Και εξελθοντες εκειθεν διεβαινον δια της Γαλιλαιας, και δεν ηθελε να μαθη τουτο ουδεις. 	 Ut nak que'el aran, que'nume' sa' li na'ajej Galilea. Ut li Jesús inc'a' quiraj nak te'xnau nak cuan aran.


δια να περισσευη δι' εμου το καυχημα σας εις τον Ιησουν Χριστον δια της εμης παλιν παρουσιας προς εσας. 	 Ninc'oxla nak tincuulak cui'chic êriq'uin ut nak têril cui'chic cuu, tâsahok' sa' lê ch'ôl sa' xc'aba' li Jesucristo.


ασπλαγχνοι, αδιαλλακτοι, συκοφανται, ακρατεις, ανημεροι, αφιλαγαθοι, 	 Mâc'a'ak rahoc riq'uineb. Mâc'a'ak usilal riq'uineb. Telaje'xyo'ob âtin chi ribileb rib. Aj k'abanelakeb. Inc'a' te'xcuy rib. Josk'akeb ut xic' te'ril li châbilal.


Η δεν ανεγνωσατε εν τω νομω οτι εν τοις σαββασιν οι ιερεις βεβηλονουσι το σαββατον εν τω ιερω και ειναι αθωοι; 	 Ut, ¿ma inc'a' êrilom sa' lix chak'rab laj Moisés nak eb laj tij mâc'a' xmâqueb nak neque'xk'et li hilobâl cutan nak neque'c'anjelac sa' rochoch li Dios?


Και ελαβον απ' εμπροσθεν του Μωυσεως πασας τας προσφορας, τας οποιας εφεραν οι υιοι Ισραηλ δια το εργον της υπηρεσιας του αγιαστηριου, δια να καμωσιν αυτο. Και εφερον ετι προς αυτον αυτοπροαιρετους προσφορας καθ' εκαστην πρωιαν. 	 Ut laj Moisés quixkßaxtesi reheb li mayej li queßxqßue laj Israel re teßxtiquib xyîbanquil li cßaßak re ru tâcßanjelak re li tabernáculo. Ut rajlal cutan eb laj Israel queßxcßam lix mayejeb joß qui-ala saß xchßôleb xqßuebal.


Εισελθε, λαλησον προς Φαραω, τον βασιλεα της Αιγυπτου, δια να εξαποστειλη τους υιους Ισραηλ εκ της γης αυτου. 	 —Tatxic cuißchic chi âtinac riqßuin laj faraón lix reyeb laj Egipto. Tâye re nak tixcanabeb chi êlc laj Israel saß lix tenamit, chan li Dios.


Ο εχθρος ειπε, Θελω καταδιωξει, θελω καταφθασει, θελω διαμοιρασθη τα λαφυρα η ψυχη μου θελει χορτασθη επ' αυτους θελω συρει την μαχαιραν μου, η χειρ μου θελει αφανισει αυτους. 	 Eb li xicß queßiloc ke queßxye: —Takatâkeheb. Takachapeb laj Israel. Takêchani li cßaßak re ru cuan reheb. Takabânu li cßaßru takaj reheb. Riqßuin li kachßîchß takacamsiheb, chanqueb laj Egipto.


τοτε ελεγον προς αυτον, Ειπε λοιπον Σχιββωλεθ και εκεινος ελεγε Σιββωλεθ διοτι δεν ηδυνατο να προφερη ουτω. Τοτε επιανον αυτον και εφονευον αυτον εις τας διαβασεις του Ιορδανου. Και επεσον κατ' εκεινον τον καιρον τεσσαρακοντα δυο χιλιαδες Εφραιμιται. 	 Cui eb aßan teßxye nak incßaß, quiyeheß reheb nak teßxye li âtin “Xibolet”.


Οσεμ τον εκτον, Δαβιδ τον εβδομον. 	 Li xcuak, aßan laj Ozem. Li xcuuk, aßan laj David.


Και ελαλησαν οι Χαλδαιοι προς τον βασιλεα Συριστι, λεγοντες, Βασιλευ, ζηθι εις τον αιωνα ειπε το ενυπνιον προς τους δουλους σου και ημεις θελομεν φανερωσει την ερμηνειαν. 	 Ut eb laj Caldea queßâtinac riqßuin li rey saß râtinobâleb laj arameo ut queßxye: —At rey, chicuânk taxak lâ yußam chi junelic. Lâo aj cßanjel châcuu. Ye ke cßaßru lâ matcß ut lâo takaye âcue cßaßru naxye, chanqueb.


Και ελεγε Δια τουτο σας ειπον οτι ουδεις δυναται να ελθη προς εμε, εαν δεν ειναι δεδομενον εις αυτον εκ του Πατρος μου. 	 Ut quixye ajcui' li Jesús reheb: -Jo'can nak xinye êre nak mâ ani târûk tâpâbânk cue cui inc'a' ta k'axtesinbil cue xban li Yucua'bej, chan.


Δια τουτο απεστειλαν την κιβωτον του Θεου εις Ακκαρων. Και ως ηλθεν η κιβωτος του Θεου εις Ακκαρων, οι Ακκαρωνιται εβοησαν, λεγοντες, Εφεραν την κιβωτον του Θεου του Ισραηλ εις ημας, δια να θανατωση ημας και τον λαον ημων. 	 Joßcan nak queßxtakla li Lokßlaj Câx saß li tenamit Ecrón. Eb li cuanqueb aran queßxucuac. Japjôqueb re chixyebal: —Xeßxtakla chak arin lix Lokßlaj Câx lix Dios eb laj Israel re kacamsinquil lâo ut eb li katenamit, chanqueb.


Ανεβη λοιπον εκει ο Δαβιδ και αι δυο γυναικες αυτου, Αχινοαμ η Ιεζραηλιτις και Αβιγαια η γυνη Ναβαλ του Καρμηλιτου. 	 Ut laj David cô saß li tenamit aßan rochbeneb xcaßbichaleb li rixakil. Aßaneb lix Ahinoam, Jezreel xtenamit, ut lix Abigail, Carmel xtenamit, li quicuan chokß rixakil laj Nabal.


και μη δυναμενοι να πλησιασωσιν εις αυτον εξ αιτιας του οχλου, εχαλασαν την στεγην οπου ητο, και διατρυπησαντες καταβιβαζουσι τον κραββατον, εφ' ου κατεκειτο ο παραλυτικος. 	 Abanan xban li q'uila tenamit, inc'a' naru te'rocsi li yaj cuan cui' li Jesús. Jo'can nak que'take' sa' xbên li cab ut que'xte ca'ch'in xbên li cab ut aran que'xcubsi li yaj yocyo chiru lix cuaribâl ut coxcanâc chiru li Jesús.


Και οι προπορευομενοι επεπληττον αυτον δια να σιωπηση αλλ' αυτος πολλω μαλλον εκραζεν Υιε του Δαβιδ, ελεησον με. 	 Ut eb li tenamit li yôqueb chi numec' que'oc chixk'usbal ut que'xye re: -Matchokin, chanqueb re. Abanan li mutz' k'axal cui'chic cau quixjap re ut quixye: -At ralalat xc'ajol laj David, chacuuxtâna cuu, chan.


Επειδη καθως ο Πατηρ εγειρει τους νεκρους και ζωοποιει, ουτω και ο Υιος ουστινας θελει ζωοποιει. 	 Li Yucua'bej naxcuaclesiheb cui'chic chi yo'yo li camenak. Ut jo'can ajcui' lâin li C'ajolbej. Lâin ninq'ue li junelic yu'am reheb li ani nacuaj.


Και οτε εμεγαλωσε το παιδιον, εξηλθεν ημεραν τινα προς τον πατερα αυτου εις τους θεριστας. 	 Nak ac nim chic li chßina al cô saß cßalebâl riqßuin lix yucuaß bar yôqueb cuiß chi sicßoc trigo.


Η ψυχη μου προσμενει τον Κυριον, μαλλον παρα τους προσμενοντας την αυγην, ναι, τους προσμενοντας την αυγην. 	 Chi anchal inchßôl nacuaj nak tinixtenkßa li Kâcuaß. Joß nak nequeßyoßlec li ani nequeßiloc re li tenamit nequeßraj ru nak tâsakêuk, joßcan nak yôquin chiroybeninquil nak li Kâcuaß tinixtenkßa.


εν λογω αληθειας, εν δυναμει Θεου, δια των οπλων της δικαιοσυνης των δεξιων και αριστερων, 	 Nakach'olob lix yâlal chêru. Chixjunil li nakabânu, nakabânu riq'uin lix cuanquil li Dios. Junak li soldado cuan xch'îch' re pletic sa' lix nim uk' ut cuan xch'îch' sa' lix tz'e re xcolbal rib. Ut li kach'îch' lâo, a'an xtîquilal li kach'ôl.


ουχι κατα την διαθηκην, την οποιαν εκαμον προς τους πατερας αυτων, καθ' ην ημεραν επιασα αυτους απο της χειρος δια να εξαγαγω αυτους εκ γης Αιγυπτου διοτι αυτοι δεν ενεμειναν εις την διαθηκην μου, και εγω ημελησα αυτους, λεγει Κυριος. 	 Li contrato a'in mâcua' jo' li quinbânu chak reheb lix xe'tônil yucua'eb nak quicuisiheb chak sa' li tenamit Egipto. Inc'a' que'xbânu li naxye li contrato. Xban a'an quebintz'ektâna.


Το δε παιδιον ηυξανε και εδυναμουτο κατα το πνευμα, και ητο εν ταις ερημοις εως της ημερας καθ' ην εμελλε να αναδειχθη προς τον Ισραηλ. 	 Ut li c'ula'al yô chi q'uîc ut yô chi cacuûc sa' xpâbâl. Ut quicuan sa' li chaki ch'och' bar inc'a' q'uiheb li tenamit toj quicuulac xk'ehil nak quixtiquib xch'olobanquil lix yâlal chiruheb laj Israel.


Ειδον τον ασεβη υπερυψουμενον και εξηπλωμενον ως την χλωραν δαφνην 	 Xinnau ru jun li cuînk kßaxal numtajenak xyibal ru xnaßleb. Chanchan jun li nimla caki cheß aran Líbano nak que-oc raj chi numtâc saß xbêneb chixjunileb.


Οι δε Φιλισταιοι συνηθροισθησαν δια να πολεμησωσι μετα του Ισραηλ, τριακοντα χιλιαδες αμαξων και εξ χιλιαδες ιππεων και λαος ως η αμμος η επι του χειλους της θαλασσης κατα το πληθος και ανεβησαν και εστρατοπεδευσαν εν Μιχμας, προς ανατολας της Βαιθ-αυεν. 	 Ut eb laj filisteo queßxchßutub ribeb chi pletic riqßuineb laj Israel. Cuanqueb lajêb xcaßcßâl mil chi carruaje re pletic, cuanqueb cuakib mil li soldado li nequeßxic chirix cacuây, ut cuanqueb ajcuiß nabaleb li soldado li nequeßxic chi rokeb joß xqßuial li samaib li cuan chire li palau. Queßcôeb ut queßxyîb lix muhebâleb aran Micmas li nacana saß xjayal li tenamit Bet-avén, li na-el cuiß chak li sakße.


Εκαλεσε δε ο Αβιμελεχ τον Ισαακ και ειπεν, Ιδου, βεβαιως γυνη σου ειναι αυτη δια τι λοιπον ειπας, Αδελφη μου ειναι; Και ειπε προς αυτον ο Ισαακ, διοτι ειπον, Μηπως αποθανω εξ αιτιας αυτης. 	 Laj Abimelec quixbok laj Isaac ut quixye re: —Anakcuan ninnau nak lix Rebeca âcuixakil. ¿Cßaßut nak xaye cue nak âcuanab? chan. Ut laj Isaac quixye re: —Xinye êre chi joßcan xban nak xinxucuac. Xincßoxla nak mâre tinêcamsi xban lix Rebeca, chan.


Ιδου, αυτοι εκχεουσι λογους δια του στοματος αυτων ρομφαιαι ειναι εις τα χειλη αυτων επειδη λεγουσι, Τις ακουει; 	 Qßue retal lix yibal ru li âtin nequeßxye nak nequeßhoboc. Saß joskßil nequeßxye, ¿Ma cuan junak ani tâsumênk chak ke? chanqueb.


Και ταυτα θελουσιν εισθαι ακαθαρτα εις εσας μεταξυ των ερπετων των ερποντων επι της γης η γαλη και ο ποντικος, και η χελωνη κατα το ειδος αυτης 	 Saß xyânkeb li xul li nequeßbêc chi cßachcßo saß ruchichßochß, aßaneb aßin li incßaß naru têtzaca: li sakbin, li chßo, ut li amoch;


Εισελθετε δια της στενης πυλης διοτι πλατεια ειναι η πυλη και ευρυχωρος η οδος η φερουσα εις την απωλειαν, και πολλοι ειναι οι εισερχομενοι δι' αυτης. 	 Chex-oc sa' li oquebâl li ca'ch'in ru xban nak nim ru li oquebâl ut nim ru li be li naxic sa' li tojba mâc ut nabaleb li neque'xic aran.


εις θυμιαματοδοχος χρυσους δεκα σικλων, πληρης θυμιαματος. 	 Quixqßue ajcuiß jun li cuchara yîbanbil riqßuin oro câhib onzas li râlal nujenak riqßuin incienso.


και δεν ηδυναντο οι μαγοι να σταθωσιν εμπροσθεν του Μωυσεως εξ αιτιας της καυσεως διοτι η καυσις ητο επι τους μαγους και επι παντας τους Αιγυπτιους. 	 Eb laj kße incßaß chic queßru xcßutbal xcuanquileb chiru laj Moisés xban nak yajeb xban li xox joß nak queßyajer chixjunileb laj Egipto.


Και οταν ο Κυριος σε φερη εις την γην των Χαναναιων, καθως ωμοσε προς σε και προς τους πατερας σου, και δωση αυτην εις σε, 	 Li Kâcuaß Dios texcßam saß li tenamit bar cuanqueb cuiß laj cananeo. Ut lâex têrêchani li naßajej li quixyechißi li Dios reheb lê xeßtônil yucuaß junxilaj ut quixyechißi ajcuiß êre lâex.


Ουτος θελει λαβει ευλογιαν παρα Κυριου και δικαιοσυνην παρα του Θεου της σωτηριας αυτου. 	 Eb aßan teßosobtesîk xban li Kâcuaß, ut teßtîcobresîk lix chßôleb xban li Dios laj Colol reheb.


Θελων δε να μαθω αιτιαν, δια την οποιαν εκατηγορουν αυτον, κατεβιβασα αυτον εις το συνεδριον αυτων 	 Ut quicuaj raj xnaubal c'a'ru xmâc nak yôqueb chixchapbal. Jo'can nak quinc'am chiruheb li neque'taklan sa' xyânkeb laj judío.


Τοτε απεστειλεν ο Αμασιας μηνυτας προς τον Ιωας, υιον του Ιωαχαζ, υιου του Ιηου βασιλεως του Ισραηλ, λεγων, Ελθε, να ιδωμεν αλληλους προσωπικως. 	 Li rey Amasías quixtakla xyebal re laj Joás lix reyeb laj Israel nak tâchâlk chi pletic riqßuin. Laj Joás, aßan li ralal laj Joacaz ut ri laj Jehú.


Δια τουτο σας λεγω, Παντα οσα προσευχομενοι ζητειτε, πιστευετε οτι λαμβανετε, και θελει γεινει εις εσας. 	 Jo'can nak tinye êre nak chixjunil li c'a'ru têtz'âma chiru li Dios nak yôquex chi tijoc, chepâb chi tz'akal nak tâq'uehek' êre ut têc'ul li c'a'ru têtz'âma.


ουτος θελει οικοδομησει οικον εις το ονομα μου και ουτος θελει εισθαι εις εμε υιος, και εγω πατηρ εις αυτον και θελω στερεωσει τον θρονον της βασιλειας αυτου επι τον Ισραηλ εως αιωνος. 	 Aßan li tâyîbânk re lin templo li tinlokßonîk cuiß. Aßanak li cualal ut lâinak lix yucuaß. Lâin tinxakab saß xnaßaj lix cuanquil saß xbêneb laj Israel chi junelic,” chan li Kâcuaß.


Ο Παυλος ομως απεκριθη Τι καμνετε, κλαιοντες και καταθλιβοντες την καρδιαν μου; επειδη εγω ουχι μονον να δεθω, αλλα και να αποθανω εις Ιερουσαλημ ειμαι ετοιμος υπερ του ονοματος του Κυριου Ιησου. 	 Abanan laj Pablo quichak'oc ut quixye ke: -¿C'a'ut nak yôquex chi yâbac ut chixq'uebal xrahil inch'ôl? Lâin cau inch'ôl, moco ca'aj cui' ta re tinbaq'uek'. Re aj ban cui' nak tincamsîk aran Jerusalén sa' xc'aba' li Kâcua' Jesús, chan.


Τοτε θελουσι βοησει προς τον Κυριον, πλην δεν θελει εισακουσει αυτους θελει μαλιστα κρυψει το προσωπον αυτου απ' αυτων εν τω καιρω εκεινω, διοτι εφερθησαν κακως εις τας πραξεις αυτων. 	 Têyâba raj chic xcßabaß li Kâcuaß, abanan aßan incßaß chic texsume. Xmukbal ban chic rib tixbânu chêru saß eb li cutan aßan, xban nak numtajenak li mâusilal ac xebânu.


Και ειδον την γυναικα μεθυουσαν εκ του αιματος των αγιων και εκ του αιματος των μαρτυρων του Ιησου. Και ιδων αυτην, εθαυμασα θαυμασμον μεγαν. 	 Ut quicuil li ixk chanchan tâcalâk xban xquiq'ueleb li ralal xc'ajol li Dios li que'camsîc xban. Ut que'camsîc ajcui' nabaleb li cristian li que'xch'olob resil li Cristo. Nak quicuil a'an, sachso inch'ôl quincana.


διοτι εξ οργης του Κυριου κατα της Ιερουσαλημ και του Ιουδα, εωσου απερριψεν αυτους απο προσωπου αυτου, εγεινε να αποστατηση ο Σεδεκιας κατα του βασιλεως της Βαβυλωνος. 	 Ut quichal xjoskßil li Kâcuaß saß xbêneb laj Jerusalén ut saß xbêneb laj Judá toj retal nak quixcanabeb chi cßamecß saß jalan tenamit. Mokon chic li rey Sedequías quipletic riqßuin lix reyeb laj Babilonia.


Και εν εκεινη τη ημερα δεν θελετε ζητησει παρ' εμου ουδεν. Αληθως, αληθως σας λεγω οτι οσα αν αιτησητε παρα του Πατρος εν τω ονοματι μου, θελει σας δωσει. 	 Tâcuulak xk'ehil nak mâc'a' chic têtz'âma cue lâin. Chiru ban chic lin Yucua' textz'âmânk. Relic chi yâl tinye êre nak chixjunil li têtz'âma chiru lin Yucua' sa' inc'aba' lâin, a'an tixq'ue êre.


Οι δε Φιλισταιοι και παλιν διεχυθησαν εις την κοιλαδα 	 Chirix chic aßan, eb laj filisteo queßcôeb cuißchic saß li ru takßa re Refaim.


Και πας ο λαος ακουσας και οι τελωναι εδικαιωσαν τον Θεον, βαπτισθεντες το βαπτισμα του Ιωαννου. 	 Chixjunileb li tenamit ut eb laj titz'ol toj li que'abin re li c'a'ru quixye laj Juan, que'xq'ue retal nak tîc xch'ôl li Dios ut que'xc'ul li cubi ha' riq'uin laj Juan.


Και δια τι βλεπεις το ξυλαριον το εν τω οφθαλμω του αδελφου σου, την δε δοκον την εν τω οφθαλμω σου δεν παρατηρεις; 	 ¿C'a'ut nak nacaq'ue retal li c'aj che' cuan sa' xnak' ru lâ cuas âcuîtz'in ut inc'a' nacacuil li tz'amba cuan sa' xnak' âcuu lâat?


δια να πληρωθη το ρηθεν δια Ησαιου του προφητου, λεγοντος Αυτος τας ασθενειας ημων ελαβε και τας νοσους εβαστασεν. 	 A'in quic'ulman jo' quixye li profeta Isaías, nak quixye chi jo'ca'in: A'an quic'amoc re li kayajel, ut a'an quic'uluc re li karaylal. (Isa. 53:4)


Αληθως σας λεγω, Παντα ταυτα θελουσιν ελθει επι την γενεαν ταυτην. 	 Relic chi yâl tinye êre nak chixjunil li camsînc que'xbânu chak junxil, jo' ajcui' li yôquex chixbânunquil anakcuan, tât'anek' ajcui' sa' êbên lâex li cuanquex anakcuan xban nak yôquex chixbânunquil jo' que'xbânu eb a'an.


Και ο πεμψας με ειναι μετ' εμου δεν με αφηκεν ο Πατηρ μονον, διοτι εγω καμνω παντοτε τα αρεστα εις αυτον. 	 Li ani quitaklan chak cue, a'an cuan cuiq'uin. A'an inc'a' quinixcanab injunes xban nak lâin junelic ninbânu li c'a'ru naraj a'an, chan li Jesús.


και η στρουθοκαμηλος, και η γλαυξ, και ο ιβις, και ο ιεραξ κατα το ειδος αυτου, 	 joß ajcuiß li nimla xul avestruz, ut li cuarom ut li jotz, joß eb ajcuiß li qßuila pây ru chi cßuch;


Διοτι πολλοι επεσον τεθανατωμενοι, επειδη ο πολεμος ητο εκ Θεου. Και κατωκησαν αντ' αυτων εως της μετοικεσιας. 	 Nabaleb li queßcamsîc xban nak li Dios, aßan li quitenkßan reheb laj Israel chirêchaninquil li plêt. Queßcuan saß li naßajej aßan toj nak queßchapeß ut queßcßameß chi prêxil saß jalan tenamit.


Και αποκριθεις ο βασιλευς προς τον Δανιηλ, ειπεν, Επ' αληθειας, ο Θεος σας, αυτος ειναι Θεος θεων και Κυριος των βασιλεων και οστις αποκαλυπτει μυστηρια διοτι ηδυνηθης να αποκαλυψης το μυστηριον τουτο. 	 Ut quixye re laj Daniel: —Relic chi yâl nak lâ Dios, aßan li tzßakal Dios ut aßan li kßaxal nim xcuanquil saß xbêneb chixjunileb li yîbanbil dios. Aßan li Kâcuaß ut aßan li nim xcuanquil saß xbêneb chixjunileb li rey. Aßan li nacßutbesin xyâlal li incßaß natauman ru. Ninnau nak yâl aßan xban nak lâat xaye cue cßaßru xyâlal lin matcß, chan li rey.


και πεμψον αυτα προς τον βασιλεα του Εδωμ και προς τον βασιλεα του Μωαβ και προς τον βασιλεα των υιων Αμμων και προς τον βασιλεα της Τυρου και προς τον βασιλεα της Σιδωνος, δια χειρος των μηνυτων των ερχομενων εις την Ιερουσαλημ προς τον Σεδεκιαν βασιλεα του Ιουδα 	 Tâtakla resil chirixeb li takl li queßchal Jerusalén chi âtinac riqßuin laj Sedequías lix reyeb laj Judá. Takla resil riqßuineb lix reyeb laj Edom, lix reyeb laj Moab, lix reyeb li ralal xcßajol laj Amón, joß ajcuiß lix reyeb laj Tiro ut lix reyeb laj Sidón.


Και ευρηκεν ο Αδαδ μεγαλην χαριν ενωπιον του Φαραω, ωστε εδωκεν εις αυτον γυναικα την αδελφην της γυναικος αυτου, την αδελφην της Ταχπενες της βασιλισσης. 	 Laj faraón quisahoß xchßôl riqßuin laj Hadad. Joßcan nak quixsumub riqßuin li rîtzßin lix Tahpenes, li rixakil.


Και ειπε Κυριος προς τον Ιησουν, Σηκωθητι δια τι επεσες ουτως επι το προσωπον σου; 	 Ut li Kâcuaß Dios quixye re laj Josué: —¡Cuaclin! ¿Cßaßut nak nacacut âcuib saß chßochß?


Και οι υιοι του Ιαδαι, Ρεγεμ και Ιωθαμ και Γησαν και Φελετ και Γεφα και Σαγαφ. 	 Eb li ralal laj Jahdai, aßaneb aßin: laj Regem, laj Jotam, laj Gesam, laj Pelet, laj Efa ut laj Saaf.


Αλλ' ομως, χαριν του Δαβιδ, εδωκεν εις αυτον Κυριος ο Θεος αυτου λυχνον εν Ιερουσαλημ, αναστησας τον υιον αυτου μετ' αυτον, και στερεωσας την Ιερουσαλημ 	 Li Kâcuaß Dios incßaß quirisi lix cuanquileb li ralal xcßajol laj David. Quixqßue ban jun li ralal laj Abiam chi oc chokß rey chokß rêkaj re nak tixcol li tenamit Jerusalén. Quixbânu aßan xban nak naxra laj David laj cßanjel chiru.


Και ιδου, ο Βαρακ κατεδιωκε τον Σισαρα η δε Ιαηλ εξηλθεν εις συναντησιν αυτου και ειπε προς αυτον, Ελθε, και θελω σοι δειξει τον ανδρα τον οποιον ζητεις. Και οτε εισηλθε προς αυτην, ιδου, ο Σισαρα εκειτο νεκρος, και ο πασσαλος εις τον μηνιγγα αυτου. 	 Laj Barac toj yô chixsicßbal laj Sísara. Nak quicuulac aran, qui-el lix Jael chixcßulbal ut quixye re: —Quim arin, cholâcuil li cuînk li yôcat chixsicßbal, chan. Ut laj Barac qui-oc toj saß lix muhebâl lix Jael ut aran quixtau laj Sísara jiljo saß chßochß. Ac camenak chic ut toj laplo ajcuiß li cheß saß lix jolom.


και εκει θελετε φερει τα ολοκαυτωματα σας και τας θυσιας σας, και τα δεκατα σας και τας υψουμενας προσφορας των χειρων σας και τας ευχας σας και τας αυτοπροαιρετους προσφορας σας, και τα πρωτοτοκα των βοων σας και των προβατων σας 	 Ut aran têcßam lê mayej xul ut têcamsi ut têcßat re xqßuebal xlokßal li Kâcuaß. Ut têcßam ajcuiß lê mayej li junjûnk saß xlajêtkil joß ajcuiß li mayej li na-ala saß êchßôl xqßuebal. Têcßam ajcuiß lê mayej li ac xeyechißi re li Kâcuaß. Ut aran ajcuiß têmayeja li xbên ral lê cuacax ut li xbên ral lê carner.


Ιδου, εκαμον το προσωπον σου δυνατον εναντιον των προσωπων αυτων και το μετωπον σου, δυνατον εναντιον των μετωπων αυτων. 	 Joßcan nak lâin tinqßue xcacuilal âchßôl. Tixkßax xcacuil xchßôleb aßan. Numtajenak lâ cacuilal tinqßue lâin chiru xcacuilal eb aßan.


εκ της φυλης Δαν, Αμμιηλ ο υιος του Γεμαλι 	 Ut saß lix têpaleb li ralal xcßajol laj Dan quitaklâc laj Amiel li ralal laj Gemali.


Και ο αρχων του πατρικου οικου των συγγενειων του Μεραρι ητο Σουρηλ ο υιος του Αβιχαιλ ουτοι θελουσι στρατοπεδευει εις τα πλαγια της σκηνης προς βορραν. 	 Eb li ralal xcßajol laj Merari, aßaneb li teßxyîb lix muhebâleb chixcßatk li tabernáculo saß li norte. Laj Zuriel li ralal laj Abihail, aßan li tâtaklânk saß xbêneb.


Ηλθε δε ο Ιακωβ προς Ισαακ τον πατερα αυτου εις Μαμβρη, εις Κιριαθ-αρβα, ητις ειναι η Χεβρων, οπου ο Αβρααμ και ο Ισαακ ειχον παροικησει. 	 Laj Jacob cô saß li tenamit Mamre chirilbal laj Isaac lix yucuaß. Arba ut Hebrón nequeßxye re li tenamit aßan. Saß ajcuiß li naßajej aßan quicuan laj Abraham nak toj yoßyôk.


Καθως η περδιξ η επωαζουσα και μη νεοσσευουσα, ουτως ο αποκτων πλουτη αδικως θελει αφησει αυτα εις το ημισυ των ημερων αυτου και εις τα εσχατα αυτου θελει εισθαι αφρων. 	 Li ani naxtau xbiomal riqßuin balakßic, aßan chanchan li xul li naxhupub rib saß xbên li mol li mâcuaß re. Nak toj mâjiß tîx, tixsach lix biomal ut tâcßutûnk nak mâcßaß xnaßleb.


Διοτι δεν θελει λησμονηθη διαπαντος ο πτωχος η προσδοκια των πενητων δεν θελει απολεσθη διαπαντος. 	 Tâcuulak xkßehil nak teßtenkßâk li nebaß, ut teßcßojobâk xchßôl li rahobtesinbileb.


Και σηκωθεντες απο του ορους Σαφερ, εστρατοπεδευσαν εν Χαραδα. 	 Nak queßel cuan cuiß li tzûl Sefer, queßcôeb toj Harada ut aran queßxyîb lix muhebâleb.


Διοτι απο βορρα αναβαινει εθνος εναντιον αυτης, το οποιον θελει καταστησει την γην αυτης ερημον, και δεν θελει υπαρχει ο κατοικων εν αυτη απο ανθρωπου εως κτηνους θελουσι μετατοπισθη, θελουσι φυγει. 	 Jun li nimla tenamit tâchâlk chak saß li norte chi pletic riqßuineb laj Babilonia ut tixsach ruheb. Mâcßaß chic tâcuânk aran, chi moco cristian, chi moco xul.”


Και μη αφαιρεσης ολοτελως απο του στοματος μου τον λογον της αληθειας διοτι ηλπισα επι τας κρισεις σου. 	 Incßaß taxak tincanab xyebal lâ cuâtin. Junelic taxak tinye resil xban nak aßan li yâl ut junes riqßuin aßan cau inchßôl.


Και αφου επερασαμεν δια των αδελφων ημων των υιων Ησαυ, των κατοικουντων εν Σηειρ, δια της οδου της πεδιαδος απο Ελαθ και απο Εσιων-γαβερ. Και εστρεψαμεν και διεβημεν δια της οδου της ερημου Μωαβ. 	 Joßcan nak co-el Seir, li naßajej li tzûl ru li cuanqueb cuiß li ralal xcßajol laj Esaú li kechßalal. Kacanab li be re Arabá li naxic Elat ut Ezión-geber. Ut conumeß cuißchic saß li be saß li chaki chßochß re Moab.


Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων τα πλατεα τειχη της Βαβυλωνος θελουσιν ολοτελως κατασκαφη, και αι πυλαι αυτης αι υψηλαι θελουσι κατακαη εν πυρι, και οσα οι λαοι εκοπιασαν θελουσιν εισθαι εις ματην, και οσα τα εθνη εμοχθησαν θελουσιν εισθαι δια το πυρ. 	 Aßan aßin li naxye li Kâcuaß li nimajcual Dios: —Tâjuqßuîk li tzßac chi junaj cua li sutsu cuiß li tenamit usta kßaxal nim ru. Ut teßcßatekß li oquebâl li kßaxal najt xteram. Mâcßaß aj e nak queßxtacuasi ribeb li tenamit chi cßanjelac xban nak yal quicßateß li cßaßru queßxyîb, chan.


Σιββεχαι ο Χουσαθιτης, Ιλαι ο Αχωχιτης, 	 laj Sibecai, Husat xtenamit; laj Ilai, Ahoh xtenamit;


Ο δε επιστραφεις και ιδων τους μαθητας αυτου, επετιμησε τον Πετρον λεγων Υπαγε οπισω μου, Σατανα διοτι δεν φρονεις τα του Θεου, αλλα τα των ανθρωπων. 	 Ut li Jesús quixsuk'isi rib. Quirileb lix tzolom ut quixk'us laj Pedro. Quixye re: -Elen arin sa' xnak' cuu. Lâat chanchanat aj tza. Lâat inc'a' yôcat chixc'oxlanquil jo' naxc'oxla li Dios. Lâat yôcat chixc'oxlanquil jo' naxc'oxla li cuînk, chan.


Οι σπειροντες μετα δακρυων εν αγαλλιασει θελουσι θερισει. 	 Eb li yôqueb chi yâbac nak queßâu, tâsahokß saß xchßôleb nak teßkßolok.Usta teßyâbak nak yôkeb chixcßambal li iyaj, abanan sahakeb chic saß xchßôleb nak teßsukßîk chak xban nak ac cuânk chic li ru li acuîmk riqßuineb.


Και απεστειλεν αυτους ο Μωυσης δια να κατασκοπευσωσι την γην Χανααν και ειπε προς αυτους, Αναβητε απο του μερους τουτου της μεσημβριας και θελετε αναβη εις το ορος 	 Nak quixtaklaheb li cuînk laj Moisés chixqßuebal retal chanru li naßajej Canaán, quixye reheb: —Ayukex saß li naßajej Neguev ut texnumekß saß li naßajej li tzûl ru.


Και ου μονον η τεχνη ημων αυτη κινδυνευει να εξουδενωθη, αλλα και το ιερον της μεγαλης θεας Αρτεμιδος να λογισθη εις ουδεν, και μελλει μαλιστα να καταστραφη η μεγαλειοτης αυτης, την οποιαν ολη η Ασια και η οικουμενη σεβεται. 	 Mâre anchal tâsachk li kac'anjel xban a'an. Ut mâre anchal tâtz'ektânâk ajcui' xlok'al li rochoch lix Diana li kalok'laj dios. Mâre tâsachk lix cuanquilal li kadios li neque'xlok'oni chixjunileb aran Asia, jo' ajcui' li cuanqueb sa' chixjunil li ruchich'och', chan laj Demetrio.


Ουτως ειναι αι οδοι παντων των λησμονουντων τον Θεον και η ελπις του υποκριτου θελει χαθη 	 Joßcan ajcuiß nequeßxcßul li incßaß nequeßxcßoxla li Dios ut li incßaß useb xnaßleb. Mâcßaß chic cßaßru nequeßroybeni.


Εκαμον πραγματα μεγαλα εις εμαυτον ωκοδομησα εις εμαυτον οικιας εφυτευσα δι' εμαυτον αμπελωνας. 	 Nabal li cßanjel quinbânu. Nabaleb li cab quinyîb chokß cue. Ut quicuau ajcuiß li uvas.


Και επολεμησαν εναντιον του Μαδιαμ, καθως προσεταξε Κυριος εις τον Μωυσην, και εθανατωσαν παν αρσενικον. 	 Queßpletic riqßuineb laj Madián joß quixye li Dios re laj Moisés ut queßxcamsiheb chixjunileb li cuînk aj Madián.


Εαν το κλοπιμαιον ευρεθη εις τας χειρας αυτου ζων, ειτε βους ειτε ονος ειτε προβατον, θελει αποδωσει το διπλουν. 	 Ut cui teßxtau li xul chi yoßyo riqßuin, li ac xrelkßa usta bôyx, malaj ut bûr, malaj ut carner, tento tixqßue rêkaj cuib sut xqßuial chiru li ac xrelkßa.


Οι προτεροι ομως κυβερνηται, οι προ εμου, κατεβαρυνον τον λαον, και ελαμβανον παρ' αυτων αρτον και οινον, εκτος τεσσαρακοντα σικλων αργυριου ετι και οι δουλοι αυτων εξουσιαζον τον λαον αλλ' εγω δεν εκαμνον ουτω, φοβουμενος τον Θεον. 	 Eb li queßcuan chi taklânc saß xbêneb li tenamit nak toj mâjiß nin-oc lâin, kßaxal cuißchic nabal li tumin queßxpatzß reheb li tenamit. Rajlal cutan numenak caßcßâl chi tumin plata queßxpatzß re xcuaheb ut xvino. Ut eb li nequeßcßanjelac chiruheb queßxrahobtesi li tenamit. Abanan lâin incßaß quinbânu chi joßcan xban nak ninxucua ru li Dios.


Και θελει σε πολιορκησει εις πασας τας πολεις σου, εωσου πεσωσι τα υψηλα και οχυρα τειχη σου, εις τα οποια συ ηλπιζες, καθ' ολην την γην σου και θελει σε πολιορκησει εις πασας τας πολεις σου, καθ' ολην την γην σου την οποιαν εδωκεν εις σε Κυριος ο Θεος σου. 	 Teßpletik riqßuin chixjunileb li tenamit li cuanqueb saß li naßajej li tixqßue êre li Kâcuaß lê Dios. Ut eb li tzßac li najt xteram li cßojcßôk cuiß lê chßôl telajeßtßanekß chixjunileb.


ο οινος αυτων φαρμακιον δρακοντων, και ανιατος ιος ασπιδος. 	 Lix tijleb chanchan li vino li yîbanbil riqßuin xmay li cßantiß.


Ο δε οχλος επεπληξεν αυτους δια να σιωπησωσιν αλλ' εκεινοι εκραζον δυνατωτερα, λεγοντες Ελεησον ημας, Κυριε, υιε του Δαβιδ. 	 Ut eb li tenamit que'xch'ilaheb ut que'xye reheb nak inc'a' te'chokînk. A'ut eb a'an k'axal cui'chic cau que'xjap re chixyebal: -¡Kâcua', ralalat xc'ajol laj David, chacuuxtâna taxak ku!-


Μη φοβου, θυγατερ Σιων ιδου, ο βασιλευς σου ερχεται καθημενος επι πωλου ονου. 	 Mexxucuac lâex li cuanquex Sión xban nak yô chak chi châlc lê rey. Chirix jun ral bûr yô chak chi châlc. (Zac. 9:9)


να φυλαττης τας εντολας του Κυριου και τα διαταγματα αυτου, τα οποια εγω προσταζω εις σε σημερον δια το καλον σου; 	 Têbânu li cßaßru naxye saß lix chakßrab li yôquin chixyebal êre anakcuan. Cui têbânu li cßaßru naxye li Kâcuaß, us texcuânk.


Πλην ας μη αντιλεγη μηδεις μηδ' ας ελεγχη τον αλλον διοτι ο λαος σου ειναι ως οι αντιλεγοντες εις τον ιερεα. 	 Lâex laj tij, mâ jun êre nequexru xkßusbaleb li tenamit xban nak lâex juntakßêt lê naßleb riqßuineb aßan.


φλυαρος και αναιδης οι ποδες αυτης δεν μενουσιν εν τω οικω αυτης 	 Li ixk incßaß us xnaßleb sêb xchßôl chixbânunquil li cßaßru naraj. Ut incßaß nacuan saß li rochoch.


Και ευλογησεν ο Ηλει τον Ελκανα και την γυναικα αυτου, λεγων, Ο Κυριος να αποδωση εις σε σπερμα εκ της γυναικος ταυτης, αντι του δανειου το οποιον εδανεισεν εις τον Κυριον. Και ανεχωρησαν εις τον τοπον αυτων. 	 Ut laj Elí naxtzßâma chiru li Dios nak târosobtesi laj Elcana ut lix Ana ut quixye reheb: —Aß taxak li Kâcuaß tixqßue nabal chic âcualal âcßajol riqßuin li ixk aßin chokß rêkaj li xakßaxtesi re li nimajcual Dios, chan reheb. Ut chirix aßan, queßsukßi saß li rochocheb.


Εν ταις παλαμαις αυτου κρυπτει την αστραπην και προσταζει αυτην εις ο, τι εχει να απαντηση. 	 Aßan li nataklan saß xbên li câk. Aßan naxye re bar tâmok.Nak namok li câk, naxcßut nak incßaß sa saß xchßôl li Dios. Nak naxtakla chak li câk-sut-ikß, aßan naxcßut nak yô xjoskßil saß xbên li mâusilal.


Δια τι τα ενδυματα σου ειναι θερμα, οταν αναπαυη την γην δια του νοτου; 	 ¿Ma nacaqßue retal cßaßru xyâlal nak cßajoß li tik nacacuecßa nak li Dios naxtakla chak li ikß li nachal saß li sur?


επειτα η πτωχεια σου ερχεται ως ταχυδρομος, και η ενδεια σου ως ανηρ ενοπλος. 	 aßan tâchâlk nebaßil saß xbên. Chanchan nak nachal chi elkßac laj êlkß, li cuan xpûb saß rukß.


Και ιδοντες αυτον οι υιοι των προφητων, οι εν Ιεριχω εκ του απεναντι, ειπον, Το πνευμα του Ηλια επανεπαυθη επι τον Ελισσαιε. Και ηλθον εις συναντησιν αυτου και προσεκυνησαν αυτον εως εδαφους. 	 Nak qui-ileß xbaneb li profeta li cuanqueb jun pacßal li nimaß saß li tenamit Jericó, eb aßan queßxye: —Li cuanquilal li quiqßueheß re laj Elías xqßueheß re laj Eliseo, chanqueb. Queßcôeb chixcßulbal laj Eliseo ut queßxcuikßib ribeb chiru.


Κατελαβε δε πασαν ψυχην φοβος, και πολλα τεραστια και σημεια εγινοντο δια των αποστολων. 	 Chixjunileb sachsôqueb xch'ôl xban li milagro ut li sachba ch'ôlej li yôqueb chixbânunquil li apóstol.


εαν λοιπον σεις, πονηροι οντες, εξευρετε να διδητε καλας δοσεις εις τα τεκνα σας, ποσω μαλλον ο Πατηρ ο ουρανιος θελει δωσει Πνευμα Αγιον εις τους αιτουντας παρ' αυτου; 	 Cui lâex li moco châbilex ta nequenau xq'uebal li c'a'ru châbil re lê ralal êc'ajol, ¿ma toja' ta chic lê yucua' cuan sa' choxa inc'a' tixq'ue li Santil Musik'ej re li ani tixtz'âma chiru? chan li Jesús reheb.


Και καθημενοι εφυλαττον αυτον εκει. 	 Que'c'ojla aran ut que'oc chixc'ac'alenquil li Jesús.


"Ε." Διδαξον με, Κυριε, την οδον των διαταγματων σου, και θελω φυλαττει αυτην μεχρι τελους. 	 At Kâcuaß, chacßut taxak chicuu lix yâlal lâ chakßrab re nak tinbânu li cßaßru naxye chalen toj chirix incamic.


Αλλ' αυτοι εχλευαζον τους απεσταλμενους του Θεου και κατεφρονουν τους λογους αυτου και εσκωπτον τους προφητας αυτου, εωσου η οργη του Κυριου ανεβη κατα του λαου αυτου, ωστε δεν ητο θεραπεια 	 Abanan eb laj Judá queßxseßeheb lix profeta li Dios ut queßxhob. Ut queßxtzßektâna li râtin toj retal queßxchikß xjoskßil li Dios saß xbêneb. Ut incßaß chic quixcuy xmâqueb.


Τοτε η σεληνη θελει εντραπη και ο ηλιος θελει αισχυνθη, οταν ο Κυριος των δυναμεων βασιλευση εν τω ορει Σιων και εν Ιερουσαλημ και δοξασθη ενωπιον των πρεσβυτερων αυτου. 	 Tâkßojyînokß ru li sakße joß ajcuiß li po nak li nimajcual Dios cuânk chokß tzßakal rey. Ut aßan tâtaklânk saß xbêneb li cuanqueb Jerusalén saß li tzûl Sión. Ut li nequeßtaklan saß xbêneb li tenamit teßril lix lokßal li Kâcuaß.


Μωυσης και Ααρων μεταξυ των ιερεων αυτου, και Σαμουηλ μεταξυ των επικαλουμενων το ονομα αυτου, επεκαλουντο τον Κυριον, και αυτος εισηκουεν αυτων. 	 Laj Moisés ut laj Aarón queßcßanjelac chiru li Kâcuaß chokß aj tij. Ut laj Samuel quitijoc chiru. Eb aßan queßxtzßâma xtenkßanquil chiru li Kâcuaß ut aßan quixsume lix tijeb.


Εις τουτον παντες οι προφηται μαρτυρουσιν, οτι δια του ονοματος αυτου θελει λαβει αφεσιν αμαρτιων πας ο πιστευων εις αυτον. 	 A'an a'in li Jesús li que'xye chak resil chixjunileb li profeta junxil. Que'xye nak sa' xc'aba' a'an tâcuyek' xmâqueb chixjunileb li neque'pâban re.


και εγεινε λογος Κυριου προς τον Ιερεμιαν παρα Κυριου, λεγων, 	 Ut li Kâcuaß quiâtinac cuißchic riqßuin laj Jeremías ut quixye:


Ιδοντες δε οι Συριοι οτι κατετροπωθησαν εμπροσθεν του Ισραηλ, απεστειλαν μηνυτας και εξηγαγον τους Συριους τους περαν του ποταμου και Σωφακ, ο αρχιστρατηγος του Αδαρεζερ, επορευετο εμπροσθεν αυτων. 	 Eb laj Siria queßxqßue retal nak queßnumta laj Israel saß xbêneb. Joßcan nak queßxtakla lix takleb riqßuineb laj Siria li cuanqueb jun pacßal li nimaß Eufrates. Laj Sofac, li nataklan saß xbêneb lix soldado laj Hadad-ezer, aßan li yô chi cßamoc xbeheb.


Και δεν υπηκουσαμεν εις τους δουλους σου τους προφητας, οιτινες ελαλουν εν τω ονοματι σου προς τους βασιλεις ημων, τους αρχοντας ημων και τους πατερας ημων, και προς παντα τον λαον της γης. 	 Incßaß xo-abin chiruheb li profeta li queßcßanjelac châcuu. Eb aßan queßâtinac saß âcßabaß chiruheb li karey ut chiruheb li queßtaklan saß kabên, ut queßâtinac ajcuiß riqßuineb li kanaß kayucuaß ut chiruheb chixjunileb lâ tenamit.


Μετα τουτο ειδον εν τοις οραμασι της νυκτος και ιδου, θηριον τεταρτον, τρομερον και καταπληκτικον και ισχυρον σφοδρα και ειχε μεγαλους σιδηρους οδοντας κατετρωγε και κατεσυντριβε και κατεπατει το υπολοιπον με τους ποδας αυτου και αυτο ητο διαφορον παντων των θηριων των προ αυτου και ειχε δεκα κερατα. 	 Ut chirix aßan, quicuil saß lin matcß li xcâ xul. Kßaxal yibru ut xiu xiu rilbal ut kßaxal cau rib. Ut riqßuin li ruch re hierro, quixtßupi li quixchap ut quixcßux ut li joß qßuial incßaß quixchoy xtiubal quixyekßi saß rok. Li xul aßin jalan chiru li quicuil xbên cua ut li jun aßin cuan lajêb lix xucub.


Και εξεζητει τον Θεον εν ταις ημεραις του Ζαχαριου, του νοημονος εις τας ορασεις του Θεου και οσον καιρον εξεζητει τον Κυριον, ευωδονεν αυτον ο Θεος. 	 Quixsicß li Dios saß eb li cutan nak laj Zacarías yô chixchßolobanquil lix yâlal li Dios chiru. Nak quixsicß li Dios, li Dios quirosobtesi ut us qui-el riqßuin li cßaßru quixbânu.


Εγω δε ειπον Τις εισαι, Κυριε; Και εκεινος ειπεν Εγω ειμαι ο Ιησους, τον οποιον συ διωκεις. 	 Ut lâin quinye re, "¿Anihat lâat, Kâcua'?" Ut li Kâcua' quixye cue, "Lâin li Jesús li yôcat chinrahobtesinquil.


Και ο οικος τον οποιον οικοδομω ειναι μεγας διοτι μεγας ο Θεος ημων υπερ παντας τους θεους. 	 Li templo oc cue chixyîbanquil, aßan kßaxal nim xban nak li kaDios, aßan li kßaxal nim xcuanquil saß xbêneb chixjunileb li yîbanbil dios.


Υιοι Λωδ, Αδιδ, και Ωνω, επτακοσιοι εικοσιπεντε. 	 Li ralal xcßajol laj Lod, laj Hadid ut laj Ono, aßan cuukub ciento riqßuin ôb xcaßcßâl.


Λεγει προς αυτον την τριτην φοραν Σιμων Ιωνα, αγαπας με; Ελυπηθη ο Πετρος οτι ειπε προς αυτον την τριτην φοραν Αγαπας με; και ειπε προς αυτον Κυριε, συ εξευρεις τα παντα, συ γνωριζεις οτι σε αγαπω. Λεγει προς αυτον ο Ιησους Βοσκε τα προβατα μου. 	 Ut li Jesús quixpatz' cui'chic re rox sut: -At Simón, ralalat laj Jonás, ¿ma niquinâra?- Ut quiraho' sa' xch'ôl laj Pedro xban nak li Jesús quixpatz' re rox sut "¿ma niquinâra?". Jo'can nak quixye re li Jesús: -Kâcua', lâat nacanau chixjunil li c'a'ak re ru. ¡Lâat nacanau nak nacatinra!- Ut li Jesús quixye cui'chic re: -Chacuilakeb li cualal inc'ajol jo' jun li pastor narileb lix carner.


Δια τουτο ωνομασεν αυτον εν τη ημερα εκεινη Ιεροβααλ, λεγων, Ας εκδικηση κατ' αυτου ο Βααλ, διοτι εκρημνισε τον βωμον αυτου. 	 Chalen saß li cutan aßan “Jerobaal” quiyeheß re laj Gedeón xban nak saß li âtinobâl hebreo, aßan naraj naxye: “Laj Baal, aßan li tixyal xcolbal rib”. Queßxye chi joßcan xban nak laj Gedeón, aßan li quijucßuc re lix artal.


και εκυριευσαμεν την γην αυτων, και εδωκαμεν αυτην κληρονομιαν εις τους Ρουβηνιτας και εις τους Γαδιτας και εις το ημισυ της φυλης του Μανασση. 	 Lâo xkêchani lix naßajeb ut xkajeqßui reheb li ralal xcßajol laj Rubén, ut reheb li ralal xcßajol laj Gad, ut reheb ajcuiß yi jach li ralal xcßajol laj Manasés.


Διοτι ειδεν ο Κυριος την θλιψιν του Ισραηλ πικραν σφοδρα, οτι δεν ητο ουδεν κεκλεισμενον και ουδεν αφειμενον, ουδε ο βοηθησων τον Ισραηλ. 	 Li Kâcuaß quixqßue retal nak kßaxal ra yôqueb chixcßulbal eb laj Israel ut mâ jun reheb naru natenkßan reheb xban nak chixjunileb yôqueb chi cßuluc raylal.


Ο δε Δαβιδ, αυτος και τετρακοσιοι ανδρες, κατεδιωκον, επειδη εμειναν οπισω διακοσιοι, οιτινες αποκαμοντες δεν ηδυναντο να διαβωσι τον χειμαρρον Βοσορ. 	 aran queßcana cuib ciento li cuînk xban nak queßlub chi numecß saß li nimaß. Ut li câhib ciento chic queßcôeb chirix laj David.


και θελουσι διαμελισει αυτο κατα τα μελη αυτου και την κεφαλην αυτου και το στεαρ αυτου και θελει επιστοιβασει αυτα ο ιερευς επι τα ξυλα τα επι του πυρος του επι του θυσιαστηριου 	 Tixseti lix tibel li xul ut eb laj tij teßxqßue li setbil tib saß xbên li artal. Ut teßxqßue ajcuiß saß li xam lix jolom li xul ut lix xêbul li cßamcßot.


οθεν ο Δαβιδ εδραμε και σταθεις επι τον Φιλισταιον, ελαβε την ρομφαιαν αυτου και εσυρεν αυτην εκ της θηκης αυτης, και θανατωσας αυτον, απεκοψε την κεφαλην αυτου με αυτην. Ιδοντες δε οι Φιλισταιοι, οτι απεθανεν ο ισχυρος αυτων, εφυγον 	 Chirix aßan, laj David cô saß ânil riqßuin laj Goliat. Quixakli saß xbên. Quixbotzß lix chßîchß laj Goliat ut riqßuin aßan quixset xcux. Ut eb laj filisteo queßxqßue retal nak camenak chic li nacßamoc be chiruheb ut queßêlelic.


Ο Κυριος θελει εξαποστειλει επι σε την καταραν, την θλιψιν και την φθοραν, εις παντα οσα επιβαλης την χειρα σου δια να πραξης, εωσου εξολοθρευθης και εωσου αφανισθης ταχεως, δια την πονηριαν των εργων σου, διοτι εγκατελιπες εμε. 	 Li Kâcuaß tixtakla li raylal saß êbên ut textzßektâna xban chixjunil li cßaßru têbânu. Sachso êchßôl texcanâk ut texsachekß chi junpât xban li mâusilal têbânu nak têtzßektâna li Kâcuaß.


δεν εισθε εις εμε ως υιοι Αιθιοπων, σεις υιοι Ισραηλ; λεγει Κυριος δεν ανεβιβασα τον Ισραηλ εκ γης Αιγυπτου και τους Φιλισταιους απο Καφθορ και τους Συριους απο Κιρ; 	 Joßcaßin naxye li Kâcuaß reheb laj Israel: —Chicuu lâin, lâex juntakßêtex riqßuineb laj Etiopía. ¿Ma mâcuaß ta biß lâin quin-isin chak êre aran Egipto? Ut, ¿ma mâcuaß ta biß lâin quin-isin reheb laj filisteo saß li naßajej Creta ut eb laj arameo saß li naßajej Kir? chan li Kâcuaß Dios.


Τωρα λοιπον, ιδου, ο Κυριος εβαλε πνευμα ψευδους εν τω στοματι παντων τουτων των προφητων σου, και ο Κυριος ελαλησε κακον επι σε. 	 Ut laj Micaías quixye ajcuiß re: —Aßan aßin li quicßulman. Li Kâcuaß quixtakla jun li musikßej riqßuineb lâ profeta re nak teßxye ticßtiß âcue, xban nak ac tenebanbil chak raylal saß âbên xban li Kâcuaß, chan laj Micaías.


Εν δε τω μεταξυ οι μαθηται παρεκαλουν αυτον λεγοντες Ραββι, φαγε. 	 Nak toj mâji' neque'cuulac, eb lix tzolom li Jesús yôqueb chixtz'âmanquil chiru nak tâcua'ak. Que'xye re: -At tzolonel, cua'in, chanqueb re.


Λαβετε το κεφαλαιον πασης της συναγωγης των υιων Ισραηλ κατα τας συγγενειας αυτων, κατα τους οικους των πατερων αυτων, απαριθμουντες κατ' ονομα παν αρσενικον κατα κεφαλην αυτων. 	 —Lâat ut laj Aarón têrajlaheb laj Israel. Têtzßîba xcßabaßeb li junjûnk chi cuînk saß li junjûnk xtêpaleb aß yal chanru xqßuialeb saß li junjûnk cabal.


τους κεκρυφαλους και τας περισκελιδας και τα κεφαλοδεσμα και τας μυροθηκας και τα ενωτια, 	 Târisiheb ajcuiß li tßicr li nequeßrocsi saß xjolomeb, ut li kßol li nequeßrocsi saß xcux rokeb. Târisiheb ajcuiß li nequeßxchap cuiß li rismaleb joß ajcuiß li sununquil ban li nequeßrocsi ut li kßol li nequeßxqßue re xcolbaleb rib chiru li cßaßak re ru.


και απεστειλε κρυφιως μηνυτας προς τον Αβιμελεχ, λεγων, Ιδου, Γααλ ο υιος του Εβεδ και οι αδελφοι αυτου ηλθον εις Συχεμ και ιδου, αυτοι διεγειρουσι την πολιν εναντιον σου 	 Saß mukmu quixtakla resil riqßuin laj Abimelec ut quixye re: —Laj Gaal, ralal laj Ebed, rochbeneb li ras ut eb li rîtzßin cuanqueb arin Siquem ut yôqueb chixtacchißinquileb li tenamit re nak incßaß chic teßabînk châcuu.


Και ειπεν η γυνη προς τον Ηλιαν, Τωρα γνωριζω εκ τουτου οτι εισαι ανθρωπος του Θεου, και ο λογος του Κυριου εν τω στοματι σου ειναι αληθεια. 	 Ut li xmâlcaßan quixye re: —Riqßuin aßin ninqßue retal nak lâat xprofeta li Dios ut chixjunil li nacaye, aßan yâl xban nak li Kâcuaß naxcßut châcuu, chan.


Και αγγαρευουσι τινα Σιμωνα Κυρηναιον διαβαινοντα, ενω ηρχετο απο του αγρου, τον πατερα του Αλεξανδρου και Ρουφου, δια να σηκωση τον σταυρον αυτου. 	 Jun li cuînk aj Simón xc'aba' yô chi châlc sa' c'alebâl. Cirene lix tenamit. Li cuînk a'an xyucua' laj Alejandro ut laj Rufo. Eb li soldado que'xmin ru laj Simón chixpakonquil lix cruz li Jesús.


Και θελω σοι δωσει θησαυρους φυλαττομενους εν σκοτει και πλουτη κερυμμενα εν αποκρυφοις δια να γνωρισης οτι εγω ειμαι ο Κυριος ο καλων σε κατ' ονομα, ο Θεος του Ισραηλ. 	 Tinqßue âcue li terto xtzßak li xocxo chi mukmu. Tinkßaxtesi âcue re nak tânau nak lâin li Kâcuaß. Lâin lix Dioseb laj Israel. Lâin li xinsicßoc âcuu re tâtenkßaheb lin tenamit.


Και ειπε προς αυτους Πολυ επεθυμησα να φαγω το πασχα τουτο με σας προ του να παθω 	 Ut quixye reheb: -C'ajo' nak yôquin chixrahinquil ru nak tocua'ak cuochbenex sa' li nink'e a'in nak toj mâji' nincam.


Οταν ακουσθη εν Αιγυπτω, θελουσι λυπηθη ακουοντες περι της Τυρου. 	 Cßajoß nak târahokß xchßôleb laj Egipto nak teßrabi resil nak xsacheß ru li tenamit Tiro.


Τα θηρια του αγρου θελουσι με δοξασει, οι θωες και οι στρουθοκαμηλοι διοτι διδω υδατα εις την ερημον, ποταμους εις την ανυδρον, δια να ποτισω τον λαον μου, τον εκλεκτον μου. 	 Eb li joskß aj xul teßxqßue inlokßal joß eb laj xoj ut eb li nînki xul avestruces xban nak lâin tinqßue li haß saß li chaki chßochß. Tinqßue li rok haß saß li chßochß li mâcßaß na-el chiru. Tâcuânk rucßaheb li tenamit li sicßbil ruheb inban.


Λυτρονει τον τεθλιμμενον εν τη θλιψει αυτου και ανοιγει τα ωτα αυτων εν συμφορα 	 Xban li raylal li nequeßxcßul, li Dios naxcßut chiruheb nak incßaß us yôqueb. Naxqßue raylal saß xbêneb yal re nak teßxtau xyâlal.


Εν τω τριακοστω ετει, τω τεταρτω μηνι, τη πεμπτη του μηνος, ενω ημην μεταξυ των αιχμαλωτων παρα τον ποταμον Χεβαρ, ηνοιχθησαν οι ουρανοι και ειδον οραματα του Θεου 	 Lâin laj Ezequiel laj tij. Lâin jun saß xyânkeb laj Israel li queßchapeß ut queßcßameß saß li naßajej Babilonia. Cocßameß chire li nimaß Quebar. Ôb cutan chic xticlajic xcâ li po re li lajêb xcaßcßâl chihab nak li Dios quixcßutbesiheb li visión chicuu. Quiteli li choxa chicuu nak quicuil.


Και εαν δεν εχη θυγατερα, τοτε θελετε δωσει την κληρονομιαν αυτου εις τους αδελφους αυτου. 	 Ut cui mâ jun lix rabin cuan, li chßochß aßan tâcanâk chokß reheb li ras ut li rîtzßin.


Και αφου αυτος ειπε ταυτα, εσηκωθη ο βασιλευς και ο ηγεμων και η Βερνικη και οι συγκαθημενοι μετ' αυτων, 	 Ut nak quirake' chixyebal li âtin a'in, que'cuacli li rey ut lix Berenice jo' ajcui' laj Festo ut eb li que'c'ojla chixc'atk.


και μιαινεσθε με παντα τα ειδωλα σας εως της σημερον, προσφεροντες τα δωρα σας, διαβιβαζοντες τους υιους σας δια του πυρος, και εγω θελω επερωτηθη απο σας, οικος Ισραηλ; Ζω εγω, λεγει Κυριος ο Θεος, δεν θελω επερωτηθη απο σας. 	 Chalen anakcuan nequemux êrib riqßuin xlokßoninquileb li jalanil dios ut nequeqßue lê cocßal chokß cßatbil mayej. Ut chirix aßan nequexchal chixsicßbal ênaßleb cuiqßuin. Lâin li yoßyôquil Dios ninye êre nak lâin incßaß tinsume li cßaßru nequepatzß.


Και εσκαψαν οι δουλοι του Ισαακ εν τη κοιλαδι και ευρηκαν εκει φρεαρ υδατος ζωντος. 	 Saß jun li cutan eb lix môs laj Isaac yôqueb chixbecbal jun chic lix julel haß saß li ru takßa nak queßxtau jun yußam haß.


Και ελαβεν αυτα ο Μωυσης εκ των χειρων αυτων και εκαυσεν επι του θυσιαστηριου επι το ολοκαυτωμα αυται ησαν καθιερωσεις εις οσμην ευωδιας ητο θυσια γινομενη δια πυρος εις τον Κυριον. 	 Ut laj Moisés quixchapeb cuißchic li mayej saß rukßeb ut quixcßat saß li artal saß xbên li cßatbil mayej chokß xmayej re xxakabanquileb laj tij. Ut aßan jun li sununquil mayej quicuulac chiru li Kâcuaß.


Και διωρισαν την Κεδες εν τη Γαλιλαια εν τω ορει Νεφθαλι, και την Συχεμ εν τω ορει Εφραιμ, και την Κιριαθ-αρβα, ητις ειναι η Χεβρων, εν τη ορεινη του Ιουδα. 	 Ut eb laj Israel queßxsicß ruheb li tenamit aßin: Cedes li cuan aran Galilea saß li tzûl ru saß lix naßajeb li ralal xcßajol laj Neftalí: li tenamit Siquem li tzûl ru li cuan saß lix naßajeb li ralal xcßajol laj Efraín: ut li tenamit Quiriat-arba li nequeßxye ajcuiß Hebrón re. Li tenamit aßan cuan saß li naßajej tzûl ru saß lix naßajeb li ralal xcßajol laj Judá.


και εγογγυσαν εν ταις σκηναις αυτων δεν εισηκουσαν της φωνης του Κυριου. 	 Nak cuanqueb saß lix muhebâleb, queßxcuechßi rix li Kâcuaß Dios ut incßaß queßraj rabinquil li cßaßru quixye.


Διοτι ουτω λεγει Κυριος ο Θεος Οταν σε καταστησω πολιν ηρημωμενην ως τας πολεις τας μη κατοικουμενας, οταν επιφερω επι σε την αβυσσον και σε σκεπασωσιν υδατα πολλα, 	 Aßan aßin li naxye li nimajcual Dios. —Lâin tincanabânk re li tenamit chi mâcßaßak chic cuânk chi saß joß eb li tenamit li queßsacheß ruheb ut mâ ani chic cuan aran. Lâin tinbânûnk re nak tâbutßûnk li palau saß li tenamit.


και θελουσιν ειπει τουτο προς τους κατοικους της γης ταυτης οιτινες ηκουσαν οτι συ, Κυριε, εισαι εν μεσω του λαου τουτου, οτι συ, Κυριε, φαινεσαι προσωπον προς προσωπον, και η νεφελη σου ισταται επ' αυτους, και συ προπορευεσαι αυτων την ημεραν εν στυλω νεφελης, την δε νυκτα εν στυλω πυρος. 	 Ut teßxye resil reheb li cuanqueb Canaán. Eb aßan ac xeßrabi âcuesil. Ac nequeßxnau nak cuancat kiqßuin ut xcuil âcuu. Nequeßxnau nak lâat catcßamoc be chiku riqßuin li chok chi cutan ut riqßuin li xam chiru kßojyîn.


Παρωκησε δε ο Αβρααμ εν τη γη των Φιλισταιων ημερας πολλας. 	 Laj Abraham najt quicuan saß xtenamiteb laj filisteo.


Ησαν δε η Μαγδαληνη Μαρια και Ιωαννα και Μαρια η μητηρ του Ιακωβου και αι λοιπαι μετ' αυτων, αιτινες ελεγον ταυτα προς τους αποστολους. 	 Eb li ixk li que'yehoc re li esilal a'in reheb li apóstol, a'an eb lix María Magdala xtenamit, lix Juana ut lix María lix na' laj Jacobo rochbeneb li jun ch'ol chic li ixk.


διοτι η ορασις μενει ετι εις ωρισμενον καιρον, αλλ' εις το τελος θελει λαλησει και δεν θελει ψευσθη αν και αργοπορη, προσμεινον αυτην διοτι βεβαιως θελει ελθει, δεν θελει βραδυνει. 	 Li cßaßru tinye âcue saß li visión, tâcßulmânk. Abanan, toj mâjiß nacuulac xkßehil nak tâosokß lâ tenamit. Usta tâbâyk caßchßinak, abanan tâcuoybeni xban nak relic chi yâl nak tâcßulmânk li cßaßru tincßutbesi châcuu.


Τοτε υπηγεν ο Ιεροβααλ υιος του Ιωας και κατωκησεν εν τω οικω αυτου. 	 Laj Gedeón li ralal laj Joás, li nequeßxye ajcuiß Jerobaal re, quisukßi saß li rochoch ut aran quicana chi cuânc.


Μετα δε ταυτα συνεκροτηθη πολεμος εν Γεζερ μετα των Φιλισταιων τοτε επαταξεν ο Σιββεχαι ο Χουσαθιτης τον Σιφφαι, εκ των τεκνων του Ραφα και κατετροπωθησαν. 	 Chirix chic aßan queßcôeb chi pletic riqßuineb laj filisteo li cuanqueb Gezer. Laj Sibecai, Husa xtenamit, quixcamsi laj Sipai xcomoneb li nînki cuînk. Joßcan nak quirisi xcuanquileb laj filisteo.


ουδε τους επτα αρτους των τετρακισχιλιων και ποσας σπυριδας ελαβετε; 	 -Ut, ¿ma inc'a' najultico' êre nak xinjachi li cuukub chi caxlan cua reheb li câhib mil chi cuînk? Ut, ¿jarub chacach li rela' quexoc?


Και ειπε προς αυτον, Υπαγε λοιπον να ιδης, αν ηναι καλα οι αδελφοι σου και καλα τα προβατα, και φερε μοι ειδησιν. Και απεστειλεν αυτον απο της κοιλαδος της Χεβρων και ηλθεν εις Συχεμ. 	 Ut laj Israel quixye re: —Ayu. Toxâcuileb chak chanru cuanqueb lâ cuas joß eb ajcuiß li quetômk. Chirix aßan tatsukßîk chak chixyebal cue chanru cuanqueb, chan laj Israel. Laj José qui-el saß li ru takßa re Hebrón ut cô toj saß li naßajej Siquem.


Παν το εξαιρετον του ελαιου, και παν το εξαιρετον του οινου και του σιτου, τας απαρχας αυτων, οσα προσφερωσιν εις τον Κυριον, εις σε εδωκα αυτα 	 Lâin tinqßue êre chixjunil li xbên ru li acuîmk, ut li châbil aceite ut li châbil vino li nequeßxqßue eb laj Israel chokß xmayejeb.


Και θελω σας εξαγαγει εκ των λαων και θελω σας συναξει εκ των τοπων, εις τους οποιους εισθε διεσκορπισμενοι, εν χειρι κραταια και εν βραχιονι εξηπλωμενω και εν θυμω εκχεομενω. 	 Riqßuin xnimal incuanquil ut riqßuin lin joskßil lâin texcuisi saß eb li tenamit li quexinjeqßui cuiß ut tinchßutub cuißchic êru.


Ακουσας δε ταυτα ο Ιησους, ειπε προς αυτον Ετι εν σοι λειπει παντα οσα εχεις πωλησον και διαμοιρασον εις πτωχους, και θελεις εχει θησαυρον εν ουρανω, και ελθε, ακολουθει μοι. 	 Nak quirabi li c'a'ru quixye li cuînk, li Jesús quixye re: -Jun chic toj mâji' nacabânu. C'ayi chixjunil li c'a'ru cuan âcue ut tâsi lix tz'ak reheb li neba' ut tâcuânk âbiomal sa' choxa. Nak ac xabânu a'an, tatchâlk ut tinâtâke, chan li Jesús re.


Συ, Κυριε, μη απομακρυνης τους οικτιρμους σου απ' εμου το ελεος σου και η αληθεια σου ας με περιφρουρωσι διαπαντος. 	 At Kâcuaß, lâin ninnau nak incßaß tâcanab ruxtânanquil cuu. Junelic taxak lâat tatcolok cue riqßuin xnimal lâ rahom ut lâ tîquilal.


Ακουε, Ισραηλ συ διαβαινεις σημερον τον Ιορδανην, δια να εισελθης να κληρονομησης εθνη μεγαλητερα και ισχυροτερα σου, πολεις μεγαλας και τετειχισμενας εως του ουρανου, 	 Abihomak lâex aj Israel. Anakcuan texnumekß jun pacßal li nimaß Jordán re texnumtâk saß xbêneb li qßuila tenamit li cuanqueb aran ut têrêchani lix naßajeb. Eb aßan kßaxal cauheb rib chêru lâex. Ut lix tenamiteb nînkeb ut sutsûqueb saß tzßac kßaxal najt xteram.


Δια τουτο λεων εκ του δασους θελει φονευσει αυτους, λυκος της ερημου θελει εξολοθρευσει αυτους, παρδαλις θελει κατασκοπευσει επι τας πολεις αυτων πας οστις εξελθη εκειθεν, θελει κατασπαραχθη διοτι επληθυνθησαν αι παραβασεις αυτων, ηυξηνθησαν αι αποστασιαι αυτων. 	 Joßcan nak eb laj Jerusalén teßxcßul li raylal xbaneb li xicß nequeßiloc reheb. Li cakcoj li cuanqueb saß qßuicheß teßchâlk chixcamsinquileb. Laj xoj li cuanqueb saß li chaki chßochß teßxpedasiheb. Li hix tixbeni rib saß lix tenamiteb. Cui nequeßel saß be teßchapekß ut teßperasîk xbaneb li hix. Joßcan teßxcßul xban nak xnumta lix mâqueb. Qßuila sut xeßxtzßektâna li Kâcuaß.


Και καθως εξηπλωσεν αυτον δεδεμενον με τα λωρια, ο Παυλος ειπε προς τον παρεστωτα εκατονταρχον Ειναι ταχα νομιμον εις εσας ανθρωπον Ρωμαιον και ακατακριτον να μαστιγονητε; 	 Nak ac xe'xbac', laj Pablo quixye re li capitán li cuan aran: -¿C'a'ru naxye li chak'rab? ¿Ma naru xsac'bal junak cuînk aj Roma chi toj mâji' rakbil âtin sa' xbên? chan.


Υιοι Βησαι, τριακοσιοι εικοσιτεσσαρες. 	 Eb li ralal xcßajol laj Bezai, aßan oxib ciento riqßuin câhib xcaßcßâl.


Ευλογει, η ψυχη μου, τον Κυριον, και μη λησμονης πασας τας ευεργεσιας αυτου 	 Tinlokßoni ru li Kâcuaß ut incßaß tâsachk saß inchßôl nak aßan kßaxal châbil cuiqßuin.


Μαχναδεβαι, Σασαι, Σαραι, 	 laj Macnadebai, laj Sasai, laj Sarai,


Και εκεινος ειπεν Υπαγετε εις την πολιν προς τον δεινα και ειπατε προς αυτον Ο Διδασκαλος λεγει, Ο καιρος μου επλησιασεν εν τη οικια σου θελω καμει το πασχα μετα των μαθητων μου. 	 Ut li Jesús quixye reheb: -Ayukex sa' li tenamit riq'uin li cuînk li xinye êre, ut têye re, "Chan laj tzolonel nak cuulac re xk'ehil lix camic. Târaj xnumsinquil li nink'e Pascua sa' lâ cuochoch rochbeneb lix tzolom," cha'kex re li cuînk.


Και οι Λευιται θελουσιν επιθεσει τας χειρας αυτων επι τας κεφαλας των μοσχων, και θελεις προσφερει τον ενα περι αμαρτιας και τον αλλον δι' ολοκαυτωμα εις τον Κυριον δια να καμης εξιλεωσιν υπερ των Λευιτων. 	 Chirix aßan eb laj levitas teßxqßue li rukßeb saß xjolomeb li cuib chi toro toj sâjeb. Li jun teßxmayeja chicuu re xtzßâmanquil xcuybal xmâqueb ut li jun chic teßxqßue chokß cßatbil mayej re xtojbal rix lix mâqueb. Joßcaßin nak queßxsantobresiheb laj levita.


και κατεβη η βροχη και ηλθον οι ποταμοι και επνευσαν οι ανεμοι και προσεβαλον εις την οικιαν εκεινην, και επεσε, και ητο η πτωσις αυτης μεγαλη. 	 Ut quichal li hab, quicuan li but'i ha' ut quichal li câk-sut-ik'. Coxsac' rib chiru ut li cab a'an quit'ane' ut aran qui-oso'.


Καθ' εκαστην ημεραν θελω σε ευλογει και θελω αινει το ονομα σου εις τον αιωνα και εις τον αιωνα. 	 Rajlal cutan tatinlokßoni ut tinqßue xlokßal lâ cßabaß junelic.


Και ειπεν ο Βοοζ προς την Ρουθ, Δεν ακουεις, θυγατηρ μου; μη υπαγης να σταχυολογησης εν αλλω αγρω, μηδε να αναχωρησης εντευθεν, αλλα μενε ενταυθα μετα των κορασιων μου 	 Ut laj Booz quixye re lix Rut: —At Kanaß, abi li cßaßru tinye âcue. Mâ bar chic tatxic chixsicßbal âcebada; caßaj cuiß arin. Arin tatcuânk rochbeneb lin môs ixk.


τωρα λοιπον συγχωρησον, παρακαλω, το αμαρτημα μου και επιστρεψον μετ' εμου, δια να προσκυνησω τον Κυριον. 	 Bânu usilal, yoßo chicuix re nak tinlokßoni li Kâcuaß aran Gilgal, chan laj Saúl.


Το προσωπον του Κυριου ειναι κατα των πραττοντων κακον, δια να αφανιση απο της γης το μνημοσυνον αυτων. 	 Cuan xjoskßil li Dios saß xbêneb li nequeßxbânu li incßaß us. Ut nak nequeßcam mâ ani chic najultican reheb saß ruchichßochß xban nak incßaß useb xnaßlebeb.


Και εδιδασκε καθ' ημεραν εν τω ιερω οι δε αρχιερεις και οι γραμματεις και οι πρωτοι του λαου εζητουν να απολεσωσιν αυτον. 	 Ut rajlal cutan yô chixch'olobanquil xyâlal sa' li templo. Eb li xbênil aj tij, ut eb laj tz'îb ut eb li neque'taklan sa' xyânkeb laj judío yôqueb chixc'ûbanquil chanru nak te'xcamsi.Abanan inc'a' que'xtau chanru te'xbânu xban nak chixjunileb li tenamit yôqueb chixq'uebal xch'ôleb chirabinquil li c'a'ru yô chixyebal li Jesús.


Και παντα τα ερπετα τα πτερωτα ειναι ακαθαρτα εις εσας δεν θελουσι τρωγεσθαι. 	 Incßaß naru têtzaca li cocß xul li nequeßrupupic ut nequeßxmululi ribeb, insecto xcßabaßeb.


και το σπερμα σου ηθελεν εισθαι ως η αμμος και τα εκγονα της κοιλιας σου ως τα λιθαρια αυτης το ονομα αυτου δεν ηθελεν αποκοπη ουδε εξαλειφθη απ' εμπροσθεν μου. 	 Kßaxal nabaleb raj lê ralal êcßajol. Lix qßuialeb chanchaneb raj li samaib chire li palau. Incßaß naru rajlanquileb. Ut incßaß raj xexintzßektâna chi moco xcßabaß lê tenamit raj xinsach.


Και συνηθροισεν ο βασιλευς του Ισραηλ τους προφητας, περιπου τετρακοσιους ανδρας, και ειπε προς αυτους, να υπαγω εναντιον της Ραμωθ-γαλααδ να πολεμησω, η να απεχω; οι δε ειπον, Αναβα, και ο Κυριος θελει παραδωσει αυτην εις την χειρα του βασιλεως. 	 Ut lix reyeb laj Israel quixchßutubeb li profeta. Cuanqueb na câhib ciento chi profeta. Ut li rey quixpatzß reheb: —¿Ma us nak toxic chi pletic aran Ramot xcuênt Galaad? chan. Ut eb li profeta queßxye re: —Us texxic chi pletic xban nak li Kâcuaß tixkßaxtesi li tenamit Ramot saß âcuukß lâat, chanqueb.


τινες δε και εκ των Ασιαρχων, οντες φιλοι αυτου, εστειλαν προς αυτον και παρεκαλουν να μη εκτεθη εις το θεατρον. 	 Cuanqueb cuib oxib li ramîg laj Pablo li neque'c'amoc be sa' li tenamit. A'aneb aj Roma. Eb a'an que'xtakla xyebal re laj Pablo nak inc'a' tâxic sa' li na'ajej li neque'xch'utub cui' ribeb li tenamit.


ουτω τωρα αυτοι συνετριψαν δια μιας με πελεκεις και σφυρια, τα πελεκητα εργα αυτου. 	 Riqßuin mâl ut tenleb chßîchß queßxjori chixjunil li châbil cheß li qßuebil chokß xsahob ru lâ cuochoch.


διοτι ο μεθυσος και ο ασωτος θελουσι πτωχευσει και ο υπνωδης θελει ενδυθη ρακη. 	 Eb li nequeßcala ut eb li nequeßnum-ucßac nequeßnumcuaßac teßcanâk chi mâcßaß cuanqueb re. Ut eb li incßaß nequeßraj cßanjelac, teßcanâk chi mâcßaß rakßeb.


Ο δικαιος συλλογιζεται την οικιαν του ασεβους, οταν οι ασεβεις κατακρημνιζωνται εις την κακιαν αυτων. 	 Li Dios, aßan tîc xchßôl ut naxnau cßaßru yô chi cßulmânc saß rochocheb li incßaß useb xnaßleb. Joßcan nak naxcanabeb chi osocß.


Συ δε μη φοβηθης, δουλε μου Ιακωβ, μηδε δειλιασης, Ισραηλ διοτι ιδου, θελω σε σωσει απο του μακρυνου τοπου και το σπερμα σου απο της γης της αιχμαλωσιας αυτων και ο Ιακωβ θελει επιστρεψει και θελει ησυχασει και αναπαυθη και δεν θελει υπαρχει ο εκφοβων. 	 Lâex aj Israel, li ralal xcßajol laj Jacob, mexxucuac. Michßinan êchßôl. Lâin tincolok êre usta saß najtil tenamit cuanquex chak. Ut tinqßueheb cuißchic chi sukßîc eb lâ cualal âcßajol li cuanqueb chi prêxil. Texcuânk cuißchic saß tuktûquil usilal. Ut incßaß chic texxucuak.Mexxucuac lâex li ralal xcßajol laj Jacob laj cßanjel chicuu. Lâin tincuânk êriqßuin. Lâin tinsach ruheb chixjunileb li xnînkal ru tenamit li texinjeqßui cuiß, abanan lâin incßaß texinsach chi junaj cua. Tento nak texinqßue chixtojbal êmâc, abanan saß tîquilal tinbânu, chan li Kâcuaß.


Τωρα λοιπον εχω εν τη καρδια μου να καμω διαθηκην προς τον Κυριον τον Θεον του Ισραηλ, δια να αποστρεψη την οργην του θυμου αυτου αφ' ημων. 	 Joßcan nak anakcuan xinye nak tinbânu junak li contrato riqßuin li Kâcuaß lix Dioseb laj Israel re nak tâêlk xjoskßil saß kabên.


Εις παντας τους εχθρους μου εγεινα ονειδος και εις τους γειτονας μου σφοδρα, και φοβος εις τους γνωστους μου οι βλεποντες με εξω εφευγον απ' εμου. 	 Niquineßxhob ut niquineßxseße li xicß nequeßiloc cue. Eb li cuechcabal xicß chic niquineßril. Li nequebincßul saß be nequeßêlelic chicuu.


Η γη θελει σεισθη εμπροσθεν αυτων, οι ουρανοι θελουσι τρεμει, ο ηλιος και η σεληνη θελουσι συσκοτασει, και τα αστρα θελουσι συρει οπισω το φεγγος αυτων. 	 Tâecßânk li ruchichßochß joß ajcuiß li choxa nak yôkeb chi châlc. Tâkßojyînokß ru li sakße ut li po xban xqßuialeb laj sâcß ut incßaß chic teßcßutûnk li chahim.


και παρατηρησατε, και ιδου, εαν αι θυγατερες της Σηλω εξελθωσι να χορευσωσιν εις τους χορους, τοτε εξελθετε εκ των αμπελων και αρπασατε εις εαυτους εκαστος την γυναικα αυτου εκ των θυγατερων της Σηλω, και υπαγετε εις την γην του Βενιαμιν 	 Kßesak êru chi iloc. Nak yôkeb chi ninkßeîk, eb li xkaßal teßêlk chi chßûtal re teßxajok. Chêjunilex lâex tex-êlk saß li naßajej li mukmûkex cuiß. Ut chi jûnkal têchap jûnkak lê rixakil saß xyânkeb li yôkeb chi xajoc ut texxic chi junpât saß lê tenamit.


Απεκριθη λοιπον ο Ιησους και ειπε προς αυτους Μη γογγυζετε μεταξυ σας. 	 Quixye li Jesús reheb: -Canabomak xcuech'inquil êrib, chan.


Και προσκαλεσας τον οχλον, ειπε προς αυτους Ακουετε και νοειτε. 	 Ut li Jesús quixbokeb li tenamit riq'uin ut quixye reheb: -Abihomak chêjunilex li c'a'ru tinye ut q'uehomak retal re nak têtau xyâlal.


Απεκριθη ο βασιλευς και ειπε προς τον Δανιηλ, του οποιου το ονομα ητο Βαλτασασαρ, Εισαι ικανος να φανερωσης προς εμε το ενυπνιον το οποιον ειδον και την ερμηνειαν αυτου; 	 Li rey quichakßoc ut quixye re laj Daniel li nayeman Beltsasar re: —¿Ma târûk tâye cue cßaßru xinmatqßue ut cßaßru naxye? chan.


και θελεις ψηλαφα εν τω μεσω της ημερας, ως ο τυφλος ψηλαφα εν τω σκοτει, και δεν θελεις ευοδουσθαι εις τας οδους σου και θελεις εισθαι μονον καταδυναστευομενος και διαρπαζομενος πασας τας ημερας, και δεν θελει εισθαι ο σωζων. 	 Yal têchßeß aj chic lê be nak yôkex chi bêc joß nequeßxbânu li mutzß nak nequeßxchßeß lix be, usta chi cutan yôkex chi bêc. Ut incßaß têtau li be li texxic raj cuiß. Incßaß tex-êlk chi us riqßuin li cßaßru têbânu. Junelic rahobtesinbilakex ut tâelkßâk li cßaßru êre. Mâ ani tâtenkßânk êre.


Και πας ο λαος ο εν τη πυλη και οι πρεσβυτεροι ειπαν, Μαρτυρες ο Κυριος να καμη την γυναικα, ητις εισερχεται εις τον οικον σου, ως την Ραχηλ και ως την Λειαν, αιτινες ωκοδομησαν αμφοτεραι τον οικον Ισραηλ και ισχυε εν Εφραθα και εσο περιφημος εν Βηθλεεμ 	 Eb laj cßamol be ut chixjunileb li cuanqueb aran queßxye: —Lâo xkil ut xkanau. Ut aß taxak li Kâcuaß chiqßuehok re li ixk aßan chi cuânc saß lâ cuochoch chi châbil. Chicuânk taxak joß nak queßcuan chak lix Raquel ut lix Lea, li kaxeß katônal chikajunilo lâo aj Israel. Ut lâatak taxak jun cuînk kßaxal nim âcuanquil ut kßaxal naßnôk taxak âcuu arin Belén Efrata.


Και την επαυριον επηλθε πνευμα πονηρον παρα Θεου επι τον Σαουλ, και επροφητευεν εν μεσω του οικου και ο Δαβιδ επαιζε δια της χειρος αυτου, ως καθ' εκαστην ημεραν ητο δε το δορατιον εν τη χειρι του Σαουλ 	 Saß li cutan jun chic li Dios quixtakla li mâus aj musikßej chixchßißchßißinquil laj Saúl saß rochoch. Chanchan li lôc ru laj Saúl. Cuan xlâns saß rukß. Ut laj David yô chixchßeßbal li arpa chiru joß naxbânu rajlal.


Ειπε προς αυτους, Ζω εγω, λεγει ο Κυριος, καθως σεις ελαλησατε εις τα ωτα μου, ουτω βεβαιως θελω καμει εις εσας 	 Tâye reheb chi joßcaßin: —Relic chi yâl yoßyôquin lâin li Kâcuaß. Lâin tinbânu nak têcßul li cßaßru yôquex chixyebal.


Τοτε εσηκωθη Ιωναθαν, ο υιος του Σαουλ, και υπηγε προς τον Δαβιδ εις το δασος, και ενισχυσε την χειρα αυτου εν τω Θεω. 	 Saß jun li cutan laj Jonatán, li ralal laj Saúl, cô chirilbal laj David aran Zif saß li naßajej Hores. Quixqßue xcacuil xchßôl saß xcßabaß li Kâcuaß.


Αποκρινου εις τον αφρονα κατα την αφροσυνην αυτου, δια να μη ηναι σοφος εις τους οφθαλμους αυτου. 	 Tento nak tânau xsumenquil li mâcßaß xnaßleb re nak incßaß yôk xcßoxlanquil nak cuan xnaßleb.


Και δραξας ο Ιηου το τοξον αυτου, επαταξε τον Ιωραμ μεταξυ των βραχιονων αυτου και το βελος εξηλθε δια της καρδιας αυτου. Ο δε εκαμφθη εν τη αμαξη αυτου. 	 Abanan laj Jehú quixtîca laj Joram riqßuin lix tzimaj. Nak quixcut chi cau, lix tzimaj saß xyi rix laj Joram qui-oc ut quinumeß saß li râm. Ut laj Joram quitßaneß saß lix carruaje chi camenak.


Και μη σας καμνη ο Εζεκιας να θαρρητε επι τον Κυριον, λεγων, Ο Κυριος βεβαιως θελει μας λυτρωσει η πολις αυτη δεν θελει παραδοθη εις την χειρα του βασιλεως της Ασσυριας. 	 Mâre laj Ezequías tixye êre, “Cßojobomak êchßôl riqßuin li Kâcuaß. Relic chi yâl aßan tâcolok ke. Li Kâcuaß incßaß toxkßaxtesi saß rukß lix reyeb laj Asiria,” chaßak êre.


Ειδον τον περισπασμον, τον οποιον εδωκεν ο Θεος εις τους υιους των ανθρωπων δια να μοχθωσιν εν αυτω. 	 Lâin xinqßue retal nak kßaxal cau li cßanjel li quixqßue li Dios saß xbêneb li cuînk re teßxbânu.


εξευρων οτι διεφθαρη ο τοιουτος και αμαρτανει, ων αυτοκατακριτος. 	 Nanauman nak li jun a'an ac xpo' xch'ôl ut namâcob xban nak naraj tixpo' xch'ôleb laj pâbanel. A'an raylal naxc'am chak sa' xbên xjunes rib.


και θελω στησει την διαθηκην μου αναμεσον εμου και σου, και του σπερματος σου μετα σε εις τας γενεας αυτων, εις διαθηκην αιωνιον, δια να ημαι Θεος εις σε και εις το σπερμα σου μετα σε 	 Junelic tâcuânk xcuanquil li contrato li xinbânu âcuiqßuin joß ajcuiß riqßuineb lâ cualal âcßajol. Lâin lâ Dios lâat, ut lâin ajcuiß xDioseb lâ cualal âcßajol.


Κατα το πληθος των ετων θελεις αυξησει την τιμην αυτου και κατα την ολιγοτητα των ετων θελεις ελαττωσει την τιμην αυτου διοτι κατα τον αριθμον των ετων των γεννηματων θελει πωλησει εις σε. 	 Cui toj cuan nabal li chihab, toj tâcuulak li chihab re sahil chßôlejil, terto xtzßak li chßochß. Abanan cui incßaß chic qßui li chihab, cubenak xtzßak li chßochß xban nak moco nabal sut ta chic teßkßolok saß li chßochß aßan.


και λεγων Κυριε, ο δουλος μου κειται εν τη οικια παραλυτικος, δεινως βασανιζομενος. 	 -Kâcua', lin môs t'ant'o sa' cab. Sic ut k'axal ra cuan, chan.


Εγεννηθη δε εις τον Ενωχ ο Ιραδ και Ιραδ εγεννησε τον Μεχουιαηλ και Μεχουιαηλ εγεννησε τον Μεθουσαηλ και Μεθουσαηλ εγεννησε τον Λαμεχ. 	 Laj Enoc quicuan jun ralal aj Irad xcßabaß. Laj Irad, aßan xyucuaß laj Mehujael; ut laj Mehujael, aßan xyucuaß laj Metusael; ut laj Metusael, aßan xyucuaß laj Lamec.


οι απαριθμηθεντες εκ της φυλης Ζαβουλων ησαν πεντηκοντα επτα χιλιαδες και τετρακοσιοι. 	 Saß xyânkeb li ralal xcßajol laj Zabulón queßajlâc cuuklaju roxcßâl mil riqßuin câhib ciento chi cuînk.


και εγεννησε τον υιον αυτης τον πρωτοτοκον, και εσπαργανωσεν αυτον και κατεκλινεν αυτον εν τη φατνη, διοτι δεν ητο τοπος δι' αυτους εν τω καταλυματι. 	 Ut quiyo'la li xbên xc'ula'al, quixlan sa' t'icr ut quixyocob sa' xna'aj xcuaheb li cuacax xban nak mâc'a' xna'ajeb sa' eb li ochoch.


Και ειπεν ο βασιλευς, Οστις λαληση εναντιον σου, φερε αυτον προς εμε, και δεν θελει πλεον σε εγγισει. 	 Li rey quixye re: —Cui ani tâchßißchßißînk âcue, cßam chak cuiqßuin. Lâin ninye âcue nak aßan incßaß chic tatxchßißchßißi, chan.


Δοξολογειτε τον Κυριον, διοτι ειναι αγαθος, διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου. 	 Cheqßuehak taxak xlokßal li nimajcual Dios xban nak aßan châbil ut kßaxal nim li ruxtân saß kabên junelic.


Υπηγαν δε και απηγγειλαν προς τον Δαβιδ περι των ανδρων. Και απεστειλεν εις συναντησιν αυτων επειδη οι ανδρες ησαν ητιμασμενοι σφοδρα. Και ειπεν ο βασιλευς, Καθησατε εν Ιεριχω εωσου αυξηθωσιν οι πωγωνες σας, και επιστρεψατε. 	 Eb aßan queßcôeb. Nak laj David quirabi li cßaßru queßxcßul, quixtakla xcßulbaleb xban nak yô xxutâneb. Quixtakla xyebal reheb nak teßcanâk Jericó toj tâchamokß cuißchic lix macheb. Chirix aßan teßsukßîk saß lix tenamiteb.


Και ανεβη ο Βοοζ εις την πυλην και εκαθισεν εκει και ιδου, διεβαινεν ο συγγενης, περι του οποιου ωμιλησεν ο Βοοζ. Και ειπεν, Ω συ, στρεψον, καθισον ενταυθα. Και εστραφη και εκαθισε. 	 Ut laj Booz cô ut quicßojla saß li oquebâl re li tenamit bar cßaynakeb cuiß chixchßutubanquil ribeb li cristian. Saß ajcuiß li hônal aßan quinumeß li rechßalal, ut laj Booz quixbok riqßuin ut quixye re: —Quim arin. Chunlan chincßatk, chan. Ut li rechßalal quicßojla chixcßatk.


Ο αχρειος ανθρωπος, ο κακοτροπος ανθρωπος, περιπατει με στομα διεστραμμενον 	 Eb li incßaß useb xnaßleb mâcßaß nequeßoc cuiß. Junes ticßtißic nequeßxbânu.


Καμνεις ελεος εις χιλιαδας και ανταποδιδεις την ανομιαν των πατερων εις τον κολπον των τεκνων αυτων μετ' αυτους ο Θεος ο μεγας, ο ισχυρος, Κυριος των δυναμεων το ονομα αυτου, 	 Lâat nacacuuxtânaheb ru li qßuila okßob chi cristian, abanan nacatakla li raylal saß xbên li tenamit re nak teßxtoj rix xmâqueb lix naß xyucuaßeb. At Kâcuaß, “Nimajcual Dios” âcßabaß ut kßaxal nim lâ cuanquil.


Ατενισας δε εις αυτον ο Πετρος μετα του Ιωαννου, ειπε Βλεψον εις ημας. 	 Laj Pedro ut laj Juan que'cana chirilbal li yaj ut laj Pedro quixye re: -Ilon chak kiq'uin.-


Και παλιν υψωσα τους οφθαλμους μου και ειδον και ιδου, τομος πετωμενος. 	 Quicßutbesîc cuißchic chicuu jun li visión. Quicuil nak yô chi xic saß ikß jun li botbil hu tzßîbanbil ru.


Και θελουσι λαβει υφασμα κυανουν, και θελουσι περισκεπασει την λυχνιαν του φωτος, και τους λυχνους αυτης, και τα λυχνοψαλιδα αυτης, και τα υποθεματα αυτης, και παντα τα ελαιοδοχα αγγεια αυτης, δια των οποιων εκτελουσι τας υπηρεσιας αυτης 	 Ut riqßuin raxi tßicr teßxtzßap xbên li candelero rochbeneb li candil ut li chßîchß re xsetbal xmechil li candil ut li plato li naxocman cuiß li teßxset ut li xar li cuan cuiß li aceite reheb li candil.


Και ο Ιοκταν εγεννησε τον Αλμωδαδ, και τον Σαλεφ, και τον Ασαρμαβεθ, και τον Ιαραχ, 	 Laj Joctán quicuan nabal li ralal. Aßaneb aßin lix cßabaßeb: laj Almodad, laj Selef, laj Hazar-mavet ut laj Jera,


Χαρραν και Χαναα και Εδεν, οι εμποροι της Σαβα, ο Ασσουρ και ο Χιλμαδ, εμπορευοντο μετα σου. 	 Eb laj Harán, eb laj Cane, eb laj Edén, eb laj Sabá, eb laj Asiria ut eb laj Quilmad queßyacoc ajcuiß êriqßuin.


Και ως ηκουσεν Αδωνισεδεκ ο βασιλευς της Ιερουσαλημ οτι ο Ιησους εκυριευσε την Γαι και εξωλοθρευσεν αυτην, οτι, καθως εκαμεν εις την Ιεριχω και εις τον βασιλεα αυτης, ουτως εκαμεν εις την Γαι και εις τον βασιλεα αυτης, και οτι οι κατοικοι της Γαβαων εκαμον ειρηνην μετα του Ισραηλ και εμενον μεταξυ αυτων, 	 Li rey Adonisedec li cuan Jerusalén quirabi resil nak laj Josué quinumta saß xbên li tenamit Hai ut quisach ru ut quixcamsi lix reyeb. Ut quirabi ajcuiß resil nak quixsach ru li tenamit Jericó ut quixcamsi li rey. Ut quirabi ajcuiß resil nak eb li cuanqueb aran Gabaón queßxbânu jun li contrato re nak teßxcßam ribeb saß usilal riqßuineb laj Israel ut cuanqueb chic saß xyânkeb.


Αλλα συ, Κυριε, εισαι υψιστος εις τον αιωνα. 	 Abanan, lâat at Kâcuaß, tâqßuehekß âlokßal chi junelic kße cutan.


Και απεκριθη ο Ιωβ και ειπε 	 Quichakßoc laj Job ut quixye re:


Οι ποδες αυτης καταβαινουσιν εις θανατον τα βηματα αυτης καταντωσιν εις τον αδην. 	 Li cßaßru naxbânu li ixk aßan, caßaj cuiß li câmc naxqßue. Ut aßan nacßamoc re saß xbalba.


Και το αλλο χερουβ ητο δεκα πηχων του αυτου μετρου και της αυτης κατασκευης ησαν αμφοτερα τα χερουβειμ. 	 Joßcan ajcuiß li querubín jun chic. Câhib metro riqßuin media xnimal. Juntakßêt xnînkaleb ut juntakßêt xyîbanquileb li junjûnk chi querubín.


και θελει λουσει το σωμα αυτου εν υδατι εν τοπω αγιω και ενδυθη τα ιματια αυτου, και θελει ελθει και προσφερει το ολοκαυτωμα αυτου και το ολοκαυτωμα του λαου και θελει καμει εξιλεωσιν περι εαυτου και περι του λαου. 	 Ut saß ajcuiß li naßajej aßan tâatînk ut tixqßue li rakß jun chic chirix. Ut tâêlk chak saß li Santil Naßajej re tixqßue lix cßatbil mayej re xtojbal rix lix mâc aßan ut re ajcuiß xtojbal rix lix mâqueb li tenamit.


Εκ δε του Βενιαμιν, δυνατος εν ισχυι, Ελιαδα και μετ' αυτου τοξοται και ασπιδοφοροι διακοσιαι χιλιαδες. 	 Ut saß xyânkeb li ralal xcßajol laj Benjamín, laj Eliada li cau xchßôl chi pletic, nataklan saß xbêneb cuib ciento mil chi soldado li cuanqueb xchßîchß re xcolbal re xchßôl ut cuanqueb ajcuiß xtzimaj.


Διοτι καθως το σωμα ειναι εν και εχει μελη πολλα, παντα δε τα μελη του σωματος του ενος, πολλα οντα, ειναι εν σωμα, ουτω και ο Χριστος 	 Li jun chi tz'ejcualej tz'akal re ru. Cuan rok ruk'. Cuan chixjunil. Usta jalan jalânk lix cha'al cuan, abanan jun ajcui' chi tz'ejcualej nak cuan. Jo'can ajcui' lâo aj pâbanel. Nabalo, abanan junajo chi tz'ejcualej riq'uin li Cristo.


Αλλ' οταν ο αγρος παρελθη την αφεσιν, θελει εισθαι αγιος εις τον Κυριον, ως αγρος καθιερωμενος η κυριοτης αυτου θελει εισθαι του ιερεως. 	 Ut nak tâcanâk libre li chßochß saß li chihab re sahil chßôlejil, li chßochß aßan kßaxtesinbil re li Kâcuaß. Ut tâcanâk chokß reheb laj tij.


διοτι οστις ευρη εμε, θελει ευρει ζωην, και θελει λαβει χαριν παρα Κυριου. 	 Li ani nasicßoc re li châbil naßleb naxtau li junelic yußam. Ut li ani nasicßoc re naxtau li rusilal li Kâcuaß.Li ani natzßektânan re li châbil naßleb, raylal nachal saß xbên. Ut chixjunileb li xicß nequeßiloc re, aß li câmc nequeßxbok saß xbêneb.


Και ειπε προς αυτην ο βασιλευς, Τι θελεις, βασιλισσα Εσθηρ; και τις η αιτησις σου; και εως του ημισεος της βασιλειας θελει δοθη εις σε. 	 Li rey Asuero quixpatzß re: —¿Cßaßru xacßul, at reina Ester? Ye cue cßaßru tâcuaj ut lâin tinqßue âcue. Usta yijach lin biomal tâpatzß cue, lâin tinqßue âcue, chan.


Εαν ειπω, Θελω λησμονησει το παραπονον μου, θελω παραιτησει το πενθος μου και παρηγορηθη 	 Cui lâin tinye nak tincanab xcßoxlanquil li raylal li yôquin chixcßulbal ut tincßut nak sa saß inchßôl,


Θελω εισελθει εις τον οικον σου με ολοκαυτωματα θελω σοι αποδωσει τας ευχας μου, 	 Lâin tinxic saß lâ cuochoch ut tincßat lin mayej châcuu. Tinqßue lin mayej joß xinyechißi âcue.


Δια τουτο θελει αφησει ο ανθρωπος τον πατερα αυτου και την μητερα και θελει προσκολληθη εις την γυναικα αυτου, και θελουσιν εισθαι οι δυο εις σαρκα μιαν. 	 Li bêlomej ut li ixakilbej junaj chic ruheb jo' tz'îbanbil sa' li Santil Hu li naxye chi jo'ca'in: Nak tâsumlâk, li cuînk tixcanab lix na' xyucua' re nak tixlak'ab rib riq'uin li rixakil. Ut junajak chic ruheb chi xca'bichaleb.


Και εξηφθη ο θυμος του Κυριου εναντιον του Ισραηλ, και επωλησεν αυτους εις την χειρα των Φιλισταιων και εις την χειρα των υιων Αμμων. 	 Ut li Kâcuaß Dios quijoskßoß saß xbêneb laj Israel. Joßcan nak quixkßaxtesiheb saß rukßeb laj filisteo ut saß rukßeb laj Amón.


θελουσι σπευσει εκστατικα ως πτηνον απο της Αιγυπτου και ως περιστερα απο της γης της Ασσυριας, και θελω αποκαταστησει αυτους εν τοις οικοις αυτων, λεγει Κυριος. 	 Chanchanakeb laj xicßanel xul nak teßchâlk cuiqßuin saß junpât joß nak queßel chak Egipto. Ut chanchanakeb li mucuy nak teßêlk chak Asiria. Ut lâin tebinqßue cuißchic chi cuânc saß lix naßajeb, chan li Kâcuaß.—Eb li ralal xcßajol laj Efraín junes ticßtißic nequeßxbânu chicuu. Ut eb laj Israel junes balakßic nequeßxbânu. Ut eb laj Judá queßxkßetkßeti ribeb chicuu lâin li tzßakal Dios ut yôqueb chixqßuebal xlokßal li yîbanbil dios.


Και ειπε προς αυτους Σεις εισθε οι δικαιονοντες εαυτους ενωπιον των ανθρωπων, ο Θεος ομως γνωριζει τας καρδιας σας διοτι εκεινο, το οποιον μεταξυ των ανθρωπων ειναι υψηλον, βδελυγμα ειναι ενωπιον του Θεου. 	 Ut li Jesús quixye reheb: -Lâex nequetîcobresi êch'ôl êjunes chiruheb li tenamit. Abanan li Dios naxnau chanru lê na'leb. Li c'a'ru k'axal lok' chiruheb li cuînk sa' ruchich'och', a'an tz'ektânanbil xban li Dios.


Και οτε επολεμησαν οι υιοι Αμμων εναντιον του Ισραηλ, οι πρεσβυτεροι της Γαλααδ υπηγαν να παραλαβωσι τον Ιεφθαε εκ της γης Τωβ. 	 Nak ac yôqueb chi pletic riqßuineb laj Israel saß li tenamit Galaad, eb laj cßamol be queßxtakla xcßambal laj Jefté li cuan chak saß li naßajej Tob.


Διοτι ουτως ελαλησε Κυριος προς εμε Καθως ο λεων και ο σκυμνος του λεοντος βρυχωμενος επι το θηραμα αυτου, αν και συνηχθη εναντιον αυτου πληθος βοσκων, δεν πτοειται εις την φωνην αυτων ουδε συστελλεται εις τον θορυβον αυτων ουτως ο Κυριος των δυναμεων θελει καταβη δια να πολεμηση υπερ του ορους της Σιων και υπερ των λοφων αυτης. 	 Li Kâcuaß quixye cue chi joßcaßin: —Lâin tinpletik re xcolbal rix lin tenamit saß li tzûl Sión. Mâ ani târûk târamok chicuu joß jun li cakcoj naxcol rix lix tib li ac xchap. Usta japjôqueb re laj ilol re li xul chixcolbal lix carner, li cakcoj incßaß tâxucuak.


Ερχονται απο γης μακρας, εκ των περατων του ουρανου, ο Κυριος και τα οπλα της αγανακτησεως αυτου, δια να αφανισωσι πασαν την γην. 	 Najt xeßchal chak li soldados. Li Kâcuaß yô chi châlc rochbeneb re tixsacheb ru li cuanqueb Babilonia xban nak yô xjoskßil saß xbêneb.


Και εσηκωθη ο Δαβιδ και διεβη, αυτος και οι εξακοσιοι ανδρες οι μετ' αυτου, προς τον Αγχους υιον του Μαωχ, βασιλεα της Γαθ. 	 Joßcan nak laj David rochbeneb li cuakib ciento lix soldados queßcôeb riqßuin laj Aquis, lix reyeb laj Gat. Laj Aquis, aßan li ralal laj Maoc.


Και απεστειλε προς αυτον ο Ελισσαιε μηνυτην, λεγων, Υπαγε και λουσθητι επτακις εν τω Ιορδανη, και θελει επανελθει η σαρξ σου εις σε, και θελεις καθαρισθη. 	 Ut li profeta quixtakla jun lix takl re tixye re laj Naamán nak tâxic chi atînc cuukub sut saß li nimaß Jordán re nak tâqßuirâk lix tibel.


οταν ελθη να ενδοξασθη εν τοις αγιοις αυτου, και να θαυμασθη εν πασι τοις πιστευουσιν, επειδη σεις επιστευσατε εις την μαρτυριαν ημων, εν τη ημερα εκεινη. 	 Chixjunil a'in tâc'ulmânk sa' li cutan nak tol-êlk cui'chic li Kâcua' Jesucristo. Sa' li cutan a'an li Jesucristo tâlok'onîk xbaneb chixjunileb li neque'pâban re. Lâex cuanquex sa' xyânkeb a'an. Rehex chic li Cristo xban nak ac xepâb lix yâlal li xkach'olob chêru.


Και εαν ο δευτερος ανηρ αυτης μισηση αυτην και γραψη εις αυτην γραμμα διαζυγιου και δωση αυτο εις την χειρα αυτης, και αποπεμψη αυτην απο της οικιας αυτου, η εαν αποθανη ο δευτερος ανηρ, ο λαβων αυτην εις γυναικα αυτου, 	 Abanan cui li cuînk li tâcßamok re xcaß sut xicß cuißchic naril ut tixyîb cuißchic lix hu re tixjach rib riqßuin ut târisi saß li rochoch, malaj ut tâcâmk li cuînk aßan li quicßamoc cuißchic re li ixk,


Και εδεηθην του Κυριου λεγων, Κυριε Θεε, μη εξολοθρευσης τον λαον σου και την κληρονομιαν σου, τον οποιον ελυτρωσας δια της μεγαλωσυνης σου, τον οποιον εξηγαγες εξ Αιγυπτου εν χειρι κραταια 	 Quintijoc chiru li Kâcuaß ut quinye re: At nimajcual Dios, mâsach ru li tenamit aßin xban nak aßineb lâ tenamit li cacoleb riqßuin lix nimal âcuanquil nak cacuisiheb chak Egipto.


Και οτε εγεινεν ημερα, εκραξε τους μαθητας αυτου και εξελεξεν εξ αυτων δωδεκα, τους οποιους και ωνομασεν αποστολους, 	 Nak ac xsakêu quixbokeb lix tzolom ut quixsic' ruheb li cablaju sa' xyânkeb ut quixq'ueheb chok' apóstol. A'aneb a'in li apóstol li quixsic' ruheb:


διοτι αδυνατον ειναι αιμα ταυρων και τραγων να αφαιρη αμαρτιας. 	 Lix quiq'uel li chibât ut li toro inc'a' narisi li mâc.


Και αυτος θελει σας δειξει ανωγεον μεγα εστρωμενον ετοιμον εκει ετοιμασατε εις ημας. 	 Ut a'an tixc'ut chêru jun nimla na'ajej takec' sa' xca' tasalil li cab. Ac yîbanbil li na'ajej. Ut aran toxêcauresi li nink'e chok' ke, chan li Jesús.


Η μεν περιουσια ημων δεν ηφανισθη, το υπολοιπον ομως αυτων κατατρωγει πυρ. 	 Ut teßxye, “Anakcuan xeßsach ruheb li xicß nequeßiloc ke. X-osoß chixjunil li cßaßru reheb xban li xam.”


Λεγει προς αυτον η γυνη Κυριε, δος μοι τουτο το υδωρ, δια να μη διψω μηδε να ερχωμαι εδω να αντλω. 	 Li ixk quixye re: -Kâcua', q'ue cue li ha' a'an re nak inc'a' chic tâchakik cue, chi moco tinchâlk chic toj arin chirisinquil inha', chan.


οι δε λοιποι αλλοι μεν επι σανιδων, αλλοι δε επι τινων λειψανων του πλοιου, και ουτω διεσωθησαν παντες εις την γην. 	 Cuan li que'el chiru tz'alam che' ut cuan que'xchap c'a'ak re ru re li jucub. Jo'ca'in nak que'cole' chixjunileb ut que'el chi ch'och'el.


Ο Ισραηλ ειναι αμπελος ευκληματουσα εκαρποφορησεν αφθονως κατα το πληθος των καρπων αυτου επληθυνε τα θυσιαστηρια κατα την αγαθοτητα της γης αυτου ελαμπρυνε τα αγαλματα. 	 Eb laj Israel cßajoß xchakßal ruheb. Chanchan jun tôn li uvas naxqßue nabal li ru ut chiruheb ajcuiß aßan nacßanjelac. Chanru nak yôqueb chi biomocß, joßcan ajcuiß lix qßuialeb li artal li queßxyîb. Xban nak châbil lix chßochßeb, kßaxal nabal cuißchic li acuîmk naxqßue. Ut xban nak nabal li cßaßru reheb, nabal ajcuiß lix dioseb nequeßxyîb.


Εαν ηναι ουτως, ο Θεος ημων, τον οποιον ημεις λατρευομεν, ειναι δυνατος να μας ελευθερωση εκ της καμινου του πυρος της καιομενης και εκ της χειρος σου, βασιλευ, θελει μας ελευθερωσει. 	 Li kaDios li nakalokßoni naru toxcol chiru li xam li kßaxal tik ut naru ajcuiß nocoxcol saß âcuukß lâat.


Και εν ταις ημεραις του Ιωακειμ, ιερεις, αρχοντες πατριων, ησαν του Σεραια, ο Μεραιας του Ιερεμια, ο Ανανιας 	 Saß eb li cutan nak quicuan laj Joiacim chokß aj tij, eb laj tij li queßjolomin reheb li junjûnk cabal, aßaneb aßin: laj Meraías, aßan li quijolomin reheb li ralal xcßajol laj Seraías: ut laj Hananías, aßan li quijolomin reheb li ralal xcßajol laj Jeremías.


Σας ειπον λοιπον οτι θελετε αποθανει εν ταις αμαρτιαις υμων διοτι εαν δεν πιστευσητε οτι εγω ειμαι, θελετε αποθανει εν ταις αμαρτιαις υμων. 	 Jo'can nak xinye êre nak texcâmk sa' lê mâc. Lâex texcâmk sa' lê mâc cui inc'a' nequepâb nak lâin ac cuanquin ajcui' chak sa' xticlajic jo' xinye êre, chan li Jesús.


Και η δωρεα δεν ειναι καθως η δι' ενος αμαρτησαντος γενομενη κατακρισις διοτι η κρισις εκ του ενος εγεινεν εις κατακρισιν των πολλων, το δε χαρισμα εκ πολλων αμαρτηματων εγεινεν εις δικαιωσιν. 	 Li mâc quixbânu laj Adán inc'a' naru xjuntak'êtanquil riq'uin li colba-ib quixq'ue li Dios xban nak k'axal nim xcuanquil li colba-ib. Xban nak quimâcob laj Adán, jo'can nak cuan li tojba mâc. Aban li mâtan li naxq'ue li Dios naxtîcobresi li kach'ôl ut sa' xc'aba' li Jesucristo nabaleb te'colek'.


Και εις των ιερεων, τους οποιους μετωκισαν εκ της Σαμαρειας, ηλθε και κατωκησεν εν Βαιθηλ, και εδιδασκεν αυτους πως να φοβωνται τον Κυριον. 	 Joßcan nak queßxtakla jun reheb laj tij li qui-isîc Samaria chi cuânc Bet-el re tixcßut chiruheb li tenamit chanru nak teßxlokßoni li Kâcuaß.


Διοτι αδυνατον ειναι οι απαξ φωτισθεντες και γευθεντες της επουρανιου δωρεας και γενομενοι μετοχοι του Αγιου Πνευματος 	 Cuanqueb li ac xe'xtau xyâlal. Xe'xc'ul li rusilal li Dios. Xe'xc'ul li Santil Musik'ej.


Και σας παρετηρουν, και ιδου, ουδεις εξ υμων ηδυνηθη να καταπειση τον Ιωβ, αποκρινομενος εις τους λογους αυτου 	 Xcuabi chi us li cßaßru xeye, ut xinqßue retal nak mâ jun êre xexru xsumenquil chi tzßakal li cßaßru yô chixyebal laj Job.


Δεν θελει μιανθη αρχηγος ων του λαου αυτου, ωστε να βεβηλωση εαυτον. 	 Incßaß naru tixmux rib riqßuin xchßeßbal yalak ani chi camenak saß li tenamit.


Σηκωθητι, καταβα εις συναντησιν του Αχααβ, βασιλεως του Ισραηλ, οστις κατοικει εν Σαμαρεια ιδου, εν τω αμπελωνι του Ναβουθαι ειναι, οπου κατεβη δια να κληρονομηση αυτον 	 —Tatxic chixtaubal laj Acab lix reyeb laj Israel, li cuan Samaria. Anakcuan cuan saß lix naßaj lix uvas laj Nabot xban nak cô chixchapbal chokß re.


Συγκαλεσατε τους τοξοτας επι Βαβυλωνα παντες οι εντεινοντες τοξον, στρατοπεδευσατε κατ' αυτης κυκλω μηδεις εξ αυτης ας μη διασωθη ανταποδοτε εις αυτην κατα το εργον αυτης κατα παντα οσα εκαμε, καμετε εις αυτην διοτι υπερηφανευθη κατα του Κυριου, κατα του Αγιου του Ισραηλ. 	 Bokomakeb li nequeßxnau cutuc riqßuin tzimaj re teßpletik riqßuineb laj Babilonia. Ut teßxyîb lix muhebâleb chi xjun sutam li tenamit ut mâ ani teßxcanab chi êlelic. Qßuehomak rêkaj li mâusilal li queßxbânu xban nak queßxkßetkßeti ribeb chiru li Kâcuaß, lix santil Dioseb laj Israel.


Τοτε ο Ηρωδης καλεσας κρυφιως τους μαγους εξηκριβωσε παρ' αυτων τον καιρον του φαινομενου αστερος, 	 Tojo'nak laj Herodes quixbokeb laj k'e sa' mukmu ut quixpatz' reheb jok'e tz'akal quic'utun li chahim.


Και ειπαν προς αυτον οι υιοι Δαν, Ας μη ακουσθη η φωνη σου μεταξυ ημων, μηποτε ανδρες οξυθυμοι πεσωσι κατα σου, και χασης την ζωην σου και την ζωην της οικογενειας σου. 	 Eb li ralal xcßajol laj Dan queßxye re: —Matchokin chic. Cuanqueb cuînk arin kßaxal joskßeb. Mâchikß xjoskßileb. Naru teßxtiquib pletic êriqßuin. Naru tatcamsîk lâat ut teßcamsîk ajcuiß chixjunileb lâ cuechßalal, chanqueb.


Ιδου, τα εθνη ειναι ως σανις απο καδου και λογιζονται ως η λεπτη σκονη της πλαστιγγος ιδου, η μετατοπιζει τας νησους ως σκονην. 	 Chiru li Kâcuaß eb li xnînkal ru tenamit mâcßaß nequeßoc cuiß. Chanchaneb jun tzßukul chi haß malaj ut chanchan li poks li na-osoß. Mâcßaß na-oc cui. Ut eb li chßochß li sutsu saß haß naxqßue chi sachc.


Εν τω πρωτω μηνι, τη δεκατη τεταρτη ημερα του μηνος, θελει εισθαι εις εσας το πασχα, εορτη επτα ημερων αζυμα θελουσι τρωγει. 	 Saß li câlaju xbe li xbên po têtiquib xninkßeinquil li pascua. Chiru cuukub cutan têcuaß li caxlan cua li mâcßaß xchßamal.


Και εξηλθεν ο πεμπτος κληρος εις την φυλην των υιων Ασηρ κατα τας συγγενειας αυτων. 	 Li roß li queßxbûli rix, aßan li naßajej li queßtzßak li ralal xcßajol laj Aser, aß yal chanru xqßuial li junjûnk chßûtal.


Και πιανει αυτον και φιλει αυτον και με αναιδες προσωπον λεγει προς αυτον, 	 Nak quiril ru li al li ixk aßin, quixkßalu ut quirutzß ru. Chi mâcßaß xxutân quixye re:


Θελεις λοιπον γνωρισει εν τη καρδια σου οτι καθως ο ανθρωπος παιδευει τον υιον αυτου, ουτω Κυριος ο Θεος σου σε επαιδευσε. 	 Chijulticokß êre nak li Kâcuaß lê Dios naxtijeb li ralal xcßajol joß nak li yucuaßbej naxtij li ralal xcßajol.


Υιοι Αδωνικαμ, εξακοσιοι εξηκοντα εξ. 	 Li ralal xcßajol laj Adonicam, aßan cuakib ciento riqßuin cuakib xcâcßâl.


και εν τη ερημω, οπου ειδες τινι τροπω Κυριος ο Θεος σου σε εβαστασε, καθως βασταζει ανθρωπος τον υιον αυτου, κατα πασαν την οδον την οποιαν περιεπατησατε εωσου ηλθετε εις τουτον τον τοπον. 	 Ut queril chanru nak li Kâcuaß quextenkßa nak cuanquex saß li chaki chßochß. Chanchan nak quexkßalu joß jun li yucuaßbej naxkßalu li ralal. Ut quicßamoc be chêru toj chalen nak quexcßulun saß li naßajej aßin.


Και εχυσαν αιμα αθωον, το αιμα των υιων αυτων και των θυγατερων αυτων τους οποιους εθυσιασαν εις τα γλυπτα της Χανααν και εμιανθη η γη εξ αιματων. 	 Mâcßaßeb xmâc li ralal xcßajoleb, abanan queßxcamsi ut queßxmayeja lix quiqßuel chiruheb lix dioseb laj Canaán. Ut queßxmux ru li chßochß riqßuin lix quiqßueleb.


Οστις συνευρεθη με κτηνος, θελει εξαπαντος θανατωθη. 	 Li ani tixchßic rib riqßuin xul, tento tâcamsîk.


Εισηλθον δε αι θεραπαιναι της Εσθηρ και οι ευνουχοι αυτης, και απηγγειλαν τουτο προς αυτην. Και εταραχθη σφοδρα η βασιλισσα και επεμψεν ιματια δια να ενδυσωσι τον Μαροδοχαιον και να εκβαλωσι τον σακκον αυτου απ' αυτου και δεν εδεχθη. 	 Eb li ixk ut eb li eunucos li nequeßcßanjelac chiru li reina Ester queßxye re li cßaßru yô laj Mardoqueo. Cßajoß nak quirahoß xchßôl lix Ester. Quixtakla li châbil akß re laj Mardoqueo re nak târisi li kßes ru tßicr li cuan chirix ut tixtikib rib chi châbil. Abanan laj Mardoqueo incßaß quiraj xcßulbal li quixtakla li reina.


Και εξηφθη η οργη του Κυριου κατ' αυτων και ανεχωρησε. 	 Ut cßajoß lix joskßil li Kâcuaß Dios saß xbêneb nak qui-el riqßuin.


Εκτος του ολοκαυτωματος της πρωιας, το οποιον ειναι δια ολοκαυτωμα παντοτεινον, θελετε προσφερει ταυτα. 	 Teßxqßue eb li cßatbil mayej aßin ut teßxqßue ajcuiß li cßatbil mayej li teßxqßue rajlal cutan.


Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων Ετι θελουσι καθησει πρεσβυτεροι και πρεσβυτεραι εν ταις πλατειαις της Ιερουσαλημ, και εκαστος με την ραβδον αυτου εν τη χειρι αυτου απο του πληθους των ημερων. 	 Joßcaßin xye li Kâcuaß li nimajcual Dios: —Eb li tîxil cuînk ut eb li tîxil ixk telajeßcßojlâk cuißchic saß eb li be. Cuânkeb xxukß saß rukßeb xban nak ac tîxeb chic chi us.


Και θελουσι κατοικει εν τη γη, την οποιαν εδωκα εις τον δουλον μου τον Ιακωβ, οπου κατωκησαν οι πατερες σας και εν αυτη θελουσι κατοικει, αυτοι και τα τεκνα αυτων και τα τεκνα των τεκνων αυτων, εως αιωνος και Δαβιδ ο δουλος μου θελει εισθαι αρχων αυτων εις τον αιωνα. 	 Teßcuânk saß li chßochß li quinqßue re laj Jacob laj cßanjel chicuu, li queßcuan cuiß lix xeßtônil yucuaßeb. Eb aßan ut chixjunileb li ralal xcßajol li teßcuânk mokon teßcuânk saß li naßajej aßan chi junelic. Ut li rey David tâtaklânk saß xbêneb chi junelic.


αυτοι θελουσιν απολεσθη, συ δε διαμενεις και παντες ως ιματιον θελουσι παλαιωθη, 	 Eb a'an te'osok' aban lâat cuânkat chi junelic. Chixjunil a'an te'k'elok' jo' li t'icr.


τουτον ο Θεος υψωσε δια της δεξιας αυτου Αρχηγον και Σωτηρα, δια να δωση μετανοιαν εις τον Ισραηλ και αφεσιν αμαρτιων. 	 Li Jesús, a'an li quiq'uehe' xlok'al xban li Dios ut quiq'uehe' chi c'ojlâc sa' xnim uk' ut quiq'uehe' xcuanquil chi taklânc ut chi coloc, re nak laj Israel naru te'yot'ek' xch'ôleb te'xjal xc'a'ux ut te'cuyek' xmâqueb.


Και δεν αφηκε την πορνειαν αυτης την εξ Αιγυπτου διοτι μετ' αυτης εκοιμωντο εν τη νεοτητι αυτης και ουτοι επιεζον τα παρθενικα αυτης στηθη και εξεχεον την πορνειαν αυτων επ' αυτην. 	 Incßaß quixcanab xbânunquil li mâusilal li quixtiquib xbânunquil aran Egipto saß xsâjilal nak quixqßue rib chi batzßunêc xbaneb nabal chi cuînk.


Γνωριζει ομως την οδον μου με εδοκιμασε θελω εξελθει ως χρυσιον. 	 Abanan aßan naxnau chixjunil li cßaßru ninbânu. Nak naxyal rix lin pâbâl, naril nak mâcßaß inmâc. Chanchan li tzßakal oro li mâcßaß xtzßajnil.


Και ειπεν ο Ιωσαφατ, Δεν ειναι ενταυθα ετι προφητης του Κυριου, δια να ερωτησωμεν δι' αυτου; 	 Abanan laj Josafat quixpatzß: —¿Ma mâcßaß junak chic xprofeta li Dios arin naru topatzßok cuiß? chan.


Και ερχεται εις Βηθσαιδαν. Και φερουσι προς αυτον τυφλον και παρακαλουσιν αυτον να εγγιση αυτον. 	 Que'cuulac li Jesús rochbeneb lix tzolom aran Betsaida. Quic'ame' chak jun li cuînk riq'uin. Mutz' ru li cuînk. Que'xtz'âma chiru nak tixq'ue li ruk' sa' xbên re nak tâilok.


Επειδη απο του παραθυρου της οικιας μου εκυψα δια του δικτυωτου μου 	 Saß jun li cutan yôquin chi iloc saß li ventana re li cuochoch.


Συ δε εκαμες αυτον ολιγον τι κατωτερον των αγγελων, και με δοξαν και τιμην εστεφανωσας αυτον. 	 Xacubsi caßchßin xcuanquileb chiruheb li ángel. Abanan xaqßueheb xlokßal.


Και ημην ως ανθρωπος μη ακουων και μη εχων αντιλογιαν εν τω στοματι αυτου. 	 Lâin chanchanin jun li tzßap xic li incßaß na-abin ut incßaß naxsume ru li nayeheß re.


Και οτε ειδεν ο Σαουλ το στρατοπεδον των Φιλισταιων, εφοβηθη, και ετρομαξεν η καρδια αυτου σφοδρα. 	 Nak laj Saúl quiril lix muhebâleb laj filisteo, cßajoß nak quixucuac ut qui-oc xcßaßux.


οι απαριθμηθεντες εκ της φυλης Ρουβην ησαν τεσσαρακοντα εξ χιλιαδες και πεντακοσιοι. 	 Saß xyânkeb li ralal xcßajol laj Rubén queßajlâc cuakib roxcßâl mil riqßuin ôb ciento chi cuînk.


Με αργυριον επιομεν το υδωρ ημων τα ξυλα ημων επωληθησαν εις ημας. 	 Li haß nakucß toj nakalokß. Ut joßcan ajcuiß li kasiß lokßbil.


Εγω θελω εισθαι εις αυτον πατηρ, και αυτος θελει εισθαι εις εμε υιος και δεν θελω αφαιρεσει το ελεος μου απ' αυτου, ως αφηρεσα αυτο απ' εκεινον οστις ητο προ σου 	 Lâinak lix yucuaß ut aßanak li cualal. Incßaß tincanab ruxtânanquil ru joß quinbânu riqßuin li quicuan chokß rey nak toj mâjiß nacat-oc chokß rey lâat.


Και ελαλησε Κυριος προς τον Μωυσην, λεγων, 	 Li Dios quiâtinac riqßuin laj Moisés ut quixye re:


Μη αποστερειτε αλληλους, εκτος εαν ηναι τι εκ συμφωνου προς καιρον, δια να καταγινησθε εις την νηστειαν και εις την προσευχην και παλιν συνερχεσθε επι το αυτο, δια να μη σας πειραζη ο Σατανας δια την ακρατειαν σας. 	 Cui li bêlomej naraj cuânc riq'uin li rixakil, li ixakilbej inc'a' naru tixye inc'a'. Ut cui li ixakilbej naraj cuânc riq'uin lix bêlom, li bêlomej inc'a' naru tixye inc'a'. Naru te'xc'ûb chi ribileb rib nak te'x-oxlok'i rib chi ribileb rib jarubak cutan re nak te'xq'ue xch'ôleb chi tijoc. Abanan te'cuânk cui'chic mokon chi ribileb rib re nak inc'a' te'âlêk xban laj tza xban nak inc'a' te'xcuy cuânc xjuneseb.


Και δεν ηδυνηθησαν να αποκριθωσιν εις αυτον προς ταυτα. 	 Ut eb a'an chi tîc inc'a' que'xnau xsumenquil.


Και μετα ταυτα εισηλθεν ο Εσρων προς την θυγατερα του Μαχειρ πατρος του Γαλααδ και ουτος ελαβεν αυτην ηλικιας ων εξηκοντα ετων και εγεννησεν εις αυτον τον Σεγουβ. 	 Oxcßâl chihab cuan re laj Hezrón nak quisumla riqßuin lix rabin laj Maquir lix yucuaß laj Galaad. Laj Hezrón quicuan jun li ralal riqßuin lix rabin laj Maquir. Aj Segub xcßabaß li ralal.


Διοτι ο νομος καθιστα αρχιερεις ανθρωπους εχοντας αδυναμιαν ο λογος ομως της ορκωμοσιας της μετα τον νομον κατεστησε τον Υιον, οστις ειναι τετελειωμενος εις τον αιωνα. 	 Jo' tz'îbanbil sa' li chak'rab najter, eb li xakabanbil chok' xyucua'il aj tij, a'an yal cuînkeb. Abanan mokon, nak quisache' xcuanquil li chak'rab, li Dios quixxakab riq'uin juramento li Ralal chok' xyucua'il aj tij. Riq'uin ut a'an li Jesucristo tz'akal re ru chi c'anjelac chi junelic.


Εξευρω οτι ο Κυριος θελει καμει την κρισιν του τεθλιμμενου και την δικην των πτωχων. 	 Lâin ninnau nak li nimajcual Dios incßaß naxcanab yal chi joßcan li raylal li nequeßxcßul li rahobtesinbileb. Naxcoleb ban li teßraj tenkßâc.Relic chi yâl li tîqueb xchßôl teßxqßue âlokßal, at nimajcual Dios, ut teßcuânk chi sum âtin âcuiqßuin.


οιτινες λειτουργουσιν εις υποδειγμα και σκιαν των επουρανιων, καθως ελαληθη προς τον Μωυσην οτε εμελλε να κατασκευαση την σκηνην διοτι Προσεχε, λεγει, να καμης παντα κατα τον τυπον τον δειχθεντα εις σε εν τω ορει. 	 Li c'a'ru neque'xbânu eb laj tij yal jun retalil li na-uxman sa' li choxa. Nakanau nak yal retalil xban li c'a'ru quiyehe' re laj Moisés nak oc re chixyîbanquil li tabernáculo. Li Dios quixye re: Chaq'ue retal ut chabânu chixjunil jo' li retalil quinc'ut châcuu sa' xbên li tzûl Sinaí. (Ex. 25:40)


Υιοι Χαρημ, χιλιοι δεκαεπτα. 	 Li ralal xcßajol laj Harim, aßan jun mil riqßuin cuuklaju.


Η μερις του Ιακωβ δεν ειναι ως αυτα διοτι αυτος ειναι ο πλασας τα παντα, και ο Ισραηλ ειναι η ραβδος της κληρονομιας αυτου Κυριος των δυναμεων το ονομα αυτου. 	 Abanan li Kâcuaß lix Dios laj Jacob mâcuaß joßcan tixcßul. Li Kâcuaß, aßan li quiyîban re chixjunil li cßaßru cuan. Ut aßan quisicßoc ruheb laj Israel chokß xtenamit. Li Kâcuaß “Nimajcual Dios” xcßabaß.


Και ειπεν ο Ιεροβοαμ εν τη καρδια αυτου. Τωρα θελει επιστρεψει η βασιλεια εις τον οικον του Δαβιδ 	 Quixye saß xchßôl laj Jeroboam: —Anakcuan mâre li tenamit teßraj sukßîc rubel xcuanquil li ralal xcßajol laj David.


και εξηρχετο ο Δαβιδ πανταχου οπου επεμπεν αυτον ο Σαουλ, και εφερετο μετα συνεσεως και κατεστησεν αυτον ο Σαουλ επι τους ανδρας του πολεμου και ητο αρεστος εις τους οφθαλμους παντος του λαου, ετι δε και εις τους οφθαλμους των δουλων του Σαουλ. 	 Joß qßuial li quitaklâc xbânunquil laj David xban laj Saúl, us qui-el xban nak naxcßoxla chi us cßaßru tixbânu. Joßcan nak laj Saúl quixqßue xcuanquil chi taklânc saß xbêneb lix soldado. Ut queßsahoß saß xchßôleb li tenamit riqßuin laj David, joßqueb ajcuiß li nequeßcßanjelac chiru laj Saúl.


Λυει την ζωνην των βασιλεων και περιζωνει την οσφυν αυτων με σχοινιον. 	 Narisiheb saß xcuanquileb li rey ut aßan ajcuiß nabânun re nak teßcßamekß chi prêxil chi mâcßaß cuan reheb.


Και ειπε προς αυτον, Μη φοβου διοτι δεν θελει σε ευρει η χειρ Σαουλ του πατρος μου και συ θελεις βασιλευσει επι τον Ισραηλ, και εγω θελω εισθαι δευτερος σου μαλιστα και Σαουλ ο πατηρ μου εξευρει τουτο. 	 Quixye re: —Matxucuac, at David. Lin yucuaß, laj Saúl, incßaß tatxtau. Lâat tat-oc chokß xreyeb laj Israel. Ut lâinak li xcaßbil chi taklânc. Laj Saúl lin yucuaß ac naxnau aßan, chan.


Δια τουτο η κρισις ειναι μακραν αφ' ημων και η δικαιοσυνη δεν μας φθανει προσμενομεν φως και ιδου, σκοτος λαμψιν, και περιπατουμεν εν ζοφω. 	 Xban li mâusilal li nequebânu lâex, lâo incßaß chic naru nococuan saß tîquilal, chi moco naru nococuan saß xyâlal. Nakaj raj chic cuânc saß xyâlal, abanan junes raylal chic nakacßul. Chanchan li yôco chi bêc saß kßojyîn.


Και θελεις φερει προς τον Κυριον την εξ αλφιτων προσφοραν, την οποιαν εκαμες εκ τουτων και οταν φερθη προς τον ιερεα, αυτος θελει πλησιασει αυτην εις το θυσιαστηριον. 	 Tixcßam chiru li Kâcuaß li mayej cßaj li yîbanbil riqßuin li aceite ut tixqßue reheb laj tij ut eb aßan teßxqßue saß li artal.


Και ετελευτησεν εκει ο Μωυσης, ο θεραπων του Κυριου, εν τη γη Μωαβ, κατα τον λογον του Κυριου. 	 Ut laj Moisés, laj cßanjel chiru li Dios, quicam saß li naßajej Moab joß yebil xban li Kâcuaß.


Και ο τεταρτος αγγελος εσαλπισε, και εκτυπηθη το τριτον του ηλιου και το τριτον της σεληνης και το τριτον των αστερων, δια να σκοτισθη το τριτον αυτων, και η ημερα να χαση το τριτον του φωτισμου αυτης, και η νυξ ομοιως. 	 Ut li xcâ ángel quixyâbasi li trompeta ut ca'ch'in chic mâ yijach li sak'e inc'a' chic quicutano' ru. Ut ca'ch'in chic mâ yijach li po inc'a' chic quicutano' ru. Ut ca'ch'in chic mâ yijach li chahim inc'a' chic que'lemtz'un. Ca'ch'in chic mâ yijach li cutan quik'ojyîno' ru. Ut jo'can ajcui' li po chiru li k'ojyîn. Ca'ch'in chic mâ yijach li k'ojyîn inc'a' quicutano' ru.Ut quicuil jun chanchan nimla c'uch yô chi rupupic chiru choxa, ut yô chixjapbal re chixyebal: -C'ajo' li raylal, c'ajo' li raylal. C'ajo' li raylal li tâchâlk sa' xbêneb li cuanqueb sa' ruchich'och' nak te'yâbasîk li oxib chic chi trompeta xbaneb li oxib chi ángel, chan.


Και συναχθεντες μετα των πρεσβυτερων και συμβουλευθεντες εδωκαν εις τους στρατιωτας αργυρια ικανα, 	 Ut lix bênil aj tij que'xch'utub ribeb rochbeneb li neque'c'amoc be sa' xyânkeb laj judío ut que'xc'ûb ribeb nak te'xq'ue nabal li tumin reheb li soldado.


Επτα ημερας θελεις τρωγει αζυμα εις δε την εβδομην ημεραν θελει εισθαι εορτη εις τον Κυριον. 	 Cuukub cutan têcuaß li caxlan cua li mâcßaß xchßamal. Saß xcuuk li cutan tâcuânk li ninkße saß xcßabaß li Kâcuaß Dios re xnimanquil ru.


Ο κακος ζητει μονον στασεις δια τουτο αγγελος σκληρος θελει πεμφθη κατ' αυτου. 	 Li incßaß useb xnaßleb junes sicßoc plêt nequeßxbânu. Kßaxal ra li tojba mâc tâchâlk saß xbêneb.


και θελει θεωρησει αυτον ο ιερευς την εβδομην ημεραν και εαν αυτο εξηπλωθη πολυ εις το δερμα, τοτε θελει κρινει αυτον ο ιερευς ακαθαρτον ειναι πληγη λεπρας. 	 Saß xcuuk li cutan laj tij târil cuißchic lix ra. Cui yô chi nimânc lix ra, laj tij tixye nak muxbil ru xban nak saklep rix.


μετ' ευνοιας δουλευοντες εις τον Κυριον και ουχι εις ανθρωπους, 	 Chexc'anjelak chi anchal êch'ôl jo' nak yôquex chi c'anjelac chiru li Kâcua' ut mâcua' chiruheb li cuînk.


Πολλη κατα παντα τροπον. Πρωτον μεν διοτι εις τους Ιουδαιους ενεπιστευθησαν τα λογια του Θεου. 	 Li cuânc chok' aj judío, a'an a'in li rusil: nak li Dios quixq'ue li râtin reheb xbên cua.


Λεγει προς αυτον ο Αβρααμ, Εχουσι τον Μωυσην και τους προφητας ας ακουσωσιν αυτους. 	 Laj Abraham quixye re: -Cuan riq'uineb li hu li tz'îbanbil xban laj Moisés, ut eb li profeta. Che'xq'uehak retal li c'a'ru tz'îbanbil sa' li hu a'an, chan.


Και τουτο βεβαιως εγεινεν υπο του Ισραηλ ο τεχνιτης εκαμεν αυτο οθεν αυτο δεν ειναι Θεος ο μοσχος λοιπον της Σαμαρειας θελει γεινει συντριμματα. 	 Aßan moco dios ta. Yal yîbanbil xban jun laj tenol chßîchß re Israel. Li cuacax oro li nequeßxlokßoni aran Samaria tâpuqßuîk.


Και αφου εφεραν τα πλοια επι την γην, αφησαντες απαντα ηκολουθησαν αυτον. 	 Ut que'xc'am li jucub chire li palau ut aran que'xcanab chixjunil ut que'xtâke li Jesús.


αλλα διεσκορπισα αυτους ως δι' ανεμοστροβιλου εις παντα τα εθνη, τα οποια δεν εγνωριζον. Και ο τοπος ηρημωθη κατοπιν αυτων, ωστε δεν υπηρχεν ο διαβαινων ουδε ο επιστρεφων και εθεσαν την γην την επιθυμητην εις ερημωσιν. 	 Chanchan xeßcßameß xban li ikß li naxsuti rib nak quinjeqßui ruheb yalak bar saß eb li jalan tenamit bar incßaß nequeßxnau. Ut lix naßajeb li queßel cuiß xcana chi mâcßaß chic cuan chi saß. Xcana joß jun chaki chßochß ut mâ ani chic naru nacuan aran. Kßaxal châbil raj li chßochß, abanan quicanabâc joß jun chaki chßochß.—


Και ελαλησεν ο Ιωβ και ειπεν 	 Ut quixye:


και ας γνωρισωσιν οτι συ, του οποιου το ονομα ειναι Κυριος, εισαι ο μονος Υψιστος επι πασαν την γην. 	 re nak chixjunileb teßxnau nak caßaj cuiß lâat li nimajcual Dios li cuan âcuanquil saß xbên chixjunil li ruchichßochß.


Και εν τουτω γνωριζομεν οτι εγνωρισαμεν αυτον, εαν τας εντολας αυτου φυλαττωμεν. 	 Cui lâo nakabânu li c'a'ru naraj li Dios, relic chi yâl nak lâo reho chic li Dios.


Οι φιλοι μου ειναι οι εμπαιζοντες με ο οφθαλμος μου σταλαζει δακρυα προς τον Θεον. 	 Eb li cuamîg niquineßxhob. Abanan lâin ninyâbac ut nintzßâma intenkßanquil chiru li Dios.


και τας λυχνιας, πεντε εκ δεξιων και πεντε εξ αριστερων, εμπροσθεν του χρηστηριου, εκ χρυσιου καθαρου, και τα ανθη και τους λυχνους και τας λαβιδας εκ χρυσου, 	 Quixyîb ajcuiß riqßuin tzßakal oro lajêb xnaßajeb li candil. Ôb quixqßue saß lix nim ut ôb quixqßue saß lix tzße chiru li Lokßlaj Santil Naßajej. Ut quixqßue ajcuiß xsahob ru riqßuin utzßußuj. Ut quixyîb ajcuiß riqßuin oro li candil, joß ajcuiß li chßîchß re xchapbal li ru xam.


Διοτι παν πρωτοτοκον ειναι εμου επειδη καθ' ην ημεραν επαταξα παν πρωτοτοκον εν γη Αιγυπτου, ηγιασα εις εμαυτον παν πρωτοτοκον εν τω Ισραηλ, απο ανθρωπου εως κτηνους εμου θελουσιν εισθαι. Εγω ειμαι ο Κυριος. 	 Joßcan nak eb laj levitas cueheb lâin, xban nak li xbên li nayoßla cue lâin chalen najter nak xinqßueheb chi camsîc li xbên alalbej aran Egipto. Xinsiqßueb ru li xbên alalbej ut cueheb lâin. Usta cuînk, usta xul, cuehakeb lâin li Kâcuaß.—


Και οτε εγεινεν εσπερα, το πλοιον ητο εν τω μεσω της θαλασσης και αυτος μονος επι της γης. 	 Te'cuulak lix tzolom sa' xyi li palau nak qui-oc li k'ojyîn, a'ut li Jesús toj cuan xjunes chire li palau.


Απεθανον, δεν θελουσιν αναζησει ετελευτησαν, δεν θελουσιν αναστηθη δια τουτο επεσκεφθης και εξωλοθρευσας αυτους και εξηλειψας παν το μνημοσυνον αυτων. 	 Eb aßan camenakeb chic anakcuan. Incßaß chic teßcuaclîk chi yoßyôqueb. Incßaß chic târûk teßtaklânk saß kabên xban nak lâat xatqßuehoc reheb chixtojbal lix mâqueb. Lâat xatsachoc ruheb ut incßaß chic tâjulticâk lix cßabaßeb.


καθως εσταθη ο Κυριος μετα του κυριου μου του βασιλεως, ουτω να ηναι και μετα του Σολομωντος, και να μεγαλυνη τον θρονον αυτου υπερ τον θρονον του κυριου μου του βασιλεως Δαβιδ. 	 Joß nak quicuan âcuiqßuin, at rey, joßcan taxak nak chicuânk riqßuin laj Salomón. Ut kßaxal taxak nimak xcuanquil laj Salomón chiru lâ cuanquil lâat, chan.


Υψωσαντες δε τους οφθαλμους αυτων, δεν ειδον ουδενα ειμη τον Ιησουν μονον. 	 Ut nak que'xtaksi li rilobâleb, mâ ani chic que'ril ru, ca'aj chic li Jesús quicana xjunes.


Εννοησατε, οι αφρονες μεταξυ του λαου και οι μωροι, ποτε θελετε φρονιμευσει; 	 Cheqßuehak retal lâex li mâcßaß ênaßleb, li cuanquex saß li katenamit. ¿Jokße têtau xyâlal?


Και ηκουσα ως φωνην οχλου πολλου, και ως φωνην υδατων πολλων, και ως φωνην βροντων ισχυρων, λεγοντων Αλληλουια διοτι εβασιλευσε Κυριος ο Θεος ο παντοκρατωρ. 	 Ut quicuabi cui'chic xyâb xcuxeb nabaleb li cuanqueb sa' choxa. Chanchan xyâb lix cau ok li palau ut chanchan nak namok li câk. Que'xye: -Aleluya. Li Kâcua' li nimajcual Dios, a'an cuan sa' xcuanquil.


Ουτω λεγει Κυριος Μη μανθανετε την οδον των εθνων και εις τα σημεια του ουρανου μη πτοεισθε, διοτι τα εθνη πτοουνται εις αυτα. 	 Aßin li naxye li Kâcuaß: —Mêbânu joß nequeßxbânu li incßaß nequeßxpâb li Dios. Mi-oc êxiu xban li cßaßru nequeril chiru li choxa, usta eb li jalan xtenamiteb nequeßxucuac xban li cßaßru nequeßril saß choxa.


Ουτω θελω καμει εις τον τοπον τουτον, λεγει Κυριος, και εις τους κατοικους αυτου, και θελω καμει την πολιν ταυτην ως την Τοφεθ 	 Joßcaßin tinbânu riqßuin li tenamit aßin joßqueb ajcuiß li cristian li cuanqueb arin. Chanchan li naßajej Tofet tâcanâk, chan li Kâcuaß Dios.


Και ειπεν ο Ιερεμιας προς τον οικον των Ρηχαβιτων, Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ Επειδη υπηκουσατε εις την προσταγην Ιωναδαβ του πατρος σας και εφυλαξατε πασας τας εντολας αυτου και εκαμετε κατα παντα οσα προσεταξεν εις εσας, 	 Ut li profeta Jeremías quixye reheb li ralal xcßajol laj Recab: —Li Kâcuaß lix Dioseb laj Israel naxye êre chi joßcaßin: Lâex xebânu li cßaßru quixye êre laj Jonadab lê xeßtônil yucuaß. Xebânu lê chakßrabinquil li quixqßue ut xebânu chixjunil li quixye êre.Joßcan nak lâin li Kâcuaß, lix Dioseb laj Israel, ninye êre nak junelic tâcuânk junak li cuînk saß xyânkeb li ralal xcßajol laj Jonadab, li ralal laj Recab, li tâcßanjelak chicuu, chan.


και ειπης εν τη καρδια σου, Η δυναμις μου και το κρατος της χειρος μου απεκτησαν εις εμε τον πλουτον τουτον. 	 Incßaß taxak têcßoxla nak riqßuin lê cuanquil ut riqßuin lê metzßêu cuan chixjunil li cßaßru êre.


Ο τριτος αρχηγος του στρατευματος δια τον τριτον μηνα ητο Βεναιας ο υιος του Ιωδαε, πρωτος αξιωματικος και εν τη διαιρεσει αυτου ησαν εικοσιτεσσαρες χιλιαδες. 	 Laj Benaía li ralal laj Joiada li xbênil aj tij, aßan li quitaklan saß xbên li rox chßûtal li queßcßacßalen re li tenamit saß li rox po. Saß li jun chßûtal aßan cuanqueb câhib xcaßcßâl mil chi cuînk.


Σεις λοιπον θελετε φυλαξει τα προσταγματα μου και τας κρισεις μου και δεν θελετε πραττει ουδεν εκ παντων των βδελυγματων τουτων, ο αυτοχθων η ο ξενος ο παροικων μεταξυ σας 	 Joßcan nak lâex aj Israel tento nak têbânu li cßaßru naxye lin chakßrab. Mêbânu li mâusilal joß xeßxbânu eb aßan, joß lâex aj Israel, joß eb ajcuiß li jalan xtenamit li cuanqueb saß êyânk.


Ο σπερμολογος περιερχεται αποκαλυπτων τα μυστικα ο δε την ψυχην πιστος κρυπτει το πραγμα. 	 Li ani nacuulac chiru moloc âtin naxserakßi chixjunil li cßaßru mukmu. Abanan li ani cuan xnaßleb incßaß naâtinac chirix li cßaßru narabi.


περιτετμημενος την ογδοην ημεραν, εκ γενους Ισραηλ, εκ φυλης Βενιαμιν, Εβραιος εξ Εβραιων, κατα νομον Φαρισαιος, 	 Lâin tz'akalin aj Israel. Cuakxakib cutan cuan cue nak xinc'ul li circuncisión. Lin na' inyucua' aj hebreo xcomoneb xtêpal laj Benjamín. Lâin ajcui' xcomoneb laj fariseo li neque'xbânu chixjunil li tz'îbanbil sa' li chak'rab li quiq'uehe' re laj Moisés.


τοτε θελω δωσει την βροχην της γης σας εν τω καιρω αυτης, την πρωιμον και την οψιμον, δια να συναξης τον σιτον σου και τον οινον σου και το ελαιον σου 	 Cui têbânu chi joßcan, li Dios tixqßue li hab saß xbên lê chßochß saß xkßehil. Tixqßue saß sakßehil ut tixqßue saß habalkße re nak tâêlk chi châbil li ru lê racuîmk. Tâcuânk nabal lê trigo, lê vino ut lê aceite.


Και ειπε Κυριος προς τον Καιν, Που ειναι Αβελ ο αδελφος σου; Ο δε ειπε, Δεν εξευρω μη φυλαξ του αδελφου μου ειμαι εγω; 	 Li Dios quixye re laj Caín: —¿Bar cuan lâ cuîtzßin?— Laj Caín quixye: —Incßaß ninnau. ¿Ma lâin ta biß aj ilol re li cuîtzßin? chan.


Επεστρεψε λοιπον η Ναομι, και μετ' αυτης Ρουθ η Μωαβιτις η νυμφη αυτης ελθουσα εκ γης Μωαβ και αυται εφθασαν εις Βηθλεεμ εν τη αρχη του θερισμου των κριθων. 	 Quisukßi ut lix Noemí saß lix tenamit rochben li ralib li quixcßam chak aran Moab. Queßel saß li tenamit Moab ut queßcuulac aran Belén saß xkßehil xtiquibanquil xsicßbal li cebada.