peleg quicuan cuib ciento riqßuin belêb chihab chic. Ut toj queßcuan chic ralal ut xrabin.


Και ητο ο Θεος μετα του παιδιου, και ηυξησε, και κατωκησεν εν τη ερημω και εγεινε τοξοτης. 	 Ut li Dios quitenkßan re laj Ismael. Aßan quicuînkiloß saß li chaki chßochß. Quixtzol chi us li cutuc riqßuin tzimaj.


Δεν σας λεγω πλεον δουλους, διοτι ο δουλος δεν εξευρει τι καμνει ο κυριος αυτου εσας δε ειπον φιλους, διοτι παντα οσα ηκουσα παρα του Πατρος μου, εφανερωσα εις εσας. 	 Lâex mâcua'akex chic yal aj c'anjel xban nak junak laj c'anjel inc'a' naxnau c'a'ru yô lix patrón. Abanan lâin xinye êre chixjunil li naxye cue lin Yucua'. A'an naxc'ut nak rarôquex inban.


Η φωνη των εγκριτων εκρατειτο, και η γλωσσα αυτων εκολλατο εις τον ουρανισκον αυτων. 	 Eb li nequeßcßamoc be, usta nînkeb xcuanquil, nequeßxcanab âtinac nak nin-oc saß xyânkeb re xqßuebal inlokßal.


Τωρα δε υπαγω προς τον πεμψαντα με, και ουδεις εξ υμων με ερωτα Που υπαγεις; 	 Anakcuan xic cui'chic cue riq'uin li quitaklan chak cue. Ut mâ jun êre napatz'oc cue bar xic cue.


Και τα θεμελια του τειχους της πολεως ησαν κεκοσμημενα με παντα λιθον πολυτιμον το πρωτον θεμελιον ιασπις, το δευτερον σαπφειρος, το τριτον χαλκηδων, το τεταρτον σμαραγδος, 	 Li pec li qui-oc chok' xcimiento li tenamit cuan xsahob ru yîbanbil riq'uin q'uila pây ru chi tertôquil pec. Li xbên pec, a'an li châbil pec jaspe; lix cab, a'an zafiro; li rox, a'an ágata; li xcâ, a'an esmeralda.


Οι δουλοι, υπακουετε κατα παντα εις τους κατα σαρκα κυριους σας, ουχι με οφθαλμοδουλειας ως ανθρωπαρεσκοι, αλλα με απλοτητα καρδιας, φοβουμενοι τον Θεον. 	 Ex aj c'anjel, junelic chexpâbânk chiruheb lê patrón. Chanru nak nequexc'anjelac nak yô chêrilbal lê patrón, jo'can ajcui' texc'anjelak nak inc'a' yô chêrilbal. Mexc'anjelac re xnimobresinquil êrib. Chexc'anjelak ban chi anchal lê ch'ôl xban nak lâex nequera li Kâcua' Dios.


Τουτο ειναι το πραγμα, το οποιον θελετε καμει το τριτον απο σας οι εισερχομενοι το σαββατον, εκ των ιερεων και εκ των Λευιτων, θελουσι φυλαττει εν ταις πυλαις 	 Anakcuan bânuhomak chi joßcaßin: Têcauresi oxib chßûtal chi cuînk. Li jun chßûtal lâex aj tij ut lâex aj levita lix texcßanjelak saß li hilobâl cutan. Texcßacßalênk saß eb li oquebâl re li templo.


Και ο Κυριος θελει σε πληθυνει εις αγαθα, εις τον καρπον της κοιλιας σου και εις τον καρπον των κτηνων σου και εις τα γεννηματα της γης σου, επι της γης την οποιαν ωμοσε Κυριος προς τους πατερας σου να δωση εις σε. 	 Li Kâcuaß tixqßue nabal lê ralal êcßajol ut nabal lê quetômk ut nabal lê racuîmk saß li naßajej li tixqßue êre joß quixyechißi riqßuin juramento reheb lê xeßtônil yucuaß.


Εξελθων δε ο Ιησους, ειδε πολυν οχλον και εσπλαγχνισθη δι' αυτους, επειδη ησαν ως προβατα μη εχοντα ποιμενα, και ηρχισε να διδασκη αυτους πολλα. 	 Ut nak qui-el li Jesús sa' li jucub, quirileb li q'uila tenamit. Quixtok'oba ruheb xban nak chanchaneb li carner mâc'a' aj ilol reheb. Ut nabal li c'a'ak re ru quixtzoleb cui'.


συ εισαι το δενδρον τουτο, βασιλευ, οστις εμεγαλυνθης και ενεδυναμωθης και η μεγαλωσυνη σου υψωθη και εφθασεν εως του ουρανου και η εξουσια σου εως των περατων της γης. 	 At rey, li cheß li cacuil li kßaxal najt xteram ut cau rib, aßan lâat. Quinumta lâ cuanquil. Chanchan nak xcuulac toj saß choxa. Ut cuan âcuanquil saß xbêneb chixjunileb li cuanqueb saß ruchichßochß.


Πεσων λοιπον ο συνδουλος αυτου εις τους ποδας αυτου, παρεκαλει αυτον λεγων Μακροθυμησον εις εμε, και παντα θελω σοι αποδωσει. 	 Ut li rech aj c'anjelil quixcuik'ib rib chiru, quixpatz' xcuybal ut quixye re: -Chinâcuy cuan chic ca'ch'inak ut lâin tintoj ajcui' chixjunil lin c'as, chan re.


Φαρισαιε τυφλε, καθαρισον πρωτον το εντος του ποτηριου και του πινακιου, δια να γεινη και το εκτος αυτων καθαρον. 	 Ex mutz' aj fariseo, ch'ajomak xbên cua lix sa' lê sec' ut lê plato re nak ch'ajbilak ajcui' li rix.


Και οτε ειδεν ο δρακων οτι ερριφθη εις την γην, εδιωξε την γυναικα, ητις εγεννησε τον αρρενα. 	 Ut li josk' aj dragón quixq'ue retal nak quicute' sa' ruchich'och'. Qui-oc xtâkenquil li ixk li quiyo'la jun xc'ula'al têlom.


λεγοντες Αμην η ευλογια και δοξα και η σοφια και η ευχαριστια και η τιμη και η δυναμις και η ισχυς ανηκει εις τον Θεον ημων εις τους αιωνας των αιωνων αμην. 	 Ut que'xye: -Lok'oninbil taxak li kaDios. Chinimâk taxak ru. Chiq'uehek' taxak xlok'al xban nak numtajenak xcuanquil, xna'leb ut xcacuilal. Xc'ulub nak tobantioxînk chiru chi junelic k'e cutan. Jo'can taxak.


Επιβλεψον επ' εμε και ελεησον με δος την δυναμιν σου εις τον δουλον σου και σωσον τον υιον της δουλης σου. 	 Chacuil taxak xtokßobâl cuu. Chaqßue taxak xcacuilal inchßôl ut chinâcol taxak xban nak lâin nincßanjelac châcuu joß quixbânu lin naß.Chacßutbesi taxak junak li retalil lâ cuusilal, at Kâcuaß, re nak teßxqßue retal li xicß nequeßiloc cue. Xutânal teßêlk nak teßxqßue retal nak lâat xattenkßan cue ut xacßojob inchßôl.


Τας ευχας μου θελω αποδωσει εις τον Κυριον, τωρα εμπροσθεν παντος του λαου αυτου 	 Lâin tinqßue re li Kâcuaß li cßaßru xinyechißi re. Tinbânu chiruheb lix tenamit li Kâcuaß nak chßutchßûkeb.Aran Jerusalén chiru lix templo li nimajcual Dios, tinqßue li cßaßru xinyechißi re li Kâcuaß. ¡Lokßoninbil taxak li Kâcuaß!


και ο ακανθοχοιρος, και ο χαμαιλεων, και η σαυρα, και ο σαμιαμιθος, και ο ασπαλαξ. 	 li qßuix ûch, li ahin, li tôlococ, ut li chujchuj joß ajcuiß li pereßmâl.


Τοτε θελεις ενθυμηθη τας οδους σου και αισχυνθη, οταν δεχθης τας αδελφας σου, τας πρεσβυτερας σου και τας νεωτερας σου και θελω δωσει αυτας εις σε δια θυγατερας, ουχι ομως κατα την διαθηκην σου. 	 Tâjulticokß âcue li mâusilal xabânu ut tatxutânâk nak lâin tinkßaxtesi chokß âcoß li tenamit Samaria lâ cuas ut nak tinkßaxtesi chokß âcoß li tenamit Sodoma lâ cuîtzßin. Tinbânu chi joßcan usta incßaß tento tinbânu xban nak incßaß quinye âcue saß li contrato nak tinkßaxtesiheb âcue.


ηθελον εκθεσει κρισιν ενωπιον αυτου, και ηθελον εμπλησει το στομα μου αποδειξεων 	 Tinye raj re nak mâcßaß inmâc xban nak cuan âtin re naru tincol cuiß cuib.


Δια τουτο και ημεις, αφ' ης ημερας ηκουσαμεν, δεν παυομεν προσευχομενοι δια σας και δεομενοι να εμπλησθητε απο της επιγνωσεως του θεληματος αυτου μετα πασης σοφιας και πνευματικης συνεσεως, 	 Ut chalen nak quikabi resil nak xexpâban, jo'can nak junelic nocotijoc chêrix. Nakatz'âma chiru li Dios nak tixc'ut chêru c'a'ru naraj têbânu. Ut nakatz'âma ajcui' chiru li Dios nak li Santil Musik'ej tixq'ue êna'leb chixtaubal ru lix yâlal.


και υπηγον εις ερημον τοπον με το πλοιον κατ' ιδιαν. 	 Ut que'oc sa' jun li jucub ut que'côeb sa' jun na'ajej bar cui' te'hilânk raj ca'ch'inak xjuneseb.


Οι δε παρα την οδον ειναι ουτοι, εις τους οποιους σπειρεται ο λογος, και οταν ακουσωσιν, ευθυς ερχεται ο Σατανας, και αφαιρει τον λογον τον εσπαρμενον εν ταις καρδιαις αυτων. 	 Ut li iyaj li quinak chire be, a'an chanchaneb li neque'abin re li râtin li Dios. Nak ac xe'rabi, sa' junpât nachal laj tza chirisinquil li âtin ut sa' junpât nasach sa' xch'ôleb.


Δεν θελει φωναξει ουδε θελει ανακραξει ουδε θελει καμει την φωνην αυτου να ακουσθη εν ταις οδοις. 	 Incßaß tâcuechßînk chi moco tixjap re ut incßaß tâabîk lix yâb xcux saß be.


Υιοι Ζατθου, εννεακοσιοι τεσσαρακοντα πεντε. 	 Li ralal xcßajol laj Zatu, aßan belêb ciento riqßuin ôb roxcßâl.


Και συ, υιε ανθρωπου, στηριξον το προσωπον σου επι τας θυγατερας του λαου σου, τας προφητευουσας εξ ιδιας αυτων καρδιας και προφητευσον κατ' αυτων, 	 Joßcan ut anakcuan, at ralal cuînk, tâye resil li raylal li tâchâlk saß xbêneb li ixk li nequeßbalakßin, li cuanqueb saß lâ tenamit. Tâye resil li raylal teßxcßul xban nak nequeßxye li cßaßru nequeßxcßoxla xjuneseb.


Τις ειναι ουτος ο λογος τον οποιον ειπε, Θελετε με ζητησει και δεν θελετε με ευρει, και ειπον ειμαι εγω, σεις δεν δυνασθε να ελθητε; 	 A'an xye, "Tinêsic' ut inc'a' tinêtau. Inc'a' naru texxic bar cuânkin cui'," chan. ¿C'a'ru xyâlal a'an? chanqueb.


Ας εμπλησθη το στομα μου απο του υμνου σου, απο της δοξης σου, ολην την ημεραν. 	 Rajlal cutan tinqßue âlokßal ut junelic tinnima âcuu.


Ανθρωπινος ειναι ο βιος σου; η τα ετη σου ως ημεραι ανθρωπου, 	 ¿Ma nacatcam ta biß lâat joß nak nequeßcam li cristian? ¿Ma na-osoß ta biß lâ yußam joß nak na-osoß xyußameb li cristian?


εις παντα τον εισερχομενον εις τον οικον του Κυριου, το καθημερινον αυτου μεριδιον, δια την εις τα υπουργηματα αυτων υπηρεσιαν αυτων, κατα τας διαιρεσεις αυτων, εκτος των αρσενικων αυτων, τα οποια απηριθμηθησαν κατα γενεαλογιαν, απο τριων ετων ηλικιας και επανω 	 Ut queßxjeqßui ajcuiß reheb li cocß têlom li ac xeßxbânu oxib chihab li tzßîbanbil xcßabaßeb saß li hu li tzßîbanbil cuiß xcßabaßeb li junjûnk. Aßaneb li teßoc saß lix templo li Kâcuaß chi cßanjelac aß yal cßaßru xcßanjel li junjûnk.


μη κατακαυχασαι εναντιον των κλαδων εαν δε κατακαυχασαι, συ δεν βασταζεις την ριζαν, αλλ' η ριζα σε. 	 Jo'can nak mexnumta chiru li ruk' li che' li que'isîc xban nak lâex yal ruk'ex ajcui' li che'. Chenauhak nak moco lâex ta nequexq'uehoc xyu'am lix xe' li che', aban lix xe' naq'uehoc êyu'am lâex.


Διοτι ιατρευσαν το συντριμμα της θυγατρος του λαου μου επιπολαιως, λεγοντες, Ειρηνη, ειρηνη και δεν υπαρχει ειρηνη. 	 Chiruheb aßan moco nim ta li raylal li yô chixcßulbal lin tenamit. Eb aßan nequeßxye nak mâcßaß raylal. Nequeßxye nak cuan li tuktûquil usilal. Abanan mâcßaß tuktûquil usilal.


Διοτι Σεδεκιας ο βασιλευς του Ιουδα ειχε κλεισει αυτον, λεγων, Δια τι συ προφητευεις λεγων, Ουτω λεγει Κυριος, Ιδου, εγω θελω παραδωσει την πολιν ταυτην εις την χειρα του βασιλεως της Βαβυλωνος και θελει κυριευσει αυτην 	 Laj Sedequías lix reyeb laj Judá quixqßue chi prêxil laj Jeremías xban li cßaßru quixye. Laj Sedequías quixye re: —¿Cßaßut nak yôcat chixyebal nak li Kâcuaß tixkßaxtesi li tenamit aßin saß rukß lix reyeb laj Babilonia ut târêchani?


και ελαλησεν ο Θεος προς τον Νωε, λεγων, 	 Li Dios quiâtinac riqßuin laj Noé ut quixye re:


Κατεσκευασαν μοσχον εν Χωρηβ, και προσεκυνησαν το χωνευτον 	 Nak cuanqueb saß li tzûl Horeb, eb laj Israel queßxyîb jun li cuacax oro ut queßxqßue chokß xdioseb ut queßxlokßoni.


Και πασα θυγατηρ, ητις εχει κληρονομιαν εν φυλη τινι των υιων Ισραηλ, θελει εισθαι γυνη ενος εκ της συγγενειας της φυλης του πατρος αυτης δια να απολαμβανωσιν οι υιοι Ισραηλ εκαστος την κληρονομιαν των πατερων αυτου. 	 Li junjûnk chi ixk li narêchani lix chßochß, tento nak tâsumlâk riqßuin jun cuînk xcomoneb lix têpaleb lix yucuaß. Joßcan nak li junjûnk têp chi aj Israel teßrêchani li chßochß li quirêchani lix yucuaßeb.


αλλα δεν ευηρεστηθη ο Θεος εις τους πλειοτερους εξ αυτων διοτι κατεστρωθησαν εν τη ερημω. 	 Abanan moco chixjunileb ta que'xbânu jo' naraj li Dios. Lix q'uialeb que'xk'et râtin li Dios ut xban nak inc'a' que'xbânu jo' naraj li Dios, jo'can nak que'cam sa' li chaki ch'och' ut inc'a' que'oc sa' li tenamit Canaán.


Το λυτρον της ψυχης του ανθρωπου ειναι ο πλουτος αυτου ο δε πτωχος δεν ακουει επιπληξιν. 	 Cuanqueb li cristian naru nequeßxcol rix lix yußameb riqßuin lix biomal. Abanan eb li nebaß mâcßaß nachßißchßißin reheb.


Και εφερεν ο Βαλακ τον Βαλααμ επι την κορυφην του Φεγωρ, το οποιον βλεπει προς Γεσιμων. 	 Ut laj Balac quixcßam laj Balaam saß xbên li tzûl Peor li nacßutun cuiß li chaki chßochß.


Και εδω μεν θνητοι ανθρωποι λαμβανουσι δεκατα, εκει δε λαμβανει ο μαρτυρουμενος οτι ζη. 	 Eb laj tij aj Israel que'xc'ul ajcui' li junjûnk sa' xlajêtkil. A'aneb yal cuînkeb ut que'cam. Abanan laj Melquisedec moco quicam ta. Jo'can tz'îbanbil sa' li Santil Hu.


Ο δε Κυριος προεπορευετο αυτων, την ημεραν εν στυλω νεφελης, δια να οδηγη αυτους εν τη οδω, την δε νυκτα εν στυλω πυρος, δια να φεγγη εις αυτους ωστε να οδοιπορωσιν ημεραν και νυκτα 	 Cuan nak queßbêc chi kßek chi cutan. Chiru li cutan li Kâcuaß Dios quicßamoc be chiruheb riqßuin jun chok ut chiru li kßojyîn quicßamoc be riqßuin jun xam saß choxa re xcutanobresinquil ruheb lix beheb.Li chok ut li xam cuan chi junelic. Incßaß napaltoß chi cßamoc be chiruheb.


Ουαι εις τους οσοι ειναι σοφοι εις τους οφθαλμους αυτων και φρονιμοι ενωπιον εαυτων. 	 Raylal tâchâlk saß êbên lâex li nequeye nak cuan ênaßleb êjunes êrib ut lâex li sêb êchßôl nak nequecßoxla êrib.


Ενω ησαν αυτοι ολιγοστοι τον αριθμον, ολιγοι, και παροικοι εν αυτη, 	 Moco nabaleb ta laj Israel nak quiyechißîc lix naßajeb xban li Dios. Ut yal aj numeleb saß li naßajej li cuanqueb cuiß.


Και εδωκαν τας χειρας αυτων, οτι θελουσιν αποβαλει τας γυναικας αυτων και ως ενοχοι, προσεφεραν κριον εκ του ποιμνιου δια την ανομιαν αυτων. 	 Ut queßxqßue li rukß chi ribileb rib re xcßutbal nak teßxbânu li cßaßru queßxye. Ut queßxye chi tzßakal nak teßxcanab li rixakil ut teßxmayeja jun li carner re xtzßâmanquil xcuybal xmâqueb.


Βεβαιως ηθελον βαστασει αυτο επι του ωμου μου, ηθελον περιδεσει αυτο στεφανον επ' εμε 	 Cui ta yâl li yôqueb chixyebal chicuix, lâin tincßûluban raj saß inbên li cßaßru teßxye chicuix. Incßaß raj tinxutânâk chixcßulbal. Chanchan nak cuan jun corona saß injolom.


Και εκπνευσας απεθανεν ο Αβρααμ εν γηρατι καλω, γερων και πληρης ημερων και προσετεθη εις τον λαον αυτου. 	 Nak ac tîx chic chi us laj Abraham quicam ut cô chixtaubaleb lix xeßtônil yucuaß li ac camenakeb.


Πιστος ομως ειναι ο Κυριος, οστις θελει σας στηριξει και φυλαξει απο του πονηρου. 	 A'ut li Kâcua' Jesucristo, a'an tîc xch'ôl ut junelic naxbânu li c'a'ru naxye. A'an tâq'uehok xcacuil êch'ôl ut a'an ajcui' tâcolok êre chiru laj tza.


Και ειπεν ο Μωυσης προς τον Κυριον, Τοτε η Αιγυπτος θελει ακουσει διοτι συ ανεβιβασας τον λαον τουτον εν τη δυναμει σου εκ μεσου αυτων 	 Ut laj Moisés quixye re li Kâcuaß: —Lâat xat-isin chak reheb saß li tenamit Egipto riqßuin xnimal lâ cuanquil. Cui tâcamsiheb laj Israel, eb laj Egipto teßrabi resil cßaßru tâbânu.


Και την γην εκεινην, την οποιαν εκυριευσαμεν κατ' εκεινον τον καιρον, απο της Αροηρ, της παρα τον ποταμον Αρνων, και το ημισυ του ορους Γαλααδ και τας πολεις αυτου, εδωκα εις τους Ρουβηνιτας και εις τους Γαδιτας. 	 Nak quikêchani li naßajej, lâin quinqßue reheb li ralal xcßajol laj Rubén ut eb li ralal xcßajol laj Gad li naßajej li cuan saß li norte. Naticla Aroer chire li nimaß Arnón ut quinqßue yijach li naßajej li tzûl ru li cuan Galaad rochbeneb li tenamit li cuanqueb aran.


Με τι θελω ελθει ενωπιον του Κυριου, να προσκυνησω ενωπιον του υψιστου Θεου; θελω ελθει ενωπιον αυτου με ολοκαυτωματα, με μοσχους ενιαυσιους; 	 ¿Cßaßru târûk takaqßue re li Kâcuaß ut chanru nak takaqßue xlokßal li nimajcual Dios? ¿Ma târûk takamayeja li cßatbil mayej chiru malaj junak li cuacax toj jun chihab cuan re?


Και ελαλησε Κυριος προς τον Μωυσην και προς τον Ααρων, λεγων, 	 Li Kâcuaß quiâtinac riqßuineb laj Moisés ut laj Aarón ut quixye reheb:


Διοτι ο Ιωαννης ελεγε προς τον Ηρωδην οτι δεν σοι ειναι συγκεχωρημενον να εχης την γυναικα του αδελφου σου. 	 Nak toj mâji' naq'uehe' sa' tz'alam, laj Juan laj Cubsihom Ha' quixye re laj Herodes: -Nimla mâc xabânu nak xac'am chok' âcuixakil lix Herodías xban nak ac sumsu riq'uin lâ cuîtz'in, laj Felipe, chan re.


αλλο δε επεσεν επι την πετραν και αναφυεν εξηρανθη, διοτι δεν ειχεν ικμαδα 	 Ut cuan ajcui' li iyaj quinak sa' xyânk li pec. Quimok, abanan sa' junpât quichakic xban nak chaki li ch'och'.


Αυτος δε ο Κυριος της ειρηνης ειθε να σας δωση την ειρηνην διαπαντος εν παντι τροπω. Ο Κυριος ειη μετα παντων υμων. 	 A' taxak li Kâcua' Jesucristo li naq'uehoc tuktûquil usilal, chiq'uehok êre li tuktûquilal chi junelic riq'uin yalak c'a'ru nequec'ul. A' taxak li Kâcua' Jesucristo chicuânk êriq'uin chêjunilex.


Ειμαι συνετωτερος παντων των διδασκοντων με διοτι τα μαρτυρια σου ειναι μελετη μου. 	 Lâin chic cuan innaßleb chi us chiruheb li nequeßtzoloc cue xban nak junelic yôquin chixcßoxlanquil lâ chakßrab.


Και αφου επαυσε λαλων, ερριψε την σιαγονα απο της χειρος αυτου και ωνομασε τον τοπον εκεινον, Ραμαθ-λεχι. 	 Chirix aßan quixtzßek xbakel xcâlam re li bûr. Ut quixqßue chokß xcßabaß li naßajej aßan Ramat-lehi.


Στοχαζεσαι οτι ειναι ορθον τουτο, το οποιον ειπας, Ειμαι δικαιοτερος του Θεου; 	 —At Job, ¿ma nacacßoxla lâat nak us li yôcat chixyebal? ¿Ma us nak yôcat chixyebal nak mâcßaß âmâc chiru li Dios?


Διοτι σεις εξευρετε, αδελφοι, την προς εσας εισοδον ημων, οτι δεν εγεινε ματαια, 	 Ex inhermân, lâex ac nequenau nak moco xcana ta chi mâc'a' rajbal nak xocuulac êriq'uin.


"Εις τον πρωτον μουσικον. Ψαλμος δια τους υιους Κορε." Ευηρεστηθης, Κυριε, εις την γην σου εφερες απο της αιχμαλωσιας τον Ιακωβ. 	 At Kâcuaß, lâat kßaxal châbilat kiqßuin lâo lâ tenamit. Joßcan nak xoâcßam cuißchic saß li kanaßaj, lâo li ralal xcßajol laj Jacob.


Επεθυμησα την σωτηριαν σου, Κυριε και ο νομος σου ειναι τρυφη μου. 	 At nimajcual Dios, lâin nacuaj nak tinâcol. Lâ chakßrab naxqßue xsahil inchßôl.


Και ειδον ετι υπο τον ηλιον τον τοπον της κρισεως, και εκει ειναι η ανομια και τον τοπον της δικαιοσυνης, και εκει η ανομια. 	 Lâin ninqßue retal nak saß ruchichßochß junes raylal ut mâusilal nequeßxbânu saß eb li naßajej li nequeßrakoc cuiß âtin. Aran raj nequeßrakoc âtin saß tîquilal.


και πολλοι θελουσιν εξακολουθησει εις τας απωλειας αυτων, δια τους οποιους η οδος της αληθειας θελει βλασφημηθη 	 Nabaleb telaje'xic sa' li mâusilal li yôqueb chixyebal eb a'an ut xmâqueb a'an tâmajecuâk li kapâbâl li tz'akal yâl.


το μηκος της στοας ητο εικοσι πηχων και το πλατος ενδεκα πηχων και με εφερε δια των βαθμιδων, δι' ων ανεβαινον εις αυτην και ησαν στυλοι παρα τα μετωπα, εις εντευθεν και εις εκειθεν. 	 Li naßajej li cuan cuiß li oquebâl, aßan lajêb metro ru ut cuakib metro rok. Ut lajêb li gradas li nequeßtakeß cuiß. Cuan junjûnk li okech saß xcaß pacßalil li oquebâl.


Δυνασαι να αριθμησης τους μηνας τους οποιους πληρουσιν; η γνωριζεις τον καιρον του τοκετου αυτων; 	 ¿Ma nacanau jarub po nequeßyoßla cuiß li raleb? Ut, ¿ma nacanau jokße tzßakal xkßehil lix yoßlajic?


Και σηκωθεντες απο Σοκχωθ, εστρατοπεδευσαν εν Εθαμ, ητις ειναι εν τω ακρω της ερημου. 	 Nak queßel Sucot, queßcôeb toj Etam li cuan nachß riqßuin li nubâl re li chaki chßochß ut aran queßxyîb lix muhebâleb.


Διοτι εκτελει το ορισθεν εις εμε και πολλα τοιαυτα ειναι μετ' αυτου. 	 Aßan tixbânu cuiqßuin li cßaßru naraj. Ut cuan chic nabal cßaßak re ru tixbânu cui joßcan naraj aßan.


Αφου πληρωθωσιν αι ημεραι σου και κοιμηθης μετα των πατερων σου, θελω αναστησει μετα σε το σπερμα σου, το οποιον θελει εξελθει εκ των σπλαγχνων σου, και θελω στερεωσει την βασιλειαν αυτου. 	 Nak tâcuulak xkßehil nak tatcâmk, tatxic chi hilânc saß xyânkeb lâ xeßtônil yucuaß. Lâin tinqßue chokß âcuêkaj jun reheb lâ cualal. Ut tinxakab saß xnaßaj lix cuanquilal.


Και εισελθων ο Ιωαβ εις τον οικον προς τον βασιλεα, ειπε, Κατησχυνας σημερον τα προσωπα παντων των δουλων σου, οιτινες εσωσαν σημερον την ζωην σου και την ζωην των υιων σου και των θυγατερων σου και την ζωην των γυναικων σου και την ζωην των παλλακων σου 	 Laj Joab cô saß rochoch li rey ut quixye re: —Anakcuan xacßut xxutâneb lâ soldados li nequeßcßanjelac châcuu. Aßaneb xeßcoloc âcue ut xeßxcol ajcuiß lâ cualal âcßajol ut eb lâ cuixakil joß eb li ixk li cuanqueb âcuiqßuin.


Οταν δε ωριμαση ο καρπος, ευθυς αποστελλει το δρεπανον, διοτι ηλθεν ο θερισμος. 	 Ut nak nachêco' li ru nasic'man sa' junpât xban nak ac xcuulac xk'ehil xxocbal li ru.


Δια τουτο ο Πατηρ με αγαπα, διοτι εγω βαλλω την ψυχην μου, δια να λαβω αυτην παλιν. 	 Ninxra li Yucua'bej xban nak lâin tink'axtesi cuib chi camsîc ut tinc'ul cui'chic lin yu'am.


Τα οποια και λαλουμεν ουχι με διδακτους λογους ανθρωπινης σοφιας, αλλα με διδακτους του Πνευματος του Αγιου, συγκρινοντες τα πνευματικα προς τα πνευματικα. 	 Inc'a' yôco chi âtinac chirix li na'leb a'in riq'uin âtin xkac'oxla kajunes. Yôco ban chi âtinac riq'uin âtin quic'utbesîc chiku xban li Santil Musik'ej. Li xyâlal li naxc'ut chiku li Santil Musik'ej lâo nakach'olob chiruheb li cuan li Santil Musik'ej riq'uineb.


υπερλυπουμενοι μαλιστα δια τον λογον τον οποιον ειπεν, οτι δεν θελουσιν ιδει πλεον το προσωπον αυτου. Και προεπεμπον αυτον εις το πλοιον. 	 C'ajo' xrahil que'rec'a nak que'rabi li âtin li quixye laj Pablo nak inc'a' chic te'ril ru. Ut nak cô, coxe'xcanab chak chire li palau cuan cui' li jucub.


Επειδη καθ' οτι αυτος επαθε πειρασθεις, δυναται να βοηθηση τους πειραζομενους. 	 Li Kâcua' Jesucristo quixc'ul li raylal ut quiyale' râlenquil. Aban, inc'a' quixq'ue rib chi âlêc. Jo'can nak nim xcuanquil chixtenk'anquileb li neque'yale' râlenquil.


Τωρα λοιπον, ιδου, ο βασιλευς, τον οποιον εξελεξατε, τον οποιον εζητησατε και ιδου, ο Κυριος κατεστησε βασιλεα εφ' υμας. 	 Anakcuan cueß lê rey li xesicß ru. Li Kâcuaß xqßue lê rey li xetzßâma.


Σος ειμαι εγω σωσον με διοτι τας εντολας σου εξεζητησα. 	 At Kâcuaß, lâat aj êchal cue. Joßcan nak chinâcol taxak xban nak lâin ninqßue inchßôl chixbânunquil li cßaßru naxye lâ chakßrab.


Και ιδου, εγνωρισα οτι ο Θεος δεν απεστειλεν αυτον να προφερη την προφητειαν ταυτην εναντιον μου αλλ' οτι ο Τωβιας και ο Σαναβαλλατ εμισθωσαν αυτον. 	 Lâin quinqßue retal nak mâcuaß li Dios li quitaklan re chixyebal li cßaßru quixye cue. Quixye cue chi joßcan xban nak laj Sanbalat ut laj Tobías queßxtumina ru chixyebal chi joßcan.


και λεγει προς αυτον Ταυτα παντα θελω σοι δωσει, εαν πεσων προσκυνησης με. 	 Ut quixye re li Jesús: -Chixjunil a'in tinq'ue âcue cui lâat tâcuik'ib âcuib chicuu ut tinâlok'oni.-


Ο δε ειπε, Δεομαι, Κυριε, αποστειλον οντινα εχεις να αποστειλης. 	 Ut laj Moisés quixye: —At Kâcuaß, bânu usilal, takla jalan chic.—


Ποσον καλητερα ειναι η αποκτησις της σοφιας παρα το χρυσιον και προκριτωτερα η αποκτησις της συνεσεως παρα το αργυριον 	 Kßaxal us nak cuânk ânaßleb chiru nak cuânk nabal lâ biomal. Kßaxal us nak tâtau xyâlal chiru nak cuânk nabal lâ tumin.


Εκ δε της Ουσιμ ειχε γεννησει τον Αβιτωβ και τον Ελφααλ. 	 Cuib chic li ralal laj Saharaim riqßuin lix Hodes. Aßaneb laj Abitob ut Elpaal.


Τοτε απελυσεν εις αυτους τον Βαραββαν, τον δε Ιησουν μαστιγωσας παρεδωκε δια να σταυρωθη. 	 Tojo'nak laj Pilato quirach'ab laj Barrabás chiruheb li tenamit. Ut quixtakla xsac'bal li Jesús riq'uin tz'ûm ut quixk'axtesi sa' ruk'eb li soldado re nak te'xq'ue chiru cruz.


Ενεθυμηθη η Ιερουσαλημ εν ταις ημεραις της θλιψεως αυτης και της εξωσεως αυτης παντα τα επιθυμητα αυτης, τα οποια ειχεν απο χρονων αρχαιων, οτε επεσεν ο λαος αυτης εις την χειρα του εχθρου και δεν υπηρχεν ο βοηθων αυτην ειδον αυτην οι εχθροι, εγελασαν επι τη καταπαυσει αυτης. 	 Nak cuanqueb saß raylal ut xjuneseb, nequeßjulticoß reheb laj Jerusalén chanru nak quicuan nabal xbiomaleb junxil. Najulticoß reheb chanru nak xeßtßaneß saß rukßeb li xicß nequeßiloc reheb ut mâ ani quitenkßan reheb. Eb li xicß nequeßiloc reheb queßsahoß saß xchßôleb ut yôqueb chixhobbal laj Jerusalén nak yôqueb chixcßulbal li raylal.


Και θελω πλησιασει προς εσας δια κρισιν και θελω εισθαι μαρτυς σπευδων εναντιον των μαγων και εναντιον των μοιχευοντων και εναντιον των επιορκων και εναντιον των αποστερουντων τον μισθον του μισθωτου, των καταδυναστευοντων την χηραν και τον ορφανον, και των αδικουντων τον ξενον και των μη φοβουμενων με, λεγει ο Κυριος των δυναμεων. 	 Li Kâcuaß li nimajcual Dios quixye: —Lâin tinchâlk chi rakoc âtin saß êbên. Lâin tinyehok re nak cuan xmâqueb li nequeßtûlac, joßqueb ajcuiß li nequeßmuxuc caxâr, joßqueb ajcuiß li nequeßxpatzß lin cßabaß yal riqßuin ticßtiß. Ut lâin ajcuiß tinyehok re nak cuan ajcuiß xmâqueb li incßaß nequeßxtoj chi tzßakal laj cßanjel, joßqueb ajcuiß li nequeßrahobtesin reheb li xmâlcaßan ut eb li nequeßrahobtesin reheb li mâcßaß xnaß xyucuaß, joßqueb ajcuiß li nequeßxbânu raylal reheb li jalaneb xtenamit, chi moco nequeßxxucua cuu lâin, chan li Kâcuaß li kßaxal nim xcuanquil.


και ειχον θωρακας ως θωρακας σιδηρους, και η φωνη των πτερυγων αυτων ητο ως φωνη αμαξων ιππων πολλων τρεχοντων εις πολεμον. 	 Chanchan ch'îch' cuan chire xch'ôleb re xcolbaleb rib. Ut lix xiq'ueb neque'ec'an jo' neque'ec'an q'uila carruaje quelonbil xban cacuây nak ac yôqueb chi xic chi pletic.


Πυρ ηλθον να βαλω εις την γην, και τι θελω, εαν ηδη ανηφθη; 	 Li Jesús quixye ajcui': -Chanchan li xinq'ue xam sa' ruchich'och' nak xinchal lâin xban nak sa' inc'aba' lâin nabal li ch'a'ajquilal tâcuânk. Nacuaj ta ac xnume' li ch'a'ajquilal a'in.


Τουτο δε ελεγε, δεικνυων με ποιον θανατον εμελλε να αποθανη. 	 Nak quixye chi jo'can, li Jesús yô chixyebal reheb chanru nak tâcamsîk.


σεις δε παντες επιστραφητε, και ελθετε τωρα διοτι ουδενα συνετον θελω ευρει μεταξυ σας. 	 Ut lâex li yôquex chi âtinac cuiqßuin, yalomak cuißchic âtinac cui lâex nequecßoxla nak cuan ênaßleb. Abanan lâin ninnau nak mâ jun êre cuan xnaßleb.


και την Απφιαν την αγαπητην και Αρχιππον τον συστρατιωτην ημων και την κατ' οικον σου εκκλησιαν 	 Li hu a'in re ajcui' lix Apia, li kech aj pâbanelil ut reheb ajcui' laj pâbanel li neque'xch'utub rib sa' lâ cuochoch chixlok'oninquil li Dios, ut re ajcui' laj Arquipo li kech aj pâbanelil. A'an li qui-ochbenin chak ke sa' li c'anjel chixyebal resil li colba-ib.


Και ειπομεν προς τον κυριον μου, Εχομεν πατερα γεροντα και παιδιον του γηρατος αυτου μικρον, ο δε αδελφος αυτου απεθανε και αυτος μονος εμεινεν εκ της μητρος αυτου και ο πατηρ αυτου αγαπα αυτον. 	 Ut lâo xkaye âcue, “Cuan li kayucuaß. Tîx chic. Ut cuan ajcuiß li kîtzßin toj sâj. Saß xtîxilal li kayucuaß quiyoßla li kîtzßin aßan. Caßaj chic a jun aßin cuan reheb li cuib chi ralal li junaj xnaßeb. Li ras li kîtzßin aßin ac camenak. Ut li kayucuaß cßajoß nak naxra laj Benjamín.”


και ενταυτω μανθανουσι να ηναι αργαι, περιερχομεναι τας οικιας, και ουχι μονον αργαι, αλλα και φλυαροι και περιεργοι, λαλουσαι τα μη πρεποντα. 	 Ut jo' cui' anchal neque'xtzol ribeb chi subuc cutan nak neque'xic sa' li junjûnk chi cab. Ut mâcua' ca'aj cui' subuc cutan neque'xbânu. Neque'xtzol aj ban cui' li moloc âtin ut li q'uehoc etal ut neque'xye li moco yehec' ta naraj.


Ο δε ειπε προς αυτον, Ω κυριε μου, με τι θελω σωσει τον Ισραηλ; ιδου, η οικογενεια μου ειναι η ταπεινοτερα μεταξυ του Μανασση, και εγω ο μικροτερος εν τω οικω του πατρος μου. 	 Quichakßoc laj Gedeón ut quixye: —Chacuy inmâc, at Kâcuaß. ¿Chan ta cuiß ru nak tincoleb li tenamit Israel? Lin naß inyucuaß, aßaneb li kßaxal nebaßeb saß xyânkeb li ralal xcßajol laj Manasés. Ut lâin caßchßin incuanquil saß xyânkeb li cuanqueb saß rochoch lin yucuaß, chan.


Ητο δε πολεμος αναμεσον Ασα και Βαασα βασιλεως του Ισραηλ πασας τας ημερας αυτων. 	 Laj Asa, lix reyeb laj Judá, ut laj Baasa, lix reyeb laj Israel, junelic queßxpleti ribeb chi ribileb rib toj chalen nak queßcam.


Ειπον λοιπον προς αυτον Κυριε, παντοτε δος εις ημας τον αρτον τουτον. 	 Eb a'an que'xye re: -At Kâcua', tâq'ue ta ke rajlal li cua a'an.-


Και η υπερηφανια του Ισραηλ μαρτυρει κατα προσωπον αυτου και δεν επιστρεφουσι προς Κυριον τον Θεον αυτων ουδε εκζητουσιν αυτον δια παντα ταυτα. 	 Eb laj Israel yôqueb chi cßuluc raylal abanan xban lix kßetkßetileb incßaß nequeßraj sukßîc cuiqßuin lâin li Kâcuaß lix Dioseb. Usta ra yôqueb chixcßulbal, abanan incßaß chic nequeßraj insicßbal.


Ο δε Νεεμαν εθυμωθη και ανεχωρησε και ειπεν, Ιδου, εγω ελεγον, Θελει βεβαιως εξελθει προς εμε και θελει σταθη και επικαλεσθη το ονομα Κυριου του Θεου αυτου, και διακινησει την χειρα αυτου επι τον τοπον και ιατρευσει τον λεπρον 	 Laj Naamán quisukßi chi yô xjoskßil. Ut quixye: —Saß inchßôl lâin nak laj Eliseo tâêlk chak chincßulbal. Xxakli raj chicuu ut quixyâba raj xcßabaß li Kâcuaß lix Dios. Xtochß raj riqßuin rukß lin tibel re tinqßuirâk.


και θελω κακουχησει το σπερμα του Δαβιδ δια τουτο, πλην ουχι δια παντος. 	 Lâin tebinqßue chi cßuluc raylal li ralal xcßajol laj David xban li mâc quixbânu laj Salomón. Abanan moco chi junaj cua ta,” chan li Kâcuaß.—


Δια τουτο εξυπνησα και εθεωρησα, και ο υπνος μου εσταθη γλυκυς εις εμε. 	 Ut laj Jeremías quixye: —Nak qui-aj cuu quicuulac chicuu li cßaßru quinmatqßue, chan.


Και, απεκριθη ο Ισαακ, και ειπε προς τον Ησαυ, Ιδου, κυριον σου εκαμα αυτον, και παντας τους αδελφους αυτου εκαμα δουλους αυτου, και εστηριξα αυτον με σιτον και οινον και τι λοιπον να καμω εις σε, τεκνον μου; 	 Laj Isaac quixye re: —Laj Jacob, aßan chic nimâk xcuanquil châcuu. Chixjunileb chic li rechßalal teßcßanjelak chiru. Xincuosobtesi aßan re nak teßûchînk chi us li racuîmk joß ajcuiß lix quißil kßên. Anakcuan, ¿cßaß ta chic ru tinbânu âcue lâat, at cualal? chan.


ιδου, συ εισαι σοφωτερος του Δανιηλ ουδεν μυστηριον ειναι κεκρυμμενον απο σου 	 ¿Ma lâat ta biß kßaxal cuan ânaßleb chiru laj Daniel? ¿Ma mâcßaß cßaßak re ru mukmu châcuu?


Εκαμον λοιπον κατα προσταγην του βασιλεως εν κιβωτιον, και εθεσαν αυτο εν τη πυλη του οικου του Κυριου εξω. 	 Li rey quixqßue chi yîbâc jun li câx ut queßxqßue chirix lix templo li Kâcuaß chixcßatk li oquebâl.


Απεκριθη λοιπον προς αυτον ο Κυριος και ειπεν Υποκριτα, δεν λυει εκαστος υμων εν τω σαββατω τον βουν αυτου η τον ονον απο της φατνης και φερων ποτιζει; 	 Ut li Kâcua' quichak'oc ut quixye re: -¡Ex aj ca' pac'al u! ¿Ma inc'a' ta bi' têhit êbôyx malaj ut êbûr sa' li hilobâl cutan re nak têc'ameb chi uc'ac?


Εις μαρτυς δεν θελει σηκωθη εναντιον τινος ανθρωπου, δι' οποιανδηποτε ανομιαν η δι' οποιονδηποτε αμαρτημα, ο, τι αμαρτημα αμαρτηση επι στοματος δυο μαρτυρων η επι στοματος τριων μαρτυρων θελει βεβαιουσθαι πας λογος. 	 Incßaß tzßakal cui jun ajcuiß tâyehok re nak cuan xmâc junak cristian. Tento nak tâcuânk cuib malaj ut oxib li teßyehok re cuan xmâc.


Τις εκ παντων τουτων δεν γνωριζει, οτι η χειρ του Κυριου εκαμε ταυτα; 	 ¿Ma toj cuanqueb ta biß li incßaß nequeßxnau nak li Dios quiyîban re chixjunil aßin?


Και εαν Κυριος ο Θεος σου πλατυνη τα ορια σου, καθως ωμοσε προς τους πατερας σου, και δωση εις σε πασαν την γην, την οποιαν υπεσχεθη να δωση εις τους πατερας σου, 	 Ut li Kâcuaß lê Dios tixnimobresi lê naßaj joß quixyechißi riqßuin juramento reheb lê xeßtônil yucuaß, ut tixqßue êre li naßajej joß quixye.


Και ανεμεινεν ετι αλλας επτα ημερας, και απεστειλε την περιστεραν και δεν επανεστρεψε πλεον προς αυτον. 	 Quiroybeni cuukub cutan chic ut quirachßab cuißchic li paloma. Cô li paloma ut incßaß chic quisukßi chak riqßuin laj Noé.


Και την νυκτα εκεινην εξηλθεν ο αγγελος του Κυριου και επαταξεν εν τω στρατοπεδω των Ασσυριων εκατον ογδοηκοντα πεντε χιλιαδας και οτε εξηγερθησαν το πρωι, ιδου, ησαν παντες σωματα νεκρα. 	 Saß ajcuiß li kßojyîn aßan jun x-ángel li Dios quicuulac saß xmuhebâleb laj Asiria ut quixcamsi jun ciento riqßuin ôb roxcßâl mil chi soldado aj Asiria. Joß cuulajak chic nak quisakêu ac camenakeb chic chixjunil.


Και απεστειλεν ο Εζεκιας προς παντα τον Ισραηλ και Ιουδαν εγραψεν ετι επιστολας προς Εφραιμ και Μανασση, δια να ελθωσιν εις τον οικον του Κυριου εν Ιερουσαλημ, να καμωσι πασχα εις Κυριον τον Θεον του Ισραηλ. 	 Li rey Ezequías quixtakla li hu riqßuineb chixjunileb li ralal xcßajol laj Israel ut eb laj Judá ut quixtakla ajcuiß resil riqßuineb chixjunileb li ralal xcßajol laj Efraín ut laj Manasés. Quixbokeb chixjunileb Jerusalén saß lix templo li Kâcuaß re nak teßxbânu li nînkße Pascua re xlokßoninquil li Kâcuaß lix Dioseb laj Israel.


Ο πλουσιος ειχε ποιμνια και βουκολια πολλα σφοδρα 	 Li biom nabal lix carner ut nabal ajcuiß lix cuacax cuan.


και Ραββιθ, και Κισιων, και Αβες, 	 Rabit, Quisión, Abez,


Διοτι ηγαπησαν την δοξαν των ανθρωπων μαλλον παρα την δοξαν του Θεου. 	 A' chic li lok'al li neque'xq'ue li tenamit que'xq'ue xcuanquil. Ut inc'a' que'xq'ue xcuanquil li lok'al li naxq'ue li Dios.


Και ελαβες τους υιους σου και τας θυγατερας σου, τας οποιας εγεννησας εις εμε, και ταυτα εθυσιασας εις αυτας, δια να αναλωθωσιν εν τω πυρι μικρον εργον των πορνευσεων σου ητο τουτο, 	 Ut camayejaheb chiruheb li yîbanbil dios lâ cualal âcßajol li quinqßue âcue. ¿Ma caßchßin ta biß li mâusilal li cabânu nak quinâtzßektâna?


Μηποτε ο Κυριος ιδη και φανη τουτο κακον εις τους οφθαλμους αυτου και μεταστρεψη τον θυμον αυτου απ' αυτου. 	 xban nak li Kâcuaß incßaß nacuulac chiru nak têbânu chi joßcan. Mâre anchal tixjal lix cßaßux li Dios ut târisi li raylal saß xbêneb.


Αφου δε επερασε το σαββατον, περι τα χαραγματα της πρωτης ημερας της εβδομαδος ηλθε Μαρια η Μαγδαληνη και η αλλη Μαρια, δια να θεωρησωσι τον ταφον. 	 Nak ac xnume' li hilobâl cutan, sakêuc re li xbên cutan re li xamân, quicuulac lix María aj Magdala rochben lix María jun chic chirilbal li muklebâl.


Δια τινος οδου διαδιδεται το φως, η ο ανατολικος ανεμος διαχεεται επι την γην; 	 ¿Ma nacanau bar nachal chak li cutan nak naxjeqßui rib saß ruchichßochß? Ut, ¿ma nacanau chanru nak naxjecß rib li ikß li nachal bar na-el cuiß chak li sakße?


πεντηκοντα θυλειας εκαμεν εις το εν παραπετασμα και πεντηκοντα θυλειας εκαμεν επι της ακρας του παραπετασματος, οπου εγεινεν η ενωσις του δευτερου, δια να αντικρυζωσι αι θυλειαι προς αλληλα. 	 Mero ciento xchapbal li gancho queßxqßue chire li junjûnk. Mero ciento re li jun ut mero ciento cuißchic re li jun chic re nak teßxchap rib chi us li cuib chi nînki tßicr.


Τωρα λοιπον λεγει Κυριος, ο πλασας με εκ κοιλιας δουλον αυτου, δια να επαναφερω τον Ιακωβ προς αυτον και δια να συναχθη προς αυτον ο Ισραηλ, και θελω δοξασθη εις τους οφθαλμους του Κυριου, και ο Θεος μου θελει εισθαι η δυναμις μου 	 Li Kâcuaß quiqßuehoc cue chi yoßlâc riqßuin lin naß re nak tinsukßisiheb cuißchic riqßuin laj Israel, li ralal xcßajol laj Jacob. Chiru li Kâcuaß lin Dios lâin cuan inlokßal ut li Kâcuaß lin Dios naqßuehoc inmetzßêu.


του δε αλλου το ονομα Ελιεζερ, Διοτι ο Θεος, ειπε, του πατρος μου εσταθη βοηθος μου και με εσωσεν εκ της μαχαιρας του Φαραω 	 Ut li ralal jun chic aj Eliezer xcßabaß xban nak laj Moisés quixye: —Li Dios li quixlokßoni lin yucuaß xinixtenkßa ut xinixcol nak xinixcamsi raj laj faraón.— (Li cßabaßej Eliezer naraj naxye “li Dios niquinixtenkßa.”)


Ηθελον εισθαι ως μη υπαρξας ηθελον φερθη εκ της μητρας εις τον ταφον. 	 Kßaxal us raj nak quinmukeß chi toj mâjiß nin-iloc cutan. Incßaß raj xincuan saß li ruchichßochß aßin.


Τοτε ερχεται προς τους μαθητας αυτου και λεγει προς αυτους Κοιμασθε το λοιπον και αναπαυεσθε ιδου, επλησιασεν η ωρα και ο Υιος του ανθρωπου παραδιδεται εις χειρας αμαρτωλων. 	 Tojo'nak quichal cui'chic riq'uineb lix tzolom ut quixye reheb: -¿Ma toj yôquex chi cuârc? Tz'akalak li hilânc xebânu. Ac xtau xk'ehil nak lâin li C'ajolbej tink'axtesîk sa' ruk'eb laj mâc.


Και προσεχε να καμης κατα τον τυπον αυτων τον δειχθεντα εις σε επι του ορους. 	 Qßue retal chi us re nak têyîb chi tzßakal re ru joß xincßut châcuu arin saß li tzûl aßin.


Και ειπε, Ακουσατε τον λογον του Κυριου, βασιλεις Ιουδα και κατοικοι της Ιερουσαλημ. Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ Ιδου, θελω φερει επι τον τοπον τουτον κακα, τα οποια παντος ακουοντος θελουσιν ηχησει τα ωτα αυτου. 	 Tâye reheb, “Lâex lix reyeb laj Judá ut lâex li cuanquex Jerusalén, cherabi li cßaßru naxye li Kâcuaß. Li Kâcuaß li nimajcual Dios li nequeßxlokßoni eb laj Israel naxye chi joßcaßin: Qßuehomak retal. Lâin tinqßue jun li raylal saß li naßajej aßin. Ut târahokß saß xxiqueb chirabinquil li cßaßru tinbânu.


Και ειπεν, Ιδου, εγω καμνω διαθηκην εμπροσθεν παντος του λαου σου θελω καμει θαυμασια, οποια δεν εγειναν καθ' ολην την γην και εις ουδεν εθνος και πας ο λαος, εν μεσω του οποιου εισαι, θελει ιδει το εργον του Κυριου διοτι φοβερον ειναι εκεινο, το οποιον εγω θελω καμει μετα σου. 	 Ut li Dios quixye: —Lâin tinbânu lin contrato êriqßuin. Chiruheb chixjunileb li cristian tincßut lin cuanquilal. Mâ jun cua êrilom saß ruchichßochß li tinbânu lâin. Ut chixjunileb laj Israel teßril li tinbânu ut teßxnau nak aßan xbânuhom li Dios xban nak nimla sachba chßôlej li tinbânu êriqßuin.


Εις δε εκ των εκει απεκριθη και ειπεν, Και τις ειναι ο πατηρ αυτων; Δια τουτο εγεινε παροιμια, Και Σαουλ εν προφηταις; 	 Ut cuanqueb ajcuiß li queßxye: —¿Ma mâcuaß ta biß aßan li ralal laj Cis? chanqueb. Ut riqßuin aßan queßxtiquib xyebal li âtin: “¿Ma profeta ajcuiß laj Saúl?”


Αλλ' εαν το εξανθημα ηναι λευκον εις το δερμα της σαρκος αυτου και εις την οψιν δεν ειναι βαθυτερον του δερματος και η θριξ αυτου δεν μετεβληθη εις λευκην, τοτε θελει κλεισει ο ιερευς τον εχοντα την πληγην επτα ημερας 	 Cui ut sak lix ra ut moco cham ta xsaß, chi moco sak li rismal chiru, laj tij tixqßue li yaj xjunes chiru cuukub cutan.


Και προσεταξεν ο βασιλευς Χελκιαν και Αχικαμ τον υιον του Σαφαν και Αβδων τον υιον του Μιχαια και Σαφαν τον γραμματεα και Ασαιαν τον δουλον του βασιλεως, λεγων, 	 Quixtakla xyebal reheb laj Hilcías ut laj Ahicam li ralal laj Safán, laj Abdón li ralal laj Micaía, ut laj Safán laj tzßîb joß ajcuiß laj Asaías li nacßanjelac chiru li rey.


Ας εκχεωνται εξω αι πηγαι σου, και τα ρυακια των υδατων σου εις τας πλατειας 	 ¿Cßaßru aj e nak teßcuânk âcualal âcßajol saß be? ¿Cßaßru aj e nak tâcanabeb chi tzßektzßo yalak bar?


Και οταν αναπτη ο Ααρων τους λυχνους το εσπερας, θελει θυμιαζει επ' αυτου, θυμιαμα παντοτεινον ενωπιον του Κυριου εις τας γενεας σας. 	 Ut tixcßat ajcuiß rajlal ecuu nak tâoc chixlochbal li candil. Joßcan nak chalen anakcuan lê ralal êcßajol li teßcuânk mokon teßxcßat li incienso chicuu.


Τας δε βεβηλους ματαιοφωνιας φευγε διοτι θελουσι προχωρησει εις πλειοτεραν ασεβειαν, 	 Mat-oquen riq'uin jo' mâjo'il serak', li mâc'a' na-oc cui'. Li neque'bânun re chi jo'can k'axal cui'chic neque'xq'ue xch'ôl chixbânunquil li mâusilal.


Υιε ανθρωπου, θρηνησον δια το πληθος της Αιγυπτου και καταβιβασον αυτους, αυτην και τας θυγατερας των ισχυρων εθνων, εις τα κατωτατα της γης, μετα των καταβαινοντων εις λακκον. 	 —At ralal cuînk, chirahokß âchßôl xban xqßuialeb laj Egipto. Taklaheb saß xnaßajeb li camenak rochbeneb li ixk li cuanqueb saß eb li xnînkal ru tenamit.


Και ταυτην την σοφιαν ειδον υπο τον ηλιον, και εφανη εις εμε μεγαλη 	 Ut quinqßue ajcuiß retal jun li naßleb li na-uxman saß ruchichßochß, li na-oc incßaßux xban.


Διοτι σεις εδολιευθητε εν ταις ψυχαις υμων, οτε με απεστειλατε προς Κυριον τον Θεον υμων, λεγοντες, Δεηθητι υπερ ημων προς Κυριον τον Θεον ημων και κατα παντα οσα λαληση Κυριος ο Θεος ημων, ουτως απαγγειλον προς ημας και θελομεν καμει. 	 Incßaß us xebânu nak xetzßâma chicuu nak tintijok chêrix chiru li Kâcuaß li kaDios. Xeye cue, “Chattijok chiru li Kâcuaß li kaDios chikix lâo ut tâye ke chixjunil li tixye âcue. Lâo takabânu li cßaßru tixye,” chanquex.


Ουτος ειναι ο θρηνος, με τον οποιον θελουσι θρηνησει αυτην αι θυγατερες των εθνων θελουσι θρηνησει αυτην θελουσι θρηνησει δια την Αιγυπτον και δι' απαν το πληθος αυτης, λεγει Κυριος ο Θεος. 	 Aßan aßin li bich re rahil chßôlej li teßxbicha li ixk li cuanqueb saß eb li xnînkal ru tenamit. Teßxbicha li bich aßin xban xrahil xchßôleb chirix li tenamit Egipto ut chirixeb li queßcuan aran, chan li nimajcual Dios.


Και ανεβη ο βασιλευς εις τον οικον του Κυριου, και παντες οι ανδρες Ιουδα και παντες οι κατοικοι της Ιερουσαλημ μετ' αυτου, και οι ιερεις και οι προφηται και πας ο λαος, απο μικρου εως μεγαλου και ανεγνωσεν εις επηκοον αυτων παντας τους λογους του βιβλιου της διαθηκης, το οποιον ευρεθη εν τω οικω του Κυριου. 	 Cô saß lix templo li Dios rochbeneb li cuînk aj Judá ut rochbeneb li cuînk li cuanqueb Jerusalén. Queßcôeb rochben eb laj tij ut eb li profeta. Queßcôeb ajcuiß chixjunileb li tenamit, joß nînk, joß cocß. Ut li rey quiril chiruheb chixjunil li tzßîbanbil saß li hu re li contrato, li hu li queßxtau saß lix templo li Kâcuaß.


Τον δε ασθενουντα κατα την πιστιν προσδεχεσθε, ουχι εις φιλονεικιας διαλογισμων. 	 Chec'ulakeb chi sa sa' êch'ôl li toj k'uneb xch'ôl sa' lix pâbâleb ut mêcuech'i rix lix c'a'uxeb.


Εις τους υιους του Μεραρι τους εναπολειφθεντας εδωκαν, εκ της φυλης του Ζαβουλων, την Ριμμων και τα περιχωρα αυτης, την Θαβωρ και τα περιχωρα αυτης 	 Eb li ralal xcßajol laj Zabulón queßxqßue Rimón rochben lix cocß cßalebâl ut Tabor rochben lix cocß cßalebâl reheb li ralal xcßajol laj Merari li toj mâjiß queßxcßul li reheb aßan.


Αλλα δι' εμε, το να προσκολλωμαι εις τον Θεον ειναι το αγαθον μου εθεσα την ελπιδα μου επι Κυριον τον Θεον, δια να κηρυττω παντα τα εργα σου. 	 Abanan chokß cue lâin kßaxal us li cuânc âcuiqßuin, at Kâcuaß. At nimajcual Dios, cauhak inchßôl âcuiqßuin re nak tinye resil li calajâbânu.


Και αφου ετελειωσαν παντα τα κατα τον νομον του Κυριου, υπεστρεψαν εις την Γαλιλαιαν, εις την πολιν αυτων Ναζαρετ. 	 Nak ac que'xbânu chixjunil li naxye sa' li chak'rab li quixq'ue li Kâcua', laj José ut lix María que'suk'i sa' li tenamit Nazaret li cuan sa' xcuênt Galilea.


Κυριε, ελεησον μου τον υιον, διοτι σεληνιαζεται και κακως πασχει διοτι πολλακις πιπτει εις το πυρ και πολλακις εις το υδωρ. 	 -Kâcua', chan, chacuuxtâna taxak ru li cualal. Rajlal nac'ul xyajel, ut k'axal ra naxc'ul. Nabal sut nat'ane' sa' xam ut nabal sut nat'ane' sa' ha'.


Και ειπεν ο Ιωσαφατ προς τον βασιλεα του Ισραηλ, Ερωτησον σημερον, παρακαλω, τον λογον του Κυριου. 	 Abanan nintzßâma châcuu nak tâpatzß re li Dios ma târaj aßan nak toxic chi pletic malaj ut incßaß, chan.


Αλλ' αυτος εκβαλων εξω παντας και πιασας την χειρα αυτης, εφωναξε λεγων Κορασιον, σηκωθητι. 	 Abanan li Jesús quixchap chi ruk' li xka'al, ut quixye re: -At ch'ina xka'al, cuaclin, chan.


Και οι υιοι του Μιχα ησαν Φιθων και Μελεχ και Θαρεα και Αχαζ. 	 Eb li ralal laj Micaía, aßaneb laj Pitón, laj Melec, laj Tarea ut laj Acaz.


Το δε κρεας και το δερμα εκαυσεν εν πυρι εξω του στρατοπεδου. 	 Ut lix tibel rochben lix tzßûmal quixcßam toj chirix li naßajej li cuanqueb cuiß lix muhebâleb ut aran quixcßat.


και εθαυμαζε δια την απιστιαν αυτων. Και περιηρχετο τας κωμας κυκλω διδασκων. 	 Ut li Jesús quisach xch'ôl chirilbaleb nak inc'a' neque'xpâb nak cuan xcuanquil. Ut nak qui-el aran, cô sa' chixjunil li c'alebâl chixtzolbaleb li tenamit.


και ειδε δι' οραματος ανθρωπον Ανανιαν ονομαζομενον οτι εισηλθε και εθεσεν επ' αυτον την χειρα, δια να αναβλεψη. 	 Laj Saulo xril jun li visión. Xat-oc riq'uin nak xril ut xaq'ue lâ cuuk' sa' xbên re nak tâilok cui'chic, chan li Kâcua'.


Εποτισαν λοιπον και την νυκτα εκεινην τον πατερα αυτων οινον, και σηκωθεισα η νεωτερα, εκοιμηθη μετ' αυτου και εκεινος δεν ενοησεν ουτε ποτε επλαγιασεν αυτη, και ποτε εσηκωθη. 	 Saß li kßojyîn aßan queßxcaltesi cuißchic lix yucuaßeb. Ut li îtzßinbej cô chi cuârc riqßuin. Abanan lix yucuaß incßaß quixqßue retal nak quicuan riqßuin lix rabin xban lix calajic.


Τι προς εμε ο φερομενος λιβανος απο Σεβα και το απο γης μακρας ευωδες κινναμωμον; τα ολοκαυτωματα σας δεν ειναι δεκτα ουδε αι θυσιαι σας ευαρεστοι εις εμε. 	 ¿Cßaßru aj e nak teßxcßam chak li pom toj saß li tenamit Sabá? ¿Cßaßru rajbal nak teßxic chi najt chixsicßbal li sununquil ban? Lâin incßaß nacuulac chicuu lix mayej chi moco tincßuleb ta lix cßatbil mayej.


Δια τουτο παρεδωκεν αυτους ο Θεος εις παθη ατιμιας διοτι και αι γυναικες αυτων μετηλλαξαν την φυσικην χρησιν εις την παρα φυσιν 	 Li Dios quixtz'ektânaheb sa' lix xutânalil na'leb xban lix mâusilaleb. Ut eb li ixk inc'a' chic que'raj cuânc riq'uineb lix bêlom. Riq'uin ban chic li rech ixkilal que'xbânu li moco uxc ta naraj.


δια τι λοιπον σκληρυνετε τας καρδιας σας, καθως οι Αιγυπτιοι και ο Φαραω εσκληρυναν τας καρδιας αυτων; οτε εκαμε τεραστια εν τω μεσω αυτων, δεν αφηκαν αυτους να υπαγωσι, και αυτοι ανεχωρησαν; 	 ¿Cßaßut nak têcacuubresi lê chßôl joß queßxbânu laj Egipto ut laj faraón? Eb aßan nabal li raylal quiqßueheß saß xbêneb xban li Dios, tojoßnak queßxcanabeb laj Israel chi êlc saß lix tenamiteb.


Και αναβοησας ο οχλος, ηρχισε να ζητη να καμη καθως παντοτε εκαμνεν εις αυτους. 	 Ut que'chal li q'uila tenamit riq'uin laj Pilato chixtz'âmanquil chiru nak târach'ab junak prêx jo' c'aynakeb xbânunquil.


Η υγιαινουσα γλωσσα ειναι δενδρον ζωης η δε διεστραμμενη, συντριψις εις το πνευμα. 	 Li ani naâtinac saß tûlanil chanchan li cheß re junelic yußam xban nak naxtenkßa saß lix yußam li ani na-abin re. Abanan li incßaß us naâtinac naxqßue chi rahocß xchßôl li na-abin re li cßaßru naxye.


δια τι να απολεσθωμεν ενωπιον σου και ημεις και η γη ημων; αγορασον ημας και την γην ημων δια αρτον και θελομεν εισθαι ημεις και η γη ημων δουλοι εις τον Φαραω και δος εις ημας σπορον, δια να ζησωμεν και να μη αποθανωμεν και η γη να μη ερημωθη. 	 Incßaß naru tocâmk châcuu. Anakcuan lâo mâcßaß chic naru nakabânu. Us raj toâlokß chokß âmôs ut tâlokß ajcuiß li kachßochß re nak tâqßue bayak katzacaêmk. Ut lâo joß ajcuiß li kachßochß aßan tâcßanjelak chokß xtzßak li katzacaêmk. Lâo chic xlokßbil môs laj faraón. Ut tâqßue li kiyaj re nak toâuk ut riqßuin aßan incßaß tocâmk, chanqueb re laj José.


Αυτοι ομως απεστατησαν απ' εμου και δεν ηθελησαν να μου ακουσωσι δεν απερριψαν εκαστος τα βδελυγματα των οφθαλμων αυτων και δεν εγκατελιπον τα ειδωλα της Αιγυπτου. Τοτε ειπα να εκχεω τον θυμον μου επ' αυτους, δια να συντελεσω την οργην μου εναντιον αυτων εν μεσω της γης Αιγυπτου. 	 Abanan queßxkßetkßeti ribeb ut incßaß queßabin chicuu. Incßaß queßrisi saß xyânkeb li jalanil dios li queßcuulac chiruheb xlokßoninquil, chi moco queßxtzßektâna lix jalanil dioseb laj Egipto. Joßcan nak quinye nak tinqßueheb chixtojbal lix mâqueb aran Egipto toj retal nak tincuisi lin joskßil saß xbêneb.


Ο δε Θεος της ειρηνης, οστις ανεβιβασεν εκ των νεκρων τον μεγαν ποιμενα των προβατων δια του αιματος της αιωνιου διαθηκης, τον Κυριον ημων Ιησουν, 	 A' li Kâcua' Dios a'an laj q'uehol tuktûquil usilal, li Dios li quicuaclesin cui'chic re chi yo'yo li Jesucristo sa' xyânkeb li camenak. Riq'uin lix lok'laj quiq'uel li Jesucristo xakabanbil xcuanquil li ac' contrato chi junelic. Li Jesucristo na-iloc ke jo' junak cuînk narileb lix carner.


Και εισηλθεν ο Ζιμβρι και επαταξεν αυτον και εθανατωσεν αυτον, εις το εικοστον εβδομον ετος του Ασα βασιλεως του Ιουδα, και εβασιλευσεν αντ' αυτου. 	 Laj Zimri qui-oc cuan cuiß laj Ela ut quixcamsi. Chirix aßan laj Zimri qui-oc chokß xreyeb laj Judá chokß rêkaj laj Ela. Aßin quicßulman nak yô cuukub xcaßcßâl chihab roquic chokß xreyeb laj Judá laj Asa.


Και ειχεν ο Οζιας στρατευμα πολεμιστων, εξερχομενων εις πολεμον κατα ταγματα, κατα τον αριθμον της απαριθμησεως αυτων γενομενης υπο Ιειηλ του γραμματεως και Μαασια του επιστατου, υπο την οδηγιαν του Ανανιου, ενος των στρατηγων του βασιλεως. 	 Nabaleb lix soldado laj Uzías. Eb aßan nequeßxic chi pletic chi chßûtal joß queßxcßûb ru laj Jeiel laj tzßîb, ut laj Maasías li nim xcuanquil, ut laj Hananías xcomoneb li nequeßtenkßan re li rey.


διοτι ελαβον εκ των θυγατερων αυτων εις εαυτους και εις τους υιους αυτων ωστε το σπερμα το αγιον συνεμιχθη μετα του λαου των τοπων και η χειρ των αρχοντων και των προεστωτων ητο πρωτη εις την παραβασιν ταυτην. 	 Yôqueb chi sumlâc riqßuineb ut yôqueb ajcuiß chixsumubanquil eb li ralal riqßuineb lix rabin li cuanqueb saß li tenamit aßan. Lix tenamit li Dios, li tîqueb raj xchßôl, queßxjunaji ribeb riqßuineb li jalaneb xtenamit. Ut eb li queßcßamoc xbe chixbânunquil li mâc aßan, aßaneb ajcuiß li cuanqueb saß xcuanquil ut eb li nequeßtaklan saß xbêneb li tenamit, chanqueb.


Ειπε δε τουτο δεικνυων με ποιον θανατον μελλει να δοξαση τον Θεον. Και τουτο ειπων λεγει προς αυτον Ακολουθει μοι. 	 Riq'uin li âtin a'in li quixye li Jesús, yô chixyebal chanru nak tâcamsîk laj Pedro. Ut riq'uin xcamic tixq'ue xlok'al li Dios. Nak ac xye a'in, li Jesús quixye re laj Pedro: -Chinâtâke, chan re.


Ο δε ειπε προς εμε, Ο Κυριος, εμπροσθεν του οποιου περιεπατησα, θελει αποστειλει τον αγγελον αυτου μετα σου και θελει κατευοδωσει την οδον σου και θελεις λαβει γυναικα εις τον υιον μου εκ της συγγενειας μου και εκ του οικου του πατρος μου 	 Ut aßan quixye cue, “Matcßoxlac. Li Kâcuaß Dios li na-iloc cue, aßan tixtakla chak junak lix ángel châcuochbeninquil. Li ángel aßan tatxtenkßa re nak us tat-êlk saß lâ viaje nak tatxic aran. Tâsicß junak rixakil li cualal saß xyânkeb lin comon,” chan cue.


Και εκινηθη η πολις ολη και εγεινε συρροη του λαου, και πιασαντες τον Παυλον εσυρον αυτον εξω του ιερου, και ευθυς εκλεισθησαν αι θυραι. 	 Jo'can nak k'axal cui'chic quichal xjosk'ileb li tenamit. Japjôqueb re nak que'xchap laj Pablo ut quelonbil que'xbânu re, nak que'risi sa' li templo. Ut que'xtz'ap li oquebâl chi junpât.


και επαταξαν το υπολοιπον των Αμαληκιτων το διασωθεν, και κατωκησαν εκει εως της ημερας ταυτης. 	 Aran saß li tzûl Seir quilajeßxcamsiheb laj Amalec ut chalen anakcuan eb li ralal xcßajol laj Simeón cuanqueb saß li naßajej aßan.


Μη με απορριψης απο του προσωπου σου και το πνευμα το αγιον σου μη αφαιρεσης απ' εμου. 	 Minâtzßektâna taxak ut incßaß taxak tâcuisi li Santil Musikßej cuiqßuin.


οταν θερμανθωσιν, εκλειπουσιν οταν γεινη θερμοτης, εξαλειφονται απο του τοπου αυτων. 	 Nak natikcuoß ru li cutan, nahaßoß li hielo. Ut nak nachal li sakßehil, nachaki li rok haß.


Δυναται να ηχηση σαλπιγξ εν πολει και ο λαος να μη πτοηθη; δυναται να γεινη συμφορα εν πολει και ο Κυριος να μη εκαμεν αυτην; 	 Cui tâecßânk li trompeta saß tenamit, ¿ma incßaß ta biß teßxucuak li tenamit chirabinquil? Ut, ¿ma tâchâlk ta biß li raylal saß xbên junak li tenamit cui li Dios incßaß tixcanabeb re teßxcßul?


που οι θεοι της Αιμαθ και Αρφαδ; που οι θεοι της Σεφαρουιμ, της Ενα και της Αυα; μηπως ελυτρωσαν εκ της χειρος μου την Σαμαρειαν; 	 ¿Bar cuan lix dioseb li tenamit Hamat ut Arfad? ¿Bar cuan lix dioseb li tenamit Sefarvaim ut Hena ut Iva? ¿Ma queßxcol ta biß li tenamit Samaria saß cuukß lâin?


και εγεννησεν, εκ της Οδες της γυναικος αυτου, τον Ιωβαβ και τον Σιβια και τον Μησα και τον Μαλχαμ 	 Li ralal li queßcuan riqßuin li rixakil jun chic, xHodes xcßabaß, aßaneb aßin: laj Jobab, laj Sibia, laj Mesa, laj Malcam,


Τοτε λεγει προς αυτους Περιλυπος ειναι η ψυχη μου εως θανατου μεινατε εδω και αγρυπνειτε μετ' εμου. 	 Ut quixye reheb: -Cuan jun raylal sa' inch'ôl ut yô chinyot'bal. Inc'a' chic nincuy nak nacuec'a. Canâkex arin ut yo'lenkex cuochben, chan.


οστις ειναι αφρων, ας στραφη εδω και προς τον ενδεη φρενων, λεγει προς αυτον, 	 Naxbokeb riqßuin li mâcßaßeb xnaßleb ut li incßaß nequeßxtau xyâlal, ut naxye reheb:


ιδου, δια τουτο θελω φερει εναντιον σου ξενους, τους τρομερωτερους των εθνων και θελουσιν εκσπασει τα ξιφη αυτων κατα του καλλους της σοφιας σου και θελουσι μολυνει την λαμπροτητα σου. 	 Joßcan nak lâin tintaklaheb li xnînkal ru tenamit li kßaxal joskßeb chi pletic âcuiqßuin. Teßchâlk riqßuin xchßîchßeb chixsachbal lâ biomal ut lâ chßinaßusal ut teßrisi ajcuiß lâ lokßal.


Και παντες εμαρτυρουν εις αυτον και εθαυμαζον δια τους λογους της χαριτος τους εξερχομενους εκ του στοματος αυτου και ελεγον Δεν ειναι ουτος ο υιος του Ιωσηφ; 	 Chixjunileb li cuanqueb aran châbil yôqueb chixyebal chirix li Jesús ut sachsôqueb xch'ôl chirabinquil li châbil âtin li yô chixyebal. Ut que'xye: -¿Ma mâcua' ta bi' a'in li ralal laj José? chanqueb.


Ο Μωαβ εσταθη αταραχος εκ νεοτητος αυτου και ανεπαυετο επι την τρυγιαν αυτου και δεν εξεκενωθη απο αγγειον εις αγγειον ουδε υπηγεν εις αιχμαλωσιαν δια τουτο η γευσις αυτου εμεινεν εις αυτον, και η οσμη αυτου δεν μετεβληθη. 	 Li Kâcuaß quixye: —Junelic cßojcßo xchßôleb laj Moab. Incßaß queßchapeß ut incßaß queßcßameß saß najtil tenamit. Chanchaneb li vino li tuktu ru li incßaß quijaleß xnaßaj. Incßaß qui-el xsahil chi moco lix bôc.


Τι λοιπον λεγω; οτι το ειδωλον ειναι τι; η οτι το ειδωλοθυτον ειναι τι; ουχι 	 ¿C'a'ru xyâlal li yôquin chixyebal? ¿Ma yo'yo ta bi' li yîbanbil dios? Inc'a'. Ut, ¿ma cuan ta bi' xcuanquil li tib li namayejâc chiruheb? Mâc'a' xban nak mâc'a' xcuanquil li yîbanbil dios.


Και αποκριθεις λεγει προς αυτον ο Ιησους Τι θελεις να σοι καμω; Και ο τυφλος ειπε προς αυτον Ραββουνι, να αναβλεψω. 	 Li Jesús quixye re: -¿C'a'ru tâcuaj tinbânu âcue?- Ut li mutz' quixye: -Kâcua', tincuaj nak tâilok li xnak' cuu.-Li Jesús quixye re: -Anakcuan naru tatxic. Xatq'uira xban nak xapâb nak cuan incuanquil châq'uirtesinquil, chan re. Ut sa' junpât qui-iloc li mutz' ut cô chirixeb.


Και εσηκωθησαν οι πρεσβυτεροι του οικου αυτου, και ηλθον προς αυτον δια να σηκωσωσιν αυτον απο της γης πλην δεν ηθελησεν ουδε εφαγεν αρτον μετ' αυτων. 	 Ut eb li nequeßcßanjelac chiru saß li rochoch li rey David queßcuulac riqßuin ut queßxye re nak tâcuaclîk. Abanan laj David incßaß quicuacli, chi moco quicuaßac rochbeneb.


Υψουτε Κυριον τον Θεον ημων και προσκυνειτε εις το ορος το αγιον αυτου διοτι αγιος Κυριος ο Θεος ημων. 	 Chelokßonihak li Kâcuaß li kaDios. Cheqßuehak xlokßal saß li tzûl Sión lix santil naßaj xban nak li Kâcuaß li kaDios, aßan santo.


Εαν δε το δωρον αυτου δια το ολοκαυτωμα ηναι εκ των ποιμνιων, εκ των προβατων η εκ των αιγων, αρσενικον αμωμον θελει προσφερει αυτο. 	 Cui carner malaj ut chibât li tixqßue chokß cßatbil mayej, tento nak tixqßue junak têlom tzßakalak re ru.


Και λαβουσα η γυνη τους δυο ανδρας εκρυψεν αυτους και ειπε, Ναι μεν εισηλθον προς εμε οι ανδρες και δεν εξευρω ποθεν ησαν 	 Abanan lix Rahab quixmukeb li cuînk ut quixye reheb li takl: —Yâl nak xeßcßulun li cuînk cuiqßuin. Abanan incßaß xinnau bar xeßchal chak.


Ο ιππος ετοιμαζεται δια την ημεραν της μαχης η σωτηρια ομως ειναι παρα Κυριου. 	 Eb li cuînk nequeßxcauresiheb lix cacuây re nak teßxic chi pletic. Abanan, aß li Kâcuaß, aßan li naqßuehoc reheb chi numtâc saß xbêneb li tenamit.


οτε διεμεριζεν ο Υψιστος τα εθνη, οτε διεσπειρε τους υιους του Αδαμ, εστησε τα ορια των λαων κατα τον αριθμον των υιων Ισραηλ. 	 Li Kâcuaß li kßaxal nim xcuanquil quixqßue xnaßajeb li xnînkal ru tenamit. Quixye reheb bar cuan xnubâl lix chßochßeb. Ut quixqßue lix chßochßeb laj Israel aß yal jarubeb saß li junjûnk xtêpaleb.


Δεν υπαρχει ανθρωπος εχων εξουσιαν επι του πνευματος, ωστε να εμποδιζη το πνευμα ουδε εχων εξουσιαν επι της ημερας του θανατου και εν τω πολεμω δεν ειναι αποφυγη και η ασεβεια δεν θελει ελευθερωσει τους εχοντας αυτην. 	 Mâ ani junak nacuan xcuanquil saß xbên lix musikß li junjûnk. Moco târûk ta tixye nak toj tâcuânk lix yußam xban nak mâcuaß aßan yal re saß xbên lix yußam. Chi moco cuan junak cuan xcuanquil saß xbên li câmc xban nak mâ ani naru nacoleß chiru li câmc. Li incßaß us xnaßleb incßaß tâcolekß xban li mâusilal naxbânu.


Αναπληρωσατε και σεις το μετρον των πατερων σας. 	 Choyomak bi' xbânunquil li inc'a' us li que'xtiquib xbânunquil lê xe'tônil yucua'.


Και καθως επροφθασεν αυτους, ειπε προς αυτους τους λογους τουτους. 	 Li môs cô saß junpât ut coxtauheb li cuînk saß be. Ut quixye reheb chixjunil li quiyeheß re xban laj José.