Και ειπεν ο βασιλευς του Ισραηλ προς τους δουλους αυτου, Εξευρετε οτι η Ραμωθ-γαλααδ ειναι ημων, και ημεις σιωπωμεν εις το να λαβωμεν αυτην εκ της χειρος του βασιλεως της Συριας; 	 Lix reyeb laj Israel quixye reheb li nequeßtenkßan re: —¿Ma incßaß nequenau nak li tenamit Ramot, li cuan saß xcuênt Galaad, ke lâo? Cui ke lâo, ¿cßaßut nak mâcßaß yôco? ¿Cßaßut nak incßaß nakisi rubel xcuanquil lix reyeb laj Siria? chan.


Ο τεχνιτης χωνευει εικονα γλυπτην, και ο χρυσοχοος εκτεινει χρυσον επ' αυτην και χυνει αργυρας αλυσεις. 	 Laj yîbom chßîchß naxyîb li jalam ûch ut eb laj yîbom plata nequeßxletz li oro chirix ut nequeßxqßue lix sahob ru riqßuin cadena yîbanbil riqßuin plata.


αφησατε την αφροσυνην και ζησατε και κατευθυνθητε εν τη οδω της συνεσεως. 	 Chetauhak lê naßleb ut chesicßak li us. Canabomak li tôntil naßleb re nak cuânk êyußam, chanquex.


Ευδοκησον, Κυριε, να με ελευθερωσης Κυριε, ταχυνον εις βοηθειαν μου. 	 Chinâcol taxak, at inDios. Chinâtenkßa taxak chi junpât, at Kâcuaß.


Φυγετε, υπαγετε μακραν, καμετε τοπους βαθεις δια κατοικιαν, κατοικοι της Ασωρ, λεγει Κυριος διοτι Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος εβουλευθη βουλην εναντιον σας και ελογισθη λογισμους εναντιον σας. 	 Elenkex chi junpât. Mukumak êrib saß eb li nînki ochoch pec lâex li cuanquex Hazor, xban nak li rey Nabucodonosor xcßûb ru chanru nak tixsach êru, chan li Kâcuaß.


Και ηλθεν εως του κριου του εχοντος τα δυο κερατα, τον οποιον ειδον ισταμενον εμπροσθεν του ποταμου, και εδραμε προς αυτον εν τη ορμη της δυναμεως αυτου. 	 Li chibât cô riqßuin li carner li cuan cuib li xucub li quicuil chire li nimaß. Cßajoß lix joskßil nak cô saß ânil riqßuin li carner.


Και ειπεν ο Φαραω προς τους δουλους αυτου, Δυναμεθα να ευρωμεν καθως τουτον, ανθρωπον εις τον οποιον υπαρχει το πνευμα του Θεου; 	 Laj faraón quixye reheb li nequeßcßanjelac chiru: —Mâ bar takatau junak cuînk joß li jun aßin. Li cuînk aßin cuan lix musikß li Kâcuaß Dios riqßuin, chan laj faraón reheb.


Και ενεμενον εν τη διδαχη των αποστολων και εν τη κοινωνια και εν τη κλασει του αρτου και εν ταις προσευχαις. 	 Cauheb xch'ôl chixpâbanquil li tijleb li quich'olobâc chiruheb xbaneb li apóstol. Junaj xch'ôleb nak cuanqueb ut sa' comonil que'tijoc ut que'cua'ac re xjulticanquil lix camic li Jesucristo.


Εμπροσθεν αυτου προεπορευετο ο θανατος, και αστραπαι εξηρχοντο υπο τους ποδας αυτου. 	 Nak ac châlc re li Kâcuaß quixtakla chak jun li yajel ut nabal queßcam. Ut nak ac xnumeß li Kâcuaß, quichal jun chic li yajel ut nabaleb queßcam xban li tik.


Ειπε δε Αληθως σας λεγω οτι ουδεις προφητης ειναι δεκτος εν τη πατριδι αυτου. 	 Ut quixye ajcui' reheb: -Chi yâl tinye âcue mâ jun profeta nac'ule' ta chi châbil sa' lix tenamit.


Και διεμελισε τον κριον κατα τα μελη αυτου και εκαυσεν ο Μωυσης την κεφαλην και τα μελη και το στεαρ. 	 Quixseti lix tibel ut quixcßat lix jolom ut lix tibel ut lix xêbul.


θες τον κληρον σου μεταξυ ημων, εν βαλαντιον ας ηναι εις παντας ημας 	 Ocankex saß kayânk. Mâre us toêlk êban lâex. Ut saß comonil takayal xsahil li takêchani,” mâre chaßkeb êre.


Και εκ των υιων του Πασχωρ, Ελιωηναι, Μαασιας, Ισμαηλ, Ναθαναηλ, Ιωζαβαδ και Ελασα. 	 Xcomoneb li ralal xcßajol laj Pasur, aßaneb laj Elioenai, laj Maasías, laj Ismael, laj Natanael, laj Jozabad ut laj Elasa.


Απεκριθη ο Ιησους και ειπε προς αυτον Εαν τις με αγαπα, τον λογον μου θελει φυλαξει, και ο Πατηρ μου θελει αγαπησει αυτον, και προς αυτον θελομεν ελθει και εν αυτω θελομεν κατοικησει. 	 Quichak'oc li Jesús ut quixye re: -Lâin tinc'utbesi cuib chiruheb li neque'rahoc cue ut neque'xbânu li c'a'ru ninye. Eb a'an te'rahek' xban lin Yucua'. Lâin ut lin Yucua' toxic riq'uineb ut tocuânk riq'uineb.


Τα πρωτοτοκα ομως των βοων η τα πρωτοτοκα των προβατων η τα πρωτοτοκα των αιγων δεν θελουσιν εξαγοραζεσθαι αγια ειναι το αιμα αυτων θελεις ραντιζει επι το θυσιαστηριον, και το παχος αυτων θελεις καιει δια προσφοραν γινομενην δια πυρος εις οσμην ευωδιας προς τον Κυριον. 	 Abanan, incßaß naru xtojbal rix li xbên ral li cuacax, li carner ut li chibât. Aßan cueheb lâin. Tento nak teßmayejâk chicuu. Târachrachi lix quiqßuel chiru li artal ut tâcßat lix xêbul. Ut aßanak jun li sununquil cßatbil mayej tâcuulak chicuu lâin li Kâcuaß.


επι παντας ομως τους υιους Ισραηλ δεν θελει κινησει σκυλος την γλωσσαν αυτου, απο ανθρωπου εως κτηνους δια να γνωρισητε οτι ο Κυριος εκαμε διακρισιν μεταξυ των Αιγυπτιων και του Ισραηλ 	 Riqßuin aßan tâqßue retal nak eb laj Israel sicßbileb ru inban. Eb aßan mâcßaß teßxcßul, chi moco eb li xul. Chi tîc mâcßaß teßxcßul laj Israel. Chi moco li tzßiß teßcuobak,” chan li Dios.


Ιδε τους εχθρους μου, διοτι επληθυνθησαν και μισος αδικον με εμισησαν. 	 At Kâcuaß, nabaleb li xicß nequeßiloc cue. Chaqßue taxak retal nak niquineßxtzßektâna xban nak xicß niquineßril.


θελετε προσφερει, δια να ησθε δεκτοι, αρσενικον αμωμον εκ των βοων, εκ των προβατων η εκ των αιγων. 	 Tento nak li xul têlom ut mâcßaßak rêcß, usta toro, usta carner, malaj ut chibât re nak li Kâcuaß tixcßul.


και οταν Κυριος ο Θεος σου παραδωση αυτους εμπροσθεν σου, θελεις παταξει αυτους κατα κρατος θελεις εξολοθρευσει αυτους δεν θελεις καμει συνθηκην μετ' αυτων ουδε θελεις δειξει ελεος προς αυτους 	 Li Kâcuaß lê Dios tixkßaxtesiheb saß êrukß re nak texpletik riqßuineb ut texnumtâk saß xbêneb. Incßaß têbânu li contrato riqßuineb, chi moco têril xtokßobâl ruheb. Têsach ban ruheb chi junaj cua.


Εις την προσταγην σου ανυψουται ο αετος και καμνει την φωλεαν αυτου εν τοις υψηλοις; 	 ¿Ma lâat ta biß nacattaklan reheb li tßiu nak teßxyîb lix soqueb saß eb li naßajej li najt xteram?


Και ο Πιλατος ειπε προς τους αρχιερεις και τους οχλους Ουδεν εγκλημα ευρισκω εν τω ανθρωπω τουτω. 	 Ut laj Pilato quixye reheb li xbênil aj tij ut eb li q'uila tenamit: -Li cuînk a'in mâ jun xmâc nintau, chan.


Δεν θελεις μετακινησει τα ορια του πλησιον σου, οσα οι πατερες σου εστησαν εις την κληρονομιαν σου, την οποιαν θελεις κατακληρονομησει, εν τη γη την οποιαν Κυριος ο Θεος σου διδει εις σε δια να κατακληρονομησης αυτην. 	 Ut incßaß naru têjal li nubâl re lix chßochß lê ras êrîtzßin li quixakabâc junxil saß li naßajej li tixqßue êre li Kâcuaß lê Dios re texcuânk cuiß.


Και εγω υπηγα εις την οικιαν του Σεμαια, υιου του Δαλαια, υιου του Μεεταβεηλ, οστις ητο κεκλεισμενος και ειπεν, Ας συνελθωμεν ομου εις τον οικον του Θεου, εντος του ναου, και ας κλεισωμεν τας θυρας του ναου διοτι αυτοι ερχονται να σε φονευσωσι ναι, την νυκτα ερχονται να σε φονευσωσιν. 	 Ut chirix aßan côin saß li rochoch laj Semaías li ralal laj Delaía. Laj Delaía, aßan ralal laj Mehetabel. Laj Semaías aßan tzßaptzßo saß li rochoch. Aßan quixye cue: —Anakcuan chiru li kßojyîn aßin teßchâlk châcamsinquil. Takachßutub kib saß lix templo li Dios. Ocako aran ut takatzßap kib toj chi saß, chan.


Εις τα ωτα μου ειπεν ο Κυριος των δυναμεων, Βεβαιως πολλαι οικιαι θελουσι μεινει ηρημωμεναι, μεγαλαι και καλαι, χωρις κατοικων 	 Li Kâcuaß li nimajcual Dios quixye cue nak relic chi yâl eb li xnînkal ru cab li xeyîb teßcanâk chi mâcßaß chic cuan chi saß.


Και ειπον προς τον Ιεφθαε, Ελθε και γινου αρχηγος ημων, δια να πολεμησωμεν τους υιους Αμμων. 	 Ut queßxye re laj Jefté: —Lâo aj Galaad takaj nak lâat tatcßamok be chiku nak topletik riqßuineb laj amonita, chanqueb re.


Ο Μωαβ ελεηλατηθη, και επυρποληθησαν αι πολεις αυτου, και οι εκλεκτοι νεοι αυτου κατεβησαν εις σφαγην, λεγει ο Βασιλευς, του οποιου το ονομα ειναι ο Κυριος των δυναμεων. 	 Eb li tenamit Moab ut eb li cristian teßsachekß ruheb. Eb li sâj cuînk li sicßbileb ru camsinbilakeb chi chßîchß nak teßosokß, chan li tzßakal Rey, li “Nimajcual Dios” xcßabaß.


Και εψησαν το πασχα εν πυρι, κατα το διατεταγμενον τα δε αγια εψησαν εις χυτρας και εις λεβητας και εις κακαβια, και διεμοιρασαν ταχεως μεταξυ παντος του λαου. 	 Queßxpom li tib re li ninkße. Ut li tib li ac kßaxtesinbil chiru li Kâcuaß queßxchik saß eb li nînki ucßal ut queßxjeqßui reheb li tenamit saß junpât.


τα οποια Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος δεν ελαβεν, οτε εφερεν αιχμαλωτον τον Ιεχονιαν, υιον του Ιωακειμ βασιλεως του Ιουδα, απο Ιερουσαλημ εις Βαβυλωνα και παντας τους αρχοντας του Ιουδα και της Ιερουσαλημ 	 Laj Nabucodonosor lix reyeb laj Babilonia incßaß quixcßam li cßaßak re ru aßan nak quixcßam aran Babilonia laj Jeconías li ralal laj Joacim lix reyeb laj Judá rochbeneb chixjunileb li nequeßtaklan aran Jerusalén ut Judá.


Επειτα σηκωθεις ανεχωρησε και ηλθεν εις Σαμαρειαν. Και εν τη οδω, ενω ητο πλησιον τινος μανδρας ποιμενων, 	 Laj Jehú qui-el Jezreel re tâxic Samaria. Quicuulac Bet-equed saß lix naßajeb laj ilol xul.


Ανδρες Νινευιται θελουσιν αναστηθη εν τη κρισει μετα της γενεας ταυτης και θελουσι κατακρινει αυτην, διοτι μετενοησαν εις το κηρυγμα του Ιωνα, και ιδου, πλειοτερον του Ιωνα ειναι εδω. 	 Laj Jonás quixch'olob xyâlal chiruheb laj Nínive ut que'yot'e' xch'ôl que'xjal xc'a'ux. Ut lâin k'axal nim incuanquil chiru laj Jonás ut cuanquin arin sa' êyânk, abanan lâex inc'a' niquinêpâb. Jo'can nak eb laj Nínive te'cuaclîk chak sa' xk'ehil li rakba âtin êrochben ut texjiteb xban nak inc'a' nequexpâban.


Και εσηκωθη ο Ιωαβ και ηλθε προς τον Αβεσσαλωμ εις την οικιαν και ειπε προς αυτον, Δια τι κατεκαυσαν οι δουλοι σου τον αγρον μου εν πυρι; 	 Ut laj Joab cô saß li rochoch laj Absalón ut quixye re: —¿Cßaßut nak xeßxcßat lin cebada eb lâ môs? chan.


και εαν εξηπλωθη πολυ επι του δερματος, τοτε θελει κρινει αυτον ο ιερευς ακαθαρτον ειναι πληγη. 	 Cui yô chi nimânc lix ra, laj tij tixye nak saklep ut muxbil chic ru.


Ακουσαντες δε ταυτα ησυχασαν και εδοξαζον τον Θεον, λεγοντες Και εις τα εθνη λοιπον εδωκεν ο Θεος την μετανοιαν εις ζωην. 	 Nak que'rabi li c'a'ru quixye laj Pedro, eb laj c'amol be sa' xyânkeb laj pâbanel aj judío, que'xcanab cuech'înc. Que'xlok'oni li Dios ut que'xye: -Li Kâcua' xq'ue ajcui' li junelic yu'am reheb li mâcua'eb aj judío xban nak xe'xyot' xch'ôl ut xe'xjal xc'a'ux, chanqueb.


Και ελαλησεν ο Μωυσης ενωπιον του Κυριου, λεγων, Ιδου, οι υιοι Ισραηλ δεν μου εισηκουσαν και πως θελει μου εισακουσει ο Φαραω, και εγω ειμαι απεριτμητος τα χειλη; 	 Laj Moisés quixye re li Kâcuaß Dios: —Lâat nacanau nak eb laj Israel incßaß nequeßxpâb li cuâtin. Cui eb aßan incßaß nequeßabin chicuu, ¿ma tojaß ta chic laj faraón tâabînk chicuu? Lâin incßaß ninnau âtinac chi us, chan laj Moisés.


αλλ' ιδου, χαρα και ευθυμια σφαζουσι βοας και θυουσι προβατα, τρωγουσι κρεατα και πινουσιν οινον, λεγοντες, Ας φαγωμεν και ας πιωμεν διοτι αυριον θελομεν αποθανει. 	 Abanan lâex sa saß êchßôl nak yôquex chi ninkßeîc. Xecamsiheb li carner ut li cuacax re têtiu. Xexcuaßac ut xex-ucßac vino. Xeye: —Cuaßako, ucßako xban nak mâre cuulaj caßbej nococam, chanquex.


Οτε δε ειδεν ο Σαουλ τον Δαβιδ εξερχομενον εναντιον του Φιλισταιου, ειπε προς Αβενηρ, τον αρχηγον του στρατευματος, Αβενηρ, τινος υιος ειναι ο νεος ουτος; Και ο Αβενηρ ειπε, Ζη η ψυχη σου, βασιλευ, δεν εξευρω. 	 Nak laj David cô chi pletic riqßuin laj Goliat, laj Saúl quixpatzß re laj Abner li nataklan saß xbêneb li soldados: —¿Ani aj alal li al aßan? chan. Quichakßoc laj Abner ut quixye:


Μακαριος ο λαος ο γινωσκων αλαλαγμον θελουσι περιπατει, Κυριε, εν τω φωτι του προσωπου σου. 	 Us xak reheb li tenamit li nequeßxnau xqßuebal âlokßal. Us xak reheb li nequeßxbânu li cßaßru nacacßut chiruheb, at nimajcual Dios.


Θελω επικαλεσθη τον αξιυμνητον Κυριον, και εκ των εχθρων μου θελω σωθη. 	 At Kâcuaß, nacatinlokßoni xban nak âcßulub li lokßonîc. Ninyâba lâ cßabaß ut niquinâcol chiruheb li xicß nequeßiloc cue.


Και παραλαβων αυτους εν εκεινη τη ωρα της νυκτος, ελουσε τας πληγας αυτων και εβαπτισθη ευθυς αυτος και παντες οι αυτου, 	 Ut sa' ajcui' li hônal a'an laj ilol tz'alam quirisiheb sa' tz'alam laj Pablo ut laj Silas. Quixch'aj ru lix toch'oleb xban nak que'saq'ue'. Ut ticto quicubsîc xha' laj ilol tz'alam rochbeneb chixjunileb li cuanqueb sa' li rochoch.


Οι δε υιοι του Ισσαχαρ ησαν Θωλα και Φουα, Ιασουβ και Σιμβρων, τεσσαρες. 	 Câhibeb li ralal laj Isacar. Aßaneb aßin: laj Tola, laj Fúa, laj Jasub ut laj Simrón.


Και ηλθεν ο Ιακωβ το εσπερας εκ του αγρου, και εξελθουσα η Λεια εις συναντησιν αυτου, ειπε, Προς εμε θελεις εισελθει, διοτι σε εμισθωσα τωοντι με τους μανδραγορας του υιου μου. Και εκοιμηθη μετ' αυτης εκεινην την νυκτα. 	 Nak laj Jacob quisukßi chak chi sicßoc trigo, lix Lea ticto qui-el chixcßulbal ut quixye re: —Anakcuan tatcuânk jun kßojyînak cuiqßuin. Aßan aj e nak xinqßue li ixki kßên re lix Raquel. Li ixki kßên aßan, laj Rubén xcßamoc chak re, chan. Ut saß li kßojyîn aßan laj Jacob quicuan riqßuin lix Lea.


Εν τη σκηνη σου θελω παροικει διαπαντος θελω καταφυγει υπο την σκεπην των πτερυγων σου. Διαψαλμα. 	 Nacuaj cuânc âcuiqßuin junelic saß lâ cuochoch. Cuânkin rubel lâ cuanquil ut aran colbilakin âban.


και εφωνησε προς τον ανθρωπον του Θεου τον ελθοντα εξ Ιουδα, λεγων, Ουτω λεγει Κυριος. Επειδη παρηκουσας της φωνης του Κυριου και δεν εφυλαξας την εντολην, την οποιαν Κυριος ο Θεος σου προσεταξεν εις σε, 	 Quirâtina chi cau ut quixye re: —Li Kâcuaß Dios xye nak xakßet li cßaßru quixye âcue ut incßaß xabânu chixjunil li cßaßru xatxtakla cuiß li Kâcuaß Dios.


Τις δεν θελει σε φοβηθη, Κυριε, και δοξασει το ονομα σου; διοτι εισαι μονος οσιος, διοτι παντα τα εθνη θελουσιν ελθει και προσκυνησει ενωπιον σου, διοτι αι κρισεις σου εφανερωθησαν. 	 ¿Ma cuan ta bi' junak inc'a' tixxucua âcuu? Chixjunileb te'xnima âcuu, at Kâcua', xban nak ca'aj cui' lâat tîc âch'ôl. Chixjunileb li cuanqueb sa' li xnînkal ru tenamit te'châlk ut te'xcuik'ib ribeb châcuu ut tate'xlok'oni xban nak te'xq'ue retal nak lâat tatrakok âtin sa' tîquilal.-


Αφου δε εξημερωσεν, ητο ταραχη ουκ ολιγη μεταξυ των στρατιωτων τι αρα εγεινεν ο Πετρος. 	 Nak quisakêu que'xq'ue retal nak mâ ani chic laj Pedro sa' tz'alam. C'ajo' nak que'sach xch'ôleb li soldado chirilbal li c'a'ru quic'ulman. Yôqueb chixyebal chi ribileb rib: -¿C'a'ru xc'ul laj Pedro? ¿Bar xcô? chanqueb.


Δεν θελει κατοικει εν μεσω του οικου μου ο εργαζομενος απατην ο λαλων ψευδος δεν θελει στερεωθη εμπροσθεν των οφθαλμων μου. 	 Li ani nabalakßic incßaß naru tâcuânk saß li cuochoch chi moco eb li nequeßticßtißic naru teßcuânk cuiqßuin.Rajlal cutan tinsach ruheb li incßaß useb xnaßleb li cuanqueb saß li katenamit. Tincuisiheb saß lix tenamit li Dios li nequeßxbânu mâusilal.


Και ηκουσεν ο Μωυσης τον λαον κλαιοντα κατα τας συγγενειας αυτων, εκαστον εις την θυραν της σκηνης αυτου και εξηφθη η οργη του Κυριου σφοδρα εφανη δε τουτο κακον και εις τον Μωυσην. 	 Laj Moisés quirabi nak li junjûnk cabal laj Israel yôqueb chi yâbac chire lix muhebâleb. Li Kâcuaß cßajoß nak quijoskßoß riqßuineb. Ut laj Moisés incßaß quicuulac chiru.


και θελεις εχει πτυαριον μικρον μεταξυ των οπλων σου και οταν καθησαι εξω, θελεις σκαπτει δι' αυτου, και θελεις στρεψει και σκεπασει το εξερχομενον απο σου. 	 Ut têcßam ajcuiß junak lê cheß kßes rußuj re têbec xnaßaj lê tzßekom ut têtzßap li xbên riqßuin chßochß.


Ειπε δε ο Αβραμ προς τον βασιλεα των Σοδομων, Εγω υψωσα την χειρα μου προς Κυριον, τον Θεον τον Υψιστον, οστις εκτισε τον ουρανον και την γην, 	 Abanan laj Abram quichakßoc ut quixye re; —Ac xinbânu jun li juramento riqßuin li Kâcuaß Dios, li quiyîban re li ruchichßochß joß ajcuiß li choxa.


Και εισερχονται εις Καπερναουμ και ευθυς εν τω σαββατω εισελθων ο Ιησους εις την συναγωγην εδιδασκε. 	 Que'cuulac sa' li tenamit Capernaum. Sa' li hilobâl cutan, qui-oc li Jesús sa' li cab li neque'xch'utub cui' ribeb laj judío. Ut qui-oc chixch'olobanquil xyâlal chiruheb li tenamit.


Ενω δε ηκουεν ο Ανανιας τους λογους τουτους, επεσε και εξεψυχησε, και επεπεσε φοβος μεγας επι παντας τους ακουοντας ταυτα. 	 Nak quirabi li âtin li quixye laj Pedro, quit'ane' laj Ananías ut camenak quicana. Ut c'ajo' nak qui-oc xxiuheb chixjunileb li que'iloc re jo'queb ajcui' li que'abin resil.


Πως περιεκαλυψεν ο Κυριος με νεφος την θυγατερα Σιων εν τη οργη αυτου, κατερριψεν απο του ουρανου εις την γην την δοξαν του Ισραηλ, και δεν ενεθυμηθη εν τη ημερα της οργης αυτου το υποποδιον των ποδων αυτου 	 Chanchan nak xoxqßue saß kßojyîn li Kâcuaß nak xqßue li raylal saß xbên li tenamit Jerusalén. Cßajoß nak quijoskßoß li Kâcuaß saß kabên nak quirisi lix lokßal li katenamit. Chanchan nak quixtzßek saß chßochß. Chi moco quiril xtokßobâl ru li lokßlaj templo, lix naßaj li rok.


Και θελω αφανισει την Παθρως και βαλει πυρ εις την Τανιν και εκτελεσει κρισεις εν Νω. 	 Tinsach ru li naßajej Patros ut tincßat li tenamit Zoán. Ut tinqßueheb chixtojbal xmâqueb li cuanqueb Tebas.


οι βοες ημων πολυτοκοι να μη υπαρχη μητε εφοδος εχθρων μητε εξορμησις, μηδε κραυγη εν ταις πλατειαις ημων. 	 Cauhakeb ta rib li kabôyx chi cßanjelac. Ut mâ ani ta chi-oc saß li katenamit chikachßißchßißinquil re nak mâ ani japjôk re saß be xban raylal.Us xak reheb li tenamit li teßcßuluk re li cßaßak re ru aßin. Us xak reheb li tenamit li nequeßxqßue chokß xDioseb li nimajcual Dios xban nak aßan li tzßakal Dios.


Το σπερμα αυτου θελει εισθαι δυνατον εν τη γη η γενεα των ευθεων θελει ευλογηθη 	 Eb li ralal xcßajol li tîqueb xchßôl teßqßuehekß xcuanquil saß ruchichßochß ut osobtesinbilakeb.


Αφου δε εβαπτισθη πας ο λαος, βαπτισθεντος και του Ιησου και προσευχομενου, ηνοιχθη ο ουρανος 	 Sa' jun li cutan nak toj mâji' quiq'uehe' sa' tz'alam laj Juan, yô chixcubsinquil xha'eb nabal li tenamit, ut quixcubsi ajcui' xha' li Jesús. Ut nak yô chi tijoc li Jesús, quiril nak quiteli li choxa chiru.


Και οι υιοι του Βενιαμιν ησαν Βελα και Βεχερ και Ασβηλ, Γηρα και Νααμαν, Ηχι και Ρως, Μουπιμ και Ουπιμ και Αρεδ. 	 Aßaneb aßin lix cßabaßeb li ralal laj Benjamín: laj Bela, laj Bequer, laj Asbel, laj Gera, laj Naamán, laj Ehi, laj Ros, laj Mupim, laj Hupim ut laj Ard.


Ηλθε δε ημερα των αζυμων, καθ' ην επρεπε να θυσιασωσι το πασχα, 	 Quicuulac xk'ehil li nink'e Pascua nak neque'xcua' li caxlan cua mâc'a' xch'amal. Sa' li nink'e a'an tento nak te'xcamsi junak li carner.


το οποιον ητοιμασας ενωπιον παντων των λαων, 	 li xaq'ue chak re xcolbaleb chixjunileb li cuanqueb sa' ruchich'och'.


Διοτι αυτη ειναι η αγαπη του Θεου, το να φυλαττωμεν τας εντολας αυτου και αι εντολαι αυτου βαρειαι δεν ειναι. 	 A'an a'in lix râbal li Dios: nak takapâb lix chak'rab. Moco ch'a'aj ta xpâbanquil lix chak'rab.


Και ας μεγαλυνθη το ονομα σου εως αιωνος, ωστε να λεγωσιν, Ο Κυριος των δυναμεων ειναι ο Θεος επι τον Ισραηλ και ο οικος του δουλου σου Δαβιδ ας ηναι εστερεωμενος ενωπιον σου. 	 Chinimâk taxak xlokßal lâ cßabaß chi junelic ut chixjunileb taxak teßyehok re nak lâat, li nimajcual Dios, lâat lix Dioseb laj Israel. Ut tâxakab taxak saß xnaßaj lix cuanquileb li cualal incßajol chi junelic.


Και αφου επραξε παντα ταυτα, ειπα, Επιστρεψον προς εμε και δεν επεστρεψε. Και ειδε τουτο Ιουδας η απιστος αυτης αδελφη. 	 Lâin quincßoxla nak mâre teßsukßîk cuißchic cuiqßuin, usta ac xeßxbânu li mâc aßan. Abanan incßaß queßsukßi cuiqßuin. Eb laj Judá li rech tenamitil queßril li yôqueb chixbânunquil ut queßoc ajcuiß chixbânunquil joß yôqueb aßan.


Η καρδια σου υψωθη δια το καλλος σου εφθειρας την σοφιαν σου δια την λαμπροτητα σου θελω σε ριψει κατα γης θελω σε εκθεσει ενωπιον των βασιλεων, δια να βλεπωσιν εις σε. 	 Cakßetkßeti âcuib xban lâ chßinaßusal ut capoß lâ naßleb xban lâ lokßal. Joßcan nak lâin catincut saß chßochß re nak chixjunileb li rey teßril li xutânal li xacßul.


και τον αδελφον σας λαβετε και σηκωθεντες επιστρεψατε προς τον ανθρωπον 	 Cßamomak lê rîtzßin ut texxic riqßuin li cuînk li nataklan aran Egipto.


Θελουσιν αγοραζει αγρους δι' αργυριου και υπογραφει συμφωνητικα και σφραγιζει και θελουσι παριστανει μαρτυρας, εν τη γη Βενιαμιν και εν τοις περιξ Ιερουσαλημ και εν ταις πολεσι του Ιουδα και εν ταις πολεσι της ορεινης και εν ταις πολεσι της πεδινης και εν ταις πολεσι του νοτου διοτι θελω επιστρεψει την αιχμαλωσιαν αυτων, λεγει Κυριος. 	 Eb li chßochß teßlokßmânk riqßuin tumin ut tâyîbâk xhuhileb. Ut teßxqßue li sello chiru li hu. Ut cuânkeb li testigos. Aßin tâcßulmânk saß lix naßajeb li ralal xcßajol laj Benjamín li cuanqueb chi xjun sutam Jerusalén, joß ajcuiß saß eb li tenamit Judá ut saß eb li tenamit li cuanqueb saß eb li naßajej li tzûl ru ut saß eb li tenamit li cuanqueb Sefela ut saß eb li tenamit li cuanqueb Neguev. Tâuxmânk chi joßcan xban nak lâin tinsukßisiheb cuißchic saß xnaßajeb li queßcßameß chi prêxil, chan li Kâcuaß.


Αλλ' εαν ο ιερευς εισελθων θεωρηση και ιδου, δεν εξηπλωθη η πληγη εν τη οικια, αφου εχρισθη η οικια, τοτε ο ιερευς θελει κρινει την οικιαν καθαραν, διοτι ιατρευθη η πληγη. 	 Ut cui laj tij tâoc saß li cab chirilbal ut naxqßue retal nak mâcßaß chic li moß nak ac xqßueheß cuißchic li sêb chiru li tzßac, tixye nak moco muxbil ta ru xban nak mâcßaß chic li moß.


Και ηρωτησε τους γραμματεις Τι συζητειτε μετ' αυτων; 	 Li Jesús quixpatz' reheb: -¿C'a'ru nequecuech'i cui' êrib? chan.


Και εξεγερθεις ο Ιησους το πρωι, προσηγαγε τον Ισραηλ κατα τας φυλας αυτων και επιασθη η φυλη του Ιουδα 	 Joß cuulajak chic laj Josué quicuacli toj ekßela. Ut quixye reheb nak teßnumekß laj Israel chi têp. Ut lix têpal li ralal xcßajol laj Judá quicßuteß chiru laj Josué xban li Dios.


Και αυτος εθυμιασεν εν τη κοιλαδι του υιου Εννομ και διεβιβασε τα τεκνα αυτου δια του πυρος, κατα τα βδελυγματα των εθνων τα οποια εξεδιωξεν ο Κυριος απ' εμπροσθεν των υιων Ισραηλ. 	 Ut quixcßat li pom saß li ru takßa Hinom. Ut quixcßateb chokß xmayej lix cocßal joß queßxbânu li tenamit li queßisîc saß li naßajej aßan xban li Dios nak eb li ralal xcßajol laj Israel queßoc aran.


Αγαπητοι, μη παραξενευεσθε δια τον βασανισμον τον γινομενον εις εσας προς δοκιμασιαν, ως εαν συνεβαινεν εις εσας παραδοξον τι, 	 Ex inhermân, misach êch'ôl nak tâchâlk li ra xîc' sa' êbên. Chanchan li xam nak nachal sa' êbên re xyalbal rix lê pâbâl. Mêc'oxla nak ca'aj cui' lâex yôquex chi c'uluc re.


Πας λοιπον οστις με ομολογηση εμπροσθεν των ανθρωπων, θελω ομολογησει και εγω αυτον εμπροσθεν του Πατρος μου του εν ουρανοις. 	 Li ani naxye chiruheb li tenamit nak niquinixpâb, lâin tinye chiru lin Yucua' cuan sa' choxa nak a'an li cualal.


Δοξα εν υψιστοις Θεω και επι γης ειρηνη, εν ανθρωποις ευδοκια. 	 -Chinimâk taxak xlok'al li Kâcua' Dios li cuan sa' choxa ut chicuânk taxak li tuktûquilal sa' xyânkeb li cristian li rarôqueb xban li Dios.-


Και ειπεν ο Αχααβ, Δια τινος; Ο δε απεκριθη, Ουτω λεγει Κυριος Δια των θεραποντων των αρχοντων των επαρχιων. Τοτε ειπε, Τις θελει συγκροτησει την μαχην; Και απεκριθη, Συ. 	 Laj Acab quixye re: —¿Ani saß aj ukß tixkßaxtesiheb laj Siria? chan. Ut li profeta quixye re: —Li Kâcuaß xye nak tixkßaxtesiheb saß rukßeb li toj sâjeb li nequeßtenkßan reheb li nequeßtaklan saß li junjûnk chi naßajej, chan. Ut li rey Acab quixye re: —¿Ani tâtiquibânk re li plêt? chan. Ut lix profeta li Kâcuaß quixye re: —Lâat tattiquibânk re li plêt, chan.


Δεν ειναι λοιπον μεγα αν και οι διακονοι αυτου μετασχηματιζωνται εις διακονους δικαιοσυνης, των οποιων το τελος θελει εισθαι κατα τα εργα αυτων. 	 Chi moco chisachk êch'ôl chirabinquil nak eb laj c'anjel chiru laj tza neque'xc'utbesi rib jo' aj c'anjel sa' tîquilal. Abanan tâcuulak xk'ehil nak te'xtoj rix lix mâusilaleb.


Τοτε ελαβον τον χιτωνα του Ιωσηφ και εσφαξαν εριφιον εκ των αιγων, και εβαψαν τον χιτωνα εν τω αιματι 	 Ut eb li asbej queßxcamsi jun li chßina chibât ut saß lix quiqßuel li chibât li queßxcamsi queßxchßulaqui lix châbil akß laj José.


Οι δε ανδρες του Ισραηλ απεκαμον την ημεραν εκεινην διοτι ο Σαουλ ειχεν ορκισει τον λαον, λεγων, Επικαταρατος ο ανθρωπος, οστις φαγη τροφην εως εσπερας, και εκδικηθω απο των εχθρων μου. Οθεν δεν εγευθη τροφην πας ο λαος. 	 Saß li cutan aßan tacuajenakeb li soldado aj Israel xban nak laj Saúl ac xbânu li juramento ut quixye: —Tzßektânanbilak li ani tâcuaßak nak toj mâjiß na-oc li kßojyîn cui toj mâjiß nequeßkêchaniheb laj filisteo, chan. Joßcan nak incßaß queßcuaßac eb li soldados aj Israel.


Επρεπε δε να περαση δια της Σαμαρειας. 	 Nak yô chi xic Galilea, tento nak tânumek' aran Samaria.


Και οτε οι ανθρωποι της πολεως εξηγερθησαν το πρωι, ιδου, ητο κρημνισμενος ο βωμος του Βααλ, και το αλσος το πλησιον αυτου κατακεκομμενον, και ο δευτερος βους ωλοκαυτωμενος επι το θυσιαστηριον το ωκοδομημενον. 	 Nak quisakêu, eb li cuanqueb saß li tenamit queßcuacli ut queßril nak jucßbil chic lix artal laj Baal. Ut queßxqßue retal nak yocßbil li cheß li queßxlokßoni cuiß li yîbanbil dios xAsera. Ut queßxqßue ajcuiß retal nak quicßateß li toro li cuukub chihab cuan re saß xbên li artal li tojeß quiyîbâc aran.


και Ιησους ο λεγομενος Ιουστος, οιτινες ειναι εκ της περιτομης, ουτοι μονοι ειναι συνεργοι μου εις την βασιλειαν του Θεου, οιτινες εγειναν εις εμε παρηγορια. 	 Ut naxtakla xsahil êch'ôl laj Justo. Aj Jesús ajcui' nayeman re. Ca'aj eb cui' li oxib a'an sa' xyânkeb laj pâbanel aj judío li yôqueb chi tenk'ânc cue chixyebal resil li colba-ib. Ut neque'xc'ojob inch'ôl.


τοτε θελει θεωρησει ο ιερευς, και ιδου, εαν η λεπρα εσκεπασεν ολην την σαρκαν αυτου, θελει κρινει καθαρον τον εχοντα την πληγην ειναι καθαρος. 	 laj tij tixye nak moco muxbil ta ru xban nak sak chic ru lix ra.


Και ειπα προς τον βασιλεα, Εαν ηναι αρεστον εις τον βασιλεα, και εαν ο δουλος σου ευρηκε χαριν ενωπιον σου, να με πεμψης εις τον Ιουδαν, εις την πολιν των ταφων των πατερων μου, και να ανοικοδομησω αυτην. 	 Ut quinye re li rey: —At rey, cui cßojcßo âchßôl cuiqßuin ut cui lâat tixcßul âchßôl, tâbânu raj li usilal cue. Lâin nacuaj raj xic Judá re nak tinyîb cuißchic li tenamit li mukbileb cuiß lin xeßtônil yucuaß.—


Οι λογοι του ψιθυριστου καταπινονται ηδεως, και καταβαινουσιν εις τα ενδομυχα της κοιλιας. 	 Li ticßtiß, aßan chanchan li cocß cab chiruheb li nequeßcuulac chiru ticßtißic chirix li ras rîtzßin. Abanan ra nanak cuiß li cßaßru li nequeßxye.


και την σκηνην δε και παντα τα σκευη της υπηρεσιας με το αιμα ομοιως ερραντισε. 	 Ut laj Moisés quixrachrachi li quic' chiru li tabernáculo jo' ajcui' chiru chixjunil li c'a'ak re ru nac'anjelac sa' li tabernáculo re xlok'oninquil li Dios.


Και θελει καθησει ως ο χωνευων και καθαριζων το αργυριον, και θελει καθαρισει τους υιους του Λευι και θελει στραγγισει αυτους ως το χρυσιον και το αργυριον, και θελουσι προσφερει εις τον Κυριον προσφοραν εν δικαιοσυνη. 	 Li Kâcuaß târisiheb lix mâusilaleb laj tij. Chanchan nak naxchunub rib laj yîbom plata ut oro. Naxqßue saß xam li plata ut li oro re risinquil lix tzßajnil. Joßcan ajcuiß tixbânu li Kâcuaß nak târisi lix mâusilaleb. Nak ac isinbilak chic lix mâusilal li ralal xcßajol laj Leví, târûk chic teßmayejak chiru li Kâcuaß saß tîquilal.


Εκει θελει εμφωλευει ο νυκτοκοραξ και θελει γεννα και επωαζει και συναγει τους νεοσσους υπο την σκιαν αυτου εκει θελουσι συναγεσθαι και οι γυπες, εκαστος μετα του συντροφου αυτου. 	 Ut aran ajcuiß teßxyîb xsoqueb li cuarom ut teßmolbek ut teßxqßuiresi li raleb. Ut teßxchßutubeb re nak mâcßaß teßxcßul. Ut aran ajcuiß teßcuânk li cßuch, junjûnk tux ut junjûnk tzoß.


οτι ημεις ηκουσαμεν αυτον λεγοντα, οτι Εγω θελω χαλασει τον ναον τουτον τον χειροποιητον και δια τριων ημερων αλλον αχειροποιητον θελω οικοδομησει. 	 Ut que'xye: -Lâo quikabi nak quixye, "Lâin tinjuc' li rochoch li Dios li yîbanbil xbaneb li cuînk, ut lâin chiru oxib cutan tinyîb jun chic, aban mâcua' yîbanbil xbaneb li cuînk." Jo'can quixye li cuînk a'in, chanqueb.


Εν ταις ημεραις αυτου ανεβη Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος, και ο Ιωακειμ εγεινε δουλος αυτου τρια ετη επειτα εστραφη και απεστατησε κατ' αυτου. 	 Nak cuan chokß xreyeb laj Judá laj Joacim, laj Nabucodonosor lix reyeb laj Babilonia quipletic riqßuineb laj Judá. Oxib chihab quicuan laj Joacim rubel xcuanquil. Chirix aßan laj Joacim quixkßetkßeti rib chiru laj Nabucodonosor.


Και εξηλθον ο Μωυσης και Ελεαζαρ ο ιερευς και παντες οι αρχοντες της συναγωγης εις συναντησιν αυτων εξω του στρατοπεδου. 	 Laj Moisés ut laj Eleazar laj tij rochbeneb li nequeßjolomin reheb laj Israel queßcôeb chixcßulbaleb li soldado nak queßsukßi chak saß li plêt.


Παντες ουτοι, οι εκλελεγμενοι δια να ηναι πυλωροι των θυρων, ησαν διακοσιοι δωδεκα. Ουτοι ησαν απηριθμημενοι κατα γενεαλογιας εν ταις κωμαις αυτων, τους οποιους ο Δαβιδ και ο Σαμουηλ ο βλεπων ειχον καταστησει εις το υπουργημα αυτων. 	 Cuib ciento riqßuin cablaju chixjunileb li queßcßacßalen re li oquebâl. Queßajlâc aß yal chanru li ralal xcßajol li junjûnk. Li rey David ut laj Samuel li profeta, aßaneb li queßxakaban reheb saß lix cßanjel.


Παλιν ομοια ειναι η βασιλεια των ουρανων με ανθρωπον εμπορον ζητουντα καλους μαργαριτας 	 Ut lix nimajcual cuanquilal li Dios, a'an chanchan ajcui' jun li cuînk aj yaconel li naxsic' li tertôquil pec perla xc'aba'.


Και διαπερασας τα μερη εκεινα και προτρεψας αυτους δια λογων πολλων, ηλθεν εις την Ελλαδα 	 Nak ac xrula'aniheb li cuanqueb sa' li na'ajej Macedonia, ut nak ac xq'ueheb xna'leb chi châbil, cô aran Grecia.


Ουαι εις τον αντιμαχομενον προς τον Ποιητην αυτου. Ας αντιμαχεται το οστρακον προς τα οστρακα της γης ο πηλος θελει ειπει προς τον πλαττοντα αυτον, Τι καμνεις; η το εργον σου, Ουτος δεν εχει χειρας; 	 Raylal tâchâlk saß xbên li ani naxcuechß rix li ani quiyîban re. Junak cuc incßaß naru naxye re laj pacßonel, “¿Cßaßut nak xinâyîb chi joßcaßin?” Chi moco naru tixye li seb re laj pacßonel, “¿Cßaßru yôcat? Lâat incßaß nacanau trabajic.”


Αλλ' εαν ο ανομος επιστραφη απο πασων των αμαρτιων αυτου, τας οποιας επραξε, και φυλαξη παντα τα διαταγματα μου και πραξη κρισιν και δικαιοσυνην, εξαπαντος θελει ζησει, δεν θελει αποθανει 	 Cui li cuînk li incßaß us xnaßleb tixcanab li mâcobc ut tixpâb lin chakßrab ut tixbânu li tîquilal ut li us, aßan incßaß tâcâmk. Tâcuânk ban xyußam.


Και ουτοι ειναι οι κατασταθεντες, μετα των τεκνων αυτων. Εκ των υιων των Κααθιτων, Αιμαν ο ψαλτωδος, υιος του Ιωηλ, υιου του Σαμουηλ, 	 Aßaneb aßin li queßcßanjelac joß queßcßanjelac ajcuiß li ralal xcßajoleb. Eb li ralal xcßajol laj Coat, aßaneb aßin: li quicßamoc be chiruheb li xbên chßûtal, aßan laj Hemán, li ralal laj Joel. Laj Joel, aßan li ralal laj Samuel;


και προσηγαγε την οικογενειαν αυτου κατα ανδρας, και επιασθη ο Αχαν, ο υιος του Χαρμι, υιου του Ζαβδι, υιου του Ζερα, εκ της φυλης Ιουδα. 	 Ut nak queßnumeß chi xjunjûnkaleb lix cuînkilaleb li ralal xcßajol laj Zabdi, li Dios quixcßut laj Acán, li ralal laj Carmi. Laj Carmi, aßan li ralal laj Zabdi. Ut laj Zabdi, aßan li ralal laj Zera. Aßaneb xcomoneb li ralal xcßajol laj Judá.


Τοτε κατετριβησαν οι ονυχες των ιππων απο του ορμητικου δρομου, του ορμητικου δρομου των επ' αυτους ισχυρων. 	 Kßaxal cau xyâb rokeb li cacuây nak queßâlinac chi cau. Nequeßtßilicbac nak yôqueb chi xic.


Αρκετον ειναι εις τον τοιουτον αυτη η επιπληξις η υπο των πλειοτερων 	 Tz'akal lix k'usbal li yô chixc'ulbal êriq'uin.


Ας υμνολογωσιν εις τον Κυριον τα ελεη αυτου και τα θαυμασια αυτου τα προς τους υιους των ανθρωπων 	 Cheßxlokßonihak taxak li nimajcual Dios xban nak nim li ruxtân, ut xban li sachba chßôlej li naxbânu re xcolbaleb li ralal xcßajol.


Και ειπα προς αυτους, Ημεις κατα την δυναμιν ημων εξηγορασαμεν τους αδελφους ημων Ιουδαιους, τους πωληθεντας εις τα εθνη και σεις αυτοι θελετε πωλησει τους αδελφους σας; η θελουσι πωληθη εις ημας; Εκεινοι δε εσιωπων και δεν ευρηκαν αποκρισιν. 	 Ut quinye reheb: —Xkisiheb rubel xcuanquil li jalan tenamit li kech tenamitil. Xkabânu li joß qßuial coru xbânunquil. Ut lâex chic yôquex chi rahobtesînc reheb li kech tenamitil. Ut anakcuan, ¿ma toj takisiheb cuißchic rubel êcuanquil lâex? chanquin reheb. Ut mâ jun reheb quichakßoc xban nak incßaß chic queßxtau cßaßru queßxye.


Και ενεθυμηθη ο Πετρος τον λογον του Ιησου, οστις ειχεν ειπει προς αυτον οτι πριν φωναξη ο αλεκτωρ, τρις θελεις με απαρνηθη και εξελθων εξω εκλαυσε πικρως. 	 Ut sa' junpât quinak sa' xch'ôl laj Pedro li âtin li quiyehe' re xban li Jesús, "Nak toj mâji' nayâbac laj tzo' xul, lâat ac xaye oxib sut nak inc'a' nacanau cuu." Ut laj Pedro mâ c'ajo' nak quiyot'e' xch'ôl. Qui-el chirix cab ut c'ajo' nak quiyâbac.


Υπαρχει ανθρωπος εν τω βασιλειω σου, εις τον οποιον ειναι το πνευμα των αγιων θεων και εν ταις ημεραις του πατρος σου φως και συνεσις και σοφια, ως η σοφια των θεων, ευρεθησαν εν αυτω, τον οποιον ο βασιλευς Ναβουχοδονοσορ ο πατηρ σου, ο βασιλευς ο πατηρ σου, κατεστησεν αρχοντα των μαγων, των επαοιδων, των Χαλδαιων και των μαντεων. 	 Rubel lâ cuanquil cuan jun li cuînk qßuebil xnaßleb xbaneb lix dios santo. Nak toj cuânk lâ yucuaß chokß rey quixqßue retal nak aßan cuan xnaßleb ut naxtau ru li incßaß natauman ru. Lix naßleb aßan chanchan lix naßlebeb li dios. Ut lâ yucuaß quixqßue xcuanquil saß xbêneb chixjunileb laj qßuehol naßleb ut eb laj kße ut eb laj Caldea joßqueb ajcuiß li nequeßtzoloc chirix li chahim.


Και ως εξηλθον οι ιερεις εκ του αγιαστηριου, η νεφελη ενεπλησε τον οικον του Κυριου 	 Nak ac xeßel laj tij saß li Lokßlaj Santil Naßajej, saß junpât quinujac li templo riqßuin xlokßal li Dios. Chanchan li chok nak quicßutun.


Και εγω θελω στησει την διαθηκην μου προς σε, και θελεις γνωρισει ετι εγω ειμαι ο Κυριος 	 Lâin tinxakab xcuanquil lin contrato ut lâat tânau nak lâin li Kâcuaß.Lâin tincuy âmâc. Abanan cuânk saß âchßôl li mâusilal xabânu ut tatxutânâk xban. Incßaß chic tênimobresi êrib xban nak texxutânâk. Lâin li nimajcual Dios quinyehoc re aßin.—


Αποκριθεις δε ο Ιησους ειπε προς αυτον Αφες τωρα διοτι ουτως ειναι πρεπον εις ημας να εκπληρωσωμεν πασαν δικαιοσυνην. Τοτε αφινει αυτον. 	 Ut li Jesús quichak'oc ut quixye re: -Us takabânu anakcuan xban nak tento tâuxmânk chixjunil li c'a'ru naxye li Dios, chan. Tojo'nak quixc'uluban xch'ôl laj Juan.


24-19 24-19 Και συ εδειξας σημερον με ποσην αγαθοτητα εφερθης προς εμε διοτι ενω με απεκλεισεν ο Κυριος εις τας χειρας σου, συ δεν με εθανατωσας. 	 Anakcuan xacßut chicuu nak cuancat saß usilal cuiqßuin. Li Kâcuaß xinixkßaxtesi saß âcuukß, abanan incßaß xinâcamsi.


και θελει εισθαι δικαιοσυνη εις ημας, εαν προσεχωμεν να πραττωμεν πασας τας εντολας ταυτας ενωπιον Κυριου του Θεου ημων, καθως προσεταξεν εις ημας. 	 Joßcan nak takaqßue retal ut takabânu chixjunil li naxye saß li chakßrab, joß quixye ke li Kâcuaß re nak cuânko saß tîquilal chiru li Dios”, chaßakex reheb.


επειδη δεν απεκοπην προ του σκοτους, και δεν εκρυψε τον γνοφον απο του προσωπου μου. 	 ¿Cßaßut nak incßaß xinixqßue chi câmc li Kâcuaß? Cui ta xincam, incßaß raj yôquin chixcßulbal li raylal aßin.


Διοτι τοτε θελω αποκαταστησει εις τους λαους γλωσσαν καθαραν, δια να επικαλωνται παντες το ονομα του Κυριου, να δουλευωσιν αυτον υπο ενα ζυγον. 	 Tâcuulak xkßehil nak tinjal cuißchic lix naßlebeb li tenamit re nak chixjunileb teßxqßue cuißchic inlokßal ut junajakeb chic lix chßôl chi cßanjelac chicuu.


αν και περιθαλπη αυτην και δεν αφινη αυτην, αλλα κρατη αυτην εν τω μεσω του ουρανισκου αυτου 	 Chanchan nak naxcanab caßchßinak saß re, re nak târecßa xsahil.


Καθως γνωριζετε σεις, γνωριζω και εγω δεν ειμαι κατωτερος υμων. 	 Li cßaßru nequenau lâex, ninnau ajcuiß lâin. Moco lâex ta kßaxal cuan ênaßleb chicuu lâin.


"Ψαλμος του Ασαφ." Ο Θεος ισταται εν τη συναξει των δυνατων αναμεσον των θεων θελει κρινει. 	 Li Dios cuan saß lix naßaj saß xyânkeb laj rakol âtin li chßutchßûqueb re tixye reheb nak incßaß us yôqueb chi rakoc âtin.


Ο αμπελων εμου ειναι εμπροσθεν μου τα χιλια ας ηναι δια σε, Σολομων, και διακοσια δια τους φυλαττοντας τον καρπον αυτου. 	 Us nak laj Salomón tixcßul li jun mil chi tumin plata. Ut us ajcuiß chokß reheb li nequeßiloc re li racuîmk nak teßxcßul li cuib ciento chi tumin. Abanan lâin cuan ajcuiß li cuacuîmk uvas. Ut aßan, lâin nin-iloc re.


Μη γυμνονης τον πτωχον, διοτι ειναι πτωχος μηδε καταθλιβε εις την πυλην τον δυστυχουντα 	 Li xbên naßleb, aßan aßin: Mêrelkßa li cßaßru reheb li nebaß yal xban nak nebaßeb. Chi moco têrahobtesiheb nak yôk chi rakecß âtin saß xbêneb yal xban nak incßaß naru teßxcol ribeb.


Και ειπεν ο Δαβιδ προς Αβιαθαρ τον ιερεα, υιον του Αχιμελεχ, Φερε μοι ενταυθα, παρακαλω, το εφοδ. Και εφερεν ο Αβιαθαρ το εφοδ προς τον Δαβιδ. 	 Laj David quixye re laj Abiatar, laj tij, li ralal laj Ahimelec: —Bânu usilal, cßam chak li efod, chan. Ut laj Abiatar quixcßam li efod riqßuin.


Και ευφρανθη πας ο λαος της γης και η πολις ησυχασε την δε Γοθολιαν εθανατωσαν εν μαχαιρα εν τω οικω του βασιλεως. 	 Chixjunileb li tenamit saheb saß xchßôl ut queßcuan saß xyâlal nak ac xcamsîc lix Atalía nachß riqßuin li rochoch li rey.Cuukub chihab cuan re laj Joás nak qui-oc chokß xreyeb laj Judá.


Διοτι ημερα Κυριου των δυναμεων θελει επελθει επι παντα αλαζονα και υπερηφανον και επι παντα υψωμενον και θελει ταπεινωθη 	 Saß eb li cutan aßan li Kâcuaß li kßaxal nim xcuanquil târakok âtin saß xbêneb li nequeßrecßa nak nînkeb xcuanquil. Târisi xcuanquileb li nequeßxnimobresi ribeb ut eb li nequeßxkßetkßeti ribeb.


Δυνανται να τρεξωσιν οι ιπποι επι βραχον; δυναται τις να αροτριαση εκει με βοας; σεις ομως μετεστρεψατε την κρισιν εις χολην και τον καρπον της δικαιοσυνης εις αψινθιον 	 ¿Ma târûk ta biß teßâlinak li cacuây saß xbên nînki pec? ¿Ma naru ta biß xbecbal li palau riqßuin chßîchß joß nabecman li chßochß? ¿Cßaßut nak lâex xesukßisi li us chokß re camsînc? Ut, ¿cßaßut nak xesukßisi li tîquilal chokß mâusilal?


Γνωρισατε οτι ο Κυριος ειναι ο Θεος αυτος εκαμεν ημας, και ουχι ημεις ημεις ειμεθα λαος αυτου και προβατα της βοσκης αυτου. 	 Chenauhak nak li Kâcuaß, aßan li tzßakal Dios. Lâo li ralal xcßajol. Aßan li quiyoßobtesin ke ut aßan ajcuiß li na-iloc ke joß jun li pastor narileb lix carner.


Ιδου, και αυτη η σεληνη δεν ειναι λαμπρα, και οι αστερες δεν ειναι καθαροι ενωπιον αυτου. 	 Li po nalemtzßun, joß eb ajcuiß li chahim. Abanan incßaß nequeßxtau lix lokßal li Dios.Cui eb aßan incßaß nequeßxtau xlokßal li Dios, ¿ma tojaß ta chic li cuînk tixtau xlokßal li Dios? Aßan saß ruchichßochß quiyoßla. Chanchan li motzoß, chan laj Bildad.


Και ειπεν ο Βαλααμ προς τον Βαλακ, Δεν ειπον και προς τους απεσταλμενους σου, τους οποιους απεστειλας προς εμε, λεγων, 	 Laj Balaam quixye re: —¿Ma incßaß ta biß xinye chi tzßakal reheb lâ takl nak xeßcuulac cuiqßuin?


Εφανη δε εις αυτον αγγελος Κυριου εν φλογι πυρος εκ μεσου της βατου και ειδε και ιδου, η βατος εκαιετο υπο του πυρος και η βατος δεν κατεκαιετο. 	 Aran quixcßutbesi rib lix ángel li Kâcuaß Dios chiru laj Moisés saß rakß li xam saß li jun tôn chi qßuix. Laj Moisés quiril nak yô xxamlel ut incßaß na-osoß li qßuix.


ολιγον κατ' ολιγον θελω εκδιωξει αυτους απ' εμπροσθεν σου, εωσου αυξηθης και κυριευσης την γην. 	 Timil timil tincuisiheb saß li tenamit toj teßtâmk lê ralal êcßajol ut toj têrêchani chi tzßakal li naßajej.


Και με εσηκωσε το πνευμα και με εφερεν εις την αυλην την εσωτεραν και ιδου, ο οικος ητο πληρης της δοξης του Κυριου. 	 Lix musikß li Kâcuaß quinixcuaclesi ut quinixcßam saß li nebâl li cuan chi saß. Aran quicuil nak nujenak li templo riqßuin lix lokßal li Dios.


Και εγω λοιπον θελω φερθη μετ' οργης ο οφθαλμος μου δεν θελει φεισθη ουδε θελω ελεησει και οταν κραξωσιν εις τα ωτα μου μετα φωνης μεγαλης, δεν θελω εισακουσει αυτους. 	 Xban nak cßajoß lin joskßil saß xbêneb, lâin tinqßueheb chixtojbal lix mâqueb. Lâin incßaß tintokßoba ruheb chi moco tincuuxtânaheb ru. Usta nequeßxjap reheb chixyâbanquil lin cßabaß, abanan lâin incßaß chic tincuabi lix tijeb.


Ειπον δε προς αυτον ο πατηρ αυτου και η μητηρ αυτου, Μηπως δεν υπαρχει μεταξυ των θυγατερων των αδελφων σου και μεταξυ παντος του λαου μου γυνη, και υπαγεις συ να λαβης γυναικα εκ των Φιλισταιων των απεριτμητων; Ο δε Σαμψων ειπε προς τον πατερα αυτου, Ταυτην λαβε εις εμε διοτι αυτη ειναι αρεστη εις τους οφθαλμους μου. 	 Ut lix naß xyucuaß queßxye re: —¿Cßaßut nak tatxic xsicßbal lâ cuixakil saß xyânkeb li incßaß nequeßxpâb li Dios? ¿Ma mâcßaß ta biß ixk saß kayânk lâo? ¿Ma mâcßaß ta biß ixk saß li katenamit? chanqueb. Abanan laj Sansón quixye cuißchic reheb: —Aß li ixk aßan, aßan li nacuulac chicuu. Têtzßâma aßan chokß cuixakil, chan.


Εξευρομεν δε οτι αμαρτωλους ο Θεος δεν ακουει, αλλ' εαν τις ηναι βεοσεβης και καμνη το θελημα αυτου, τουτον ακουει. 	 Lâo nakanau nak li Dios inc'a' narabi nak neque'tijoc laj mâc. Narabi ban lix tijeb li neque'xxucua ru ut neque'xbânu li c'a'ru naraj.


Διοτι ουδε εδοξασθη εν τουτω τω μερει το δεδοξασμενον ενεκεν της υπερβαλλουσης δοξης. 	 Li chak'rab cuan xlok'al junxil. Abanan inc'a' naxtau xlok'al li ac' yu'am xban nak numtajenak cui'chic xlok'al.


Και η μητηρ του παιδιου ειπε, Ζη Κυριος και ζη η ψυχη σου, δεν θελω σε αφησει. Και εσηκωθη και ηκολουθησεν αυτην. 	 Ut lix naß li chßina al quixye re laj Eliseo: —Saß xcßabaß li nimajcual Dios ut saß âcßabaß lâat lâin ninye âcue nak incßaß tinsukßîk saß cuochoch cui lâat incßaß tatxic chirilbal lin cßulaßal, chan.


Και οτε ανεπαυετο, ελεγεν, Επιστρεψον, Κυριε, εις τας χιλιαδας των μυριαδων του Ισραηλ. 	 Ut nak nequeßxqßue chi hilânc li Lokßlaj Câx, laj Moisés naxye: —Chatsukßîk ta chak riqßuineb li qßuila okßob chi aj Israel, at Kâcuaß.—


Τις ηνοιξε ρυακας δια τας ραγδαιας βροχας, η δρομον δια την αστραπην της βροντης, 	 ¿Ani quitaklan chak re li hab? Ut, ¿ani quiyehoc re li câk bar tânumekß?


Ουτω λεγει Κυριος Παυσον την φωνην σου απο κλαυθμου και τους οφθαλμους σου απο δακρυων διοτι το εργον σου θελει ανταμειφθη, λεγει Κυριος και θελουσιν επιστρεψει εκ της γης του εχθρου. 	 Joßcaßin quixye li Kâcuaß: —Ex ixk, canabomak yâbac xban nak li raylal li yôquex chixcßulbal tâcuânk xkßajcâmunquil. Eb lê ralal êcßajol teßêlk saß xtenamiteb li xicß nequeßiloc reheb ut teßsukßîk cuißchic saß lix naßajeb.


Αυτος δε εγω ο Παυλος σας παρακαλω δια της πραοτητος και επιεικειας του Χριστου, οστις παρων μεν ειμαι ταπεινος μεταξυ σας, απων δε λαμβανω θαρρος προς εσας 	 Anakcuan cuan c'a'ak re ru nacuaj xyebal êre chirixeb li neque'âtinac chicuix. Cuan li neque'yehoc chi jo'ca'in: Laj Pablo tûlan nak cuan êriq'uin; abanan nak mâ ani sa' êyânk jalan chic lix na'leb ut nak natz'îbac chak êriq'uin, k'axal cau naâtinac, chanqueb chicuix. Ut lâin nintz'âma chêru nak chexc'oxlak bayak chirix li Jesucristo. A'an tûlan ut k'un xch'ôl.


Εβοηθησεν Ισραηλ τον δουλον αυτου, ενθυμηθεις το ελεος αυτου, 	 A'an junelic quixtenk'aheb laj Israel lix tenamit ut inc'a' quisach sa' xch'ôl ruxtânanquil ruheb,


Και ειπα προς αυτους, Απορριψατε εκαστος τα βδελυγματα των οφθαλμων αυτου και μη μιαινεσθε με τα ειδωλα της Αιγυπτου εγω ειμαι Κυριος ο Θεος σας. 	 Lâin li Kâcuaß quinye reheb: —Chêjûnkalex têsach ruheb li yîbanbil dios li nequelokßoni. Kßaxal yibeb ru. Mêmux êrib riqßuineb lix jalanil dioseb laj Egipto. Lâin li Kâcuaß lê Dios, chanquin reheb.


και Βοοζ εγεννησε τον Ωβηδ, και Ωβηδ εγεννησε τον Ιεσσαι 	 Laj Booz, aßan lix yucuaß laj Obed. Ut laj Obed, aßan lix yucuaß laj Isaí.


εφανερωσε δε εν καιροις ωρισμενοις τον λογον αυτου δια του κηρυγματος, το οποιον ενεπιστευθην εγω κατ' επιταγην του σωτηρος ημων Θεου, 	 Nak quicuulac xk'ehil li Dios laj Colol ke quixc'utbesi lix yâlal li colba-ib chiku. Tenebanbil sa' inbên xban li Dios xch'olobanquil xyâlal li colba-ib yalak bar.


Μη μεριμνα δια να γεινης πλουσιος απεχε απο της σοφιας σου. 	 Li xcuuk li naßleb, aßan aßin: Mêtacuasi êrib chixsicßbal lê biomal chi moco chi xic êchßôl chirix li cßaßru cuan êre.


Και αφου ετελειωσεν ο Σολομων, να οικοδομη τον οικον του Κυριου και τον οικον του βασιλεως και παντα οσα επεθυμει ο Σολομων και ηθελε να καμη, 	 Laj Salomón quixchoy xyîbanquil lix templo li Kâcuaß joß ajcuiß lix palacio ut chixjunil li quiraj xyîbanquil.


και ητο ενδεδυμενος ιματιον βεβαμμενον με αιμα, και καλειται το ονομα αυτου ο Λογος του Θεου. 	 Cuan quic' chiru li rak' ut lix c'aba' a'an "Râtin li Dios".


Η δε ελθουσα προσεκυνει αυτον, λεγουσα Κυριε, βοηθει μοι. 	 Ut li ixk quixcuik'ib rib chiru li Jesús ut quixye cui'chic: -Kâcua', chacuuxtâna taxak cuu.-


Ας ειπωσι τωρα οι φοβουμενοι τον Κυριον, οτι το ελεος αυτου μενει εις τον αιωνα. 	 Cheßxyehak ta chixjunileb li nequeßxxucua ru li Dios: —Li ruxtân li Kâcuaß junelic cuan saß kabên.—


Ο δε λεγει προς αυτας Μη τρομαζετε Ιησουν ζητειτε τον Ναζαρηνον τον εσταυρωμενον ανεστη, δεν ειναι εδω ιδου ο τοπος, οπου εθεσαν αυτον. 	 Ut li cuînk quixye reheb: -Mexxucuac. Lâin ninnau nak yôquex chixsic'bal li Jesús aj Nazaret li que'xcamsi chiru cruz. A'an mâ ani chic arin. Ac xcuacli cui'chic chi yo'yo. Ilomak lix na'aj li xcuan cui' li camenak.


ο Θεος ο εκδικων με και υποτασσων λαους υποκατω μου 	 Li Kâcuaß, aßan li naqßuehoc chi numtâc saß xbêneb li xicß nequeßiloc cue. Aßan li naqßuehoc reheb li tenamit rubel incuanquil.


Μη φοβου, σκωληξ Ιακωβ, θνητοι του Ισραηλ εγω θελω σε βοηθει, λεγει ο Κυριος και λυτρωτης σου ειναι ο Αγιος του Ισραηλ. 	 Mexxucuac, lâex li ralal xcßajolex laj Jacob. Mexxucuac lâex aj Israel usta mâcßaß êcuanquil ut usta incßaß qßuihex. Lâin tintenkßânk êre, chan li Kâcuaß. Lâin aj Colol êre. Lâin lê santil Dios lâex aj Israel.


και Αναβ, και Εσθεμω, και Ανειμ, 	 Anab, Estemoa, Anim,


εαν ηναι αρεστον εις τον βασιλεα, ας γραφη να εξολοθρευθωσι και εγω θελω μετρησει δεκα χιλιαδας ταλαντων αργυριου εις τας χειρας των οικονομων δια να φερωσιν εις τα θησαυροφυλακια του βασιλεως. 	 Joßcan nak cui naxcßul âchßôl, at rey, tâqßue jun li chakßrab re nak teßsachekß ru chixjunileb laj judío. Ut lâin tincßam chak chokß âcue oxib ciento millón riqßuin lajêb xcaßcßâl mil kilo li tumin li takamakß chiruheb. Tinqßue aßan saß xnaßaj lâ tumin, chan laj Amán.


Και οι υιοι του Οζι, Ιζραιας και οι υιοι του Ιζραια, Μιχαηλ και Οβαδια και Ιωηλ και Ιεσια, πεντε, αρχηγοι παντες. 	 Li ralal laj Uzi, aßan laj Israhías. Câhib li ralal laj Israhías. Aßaneb aßin: Laj Micael, laj Obadías, laj Joel ut laj Isías. Eb li ôbeb aßin queßtaklan saß xbêneb li junjûnk chßûtal chi tenamit.


Μη αναγγειλητε τουτο εις Γαθ, μη πενθησητε πενθος εν Βηθ-αφρα κυλισθητι εις την κονιν. 	 Mêye resil aran Gat li raylal yôco chixcßulbal ut mexyâbac chic. Tolcßosimak ban êrib saß poks aran Bet-le-afra.


Και σεις εγεινετε μιμηται ημων και του Κυριου, δεχθεντες τον λογον εν μεσω πολλης θλιψεως μετα χαρας Πνευματος Αγιου, 	 Xetzol êrib kiq'uin ut riq'uin li Kâcua' Jesucristo. Usta nabal li raylal xec'ul, abanan xerabi li resilal riq'uin li sahil ch'ôlejil li quiq'uehe' êre xban li Santil Musik'ej.


Και πας οστις δεν καμνει τον νομον του Θεου σου και τον νομον του βασιλεως, ας εκτεληται ταχεως κρισις επ' αυτον, ειτε εις θανατον, ειτε εις εξοριαν, η εις δημευσιν υπαρχοντων, η εις φυλακην. 	 Ut li ani incßaß tixbânu chi tzßakal li naxye saß lix chakßrab li Kâcuaß lâ Dios, ut li chakßrab li xinqßue lâin, chirakekß âtin saß xbên li jun aßan chi junpât. Ut chiqßuehekß chixtojbal rix lix mâc. Tâcamsîk, malaj tâisîk saß li naßajej cuan cuiß, malaj tixtoj rix lix mâc riqßuin tumin, malaj ut tâqßuehekß saß tzßalam, chan li rey.


Δια τουτο δεν θελομεν φοβηθη, και αν σαλευθη η γη και μετατοπισθωσι τα ορη εις το μεσον των θαλασσων 	 Joßcan nak usta na-ecßan li ruchichßochß saß xnaßaj, lâo incßaß toxucuak. Chi moco toxucuak usta talajeßtßanekß li tzûl saß xchamal li palau.


Και ωμοσεν ο Ιησους κατ' εκεινον τον καιρον, λεγων, Κατηραμενος ενωπιον του Κυριου ο ανθρωπος, οστις αναστηση και κτιση την πολιν ταυτην την Ιεριχω με τον θανατον του πρωτοτοκου υιου αυτου θελει βαλει τα θεμελια αυτης, και με τον θανατον του νεωτατου υιου αυτου θελει στησει τας πυλας αυτης. 	 Saß eb li cutan aßan laj Josué quixbânu jun li juramento ut quixye: —Raylal ta chiqßuehekß saß xbên xban li Kâcuaß li ani tâoc cuißchic chixcuaclesinquil li tenamit aßin. Chicâmk ta li xbên ralal li ani tâqßuehok cuißchic lix cimiento li tenamit aßin. Ut chicâmk ta ajcuiß li îtzßinbej cui tixyîb li oquebâl, chan.Li Kâcuaß quitenkßan re laj Josué ut yalak bar quicuulac resil li cßaßru quixbânu.


Διοτι, ιδου, ο Κυριος εξερχεται απο του τοπου αυτου δια να παιδευση τους κατοικους της γης ενεκεν της ανομιας αυτων η δε γη θελει ανακαλυψει τα αιματα αυτης και δεν θελει σκεπασει πλεον τους πεφονευμενους αυτης. 	 Li Kâcuaß tâchâlk chak saß choxa chi rakoc âtin saß xbêneb li tenamit. Tâcßutbesîk li camsîc li qui-uxman chi mukmu saß ruchichßochß. Incßaß chic tâuxmânk li camsînc chi mukmu.


Και οι υιοι του Χους, Σεβα, και Αβιλα, και Σαβθα, και Ρααμα, και Σαβθεκα και οι υιοι του Ρααμα, Σεβα, και Δαιδαν. 	 Ut aßaneb aßin lix cßabaßeb li ralal laj Cus: laj Seba, laj Havila, laj Sabta, laj Raama ut laj Sabteca. Aßaneb aßin lix cßabaßeb li ralal laj Raama: laj Seba ut laj Dedán.


Τοιαυτην δε πεποιθησιν εχομεν δια του Χριστου προς τον Θεον. 	 Naru nakaye a'in xban nak cau kach'ôl riq'uin li Dios sa' xc'aba' li Jesucristo.


δια να τρωγητε και να πινητε επι της τραπεζης μου εν τη βασιλεια μου, και να καθησητε επι θρονων, κρινοντες τας δωδεκα φυλας του Ισραηλ. 	 Lâex texcua'ak ut tex-uc'ak sa' lin mêx nak cuânkin sa' lin cuanquil. Ut lâex texc'ojlâk sa' lê c'ojaribâl ut texrakok âtin sa' xbêneb li cablaju xtêpaleb laj Israel, chan li Jesús.


και εαν γυνη χωρισθη τον ανδρα αυτης και συζευχθη με αλλον, μοιχευεται. 	 Ut cui junak ixk tixjach rib riq'uin lix bêlom, ut tâc'amek' xban jalan chic cuînk, a'an tixmux ru lix sumlajic.-


Εκ των υιων Ιουδα, κατα τας γενεας αυτων, κατα τας συγγενειας αυτων, κατα τους οικους των πατερων αυτων, κατα τον αριθμον των ονοματων, απο εικοσι ετων και επανω, παντες οι δυναμενοι να εξελθωσιν εις πολεμον, 	 Queßtzßîbâc xcßabaßeb li ralal xcßajol laj Judá li ac xeßxbânu junmay chihab re teßoc chokß soldado. Queßajlâc aß yal chanru xqßuialeb saß li junjûnk cabal.


Μη μεριμνατε περι μηδενος, αλλ' εν παντι πραγματι ας γνωριζωνται τα ζητηματα σας προς τον Θεον μετ' ευχαριστιας δια της προσευχης και της δεησεως. 	 Mâc'a' c'a'ak re ru yôk cui' êc'a'ux. Cheye ban re li Kâcua' c'a'ru lê ch'a'ajquilal. Ut junelic nak textijok ut nak textz'âmânk chiru li Kâcua', chexbantioxînk ajcui' chiru li Dios.


Ο, τι εγεινεν, ηδη ειναι και ο, τι θελει γεινει, ηδη εγεινε και ο Θεος ανακαλει τα παρελθοντα. 	 Mâcßaß tâcßulmânk chi incßaß ta ac xcßulman junxil. Mâcßaß cßaßru cuan chi incßaß ta ac cuan ajcuiß chak junxil. Li Dios nabânun re, nak nacßulman chi joßcaßin.


Οθεν, ακουε τωρα τουτο, τεθλιμμενη και μεθυουσα, πλην ουχι εξ οινου 	 Abihomak lâex li rahobtesinbilex. Qßuehomak retal lâex li chanchan texcalâk, abanan moco xban ta li vino.


συ καμνεις αυτον να πηδα ως ακρις; το γαυριαμα των μυκτηρων αυτου ειναι τρομερον 	 ¿Ma târûk ta biß tâqßue chi xucuac li cacuây re nak tâpiscßok joß laj sâcß? Aßaneb ban li cuînk li nequeßxucuac chiru li cacuây nak naxjap re.


Και το χρηστηριον ειχε κατα προσωπον εικοσι πηχων μηκος και εικοσι πηχων πλατος και εικοσι πηχων υψος και εσκεπασεν αυτο με καθαρον χρυσιον ουτως εσκεπασε και το θυσιαστηριον με κεδρον. 	 Li Lokßlaj Santil Naßajej queßxyîb chak toj chi saß li templo. Belêb metro xnajtil xteram, belêb metro xnajtil rok ut belêb metro xnajtil ru. Ut chi saß queßxletz li tzßakal oro ut queßxletz ajcuiß li tzßakal oro chiru li artal li yîbanbil riqßuin li cheß chacalteß.


Ουτοι ειναι οι υιοι του Ησαυ, οστις ειναι ο Εδωμ και ουτοι οι ηγεμονες αυτων. 	 Aßaneb li ralal xcßajol laj Esaú, li nayeman ajcuiß aj Edom re. Aßaneb li queßtaklan saß lix tenamiteb.


Διοτι ειμαι ετοιμος να πεσω, και ο πονος μου ειναι παντοτε εμπροσθεν μου. 	 Yô chi chßinânc inchßôl xban nak incßaß nanumeß li raylal cuanquin cuiß.


οι αρχοντες Ιουδα εγειναν ως οι μετατοπιζοντες ορια επ' αυτους θελω εκχυσει ως υδατα την οργην μου. 	 Li Kâcuaß quixye: —Yô injoskßil xban nak eb laj cßamol be saß xyânkeb laj Judá queßcuulac êriqßuin lâex aj Israel ut queßxmakß chêru lê naßaj. Chanchan osoßqueb re saß li cacuil hab nak tinqßueheb chixtojbal xmâqueb.


Και επραξε τας πορνειας αυτης μετ' αυτων, οιτινες παντες ησαν οι εκλεκτοι των Ασσυριων, και μετα παντων εκεινων, δια τους οποιους παρεφρονησεν εν πασι τοις ειδωλοις αυτων εμιαινετο. 	 Lix Ahola quixcßayi rib reheb chixjunileb laj Asiria li cuanqueb xcuanquil. Ut quixmux rib nak quixlokßoniheb lix dioseb li cuînk aßan.


διοτι δεν συνεσταλην να αναγγειλω προς εσας πασαν την βουλην του Θεου. 	 xban nak ac xinch'olob chi tz'akal re ru li na'leb li taklanbilin cui' xban li Dios.


Και θελεις λαλησει τους λογους μου προς αυτους, εαν τε ακουσωσιν, εαν τε απειθησωσι διοτι ειναι αποσταται. 	 Tâye li cuâtin reheb, usta teßrabi usta incßaß, xban nak li tenamit aßan aj kßetoleb âtin.


Και θελετε με βεβηλονει μεταξυ του λαου μου δια μιαν δρακα κριθης και δια κομματια αρτου, ωστε να θανατονητε ψυχας αιτινες δεν επρεπε να αποθανωσι, και να σωζητε ψυχας αιτινες δεν επρεπε να ζωσι, ψευδομεναι προς τον λαον μου, τον ακουοντα ψευδη; 	 Xinêmux nak xebânu li incßaß us ut riqßuin aßan xecßul li cebada ut li caxlan cua. Xecamsiheb li moco xcßulubeb ta câmc ut xecol rix li moco xcßulubeb ta cuânc chi yoßyo. Xebânu aßan riqßuin li ticßtiß xeye.


Και ειπε προς αυτους ο Σαμψων, Αν και σεις εκαμετε τουτο, εγω ομως θελω εκδικηθη εναντιον σας, και μετα ταυτα θελω παυσει. 	 Laj Sansón quixye reheb: —Xban nak xebânu aßan, relic chi yâl ninye êre nak lâin incßaß tâsahokß inchßôl toj tinqßue rêkaj êre, chan.


Και εκαμεν ο Θεος τους δυο φωστηρας τους μεγαλους, τον φωστηρα τον μεγαν δια να εξουσιαζη επι της ημερας, και τον φωστηρα τον μικρον δια να εξουσιαζη επι της νυκτος και τους αστερας 	 Li Dios quixyîb li sakße ut li po re teßxcutanobresi ru li ruchichßochß. Li sakße aßan li kßaxal nim li nalemtzßun chiru li cutan ut li po aßan li nacutanobresin chiru li kßojyîn. Ut quixyîb ajcuiß eb li chahim.


Ας σε υμνωσιν οι λαοι, Θεε, ας σε υμνωσι παντες οι λαοι. 	 At Kâcuaß Dios, chixjunileb taxak teßlokßonînk âcue. Chixjunileb taxak li cuanqueb saß ruchichßochß teßxqßue lâ lokßal.


Ειπε προς αυτους ο Ιησους Εαν ησθε τυφλοι, δεν ηθελετε εχει αμαρτιαν τωρα ομως λεγετε οτι βλεπομεν η αμαρτια σας λοιπον μενει. 	 Li Jesús quixye reheb: -Chanchanex mutz'. Cui ta lâex inc'a' nequenau xyâlal, mâc'a' raj êmâc. Abanan cuan êmâc xban nak nequeye nak nequenau xyâlal, chan li Jesús.


υιον γυναικος εκ των θυγατερων Δαν και πατρος Τυριου, επιστημονα εις το να εργαζηται εις χρυσον και εις αργυρον, εις χαλκον, εις σιδηρον, εις λιθους και εις ξυλα, εις πορφυραν, εις κυανουν και εις βυσσον και εις κοκκινον και εις το εγγλυφειν παν ειδος γλυφης, και εφευρισκειν πασαν εφευρεσιν εις ο, τι προβληθη εις αυτον, μετα των σοφων σου και μετα των σοφων του κυριου μου Δαβιδ του πατρος σου 	 Lix naß, aßan xcomoneb li ralal xcßajol laj Dan ut lix yucuaß yoßlajenak arin Tiro. Naxnau chi us xcßanjelanquil li oro, plata, bronce ut hierro ut naxnau xqßuebal xsahob ru. Naxnau ajcuiß xcßanjelanquil li pec ut li cheß. Ut naxnau ajcuiß xcßanjelanquil li châbil tßicr lino, li púrpura, li azul ut li cak. Ut naxnau xyîbanquil chi us aß yal chanru tâcuaj. Aßan tâcßanjelak rochbeneb li nequeßcßanjelac châcuu ut rochbeneb ajcuiß li queßcanjelac chiru li Kâcuaß David, lâ yucuaß.


παντες οι κατοικοι της ορεινης, απο του Λιβανου εως Μισρεφωθ-μαιμ, παντες οι Σιδωνιοι τουτους εγω θελω εξολοθρευσει απ' εμπροσθεν των υιων Ισραηλ συ δε διαμοιρασον αυτην δια κληρων εις τους Ισραηλιτας, καθως προσεταξα εις σε 	 Lâin texintenkßa chirisinquileb chi junaj cua saß li naßajej Sidón. Têsach ruheb chixjunileb li cuanqueb saß li naßajej tzûl ru toj saß li naßajej Líbano ut toj saß li naßajej Misrefot-maim. Abanan tento nak tâjeqßui riqßuin bûlic li naßajej reheb laj Israel joß xinye âcue.


Πατερ, εκεινους τους οποιους μοι εδωκας, θελω, οπου ειμαι εγω, να ηναι και εκεινοι μετ' εμου, δια να θεωρωσι την δοξαν μου, την οποιαν μοι εδωκας, διοτι με ηγαπησας προ καταβολης κοσμου. 	 At inYucua', nintz'âma châcuu nak chixjunileb li xak'axtesiheb cue te'cuânk cuiq'uin sa' li na'ajej li tincuânk cui' lâin. Nacuaj nak te'ril lin lok'al li caq'ue chak cue nak toj mâji' quiyîbâc li ruchich'och' xban nak niquinâra.


Και εκαμον το πασχα την δεκατην τεταρτην του πρωτου μηνος προς εσπεραν εν τη ερημω Σινα κατα παντα οσα προσεταξε Κυριος εις τον Μωυσην, ουτως εκαμον οι υιοι Ισραηλ. 	 Ut eb aßan queßxninkßei li Pascua saß li chaki chßochß aran Sinaí saß li câlaju xbe li xbên po nak ac oc re li kßojyîn. Queßxbânu chixjunil joß quiyeheß re laj Moisés xban li Kâcuaß.


Και θελω διορισει τοπον δια τον λαον μου τον Ισραηλ, και θελω φυτευσει αυτους, και θελουσι κατοικει εν τοπω ιδιω εαυτων και δεν θελουσι μεταφερεσθαι πλεον και οι υιοι της αδικιας δεν θελουσι καταθλιβει αυτους πλεον ως το προτερον 	 Lâin quinqßue xnaßajeb lin tenamit Israel joß quinye. Ut quinqßueheb chi cuânc aran chi sa saß xchßôleb. Mâ ani chic târûk tâisînk reheb, chi moco eb li incßaß useb xnaßleb teßchßißchßißînk reheb joß queßxbânu junxil,


Και Ρεφα ητο υιος τουτου, και Ρεσεφ και Θελα υιοι τουτου, και Ταχαν υιος τουτου, 	 Eb li ralal xcßajol laj Bería, aßaneb aßin: li ralal, aßan laj Refa; li ralal laj Refa, aßan laj Resef; li ralal laj Resef, aßan laj Telah; li ralal laj Telah, aßan laj Tahán;


και επελθη εις αυτον πνευμα ζηλοτυπιας και ζηλοτυπηση την γυναικα αυτου και αυτη ηναι μεμολυσμενη η εαν επελθη εις αυτον το πνευμα της ζηλοτυπιας, και ζηλοτυπηση την γυναικα αυτου και αυτη δεν ηναι μεμολυσμενη 	 Abanan cui li bêlomej tâoc xcakal xchßôl ut naxcßoxla nak xmux ru xsumlajic li rixakil, tento nak tixcßam li rixakil riqßuin laj tij, usta yâl lix mâc usta incßaß.


Κρητες και Αραβες, ακουομεν αυτους λαλουντας εν ταις γλωσσαις ημων τα μεγαλεια του Θεου. 	 Cuanqueb aj judío sa' xyo'lajiqueb ut cuanqueb ajcui' li que'xjal xpâbâl ut que'oc sa' xyânkeb laj judío. Cuanqueb ajcui' li que'chal Creta ut Arabia. Nakabi nak yôqueb chixyebal sa' kâtinobâl li c'a'ru yô chixbânunquil li Kâcua' Dios riq'uin xnimal xcuanquilal, chanqueb.


Εφορουν δικαιοσυνην και ενεδυομην την ευθυτητα μου ως επενδυτην και διαδημα. 	 Junelic xinbânu li tîquilal ut li châbilal. Chanchan aj chic li cuakß li tîquilal ninbânu junelic.


Και οτε ηλθεν εις Λεχι, οι Φιλισταιοι αλαλαζοντες εδραμον εις συναντησιν αυτου. Και επηλθεν επ' αυτον Πνευμα Κυριου και τα σχοινια, τα εις τους βραχιονας αυτου, εγειναν ως λιναριον το οποιον εξαπτεται εν τω πυρι, και τα δεσμα αυτου επεσον εκ των χειρων αυτου, διεσπασμενα. 	 Nak queßxcßam aran Lehi, eb laj filisteo japjôqueb re nak queßcôeb chixcßulbal laj Sansón. Abanan lix musikß li Kâcuaß quichal riqßuin laj Sansón ut quixqßue xmetzßêu. Joßcan nak laj Sansón quixtßupi li laso li bacßbo cuiß li rukß. Chanchan cßatbil li cßam nak quixtßupi.


Και διηγειρεν ο Κυριος το πνευμα του Ζοροβαβελ υιου του Σαλαθιηλ, του διοικητου του Ιουδα, και το πνευμα του Ιησου υιου του Ιωσεδεκ, του ιερεως του μεγαλου, και το πνευμα παντος του υπολοιπου του λαου, και ηλθον και ειργαζοντο εν τω οικω του Κυριου των δυναμεων, του Θεου αυτων, 	 Ut li Kâcuaß quixqßue xcacuil xchßôl laj Zorobabel, li ralal laj Salatiel, li gobernador re Judá, joß ajcuiß laj Josué lix bênil aj tij, li ralal laj Josadac. Ut quixqßue ajcuiß xcacuileb xchßôl li tenamit, ut queßoc chi cßanjelac re xyîbanquil lix templo li nimajcual Dios.Queßxtiquib cßanjelac saß li câhib xcaßcßâl xbe li xcuak po re li xcab chihab roquic chokß rey laj Darío.


Αι δε πραξεις του βασιλεως Δαβιδ, αι πρωται και αι τελευταιαι ιδου, ειναι γεγραμμεναι εν τω βιβλιω Σαμουηλ του βλεποντος, και εν τω βιβλιω Ναθαν του προφητου, και εν τω βιβλιω Γαδ του βλεποντος, 	 Chixjunil li quilajxbânu laj David, chalen saß xticlajic nak qui-oc chokß rey ut toj nak quixrak lix cßanjel tzßîbanbil retal saß lix hu li profeta Samuel ut tzßîbanbil ajcuiß retalil saß eb lix hu li profeta Natán ut li profeta Gad.Tzßîbanbil retalil chanru nak quitaklan ut chanru lix cuanquil li rey David. Ut tzßîbanbil ajcuiß retalil li cßaßru quixcßul aßan joß eb ajcuiß laj Israel. Ut tzßîbanbil retalil li cßaßru queßxcßul eb li jalan tenamit.


Εαν δυνασαι, αποκριθητι μοι παραταχθητι εμπροσθεν μου στηθι. 	 Chinâsume cui tatrûk. Cßoxla chi us cßaßru tinâsume cuiß.


Αλλη δοξα ειναι του ηλιου, και αλλη δοξα της σεληνης, και αλλη δοξα των αστερων διοτι αστηρ διαφερει αστερος κατα την δοξαν. 	 Jalan cui' xlok'al li sak'e ut jalan cui' xlok'al li po ut jalan ajcui' xlok'al li chahim ut jalan jalânk lix lok'al li junjûnk chi chahim.


Και δεν ηδυνηθη ο Μωυσης να εισελθη εις την σκηνην του μαρτυριου διοτι η νεφελη εκαθητο επ' αυτην, και δοξα Κυριου ενεπλησε την σκηνην. 	 Laj Moisés incßaß naru na-oc xban nak sutsu saß chok li tabernáculo, ut nujenak riqßuin xlokßal li Dios.


Και οτε εισηλθεν εις οικον, οι μαθηται αυτου ηρωτων αυτον κατιδιαν, Δια τι ημεις δεν ηδυνηθημεν να εκβαλωμεν αυτο; 	 Nak qui-oc li Jesús sa' cab xjunes rochbeneb lix tzolom, que'xpatz' re: -¿C'a'ut nak inc'a' xoru lâo chirisinquil li mâus aj musik'ej? chanqueb.


Οστις εχει ωτιον, ας ακουση τι λεγει το Πνευμα προς τας εκκλησιας. 	 Cui têraj xtaubal ru lix yâlal, cheq'uehak retal li naxye li Santil Musik'ej reheb laj pâbanel. Jo'ca'in quixye li C'ajolbej reheb laj pâbanel li cuanqueb Sardis.


των υιων Εφραιμ, Ιησους ο υιος του Αζαζιου της ημισειας φυλης Μανασση, Ιωηλ ο υιος του Φεδαια 	 Li nataklan saß xbêneb li ralal xcßajol laj Efraín, aßan laj Oseas li ralal laj Azazías; li nataklan saß xbên li yi jach li ralal xcßajol laj Manasés, aßan laj Joel li ralal laj Pedaías.


Εαν προσμενω, ο ταφος ειναι η κατοικια μου εστρωσα την κλινην μου εν τω σκοτει. 	 Li cßaßru nacuoybeni lâin, aßan li câmc re nak naru tinhilânk saß li naßajej li kßojyîn ru.


Ανθρωπος ενδεης φρενων διδει χειρα και εγγυαται δια τον φιλον αυτου. 	 Li ani mâcßaß xnaßleb saß junpât naxcßûluban saß xbên xtojbal xcßas li ramîg chi incßaß naxcßoxla chi us.


Ουδεμιαν χηραν η ορφανον δεν θελετε καταθλιψει. 	 Mêrahobtesiheb li xmâlcaßan chi moco li mâcßaß xnaß xyucuaßeb.


Απηγγειλαν δε προς τον βασιλεα της Ιεριχω, λεγοντες, Ιδου, ηλθον ενταυθα την νυκτα ανδρες εκ των υιων Ισραηλ, δια να κατασκοπευσωσι την γην. 	 Abanan cuan li queßyehoc resil re li rey li cuan Jericó. Ut queßxye: —Cuanqueb aj Israel xeßchal chixqßuebal retal li tenamit chiru li kßojyîn aßin, chanqueb.


Και εβοησαν προς τον Κυριον οι υιοι Ισραηλ διοτι ειχεν εννεακοσιας αμαξας σιδηρας και αυτος κατεθλιψε σφοδρα τους υιους Ισραηλ εικοσι ετη. 	 Li rey Jabín cuan belêb ciento lix carruaje re pletic yîbanbil riqßuin chßîchß. Cßajoß li raylal yô chixbânunquil reheb laj Israel ut kßaxal cau quitaklan saß xbêneb chiru junmay chihab. Xban li raylal li yôqueb chixcßulbal, eb laj Israel queßxtzßâma xtenkßanquil chiru li Kâcuaß Dios.


Και οτε προσεφερε προς αυτον δια να φαγη, επιασεν αυτην και ειπε προς αυτην, Ελθε, κοιμηθητι μετ' εμου, αδελφη μου. 	 Lix Tamar quixqßue li tzacaêmk re, abanan laj Amnón quixchap lix Tamar ut quixye re: —At cuanab, yoclan cuiqßuin, chan.


Και νεανιας τις ονοματι Ευτυχος, καθημενος επι του παραθυρου, κατεφερετο εις υπνον βαθυν, ενω ο Παυλος διελεγετο εκτεταμενως, και κυριευθεις υπο του υπνου επεσε κατω απο του τριτου πατωματος και εσηκωσαν αυτον νεκρον. 	 Jun li sâj al, aj Eutico xc'aba', c'ojc'o sa' li ventana. Xban nak quinajto' k'ojyîn laj Pablo chi âtinac, quicube xcuara laj Eutico, ut quit'ane' chak sa' rox tasal li cab. Toj tak'a quinak. Ut camenak chic nak que'xcuaclesi.


Μη λαβης εις σεαυτον γυναικα μηδε να γεινωσιν εις σε υιοι μηδε θυγατερες εν τω τοπω τουτω. 	 —Matsumla chi moco cheßcuânk âcualal âcßajol saß li naßajej aßin.


και η θαλασσα υψονετο, επειδη επνεε δυνατος ανεμος. 	 Ac x-oc li k'ojyîn nak quichal jun cacuil ik' ut qui-oc chi ec'ânc ru li palau chi cau.


Την δε δευτεραν θελει καμει ολοκαυτωμα κατα το διατεταγμενον και θελει καμει ο ιερευς εξιλεωσιν υπερ αυτου, περι της αμαρτιας αυτου την οποιαν ημαρτησε, και θελει συγχωρηθη εις αυτον. 	 Ut laj tij tixcßat li xul jun chic joß yebil reheb nak teßxbânu. Chi joßcaßin laj tij tixqßue li mayej re xtojbal rix lix mâc li ani xmâcob ut tâcuyekß xmâc.


Και συνελαλησε μετα του Ιωαβ υιου της Σερουιας, και μετα Αβιαθαρ του ιερεως και ουτοι, ακολουθησαντες τον Αδωνιαν, εβοηθουν αυτον. 	 Laj Adonías quixcßûb ru chiribileb rib riqßuin laj Joab lix yum lix Sarvia ut riqßuin ajcuiß laj Abiatar laj tij nak eb aßan teßoquênk chirix.


Εωσου πνευση η αυρα της ημερας και φυγωσιν αι σκιαι, εγω θελω υπαγει εις το ορος της σμυρνης, και εις τον λοφον του θυμιαματος. 	 Nak toj na-icßnac li cutan, lâin tinxic saß eb li tzûl li cuan cuiß li mirra ut li incienso.


Η δε γυνη, μετα της οποιας ηθελε συγκοιμηθη ανθρωπος εν σπερματι συνουσιας, θελουσι λουσθη εν υδατι και θελουσιν εισθαι ακαθαρτοι εως εσπερας. 	 Cui junak cuînk xcuan riqßuin junak ixk, tento nak teßatînk chixcabichaleb ut muxbilakeb chic ruheb toj nak tâoc li kßojyîn.


Εγω ειδον τον αφρονα ριζουμενον αλλ' ευθυς προειπα κατηραμενην την κατοικιαν αυτου. 	 Lâin ninqßue retal nak eb li incßaß useb xnaßleb nequeßoc chi biomocß. Abanan saß junpât nequeßsacheß ruheb ut na-osoß ajcuiß li cßaßru cuan reheb.


Τοτε οι Φιλισταιοι επολεμησαν και εκτυπηθη ο Ισραηλ, και εφυγεν εκαστος εις την σκηνην αυτου και εγεινε σφαγη μεγαλη σφοδρα και επεσον εκ του Ισραηλ τριακοντα χιλιαδες πεζοι. 	 Joßcan nak eb laj filisteo queßpletic chi cau ut queßnumta saß xbêneb laj Israel. Eb laj Israel queßêlelic chiruheb ut queßcôeb saß lix muhebâleb. Abanan kßaxal cuißchic nabaleb li queßcamsîc. Lajêb xcaßcßâl mil eb laj Israel li nequeßxic chi rokeb queßcam saß li cutan aßan.


Και θελει λαβει ο ιερευς ο κεχρισμενος απο του αιματος του μοσχου και φερει αυτο εις την σκηνην του μαρτυριου 	 Ut laj tij tixcßam caßchßinak xquiqßuel li toro saß li tabernáculo.


Και εβαλεν ο αγγελος το δρεπανον αυτου εις την γην και ετρυγησε την αμπελον της γης και ερριψε τα τρυγηθεντα εις τον μεγαλον ληνον του θυμου του Θεου. 	 Ut li ángel quixyoc' li ru li uva li cuan sa' ruchich'och'. Ut quixcut sa' li nimla na'ajej bar nayatz'man cui' li uva. Li yatz'lebâl a'an retalil lix josk'il li Dios sa' xbêneb li tenamit.Ut que'xyatz' li ru li uvas sa' li yatz'lebâl li cuan chirix li tenamit. Ut nabal li xya'al. Chanchan nima' nak qui-el sa' li yatz'leb. Quicuulac toj sa' reheb li cacuây ut quibêc rok lix ya'al ut oxib ciento metro rok quicuulac. (Lix ya'al li ru li uvas a'an retalil xquiq'ueleb li cristian li te'camsîk nak târakek' âtin sa' xbêneb).


Ο δε Φαραω προσεταξε παντα τον λαον αυτου, λεγων, Παν αρσενικον το οποιον γεννηθη, εις τον ποταμον ριπτετε αυτο παν δε θηλυκον, αφινετε να ζη. 	 Tojoßnak laj faraón quixtakla resil saß chixjunil lix tenamit nak tâcutekß saß nimaß li jarubeb li cocß têlom li teßyoßlâk saß xyânkeb li ixk aj hebreo. Chixjunileb li cocß xkaßal teßcanabâk chi qßuîc.


Επικαταρατος η ημερα, καθ' ην εγεννηθην η ημερα καθ' ην η μητηρ μου με εγεννησεν, ας μη ηναι ευλογημενη. 	 Tzßektânanbil taxak li cutan nak quinyoßla. Tzßektânanbil taxak li cutan nak quinyoßla riqßuin lin naß.


Ο Αλεξανδρος ο χαλκευς πολλα κακα μοι εκαμεν ο Κυριος να αποδωση εις αυτον κατα τα εργα αυτου 	 Laj Alejandro, laj tenol ch'îch', nabal chi raylal xbânu cue. Li Kâcua', a'an li tâk'ajcâmûnk re riq'uin li c'a'ru naxbânu.


Εαν δεν γνωριζης τουτο αφ' εαυτης, ωραια μεταξυ των γυναικων, εξελθε συ κατοπιν εις τα ιχνη του ποιμνιου, και ποιμαινε τα εριφια σου πλησιον των σκηνων των βοσκων. 	 Lâat li kßaxal chßinaßusat saß xyânkeb chixjunileb li ixk. Cui incßaß nacanau li naßajej li nincßameb cuiß lin quetômk, tâqßue retal bar xeßnumeß cuiß li quetômk ut tâqßueheb lâ chibât nachß riqßuineb lix muhebâleb laj ilol quetômk.


Τα κατα προσωπον βλεπετε. Εαν τις εχη πεποιθησιν εις εαυτον οτι ειναι του Χριστου, ας συλλογιζηται τουτο παλιν αφ' εαυτου, οτι καθως αυτος ειναι του Χριστου, ουτω και ημεις ειμεθα του Χριστου. 	 Lâex nequeq'ue retal ca'aj cui' li c'a'ru na-ilman ru ut inc'a' nequexc'oxlac chirix li c'a'ru cuan sa' li râmeb li junjûnk. ¿Ma cuan junak sa' êyânk naxye nak a'an aj c'anjel chiru li Cristo? Cui cuan, us ajcui'. Abanan tento nak tixq'ue retal nak jo'can ajcui' lâo aj c'anjelo chiru li Cristo.


Και εισελθων ο Νεεμαν απηγγειλε προς τον κυριον αυτου, λεγων, Ουτω και ουτως ελαλησεν η κορη η εκ της γης του Ισραηλ. 	 Laj Naamán cô riqßuin li rey ut quixye re chixjunil li quixye li xkaßal li queßxcßam chak Israel.


Διοτι ουτως ελαλησε Κυριος προς εμε εν χειρι κραταια, και με εδιδαξε να μη περιπατω εν τη οδω του λαου τουτου, λεγων, 	 Riqßuin xnimal xcuanquil li Kâcuaß quiâtinac cuiqßuin ut quixye cue nak incßaß tinbânu li cßaßru yôqueb chixbânunquil eb li tenamit. Quixye cue:


Δια τουτο ωνομασθη το φρεαρ εκεινο, Φρεαρ Λαχαι-ροι ιδου, κειται μεταξυ Καδης και Βαραδ. 	 Joßcan nak li yußam haß aßan quiqßueheß chokß xcßabaß “Li yoßyôquil Dios li na-iloc cue”. Li yußam haß aßin cuan saß xyi li cuib chi tenamit Cades ut Bered.


και θελει εξελθει, δια να πλανηση τα εθνη τα εις τας τεσσαρας γωνιας της γης, τον Γωγ και τον Μαγωγ, δια να συναξη αυτους εις πολεμον, των οποιων ο αριθμος ειναι ως η αμμος της θαλασσης. 	 Ut tâxic sa' chixjunil li ruchich'och' chixbalak'inquileb li tenamit yalak bar jo' li cuanqueb aran Gog ut Magog. Ut tixch'utubeb re nak te'pletik. K'axal nabalakeb jo' xq'uial li coc' ru li samaib li cuan chire li palau.


Και πασας τας πολεις των βασιλεων εκεινων και παντας τους βασιλεις αυτων συνελαβεν ο Ιησους και επαταξεν αυτους εν στοματι μαχαιρας εξωλοθρευσεν αυτους, καθως προσεταξε Μωυσης ο δουλος του Κυριου. 	 Queßxsach ruheb chi junaj cua chixjunileb li tenamit li queßoquen chi pletic riqßuineb laj Israel ut queßxcamsiheb chi chßîchß joß ajcuiß lix reyeb joß quiyeheß reheb xban laj Moisés laj cßanjel chiru li Dios.


Αφου δε ανεβησαν οι αδελφοι αυτου, τοτε και αυτος ανεβη εις την εορτην, ουχι φανερως αλλα κρυφιως πως. 	 Nak ac xcôeb li rîtz'in sa' li nink'e aran Jerusalén, li Jesús cô ajcui'. Abanan moco quixye ta rib. Chanchan sa' mukmu cô.


Προ του αιωνος με εχρισεν, απ' αρχης, πριν υπαρξη η γη. 	 Li châbil naßleb ac cuan ajcuiß chak nak toj mâjiß naxyîb chak li ruchichßochß li Dios.


Ο δε ιερευς οστις προσφερει ολοκαυτωμα τινος, ο ιερευς θελει λαμβανει δι' εαυτον το δερμα του ολοκαυτωματος, το οποιον προσεφερε. 	 Lix tzßûmal li xul aßan tâcanâk chokß re laj tij li tâqßuehok re li cßatbil mayej saß xcßabaßeb li tenamit.


Και ελαβες εκ των ιματιων σου και εστολισας τους υψηλους σου τοπους με ποικιλα χρωματα και εξεπορνευθης απ' αυτων τοιαυτα δεν εγειναν ουδε θελουσι γεινει. 	 Caqßue lâ châbil akß saß li naßajej li najt xteram ut aran camux ru lâ sumlajic. Mâ jun sut qui-uxman li cßaßru cabânu chi moco tâuxmânk mokon.


ουδεποτε θελει κατοικηθη ουδε θελει κατασκηνωθη εως γενεας και γενεας ουτε Αραβες θελουσι στησει τας σκηνας αυτων εκει, ουτε ποιμενες θελουσιν αναπαυεσθαι εκει 	 Mâ ani chic teßcuânk aran. Chalen anakcuan incßaß chic tâcuânk tenamit saß li naßajej aßan. Eb laj árabe incßaß chic teßxyîb lix muhebâleb aran, chi moco eb laj ilol xul teßxqßue lix quetômkeb aran.


Προσεχε εις σεαυτον και εις την διδασκαλιαν, επιμενε εις αυτα διοτι τουτο πραττων και σεαυτον θελεις σωσει και τους ακουοντας σε. 	 Q'ue retal chi us li c'a'ru tâbânu jo' ajcui' li c'a'ru tâtzoleb cui'. Cui tâbânu chi jo'can, tatcolek' lâat ut te'colek' ajcui' li ani te'abînk re li c'a'ru tâye.


Αυτος ειναι ο οικοδομων τα υπερωα αυτου εν τω ουρανω και θεμελιων τον θολον αυτου επι της γης, ο προσκαλων τα υδατα της θαλασσης και εκχεων αυτα επι το προσωπον της γης Κυριος το ονομα αυτου. 	 Li Kâcuaß quixyîb lix naßaj saß choxa ut quixyîb ajcuiß lix sahob ru li choxa. Aßan li nachßutuban ru li haß li cuan saß li palau ut riqßuin aßan naxtßakresi li ruchichßochß. Kâcuaß lix cßabaß.


διοτι, επειδη σεις δεν εκαμετε τουτο την αρχην, Κυριος ο Θεος ημων εκαμε χαλασμον εν ημιν, καθοτι δεν εζητησαμεν αυτον κατα το διατεταγμενον. 	 Xban nak mâcuaß lâex li quexcßamoc re li Lokßlaj Câx xbên cua, joßcan nak cuan li quicamsîc xban li Kâcuaß. Incßaß kapatzß re chanru takabânu, chan.


Οι δε απαριθμηθεντες των συγγενειων των υιων Μεραρι κατα τας συγγενειας αυτων, κατα τους οικους των πατερων αυτων, 	 Ut queßajlâc ajcuiß eb li ralal xcßajol laj Merari chi chßûtal aß yal chanru xqßuialeb saß li junjûnk cabal.


Ο πλουτος σας εσαπη και τα ιματια σας εγειναν σκωληκοβρωτα, 	 Lê biomal tâosok'. Mâc'a' chic tâoc cui'. Jo'can ajcui' lê châbil ak' tâc'uxek' xban li xulel.


και τετρακοσια ροδια δια τα δυο δικτυωτα, δυο σειρας ροδιων δι' εκαστον δικτυωτον, δια να σκεπαζωσι τας δυο σφαιρας των επιθεματων των επι των στυλων 	 Ut quixyîb ajcuiß riqßuin bronce câhib ciento li granadas re teßxqßue chokß xsahob ru li chßîchß li queßxqßue saß jolomeb li okech. Cuib tzol nak queßxqßue.


Κυριε, το πρωι θελεις ακουσει την φωνην μου το πρωι θελω παρασταθη εις σε και θελω προσδοκα. 	 At Kâcuaß, nak nasakêu nintijoc châcuu ut lâat niquinâcuabi. Nintijoc ekßela ut nacuoybeni nak lâat tâsume lin tij.


Και θελεις λαλησει και ειπει ενωπιον Κυριου του Θεου σου, Συριος περιπλανωμενος ητο ο πατηρ μου, και κατεβη εις Αιγυπτον, και παροικησας εκει μετα ολιγων ανθρωπων κατεσταθη εκει εθνος μεγα, δυνατον και πολυαριθμον 	 Ut lâex têye chiru li Kâcuaß lê Dios, “Eb li kaxeßtônil yucuaß, aßaneb jun chßina chßûtal chi arameo li queßcôeb chi cuânc Egipto. Aran queßtam ut queßnabaloß. Cuanqueb xcuanquil joß jun xnimal ru tenamit, ut cuanqueb xmetzßêu.


Και θελω διασπειρει τους Αιγυπτιους μεταξυ των εθνων και διασκορπισει αυτους εις τους τοπους. 	 Lâin tinjeqßuiheb laj Egipto saß xyânkeb li xnînkal ru tenamit. Yalak bar saß ruchichßochß tebinjeqßui ruheb.


Και ηρχισαν να διαλογιζωνται οι γραμματεις και οι Φαρισαιοι, λεγοντες Τις ειναι ουτος, οστις λαλει βλασφημιας; τις δυναται να συγχωρη αμαρτιας ειμη μονος ο Θεος; 	 Ut eb laj fariseo ut eb laj tzolol chak'rab que'oc chixyebal chi ribileb rib: -¿Ani li cuînk a'an nak naxjuntak'êta rib riq'uin li Dios nak naxye chi jo'can? ¿Ma a'an ta bi' li Dios? ¿Ma mâcua' ta bi' ca'aj cui' li Dios naru nacuyuc mâc? chanqueb.


δεν πρεπει να γνωρισητε, οτι Κυριος ο Θεος του Ισραηλ εδωκε την βασιλειαν επι τον Ισραηλ διαπαντος εις τον Δαβιδ, εις αυτον και εις τους υιους αυτου, με συνθηκην αλατος; 	 ¿Ma incßaß nequenau lâex nak li Kâcuaß li kaDios lâo aj Israel quixqßue li cuanquil aßin re laj David? Quixye nak aßan ut eb li ralal teßtaklânk saß xbêneb laj Israel chi junelic. Li Dios quixbânu li contrato riqßuineb riqßuin atzßam.


και η Κιριαθαιμ, και η Σιβμα, και η Ζαρεθ-σααρ εν τω ορει της κοιλαδος, 	 Quiriataim, Sibma, Zaret-sahar li cuan saß xbên bol cuan cuiß li ru takßa,


Και ειπε προς αυτους Σεις εισθε εκ των κατω, εγω ειμαι εκ των ανω σεις εισθε εκ του κοσμου τουτου, εγω δεν ειμαι εκ του κοσμου τουτου. 	 Li Jesús quixye reheb: -Lâex aj ruchich'och'. Abanan lâin mâcua'in aj ruchich'och'. Lâin sa' choxa xinchal chak.


Υιοι Ιεριχω, τριακοσιοι τεσσαρακοντα πεντε. 	 Eb li ralal xcßajol laj Jericó, aßan oxib ciento riqßuin ôb roxcßâl.


Εκεινοι δε ακουσαντες εδοξαζον τον Κυριον, και ειπον προς αυτον Βλεπεις, αδελφε, ποσαι μυριαδες ειναι εκ των Ιουδαιων οιτινες επιστευσαν, και παντες ειναι ζηλωται του νομου. 	 Nak que'rabi a'in que'xbantioxi chiru li Dios. Ut que'xye re laj Pablo: -Lâat nacacuil, at hermân, jarub mil eb laj judío ac xe'pâban. Ut chixjunileb a'an neque'xq'ue xch'ôl chixbânunquil li naxye li chak'rab.


Και απεστειλεν ο Ιωαβ και ανηγγειλε προς τον Δαβιδ παντα τα περι του πολεμου. 	 Laj Joab quixtakla resil re laj David chanru yô li plêt.


Θελω ψαλλει εις τον Κυριον ενοσω ζω θελω ψαλμωδει εις τον Θεον μου ενοσω υπαρχω. 	 Junelic tinbicha xlokßal li Kâcuaß joß najtil tincuânk saß ruchichßochß. Junelic tinqßue xlokßal li Dios toj chirix incamic.


Και αι δυο θυραι ησαν εκ ξυλου πευκινου τα δυο φυλλα της μιας θυρας εδιπλονοντο, και τα δυο φυλλα της αλλης θυρας εδιπλονοντο. 	 Queßxyîb riqßuin li cheß ciprés cuib li puertas cuib perêl ru. Li câhib perêl nequeßecßan saß xnaßajeb. Naru xtebal li cuib perêl malaj ut li câhib perêl.


Και οι μακραν θελουσιν ελθει και οικοδομησει εν τω ναω του Κυριου και θελετε γνωρισει οτι ο Κυριος των δυναμεων με απεστειλε προς εσας και τουτο θελει γεινει, εαν υπακουσητε ακριβως εις την φωνην Κυριου του Θεου σας. 	 Li cuanqueb chak chi najt teßchâlk chi tenkßânc re xyîbanquil lix templo li Kâcuaß. Riqßuin aßin têqßue retal nak li Kâcuaß li nimajcual Dios, aßan li quitaklan chak cue saß êyânk. Ut chixjunil aßin talajcßulmânk nak lâex têrabi ut têbânu li cßaßru naxye li Kâcuaß li kaDios.—


Οτε δε κατεβησαν απο της Μακεδονιας ο τε Σιλας και ο Τιμοθεος, ο Παυλος συνεσφιγγετο κατα το πνευμα διαμαρτυρομενος προς τους Ιουδαιους οτι ο Ιησους ειναι ο Χριστος. 	 Nak ac xe'suk'i chak laj Silas ut laj Timoteo Macedonia, laj Pablo quixk'axtesi rib chi junaj cua chixch'olobanquil lix yâlal reheb laj judío nak li Jesús, a'an li Cristo, laj Colonel li yechi'inbil xban li Dios.


Και τωρα ιδου, εγω εξευρω οτι πλεον δεν θελετε ιδει το προσωπον μου σεις παντες, μεταξυ των οποιων διηλθον κηρυττων την βασιλειαν του Θεου. 	 Lâin xinch'olob chak xyâlal lix nimajcual cuanquilal li Dios sa' êyânk lâex. Ut ninnau ajcui' nak mâ jun chic êre lâex tâilok cuu.


αλλ' επεστρεψατε και εμιανατε το ονομα μου, και εκαμετε εκαστος τον δουλον αυτου και εκαστος την δουλην αυτου να επιστρεψωσι, τους οποιους ειχετε αποπεμψει ελευθερους κατα την θελησιν αυτων, και καθυπεβαλετε αυτους δια να ηναι εις εσας δουλοι και δουλαι. 	 Abanan anakcuan xejal cuißchic lê naßleb ut xekßet li contrato li xebânu cuiqßuin. Xechap cuißchic lê lokßbil môs, joß ixk, joß cuînk, usta ac xerachßab junxil. Ut xepuersiheb cuißchic chi cßanjelac chokß lokßbil môs.


Και εθυσιασεν ο Βαλακ βοας και προβατα, και επεμψεν εξ αυτων προς τον Βαλααμ και προς τους αρχοντας τους μετ' αυτου. 	 Laj Balac quixtakla xcamsinquileb li bôyx ut li carner. Ut quixtakla li tib re laj Balaam ut reheb li cuanqueb rochben.Cuulajak chic laj Balac quixcßam laj Balaam ut queßcôeb toj Bamot-baal. Ut laj Balaam quiru rilbaleb laj Israel li cuanqueb chi nachß.


Και ας ηναι ο ανθρωπος εκεινος ως αι πολεις, τας οποιας ο Κυριος κατεστρεψε και δεν μετεμεληθη και ας ακουση κραυγην το πρωι και αλαλαγμον εν μεσημβρια. 	 Li cuînk aßan chanchanak ta li tenamit li queßsacheß ru xban li Kâcuaß chi incßaß quiril xtokßobâl ruheb. Junelic taxak li plêt ut li yâbac târabi chi kßek chi cutan.


και θελω βαλει διαφοραν μεταξυ του λαου μου και του λαου σου αυριον θελει γεινει το σημειον τουτο. 	 Sicßbil ru inban lin tenamit. Jalan tinbânu re lin tenamit lâin chiru lâ tenamit lâat. Cuulaj tâbânumânk li xinye âcue”, chan li Kâcuaß Dios.


Και επεστρεψεν ο Ιησους, και πας Ισραηλ μετ' αυτου, εις το στρατοπεδον εις Γαλγαλα. 	 Ut laj Josué rochbeneb lix soldados queßsukßi cuißchic aran Gilgal saß li naßajej li yôqueb cuiß chi hilânc.


Η εις αυτον μελετη μου θελει εισθαι γλυκεια εγω θελω ευφραινεσθαι εις τον Κυριον. 	 Chicuulak ta chiru li Kâcuaß li cßaßru nincßoxla chirix. Li Kâcuaß aßan li naqßuehoc xsahil inchßôl.Cheßisîk ta saß ruchichßochß eb laj mâc ut cheßsachekß ta ruheb li incßaß useb xnaßleb. Aban lâin tinqßue xlokßal li Kâcuaß chi anchal inchßôl. Lokßoninbil taxak ru li nimajcual Dios.


Κακον, κακον, λεγει ο αγοραστης αλλ' αφου αναχωρηση, τοτε καυχαται. 	 Laj lokßonel naxye: “Incßaß us lâ cßay.” Abanan nak ac x-el riqßuin laj cßay naxye nak us li xlokß.


Διοτι ο Κυριος, ο Θεος του Ισραηλ, λεγει οτι μισει τον αποβαλλοντα αυτην και τον καλυπτοντα την βιαν με το ενδυμα αυτου, λεγει ο Κυριος των δυναμεων δια τουτο προσεχετε εις το πνευμα σας και μη φερεσθε δολιως. 	 Li Kâcuaß lix Dioseb laj Israel quixye: —Lâin xicß nacuil li ani naxjach rib riqßuin li rixakil ut naxmux rib chixbânunquil li incßaß us, chan li Kâcuaß. Joßcan nak cherahak lê yußam ut mêmux ru lê sumlajic.Li Kâcuaß xtitzß chirabinquil li cßaßru nequeye. Ut toj nequeye, “¿Cßaßru xtitzß cuiß li Kâcuaß kaban?” Xtitzß êban xban nak lâex nequeye nak nasahoß xchßôl li Dios riqßuin li ani naxbânu mâusilal. Ut nequeye ajcuiß, “Cui ta yâl nak tîc xchßôl li Dios, ac xqßueheb raj chixtojbal xmâqueb li ani nequeßbânun mâusilal,” chanquex.


Αποκριθεις δε ο Ιησους ειπε Δεν εκαθαρισθησαν οι δεκα; οι δε εννεα που ειναι; 	 Quixye li Jesús: -¿Ma mâcua' ta bi' lajêb chi cuînk li xinq'uirtesi? ¿Bar cuanqueb li belêb chic?


Ουχι, κυριε μου, ακουσον μου σοι διδω τον αγρον, σοι διδω και το σπηλαιον το εν αυτω επι παρουσια των υιων του λαου μου διδω αυτα εις σε θαψον τον νεκρον σου. 	 Quixye re laj Abraham: —Kâcuaß Abraham, chacuabi li cßaßru tinye âcue. Li chßochß aßan yal tinsi âcue joß ajcuiß li ochoch pec li cuan aran. Aßin tinbânu chiruheb chixjunileb lin comon. Muk chak lâ camenak aran, chan laj Efrón.


Ιδου, το ονομα του Κυριου ερχεται μακροθεν φλογερος ειναι ο θυμος αυτου και το φορτιον βαρυ τα χειλη αυτου ειναι πληρη αγανακτησεως και η γλωσσα αυτου ως πυρ κατατρωγον 	 Lix cuanquil ut lix lokßal li Kâcuaß nacßutun chi najt. Lix joskßil nacßutun riqßuin li xam ut riqßuin li sib. Lix tzßûmal re nacßutuc re lix joskßil ut li rußuj rakß chanchan li xam li nasachoc.


Ο θρονος σου, Θεε, ειναι εις τον αιωνα του αιωνος σκηπτρον ευθυτητος ειναι το σκηπτρον της βασιλειας σου. 	 At Kâcuaß, qßuebilat saß lâ cuanquilal xban li Dios. Lâ cuanquilal cuânk chi junelic. Lâat nacattaklan saß tîquilal.


Και ειπεν ο Δαβιδ προς τον Ιωναθαν, Τις θελει μοι απαγγειλει εαν ο πατηρ σου αποκριθη εις σε σκληρα; 	 Laj David quixye: —¿Ani tâyehok cue nak lâ yucuaß tatxsume saß joskßil? chan.


Και αφου οι πεντε σατραπαι των Φιλισταιων ειδον, επεστρεψαν εις Ακκαρων την αυτην ημεραν. 	 Nak ac xeßril li queßxbânu eb laj Israel, li ôb chi cuînk li nequeßtaklan saß xbêneb laj filisteo queßsukßi Ecrón saß ajcuiß li cutan aßan.


Και ο ιερευς θελει λαβει τον εψημενον ωμον του κριου και ενα αρτον αζυμον εκ του κανιστρου, και εν λαγανον αζυμον και θελει επιθεσει αυτα επι τας χειρας του Ναζηραιου, αφου ξυρισθη τας τριχας της αφιερωσεως αυτου. 	 Nak laj nazareo ac xjo li rismal xjolom, laj tij tixqßue saß rukß laj nazareo li rukß li carner chi ac chikbil. Ut tixqßue ajcuiß jun li caxlan cua li pim ut jun li jay li cuan saß chacach, li mâcßaß xchßamal.


Επειδη φρονω οτι τα παθηματα του παροντος καιρου δεν ειναι αξια να συγκριθωσι με την δοξαν την μελλουσαν να αποκαλυφθη εις ημας. 	 Lâin ninye nak li raylal yôco chixc'ulbal anakcuan inc'a' takaq'ue sa' kach'ôl xban nak moco juntak'êt ta riq'uin li usilal takac'ul mokon xban nak numtajenak cui'chic lix nimal xlok'al li rusilal li Dios tixq'ue ke.


οθεν και εγω εδανεισα αυτο εις τον Κυριον πασας τας ημερας της ζωης αυτου θελει εισθαι δανεισμενον εις τον Κυριον. Και προσεκυνησεν εκει τον Κυριον. 	 Joßcan nak xinchal chixkßaxtesinquil chiru li nimajcual Dios li cßulaßal aßin re tâcßanjelak chiru joß najtil tâcuânk saß ruchichßochß, chan. Ut queßxlokßoni li Dios.


οι πονοι του αδου με περιεκυκλωσαν, αι παγιδες του θανατου με εφθασαν, 	 Chanchan nak li câmc yô chi numtâc saß inbên. Ut chanchan nak xeßxqßue li raßal chokß cue re tineßxcamsi.


Και εαν τις συγκοιμηθη μετ' αυτης και ελθωσι τα γυναικεια αυτης επ' αυτον, θελει εισθαι ακαθαρτος επτα ημερας και πασα κλινη, επι της οποιας ηθελε κοιμηθη, θελει εισθαι ακαθαρτος. 	 Cui junak cuînk tâcuânk riqßuin junak ixk nak yô xyajel re li po, muxbilak ru li cuînk chiru cuukub cutan ut muxbilak ajcuiß li cuarib li tâyoclâk cuiß li cuînk.


Και περιεπατησεν εν τη οδω των βασιλεων του Ισραηλ, καθως εκαμεν ο οικος του Αχααβ διοτι θυγατηρ του Αχααβ ητο η γυνη αυτου και επραξε πονηρα ενωπιον Κυριου. 	 Laj Joram quixbânu li mâusilal joß queßxbânu eb li rey li queßcuan Israel xban nak quixcßam chokß rixakil lix rabin laj Acab. Ut quixbânu li incßaß us chiru li Kâcuaß.


και απο της πεδινης εως της θαλασσης Χιννερωθ προς ανατολας, και εως της θαλασσης της πεδιαδος, της αλμυρας θαλασσης προς ανατολας, κατα την οδον την προς Βαιθ-ιεσιμωθ, και απο του μεσημβρινου μερους υπο την Ασδωθ-φασγα 	 Ut aßan ajcuiß nataklan saß xbêneb li naßajej li cuan saß li este, li cuan saß li ru takßa nachß riqßuin li nimaß Jordán. Naticla cuan cuiß li palau Cineret. Nacuulac cuan cuiß li palau Mar Muerto saß xjayal li tenamit Bet-jesimot li cuan saß li sur cuan cuiß li tzûl Pisga.


ειδωλολατρεια, φαρμακεια, εχθραι, εριδες, ζηλοτυπιαι, θυμοι, μαχαι, διχοστασιαι, αιρεσεις, 	 lok'onînc yîbanbil dios, tûlac, xîq'uil ûchînc, pletic, cakalînc, josk'înc, yo'obânc ra xîc', cuech'ij ib, po'oc ru pâbâl,


Και ελαβον το συμφωνητικον της αγορας, το εσφραγισμενον κατα τον νομον και την συνηθειαν και το ανοικτον 	 Chirix aßan xincßam li cuib chi hu, li cuan sello chiru, joß ajcuiß li mâcßaß sello chiru.


Δος εις αυτους πωρωσιν καρδιας, την καταραν σου επ' αυτους. 	 Chacacuubresi lix chßôleb re nak incßaß teßxtau xyâlal ut chamajecuaheb.Chacßut lâ joskßil chiruheb ut chasach ruheb. Chacuisiheb saß li ruchichßochß, at Kâcuaß.


Και εαν τις ακουση τους λογους μου και δεν πιστευση, εγω δεν κρινω αυτον διοτι δεν ηλθον δια να κρινω τον κοσμον, αλλα δια να σωσω τον κοσμον. 	 Lâin inc'a' xinchal sa' ruchich'och' chixq'uebaleb chixtojbal rix lix mâqueb li ani neque'abin re li c'a'ru ninye ut inc'a' neque'xbânu. Mâcua' re xq'uebaleb chixtojbal lix mâqueb nak xinchal. Xinchal ban chixcolbaleb.


Απεκριθη δε προς αυτον ο Ιωαννης, λεγων Διδασκαλε, ειδομεν τινα εκβαλλοντα δαιμονια εις το ονομα σου, οστις δεν ακολουθει ημας, και ημποδισαμεν αυτον, διοτι δεν ακολουθει ημας. 	 Laj Juan quixye re li Jesús: -At Kâcua', jun cuînk xkil chak le'. Yô chi isînc mâus aj musik'ej sa' âc'aba'. Ut lâo xkaye re nak inc'a' tixbânu a'an xban nak moco kacomon ta.-


Και εζησεν ο Ενως ενενηκοντα ετη, και εγεννησε τον Καιναν 	 Lajêb roßcßâl chihab cuan re laj Enós nak quiyoßla laj Cainán li ralal.


αυτος θελει ξυρισθη, αλλ' η κασιδα δεν θελει ξυρισθη ο δε ιερευς θελει κλεισει τον εχοντα την κασιδαν αλλας επτα ημερας. 	 laj tij tixye re li yaj nak tixjo li rismal xjolom malaj ut lix mach. Abanan incßaß tixbes li rismal chiru lix ra. Ut tixqßue xjunes chiru cuukub cutan chic.


Φερεις σκοτος, και γινεται νυξ εν αυτη περιφερονται παντα τα θηρια του δασους 	 Lâat caqßue li kßojyîn ut eb li xul li cuanqueb saß qßuicheß nequeßel chi bêc chiru li kßojyîn.


Απεκριθη ο Ιησους και ειπε προς αυτους Χαλασατε τον ναον τουτον, και δια τριων ημερων θελω εγειρει αυτον. 	 Quichak'oc li Jesús ut quixye reheb: -Juc'umak li templo a'in ut chiru oxib cutan tincuaclesi cui'chic chi ac', chan reheb.


η, Ελευθερωσατε με εκ της χειρος του εχθρου; η, Λυτρωσατε με εκ της χειρος των ισχυρων; 	 ¿Ma xinye ta biß êre nak tinêcol chiruheb li xicß nequeßiloc cue? Ut, ¿ma xinye ta biß êre nak tinêrisi saß rukßeb li incßaß useb xnaßleb?


Και εν ημερα ωρισμενη ενδυθεις ο Ηρωδης βασιλικην στολην και καθησας επι του θρονου, εδημηγορει προς αυτους. 	 Laj Herodes quixxakab jun li cutan re nak tââtinak riq'uineb laj Tiro ut laj Sidón. Quixtikib rib riq'uin châbil ak' c'ajo' xchak'al ru li neque'rocsi li rey. Quic'ojla sa' lix na'aj bar narakoc cui' âtin ut qui-oc chi âtinac riq'uineb li tenamit.


Και ανεβη προς αυτους εις το πλοιον, και επαυσεν ο ανεμος και εξεπληττοντο καθ' εαυτους λιαν καθ' υπερβολην και εθαυμαζον. 	 Nak qui-oc sa' li jucub sa' xyânkeb, ch'anamil li ik'. Inc'a' chic qui-ec'an. Ut eb lix tzolom quilaje'sach xch'ôl chirilbal.


Και επελεκησαν οι οικοδομοι του Σολομωντος και οι οικοδομοι του Χειραμ και οι Γιβλιοι, και ητοιμασαν τα ξυλα και τους λιθους, δια να οικοδομησωσι τον οικον. 	 Eb li nequeßcßanjelac chiru laj Salomón ut eb li nequeßcßanjelac chiru laj Hiram ut eb li cuînk li queßchal aran Gebal queßxyocß ut queßxpechß li cheß. Ut queßxyîb li pec li tâcßanjelak re xyîbanquil li templo.


εσταθη ο Μωυσης παρα την πυλην του στρατοπεδου και ειπεν, Οστις ειναι του Κυριου, ας ελθη προς εμε. Και συνηχθησαν προς αυτον παντες οι υιοι του Λευι. 	 Tojoßnak laj Moisés quixakli saß li oquebâl bar cuan cuiß lix muhebâleb. Quixye reheb: —Li ani naxpâb li Kâcuaß Dios, châlkeb cuiqßuin, chan. Ut chixjunileb li ralal xcßajol laj Leví queßxchßutub rib chiru laj Moisés.


οι κατατρωγοντες ετι την σαρκα του λαου μου και εκδειροντες το δερμα αυτων επανωθεν αυτων και συντριβοντες τα οστα αυτων και κατακοπτοντες αυτα ως δια χυτραν και ως κρεας εν μεσω λεβητος. 	 Chanchan nak nequetiu ajcuiß lix tibeleb lin tenamit nak nequerahobtesiheb. Nequerisi lix tzßûmaleb, nequejori lix bakeleb ut nequeseti lix tibeleb joß nak naseteß li tib re xqßuebal saß ucßal.


διοτι τα υπαρχοντα αυτων ησαν τοσον πολλα, ωστε δεν ηδυναντο να κατοικησωσιν ομου και δεν ηδυνατο η γη της παροικησεως αυτων να χωρεση αυτους, εξ αιτιας των κτηνων αυτων. 	 Joßcan nak queßel aran xban nak kßaxal nabal li cßaßak re ru cuan reheb ut incßaß chic natzßakloc lix naßajeb lix quetômk. Joßcan nak queßel saß li naßajej li cuanqueb cuiß.


τον Σηων, βασιλεα των Αμορραιων διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου 	 Aßan li quiqßuehoc re chi camsîc laj Sehón lix reyeb laj amorreo xban nak kßaxal nim li ruxtân saß kabên junelic.


οστις εφυλαξας προς τον δουλον σου Δαβιδ τον πατερα μου οσα ελαλησας προς αυτον, και ελαλησας δια του στοματος σου και εξετελεσας δια της χειρος σου, καθως την ημεραν ταυτην. 	 Lâat xabânu li cßaßru cayechißi re laj David lin yucuaß. Lâat catyechißin re ut saß li cutan aßin xabânu li cßaßru cayechißi.


Και απο τοτε εζητει ευκαιριαν δια να παραδωση αυτον. 	 Ut chalen sa' li cutan a'an, laj Judas yô chixsic'bal jok'e tixq'ue rib re nak tixk'axtesi li Jesús sa' ruk'eb.


Οι υιοι προσετι της Νωφ και της Ταφνης συνετριψαν την κορυφην σου. 	 Eb laj Menfis ut eb laj Tafnes queßnumta saß êbên ut queßrisi lê cuanquil.


και αυτος θελει φερθη εις τον ταφον, και θελει διαμενει εν τω μνηματι. 	 Ut nak nequeßcam nequeßyoßlêc ut chirix aßan nequeßcßameß chi mukecß.


Και ο Βοοζ απεκριθη και ειπε προς αυτην, Ανηγγελθησαν προς εμε ακριβως παντα οσα εκαμες εις την πενθεραν σου μετα τον θανατον του ανδρος σου και οτι αφηκας τον πατερα σου και την μητερα σου και την γην της γεννησεως σου, και ηλθες προς λαον, τον οποιον δεν εγνωριζες προτερον 	 Quichakßoc laj Booz ut quixye re: —Ac cuabiom resil nak kßaxal châbilat riqßuin lix Noemí chalen nak xcam lâ bêlom. Xacanabeb chak lâ naß âyucuaß ut xacanab chak lâ tenamit ut xatchal arin chi cuânc saß xyânkeb li tenamit li incßaß ânauhom ruheb junxil.


ιδου, αυριον περι την ωραν ταυτην θελω βρεξει χαλαζαν βαρειαν σφοδρα, οποια δεν εγεινε ποτε εν τη Αιγυπτω αφ' ης ημερας εθεμελιωθη μεχρι του νυν 	 Cuulaj tâqßue retal nak saß li ôr aßin tintakla chak li nînki sakbach hamamnak saß xbên li tenamit Egipto. Mâ jun sut êrilom chak chalen kße cutan.


Οτε δε το αντιγραφον της επιστολης του βασιλεως Αρταξερξου ανεγνωσθη ενωπιον του Ρεουμ και Σαμψαι του γραμματεως και των συνεταιρων αυτων, ανεβησαν μετα σπουδης εις Ιερουσαλημ προς τους Ιουδαιους, και επαυσαν αυτους εν βια και μετα δυναμεως. 	 Nak queßril xsaß li hu li quixtakla li rey Artajerjes, laj Rehum, ut laj Simsai laj tzßîb, joßqueb ajcuiß li rochben, saß junpât queßcôeb Jerusalén. Queßxye reheb laj judío chi puêrs ut chi yô xjoskßileb nak tento teßxcanab li cßanjel li queßxtiquib xbânunquil.Joßcan nak queßxcanab xyîbanquil lix templo li Dios aran Jerusalén. Quicanabâc toj saß li xcab chihab roquic chokß rey laj Darío, lix reyeb laj Persia.


Και εστοιβασε τα ξυλα και διεμελισε τον μοσχον και επεθεσεν αυτον επι των ξυλων. 	 Quixtus li siß saß xbên li artal. Quixcamsi li cuacax, quixseti ut quixqßue saß xbên li siß.


Και εις την Ρααβ την πορνην και εις την οικογενειαν του πατρος αυτης και εις παντα οσα ειχε, ο Ιησους εφυλαξε την ζωην και κατοικει εν τω μεσω του Ισραηλ εως της σημερον διοτι εκρυψε τους κατασκοπους, τους οποιους απεστειλεν ο Ιησους δια να κατασκοπευσωσι την Ιεριχω. 	 Abanan laj Josué quixcol lix yußam lix Rahab li naxcßayi rib ut quixcoleb li rechßalal joß ajcuiß li cßaßru cuan re xban nak quixmuk li cuib chi cuînk li queßcuulac Jericó chi qßuehoc etal. Ut aßan quicana chi cuânc saß xyânkeb laj Israel chalen anakcuan.


Γινεσθε ως εγω, διοτι και εγω ειμαι καθως σεις, αδελφοι, σας παρακαλω, ουδολως με ηδικησατε 	 Ex inhermân, usta lâin aj judío, xcuisi cuib rubel xcuanquil li chak'rab. Nintz'âma chêru nak têbânu jo' xinbânu lâin. Mêq'ue chic êrib rubel xcuanquil li chak'rab. Lâex mâc'a' junak raylal xebânu cue.


Πας δε ο Ισραηλ και ο Ιουδας ηγαπα τον Δαβιδ, επειδη εξηρχετο και εισηρχετο εμπροσθεν αυτων. 	 Chixjunileb laj Israel ut eb laj Judá queßxra laj David xban nak nacßamoc be chi us chiruheb nak nequeßxic chi pletic ut nak nequeßsukßi chak.


και την Κεδημωθ και τα περιχωρα αυτης, και την Μηφααθ και τα περιχωρα αυτης 	 Cademot rochben lix cocß cßalebâl ut Mefaat rochben lix cocß cßalebâl.


Και εαν υπακουης επιμελως εις την φωνην Κυριου του Θεου σου, δια να προσεχης να καμνης πασας τας εντολας αυτου, τας οποιας εγω προσταζω εις σε σημερον, θελει σε υψωσει Κυριος ο Θεος σου υπερανω παντων των εθνων της γης 	 Cui lâex tex-abînk chiru li Kâcuaß ut têbânu chi anchal êchßôl li cßaßru naxye ut cui têbânu lix chakßrab li yôquin chixyebal êre anakcuan, kßaxal cuißchic tixnimobresi lê cuanquil saß xyânkeb chixjunileb li tenamit saß ruchichßochß.


Υστερον δε ηλθεν ο Δανιηλ ενωπιον μου, του οποιου το ονομα ητο Βαλτασασαρ κατα το ονομα του Θεου μου, και εις τον οποιον ειναι το πνευμα των αγιων θεων και εμπροσθεν τουτου ειπα το ενυπνιον, λεγων, 	 Tojoßnak quintakla xbokbal laj Daniel. Laj Beltsasar nayeman re joß xcßabaß lin dios. Lâin ninnau nak aßan qßuebil xnaßleb xbaneb lix dios santo. Xinserakßi lin matcß re.


και ειπεν ο Ησαυ προς τον Ιακωβ, Δος μοι, παρακαλω, να φαγω απο το κοκκινον, το κοκκινον τουτο, διοτι ειμαι αποκαμωμενος δια τουτο εκληθη το ονομα αυτου, Εδωμ. 	 Quixye re laj Jacob: —Qßue bayak cue li tibel cua li cak ru li yôcat chixyîbanquil. Numtajenak lin tzßocajic, chan. Xban aßin queßxqßue jun chic xcßabaß laj Esaú. Aj Edom queßxqßue chokß xcab xcßabaß.


και ειπε, Κυριε μου, εαν ευρηκα χαριν εις τους οφθαλμους σου, μη παρελθης, παρακαλω, τον δουλον σου 	 —At Kâcuaß, chan laj Abraham, —tâbânu usilal, matxic cuan chi junpât.


Συνεταφημεν λοιπον μετ' αυτου δια του βαπτισματος εις τον θανατον, ινα καθως ο Χριστος ανεστη εκ νεκρων δια της δοξης του Πατρος, ουτω και ημεις περιπατησωμεν εις νεαν ζωην. 	 Jo'can nak riq'uin xc'ulbal li cubi ha', chanchan nak ac xocam ut xomuke' kochben li Cristo re nak tocuaclîk cui'chic chi yo'yo ut tocuânk sa' li aq'uil yu'am, jo' nak li Jesucristo quicuacli cui'chic chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak riq'uin xnimal xlok'al ut xcuanquilal li Dios Acuabej.


Και τους υψηλους τοπους τους κατα προσωπον της Ιερουσαλημ, τους εν δεξια του ορους της διαφθορας, τους οποιους ωκοδομησε Σολομων ο βασιλευς του Ισραηλ δια την Ασταρτην το βδελυγμα των Σιδωνιων, και δια τον Χεμως το βδελυγμα των Μωαβιτων, και δια τον Μελχωμ το βδελυγμα των υιων Αμμων, εβεβηλωσεν ο βασιλευς. 	 Ut quixtakla ajcuiß xpoßbal eb li artal li quixyîb laj Salomón lix reyeb laj Israel. Eb li artal aßan queßcuan saß li este re Jerusalén ut saß li sur re li tzûl Olivos. Eb li artal aßan queßyîbâc re xlokßoninquileb li jalanil dios li kßaxal yibeb ru. Aßaneb lix Astoret lix dioseb laj Sidón, laj Quemos lix dioseb laj Moab ut laj Milcom lix dioseb li ralal xcßajol laj Amón.


οστις εφυλαξας προς τον δουλον σου Δαβιδ τον πατερα μου οσα ελαλησας προς αυτον και ελαλησας δια του στοματος σου και εξετελεσας δια της χειρος σου, καθως την ημεραν ταυτην. 	 Anakcuan xabânu li cßaßru cayechißi chak re laj David lin yucuaß. Lâat caye nak tâqßue ut anakcuan xabânu chiru li cutan aßin.


Αινειτε τον Κυριον. Αινειτε, δουλοι του Κυριου, αινειτε το ονομα του Κυριου. 	 Lokßoninbil taxak li nimajcual Dios. Cheqßuehak taxak xlokßal li nimajcual Dios, lâex li nequexcßanjelac chiru. Chenima taxak ru li Kâcuaß.


Επειδη προ πολλου συνετριψα τον ζυγον σου, διεσπασα τα δεσμα σου, και συ ειπας, δεν θελω σταθη παραβατης πλεον ενω επι παντα υψηλον λοφον και υποκατω παντος δενδρου πρασινου περιεπλανηθης εκπορνευων. 	 Li nimajcual Dios quixye: —Lâex aj Israel, ac junxil xerisi êrib rubel incuanquil ut queye nak incßaß chic texcßanjelak chicuu. Saß xbêneb li tzûl ut rubeleb li cheß li nînk xmu xelokßoni li jalanil dios. Chanchanex li ixk li nequeßxcßayi ribeb.


Αρα λοιπον εαν ζωντος του ανδρος συζευχθη με αλλον ανδρα, θελει εισθαι μοιχαλις εαν ομως αποθανη ο ανηρ, ειναι ελευθερα απο του νομου, ωστε να μη ηναι μοιχαλις εαν συζευχθη με αλλον ανδρα. 	 Cui toj yo'yo lix bêlom ut naxsume jalan chic cuînk, a'an naxmux ru lix sumlajic. Cui nacam li bêlomej, mâc'a' chic xcuanquil li chak'rab a'an sa' xbên li ixk. Moco tixmux ta chic ru lix sumlajic cui nasumla riq'uin jalan chic cuînk.


Και ειπε προς αυτον Ισαακ ο πατηρ αυτου, Πλησιασον τωρα, και φιλησον με, τεκνον μου. 	 Ut quixye re: —Anakcuan tatjilok chak cuiqßuin ut tâcuutzß li cuu, at cualal, chan.


Οστις ομως αδικει, θελει λαβει την αμοιβην της αδικιας αυτου, και δεν υπαρχει προσωποληψια. 	 Li ani tixbânu li inc'a' us tixc'ul xtojbal xmâc a' yal c'a'ru lix mâc xban nak li Dios inc'a' naxsic' ru ani tixq'ue chixtojbal xmâc.


Οιτινες ελπιζουσιν εις τα αγαθα αυτων και καυχωνται εις το πληθος του πλουτου αυτων 	 Eb aßan cßojcßôqueb xchßôl saß xbên lix biomal. Ut nequeßxnimobresi rib xban nak cuan nabal cßaßruheb re.


τοτε οι αρχοντες του Ισραηλ, οι αρχηγοι των οικων των πατερων αυτων οιτινες ησαν οι αρχοντες των φυλων, οι επιστατησαντες εις την απαριθμησιν, εκαμον προσφοραν 	 Ut eb li nequeßcßamoc be saß xyânkeb li junjûnk xtêpaleb laj Israel, aß li queßtenkßan riqßuin rajlanquileb li cuînk, queßcuulac chi mayejac chiru li Kâcuaß.


Και ποθεν μοι τουτο, να ελθη η μητηρ του Κυριου μου προς με; 	 Lâin moco inc'ulub ta nak tatchâlk chicuilbal xban nak lâat lix na' li Kâcua', li ninlok'oni lâin.


Κατωκει δε ο Ιουδας και ο Ισραηλ εν ασφαλεια, εκαστος υπο την αμπελον αυτου και υπο την συκην αυτου, απο Δαν εως Βηρ-σαβεε, πασας τας ημερας του Σολομωντος. 	 Nak cuan chokß rey laj Salomón chixjunileb li cuanqueb saß eb li naßajej Israel ut Judá saheb saß xchßôl chalen saß li tenamit Dan toj saß li tenamit Beerseba. Li junjûnk cabal cuan li racuîmkeb uvas ut higos.


Και τινες εξ αυτων επεισθησαν και ηνωθησαν μετα του Παυλου και του Σιλα, και εκ των θεοσεβων Ελληνων πολυ πληθος και εκ των πρωτων γυναικων ουκ ολιγαι. 	 Cuanqueb aj judío que'pâban ut que'cana chirochbeninquil laj Pablo ut laj Silas. Jo'can ajcui' que'xbânu nabaleb laj griego li neque'xlok'oni li Dios. Ut nabaleb li ixk li na'nôqueb ru que'pâban.


Και εκλαυσεν γυνη του Σαμψων εμπροσθεν αυτου και ειπε, Βεβαιως με μισεις και δεν με αγαπας επροβαλες αινιγμα προς τους υιους του λαου μου, και εις εμε δεν εφανερωσας αυτο. Ο δε ειπε προς αυτην, Ιδου, προς τον πατερα μου και προς την μητερα μου δεν εφανερωσα αυτο και εις σε θελω φανερωσει; 	 Joßcan nak li rixakil laj Sansón tâyâbak nak cô riqßuin lix bêlom ut quixye re: —Incßaß niquinâra. Xicß ban niquinâcuil. Xaye jun li serakß chßaßaj xtaubal ru reheb li cuech tenamitil ut incßaß xaye cue cßaßru xyâlal, chan. Laj Sansón quixye re: —Chi moco lin naß inyucuaß xinye lix yâlal reheb. ¿Ma tojaß ta chic lâat tinye âcue? chan.


Τους καθημενους εν σκοτει και σκια θανατου, τους δεδεμενους εν θλιψει και εν σιδηρω 	 Chanchan nak cuanqueb saß kßojyîn xban li raylal li yôqueb chixcßulbal. Kßaxal ra cuanqueb xban nak bacßbôqueb riqßuin cadena.


Τις διωρισεν εις αυτον την οδον αυτου; η τις δυναται να ειπη, Επραξας ανομιαν; 	 Mâ ani tâyehok re cßaßru tixbânu, ut mâ ani naru tâyehok re nak incßaß us naxbânu.


Αναστα, Θεε δικασον την δικην σου μνησθητι του ονειδισμου, τον οποιον εις σε καμνει ο αφρων ολην την ημεραν. 	 At Kâcuaß, col rix lâ lokßal. Ut qßue retal nak rajlal yôqueb châhobbal li incßaß useb xnaßleb.Abi chanru nak japjôqueb re li xicß nequeßiloc âcue. Mâcanab yal chi joßcan, at Kâcuaß, xban nak kßaxal cuißchic nanumta li yôqueb chixbânunquil.


Τα υδατα ηυξησαν αυτον, η αβυσσος υψωσεν αυτον με τους ποταμους αυτης τους ρεοντας κυκλω των φυτων αυτου, και εξεπεμπε τους ρυακας αυτης εις παντα τα δενδρα του αγρου. 	 Quitßakresîc xbaneb li yußam haß ut najt rok quicuulac. Eb li nimaß nequeßnumeß cuan cuiß li cheß aßan ut nequeßtßakresîc eb li cheß li cuanqueb saß qßuicheß xban li haß aßan.


Εγω ανηγγειλα και εσωσα και εδειξα και δεν εσταθη εις εσας ξενος θεος σεις δε εισθε μαρτυρες μου, λεγει Κυριος, και εγω ο Θεος. 	 Lâin xinyehoc re li cßaßru tâcßulmânk ut lâin quincoloc êre. Mâcuaß junak jalanil dios xbânun re. Lâex têchßolob xyâlal nak lâin li Kâcuaß li nimajcual Dios.


Ιδε, οταν καθηνται και οταν σηκονωνται εγω ειμαι το ασμα αυτων. 	 Chaqßue retal li cßaßru nequeßxbânu. Chalen ekßela ut toj ecuu, junelic yôqueb chinhobbal.


Και θελεις καταβη προ εμου εις Γαλγαλα και ιδου, εγω θελω καταβη προς σε, δια να προσφερω ολοκαυτωματα, να θυσιασω θυσιας ειρηνικας προσμενε επτα ημερας, εωσου ελθω προς σε και σοι αναγγειλω τι εχεις να καμης. 	 Lâat xbên cua tatxic chicuu aran Gilgal. Aran tinâcuoybeni cuukub cutan toj tincuulak. Ut tinmayeja li cßatbil xul ut tinmayejak ajcuiß re xcßambal kib saß usilal chiru li Dios. Toj aran tinye âcue cßaßru tâbânu, chan laj Samuel.


επι δε τον Καιν και επι την προσφοραν αυτου δεν επεβλεψε. Και ηγανακτησεν ο Καιν σφοδρα, και εκατηφιασε το προσωπον αυτου 	 Abanan incßaß quisahoß xchßôl riqßuin laj Caín ut incßaß quixcßul lix mayej. Cßajoß nak quijoskßoß laj Caín ut quipoß li ru.