Εκεινοι δε πιασαντες αυτον εδειραν και απεπεμψαν κενον. 	 A'ut eb laj ilol re li acuîmk que'xchap li môs ut que'xsac'. Ut que'xtakla chi mâc'a' que'xq'ue re.


Μετα δε το δευτερον καταπετασμα ητο σκηνη η λεγομενη Αγια αγιων, 	 Li na'ajej li cuan jun pac'al li t'icr, a'an Lok'laj Santil Na'ajej xc'aba'.


Και πεσων επι τον τραχηλον Βενιαμιν του αδελφου αυτου, εκλαυσε και ο Βενιαμιν εκλαυσεν επι τον τραχηλον εκεινου. 	 Ut laj José quixkßalu xcux laj Benjamín ut queßyâbac chi xcaßbichaleb.


Και ηνοιχθησαν αυτων οι οφθαλμοι προσεταξε δε αυτους εντονως ο Ιησους, λεγων Προσεχετε, ας μη εξευρη τουτο μηδεις. 	 Ut que'iloc li xnak' ruheb. Ut li Jesús quixye reheb: -Cherabi chi us li c'a'ru tinye êre. Mâ ani aj iq'uin têserak'i li c'a'ru xec'ul, chan reheb.


Ητο δε και ο Ιωαννης βαπτιζων εν Αινων πλησιον του Σαλειμ, διοτι ησαν εκει υδατα πολλα, και ηρχοντο και εβαπτιζοντο 	 Laj Juan laj Cubsihom Ha' yô ajcui' chi cubsînc ha' sa' li na'ajej Enón li cuan nach' riq'uin li na'ajej Salim xban nak aran cuan nabal li ha'. Ut neque'cuulac li cristian riq'uin ut naxcubsi xha'eb.


Ετελειωσαν αι προσευχαι του Δαβιδ υιου του Ιεσσαι. 	 Arin quirakeß chi tijoc laj David, li ralal laj Isaí.


κατα το ευαγγελιον της δοξης του μακαριου Θεου, το οποιον εγω ενεπιστευθην. 	 Li katijbal a'an li quic'ute' chiku xban li lok'laj colba-ib li naxq'ue ke li nimajcual Dios, li tenebanbil sa' inbên xyebal resilal yalak bar.


Ενω ελαλουν ετι μετ' αυτου, εφθασαν οι ευνουχοι του βασιλεως και εσπευσαν να φερωσι τον Αμαν εις το συμποσιον, το οποιον ητοιμασεν η Εσθηρ. 	 Mâjiß ajcuiß nequeßrakeß chi âtinac nak queßcuulac li eunucos li nequeßcßanjelac chiru li rey chixcßambal laj Amán saß junpât saß li ninkße li quixcßûb lix Ester.


Και ειπεν ο Γεδεων προς τον Θεον, Ας μη εξαφθη ο θυμος σου εναντιον μου, και θελω λαλησει μονον ταυτην την φοραν ας δοκιμασω, δεομαι, ταυτην μονην την φοραν εν τω ποκω ας γεινη τωρα ξηρασια μονον επι τον ποκον, εφ' ολην δε την γην ας ηναι δροσος. 	 Ut laj Gedeón quixye cuißchic re li Dios: —Chacuy inmâc, at inDios. Incßaß taxak tatjoskßok cuiqßuin. Tintzßâma châcuu nak tâcßut jun chic li retalil chicuu. Tinqßue cuißchic li rix li carner. Ut anakcuan nacuaj nak incßaß tâtßakâk li rix li carner. Caßaj cuiß chi xjun sutam tâtßakresi li chßochß, chan laj Gedeón re li Dios.Ut saß li kßojyîn aßan li Dios quixbânu joß quixtzßâma laj Gedeón. Li rix li xul incßaß quitßaka. Caßaj cuiß li chßochß chi xjun sutam quitßaka.


Και εν τη γευσει του οινου προσεταξεν ο Βαλτασαρ να φερωσι τα σκευη τα χρυσα και τα αργυρα, τα οποια Ναβουχοδονοσορ ο πατηρ αυτου αφηρεσεν εκ του ναου του εν Ιερουσαλημ, δια να πιωσιν εν αυτοις ο βασιλευς και οι μεγιστανες αυτου, αι γυναικες αυτου και αι παλλακαι αυτου. 	 Ut xban xcalajic, li rey Belsasar quixtakla risinquil li secß oro ut plata, li quixcßam chak laj Nabucodonosor lix yucuaß saß li templo aran Jerusalén. Quixtakla xcßambal chak li secß oro ut li secß plata re teßucßak cuiß li rey, joßqueb ajcuiß li nequeßcßanjelac chiru, joß eb ajcuiß li rixakil ut eb lix concubina.


Οτε δε εμελλεν ο Ηρωδης να παραστηση αυτον, την νυκτα εκεινην ο Πετρος εκοιματο μεταξυ δυο στρατιωτων δεδεμενος με δυο αλυσεις, και φυλακες εμπροσθεν της θυρας εφυλαττον το δεσμωτηριον. 	 Ac cuulac re xk'ehil nak tâc'amek' laj Pedro xban laj Herodes chiruheb li tenamit. Sa' li k'ojyîn a'an laj Pedro yô chi cuârc sa' xyiheb li cuib chi soldado bac'bo riq'uin cadena. Ut cuanqueb ajcui' laj c'ac'alenel chire li oquebâl re li tz'alam.


Επειδη παντες οι ανδρες, οι ιδοντες την δοξαν μου και τα σημεια μου, τα οποια εκαμον εν τη Αιγυπτω και εν τη ερημω, με παρωργισαν ηδη δεκακις και δεν υπηκουσαν εις την φωνην μου, 	 tinye âcue nak mâ jun reheb li cuînk aßin li xeßcuechßin cue teßoc saß li naßajej li quinyechißi reheb. Eb aßan queßril lin lokßal ut queßril ajcuiß li sachba chßôlej li quinbânu aran Egipto joßqueb ajcuiß li sachba chßôlej li quinbânu saß li chaki chßochß. Abanan nabal sut queßxyal cuix ut incßaß queßxbânu li cßaßru quinye reheb.


Ουτω λεγει Κυριος Φωνη ηκουσθη εν Ραμα, θρηνος, κλαυθμος, οδυρμος η Ραχηλ, κλαιουσα τα τεκνα αυτης, δεν ηθελε να παρηγορηθη δια τα τεκνα αυτης, διοτι δεν υπαρχουσιν. 	 Aßan aßin li quixye li Kâcuaß: —Qui-abîc li yâbac saß li tenamit Ramá xban li nimla rahil chßôlej, ut li yotßba chßôlej li queßxcßul. Aßaneb li ralal xcßajol lix Raquel li yôqueb chi yâbac chirixeb lix cocßal. Ut incßaß chic nacßojla xchßôleb xban nak ac camenakeb chic li ralal xcßajoleb.


Ενθυμηθητι τας αρχαιας ημερας, συλλογισθητι τα ετη πολλων γενεων ερωτησον τον πατερα σου, και αυτος θελει σοι αναγγειλει, τους πρεσβυτερους σου, και αυτοι θελουσι σοι ειπει 	 Chijulticokß êre cßaßru quicßulman junxil. Ut cßoxlankex chirixeb li chihab li ac xelajeßnumeß. Ut patzßomak reheb lê yucuaß. Aßan teßxye êre lix yâlal. Ut eb li tîxil cuînk teßxserakßi êre cßaßru quicßulman.


Και οτε εθεσαν οι οικοδομοι τα θεμελια του ναου του Κυριου, εσταθησαν οι ιερεις ενδεδυμενοι, μετα σαλπιγγων, και οι Λευιται οι υιοι του Ασαφ μετα κυμβαλων, δια να υμνωσι τον Κυριον, κατα την διαταγην Δαβιδ του βασιλεως του Ισραηλ 	 Ut nak eb laj tzßac yôqueb chixqßuebal li cimiento re lix templo li Kâcuaß, eb laj tij queßxqßue chirixeb li rakß li nequeßrocsi nak nequeßcßanjelac saß li templo ut cuanqueb xtrompeta saß rukßeb. Ut eb li ralal xcßajol laj Asaf laj levita cuanqueb saß rukß lix chßîchßeb címbalos xcßabaß. Yôqueb chixlokßoninquil li Kâcuaß joß quixye laj David li quicuan chokß xreyeb laj Israel junxil.


Λεγει λοιπον η δουλη η θυρωρος προς τον Πετρον Μηπως και συ εισαι εκ των μαθητων του ανθρωπου τουτου; Λεγει εκεινος Δεν ειμαι. 	 Ut li ixk, li nac'ac'alen re li oquebâl quixye re laj Pedro, -¿Ma mâcua' ta bi' lâat jun reheb lix tzolom li cuînk a'an? chan re. Laj Pedro quichak'oc ut quixye: -Inc'a'. Mâcua'in.-


επαγγελλομενοι εις αυτους ελευθεριαν, ενω αυτοι ειναι δουλοι της διαφθορας διοτι απο οντινα νικαται τις, τουτου και δουλος γινεται. 	 Eb laj balak' neque'xye: Libre chic texcuânk, chanqueb. Lâex chic yal êre c'a'ru têbânu, chanqueb. Ut inc'a' neque'xq'ue retal nak a'an eb li c'ayinbileb chi c'anjelac chiru li mâc xban nak li ani toj nanumta li mâusilal sa' xbên, toj cuan rubel xcuanquil li mâc.


Εκ χειρος αδου θελω ελευθερωσει αυτους, εκ θανατου θελω σωσει αυτους. Που ειναι, θανατε, ο ολεθρος σου; που, αδη, η φθορα σου; η μεταμελεια θελει κρυπτεσθαι απο των οφθαλμων μου. 	 ¿Ma tebincol ta biß chiru li câmc saß êchßôl? ¿Ma târûk ta biß tebincol chiru xcuanquil li câmc cui incßaß nequeßraj eb aßan? Lix cuanquil li câmc tenebanbil saß xbêneb. Lâin tinqßuehok li câmc saß xbêneb. Incßaß chic teßcuil xtokßobâl ruheb.


Και επαταξε τους Μωαβιτας και διεμετρησεν αυτους δια σχοινιων, απλωσας αυτους κατα γης και διεμετρησε δια δυο σχοινιων δια να θανατωση, και δι' ενος πληρους σχοινιου δια να αφηση ζωντας. Ουτως οι Μωαβιται εγειναν δουλοι του Δαβιδ υποτελεις. 	 Chirix chic aßan laj David quinumta saß xbêneb laj Moab. Quixtusubeb chi yocyo saß chßochß ut quixbiseb riqßuin cßam. Li caßcab tusul quixcamsiheb ut li cuanqueb saß li rox tusul incßaß quixcamsiheb. Eb li incßaß queßcamsîc queßcana rubel xcuanquil laj David ut queßxtoj rix lix naßajeb.


Διοτι οταν λεγη τις, Εγω μεν ειμαι του Παυλου, αλλος δε, Εγω του Απολλω δεν εισθε σαρκικοι; 	 Lâex toj mâji' junaj lê ch'ôl. Cuan li neque'xye, "lâin nintâke laj Pablo". Ut cuan cui'chic li neque'xye, "lâin nintâke laj Apolos". Cui jo'can yôquex chixyebal, ¿ma inc'a' ta bi' toj yôquex chixjuntak'êtanquil êrib riq'uineb li toj mâji' neque'pâban?


Τριακοντα δυο ετων ηλικιας ητο οτε εβασιλευσεν εβασιλευσε δε οκτω ετη εν Ιερουσαλημ. 	 Cablaju xcaßcßâl chihab cuan re nak qui-oc chokß rey. Cuakxakib chihab quicuan saß xcuanquil aran Jerusalén.


και πλησιασας ηγγισε το νεκροκραββατον, οι δε βασταζοντες εσταθησαν, και ειπε Νεανισκε, προς σε λεγω, σηκωθητι. 	 Li Jesús quinach'oc riq'uineb ut quixch'e' li tusbil che' li yôqueb chixpakonquil cui' li camenak. Ut eb li yôqueb chi c'amoc re li camenak que'xakli ut li Jesús quixye re li camenak: -At sâj cuînk, lâin tinye âcue, cuaclin, chan.


Ο Θεος με παρεδωκεν εις τον αδικον, και με ερριψεν εις χειρας ασεβων. 	 Li Dios xinixkßaxtesi saß rukßeb laj ticßtiß. Ut xinixkßaxtesi saß rukßeb li incßaß useb xnaßleb.


Θελει δε παραδωσει αδελφος αδελφον εις θανατον και πατηρ τεκνον, και θελουσιν επαναστη τεκνα επι γονεις και θελουσι θανατωσει αυτους. 	 Eb li cuînk te'xk'axtesi chi camsîc li ras rîtz'in. Ut li yucua'bej tixk'axtesi li ralal. Ut li alalbej c'ajolbej te'xq'ue chi camsîc li na'bej yucua'bej.


Και ειπεν ο Ιησους προς τους ιερεις λεγων, Σηκωσατε την κιβωτον της διαθηκης και προπορευεσθε εμπροσθεν του λαου. Και εσηκωσαν την κιβωτον της διαθηκης και επορευοντο εμπροσθεν του λαου. 	 Ut laj Josué quixye ajcuiß reheb laj tij: —Pakomak li Lokßlaj Câx ut numenkex chiruheb li tenamit, chan. Ut eb aßan queßxpako li Lokßlaj Câx ut queßnumeß chiruheb li tenamit.—


και θελεις γραψει αυτους επι τους παραστατας της οικιας σου και επι τας πυλας σου 	 Ut têtzßîba ajcuiß chiru li rokechal lê rochoch, joß ajcuiß chire lê be chiru li oquebâl.


Την δε εκτην ημεραν συνηγαγον τροφην διπλασιαν, δυο γομορ δι' ενα και ηλθον παντες οι αρχοντες της συναγωγης και ανηγγειλαν τουτο προς τον Μωυσην. 	 Saß xcuak li cutan queßxxoc re cuib cutan. Caßcab cocß chacach queßxxoc chixjûnkaleb. Ut eb li cuînk li nequeßcßamoc be saß xyânkeb laj Israel queßcôeb xpatzßbal re laj Moisés cßaßut nak queßxbânu chi joßcan.


Μικρον ειναι εις εσας, οτι εβοσκησατε την καλην βοσκην, το δε επιλοιπον της βοσκης σας κατεπατειτε με τους ποδας σας; και οτι επινετε καθαρον υδωρ, το δε επιλοιπον εταραττετε με τους ποδας σας; 	 ¿Ma incßaß ta biß tzßakal riqßuin nak nequetzaca li châbil tzacaêmk? ¿Ma toj tento ta biß nak têyekßi saß êrok li incßaß nequetzaca? Lâex nequerucß li haß li sak ru ut nequetzßajni ru riqßuin lê rok li joß qßuial chic nacana.


προσεταξα περι της Ιερουσαλημ τον αδελφον μου Ανανι και τον Ανανιαν τον αρχοντα του φρουριου διοτι ητο ως ανθρωπος πιστος και φοβουμενος τον Θεον, υπερ πολλους. 	 Quinxakab li cuîtzßin laj Hanani ut laj Hananías re nak eb aßan teßilok re li tenamit Jerusalén. Laj Hananías aßan li nataklan saß xbêneb li soldados. Quinxakab aßan xban nak aßan kßaxal tîc xchßôl chiruheb li jun chßol chic ut naxxucua ru li Dios.


υιοι Αγαβ, υιοι Σαλμαι, υιοι Αναν, 	 laj Hagab, laj Salmai, laj Hanán,


Τοτε ο Ιουδας ο Ισκαριωτης, εις των δωδεκα, υπηγε προς τους αρχιερεις, δια να παραδωση αυτον εις αυτους. 	 Ut laj Judas Iscariote, xcomoneb li cablaju, cô riq'uineb lix bênil aj tij chixyebal reheb nak tixk'axtesi li Jesús sa' ruk'eb.


Και αυται ειναι αι εντολαι, τα διαταγματα και αι κρισεις, οσας προσεταξε Κυριος ο Θεος σας να σας διδαξω, δια να καμνητε αυτας εν τη γη, εις την οποιαν εισερχεσθε δια να κληρονομησητε αυτην 	 Aßaneb aßin li chakßrab ut lê taklanquil li quixye li Kâcuaß lê Dios nak tincßut chêru re nak têbânu nak cuânkex saß li naßajej li oc êre chirêchaninquil anakcuan.


και τρεις ειναι οι μαρτυρουντες εν τη γη, το Πνευμα και το υδωρ και το αιμα, και οι τρεις ουτοι αναφερονται εις το εν. 	 Ut oxib li c'a'ru qui-uxman sa' ruchich'och' li naxc'ut chiku lix yâlal chirix li Jesucristo. Li xbên, a'an nak li Santil Musik'ej naxc'ut chiku lix yâlal. Li xcab, a'an li c'a'ru qui-uxman nak li Jesús quixc'ul li cubi ha'. Ut li rox, a'an nak quihoye' lix quiq'uel li Jesús chiru cruz. Eb li oxib a'in juntak'êt lix yâlaleb.


Δεν εταπεινωθησαν εως της ημερας ταυτης ουδε εφοβηθησαν ουδε περιεπατησαν εν τω νομω μου και εν τοις διαταγμασι μου, τα οποια εθεσα ενωπιον σας και ενωπιον των πατερων σας. 	 Toj chalen anakcuan lâex incßaß quecubsi êrib chi moco niquinêlokßoni. Ut incßaß nequebânu li cßaßru naxye saß lin chakßrab li quinqßue êre lâex ut reheb ajcuiß lê xeßtônil yucuaß.


Τα δε ονοματα των υιων του Λευι κατα τας γενεας αυτων ειναι ταυτα Γηρσων και Κααθ και Μεραρι και τα ετη της ζωης του Λευι εγειναν εκατον τριακοντα επτα ετη. 	 Aßaneb aßin lix cßabaßeb li ralal laj Leví: laj Gersón, laj Coat, ut laj Merari. Aßaneb li ralal xcßajol laj Leví. Jun ciento riqßuin cuuklaju xcaßcßâl chihab cuan re laj Leví nak quicam.


Αν και συνετριψας ημας εν τω τοπω των δρακοντων και περιεκαλυψας ημας δια της σκιας του θανατου. 	 Abanan, lâat at Kâcuaß, xoâcanab chi sachecß xbaneb li xicß nequeßiloc ke ut kßaxal xiu xiu li xoâqßue cuiß.


αλλ' εαν ειπωσιν ουτως, Αναβητε προς ημας τοτε θελομεν αναβη διοτι ο Κυριος παρεδωκεν αυτους εις την χειρα ημων και τουτο θελει εισθαι εις ημας το σημειον. 	 Cui ut eb aßan teßxye nak toxic riqßuineb, lâo toxic xban nak aßan retalil chiku nak li Kâcuaß tixkßaxtesiheb saß kukß, chan laj Jonatán.


Εαν υπομενητε την παιδειαν, ο Θεος φερεται προς εσας ως προς υιους διοτι τις υιος ειναι, τον οποιον δεν παιδευει ο πατηρ; 	 Tento nak têcuy li tijec' re nak têtau êna'leb. Jo'can nak nequexxtij li Dios xban nak lâex li ralal xc'ajol. ¿Ma cuan ta bi' junak alalbej inc'a' natije' xban lix yucua'?


Και ηλθε Γααλ ο υιος του Εβεδ και οι αδελφοι αυτου, και διεβησαν εις Συχεμ, και ενεπιστευθησαν εις αυτον οι ανδρες της Συχεμ. 	 Laj Gaal, li ralal laj Ebed, cô chi cuânc Siquem rochbeneb li ras ut eb li rîtzßin. Ut eb laj Siquem queßxserakßi re li cßaßru yôqueb chixbânunquil.


εμποδιζοντων τον γαμον, προσταζοντων αποχην βρωματων, τα οποια ο Θεος εκτισε δια να μεταλαμβανωσι μετα ευχαριστιας οι πιστοι και οι γνωρισαντες την αληθειαν. 	 Eb a'an neque'xye nak inc'a' us li sumlâc ut neque'xye ajcui' nak cuan li tzacaêmk inc'a' us xtzacanquil. Abanan moco yâl ta li neque'xye. Li Dios quiq'uehoc re li tzacaêmk a'in re nak tâtzacâk. Ut lâo aj pâbanel li nakanau lix yâlal, nakatzaca ut nakabantioxi chiru li Dios nak quixq'ue ke li katzacaêmk.


Διοτι εδωκα τον τρομον μου εις την γην των ζωντων και θελει κοιτεσθαι εν μεσω των απεριτμητων μετα των τεθανατωμενων εν μαχαιρα ο Φαραω και απαν το πληθος αυτου, λεγει Κυριος ο Θεος. 	 Usta lâin quinqßue laj faraón chixqßuebal xxiuheb li tenamit nak toj yoßyo, abanan laj faraón ut eb lix tenamit teßcuânk saß xnaßajeb li camenak li cuanqueb cuiß li incßaß queßxpâb li Dios li queßcamsîc saß li plêt, chan li nimajcual Dios.


Εξερχομενοι δε διηρχοντο απο κωμης εις κωμην, κηρυττοντες το ευαγγελιον και θεραπευοντες πανταχου. 	 Côeb ut lix tzolom li Jesús sa' eb li junjûnk chi na'ajej ut yôqueb chixch'olobanquil resil li colba-ib. Ut yôqueb ajcui' chixq'uirtesinquileb li yaj.


Ο λογος ομως του Κυριου μενει εις τον αιωνα. Και ουτος ειναι ο λογος ο ευαγγελισθεις εις εσας. 	 Aban li râtin li Dios, a'an cuan chi junelic. (Isa. 40:6-8) Ut li âtin a'in, a'an resil li colba-ib li yebil chak êre.


και ηλλαξαν την δοξαν του αφθαρτου Θεου εις ομοιωμα εικονος φθαρτου ανθρωπου και πετεινων και τετραποδων και ερπετων. 	 Inc'a' neque'xlok'oni li yo'yôquil Dios. A' chic lix jalam ûch li cuînk li nacam, a'an chic neque'xlok'oni. Ut lix jalam ûch li xul neque'xq'ue chok' xdioseb jo' li xul li neque'rupupic ut li xul li neque'bêc, jo'queb ajcui' li neque'xjucuqui rib chiru ch'och'.


Και εγεινε λογος Κυριου προς τον Ιερεμιαν, ενω ητο κεκλεισμενος εν τη αυλη της φυλακης, λεγων, 	 Nak laj Jeremías toj cuan chi prêxil saß li nebâl re li tzßalam li Kâcuaß quiâtinac riqßuin ut quixye re:


Αγαπατε λοιπον τον ξενον διοτι σεις ξενοι εσταθητε εν τη γη της Αιγυπτου. 	 Joßcan nak lâex cherahakeb li jalaneb xtenamit xban nak lâex jalan ajcuiß êtenamit nak quexcuan chak Egipto.


Και οστις δεχθη εν τοιουτον παιδιον εις το ονομα μου, εμε δεχεται 	 Ut li ani tâc'uluk re junak ch'ina al jo' a'in sa' inc'aba' chanchan ajcui' nak lâin xinixc'ul.


Ουτοι ειναι οι αποχωριζοντες εαυτους, ζωωδεις, Πνευμα μη εχοντες. 	 Eb li cuînk a'in, a'aneb li neque'yo'oban jachoc ib. Neque'xrahi ru lix mâusilal li ruchich'och' ut li Santil Musik'ej mâc'a' riq'uineb.


Και αφου αποσπασω αυτους, θελω επιστρεψει και ελεησει αυτους, και θελω επαναφερει εκαστον εις την κληρονομιαν αυτου και εκαστον εις την γην αυτου. 	 Abanan nak ac xcuisiheb saß lin naßaj, lâin tincuil cuißchic xtokßobâl ruheb. Tintaklaheb cuißchic chi cuânc chi xjunjûnkaleb saß lix tenamiteb.


Ο νομος λοιπον εναντιος των επαγγελιων του Θεου ειναι; Μη γενοιτο. Διοτι εαν ηθελε δοθη νομος δυναμενος να ζωοποιηση, η δικαιοσυνη ηθελεν εισθαι τωοντι εκ του νομου 	 ¿Ma a'in ta bi' naraj naxye nak li chak'rab naxsach xcuanquil li c'a'ru quixyechi'i li Dios? ¡Mâ jok'e! Cui ta naru tâcuânk li kayu'am chi junelic riq'uin xbânunquil li naxye li chak'rab, tâtîcok' aj raj cui' li kach'ôl chiru li Dios xban li chak'rab.


Και εφυγεν ο Ιεφθαε απο προσωπου των αδελφων αυτου και κατωκησεν εν τη γη Τωβ και συνηχθησαν εις τον Ιεφθαε ανθρωποι ποταποι και εξηρχοντο μετ' αυτου. 	 Joßcan nak quiêlelic laj Jefté chiruheb li rîtzßin. Cô chi cuânc saß li naßajej Tob. Ut queßxchßutub ribeb riqßuin jun chßûtal li cuînk li nequeßcuulac chiru pletic ut aßan chic nataklan saß xbêneb.


Εαν ολον το σωμα ηναι οφθαλμος, που η ακοη; Εαν ολον ακοη, που η οσφρησις; 	 Cui ta chixjunil li tz'ejcualej xnak' u, ¿chan raj ru nak to-abînk? Ut cui ta chixjunil li tz'ejcualej xic, ¿chan raj ru nak takutz' li c'a'ak re ru?


Και θελω πληθυνει εφ' υμων ανθρωπους, απαντα τον οικον Ισραηλ, απαντα αυτον και αι πολεις θελουσι κατοικηθη και αι ερημωσεις θελουσιν οικοδομηθη. 	 Lâin tebinqßue cuißchic chi tâmc laj Israel. Tâtenamitokß cuißchic li naßajej. Ut teßxyîb cuißchic li tenamit li queßjuqßuîc junxil.


Εν τω καιρω εκεινω θελω σας φερει και εν τω καιρω εκεινω θελω σας συναξει διοτι θελω σας καμει ονομαστους και επαινετους μεταξυ παντων των λαων της γης, οταν εγω αποστρεψω την αιχμαλωσιαν σας εμπροσθεν των οφθαλμων σας, λεγει Κυριος. 	 Saß eb li cutan aßan, lâin texinchßutub ut texincßam cuißchic saß lê naßaj ut tinqßue cuißchic lê lokßal ut naßnôk chic êru yalak bar saß ruchichßochß. Ut tinqßue cuißchic li cßaßru êre ut sa chic texcuânk, chan li Kâcuaß.


Και ευλογησε τον Ιωσηφ και ειπεν, Ο Θεος, εμπροσθεν του οποιου περιεπατησαν οι πατερες μου Αβρααμ και Ισαακ, ο Θεος οστις με εποιμανεν εκ γεννησεως μου εως της ημερας ταυτης, 	 Ut laj Israel quirosobtesi laj José nak quixye re chi joßcaßin: —Li Kâcuaß Dios li x-osobtesin chak reheb lin yucuaß laj Abraham, joß eb ajcuiß laj Isaac, aßan ajcuiß li Kâcuaß Dios li yô chi iloc chak cue chalen anakcuan;


τι ειναι ο Παντοδυναμος δια να δουλευωμεν αυτον; και τι ωφελουμεθα επικαλουμενοι αυτον; 	 ¿Ani ta biß li nimajcual Dios nak tocßanjelak chiru? ¿Cßaß ta biß ru takara nak yôko chi tijoc chiru?” chanqueb.


Και ο χαλκος της προσφορας ητο εβδομηκοντα ταλαντα και δυο χιλιαδες και τετρακοσιοι σικλοι. 	 Li bronce li queßxmayeja, aßan ôb mil libras riqßuin oxib ciento riqßuin lajêb libras.


Και την νυκτα εκεινην εγεινε λογος του Κυριου προς τον Ναθαν, λεγων, 	 Abanan, chiru li kßojyîn aßan li Kâcuaß Dios quiâtinac riqßuin laj Natán ut quixye re:


Οταν δε ταυτα αρχισωσι να γινωνται, ανακυψατε και σηκωσατε τας κεφαλας σας, διοτι πλησιαζει η απολυτρωσις σας. 	 Nak acak xticla xc'ulbal chixjunil li c'a'ak re ru a'in, cacuubresihomak êch'ôl ut yo'on cuânkex. Chisahok' sa' êch'ôl xban nak cuulac re xk'ehil nak texcolek', chan li Jesús.


εποικοδομηθεντες επι το θεμελιον των αποστολων και προφητων, οντος ακρογωνιαιου λιθου αυτου του Ιησου Χριστου 	 Lâo aj pâbanel chanchano li rochoch li Dios. Chanchano li pec li na-oc sa' xbên li cimiento. Ut li cimiento, a'aneb li apóstol ut li profeta. Abanan li tz'akal xakxo cui' li cab, a'an li Jesucristo.


Ολη η δοξα της θυγατρος του βασιλεως ειναι εσωθεν το ενδυμα αυτης ειναι χρυσουφαντον. 	 Cßajoß xchßinaßusal li reina li tâsumlâk riqßuin li rey. Xrabin jun chic li rey. Junes oro lix sahob ru li rakß.


εαν ο Κυριος ευαρεστηται εις ημας, τοτε θελει φερει εμας εις την γην ταυτην και θελει δωσει αυτην εις ημας, γην ρεουσαν γαλα και μελι 	 Cui li Dios sahak saß xchßôl kiqßuin, aßan tâtenkßânk ke chi oc saß li naßajej aßan. Aßan tâkßaxtesînk re saß kukß li châbil naßajej aßan, li na-el cuiß nabal li sahil echej.


δια ταυτα ουτω λεγει Κυριος ο Θεος του Ισραηλ Ιδου, εγω επιφερω κακον επι την Ιερουσαλημ και επι τον Ιουδαν, ωστε παντος ακουοντος περι αυτου θελουσιν ηχησει αμφοτερα τα ωτα αυτου 	 Xban li mâusilal queßxbânu, lâin tintakla li raylal saß xbêneb laj Jerusalén ut saß xbêneb laj Judá. Târahokß saß xxiqueb chixjunileb li teßabînk re resil li raylal teßxcßul, chan li Kâcuaß lix Dioseb laj Israel.


Και εν εκεινη τη ημερα θελω δωσει εις τον Γωγ τοπον ταφης εκει εν Ισραηλ, την φαραγγα των διαβατων, προς ανατολας της θαλασσης και αυτη θελει κλειει την οδον των διαβαινοντων και εκει θελουσι χωσει τον Γωγ και απαν το πληθος αυτου και θελουσιν ονομασει αυτην, Η φαραγξ του Αμων-γωγ. 	 Li Kâcuaß quixye: —Saß eb li cutan nak tâcßulmânk aßin, lâin tinqßue xnaßaj laj Gog re tâmukekß cuiß aran Israel saß li ru takßa li nequeßnumeß cuiß li nequeßxic saß li este jun pacßal li palau Mar Muerto. Aran tâmukekß laj Gog rochbeneb li qßuila soldado. Xban aßan incßaß chic târûk teßnumekß li tenamit. “Hamón-gog” tâqßuehekß chokß xcßabaß li naßajej aßan.


Λεγω δε, εφ ' οσον χρονον ο κληρονομος ειναι νηπιος, δεν διαφερει δουλου, αν και ηναι κυριος παντων, 	 Li nacuaj xyebal êre a'an a'in: nak toj ca'ch'in, li tâêchanînk re li jun cablal chanchan junak môs. Mâc'a' naru naxch'e' xban nak mâji' natz'akloc xchihab usta a'an laj êchal re chixjunil.


Τοτε λεγει προς αυτας ο Ιησους Μη φοβεισθε υπαγετε, απαγγειλατε προς τους αδελφους μου, δια να υπαγωσιν εις την Γαλιλαιαν και εκει θελουσι με ιδει. 	 Li Jesús quixye reheb: -Mexxucuac. Ayukex ut yehomak resil reheb lin hermân re nak te'xic Galilea. Ut aran te'ril cuu, chan.


Τωρα λοιπον ακουε τον λογον του Κυριου. Συ λεγεις, Μη προφητευε κατα του Ισραηλ και μη σταλαζε λογον κατα του οικου Ισαακ. 	 Joßcan nak chacuabi li râtin li Kâcuaß. Lâat incßaß nacacuaj tinye li raylal li xchal saß êbên lâex laj Israel, chi moco nacacuaj tinye li cßaßru xchal saß êbên lâex li ralal xcßajol laj Isaac. Joßcan ut nak tinye âcue li cßaßru xye châcuix li Kâcuaß.Lâ cuixakil tâyumbêtak saß li tenamit ut eb lâ cualal âcßajol teßcamsîk saß li plêt. Lâ chßochß tâjeqßuîk reheb jalan. Ut lâat toxatcâmk saß jalan tenamit saß xyânkeb li incßaß nequeßxcßoxla li Dios. Ut lâex aj Israel texchapekß ut texcßamekß chi najt saß jalan tenamit, chan.


Διοτι κατεθλιψεν, εγκατελιπε τους πενητας ηρπασεν οικιαν, την οποιαν δεν ωκοδομησε. 	 Quixrahobtesiheb li nebaß ut quixmakß chiruheb li cßaßru cuan reheb. Quixmakß chiruheb li rochocheb incßaß quixcßanjela.


υιοι Κηρως, υιοι Σιαα, υιοι Φαδων, 	 laj Queros, laj Siaha, laj Padón,


Εν τουτω δε ηλθον Ιουδαιοι εξ Αντιοχειας και Ικονιου, και πεισαντες τους οχλους και λιθοβολησαντες τον Παυλον, εσυραν εξω της πολεως, νομισαντες οτι απεθανεν. 	 Que'cuulac eb laj judío li que'chal Antioquía ut Iconio. Que'xtacchi'iheb nabaleb li tenamit. Que'xcuti chi pec laj Pablo ut que'risi chire li tenamit. Sa' xch'ôleb a'an nak camenak chic laj Pablo que'xcanab.


Τις ηγειρε τον δικαιον απο της ανατολης, προσεκαλεσεν αυτον κατα ποδας αυτου, παρεδωκεν εις αυτον τα εθνη και κατεστησεν αυτον κυριον επι τους βασιλεις; τις παρεδωκεν αυτους εις την μαχαιραν αυτου ως χωμα, και εις το τοξον αυτου ως αχυρον ωθουμενον απο ανεμου; 	 ¿Ani xqßuehoc re saß xchßôl li jun li cuan saß li este nak tâcßanjelak saß tîquilal? Ut, ¿ani xkßaxtesin saß rukß li xnînkal ru tenamit? ¿Ani xqßuehoc re chi numtâc saß xbêneb li rey? Naxsach ruheb riqßuin xchßîchß. Chanchaneb li poks chiru. Naxjeqßuiheb riqßuin lix tzimaj. Chanchaneb li qßuim li nacßameß xban ikß.


Και ειπε Κυριος προς εμε, Λαβε εις σεαυτον τομον μεγαν, και γραψον εν αυτω δια γραφιδος ανθρωπου περι του Μαχερ-σαλαλ-χας-βαζ 	 Li Kâcuaß quixye cue: —Chap jun perêlak li tzßalam cheß nim ru ut chiru aßan tâtzßîba chi tzßakal re ru li âtin aßin: Maher-salal-hasbaz.


Και επεφερεν αυτα ο Κυριος και εκαμε καθως ειπεν επειδη ημαρτησατε εις τον Κυριον και δεν υπηκουσατε εις την φωνην αυτου, δια τουτο εγεινεν εις εσας το πραγμα τουτο. 	 Ut anakcuan xcßulman joß quixye li Kâcuaß. Chixjunil li raylal aßin xcßulman xban nak lâex xexmâcob chiru li Kâcuaß ut incßaß xebânu li cßaßru quixye êre.


Τις δυναται να ειπη, Εκαθαρισα την καρδιαν μου, ειμαι καθαρος απο των αμαρτιων μου; 	 Mâ ani naru nayehoc re nak tzßakal re ru li râm. Incßaß naru naxye nak mâcßaß chic li mâc riqßuin.


Και ειπε προς τους νεους αυτης, Προπορευεσθε εμπροσθεν μου ιδου, εγω ερχομαι κατοπιν σας προς τον Ναβαλ ομως τον ανδρα αυτης δεν εφανερωσε τουτο. 	 Ut quixye reheb lix môs: —Lâex ayukex chi ubej ut lâin tinxic mokon, chan. Abanan incßaß quixye re lix bêlom.


Και μεθ' ημερας παλιν εισηλθεν εις Καπερναουμ και ηκουσθη οτι ειναι εις οικον. 	 Nak ac xnume' cuib oxib cutan chic, li Jesús cô cui'chic sa' li tenamit Capernaum. Ut que'rabi resil nak li Jesús cuan sa' li tenamit sa' jun li cab bar nahilan cui'.


Και εζητησεν επιμελως ο Μωυσης τον τραγον της περι αμαρτιας προσφορας και ιδου, ητο κατακεκαυμενος και εθυμωθη κατα του Ελεαζαρ και κατα του Ιθαμαρ, των υιων του Ααρων των εναπολειφθεντων, λεγων, 	 Laj Moisés quixpatzß li mayej chibât li quiqßueheß re xtzßâmanquil xcuybal lix mâqueb. Cßajoß nak quijoskßoß nak quirabi nak ac quicßateß. Quipoß riqßuin laj Eleazar ut laj Itamar ut quixye reheb:


Και ενω ο Ιωαννης ετελειονε τον δρομον αυτου, ελεγε Τινα με στοχαζεσθε οτι ειμαι; δεν ειμαι εγω, αλλ' ιδου, ερχεται μετ' εμε εκεινος, του οποιου δεν ειμαι αξιος να λυσω το υποδημα των ποδων. 	 Nak ac rakec' re xbânunquil lix c'anjel, laj Juan quixye, "¿Anihin lâin nak nequec'oxla? Moco lâin ta li yôquex chiroybeninquil. Châlc ban re chicuix li yôquex chiroybeninquil. A'an nim xcuanquil chicuu lâin. Moco inc'ulub ta xhitbal xc'âmal lix xâb," chan laj Juan.


Ο λογος, τον οποιον Ιερεμιας ο προφητης ελαλησε προς τον Βαρουχ, τον υιον του Νηριου, οτε εγραψε τους λογους τουτους εν βιβλιω εκ στοματος του Ιερεμιου, εν τω τεταρτω ετει του Ιωακειμ υιου του Ιωσιου, βασιλεως του Ιουδα, λεγων, 	 Saß li xcâ chihab nak laj Joacim li ralal laj Josías cuan chokß xreyeb laj Judá, laj Baruc li ralal laj Nerías quixtzßîba saß li botbil hu li cßaßru quiyeheß re xban li profeta Jeremías. Laj Jeremías quiâtinac cuißchic riqßuin laj Baruc ut quixye re:


και προς τους πωλουντας τας περιστερας ειπε Σηκωσατε ταυτα εντευθεν μη καμνετε τον οικον του Πατρος μου οικον εμποριου. 	 Quixye reheb li yôqueb chi c'ayînc paloma: -Isihomak chixjunil a'in sa' li templo. Mêsuk'isi chok' c'ayil li rochoch lin Yucua', chan li Jesús reheb.


και ευροντες αυτον λεγουσι προς αυτον οτι παντες σε ζητουσι. 	 Nak coxe'xtau que'xye re, -Nabal li tenamit yôqueb chi sic'oc âcue, chanqueb.


οστις υψονει τους ταπεινους, και ανεγειρει εις σωτηριαν τους τεθλιμμενους 	 Ut naxqßueheb xcuanquil li mâcßaßeb xcuanquil. Ut eb li raheb xchßôl, naxqßue xsahil xchßôleb.


Και ενω προσηυχετο, ηλλοιωθη η οψις του προσωπου αυτου και τα ιματια αυτου εγειναν λευκα εξαστραπτοντα. 	 Nak yô chi tijoc li Jesús, quijalano' li rilobâl chiruheb. Ut li rak' sak sak ut nalemtz'un.


Και ο Ιησους ειπεν Ετι και σεις ασυνετοι εισθε; 	 Ut li Jesús quixye re: -¿Ma toj mâc'a' ajcui' êna'leb lâex?


Λεγει προς αυτους Πως λοιπον ο Δαβιδ δια Πνευματος ονομαζει αυτον Κυριον, λεγων, 	 Li Jesús quixye reheb: -¿C'a'ut nak laj David quixye li c'a'ru quirec'a sa' xch'ôl xban li Santil Musik'ej nak quixye "Kâcua'" re li Cristo? Quixye chi jo'ca'in:


Η δε σκηνη αυτου ειναι εν Σαλημ, και το κατοικητηριον αυτου εν Σιων. 	 Li templo li nacuan cuiß li Dios, aßan cuan saß li tzûl Sión aran Salem. (Jerusalén nayeman ajcuiß re.)


Επειδη εξευρω την προθυμιαν σας, την οποιαν καυχωμαι περι υμων προς τους Μακεδονας, οτι η Αχαια ητοιμασθη απο περυσι και ο ζηλος σας διηγειρε πολλους. 	 Ninnau nak chi anchal êch'ôl nequeraj xtenk'anquileb. Ut xinye êresilal reheb laj Macedonia. Xinye chi jo'ca'in: Laj pâbanel li cuanqueb Acaya chalen jun haber qui-ala sa' xch'ôleb xtenk'anquileb li rech aj pâbanelil, chanquin reheb. Ut xban nak lâex yôquex chixq'uebal êch'ôl chi tenk'ânc eb a'an te'raj ajcui' tenk'ânc.


Και κατωκησεν ο Ροβοαμ εν Ιερουσαλημ και ωκοδομησε πολεις οχυρας εν Ιουδα. 	 Ut laj Roboam quicuan aran Jerusalén ut quixsut saß tzßac nabal li tenamit re xcolbaleb rib aran Judá.


Διοτι εδειξατε συμπαθειαν εις τα δεσμα μου και εδεχθητε μετα χαρας την αρπαγην των υπαρχοντων σας, εξευροντες οτι εχετε εις εαυτους περιουσιαν εν ουρανοις καλητεραν και διαμενουσαν. 	 Lâex quiyot'e' êch'ôl chi rilbal lê rech aj pâbanelil li cuanqueb chi prêxil. Ut inc'a' quiraho' sa' lê ch'ôl nak quimak'e' chêru li c'a'ru êre xban nak nequenau nak sa' li choxa cuan êmâtan k'axal cui'chic lok'. Lê mâtan li cuan sa' choxa inc'a' nalaj inc'a' na-oso'.


Και ειπε, Φερε πλησιον μου, και θελω φαγει εκ του κυνηγιου του υιου μου, δια να σε ευλογηση η ψυχη μου. Και εφερε πλησιον αυτου, και εφαγεν εφερε δε προς αυτον οινον και επιε. 	 Laj Isaac quixye re: —Qßue cue lix tibel lin cua li xayo chak. Tincuaßak ut chirix aßan tatcuosobtesi, chan. Laj Jacob quixqßue re lix tibel xcua. Quixqßue ajcuiß lix vino. Ut laj Isaac quixtzaca li quiqßueheß re.


Ενω δε πορευομενος επλησιαζεν εις την Δαμασκον, εξαιφνης ηστραψε περι αυτον φως απο του ουρανου, 	 Yô chi xic ut nak ac cuulac re sa' li tenamit Damasco, sa' junpât quisute' xban jun chanchan xam quichal sa' choxa.


τοτε οι εν τη Ιουδαια ας φευγωσιν επι τα ορη 	 Nak têril a'an, lâex li cuanquex Judea, chex-êlelik sa' junpât ut texxic toj sa' li tzûl.


διοτι θελω υπερασπισθη την πολιν ταυτην, ωστε να σωσω αυτην, ενεκεν εμου και ενεκεν του δουλου μου Δαβιδ. 	 Lâin tin-ilok re li tenamit ut lâin ajcuiß tincolok re. Tinbânu aßin saß incßabaß lâin ut saß xcßabaß laj David li quicßanjelac chicuu” chan li Kâcuaß.—


τον βασιλεα της Θερσα, ενα. Παντες οι βασιλεις, τριακοντα και εις. 	 ut li rey re li tenamit Tirsa. Junlaju xcaßcßâl chixjunileb li rey li queßsacheß ru xbaneb laj Israel.


Και ειπε προς αυτους ο Θιρσαθα να μη φαγωσιν απο των αγιωτατων πραγματων, εωσου αναστηθη ιερευς μετα Ουριμ και Θουμμιμ. 	 Ut li gobernador quixye nak incßaß naru teßxtzaca li kßaxtesinbil tzacaêmk toj cuânk junak aj tij tâtzßilok âtin chirixeb riqßuin li Urim ut li Tumim.


Διοτι εαν η κληρονομια ηναι εκ νομου, δεν ειναι πλεον εξ επαγγελιας αλλ' εις τον Αβρααμ δι' επαγγελιας εχαρισε ταυτην ο Θεος. 	 Cui ta naru xc'ulbal li colba-ib riq'uin xbânunquil li naxye li chak'rab, mâc'a' raj rajbal li quiyechi'îc re laj Abraham xban li Dios. Abanan li c'a'ru quixyechi'i li Dios re laj Abraham, a'an yal chi mâtan quixq'ue.


Και ο ιερευς θελει λαβει το καλαθιον εκ της χειρος σου, και θελει καταθεσει αυτο ενωπιον του θυσιαστηριου Κυριου του Θεου σου. 	 Ut laj tij tixcßul li chacach li cuan saß êrukß, ut tixqßue chiru lix artal li Kâcuaß lê Dios.


Καλητερος ο πτωχος ο περιπατων εν τη ακεραιοτητι αυτου, παρα τον διεστραμμενον τας οδους αυτου, και αν ηναι πλουσιος. 	 Kßaxal us li cuânc saß tîquilal, usta nebaßo, chiru nak cuânk kabiomal ut incßaß usak kanaßleb.


Και εθρηνησεν ο βασιλευς επι τον Αβενηρ και ειπεν, Απεθανεν ο Αβενηρ ως αποθνησκει αφρων; 	 Li rey David quixbicha li bich aßin re rahil chßôlej chirix lix camic laj Abner: —¿Cßaßut nak xatcam, at Abner? ¿Cßaßut nak xatcam chi mâcßaß rajbal?


Και προσεταξεν ο βασιλευς τον Ιεραμεηλ τον υιον του Αμμελεχ και τον Σεραιαν τον υιον του Αζριηλ και τον Σελεμιαν τον υιον του Αβδιηλ, να πιασωσι τον Βαρουχ τον γραμματεα και τον Ιερεμιαν τον προφητην πλην ο Κυριος εκρυψεν αυτους. 	 Li rey quixtaklaheb laj Jerameel li ralal laj Hamelec, ut laj Seraías li ralal laj Azriel, ut laj Selemías li ralal laj Abdeel chixchapbaleb laj Baruc laj tzßîb ut li profeta Jeremías re nak teßxqßue chi prêxil. Abanan li Kâcuaß quixtenkßaheb re teßxmuk rib chiruheb.


Και απεστειλεν ο Χειραμ εις τον βασιλεα εκατον εικοσι ταλαντα χρυσιου. 	 Laj Hiram quixsi re laj Salomón caßchßin chic mâ jun ciento quintal li oro re li cablac.


Και θελουσιν ετοιμαζει το αρνιον και την εξ αλφιτων προσφοραν και το ελαιον καθ' εκαστην πρωιαν, ολοκαυτωμα παντοτεινον. 	 Nak teßxqßue li têlom carner toj sâj chokß cßatbil mayej, teßxqßue ajcuiß li mayej cßaj ut aceite. Chi junelic teßxqßue li mayej aßin rajlal ekßela.


ειθε να εδιδετο ο λαος ουτος υπο την χειρα μου. Τοτε ηθελον εκδιωξει τον Αβιμελεχ. Και ειπε προς τον Αβιμελεχ, Πληθυνον το στρατευμα σου και εξελθε. 	 Cui ta lâin nintaklan saß êbên, ac xkasach raj ru laj Abimelec. Ac raj xinye re nak tixcauresiheb lix soldado re teßchâlk chi pletic kiqßuin, chan laj Gaal.


και παν το πληθος του λαου προσηυχετο εξω εν τη ωρα του θυμιαματος. 	 Nak yô chi c'atc li incienso chixjunileb li tenamit ch'utch'ûqueb chirix cab ut yôqueb chi tijoc.


Η γυνη δεν θελει φορεσει το ανηκον εις ανδρα, ουδε ο ανηρ θελει ενδυθη στολην γυναικος επειδη παντες οι πραττοντες ουτως ειναι βδελυγμα εις Κυριον τον Θεον σου. 	 Junak ixk incßaß naru târocsi li rakß li cuînk, chi moco li cuînk târûk târocsi li rakß li ixk xban nak aßan incßaß nacuulac chiru li Kâcuaß lê Dios.


Αυτος σοι εδειξεν, ανθρωπε, τι το καλον και τι ζητει ο Κυριος παρα σου, ειμη να πραττης το δικαιον και να αγαπας ελεος και να περιπατης ταπεινως μετα του Θεου σου; 	 Li Kâcuaß incßaß naraj aßan. Ac chßolchßo chiku li cßaßru us. Ac yebil ke cßaßru naraj li Kâcuaß. Li Kâcuaß naraj nak tocuânk saß tîquilal ut takaqßue kachßôl chi uxtânânc u, ut chikacubsi kib re nak tocuânk chi sum âtin riqßuin li Dios.


Και παρηγγειλεν εις αυτους αυστηρως δια να μη φανερωσωσιν αυτον, 	 Ut li Jesús quixye reheb nak mâ ani aj e te'xye resil nak a'an li xq'uirtesin reheb.


Περιεκυκλωσαν λοιπον αυτον οι Ιουδαιοι και ελεγον προς αυτον Εως ποτε κρατεις εν αμφιβολια την ψυχην ημων; εαν συ ησαι ο Χριστος, ειπε προς ημας παρρησια. 	 Quisute' xbaneb laj judío ut que'xye re: -¿Jok'e tâye ke chi tz'akal anihat? ¿Ma yal yôkat chixq'uebal kac'a'ux? ¿Ma lâat li Mesías, li yechi'inbil xban li Dios? Cui lâat li Cristo, ye ke chi tz'akal anakcuan, chanqueb.


Τα δε παντα ειναι εκ του Θεου, οστις διηλλαξεν ημας προς εαυτον δια του Ιησου Χριστου και εδωκεν εις ημας την διακονιαν της διαλλαγης, 	 Chixjunil a'in xkamâtani riq'uin li Dios ut a'an ajcui' li quic'amoc ke sa' usilal riq'uin sa' xc'aba' li Jesucristo. Ut a'an ajcui' li quixakaban ke chixch'olobanquil xyâlal li colba-ib re nak cuan li te'pâbânk ut te'cuânk sa' usilal riq'uin li Dios.


και ωμοσεν εις τον ζωντα εις τους αιωνας των αιωνων, οστις εκτισε τον ουρανον και τα εν αυτω, και την γην και τα εν αυτη και την θαλασσαν και τα εν αυτη, οτι καιρος δεν θελει εισθαι ετι, 	 ut quixbânu li juramento sa' xc'aba' li Jun li yo'yo chi junelic, li quiyo'obtesin re li choxa jo' ajcui' li ruchich'och' ut chixjunil li cuan chiru, jo' ajcui' li palau ut chixjunil li cuan chi sa'. Quixye nak ac xcuulac xk'ehil. Inc'a' chic tâbâyk.


Και ο Χαλεβ κατεσιγασε τον λαον εμπροσθεν του Μωυσεως, και ειπεν, Ας αναβωμεν ευθυς, και ας εξουσιασωμεν αυτην διοτι δυναμεθα να κυριευσωμεν αυτην. 	 Ut laj Caleb quixye reheb nak teßxcanab âtinac riqßuin laj Moisés. Quixye reheb: —Tento toxic chi pletic riqßuineb. Lâo cau kib chiruheb aßan. Lâo naru nakêchani li naßajej aßan, chan.


Και μετα πολλας ημερας ειπε Κυριος προς εμε, Σηκωθεις υπαγε εις τον Ευφρατην και λαβε εκειθεν την ζωνην, την οποιαν προσεταξα εις σε να κρυψης εκει. 	 Ac xnumeß chic nabal cutan nak quixye cuißchic cue li Kâcuaß: —Ayu cuan cuiß li nimaß Eufrates ut tâcßam chak li cßâmal saß li catintakla xmukbal, chan.


Και ειπε προς τον βασιλεα, Αληθης ητο ο λογος, τον οποιον ηκουσα εν τη γη μου, περι των εργων σου και περι της σοφιας σου. 	 Ut li reina quixye re li rey Salomón: —Tzßakal yâl li quicuabi resil saß lin tenamit nak nabal li cßaßru âcue ut kßaxal cuißchic cuan ânaßleb.


Επιβλεψον επ' εμε και ελεησον με, καθως συνειθιζεις προς τους αγαπωντας το ονομα σου. 	 Chacuil taxak xtokßobâl cuu ut chacuuxtâna taxak cuu joß nak nacacuuxtâna ruheb li nequeßrahoc âcue.


Ευθυς δε ελαλησε προς αυτους ο Ιησους λεγων Θαρσειτε, εγω ειμαι μη φοβεισθε. 	 A'ut li Jesús ticto quirâtinaheb ut quixye reheb: -Mexxucuac. Lâin li yôquex chicuilbal. Cacuubresihomak êch'ôl, chan reheb.


Και την αυτην εκεινην ημεραν εξηγαγεν ο Κυριος τους υιους Ισραηλ εκ γης Αιγυπτου κατα τα ταγματα αυτων. 	 Ut saß li cutan aßan li Kâcuaß Dios quilajrisiheb chak laj Israel saß li tenamit Egipto. Nequeßtzololnac nak queßel laj Israel chi junjûnk chßûtal aran Egipto.


Τον δε πενητα υψονει απο της πτωχειας και καθιστα ως ποιμνια τας οικογενειας. 	 Aban li Dios quixcoleb li cuanqueb saß raylal ut quixqßueheb chi nabalocß li ralal xcßajoleb joß nak nequeßnabaloß li carner.


Δεν απηγγελθη προς τον κυριον μου τι εκαμα, οτε η Ιεζαβελ εθανατονε τους προφητας του Κυριου, τινι τροπω εκρυψα εκατον ανδρας εκ των προφητων του Κυριου ανα πεντηκοντα εις σπηλαιον, και διεθρεψα αυτους εν αρτω και υδατι; 	 At kâcuaß Elías, ¿ma incßaß cacuabi resil nak lâin xinmuk jun ciento lix profeta li Dios nak lix Jezabel yô chixcamsinquileb? Xinmukeb saß li ochoch pec. Lajêb roxcßâl xinmuk saß jun li ochoch pec ut lajêb roxcßâl saß li jun chic ut xinqßueheb ajcuiß lix cua rucßaheb.


τοτε θελει προσταξει ο ιερευς να λαβωσι δια τον καθαριζομενον δυο πτηνα ζωντα καθαρα και ξυλον κεδρινον και κοκκινον και υσσωπον. 	 Cui ac xqßuira li saklep rix, laj tij tixtakla xcßambal chak cuibak li tzentzeyul xcomoneb li incßaß muxbileb ru re tâcßanjelak re li ac xqßuira. Tâcßamekß ajcuiß chak jun tokolak li cheß chacalteß, jun li caki nokß, ut jun li pim hisopo xcßabaß.


Πλην εις τουτο μη χαιρετε, οτι τα πνευματα υποτασσονται εις εσας αλλα χαιρετε μαλλον οτι τα ονοματα σας εγραφησαν εν τοις ουρανοις. 	 Misaho' sa' êch'ôl xban nak cuan êcuanquil sa' xbêneb li mâus aj musik'ej. Chisahok' ban êch'ôl xban nak tz'îbanbilak lê c'aba' sa' choxa, chan.


Δια τουτο θελεις φυλαττει τας εντολας Κυριου του Θεου σου, δια να περιπατης εις τας οδους αυτου και να φοβησαι αυτον. 	 Joßcan nak chebânuhak li cßaßru nequexchakßrabi cuiß li Kâcuaß lê Dios. Chebânu li cßaßru naraj li Dios ut chexucua ru.


Εξηλθε δε ο πρωτος ερυθρος και ολος ως δερμα δασυτριχος και εκαλεσαν το ονομα αυτου, Ησαυ. 	 Li xbên li quiyoßla kßan xjolom ut kßol is rix. Aj Esaú queßxqßue chokß xcßabaß.


Ηξευρε δε τον τοπον και Ιουδας ο παραδιδων αυτον διοτι πολλακις συνηλθεν εκει ο Ιησους μετα των μαθητων αυτου. 	 Laj Judas Iscariote, li tâk'axtesînk re li Jesús, naxnau li na'ajej a'an xban nak nabal sut quicuulac li Jesús aran rochbeneb lix tzolom.


Μαχαιρα επι τους Χαλδαιους, λεγει Κυριος, και επι τους κατοικους της Βαβυλωνος και επι τους μεγιστανας αυτης και επι τους σοφους αυτης. 	 Li Kâcuaß naxye: —Eb laj Babilonia teßcamsîk saß li plêt. Teßcamsîk chixjunileb li tenamit li cuanqueb Babilonia joß eb ajcuiß li nequeßtaklan ut eb li cuanqueb xnaßleb.


Εγω σας ηγαπησα, λεγει Κυριος και σεις ειπετε, Εις τι μας ηγαπησας; δεν ητο ο Ησαυ αδελφος του Ιακωβ; λεγει Κυριος πλην ηγαπησα τον Ιακωβ, 	 —Lâin junelic nequexinra, chan li Kâcuaß reheb laj Israel. —Abanan lâex nequeye, “¿Chanru nak takanau nak nocoâra?” chanquex. ¿Ma mâcuaß ta biß rîtzßin laj Esaú laj Jacob? Lâin xinra aßan, chan li Kâcuaß.


Και ειπε προς αυτον ο βασιλευς, Που ειναι ουτος; Ο δε Σιβα ειπε προς τον βασιλεα, Ιδου, ειναι εν τω οικω του Μαχειρ, υιου του Αμμιηλ, εν Λο-δεβαρ. 	 Li rey David quixye: —¿Bar cuan li cuînk aßan?— Laj Siba quixye re: —Cuan aran Lodebar saß li rochoch laj Maquir li ralal laj Amiel, chan.


Και απεκριθη Ισαακ ο πατηρ αυτου, και ειπε προς αυτον, Ιδου, η κατοικησις σου θελει εισθαι εις το παχος της γης, και εις την δροσον του ουρανου ανωθεν 	 Laj Isaac quichakßoc ut quixye re: —Incßaß tatcuânk saß châbil chßochß chi moco tixqßue li hab saß xbên lâ chßochß.


επειδη αυτον ηκουσατε και εις αυτον εδιδαχθητε, καθως ειναι η αληθεια εν τω Ιησου 	 Lâex xerabi li quixye li Cristo ut xetzol lix yâlal li quixc'ut chêru.


Και δεν εζητουν λογαριασμον παρα των ανθρωπων, εις τους οποιους εδιδον το αργυριον δια να μοιρασθη εις τους εργατας διοτι ειργαζοντο εν πιστει. 	 Incßaß tento nak nequeßxbir rix li tumin li joß qßuial nequeßxsach xban nak eb li cuînk aßan queßcßanjelac saß xyâlal ut tîqueb xchßôl.


Και ειπον οι δουλοι του βασιλεως, οι υπηρετουντες αυτον, Ας ζητηθωσι δια τον βασιλεα νεαι παρθενοι, ωραιαι την οψιν 	 Ut eb li nequeßcßanjelac chiru li rey queßxye: —Tento takasiqßueb li tukß ixk chßinaßuseb li mâjiß cuanjenakeb riqßuin cuînk chokß re li rey.


Εαν εν ταυτη τη ζωη μονον ελπιζωμεν εις τον Χριστον, ειμεθα ελεεινοτεροι παντων των ανθρωπων. 	 Cui ta ca'aj cui' re li kayu'am arin sa' ruchich'och' nak xkapâb li Cristo, xkabalak'i raj kib ut k'axal tok'obâl raj ku tocanâk chiruheb chixjunileb li kas kîtz'in.


Και καθως επαυσεν ο Ισαακ ευλογων τον Ιακωβ, μολις ο Ιακωβ ειχεν εξελθει απ' εμπροσθεν του πατρος αυτου Ισαακ και ηλθεν Ησαυ ο αδελφος αυτου εκ του κυνηγιου αυτου. 	 Nak quirakeß rosobtesinquil laj Jacob, qui-el riqßuin lix yucuaß. Junpât relic laj Jacob nak quisukßi chak laj Esaú chi yohoc.


Και θελει παταξει ο Κυριος τον Ισραηλ, ωστε να κινηται ως καλαμος εν τω υδατι, και θελει εκριζωσει τον Ισραηλ εκ της γης ταυτης της αγαθης, την οποιαν εδωκεν εις τους πατερας αυτων, και διασκορπισει αυτους περαν του ποταμου επειδη εκαμον τα αλση αυτων, δια να παροργισωσι τον Κυριον 	 Li Kâcuaß tixqßueheb chi rahobtesîc laj Israel. Chanchan nak na-ecßasîc li caxlan ajl xban li haß nak teßisîk saß li châbil naßajej li quixqßue li Dios reheb lix xeßtônil xyucuaßeb. Tixchaßchaßi ruheb ut tixtaklaheb jun pacßal li nimaß Eufrates xban nak queßxchikß xjoskßil li Dios nak queßxyîb lix dios Asera ut queßxlokßoni.


μετα χιλιων διακοσιων αμαξων και εξηκοντα χιλιαδων ιππεων ο δε λαος οστις ηλθε μετ' αυτου εξ Αιγυπτου ητο αναριθμητος, Λιβυες, Τρωγλοδυται και Αιθιοπες. 	 Eb laj Egipto queßxcßam jun mil riqßuin cuib ciento li carruaje re pletic ut oxcßâl mil li cuînk li nequeßxic chirix cacuây. Nabaleb li tenamit li queßchal chi pletic chirixeb laj Egipto. Incßaß naru rajlanquileb xban xqßuialeb. Aßaneb li tenamit laj Libia, eb laj suquienos, ut eb li tenamit Etiopía.


Και σηκωθεις ο Ιακωβ ενωρις το πρωι, ελαβε τον λιθον τον οποιον ειχε θεσει προσκεφαλαιον αυτου, και εστησεν αυτον δια στηλην και εχυσεν ελαιον επι την κορυφην αυτης. 	 Joß cuulajak chic nak quisakêu, laj Jacob quixchap li pec li quixqßue chokß xsoc xjolom. Ut li pec aßan quixxakab ut quixqßue li aceite saß xbên. Aßan quixbânu chokß retalil nak li naßajej aßan kßaxal lokß.


την καρποφορον γην εις αλμυραν, δια την κακιαν των κατοικουντων εν αυτη. 	 Ut li chßochß li châbil na-el li acuîmk chiru, naxsukßisi chi mâcßaß chic na-el chiru. Naxbânu chi joßcan xban li mâusilal li nequeßxbânu li tenamit.


εις τον οποιον εδιδον προσοχην παντες απο μικρου εως μεγαλου, λεγοντες Ουτος ειναι η δυναμις του Θεου η μεγαλη. 	 Ut chixjunileb li tenamit, jo' li cuanqueb xcuanquil jo' ajcui' li mâc'a'eb xcuanquil, que'rabi li c'a'ru yô chixyebal laj Simón ut que'xye: -Li cuînk a'in, cuan xcuanquil li Dios riq'uin, chanqueb.


δυναμενος να συμπαθη εις τους αγνοουντας και πλανωμενους, διοτι και αυτος ειναι περιενδεδυμενος ασθενειαν 	 Li xyucua'il aj tij, a'an yal cuînkeb jo' lâo. Jo'can nak naxtok'oba ruheb ut naxtenk'aheb sa' usilal li neque'mâcob xban nak inc'a' neque'xnau xyâlal li yôqueb chixbânunquil.


Και οτε αι παρθενοι συνηχθησαν την δευτεραν φοραν, τοτε εκαθησεν ο Μαροδοχαιος εν τη βασιλικη πυλη. 	 Nak queßchßutubâc cuißchic xcaß sut li tukß ixk, laj Mardoqueo chunchu aran chire li oquebâl re li rochoch li rey.


Τοτε ιδων Ιουδας ο παραδοσας αυτον οτι κατεδικασθη, μεταμεληθεις επεστρεψε τα τριακοντα αργυρια εις τους πρεσβυτερους, 	 Ut laj Judas li quik'axtesin re li Jesús, c'ajo' nak quiyot'e' xch'ôl riq'uin li quixbânu nak quiril nak quitenebâc câmc sa' xbên li Jesús. Quixk'ajsi li lajêb xca'c'âl chi tumin plata reheb lix bênil aj tij ut reheb li neque'c'amoc be sa' xyânkeb laj judío.


Και κατωκησαν εν Γαλααδ, εν Βασαν και εν ταις κωμαις αυτης, και εν πασι τοις περιχωροις Σαρων, εως των οριων αυτων. 	 Queßcuan saß eb li naßajej Galaad, ut Basán, joß ajcuiß saß eb li cocß cßalebâl, ut saß chixjunil li naßajej Sarón li cuan cuiß li châbil pachßayaß.


Η πολις αυτη δεν θελει εισθαι εις εσας ο λεβης ουδε σεις θελετε εισθαι εν μεσω αυτης το κρεας εν τοις οριοις του Ισραηλ θελω σας κρινει 	 Li tenamit aßan moco chanchanak ta li ucßal chokß êre, chi moco lâexak ta li tib li cuan chi saß. Lâin tinrakok âtin saß êbên naticla chak saß li nubâl re li tenamit Israel.


Και ωκοδομησεν εκει θυσιαστηριον και επεκαλεσθη το ονομα του Κυριου και εστησεν εκει την σκηνην αυτου εσκαψαν δε εκει οι δουλοι του Ισαακ φρεαρ. 	 Ut laj Isaac quixtus li pec ut quixyîb jun lix artal ut quixlokßoni li Kâcuaß Dios. Laj Isaac quixyîb ajcuiß lix muhebâl re nak tâcuânk aran. Ut eb lix môs laj Isaac queßxbec aran jun chic lix julel haß.


Και ιδου, σεις εσηκωθητε αντι των πατερων σας, γενεα ανθρωπων αμαρτωλων, δια να εξαψητε περισσοτερον την φλογα της οργης του Κυριου κατα του Ισραηλ. 	 Ut anakcuan lâex li ralal xcßajolex li queßxbânu li incßaß us, têraj cuißchic xqßuebal xjoskßil li Dios saß kabên lâo aj Israel.


διοτι του Κυριου ειναι η γη και το πληρωμα αυτης. 	 Naru têtzaca xban nak li Kâcua' Dios a'an laj êchal re li ruchich'och' ut a'an ajcui' laj êchal re chixjunil li cuan sa' ruchich'och'.


Μετα ταυτα ηλθεν ο Ιησους και οι μαθηται αυτου εις την γην της Ιουδαιας, και εκει διετριβε μετ' αυτων και εβαπτιζεν. 	 Chirix chic a'in, li Jesús cô sa' li na'ajej Judea rochbeneb lix tzolom. Aran que'cana cuib oxib cutan ut yô chi cubsînc ha'.


Θελω δε να εξευρητε, οτι η κεφαλη παντος ανδρος ειναι ο Χριστος, κεφαλη δε της γυναικος ο ανηρ, κεφαλη δε του Χριστου ο Θεος. 	 Abanan cuan chic c'a' re ru nacuaj xyebal êre. A'an a'in: li bêlomej, a'an najolomin re li rixakil ut li Cristo, a'an najolomin re li cuînk ut li Dios, a'an najolomin re li Cristo.


Και ειπομεν εις αυτον, Ειμεθα καλοι ανθρωποι δεν ειμεθα κατασκοποι 	 Lâo xkaye re: “Lâo saß xyâlal nococuan. Lâo incßaß cßaynako chi qßuehoc etal.”


Συ, η πληρης βοης, πολις θορυβου, πολις ευθυμιας οι πεφονευμενοι σου δεν εφονευθησαν δια μαχαιρας ουδε απεθανον εν μαχη. 	 ¿Ma mâcuaßex ta biß jun tenamit li junes chokînc nequebânu? ¿Ma mâcuaß ta biß lâex jun tenamit li junelic sa saß êchßôl? ¿Cßaßut nak eb lê comon moco xeßcamsîc ta chi chßîchß? ¿Cßaßut nak incßaß xeßcamsîc saß li plêt?


διοτι πας οστις εχει μωμον δεν θελει πλησιασει ανθρωπος τυφλος, η χωλος, η κολοβομυττης, η εχων τι περιττον, 	 Mâ jun reheb laj tij li cuan rêcß naru teßcßanjelak re xqßuebal li mayej chicuu. Incßaß naru nequeßcßanjelac chi qßuehoc mayej li mutzß, chi moco li yêk rok, chi moco li incßaß tzßakal re ru li rußuj, malaj ut lix xic.


εαν δε και ερωτησω, δεν θελετε μοι αποκριθη ουδε θελετε με απολυσει 	 Ut cui tinpatz'ok êre, inc'a' aj raj cui' têsume li c'a'ru tinpatz', chi moco tinêrach'ab.


τα τεκνα ομως αυτων δεν εθανατωσεν, ως ειναι γεγραμμενον εν τω νομω, εν τω βιβλιω του Μωυσεως, οπου ο Κυριος προσεταξε, λεγων, οι πατερες δεν θελουσι θανατονεσθαι δια τα τεκνα, ουδε τα τεκνα θελουσι θανατονεσθαι δια τους πατερας αλλ' εκαστος θελει θανατονεσθαι δια το εαυτου αμαρτημα. 	 Abanan incßaß quixtakla xcamsinquil li ralal xcßajoleb. Quixbânu ban li quixye li Kâcuaß joß tzßîbanbil saß li chakßrab li quiqßueheß re laj Moisés nak li Kâcuaß quixye: —Eb li naßbej yucuaßbej incßaß teßcamsîk xban li mâc li queßxbânu li alal cßajolbej, chi moco li alal cßajolbej teßcamsîk xban lix mâqueb lix naß xyucuaßeb. Tixtoj ban xmâc li ani cuan xmâc.


και λαβε εις την χειρα σου δεκα αρτους και κολλυρια και σταμνιον μελιτος και υπαγε προς αυτον αυτος θελει σοι αναγγειλει τι θελει γεινει εις το παιδιον. 	 Ut tâcßam lajêb li caxlan cua joß ajcuiß li caxlan cua corech rix ut jun chßina cuc li yaßal cab. Tâqßue re, re nak aßan tixye âcue cßaßru tâcanâk cuiß li chßina al aßin, chan laj Jeroboam.


Ο δε Ιακωβ εφυγεν εις την γην της Συριας και ο Ισραηλ εδουλευσε δια γυναικα και δια γυναικα εφυλαξε προβατα. 	 Laj Jacob lê xeßtônil yucuaß quiêlelic ut cô saß lix chßochßeb laj Aram. Aran quitrabajic re nak tâqßuehekß li rixakil. Xban nak rixakil quiraj, quicßanjelac chokß aj ilol xul.


δια να ηναι τουτο σημειον μεταξυ σας ωστε οταν ερωτωσιν οι υιοι σας εις το μελλον λεγοντες, Τι δηλουσιν εις εσας οι λιθοι ουτοι; 	 Li pec aßin tâcßanjelak ke chokß retalil li cßaßru quixbânu li Kâcuaß. Mokon eb lê ralal êcßajol teßxpatzß êre, “¿Cßaßru aj e li pec aßin?” chaßkeb.


Ο Κυριος ητοιμασε τον θρονον αυτου εν τω ουρανω, και η βασιλεια αυτου δεσποζει τα παντα. 	 Li nimajcual Dios quixxakab lix cuanquilal saß choxa. Ut aßan cuan xcuanquil saß xbên chixjunileb li cuanqueb saß ruchichßochß.


Παντες οι δουλοι του βασιλεως, και ο λαος των επαρχιων του βασιλεως, εξευρουσιν, οτι οστις, ανηρ η γυνη, εισελθη προς τον βασιλεα εις την ενδοτεραν αυλην ακλητος, εις νομος αυτου ειναι να θανατονηται, εκτος εκεινου προς τον οποιον ο βασιλευς εκτεινει το χρυσουν σκηπτρον δια να ζηση αλλ' εγω δεν προσεκληθην να εισελθω προς τον βασιλεα ηδη τριακοντα ημερας. 	 —Chixjunileb li nequeßcßanjelac chiru li rey, joßqueb ajcuiß li tenamit li cuanqueb rubel xcuanquil, nequeßxnau nak li chakßrab naxye nak tâcamsîk li ani tâoc riqßuin li rey chi incßaß bokbil xban li rey, usta cuînk usta ixk. Caßaj cuiß nacoleß cui li rey tixtaksi li xukß oro saß xbên retalil nak incßaß tâcamsîk. Ac xnumeß lajêb xcaßcßâl cutan ut lâin toj mâjiß chic ninbokeß xban li rey, chan lix Ester.


και θελει θεωρησει αυτον ο ιερευς εκ δευτερου την εβδομην ημεραν και ιδου, εαν η πληγη ημαυρωθη και δεν εξηπλωθη η πληγη εις το δερμα, θελει κρινει αυτον ο ιερευς καθαρον αυτη ειναι ψωρα και θελει πλυνει τα ιματια αυτου και θελει εισθαι καθαρος. 	 Ut laj tij târil cuißchic lix ra saß xcuuk li cutan. Cui lix ra yô chi qßuirâc ut incßaß xniman, laj tij tixye nak yô chi qßuirâc lix ra. Yal xox li qui-el chirix ut moco muxbil ta ru. Li yaj tixpuchß li rakß ut moco muxbil ta ru.


Η αβυσσος λεγει, δεν ειναι εν εμοι και η θαλασσα λεγει, δεν ειναι μετ' εμου. 	 Li naßleb incßaß natauman saß li palau usta nequeßxic chixsicßbal toj saß xchamal.


Επιστρεψον ημας, Κυριε Θεε των δυναμεων επιλαμψον το προσωπον σου, και θελομεν λυτρωθη. 	 At Kâcuaß, at nimajcual Dios, choâtenkßa cuißchic re nak tosukßîk cuißchic âcuiqßuin. Chisahokß ta cuißchic âchßôl kiqßuin re nak tocolekß.


Και επεπληξα τους προεστωτας και ειπα, Δια τι εγκατελειφθη ο οικος του Θεου; Και εσυναξα αυτους και αποκατεστησα αυτους εις την θεσιν αυτων. 	 Ut lâin quinjoskßoß ut quinchßilaheb li nequeßtaklan saß xbêneb li tenamit ut quinye reheb: —¿Cßaßut nak yôquex chixtzßektânanquil lix templo li Dios? chanquin reheb. Ut quinchßutub ajcuiß ruheb laj tij ut eb laj levita ut quebinxakab cuißchic chi xjûnkaleb saß lix cßanjeleb.


Και εαν ανηρ, η γυνη, εχη πληγην εις την κεφαλην, η εις το πωγωνιον, 	 Cui junak ixk malaj ut junak cuînk cuan li xox saß xjolom malaj ut saß xmach,


Θεε, επεμψας βροχην αφθονον εις την κληρονομιαν σου, και εν τη αδυναμια αυτης συ ανεζωοποιησας αυτην. 	 At inDios, lâat xattaklan chak re nabal li hab saß li chaki chßochß ut xaqßue xcacuil xchßôleb lâ tenamit li tacuajenakeb.


Και θελω σε καμει προς τουτον τον λαον οχυρον χαλκουν τειχος και θελουσι σε πολεμησει, αλλα δεν θελουσιν υπερισχυσει εναντιον σου, διοτι εγω ειμαι μετα σου δια να σε σωζω και να σε ελευθερονω, λεγει Κυριος. 	 Chiruheb li tenamit chanchanakat jun li tzßac cau rib yîbanbil riqßuin bronce. Eb aßan teßpletik âcuiqßuin, abanan incßaß teßnumtâk saß âbên xban nak lâin cuânkin âcuiqßuin. Lâin tincolok âcue ut lâin tin-ilok âcue.Lâin tincolok âcue saß rukßeb li incßaß useb xnaßleb ut lâin tincolok âcue saß rukßeb li nequeßrahobtesin, chan li Dios.


και αφου ιδης αυτην, θελεις προστεθη και συ εις τον λαον σου, καθως προσετεθη Ααρων ο αδελφος σου 	 Nak acak xacuil li naßajej lâat tatcâmk ut toxâtauheb lâ xeßtônil yucuaß, joß nak quicam laj Aarón lâ cuas.


Και ελαλησε Κυριος προς τον Μωυσην και προς τον Ααρων λεγων προς αυτους, 	 Li Kâcuaß Dios quiâtinac riqßuineb laj Moisés ut laj Aarón ut quixye reheb:


Υπαγε και διακηρυξον τους λογους τουτους προς τον βορραν και ειπε, Επιστρεψον, Ισραηλ η αποστατις, λεγει Κυριος, και δεν θελω καμει να πεση η οργη μου εφ' υμας διοτι ελεημων ειμαι, λεγει Κυριος δεν θελω φυλαττει την οργην διαπαντος. 	 Ayu ut tâye reheb li tenamit li cuanqueb saß li norte: Joßcaßin xye êre li Kâcuaß Dios. Sukßinkex cuiqßuin, lâex aj Israel, usta xinêtzßektâna. Incßaß chic tincßut lin joskßil chêru. Texincßul ban saß usilal xban nak lâin nin-uxtânan u ut nim lin cuyum.


Εγκρατευθητε, αγρυπνησατε διοτι ο αντιδικος σας διαβολος ως λεων ωρυομενος περιερχεται ζητων τινα να καταπιη 	 Chicuânk êna'leb re xcolbal êrib chiru laj tza xban nak laj tza yô chixsic'bal ani târâle. Laj tza a'an chanchan li cakcoj câmc re xban xtz'ocajic ut yô chixsutinquil rib yalak bar re xsic'bal ani tixcamsi re tixtiu.


Αποκριθεις δε τις των νομικων, λεγει προς αυτον Διδασκαλε, ταυτα λεγων και ημας υβριζεις. 	 Quichak'oc jun reheb laj tzolol chak'rab ut quixye re li Jesús: -At tzolonel, riq'uin li c'a'ru yôcat chixyebal, yôcat chixc'utbal kaxutân lâo.-


Και ανθρωπος, οστις κοιμηθη μετα της γυναικος του πατρος αυτου, την ασχημοσυνην του πατρος αυτου απεκαλυψεν εξαπαντος θελουσι θανατωθη αμφοτεροι το αιμα αυτων θελει εισθαι επ' αυτους. 	 Li cuînk li tixchßic rib riqßuin li rixakil lix yucuaß naxcßut xxutân lix yucuaß. Li cuînk ut li ixk teßcamsîk.


Δια τουτο εξελιπεν η καρδια ημων, δια ταυτα εσκοτοδινιασαν οι οφθαλμοι ημων. 	 Xban li raylal nakacßul, xrahoß kachßôl. Ut incßaß chic saken noco-iloc.


Υπαρχει μεταξυ των ματαιοτητων των εθνων διδους βροχην; η οι ουρανοι διδουσιν υετους; δεν εισαι συ αυτος ο δοτηρ, Κυριε Θεε ημων; δια τουτο θελομεν σε προσμενει διοτι συ εκαμες παντα ταυτα. 	 ¿Ma cuan ta biß junak li yîbanbil dios saß li xnînkal ru tenamit târûk tixtakla chak li hab? ¿Ma naru ta biß tâchâlk li hab saß choxa yal xjunes? ¿Ma mâcuaß ta biß lâat, at Kâcuaß, nacatqßuehoc re? Joßcan nak caßaj cuiß âcuiqßuin noco-oybenin xban nak lâat nacatqßuehoc re chixjunil li cßaßak re ru aßin, chan laj Jeremías.


ιδου, εγω θελω σε συναξει εις τους πατερας σου, και θελεις συναχθη εις τον ταφον σου εν ειρηνη, και δεν θελουσιν ιδει οι οφθαλμοι σου παντα τα κακα, τα οποια εγω επιφερω επι τον τοπον τουτον και επι τους κατοικους αυτου. Και εφεραν αποκρισιν προς τον βασιλεα. 	 Incßaß tintakla li raylal aßin saß xbêneb laj Jerusalén nak toj cuânkat lâat. Tatcâmk ut tatmukekß saß xyâlal saß li naßajej li xeßmukeß cuiß lâ xeßtônil yucuaß,” chan li Dios re li rey. Ut eb li cuînk queßsukßi cuißchic riqßuin li rey Josías ut queßxye re chixjunil li quixye li Kâcuaß.


Οτε ημην μετ' αυτων εν τω κοσμω, εγω εφυλαττον αυτους εν τω ονοματι σου εκεινους τους οποιους μοι εδωκας εφυλαξα, και ουδεις εξ αυτων απωλεσθη ειμη ο υιος της απωλειας, δια να πληρωθη η γραφη. 	 Nak cuanquin sa' xyânkeb, riq'uin xnimal lâ cuanquil xincuileb lin tzolom li xak'axtesiheb cue ut mâ jun xsach chicuu. Ca'aj cui' li jun xsach li ac q'uebil chak re sachc. A'in xc'ulman re nak tâtz'aklok ru li tz'îbanbil sa' li Santil Hu.


Ελεγε δε Με τι ειναι ομοια η βασιλεια του Θεου, και με τι να ομοιωσω αυτην; 	 -¿C'a'ru târûk tinjuntak'êta cui' lix nimajcual cuanquilal li Dios? chan li Jesús. Ut, ¿c'a'ru chi jaljôquil ru âtin tinye re xch'olobanquil xyâlal lix nimajcual cuanquilal li Dios?


Ιδων δε τους οχλους, ανεβη εις το ορος και αφου εκαθησε, προσηλθον προς αυτον οι μαθηται αυτου, 	 Ut nak quirileb li q'uila tenamit, li Jesús quitake' sa' xbên jun li tzûl. Ut nak quic'ojla, eb li yôqueb chixtâkenquil que'xch'utub rib riq'uin.


Ελευθερωθεντες απο του κροτου των τοξοτων, εν τοις τοποις οπου αντλουσιν υδωρ, εκει θελουσι διηγεισθαι τας δικαιοσυνας του Κυριου, τας δικαιοσυνας των ηγεμονων αυτου μεταξυ του Ισραηλ. Κατεβη τοτε εις τας πυλας ο λαος του Κυριου. 	 Chicuulak ta xyâb lix bicheb toj saß eb li naßajej li cuan cuiß li haß. Najt riqßuineb li nequeßpletic, cheßxbicha resil li usilal quilajxbânu li Kâcuaß reheb laj Israel. Cheßxbicha resil chanru nak quixtenkßaheb laj Israel chixcolbal ribeb. Ut lix tenamit li Dios queßcôeb saß li oquebâl re li tenamit.


Αφου δε ο Κυριος ελαλησε τους λογους τουτους προς τον Ιωβ, ειπεν ο Κυριος προς Ελιφας τον Θαιμανιτην, Ο θυμος μου εξηφθη κατα σου και κατα των δυο φιλων σου διοτι δεν ελαλησατε περι εμου το ορθον ως ο δουλος μου Ιωβ 	 Nak li Dios quirakeß chi âtinac riqßuin laj Job, quiâtinac ajcuiß riqßuin laj Elifaz, Temán xtenamit, ut quixye re: —Yô injoskßil saß âbên lâat joß ajcuiß saß xbêneb lâ cuamîg cuib, xban nak incßaß xeye li yâl chicuix joß xbânu laj Job laj cßanjel chicuu.


Το φως των οφθαλμων ευφραινει την καρδιαν και η καλη φημη παχυνει τα οστα. 	 Li ani seßse na-iloc naxqßue sahil chßôlej. Ut li châbil esilal naqßuehoc cacuilal.


Και ειπε προς αυτον ο διαβολος Εαν εισαι Υιος του Θεου, ειπε προς τον λιθον τουτον να γεινη αρτος. 	 Laj tza quixye re: -Cui tz'akal yâl nak lâat Ralal li Dios, suk'isi chok' caxlan cua li pec a'in, chan.


Επικαταρατος οστις κτυπηση τον πλησιον αυτου κρυφιως. Και πας ο λαος θελει ειπει, Αμην. 	 Tzßektânanbil li ani tixcamsi ras rîtzßin usta chi mukmu naxbânu. Ut chixjunileb li tenamit teßxye: Joßcan taxak.


Και κατεκρημνισε τους οικους των σοδομιτων, τους εν τω οικω του Κυριου, οπου αι γυναικες υφαινον παραπετασματα δια το αλσος. 	 Ut quixtakla ajcuiß xjucßbal saß li templo lix naßajeb li nequeßxcßayi ribeb re xlokßoninquil lix dioseb. Aßan lix naßajeb li nequeßquemoc re li tßicr li nacßanjelac re xlokßoninquil li yîbanbil dios xAsera.


Και μετα την συμμαχιαν την μετ' αυτου θελει φερεσθαι δολιως διοτι θελει αναβη και υπερισχυσει μετα ολιγον λαου. 	 Nak acak xeßxbânu li contrato riqßuin, tixbalakßiheb. Kßaxal cuißchic tânimânk xcuanquil usta moco nim ta lix tenamit.


Εν τη ημερα εκεινη θελει λεχθη προς την Ιερουσαλημ, Μη φοβου Σιων, ας μη εκλυωνται αι χειρες σου. 	 Saß eb li cutan aßan tâyehekß reheb laj Jerusalén: Mexxucuac lâex li cuanquex Sión. Mêcuiba êchßôl.


Οθεν ο βασιλευς ειπε προς εμε, Δια τι το προσωπον σου ειναι σκυθρωπον, ενω συ αρρωστος δεν εισαι; τουτο δεν ειναι ειμη λυπη καρδιας. Τοτε εφοβηθην πολυ σφοδρα. 	 Ut li rey quixye cue: —¿Cßaßut nak kßaxal ra saß âchßôl? Lâat moco yajat ta. ¿Cßaßru na-oc âcue? Mâre cuan junak chßaßajquilal yô cuiß âcßaßux, chan. Lâin cßajoß nak qui-oc inxiu nak quixye cue chi joßcan li rey.


Ενω δε αυτη εξηκολουθει προσευχομενη ενωπιον του Κυριου, ο Ηλει παρετηρει το στομα αυτης. 	 Najt quitijoc chiru li nimajcual Dios ut laj Elí yô chixqßuebal retal lix tzßûmal re lix Ana nak yô chi tijoc.


Ας δοκιμαζη δε εαυτον ο ανθρωπος, και ουτως ας τρωγη εκ του αρτου και ας πινη εκ του ποτηριου 	 Jo'can ut li junjûnk tento tixq'ue retal ma tîc lix yu'am sa' lix pâbâl nak toj mâji' naxc'ul li caxlan cua ut li uc'a.


Οταν εξελθης εις μαχην εναντιον των εχθρων σου, και ιδης ιππους και αμαξας, λαον περισσοτερον παρα σε, μη φοβηθης αυτους διοτι Κυριος ο Θεος σου ειναι μετα σου, οστις σε ανεβιβασεν εκ γης Αιγυπτου. 	 Nak texxic chi pletic riqßuineb li xicß nequeßiloc êre ut têril nak kßaxal nabaleb lix soldado ut lix cacuây ut lix carruaje chiru lê re lâex, mexxucuac xbaneb. Li Kâcuaß lê Dios li qui-isin chak êre aran Egipto, aßan cuânk êriqßuin ut tâtenkßânk êre.


Και επειδη θελω εκκοψει απο σου τον δικαιον και τον ασεβη, δια τουτο θελει εξελθει η μαχαιρα μου εκ της θηκης αυτης εναντιον πασης σαρκος, απο μεσημβριας μεχρι βορρα 	 Joßcan nak lâin tinsach ruheb chixjunileb li tîqueb xchßôl joß eb ajcuiß li yibru xnaßlebeb. Tâticlâk chak saß li sur ut tâcuulâk toj saß li norte.


Και ειπεν ο Ιησους προς τους υιους Ισραηλ, Εως ποτε θελετε μενει νωθροι εις το να υπαγητε να κυριευσητε την γην, την οποιαν Κυριος ο Θεος των πατερων σας εδωκεν εις εσας; 	 Laj Josué quixye reheb: —¿Joß najtil chic toj yôkex chiroybeninquil lê naßaj? ¿Ma incßaß naru têcßul lê naßaj li xqßue êre li Kâcuaß lix Dioseb lê xeßtônil yucuaß?


Ηλπισα επι την σωτηριαν σου, Κυριε και επραξα τα προσταγματα σου. 	 Lâin ninbânu li cßaßru naxye lâ chakßrab. Joßcan nak yôquin chiroybeninquil nak tinâcol, at Kâcuaß.


"Ψαλμος του Δαβιδ." Ευλογητος ο Κυριος, το φρουριον μου, ο διδασκων τας χειρας μου εις πολεμον, τους δακτυλους μου εις μαχην 	 Lokßoninbil taxak li nimajcual Dios xban nak aßan chanchan jun sakônac bar naru nincol cuiß cuib. Aßan li natenkßan cue chi pletic ut naxcßut chicuu chanru tinbânu nak tinpletik.


Οτε δε ηκουσεν ο Πιλατος τουτον τον λογον, μαλλον εφοβηθη, 	 Nak quirabi li que'xye, k'axal cui'chic quixucuac laj Pilato.


Και καθ' ην ημεραν ο Κυριος θελει σε αναπαυσει απο της θλιψεως σου και απο του φοβου σου και απο της σκληρας δουλειας, εις την οποιαν ησο καταδεδουλωμενος, 	 Ex aj Israel, li Kâcuaß texqßue chi hilânc chiru li cacuil cßanjel ut li xiu ut li raylal li yôquex chixcßulbal.


Και παρευθυς εξεκενωσε την υδριαν αυτης εις την ποτιστραν, και εδραμεν ετι εις το φρεαρ δια να αντληση, και ηντλησε δια πασας τας καμηλους αυτου. 	 Quixcukß li haß saß li nequeßucßac cuiß li camello ut cô cuißchic xcßambal chak rucßaheb chixjunileb li camellos.


Ο Κυριος θελει εξελθει ως ισχυρος θελει διεγειρει ζηλον ως πολεμιστης θελει φωναξει, μαλιστα θελει βρυχησει, θελει υπερισχυσει κατα των πολεμιων αυτου. 	 Li Kâcuaß riqßuin xnimal xcuanquil tâpletik riqßuineb li xicß nequeßiloc re. Chanchanak jun li soldado ac cauresinbil chi pletic. Tixjap re, re xtiquibanquil li pletic ut tânumtâk saß xbêneb li xicß nequeßiloc re.


Και ηρχισεν ο Ιωνας να διερχηται εις την πολιν οδον μιας ημερας και εκηρυξε και ειπεν, Ετι τεσσαρακοντα ημεραι και η Νινευη θελει καταστραφη. 	 Nak qui-oc laj Jonás saß li tenamit quixtiquib xyebal li cßaßru quiyeheß re xban li Dios. Quixnumsi li jun cutan xbeninquil li tenamit ut yô chixyebal reheb: —Joßcaßin saß caßcßâl cutan li tenamit Nínive tâsachekß ru xban li Dios, chan.


Και ως ειδεν αυτους ο βασιλευς του Ισραηλ, ειπε προς τον Ελισσαιε, Να παταξω, να παταξω, πατερ μου; 	 Ut lix reyeb laj Israel quirileb laj Siria. Quixye re laj Eliseo: —At Kâcuaß, ¿ma tintakla xcamsinquileb? chan.


και θελω ευφραινεσθαι επ' αυτους εις το να αγαθοποιω αυτους, και θελω φυτευσει αυτους εν τη γη ταυτη κατα αληθειαν, εξ ολης μου της καρδιας και εξ ολης μου της ψυχης. 	 Tâsahokß saß inchßôl chixbânunquil usilal reheb. Ut tinqßueheb chi cuânc saß li naßajej aßin. Relic chi yâl tinbânu aßin chi anchal inchßôl ut chi anchal inmetzßêu.


και καθως εφορεσαμεν την εικονα του χοικου, θελομεν φορεσει και την εικονα του επουρανιου. 	 Anakcuan cuan katibel jo' li re laj Adán. Li tibelej a'an ch'och' oquenak. Abanan sa' jun cutan lâako chic jo' li Cristo li quichal chak sa' choxa.


Και αποστειλας εις την Μακεδονιαν δυο των υπηρετουντων αυτον, Τιμοθεον και Εραστον, αυτος εμεινε καιρον τινα εν τη Ασια. 	 Jo'can nak quixtaklaheb Macedonia laj Timoteo ut laj Erasto, li neque'tenk'an re. Ut laj Pablo toj quicana aran Asia.


Δια την πολλην οκνηριαν πιπτει η στεγασις και δια την αργιαν των χειρων σταλαζει η οικια. 	 Li ani incßaß nacuulac chiru cßanjelac, natßaneß li rochoch saß xbên. Ut xban nak incßaß naraj cßanjelac, na-oquesin li rochoch.


Λαβε το ιματιον του εγγυωμενου δια ξενον και λαβε ενεχυρον απ' αυτου, εγγυωμενου περι ξενων πραγματων. 	 Li ani tixsume xtojbal xcßas junak incßaß naxnau ru, isihomak li rakß ut têqßue chokß prenda.


Το δε μεσημβρινον πλευρον προς νοτον, απο Θαμαρ εως των υδατων της Μεριβα Καδης, κατα την εκτασιν του χειμαρρου εως της μεγαλης θαλασσης. Και τουτο ειναι το νοτιον πλευρον προς μεσημβριαν. 	 Li nubâl li cuan saß li sur naticla Tamar ut nacuulac toj cuan cuiß li haß li cuan Cades. Ut nacuulac toj saß li palau Mediterráneo. Aßan li nubâl li cuan saß li sur.


Κατ' εκεινον τον καιρον ηρρωστησεν Αβια ο υιος του Ιεροβοαμ. 	 Saß eb li cutan aßan quiticla xyajel laj Abías li ralal laj Jeroboam.


Και εσταθησαν ενωπιον του Μωυσεως και ενωπιον Ελεαζαρ του ιερεως και ενωπιον των αρχοντων και πασης της συναγωγης εις την θυραν της σκηνης του μαρτυριου, λεγουσαι, 	 Eb li ôb chi ixk, li rîtzßineb rib, queßcuulac chiru li oquebâl re li tabernáculo ut queßxakli chiru laj Moisés, laj Eleazar laj tij, ut chiruheb li nequeßcßamoc be ut chiruheb ajcuiß li chßutchßûqueb aran ut queßxye reheb:


και εκαλεσε το ονομα αυτου Νωε, λεγων, Ουτος θελει ανακουφισει ημας απο του εργου ημων, και απο του μοχθου των χειρων ημων, εξ αιτιας της γης την οποιαν κατηρασθη ο Κυριος. 	 Ut aj Noé quixqßue chokß xcßabaß. Laj Lamec quixye: —Xban nak li Kâcuaß Dios xtzßektâna li chßochß, tento nak totrabajik chi cau riqßuin kukß. Ut li al aßin toxqßue chi hilânc caßchßinak, chan.


Και εσηκωθησαν οι υιοι Ισραηλ το πρωι και εστρατοπεδευσαν εναντιον της Γαβαα. 	 Cuulajak chic eb laj Israel queßcôeb ut queßxyîb lix muhebâleb nachß riqßuin li tenamit Gabaa.


Θελω σε δοξολογει εν ευθυτητι καρδιας, οταν μαθω τας κρισεις της δικαιοσυνης σου. 	 Nak acak xintau ru chi tzßakal cßaßru naxye lâ chakßrab, tinqßue âlokßal riqßuin xtîquilal inchßôl.


και η πολις θελει εισθαι αναθεμα εις τον Κυριον, αυτη και παντα τα εν αυτη εις μονην την Ρααβ την πορνην θελει φυλαχθη η ζωη, εις αυτην και εις παντας τους οντας εν τη οικια μετ' αυτης διοτι εκρυψε τους κατασκοπους, τους οποιους απεστειλαμεν 	 Li tenamit aßan, ut chixjunil li cuan chi saß tâsachmânk ru joß quixye ke li Kâcuaß. Caßaj cuiß lix Rahab xcomoneb li nequeßxcßayi rib, aßan tâcolekß rochbeneb li cuanqueb saß li rochoch xban nak aßan li quimukuc reheb li cuînk li queßtaklâc chi qßuehoc etal.


Και τωρα αυτη η προσφορα, την οποιαν η δουλη σου εφερε προς τον κυριον μου, ας δοθη εις τους νεους τους ακολουθουντας τον κυριον μου. 	 Li cßaßak re ru aßin li xincßam chak, at kâcuaß David, chijeqßuîk reheb lâ soldados li cuanqueb âcuochben.


Και αφου εφεραν αυτους, εστησαν εν τω συνεδριω. Και ηρωτησεν αυτους ο αρχιερευς 	 Que'c'ame' laj Pedro ut laj Juan ut que'xakabâc chiru li xyucua'il aj tij ut chiruheb li cuanqueb rochben. Ut li xyucua'il aj tij quiâtinac riq'uineb ut quixye reheb:


Ειπε προς τους υιους Ισραηλ, Οταν ανηρ η γυνη καμη τι εκ των αμαρτηματων των ανθρωπινων, πραττων παραβασιν εις τον Κυριον, και αμαρτηση η ψυχη εκεινη, 	 —Tâye reheb li ralal xcßajol laj Israel chi joßcaßin: Nak junak cuînk malaj ut junak ixk tâmâcobk chiru li ras rîtzßin, namâcob ajcuiß chiru li Dios.


ταυτα δε ειναι τα ονοματα των εις αυτον γεννηθεντων εν Ιερουσαλημ Σαμμουα και Σωβαβ και Ναθαν και Σολομων, 	 Aßaneb aßin lix cßabaßeb li ralal li queßyoßla Jerusalén: laj Samúa, laj Sobab, laj Natán, laj Salomón,


Ο δε Ελεαζαρ, ο υιος του Ααρων, ελαβεν εις γυναικα εαυτου μιαν εκ των θυγατερων του Φουτιηλ και εγεννησεν εις αυτον τον Φινεες ουτοι ειναι οι αρχηγοι των πατριων των Λευιτων, κατα τας συγγενειας αυτων. 	 Laj Eleazar li ralal laj Aarón, quixcßam chokß rixakil jun lix rabin laj Futiel. Ut quicuan li ralal riqßuin aj Finees xcßabaß. Aßaneb li queßtaklan reheb li yucuaßbej saß xyânkeb laj levitas. Aßaneb aßin li ralal xcßajol laj Eleazar.


πεποιθα δε επι τον Κυριον οτι και εγω θελω ελθει ταχεως. 	 Ut ninnau nak li Kâcua' tinixtenk'a re nak târûk tincuulak chi junpât êriq'uin.


Μη αγαπα τον υπνον, δια να μη ελθης εις πτωχειαν ανοιξον τους οφθαλμους σου και θελεις χορτασθη αρτου. 	 Mênumsi li cutan chi cuârc xban nak naru texcanâk saß nebaßil. Aj-ajak ban êru chi cßanjelac re nak cuânk nabal lê tzacaêmk.


Και επαταξε τους Μωαβιτας, και εγειναν οι Μωαβιται δουλοι του Δαβιδ υποτελεις. 	 Ut quinumta ajcuiß saß xbêneb laj Moab. Queßcana rubel xcuanquil laj David ut queßxtoj rix lix naßajeb.


τωρα λοιπον, ας κραταιωθωσιν αι χειρες σας, και γινεσθε ανδρειοι διοτι ο κυριος σας ο Σαουλ απεθανε, και προσετι ο οικος Ιουδα εχρισαν εμε βασιλεα εφ' εαυτων. 	 Checacuubresihak lê chßôl usta ac xcam li rey Saúl. Ut tinye ajcuiß êre nak lâin xineßxxakab chokß xreyeb laj Judá, chan laj David.


Και πασα προσφορα περι αμαρτιας, απο του αιματος της οποιας φερεται εις την σκηνην του μαρτυριου δια να γεινη εξιλεωσις εν τω αγιαστηριω, δεν θελει τρωγεσθαι με πυρ θελει καιεσθαι. 	 Incßaß naru nequeßxtzaca li mayej tib li quicßameß lix quiqßuel saß li Lokßlaj Santil Naßajej re xtzßâmanquil xcuybal xmâqueb. Tento nak teßxcßat chixjunil li mayej aßin.


Το υπολοιπον του Ισραηλ δεν θελει πραξει ανομιαν ουδε λαλησει ψευδη, ουδε θελει ευρεθη εν τω στοματι αυτων γλωσσα δολια διοτι αυτοι θελουσι βοσκει και πλαγιαζει, και δεν θελει υπαρχει ο εκφοβων. 	 Li joß qßuialeb chic li ralal xcßajoleb laj Israel li teßcanâk, incßaß chic teßxbânu li mâusilal chi moco teßticßtißik chi moco teßbalakßînk. Teßxchßolani ribeb saß xyâlal. Cßojcßôkeb xchßôl nak teßcuârk xban nak mâ ani chic tâchßißchßißînk reheb ut mâcßaßakeb chic xxiuheb.


τοτε θελεις λαβει απο της απαρχης παντων των καρπων της γης, τους οποιους συναξης εκ της γης σου, την οποιαν Κυριος ο Θεος σου διδει εις σε, και θελεις βαλει αυτην εις καλαθιον, και θελεις υπαγει εις τον τοπον, οντινα εκλεξη Κυριος ο Θεος σου δια να κατοικιση εκει το ονομα αυτου. 	 têsicß li xbên ru lê racuîmk li x-el saß li chßochß li xqßue êre li Kâcuaß lê Dios. Têqßue li ru lê racuîmk saß jun li chacach ut têcßam saß li naßajej li tixsicß ru li Kâcuaß re têlokßoni cuiß.


Επειτα λεγει προς τον μαθητην Ιδου η μητηρ σου. Και απ' εκεινης της ωρας ελαβεν αυτην ο μαθητης εις την οικιαν αυτου. 	 Ut quixye re lix tzolom: -Li ixk a'in, a'an chic lâ na'.- Ut chalen a'an lix tzolom quixc'ul lix na' li Jesús riq'uin sa' li rochoch.


Τοτε ο Ιακωβ εδωκεν εις τον Ησαυ αρτον και μαγειρευμα της φακης και εφαγε και επιε και σηκωθεις ανεχωρησεν ουτως ο Ησαυ κατεφρονησε τα πρωτοτοκια. 	 Ut laj Jacob quixqßue lix tibel xcua laj Esaú. Ut laj Esaú quicuaßac chi us. Nak quirakeß chi cuaßac cô. Joßcan nak laj Esaú quixtzßektâna lix primogenitura, lix mâtan li quirêchani raj xban nak aßan li xbên alalbej.


Τις λοιπον ειναι ο πιστος και φρονιμος δουλος, τον οποιον ο κυριος αυτου κατεστησεν επι των υπηρετων αυτου, δια να διδη εις αυτους την τροφην εν καιρω; 	 ¿Ani ut laj c'anjel châbil ut cuan xna'leb? A'an li quiq'uehe' xcuanquil xban lix patrón sa' xbêneb li rech môsil ut a'an tâq'uehok re xtzacaêmkeb sa' x-ôril.


Και αι κωμαι αυτης, αι εν τη πεδιαδι, θελουσιν εξολοθρευθη εν μαχαιρα και θελουσι γνωρισει οτι εγω ειμαι ο Κυριος. 	 Eb li cuanqueb saß li cocß cßalebâl teßcamsîk chi chßîchß. Riqßuin aßan teßxqßue retal nak lâin li Kâcuaß Dios.


Εξερχομενοι δε απο του Φαραω, συνηντησαν τον Μωυσην και τον Ααρων, ερχομενους εις συναντησιν αυτων 	 Nak eb laj ilol trabaj queßel saß rochoch laj faraón, coxeßxtau laj Moisés rochben laj Aarón nak yôqueb chi oybenînc.


Και εδωκεν ο ιερευς εις τους εκατονταρχους τας λογχας και τας ασπιδας του βασιλεως Δαβιδ, τας εν τω οικω Κυριου. 	 Laj tij quixkßaxtesi reheb li nequeßtaklan saß xbêneb li soldado li lanza ut li chßîchß li nequeßxcol cuiß re xchßôleb. Li chßîchß aßan, aßan li queßcßanjelac re li rey David ut xocxôqueb saß li templo.


Και πιασας την χειρα του τυφλου, εφερεν αυτον εξω της κωμης και πτυσας εις τα ομματα αυτου, επεθεσεν επ' αυτον τας χειρας και ηρωτα αυτον αν βλεπη τι. 	 Li Jesús quixchap li ruk' li mutz' ut quixc'am chire li tenamit. Ut quixchûba sa' xnak' ru li mutz'. Quixq'ue li ruk' sa' xbên ut quixpatz' re: -¿Ma nacat-iloc bayak anakcuan? chan re.


Γεβερ, ο υιος του Ουρει, εν γη Γαλααδ, τη γη του Σηων βασιλεως των Αμορραιων και του Ωγ βασιλεως της Βασαν και ητο ο μονος σιταρχης εν ταυτη τη γη. 	 Laj Geber li ralal laj Uri quicßanjelac saß li naßajej Galaad, saß lix tenamit li rey Sehón, lix reyeb laj amorreo, ut saß li naßajej Basán li quicuan cuiß chokß rey laj Og. Caßaj cuiß laj Geber quitaklan saß eb li naßajej aßin.


εστερεωμεναι εις τον αιωνα του αιωνος, πεποιημεναι εν αληθεια και ευθυτητι. 	 Quixxakab xcuanquil lix chakßrab chi junelic kße cutan. Quixbânu saß xyâlal ut saß tîquilal.


Αλλα και εαν ημεις η αγγελος εξ ουρανου σας κηρυττη αλλο ευαγγελιον παρα εκεινο, το οποιον σας εκηρυξαμεν, ας ηναι αναθεμα. 	 Usta lâo, usta junak ángel tâchâlk sa' choxa chixyebal êre jalan tijleb chirix li evangelio chiru li ac xkach'olob chêru, tz'ektânanbilak taxak xban li Dios li ani tâbânûnk re chi jo'ca'in.


Ως ο εκδυομενος ιματιον εν ημερα ψυχους και το οξος επι νιτρον, ουτως ειναι ο ψαλλων ασματα εις λελυπημενην καρδιαν. 	 Li ani naxic chi bichânc riqßuin junak ra saß xchßôl, aßan naxqßue xtzßakob xrahil xchßôl. Chanchan nak naxqßue vinagre saß lix yocßolal malaj ut narisi li rakß nak yô li que.


Διοτι νομιζω οτι ο Θεος απεδειξεν ημας τους αποστολους εσχατους ως καταδεδικασμενους εις θανατον διοτι εγειναμεν θεατρον εις τον κοσμον, και εις αγγελους και εις ανθρωπους. 	 Nak ninc'oxla lâin li Dios xoxq'ue lâo li apóstol chi mâc'a' kacuanquil. Chanchano junak aj mâc li ac xtenebâc câmc sa' xbên ut q'uebilo chiruheb li ángel ut chiruheb li cuînk re toe'ril.


Ως μισθωτος η παροικος θελει εισθαι πλησιον σου μεχρι του ετους της αφεσεως θελει δουλευει εις σε. 	 Têcßul joß junak tojbil môs malaj ut joß jun li jalan xtenamit. Tâcßanjelak chêru toj saß li chihab re sahil chßôlejil.


η μετα αρχοντων, οιτινες εχουσι χρυσιον, οιτινες εγεμισαν τους οικους αυτων αργυριου 	 Malaj ut cuochbeneb raj li queßcuan saß xcuanquil li queßxchßutub li oro ut li plata saß li rochocheb.


Και ειχεν αδελφους, υιους του Ιωσαφατ, τον Αζαριαν, και Ιεχιηλ και Ζαχαριαν και Αζαριαν και Μιχαηλ και Σεφατιαν παντες ουτοι ησαν υιοι του Ιωσαφατ βασιλεως του Ισραηλ. 	 Eb li rîtzßin laj Joram, aßaneb laj Azarías, laj Jehiel, laj Zacarías, laj Azarías, laj Micael ut laj Sefatías. Chixjunileb aßan ralal laj Josafat li quicuan chokß xreyeb laj Judá.


Διοτι τρεις ειναι οι μαρτυρουντες εν τω ουρανω, ο Πατηρ, ο Λογος και το Αγιον Πνευμα, και ουτοι οι τρεις ειναι εν 	 Sa' choxa cuanqueb li oxibeb li neque'ch'oloban lix yâlal. A'aneb a'in: li Dios Acuabej, li Dios C'ajolbej ut li Dios Santil Musik'ej. Li oxib a'in junajeb chi ribil.


τοτε ανοιγει τα ωτα των ανθρωπων, και επισφραγιζει την προς αυτους νουθεσιαν 	 Naxye reheb cßaßru teßxbânu ut naxqßueheb xnaßleb.


και καμετε εις τους ποδας σας ευθειας οδους, δια να μη εκτραπη το χωλον, αλλα μαλλον να θεραπευθη. 	 Tîcobresihomak ru lê be re nak li yêk inc'a' chic tixbach' li rok; tâcacuûk ban. Naraj naxye: tîcak taxak lê yu'am re nak li toj ac' sa' lix pâbâl inc'a' tâch'inânk xch'ôl. Te'cacuûk ban xch'ôleb sa' lix pâbâleb.


Φοβος και τρομος θελει επιπεσει επ' αυτους απο του μεγεθους του βραχιονος σου θελουσιν απολιθωθη, εωσου περαση ο λαος σου, Κυριε, εωσου περαση ο λαος ουτος, τον οποιον απεκτησας. 	 Chacuocsiheb taxak xxiuheb chixjunil li tenamit. Mem ta cheßcanâk nak teßrabi lix nimal lâ cuanquilal re nak lâo li tenamit li xasicß ru tonumekß saß xyânkeb.


Μηπως τις εκ των αρχοντων επιστευσεν εις αυτον η εκ των Φαρισαιων; 	 ¿Ma cuan ta bi' junak xcomoneb li neque'taklan sa' kayânk li xpâb li c'a'ru naxye a'an? Ut, ¿ma cuan ta bi' junak kacomon lâo aj fariseo xpâban re?


Επιστρεψατε, υιοι αποσταται, λεγει Κυριος, αν και εγω σας απεστραφην και θελω σας λαβει ενα εκ πολεως και δυο εκ συγγενειας και θελω σας εισαξει εις την Σιων 	 Jalomak êcßaßux, ex cualal incßajol, li xekßetkßeti êrib chicuu xban nak lâin lê Dios. Ut lâin tinsicß ru junak saß li junjûnk chi tenamit ut tinsicß ajcuiß ruheb cuibak saß li junjûnk xtêpaleb laj Israel re tincßameb aran Sión.


Η γη ηνοιξε και κατεπιε τον Δαθαν, και εσκεπασε την συναγωγην του Αβειρων 	 Ut li chßochß quijacheß ut queßtßaneß chi saß laj Datán joß ajcuiß laj Abiram rochbeneb li queßtâken re. Ut aran queßosoß.


Και συναγαγων τους ιερεις και τους Λευιτας, ειπε προς αυτους, Εξελθετε εις τας πολεις του Ιουδα, και συναγετε απο παντος του Ισραηλ αργυριον προς επισκευην του οικου του Θεου σας κατ' ετος, και επισπευσατε το πραγμα οι Λευιται ομως δεν επεσπευσαν. 	 Quixbokeb laj tij ut eb laj levita riqßuin ut quixye reheb: —Texxic saß chixjunileb li tenamit li cuanqueb saß xcuênt Judá ut têxoc li tumin li naqßueman rajlal chihab xbaneb laj Israel. Li tumin aßan tâcßanjelak re xyîbanquil chi us lix templo li Kâcuaß li kaDios. Têbânu chi junpât, chan. Abanan eb laj levita incßaß queßxsêba ribeb chixbânunquil.


διοτι επαχυνθη η καρδια του λαου τουτου, και με τα ωτα βαρεως ηκουσαν και τους οφθαλμους αυτων εκλεισαν, μηποτε ιδωσι με τους οφθαλμους και ακουσωσι με τα ωτα και νοησωσι με την καρδιαν και επιστρεψωσι, και ιατρευσω αυτους. 	 Xban nak cacuubresinbil lix ch'ôleb li tenamit a'in, jo'can nak inc'a' te'xtau xyâlal. Inc'a' saken te'abînk ut inc'a' saken te'ilok re nak inc'a' te'xtau xyâlal li c'a'ru te'ril ut inc'a' te'xtau xyâlal li te'rabi. Inc'a' te'xtau xyâlal, chi moco te'xjal xc'a'ux, chi moco tebinq'uirtesi, chan li Dios. (Isa. 6:9-10.)


Εκεινος θελει δανειζει εις σε, συ δε δεν θελεις δανειζει εις αυτον αυτος θελει εισθαι κεφαλη, και συ θελεις εισθαι ουρα. 	 Tâcuânk xtumineb li jalan xtenamit re teßxqßue chi toß êre, abanan lâex mâcßaßak lê tumin re têqßue chi toß. Tânimâk xcuanquileb toj retal teßtaklânk saß êbên. Eb aßan teßxic chi ubej ut lâex texcanâk chi ixbej.


ουτω λεγει Κυριος Ιδου, εγω θελω παραδωσει τον Φαραω-ουαφρη, βασιλεα της Αιγυπτου, εις την χειρα των εχθρων αυτου και εις την χειρα των ζητουντων την ψυχην αυτου, καθως παρεδωκα τον Σεδεκιαν βασιλεα του Ιουδα εις την χειρα του Ναβουχοδονοσορ βασιλεως της Βαβυλωνος, του εχθρου αυτου και ζητουντος την ψυχην αυτου. 	 Aßan aßin li retalil li tinqßue. Lâin tinkßaxtesi laj faraón Hofra xcßabaß, lix reyeb laj Egipto, saß rukßeb li xicß nequeßiloc re, li teßajok xcamsinquil. Tinbânu riqßuin laj Hofra joß quinbânu riqßuin laj Sedequías lix reyeb laj Judá nak quinkßaxtesi saß rukß laj Nabucodonosor lix reyeb laj Babilonia nak yô chixsicßbal re tixcamsi, chan li Kâcuaß.


Και ηρωτησαν οι υιοι Ισραηλ τον Κυριον, διοτι η κιβωτος της διαθηκης του Θεου ητο εκει κατ' εκεινας τας ημερας, 	 Ut eb li ralal xcßajol laj Israel queßtijoc chiru li Kâcuaß ut queßxpatzß re cßaßru us teßxbânu. (Saß eb li cutan aßan li Lokßlaj Câx xocxo cuiß li lajêb chi chakßrab cuan aran Bet-el.)


και θελει εξαλειψει ο Θεος παν δακρυον απο των οφθαλμων αυτων, και ο θανατος δεν θελει υπαρχει πλεον, ουτε πενθος ουτε κραυγη ουτε πονος δεν θελουσιν υπαρχει πλεον διοτι τα πρωτα παρηλθον. 	 Mâc'a'ak chic rahil ch'ôlej. Mâc'a'ak chic li câmc chi moco li yâbac chi moco li yot'ec', chi moco li raylal xban nak chixjunil li c'a'ak re ru a'an, ac xelaje'nume'.-


Εχω θυσιας ειρηνικας σημερον απεδωκα τας ευχας μου 	 —Lâin quinyechißi nak tinqßue inmayej re xcßambal cuib saß usilal riqßuin li Dios. Ut anakcuan xinqßue lin mayej xinyechißi.


Και ποιμενες ησαν κατα το αυτο μερος διανυκτερευοντες εν τοις αγροις και φυλαττοντες φυλακας της νυκτος επι το ποιμνιον αυτων. 	 Nach' riq'uin li tenamit Belén cuanqueb aj ilol xul yôqueb chixc'ac'alenquil lix quetômk chi k'ek.


Οι δε ασεβεις θελουσιν εξολοθρευθη και οι εχθροι του Κυριου, ως το παχος των αρνιων, θελουσιν αναλωθη εις καπνον θελουσι διαλυθη. 	 Abanan li incßaß useb xnaßleb teßsachekß. Li xicß nequeßiloc re li Kâcuaß teßosokß joß nak na-osoß li chaki pim nak nacßateß. Chanchaneb li sib li nasach saß ikß.


Λαε μου, εξελθετε εκ μεσου αυτης και σωσατε εκαστος την ψυχην αυτου απο της οργης του θυμου του Κυριου 	 Lâex aj Israel, lin tenamit, elenkex saß li tenamit Babilonia. Tex-êlelik ut colomak lê yußam xban nak lâin yô injoskßil saß xbêneb laj Babilonia, chan li Dios.


Και δεν απεμεινεν ανθρωπος εν Γαι και εν Βαιθηλ, οστις δεν εξηλθε κατοπιν του Ισραηλ και αφηκαν ανοικτην την πολιν, και κατεδιωκον τον Ισραηλ. 	 Ut mâ jun chic li cuînk quicana saß li tenamit Hai chi moco saß li tenamit Bet-el. Chixjunileb ban queßcôeb chirâlinanquileb laj Israel. Ut queßxcanab lix tenamiteb chi mâ ani chic tâilok re.


και Ιουδαν τον Ισκαριωτην, οστις και παρεδωκεν αυτον. 	 Ut quixsic' ajcui' ru laj Judas Iscariote li quik'axtesin re li Jesús sa' ruk'eb li xic' neque'iloc re.


Θελει κρινει τους πτωχους του λαου θελει σωσει τους υιους των πενητων και συντριψει τον καταδυναστευοντα. 	 Aßan târakok âtin saß tîquilal saß xbêneb li rahobtesinbileb ut tixcoleb ajcuiß li ralal xcßajol li nebaß. Abanan tixsacheb ru li nequeßrahobtesin reheb.


Και οι υιοι του Αραμ, πρωτοτοκου του Ιεραμεηλ, ησαν Μαας και Ιαμειν και Εκερ. 	 Eb li ralal laj Ram, li xbên ralal laj Jerameel, aßaneb aßin: laj Maaz, laj Jamín ut laj Equer.


Διοτι προς τον Μωυσην λεγει θελω ελεησει οντινα ελεω, και θελω οικτειρησει οντινα οικτειρω. 	 Inc'a' naru takaye a'an xban nak a'in li quixye li Dios re laj Moisés: Lâin tincuil xtok'obâleb ru li ani nacuaj xtok'obanquil ru, ut tincuuxtâna ajcui' ru li ani nacuaj ruxtânanquil ru. (Ex. 33:19)


Απεξενωθησαν οι ασεβεις εκ μητρας επλανηθησαν απο κοιλιας οι λαλουντες ψευδος. 	 Li incßaß useb xnaßleb ac reheb ajcuiß chak saß xyoßlajiqueb. Ac aj ticßtißeb chak chalen nak nequeßyoßla.


Και ταυτα ειναι τα ετη της ζωης του Ισμαηλ, ετη εκατον τριακοντα επτα και εκπνευσας απεθανε και προσετεθη εις τον λαον αυτου. 	 Jun ciento riqßuin cuuklaju xcaßcßâl chihab cuan re laj Ismael nak quicam. Ut coxtauheb lix xeßtônil yucuaß li ac camenakeb.


τα διαταγματα του Κυριου ευθεα, ευφραινοντα καρδιαν η εντολη του Κυριου λαμπρα, φωτιζουσα οφθαλμους 	 Lix chakßrab li Kâcuaß Dios, aßan tzßakal tîc ut incßaß najala, ut naxqßue sahil chßôlej. Li chakßrab canabanbil xban li Kâcuaß Dios, aßan tzßakal yâl ut naxcutanobresi li kanaßleb.


Προεφητευσε δε περι τουτων και ο Ενωχ, εβδομος απο Αδαμ, λεγων Ιδου, ηλθεν ο Κυριος με μυριαδας αγιων αυτου, 	 Laj Enoc, a'an lix cuukil chak chirix laj Adán. Quiâtinac chirixeb li cuînk a'in jo' quic'ute' chiru xban li Dios. Laj Enoc quixye: —Abihomak, chan. Tol-êlk li Kâcua' rochben li q'uila ok'ob chi ángel.


Λογος λαληθεις πρεποντως ειναι μηλα χρυσα εις ποικιλματα αργυρα. 	 Junak châbil âtin saß xkßehil, aßan chanchan jun li châbil manzana yîbanbil riqßuin oro ut qßuebil lix sahob ru riqßuin plata.


Λεγουσιν, Εαν τις αποβαλη την γυναικα αυτου και αναχωρηση απο αυτου και γεινη αλλου ανδρος, θελει επιστρεψει παλιν εκεινος προς αυτην; η γη εκεινη δεν θελει ολως μιανθη; συ επορνευσας μεν μετα πολλων εραστων επιστρεψον δε παλιν προς εμε, λεγει Κυριος. 	 Li Kâcuaß quixye: —Cui junak cuînk naxjach rib riqßuin li rixakil ut li ixk nasumla riqßuin jalan chic cuînk, ¿ma tâsukßîk cuißchic li xbên cuînk riqßuin li ixk? Aßan nimla mâc chiruheb li tenamit. Abanan lâex aj Israel, chanchanex li ixk li nequeßxcßayi ribeb xban nak xelokßoniheb li jalanil dios. Ut anakcuan têraj cuißchic sukßîc cuiqßuin, chan.


Και εν τη ημερα των απαρχων, οταν προσφερητε νεαν εξ αλφιτων προσφοραν προς τον Κυριον, εις το τελος των εβδομαδων σας, θελετε εχει συγκαλεσιν αγιαν δεν θελετε καμνει ουδεν εργον δουλευτικον. 	 Ut saß li cutan nak teßxmayeja li xbên ru li racuîmkeb chicuu teßxchßutub ribeb re xqßuebal inlokßal lâin li Kâcuaß ut mâ jun li cßanjel teßxbânu.


απο του κρεατος αυτων δεν θελετε τρωγει και το θνησιμαιον αυτων δεν θελετε εγγιζει ειναι ακαθαρτα εις εσας. 	 Incßaß naru nequetiu xtibeleb li xul aßin ut incßaß ajcuiß naru nequechßeß nak camenakeb xban nak cui nequechßeß, muxbil chic êru texcanâk.


Οργιζεσθε και μη αμαρτανετε λαλειτε εν ταις καρδιαις υμων επι της κλινης υμων και ησυχαζετε. Διαψαλμα. 	 Chexucua ru li Dios ut canabomak li mâcobc. Nak yôkex chi hilânc ut nak mâcßaß chic chokînc cheqßuehak retal chanru lê yußam chiru li Dios.


Και εξεβαλον τα ειδωλα του οικου του Βααλ και κατεκαυσαν αυτα. 	 Ut queßrisiheb chak li yîbanbil dios Baal ut queßxcßat.


Εκειθεν δε ακουσαντες οι αδελφοι τα περι ημων, εξηλθον εις απαντησιν ημων εως του Αππιου Φορου και των Τριων Ταβερνων, τους οποιους ιδων ο Παυλος, ηυχαριστησε τον Θεον και ελαβε θαρρος. 	 Eb laj pâbanel li cuanqueb Roma que'rabi resil nak cuulac ke. Cuanqueb laj pâbanel que'chal chi c'uluc ke toj cuan cui' li c'ayil Apio xc'aba' ut cuanqueb ajcui' que'c'uluc ke toj sa' li na'ajej Oxib Tabernas. Nak quiril ruheb laj pâbanel, laj Pablo quixbantioxi chiru li Dios ut quic'ojla xch'ôl.


Πασας τας ημερας καθ' ας η πληγη θελει εισθαι εν αυτω, θελει εισθαι ακαθαρτος ειναι ακαθαρτος μονος θελει κατοικει εξω του στρατοπεδου θελει εισθαι η κατοικια αυτου. 	 Muxbil ru tâcanâk toj nak tâqßuirâk. Teßxqßue chi cuânc xjunes toj chirix li naßajej li cuanqueb cuiß lix muhebâleb.


Απο των κρισεων σου δεν εξεκλινα διοτι συ με εδιδαξας. 	 Incßaß nincanab xbânunquil li naxye lâ chakßrab xban nak lâat xatcßutuc chicuu lix yâlal.


Και τα ορη θελουσιν αναλυσει υποκατω αυτου και αι κοιλαδες θελουσι διασχισθη ως κηρος απο προσωπου πυρος και ως υδατα καταφερομενα εις κατηφορον. 	 Ut nak tâbêk saß xbêneb li tzûl, telajeßhaßokß li tzûl xban. Chanchan nak nahaßoß li cera xban li xam. Nak teßhaßokß li tzûl, teßhoyekß. Chanchanak li haß li na-el chak saß tzûl.


Εαν δανεισης αργυριον εις τον πτωχον γειτονα σου μεταξυ του λαου μου, δεν θελεις φερθη προς αυτον ως τοκιστης, δεν θελεις επιβαλει επ' αυτον τοκον. 	 Cui têqßue tumin chi toß re junak li nebaß li cuanqueb saß êyânk, incßaß têbânu joß nequeßxbânu li nequeßtoßonin tumin. Incßaß têpatzß ral li tumin li têtoßoni.


αλλοι δε εδοκιμασαν εμπαιγμους και μαστιγας, ετι δε και δεσμα και φυλακην 	 Cuan que'hobe', cuan que'saq'ue', ut cuan que'baq'ue' ut que'q'uehe' sa' tz'alam.


Βουτυρον βοων και γαλα προβατων, με παχος αρνιων, και κριων θρεμματων της Βασαν, και τραγων, μετα του εξαιρετου ανθους του σιτου και επιες οινον, αιμα σταφυλης. 	 Quixqßue lê cuacax re tâcuânk lê leche ut lê queso. Quixqßue lê châbil carner ut chibât li cuanqueb Basán re nak tâcuânk lê tib. Ut quixqßue ajcuiß li châbil trigo. Ut querucß li xyaßal li uvas li chanchan quicß xban xcakal.


Εκ του βλαστου ομως των ριζων αυτης θελει σηκωθη τις αντ' αυτου, και ελθων μετα δυναμεως θελει εισελθει εις τα οχυρωματα του βασιλεως του βορρα και θελει ενεργησει εναντιον αυτων και υπερισχυσει 	 Abanan jun reheb li rechßalal li ixakilbej tâcuânk xcuanquil. Aßan tixcßameb chak lix soldado re teßpletik riqßuin li rey li cuan saß li norte. Teßoc saß li tenamit ut teßnumtâk saß xbêneb.


Και οτε ειδεν γυνη τον Σαμουηλ, εβοησε μετα φωνης μεγαλης και ειπεν η γυνη προς τον Σαουλ, λεγουσα, Δια τι με ηπατησας; και συ εισαι ο Σαουλ. 	 Nak li ixk quiril laj Samuel, quixjap re xban xxiu ut quixye:


Μη ειπης, Καθως εκαμεν εις εμε, ουτω θελω καμει εις αυτον θελω αποδωσει εις τον ανθρωπον κατα το εργον αυτου. 	 Mêcßoxla xqßuebal rêkaj li raylal xbânu êre. Mêbânu reheb lê ras êrîtzßin joß xeßxbânu êre lâex.


Ιδου, κληρονομια παρα του Κυριου ειναι τα τεκνα μισθος αυτου ο καρπος της κοιλιας. 	 Eb li kacocßal, aßan jun kamâtan xban li nimajcual Dios. Aßan eb jun kosobtesinquil naxqßue li Kâcuaß.


Επειτα ειπε προς αλλον Συ δε ποσον χρεωστεις; Ο δε ειπεν Εκατον μοδια σιτου. Και λεγει προς αυτον Λαβε το εγγραφον σου και γραψον ογδοηκοντα. 	 Ut quixye cui'chic re li jun chic: -Ut lâat, ¿jo' nimal lâ c'as? chan. Ut li cuînk quixye: -O'c'âl bisoc chi trigo, chan. Li mertôm quixye re: -Cue' li hu li tz'îbanbil cui' retalil lâ c'as. Jal ut câc'âl bisoc aj chic tâtz'îba retalil chiru li hu a'in, chan.


"Ρες." Ιδε την θλιψιν μου και ελευθερωσον με διοτι δεν ελησμονησα τον νομον σου. 	 At Kâcuaß, chacuil taxak xtokßobâl cuu ut chinâcol taxak chiru li raylal li cuanquin cuiß xban nak lâin incßaß xincanab xbânunquil li naxye lâ chakßrab.


Και απεστειλεν ο βασιλευς της Ιεριχω προς την Ρααβ, λεγων, Εξαγαγε τους ανδρας τους εισελθοντας προς σε, οιτινες εισηλθον εις την οικιαν σου διοτι ηλθον να κατασκοπευσωσι πασαν την γην. 	 Ut li rey quixtakla xyebal re lix Rahab: —Isiheb li cuînk aßan li cuanqueb saß lâ cuochoch xban nak eb aßan xeßchal chi qßuehoc etal, chan.


εν τω οποιω πασα η οικοδομη συναρμολογουμενη αυξανεται εις ναον αγιον εν Κυριω 	 Lâo aj pâbanel chanchano li rochoch li Dios. Junajo chic sa' xc'aba' li Jesucristo li tz'akal xakxo sa' kabên re nak tz'akalak ke ku ut k'axtesinbilo chiru li Dios.Jo'can ajcui' lâex. Xban nak rehex chic li Cristo, junajex chic riq'uineb laj pâbanel. Ut lâex ajcui' li rochoch li Dios xban nak li Santil Musik'ej cuan êriq'uin.


Εαν τις ευρεθη πεφονευμενος εν τη γη, την οποιαν Κυριος ο Θεος σου διδει εις σε δια να κληρονομησης αυτην, πεσμενος εις την πεδιαδα, και ηναι αγνωστον τις εφονευσεν αυτον, 	 Mâre têtau junak li camenak saß cßalebâl saß li naßajej li tixqßue êre li Kâcuaß lê Dios ut incßaß tênau ani xcamsin re.


Και εγεινεν εσπερα και εγεινε πρωι, ημερα τριτη. 	 Ut qui-oc li kßojyîn ut quisakêu. Aßan li rox li cutan.


Και επραττεν ο Ιωας το ευθες ενωπιον του Κυριου, κατα πασας τας ημερας αυτου καθ' ας ωδηγει αυτον Ιωδαε ο ιερευς. 	 Laj Joás quixbânu li us chiru li Kâcuaß xban nak laj Joiada laj tij junelic yô chixqßuebal xnaßleb.


και ιδοντες τινας των μαθητων αυτου τρωγοντας αρτους με χειρας μεμολυσμενας, τουτεστιν ανιπτους, εμεμφθησαν αυτους 	 Ut eb a'an que'xq'ue retal nak cuan lix tzolom li Jesús que'cua'ac chi inc'a' que'xch'aj li ruk'eb chi tz'akal jo' c'aynakeb chixbânunquil laj fariseo.


Οθεν ο Ιησους δεν περιεπατει πλεον παρρησια μεταξυ των Ιουδαιων, αλλ' ανεχωρησεν εκειθεν εις τον τοπον πλησιον της ερημου, εις πολιν λεγομενην Εφραιμ, και εκει διετριβε μετα των μαθητων αυτου. 	 Xban nak que'raj xcamsinquil li Jesús, inc'a' chic quiraj xc'utbal rib chiruheb laj judío. Qui-el aran ut cô sa' li tenamit Efraín li cuan nach' riq'uin li chaki ch'och'. Ut aran quicana rochbeneb lix tzolom.


Ειπε δε τις προς αυτον εκ του οχλου Διδασκαλε, ειπε προς τον αδελφον μου να μοιρασθη μετ' εμου την κληρονομιαν. 	 Jun li cuînk quiâtinac chak sa' xyânkeb li q'uila tenamit ut quixye re li Jesús: -At tzolonel, ye re li cuas nak xjachak li jun cablal li quicanabâc chok' ke ut xq'uehak cue li jo' q'uial tintz'ak lâin, chan.


Και αφου διωρισαν εις αυτον ημεραν, ηλθον προς αυτον πολλοι εις το καταλυμα, εις τους οποιους εξεθεσε δια μαρτυριων την βασιλειαν του Θεου και επειθεν αυτους εις τα περι του Ιησου απο τε του νομου του Μωυσεως και των προφητων απο πρωι εως εσπερας. 	 Jo'can nak que'xxakab jun li cutan re nak te'cuulak riq'uin sa' li cab li cuan cui'. Nabaleb que'cuulac riq'uin laj Pablo re nak tixch'olob xyâlal chiruheb chirix lix nimajcual cuanquilal li Dios. Quixnumsi li cutan chixch'olobanquil lix yâlal chirix li Jesús jo' tz'îbanbil sa' lix chak'rab laj Moisés jo' ajcui' li que'xtz'îba li profeta re nak te'xpâb li Jesús.


ελαβον παντας τους ανδρας και υπηγαν να πολεμησωσι με τον Ισμαηλ τον υιον του Νεθανιου και ευρηκαν αυτον πλησιον των πολλων υδατων των εν Γαβαων. 	 Queßxcßam chirixeb chixjunileb li cuînk ut queßcôeb chi pletic riqßuin laj Ismael li ralal laj Netanías. Coxeßxtau nachß riqßuin li haß li cuan Gabaón.


Και οτε εισηλθον, ανεβησαν εις το ανωγεον, οπου ειχον το καταλυμα, ο Πετρος και Ιακωβος και Ιωαννης και Ανδρεας, Φιλιππος και Θωμας, Βαρθολομαιος και Ματθαιος, Ιακωβος Αλφαιου και Σιμων ο Ζηλωτης και Ιουδας Ιακωβου. 	 Nak que'cuulac Jerusalén que'take' sa' xca' tasal li cab li neque'hilan cui' nak cuanqueb Jerusalén. A'aneb laj Pedro, laj Juan, laj Jacobo, laj Andrés, laj Felipe, laj Tomás, laj Bartolomé, laj Mateo, laj Jacobo li ralal laj Alfeo, laj Simón li na-oquen sa' xyânkeb li jun ch'ûtal Zelote neque'xye reheb, ut laj Judas li ralal laj Jacobo.


Και ηλθον προς αυτον οχλοι πολλοι εχοντες μεθ' εαυτων χωλους, τυφλους, κωφους, κουλλους και αλλους πολλους και ερριψαν αυτους εις τους ποδας του Ιησου, και εθεραπευσεν αυτους 	 Ut que'cuulac li q'uila tenamit riq'uin. Cuanqueb nabal li yaj li que'c'ame' riq'uin. Cuanqueb li yêk rok, cuanqueb li mutz', cuanqueb li mem ut li tokol ruk'eb, ut cuanqueb ajcui' nabaleb li yaj rochbeneb. Ut cole'q'uehek' chiru li Jesús ut a' yal c'a'ru lix yajel li junjûnk, li Jesús quixq'uirtesiheb.


και τοσον φοβερον ητο το φαινομενον, ωστε ο Μωυσης ειπε Καταφοβος ειμαι και εντρομος 	 Xban nak k'axal xucuajel rilbal li yô chi uxc sa' xbên li tzûl, laj Moisés quixye: C'ajo' nak ninxucuac ut ninsicsot xban inxiu, chan. (Deut. 9:19)


Ο πατηρ σου και η μητηρ σου θελουσιν ευφραινεσθαι μαλιστα εκεινη, ητις σε εγεννησε, θελει χαιρει. 	 Cheqßuehak biß chi sahocß saß xchßôleb lê naß êyucuaß. Junelic cheßsahokß saß xchßôleb êriqßuin.


το οποιον ηλθεν εις εσας, καθως και εις ολον τον κοσμον, και καρποφορει καθως και εις εσας, αφ' ης ημερας ηκουσατε και εγνωρισατε την χαριν του Θεου εν αληθεια, 	 Chanru nak xerabi resil li colba-ib lâex, jo'can ajcui' nak yôqueb chirabinquil sa' chixjunil li ruchich'och'. Nabal yôqueb chi jalac lix na'lebeb jo' nak xjala lê na'leb lâex chalen nak xerabi resil li colba-ib ut quetau ru chi tz'akal li rusilal li Dios.


Και η πυλη της εσωτερας αυλης ητο απεναντι της πυλης της προς βορραν και προς ανατολας και εμετρησεν απο πυλης εις πυλην, εκατον πηχας. 	 Ut quixbis li xyânk li oquebâl li cuan saß li norte saß xjayal li oquebâl re li nebâl li cuan toj chi saß. Ut cuan lajêb roxcßâl metro xnajtil rok.


Οπου δε ειναι αφεσις τουτων, δεν ειναι πλεον προσφορα περι αμαρτιας. 	 Jo'can nak cui ac cuybil sachbil li kamâc, mâc'a' chic xc'anjel li mayejac re risinquil li mâc.


Διοτι ο λογος της επαγγελιας ειναι ουτος Κατα τον καιρον τουτον θελω ελθει και η Σαρρα θελει εχει υιον. 	 A'an a'in li quixyechi'i li Dios re laj Abraham nak quixye re: Nak tolinêlk sa' li chihab jun chic, lix Sara cuânk chic lix c'ula'al têlom. (Gén. 18:10)


Και επειδη εχειμαζομεθα σφοδρως, την ακολουθον ημεραν εκαμνον χυσιν, 	 Jo' cuulajak chic toj cau ajcui' li ik'. C'ajo' nak yô chirec'asinquil li jucub. Jo'can nak quikatiquib xjebbal li rîk ut kacut sa' li palau.


Εκει αναβαινουσιν αι φυλαι, αι φυλαι του Κυριου, κατα το διατεταγμενον εις τον Ισραηλ, δια να δοξολογησωσι το ονομα του Κυριου. 	 Ut aran nequeßxic chixjunileb laj Israel chixbantioxinquil chiru li Kâcuaß joß quiyeheß reheb xban li Kâcuaß junxil.


Αυτη ειναι η υπηρεσια των συγγενειων των Γηρσωνιτων, να υπηρετωσι και να βασταζωσι 	 Aßan aßin li cßanjel li teßxbânu eb li ralal xcßajol laj Gersón.


Μετα δε ταυτα Ιωσηφ ο απο Αριμαθαιας, οστις ητο μαθητης του Ιησου, κεκρυμμενος ομως δια τον φοβον των Ιουδαιων, παρεκαλεσε τον Πιλατον να σηκωση το σωμα του Ιησου και ο Πιλατος εδωκεν αδειαν. Ηλθε λοιπον και εσηκωσε το σωμα του Ιησου. 	 Jun li cuînk aj José xc'aba' Arimatea xtenamit quicuulac riq'uin laj Pilato chixtz'âmanquil chiru nak tixq'ue lix tz'ejcual li Jesús re, re tixmuk. Laj José, a'an jun reheb li neque'pâban re li Jesús. Abanan inc'a' quixye xban nak quixucuac xbaneb li neque'taklan sa' xbêneb laj judío. Laj Pilato quixye re nak târûk tixmuk, ut laj José cô chixc'ambal li camenak.


Ανδρες Μιχμας, εκατον εικοσιδυο. 	 Li ralal xcßajol laj Micmas, aßan jun ciento riqßuin cuib xcaßcßâl.


Δια τουτο παρηγορηθημεν δια την παρηγοριαν σας, και ετι περισσοτερον εχαρημεν δια την χαραν του Τιτου, οτι ανεπαυθη το πνευμα αυτου παρα παντων υμων 	 Xban nak xebânu li c'a'ru xinye êre, quic'ojla lin ch'ôl. Ut k'axal cui'chic nasaho' lin ch'ôl riq'uin lix sahil xch'ôl laj Tito êriq'uin lâex nak xeq'ue xcacuilal xch'ôl.


Ευλογημενος θελεις εισθαι εν τη πολει και ευλογημενος θελεις εισθαι εν τω αγρω. 	 Li Kâcuaß texrosobtesi saß lê tenamit ut texrosobtesi ajcuiß saß lê cßalebâl.


Διοτι δεν θλιβει εκ καρδιας αυτου ουδε καταθλιβει τους υιους των ανθρωπων. 	 Moco yal naraj ta xchßôl li Kâcuaß nak naxqßue li raylal saß kabên.


και θελω περιπατει μεταξυ σας και θελω εισθαι Θεος σας και σεις θελετε εισθαι λαος μου. 	 Lâin junelic cuânkin êriqßuin. Lâinak lê Dios ut lâexak lin tenamit.


Και επτα ιερεις θελουσι βασταζει εμπροσθεν της κιβωτου επτα σαλπιγγας κερατινας και την εβδομην ημεραν θελετε περιελθει την πολιν επτακις και οι ιερεις θελουσι σαλπιζει με τας σαλπιγγας. 	 Cuukub eb laj tij teßxcßam junjûnk xxucubeb li carner re teßxyâbasi. Aßaneb li teßcßamok be chiru li Lokßlaj Câx. Ut saß lix cuuk li cutan têsuti rix li tenamit cuukub sut. Ut eb laj tij yôkeb chixyâbasinquil li xucub.


Θελεις πεσει επι των ορεων του Ισραηλ, συ και παντα τα ταγματα σου και οι λαοι οι μετα σου θελω σε δωσει εις τα πτερωτα ορνεα παντος ειδους και εις τα θηρια του αγρου, εις καταβρωμα 	 Saß eb li tzûl li cuanqueb Israel tatcamsîk âcuochbeneb lâ soldado, joß eb ajcuiß li jun chßol chic tenamit li yôkeb chi tenkßânc âcue. Ut tincanabeb lê tibel chixtiuheb li soßsol ut eb li joskß aj xul li cuanqueb saß qßuicheß.


Δια τουτο Κυριος ο Θεος του Ισραηλ λεγει, Ειπα βεβαιως οτι ο οικος σου και ο οικος του πατρος σου ηθελον περιπατει ενωπιον μου εως αιωνος αλλα τωρα ο Κυριος λεγει, Μακραν απ' εμου διοτι τους δοξαζοντας με θελω δοξασει, οι δε καταφρονουντες με θελουσιν ατιμασθη. 	 Joßcan nak li Kâcuaß li nequeßxlokßoni laj Israel quixye chi joßcaßin, “Quinye nak eb li ralal xcßajol lâ yucuaß teßcßanjelak chicuu chokß aj tij chi junelic kße cutan. Abanan anakcuan incßaß chic târûk texcßanjelak chicuu xban nak lâin ninqßue xlokßal li nalokßonin cue ut nintzßektâna li ani natzßektânan cue.


Υπαγε και ειπε προς τον Εζεκιαν, Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος του Δαβιδ του πατρος σου Ηκουσα την προσευχην σου, ειδον τα δακρυα σου ιδου, θελω προσθεσει εις τας ημερας σου δεκαπεντε ετη 	 —Ayu riqßuin laj Ezequías ut tâye re, “Joßcaßin xye âcue li Kâcuaß lix Dios laj David, lâ xeßtônil yucuaß. Lâin xcuabi lâ tij ut xinqßue retal nak yôcat chi yâbac. Anakcuan tatinqßuirtesi ut tinqßue oßlaju chihab chic lâ yußam.


Ο δε Πιλατος απεκριθη προς αυτους, λεγων Θελετε να σας απολυσω τον βασιλεα των Ιουδαιων; 	 Laj Pilato quichak'oc ut quixye reheb: -¿Ma têraj nak tincuach'ab lix reyeb laj judío?-


να φυλαξης την εντολην αμολυντον, αμεμπτον, μεχρι της επιφανειας του Κυριου ημων Ιησου Χριστου, 	 Ut lâ taklanquil, a'an a'in: chabânu chixjunil li taklanbilat cui' xban li Kâcua'. Tîcak lâ ch'ôl ut mâc'a'ak âk'usbal toj retal tâc'ulûnk cui'chic li Kâcua' Jesucristo.


Ο δεκατος τεταρτος εις τον Ματταθιαν ουτος, οι υιοι αυτου και οι αδελφοι αυτου, δωδεκα. 	 Li xcâlaju, aßan laj Matatías. Li alalbej rochbeneb li rechßalal cablajuheb chixjunileb.


Και θελεις καμει πεντηκοντα θηλυκωτηρια επι της ακρας του ενος παραπετασματος του τελευταιου κατα την ενωσιν, και πεντηκοντα θηλυκωτηρια επι της ακρας του παραπετασματος, το οποιον ενονεται με το δευτερον. 	 Mero ciento xchapbal li gancho têqßue chire li junjûnk. Mero ciento re li jun ut mero ciento cuißchic re li jun chic.


Και ηρχισεν ο Πετρος να λεγη προς αυτον Ιδου, ημεις αφηκαμεν παντα και σε ηκολουθησαμεν. 	 Laj Pedro quixye re li Jesús: -Lâo xkacanab chixjunil li c'a'ru cuan ke xban âtâkenquil.-


Η καρδια του ανθρωπου γνωριζει την πικριαν της ψυχης αυτου και ξενος δεν συμμετεχει της χαρας αυτης. 	 Li junjûnk naxnau li rahil chßôlej li cuan saß xchßôl. Ut mâ ani tâtzßakônk riqßuin xsahil xchßôl li ani sa saß xchßôl.


Κλινον εις εμε το ωτιον σου ταχυνον να με ελευθερωσης γενου εις εμε ισχυρος βραχος οικος καταφυγης, δια να με σωσης. 	 Chacuabi taxak li nintzßâma châcuu ut chasêba taxak âcuib chincolbal. Lâat taxak joß jun li sakônac bar naru tincol cuiß cuib.


Αφου δε ανεστη το πρωι της πρωτης της εβδομαδος, εφανη πρωτον εις την Μαριαν την Μαγδαληνην, εξ ης ειχεν εκβαλει επτα δαιμονια. 	 Toj ek'ela sa' li xbên li cutan re li xamân quicuacli li Jesús chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak. Li xbên li quixc'utbesi cui' rib li Jesús, a'an lix María aj Magdala. A'an li ixk li qui-isîc li cuukub chi mâus aj musik'ej riq'uin xban li Jesús.


Ουαι εις τους καταβαινοντας εις Αιγυπτον δια βοηθειαν και επιστηριζομενους επι ιππους και θαρρουντας επι αμαξας, διοτι ειναι πολυαριθμοι και επι ιππεις, διοτι ειναι πολυ δυνατοι και δεν αποβλεπουσιν εις τον Αγιον του Ισραηλ και τον Κυριον δεν εκζητουσι. 	 Raylal tâchâlk saß xbêneb li nequeßxic Egipto chixsicßbal xtenkßanquileb ut nequeßxcßojob lix chßôleb saß xbêneb li cacuây. Nequeßxcacuubresi lix chßôleb xban nak nabaleb lix carruaje ut kßaxal cauheb rib li nequeßxic chirix cacuây. Abanan incßaß nequeßxsicß li Dios Santo, lix Dioseb laj Israel, chi moco nequeßxtzßâma xtenkßanquil riqßuin.


Μωροι και τυφλοι διοτι τις ειναι μεγαλητερος, ο χρυσος η ο ναος ο αγιαζων τον χρυσον; 	 Mâc'a' êna'leb ut mutz'ex xban nak inc'a' nequetau xyâlal. ¿Bar cuan li k'axal nim xcuanquil? ¿Ma li oro, malaj a' lix templo li Dios li nasantobresin re li oro?


Δεν θελει δυνηθη ανθρωπος να σταθη εναντιον σου πασας τας ημερας της ζωης σου καθως ημην μετα του Μωυσεως, θελω εισθαι μετα σου δεν θελω σε αφησει ουδε σε εγκαταλειψει. 	 Mâ ani târûk tânumtâk saß âbên joß najtil yoßyôkat xban nak lâin cuânkin âcuiqßuin châtenkßanquil joß nak quintenkßa laj Moisés. Incßaß tatincanab âjunes. Cuânkin ban âcuiqßuin junelic.


Τοτε ειπεν ο Βοοζ προς τους πρεσβυτερους και παντα τον λαον, Μαρτυρες εισθε σημερον, οτι ηγορασα παντα τα του Ελιμελεχ και παντα τα του Χελαιων και Μααλων, εκ της χειρος της Ναομι 	 Ut laj Booz quixye reheb laj cßamol be saß li tenamit joßqueb ajcuiß chixjunileb li chßutchßûqueb aran: —Lâex xerabi ut xeril anakcuan nak lâin tinlokßok re chiru lix Noemí chixjunil li cßaßru reheb laj Elimelec, laj Quelión joß ajcuiß laj Mahlón.


τωρα ομως μη εχων πλεον τοπον εν τοις κλιμασι τουτοις, επιποθων δε απο πολλων ετων να ελθω προς εσας, 	 Ac cuan nabal chihab cuoquic chixc'oxlanquil xic êriq'uin. Ut anakcuan xinchoy lin c'anjel arin sa' li na'ajej cuanquin cui'.