Και ειπε προς αυτον ο Ιακωβ, Ο κυριος μου εξευρει οτι τα παιδια ειναι τρυφερα, και εχω μετ' εμου εγκυμονουντα προβατα και βοας και εαν βιασωσιν αυτα μιαν μονην ημεραν, απαν το ποιμνιον θελει αποθανει. 	 Ut laj Jacob quixye: —Kâcuaß Esaú, lâat nacanau nak eb li cocßal toj coqßueb. Incßaß naru nakaqßueheb chi bêc chi cau chixjunil li cutan. Joßeb ajcuiß li quetômk li toj coqßueb. Cui takalubtesiheb chiru jun cutan naru nequeßcam chiku saß be, chan.


Ουτως ειπε Κυριος προς εμε Υπαγε και στηθι εν τη πυλη των υιων του λαου σου, δι' ης εισερχονται οι βασιλεις Ιουδα και δι' ης εξερχονται, και εν πασαις ταις πυλαις της Ιερουσαλημ 	 Li Kâcuaß quixye cue: —Ayu ut tâxakab âcuib saß li oquebâl re li tenamit Jerusalén, li nequeßnumeß cuiß li cristian joß eb ajcuiß lix reyeb laj Judá. Chirix aßan tatxic ut tatxaklîk chire li jun chßôl chic li oquebâl.


Και ερχονται προς τον Ιησουν, και θεωρουσι τον δαιμονιζομενον, οστις ειχε τον λεγεωνα, καθημενον και ενδεδυμενον και σωφρονουντα, και εφοβηθησαν. 	 Que'cuulac cuan cui' li Jesús ut que'ril li cuînk li qui-isîc nabal chi mâus aj musik'ej riq'uin. C'ojc'o aran nak coxe'xtau. Tikto chic ut tuktu chic xjolom. Riq'uin rilbal a'an que'oc xxiuheb li tenamit.


Και η μεγαλη αυλη κυκλοθεν ητο εκ τριων σειρων λιθων πριονισμενων και εκ μιας σειρας κεδρινων δοκων, καθως η εσωτερα αυλη του οικου του Κυριου και καθως η στοα του οικου. 	 Chi xjun sutam li nimla nebâl cuan oxib tzol li pec ut jun tzol li cheß. Chacalteß queßxqßue saß xbên. Li nebâl aßin juntakßêt riqßuin li nebâl li cuan chiru lix templo li Dios.


Και θελουσι φοβηθη το ονομα του Κυριου απο δυσμων και την δοξαν αυτου απο ανατολων ηλιου οταν ο εχθρος επελθη ως ποταμος, το πνευμα του Κυριου θελει υψωσει σημαιαν εναντιον αυτου. 	 Chixjunileb teßxxucua ru li Kâcuaß xban lix lokßal. Eb li cuanqueb saß li oeste teßxucuak joß eb ajcuiß li cuanqueb saß li este. Eb li xicß nequeßiloc re li Kâcuaß kßaxal nabaleb nak teßchâlk joß jun li nimaß nak yô chi butßînc. Abanan lix musikß li Kâcuaß tixram xbeheb. Chanchan nak tixxakab jun li bandera chiruheb.


Θελω σηκωθη τωρα και περιελθει την πολιν, εν ταις αγοραις και εν ταις πλατειαις θελω ζητησει εκεινον, τον οποιον αγαπα η ψυχη μου εζητησα αυτον και δεν ευρηκα αυτον. 	 Ut quinye: —Tincuaclîk ut tinxic chixsicßbal saß li tenamit. Tinsiqßui chak saß eb li be. Tinsiqßui yalak bar, chanquin. Ut xinsiqßui li narahoc cue, abanan mâ bar xintau.


Εικοσιδυο ετων ηλικιας ητο ο Οχοζιας οτε εβασιλευσεν εβασιλευσε δε εν ετος εν Ιερουσαλημ. Και το ονομα της μητρος αυτου ητο Γοθολια, θυγατηρ του Αμρι, βασιλεως του Ισραηλ. 	 Cuib xcaßcßâl chihab cuan re laj Ocozías nak qui-oc chokß rey. Jun chihab quicuan saß xcuanquil aran Jerusalén. Lix naß, aßan lix Atalía li ri laj Omri, li quicuan chokß xreyeb laj Israel.


Λεγεις, πλην ειναι λογοι χειλεων, Εχω βουλην και δυναμιν δια πολεμον. Αλλ' επι τινα θαρρεις ωστε απεστατησας εναντιον μου; 	 Mâre nacacßoxla nak riqßuin âtinac naru tâcol âcuib chicuu. ¿Ma aßan tâqßuehok xcacuil âchßôl? ¿Ani tâtenkßânk âcue chi pletic cuiqßuin nak nacacßoxla?


Ισσαχαρ, Ζαβουλων και Βενιαμιν, 	 laj Isacar, laj Zabulón, laj Benjamín,


και ο θυμος μου θελει εξαφθη και θελω σας θανατωσει εν μαχαιρα και αι γυναικες σας θελουσιν εισθαι χηραι και τα τεκνα σας ορφανα. 	 Ut lâin tinjoskßokß saß êbên ut texinqßue chi camsîc riqßuin chßîchß. Lê cocßal teßcanâk chi mâcßaß chic xyucuaßeb ut lê rixakil xmâlcaßan chic teßcanâk.


πας ανθρωπος, οστις εναντιωθη εις τας προσταγας σου και δεν υπακουση εις τους λογους σου κατα παντα οσα προσταξης αυτον, ας θανατονηται μονον ισχυε και ανδριζου. 	 Chixjunileb li incßaß teßabînk châcuu, ut incßaß teßxbânu li cßaßru tâye, eb aßan teßcamsîk. Li cßaßru nakaj lâo, aßan nak incßaß tâchßinânk âchßôl. Cauhak ban âchßôl chi cßamoc be chiku, chanqueb li tenamit re laj Josué.


και εσταθην αμεμπτος προς αυτον, και εφυλαχθην απο της ανομιας μου. 	 Tîc lin yußam chiru li Dios ut mâ jun cua xinbânu li mâusilal.


Η εαν τις ομοση, προφερων αστοχαστως δια των χειλεων αυτου να κακοποιηση, η να αγαθοποιηση εις παν ο, τι ηθελε προφερει αστοχαστως ο ανθρωπος μεθ' ορκου και ελαθεν αυτον οταν γνωριση τουτο, τοτε θελει εισθαι ενοχος εις εν εκ τουτων. 	 Joßcan ajcuiß li cristian li tixbânu li juramento saß junpât chi incßaß tixcßoxla chi us li cßaßru tixbânu, usta us usta incßaß us li tixye saß li juramento. Cui mokon chic tixqßue retal nak incßaß us xbânu, aßan cuan xmâc xban nak xbânu li cßaßak re ru aßin.


Και εγνωρισε τα παλατια αυτων και ερημονε τας πολεις αυτων και ητο ηφανισμενη η γη και το πληρωμα αυτης απο του ηχου του βρυχηματος αυτου. 	 Quirelkßa li cßaßru cuan saß li palacio ut quixpoßi li tenamit ut li naßajej quicana chi mâcßaß chic cuan. Cßajoß nak queßxucuac li cuanqueb saß li tenamit nak queßrabi nak quixjap re.


Θησαυρος πολυτιμος και μυρα ευρισκονται εν τω οικω του σοφου ο δε αφρων ανθρωπος καταδαπανα αυτα. 	 Li ani cuan xnaßleb cuan xbiomal saß li rochoch ut cuan ajcuiß li sununquil ban. Abanan, li mâcßaß xnaßleb yal naxsach lix tumin chi mâcßaß rajbal.


Διοτι ο βασιλευς της Βαβυλωνος εσταθη εις τον διαχωρισμον, εν τη αρχη των δυο οδων, δια να ερωτηση τους μαντεις ανεκατωσε τα μαντικα βελη, ηρωτησε τα γλυπτα, παρετηρησε το ηπαρ. 	 Lix reyeb laj Babilonia tixxakab rib saß xâla be ut incßaß tixnau bar cuan li be tâxic cuiß. Tixkßehi riqßuin lix tzimaj ut tâpatzßok riqßuineb lix dios. Ut tâkßehînk riqßuin lix sâseb li xul li quixmayeja re tixnau bar cuan li be tâxic cuiß.


Το δε επιλοιπον ζητειται μεταξυ των οικονομων, να ευρεθη εκαστος πιστος. 	 Li ani sic'bil ru chixch'olobanquil lix yâlal tento nak tîcak xch'ôl.


Και ειδεν ο Ιωσηφ τεκνα του Εφραιμ, εως τριτης γενεας και τα παιδια του Μαχειρ, υιου του Μανασση, επι των γονατων του Ιωσηφ εγεννηθησαν. 	 Chiru laj José queßyoßla lix cocßal laj Efraín, joß ajcuiß lix cocßal laj Maquir li ralal laj Manasés. Laj Maquir, aßan li ri laj José. Lix cocßal laj Maquir chanchan ajcuiß ralal laj José nak narileb.


Και ελαλησεν ο Μωυσης προς τον Κυριον, λεγων, 	 Laj Moisés quixye re li Kâcuaß:


Και εν τη στοα της πυλης ησαν δυο τραπεζαι εντευθεν και δυο τραπεζαι εκειθεν, δια να σφαζωσιν επ' αυτων το ολοκαυτωμα και την περι αμαρτιας προσφοραν και την περι ανομιας προσφοραν. 	 Saß xcaß pacßalil li naßajej aßan cuanqueb caßcab li mêx. Saß xbêneb li mêx aßan queßxcamsiheb li xul li teßcßatekß ut eb li teßmayejâk re xpatzßbal xcuybal xmâqueb.


Και οτε ηκουσεν ο Δαβιδ οτι απεθανεν ο Ναβαλ, ειπεν, Ευλογητος Κυριος, οστις εκρινε την κρισιν μο περι του ονειδισμου μου του γενομενου παρα του Ναβαλ, και ημποδισε τον δουλον αυτου απο κακου και την κακιαν του Ναβαλ εστρεψεν ο Κυριος κατα της κεφαλης αυτου. Και απεστειλεν ο Δαβιδ και ελαλησε προς την Αβιγαιαν, δια να λαβη αυτην γυναικα εις εαυτον. 	 Nak laj David quirabi resil nak quicam laj Nabal, quixye: —Lokßoninbil taxak li Kâcuaß xban nak aßan xqßuehoc rêkaj re laj Nabal li incßaß us xbânu cue. Quinixtenkßa re nak incßaß quinbânu li incßaß us. Li Kâcuaß xqßue chixtojbal xmâc laj Nabal, chan. Ut laj David quixtakla resil riqßuin lix Abigail nak târaj sumlâc riqßuin.


και ιδου, εσηκωθη πασα η συγγενεια εναντιον της δουλης σου και ειπον, Παραδος τον παταξαντα τον αδελφον αυτου, δια να θανατωσωμεν αυτον, αντι της ζωης του αδελφου αυτου τον οποιον εφονευσε, και να εξολοθρευσωμεν ενταυτω τον κληρονομον και ουτω θελουσι σβεσει τον ανθρακα μου τον εναπολειφθεντα, ωστε να μη αφησωσιν εις τον ανδρα μου ονομα μηδε απομειναριον επι το προσωπον της γης. 	 Anakcuan chixjunileb li cuechßalal xeßjoskßoß saß inbên. Teßraj nak tinkßaxtesi saß rukßeb lin yum re teßxcamsi xban nak aßan quicamsin re li ras. Cui teßxcamsi lin yum, mâcßaßak chic inyoßon ut mâcßaßak chic li ralal xcßajol lin bêlom mokon. Tâsachekß lix cßabaß saß ruchichßochß, chan li ixk.


Ελθετε επ' αυτην απο των περατων ανοιξατε τας αποθηκας αυτης καταστησατε αυτην ως σωρους και εξολοθρευσατε αυτην ας μη μεινη εξ αυτης υπολοιπον. 	 Lâex aj najtil tenamit, quimkex chi pletic riqßuineb laj Babilonia. Tehomak li naßajej li xocxo cuiß li ru li trigo. Têsach ruheb chi junaj cua ut têcanabeb chi tûbtu. Mâ ani tâcanabâk chi yoßyo saß xyânkeb.


Δια τουτο δεν θελουσιν εγερθη οι ασεβεις εν τη κρισει, ουδε οι αμαρτωλοι εν τη συναξει των δικαιων. 	 Li incßaß useb xnaßleb incßaß teßcolekß chiru li rakba âtin tâchâlk saß xbêneb. Teßqßuehekß ban chixtojbal rix lix mâqueb. Li Dios târisiheb laj mâc saß xyânkeb li tîqueb xchßôl.Li Kâcuaß Dios na-iloc reheb li tîqueb xchßôl, ut li incßaß useb xnaßleb teßsachekß.


Και αφηρεσεν ο Ιωσιας παντα τα βδελυγματα εκ παντων των τοπων των υιων Ισραηλ, και εκαμε παντας τους ευρεθεντας εν τω Ισραηλ να λατρευωσι Κυριον τον Θεον αυτων κατα πασας τας ημερας αυτου δεν απεμακρυνθησαν απο οπισθεν Κυριου του Θεου των πατερων αυτων. 	 Ut li rey Josías quixtakla xsachbal chixjunileb li jalanil dios li cuanqueb saß chixjunileb lix naßajeb laj Israel. Quixye reheb nak tento teßcßanjelak chiru li Dios chixjunileb laj Israel. Ut incßaß queßxcanab xlokßoninquil li Kâcuaß li queßxlokßoni lix xeßtônil yucuaß joß najtil yoßyo laj Josías.


Ρουβην, Συμεων, Λευι και Ιουδας, 	 laj Rubén, laj Simeón, laj Leví, laj Judá,


μη γενοιτο ποτε συ να πραξης τοιουτον πραγμα, να θανατωσης δικαιον μετα ασεβους, και ο δικαιος να ηναι ως ο ασεβης μη γενοιτο ποτε εις σε ο κρινων πασαν την γην δεν θελει καμει κρισιν; 	 Incßaß naru tâsacheb ru li tîqueb xchßôl joß tâbânu riqßuineb li incßaß tîqueb xchßôl. Ninnau nak lâat incßaß tâbânu aßan xban nak lâat nacatrakoc âtin saß xyâlal saß xbêneb chixjunileb li cuanqueb saß ruchichßochß, chan laj Abraham.


Ουτως επαταξεν ο Ιησους πασαν την γην την ορεινην και την μεσημβρινην και την πεδινην και την Ασδωθ και παντας τους βασιλεις αυτων δεν αφηκεν υπολοιπον, αλλ' εξωλοθρευσε παν το εχον πνοην, καθως προσεταξε Κυριος ο Θεος του Ισραηλ. 	 Joßcaßin nak laj Josué quinumta saß xbêneb li rey li cuanqueb saß eb li naßajej aßan. Queßrêchani chixjunileb li naßajej li tzûl ru, li naßajej Neguev, joß ajcuiß eb li ru takßa. Ut queßxcamsiheb chixjunileb li cuanqueb aran, joß quiyeheß reheb xban li Kâcuaß lix Dioseb laj Israel.


και εβρεξεν εις αυτους μαννα δια να φαγωσι και σιτον ουρανου εδωκεν εις αυτους 	 Kßaxal cuißchic nabal li maná quixtakla chak re teßxcuaß. Choxahil cua quixtakla chak chixcuaßeb.


και ειπε, Ακουσον τον λογον του Κυριου, βασιλευ του Ιουδα, ο καθημενος επι του θρονου του Δαβιδ, συ και οι δουλοι σου και ο λαος σου, οι εισερχομενοι δια των πυλων τουτων 	 At rey, lâat lix reyeb laj Judá. Lâat chunchûcat saß xcßojaribâl laj David. Chacuabihak li âtin aßin lâat, joß eb ajcuiß li nequeßcßanjelac châcuu ut chixjunileb lâ tenamit li nequeßnumeß saß eb li oquebâl aßin.


Τις Θεος ομοιος σου, συγχωρων ανομιαν και παραβλεπων την παραβασιν του υπολοιπου της κληρονομιας αυτου; δεν φυλαττει την οργην αυτου διαπαντος, διοτι αυτος αρεσκεται εις το ελεος. 	 Mâ jun chic li Dios cuan. Caßaj cuiß lâat. Lâat nacatcuyuc mâc ut nasach saß âchßôl lix mâqueb lâ tenamit Israel, li joß qßuial chic li incßaß queßsacheß. Lâat incßaß nacatjoskßoß chi junaj cua. Nasahoß ban saß âchßôl chi uxtânânc u.


δια να απογραφη μετα της Μαριαμ της ηρραβωνισμενης με αυτον εις γυναικα, ητις ητο εγκυος. 	 Aran quixq'ue xc'aba' chi tz'îbâc rochben lix María li ac tz'âmanbil xban. Lix María ac yaj aj ixk.


Διοτι εξευρω οτι ζη ο Λυτρωτης μου, και θελει εγερθη εν τοις εσχατοις καιροις επι της γης 	 Lâin ninnau nak li nacoloc cue yoßyo. Ut ninnau nak aßan tââtinak chicuix re incolbal arin saß ruchichßochß.


Ενω ετι υπηρχομεν, οι οφθαλμοι ημων απεκαμον, προσμενοντες την ματαιαν βοηθειαν ημων απεβλεψαμεν κεχηνοτες προς εθνος μη δυναμενον να σωζη. 	 Xkasicß katenkßanquil toj retal nak incßaß chic xkacuy. Yôco chiroybeninquil nak teßchâlk chikatenkßanquil. Abanan li tenamit li yôco chiroybeninquil incßaß xru chikatenkßanquil.


Τι λοιπον; Ο Ισραηλ δεν επετυχεν εκεινο το οποιον ζητει, οι εκλεκτοι ομως επετυχον οι δε λοιποι ετυφλωθησαν, 	 Nakaq'ue retal nak moco chixjunileb ta laj Israel que'xtau rusilal li Dios li yôqueb chixsic'bal. Ca'aj cui' li sic'bileb ru que'xtau, usta moco q'ui eb ta. Ut li jun ch'ôl chic que'cacuubresîc lix ch'ôleb ut inc'a' que'xbânu li quiraj li Dios.


ηγεμων Ολιβαμα, ηγεμων Ηλα, ηγεμων Φινων, 	 ut eb laj Aholibama, laj Ela, ut laj Pinón,


Αλλ' εαν δωση δωρον εκ της κληρονομιας αυτου εις τινα εκ των δουλων αυτου τοτε θελει εισθαι αυτου εως του ετους της αφεσεως μετα τουτο θελει επιστρεφει εις τον αρχοντα διοτι η κληρονομια αυτου ειναι των υιων αυτου αυτων θελει εισθαι. 	 Abanan cui li rey tixsi xchßochß li nacßanjelac chiru, li chßochß aßan re chic li rey nak tâcuulak li lajêb roxcßâl chihab nak teßxbânu li ninkße Jubileo xcßabaß, li chihab re sahil chßôlej. Ut li chßochß aßan tâcanâk chokß xherencia li ralal xcßajol li rey.


Αλλ' ο Κυριος ητο μετα του Ιωσηφ και επεχεεν εις αυτον ελεος, και εδωκε χαριν εις αυτον εμπροσθεν του αρχιδεσμοφυλακος. 	 Ut li Dios junelic cuan riqßuin. Quixtokßoba ru laj José ut quixtenkßa. Laj ilol tzßalam quixqßue retal nak laj José, aßan châbil.


Και απεστειλεν ο λαος εις Σηλω, και εσηκωσαν εκειθεν την κιβωτον της διαθηκης του Κυριου των δυναμεων, του καθημενου επι των χερουβειμ και αμφοτεροι οι υιοι του Ηλει, Οφνει και Φινεες, ησαν εκει μετα της κιβωτου της διαθηκης του Θεου. 	 Joßcan nak queßxtaklaheb li cuînk aran Silo re nak teßxcßam chak lix Lokßlaj Câx li nimajcual Dios, li cuan li cuib chi querubines saß xbên. Ut eb laj Ofni ut laj Finees, li cuib chi ralal laj Elí, yôqueb chi châlc chixcßatk li Lokßlaj Câx.


Ειδον, ειδον την ταλαιπωριαν του λαου μου του εν Αιγυπτω και ηκουσα τον στεναγμον αυτων και κατεβην δια να ελευθερωσω αυτους και τωρα ελθε, θελω σε αποστειλει εις Αιγυπτον. 	 Relic chi yâl lâin yôquin chirilbal li raylal li yôqueb chixc'ulbal lin tenamit li cuanqueb Egipto. Ut yôquin ajcui' chirabinquil nak yôqueb xk'okonquil ribeb xban li raylal. Jo'can nak xinchal chixcolbaleb sa' ruk'eb laj Egipto. Abi li tinye âcue. Tatintakla Egipto, chan li Kâcua' re laj Moisés.


Πως λοιπον θελουσιν επικαλεσθη εκεινον, εις τον οποιον δεν επιστευσαν; και πως θελουσι πιστευσει εις εκεινον, περι του οποιου δεν ηκουσαν; και πως θελουσιν ακουσει χωρις να υπαρχη ο κηρυττων; 	 Abanan ¿chanru nak te'xyâba xc'aba' li Kâcua' cui toj mâji' neque'xpâb? Ut, ¿chanru nak te'xpâb cui toj mâji' neque'rabi resil? Ut, ¿chanru nak te'rabi resil li Kâcua' cui mâ ani nach'oloban xyâlal chiruheb?


υποτασσομενοι εις αλληλους εν φοβω Θεου. 	 Chepâbak êrib chi ribil êrib re xq'uebal xlok'al li Cristo.


Φερετε υδωρ εις συναντησιν του διψωντος, κατοικοι της γης Θαιμαν προυπαντατε με αρτους τον φευγοντα. 	 Lâex li cuanquex Tema, qßuehomak xcua rucßaheb li yôqueb chi êlelic.


Ποσακις παρωξυναν αυτον εν τη ερημω, παρωργισαν αυτον εν τη ανυδρω, 	 Nabal sut queßxkßetkßeti ribeb chiru li Dios nak cuanqueb saß li chaki chßochß ut queßxqßue xrahil xchßôl.


Τι λοιπον θελομεν ειπει προς ταυτα; Εαν ο Θεος ηναι υπερ ημων, τις θελει εισθαι καθ' ημων; 	 ¿C'a'ru takaye chirix a'in? Cui li Dios cuan kiq'uin, eb li xic' neque'iloc ke inc'a' te'numtâk sa' kabên.


Κατ' εκεινην την ημεραν οστις ευρεθη επι του δωματος και τα σκευη αυτου εν τη οικια, ας μη καταβη δια να λαβη αυτα, και οστις εν τω αγρω ομοιως ας μη επιστρεψη εις τα οπισω. 	 Sa' li cutan nak tinc'ulûnk, li ani cuânk chak sa' xbên li rochoch ut li c'a'ru re cuânk sa' li cab, micube chak chixxocbal. Jo'can ajcui' li cuânk chak sa' c'alebâl, inc'a' tâsuk'îk sa' li rochoch.


Και εκαλεσε το ονομα του τοπου εκεινου, Βαιθηλ το δε ονομα της πολεως εκεινης ητο προτερον Λουζ. 	 Li naßajej aßan Luz xcßabaß nak quicuan. Abanan laj Jacob quixjal xcßabaß. Bet-el chic quixqßue chokß xcßabaß.


Διαταγη εξεδοθη παρ' εμου, εν ολω τω κρατει της βασιλειας μου, να τρεμωσιν οι ανθρωποι και να φοβωνται ενωπιον του Θεου του Δανιηλ διοτι αυτος ειναι Θεος ζων και διαμενων εις τον αιωνα, και η βασιλεια αυτου δεν θελει φθαρη και η εξουσια αυτου θελει εισθαι μεχρι τελους 	 Lâin yôquin chixqßuebal êre li chakßrab aßin yalak bar saß eb li naßajej li nintaklan cuiß. Chixjunileb teßxxucua ru ut teßxlokßoni li Kâcuaß Dios li naxlokßoni laj Daniel, xban nak aßan li yoßyôquil Dios li cuan chi junelic kße cutan. Aßan li nataklan chi junelic ut lix cuanquilal incßaß tâosokß. Tâcuânk ban chi junelic.


Και ελαλησε Κυριος προς τον Μωυσην και προς τον Ααρων λεγων, 	 Ut li Kâcuaß quixye reheb laj Moisés ut laj Aarón:


Οταν ανθρωπος τις εχη επι του δερματος της σαρκος αυτου πρησμα η ψωραν, η εξανθημα, και γεινη εις το δερμα της σαρκος αυτου πληγη λεπρας, τοτε θελει φερθη προς τον Ααρων τον ιερεα η προς ενα των υιων αυτου των ιερεων 	 —Cui junak cristian cuânk junak li ra chiru xtibel, malaj ut xox chirix, malaj ut tâsîpôkß lix tibel, li jun aßan tento tâcßamekß riqßuin laj Aarón laj tij malaj ut riqßuin jun li ralal xcomoneb laj tij.


Επειδη εσταθης βοηθεια μου δια τουτο υπο την σκιαν των πτερυγων σου θελω χαιρει. 	 Caßaj cuiß lâat nacattenkßan cue. Joßcan nak cßajoß xsahil inchßôl chi cuânc rubel lâ cuanquilal.


και παντα τα φυτα του αγρου, πριν γεινωσιν επι της γης, και παντα χορτον του αγρου, πριν βλαστηση διοτι δεν ειχε βρεξει Κυριος ο Θεος επι της γης, και ανθρωπος δεν ητο δια να εργαζηται την γην 	 toj mâcßaß li acuîmk ut mâcßaß li pim xban nak li Kâcuaß Dios toj mâjiß quixqßue li hab saß xbên li ruchichßochß. Chi moco cuan ta cuînk tâtrabajînk re li chßochß.


και ειπεν, Ας υπαγω, παρακαλω, διοτι η συγγενεια ημων καμνει θυσιαν εν τη πολει και ο αδελφος μου αυτος παρηγγειλεν εις εμε να παρευρεθω τωρα λοιπον, εαν ευρηκα χαριν εις τους οφθαλμους σου, αφες με, παρακαλω, να υπαγω και να ιδω τους αδελφους μου δια τουτο δεν ηλθεν εις την τραπεζαν του βασιλεως. 	 Quixye cue, “Bânu usilal, tâqßue inlesêns chi xic xban nak li cuechßalal yôqueb chi mayejac saß li tenamit Belén. Li cuas xtakla inbokbal. Cui sa saß âchßôl cuiqßuin, tâqßue inlesêns chi xic chirilbaleb li cuechßalal,” chan. Joßcan nak incßaß xcßulun chi cuaßac âcuochben, at rey, chan laj Jonatán.


Εν αυτη τη ωρα ηγαλλιασθη κατα το πνευμα ο Ιησους και ειπεν Ευχαριστω σοι, Πατερ, Κυριε του ουρανου και της γης, οτι απεκρυψας ταυτα απο σοφων και συνετων και απεκαλυψας αυτα εις νηπια ναι, ω Πατερ, διοτι ουτως εγεινεν αρεστον εμπροσθεν σου. 	 Sa' li hônal a'an li Jesús quirec'a xsahil xch'ôl xban li Santil Musik'ej. Quitijoc ut quixye: -At inYucua', lâat laj êchal re li choxa jo' ajcui' li ruchich'och'. Ninbantioxi châcuu xban nak xamuk lix yâlal chiruheb li tzolbileb ut li cuanqueb xna'leb. Ut xac'ut lix yâlal chiruheb li cubenakeb xcuanquil. Chanchaneb coc'al. Xabânu chi jo'can xban nak jo'can xcuulac châcuu lâat, chan li Jesús nak quitijoc.


Δια τουτο θελω σε υμνει, Κυριε, μεταξυ των εθνων, και εις το ονομα σου θελω ψαλλει. 	 Joßcan nak lâin tinqßue âlokßal chiruheb chixjunileb li tenamit, at Kâcuaß, ut tinbicha lâ lokßal, at inDios.Li Kâcuaß quixqßue li rey chi numtâc saß xbêneb li xicß nequeßiloc re. Li Kâcuaß naruxtâna ru li rey David, li sicßbil ru xban. Junelic tixra aßan joßqueb ajcuiß li ralal xcßajol.


Εις ηντινα δε οικιαν εισερχησθε, πρωτον λεγετε Ειρηνη εις τον οικον τουτον. 	 Nak texcuulak sa' junak cab, têq'ue xsahileb xch'ôl ut têye, "A' taxak li tuktûquil usilal chi cuânk sa' li cab a'in," cha'kex.


Και εβασιλευσεν ο Ιωσαφατ επι τον Ιουδαν τριακοντα πεντε ετων ηλικιας ητο οτε εβασιλευσε, και εβασιλευσεν εικοσιπεντε ετη εν Ιερουσαλημ το δε ονομα της μητρος αυτου ητο Αζουβα θυγατηρ του Σιλει. 	 Oßlaju xcaßcßâl chihab cuan re laj Josafat nak qui-oc chokß xreyeb laj Judá. Ôb xcaßcßâl chihab quicuan saß xcuanquil aran Jerusalén. Lix naß, aßan lix Azuba, lix rabin laj Silhi.


Διοτι συ εγεινες καταφυγη μου, πυργος ισχυρος εμπροσθεν του εχθρου. 	 Lâat li nacatcoloc cue. Lâat joß jun li torre cau bar naru tincol cuiß cuib chiruheb li xicß nequeßiloc cue.


Και εσκληρυνε Κυριος την καρδιαν Φαραω του βασιλεως της Αιγυπτου, και κατεδιωξεν οπισω των υιων Ισραηλ οι δε υιοι Ισραηλ εξηρχοντο δια χειρος υψηλης. 	 Li Kâcuaß Dios quixcacuubresi xchßôl laj faraón lix reyeb laj Egipto re nak tixtâkeheb laj Israel. Ut eb laj Israel nequeßtzololnac chi xic. Ut li Kâcuaß Dios yô chi cßamoc be chiruheb riqßuin lix nimal xcuanquilal.


και Αχισαρ, οικονομος και Αδωνιραμ, ο υιος του Αβδα, επι των φορων. 	 Laj Ahisar, aßan li qui-iloc re li rochoch li rey; ut laj Adoniram li ralal laj Abda, aßan laj titzßol toj.


Και αποκριθεις ο Βασιλευς θελει ειπει προς αυτους Αληθως σας λεγω, καθ' οσον εκαμετε εις ενα τουτων των αδελφων μου των ελαχιστων, εις εμε εκαμετε. 	 Ut lâin tinchak'ok ut tinye reheb: -Relic chi yâl tinye êre, cui quebânu a'in re junak li neque'pâban cue, usta cubenak xcuanquil, cue ajcui' lâin quebânu chak.


Εγω δε προς σε κατευθυνω την προσευχην μου, Κυριε καιρος ευμενειας ειναι Θεε, κατα το πληθος του ελεους σου, επακουσον μου, κατα την αληθειαν της σωτηριας σου. 	 Abanan lâin, at Kâcuaß, nintijoc châcuu nak yôquin chixcßulbal li raylal. At inDios, chinâtenkßa anakcuan. Xban xnimal lâ cuuxtân, chinâcuabi ut chinâcol.


Και επλησιασατε και εσταθητε υπο το ορος και το ορος εκαιετο με πυρ εως μεσου του ουρανου, και ητο σκοτος, νεφη και γνοφος. 	 Lâex xexcôex saß xtôn li tzûl ut aran quexxakli ut li tzûl yô xxamlel. Li xam quicuulac toj saß choxa ut kßojyîn chic ru li cutan xban li sib ut li kßeki chok.


Το δε ονομα του δευτερου εκαλεσεν Εφραιμ διοτι ειπεν, Ο Θεος με ηυξησεν εν τη γη της θλιψεως μου. 	 Ut laj José quixqßue aj Efraín chokß xcßabaß li ralal jun chic. Ut quixye: —Li Kâcuaß Dios xqßuehoc re li sahil echej cue saß li tenamit aßin bar xincßul cuiß li raylal, chan.


Και αλλος αγγελος ηκολουθησε, λεγων Επεσεν, επεσε Βαβυλων η πολις η μεγαλη, διοτι εκ του οινου του θυμου της πορνειας αυτης εποτισε παντα τα εθνη. 	 Jun chic li ángel yô chi tâkênc re ut yô chixyebal: -Ac xsache' xcuanquil li nimla tenamit Babilonia. Ac xsache' ru li tenamit. A'an li quic'amoc xbeheb chixjunileb li tenamit chi mâcobc. Chanchan nak quixcaltesiheb nak quixq'ueheb chixbânunquil li mâusilal, chan.


Και ειπεν ο Ααρων προς τον Μωυσην, Δεομαι, κυριε μου, μη επιθεσης την αμαρτιαν εφ' ημας, επειδη επραξαμεν ανοητως και επειδη ημαρτησαμεν 	 Ut laj Aarón quixye re laj Moisés: —At kâcuaß, mâqßue taxak saß kabên li mâc aßin xban nak xkabânu chi incßaß xkacßoxla nak mâc xkabânu.


Τις δυναται να αριθμηση τα νεφη δια σοφιας; η τις δυναται να κενονη τα δοχεια του ουρανου, 	 ¿Ma cuan ta biß junak târûk tâajlânk re li chok? Ut, ¿ma cuan ta biß junak târûk tâyehok re li chok nak tixqßue chak li hab,


Ουτος εν τω πρωτω ετει της βασιλειας αυτου, τον πρωτον μηνα, ηνοιξε τας θυρας του οικου του Κυριου και επεσκευασεν αυτας. 	 Saß li xbên po re li xbên chihab roquic chokß rey laj Ezequías quixte li oquebâl re lix templo li nimajcual Dios ut quixtakla xyîbanquil.


Ο Κυριος λεγει, Βεβαιως το υπολοιπον σου θελει εισθαι καλον βεβαιως θελω μεσιτευσει υπερ σου προς τον εχθρον εν καιρω συμφορας και εν καιρω θλιψεως. 	 At Kâcuaß, chincßulak li cßaßru nequeßxye saß inbên, cui incßaß xin-oquen chirixeb li xicß nequeßiloc cue nak cuanqueb saß ra xîcß ut cui incßaß xintzßâma usilal châcuu saß xbêneb nak cuanqueb saß raylal.


Διοτι αυτη ειναι η παραγγελια, την οποιαν ηκουσατε απ' αρχης, να αγαπωμεν αλληλους 	 Chalen chak sa' xticlajic lê pâbâl xerabi li chak'rab nak chikarahak kib chi kibil kib.


Και αφου ο εχων την ρευσιν καθαρισθη απο της ρευσεως αυτου, τοτε θελει αριθμησει εις εαυτον επτα ημερας δια τον καθαρισμον αυτου και θελει πλυνει τα ιματια αυτου και θελει λουσει το σωμα αυτου εν υδατι ζωντι και θελει εισθαι καθαρος. 	 Nak ac xqßuira li cuînk ut incßaß chic na-el xyaßal lix tzßejcual, tento târoybeni cuukub cutan. Tento nak tâatînk ut tixpuchß li rakß riqßuin haß li x-el saß junak li yußam haß re nak incßaß chic muxbilak ru.


Και απεστειλαν προς τον Ιηου ο επιστατης του οικου και ο επιστατης της πολεως και οι πρεσβυτεροι και οι παιδοτροφοι, λεγοντες, Ημεις ειμεθα δουλοι σου και θελομεν καμει παν ο, τι μας ειπης δεν θελομεν καμει ουδενα βασιλεα καμε ο, τι ειναι αρεστον εις τους οφθαλμους σου. 	 Joßcan nak li nataklan saß li palacio ut li nataklan saß xbên li tenamit rochbeneb li nequeßcßamoc be ut li nequeßiloc reheb li ralal laj Acab queßxjunaji ribeb ut queßxtakla resil riqßuin laj Jehú. Queßxye chi joßcaßin: —Lâo aj cßanjel châcuu. Takabânu li cßaßru tâcuaj lâat. Mâ ani takaxakab chokß karey. Bânu li cßaßru nacacßoxla nak us xbânunquil, chanqueb.


Εν τη ημερα εκεινη θελω καταστησει τους αρχοντας του Ιουδα ως εστιαν πυρος εις ξυλα και ως λαμπαδα πυρος εις χειροβολον, και θελουσι καταφαγει παντας τους λαους κυκλω, εκ δεξιων και εξ αριστερων και η Ιερουσαλημ θελει κατοικηθη παλιν εν τω τοπω αυτης, εν Ιερουσαλημ. 	 Saß eb li cutan aßan lâin tinqßueheb xcuanquil laj cßamol be saß xyânkeb li ralal xcßajol laj Judá re nak teßnumtâk saß xbêneb chixjunileb li cuanqueb chi xjun sutam. Eb laj Judá chanchanakeb li ru xam li nacßatoc re li siß. Chanchanakeb li xam li nanak saß xyânk li qßuim li nacßat saß junpât. Eb laj Judá teßxsach ruheb li cuanqueb chi xjun sutam ut teßcuânk cuißchic saß lix naßajeb aran Jerusalén.


Και οταν προσφερης δωρον προσφοραν εξ αλφιτων εψημενην εν κλιβανω, θελει εισθαι αρτοι αζυμοι απο σεμιδαλεως εζυμωμενης μετα ελαιου και λαγανα αζυμα κεχρισμενα με ελαιον. 	 Cui tixmayeja li caxlan cua li yîbanbil saß horno, tento nak yîbanbilak riqßuin châbil cßaj, ut tento nak mâcßaßak xchßamal. Naru tixmayeja li caxlan cua li pim, li yokßinbil riqßuin li châbil aceite oliva, malaj ut naru tixmayeja li caxlan cua, sursu ut jay, li yulbil riqßuin aceite oliva.


Ουτω και σεις, εαν δεν δωσητε δια της γλωσσης φωνην ακαταληπτον, πως θελει γνωρισθη το λαλουμενον; διοτι θελετε λαλει εις τον αερα. 	 Ut jo'can ajcui' lâex cui inc'a' nequex-âtinac chi tz'akal re ru, ¿chanru nak tâtaumânk ru li c'a'ru yôquex chixyebal? Yal na-oso' sa' ik' ut mâc'a' rajbal li têye.


κατα παντα ευχαριστειτε διοτι τουτο ειναι το θελημα του Θεου προς εσας εν Χριστω Ιησου. 	 Chextioxînk riq'uin chixjunil li c'a'ru nequec'ul xban nak jo'can naraj li Dios êriq'uin lâex xban nak junajex chic riq'uin li Jesucristo.


δια να αναγγελλωσιν οτι δικαιος ειναι ο Κυριος, το φρουριον μου και δεν υπαρχει αδικια εν αυτω. 	 Ut teßxye resil nak li nimajcual Dios, aßan li nacoloc ke. Aßan kßaxal châbil ut naxbânu chixjunil saß tîquilal.


Ασφαλισον με, δεομαι γενου εις εμε εγγυητης πλησιον σου τις ηθελεν εγγυηθη εις εμε; 	 At Kâcuaß, caßaj cuiß lâat naru tat-âtinak chicuix. Mâ ani chic naru nabânun re. Caßaj cuiß lâat.


επειδη παντες ζητουσι τα εαυτων, ουχι τα του Ιησου Χριστου 	 Eb li jun ch'ol chic junes li us chok' reheb a'an neque'xc'oxla ut inc'a' neque'xc'oxla xbânunquil li naraj li Jesucristo.


Εξευρετε οτι μετα δυο ημερας γινεται το πασχα, και ο Υιος του ανθρωπου παραδιδεται δια να σταυρωθη. 	 -Lâex nequenau nak cuib cutan chic mâ nacuulac xk'ehil li pascua re xnink'einquil chanru nak que'cole' ut que'el laj Israel sa' li tenamit Egipto. Ut lâin li C'ajolbej tink'axtesîk re nak tinq'uehek' chiru cruz.


και θελεις ευφρανθη εν τη εορτη σου, συ και ο υιος σου και η θυγατηρ σου και ο δουλος σου και η δουλη σου και ο Λευιτης και ο ξενος και ο ορφανος και η χηρα, οιτινες ειναι εντος των πυλων σου. 	 Tâsahokß saß êchßôl lâex êrochben lê ralal êcßajol, eb lê môs ixk ut eb lê môs cuînk. Ut tâsahokß ajcuiß saß xchßôleb laj levita, eb li jalaneb xtenamit li cuanqueb saß lê naßaj, ut eb li mâcßaß xnaß xyucuaß joß eb ajcuiß li xmâlcaßan li cuanqueb saß lê tenamit.


Ευκολωτερον δε ειναι ο ουρανος και η γη να παρελθωσι παρα μια κεραια του νομου να πεση. 	 Li choxa ut li ruchich'och', a'an moco ch'a'aj ta nak tâosok'. Abanan mâ jun li âtin li tz'îbanbil sa' li chak'rab, târûk tâisîk xcuanquil, usta k'axal ca'ch'in.


Επι των ημερων δε του Αμαρφελ βασιλεως Σεννααρ, του Αριωχ βασιλεως Ελλασαρ, του Χοδολλογομορ βασιλεως Ελαμ, και του Θαργαλ βασιλεως εθνων, 	 Saß eb li cutan aßan, laj Amrafel, aßan lix reyeb li tenamit Sinar. Laj Arioc, aßan lix reyeb li tenamit Elasar. Laj Quedorlaomer, aßan lix reyeb li tenamit Elam. Ut laj Tidal, aßan lix reyeb li tenamit Goim.


Σας ορκιζω, θυγατερες Ιερουσαλημ, να μη εξεγειρητε μηδε να εξυπνησητε την αγαπην μου, εωσου θεληση. 	 Ex tukß ix aj Jerusalén, nintzßâma chêru nak incßaß têrajsi ru li ixk li ninra. Checanab chi cuârc joß najtil târaj.


Ιδου, θελει αναβη ως λεων απο του φρυαγματος του Ιορδανου εναντιον της κατοικιας του δυνατου αλλ' εγω ταχεως θελω εκδιωξει αυτους απ' αυτης και οστις ειναι ο εκλεκτος σου, τουτον θελω καταστησει επ' αυτην διοτι τις ομοιος μου; και τις θελει αντισταθη εις εμε; και τις ειναι ο ποιμην εκεινος, οστις θελει σταθη κατα προσωπον μου; 	 Lâin tincuisiheb laj Babilonia saß lix naßajeb chi junpât. Chanchanakin jun li cakcoj li na-el saß li qßuicheß chire li nimaß Jordán chixsicßbal xtzacaêmk. Lâin tinsicß ru junak ut aßan tinqßue chi cßanjelac saß li naßajej aßan. ¿Ma mâcuaß ta biß lâin yâl cue? ¿Ma cuan ta biß junak tânumtâk chicuu lâin? ¿Ma cuan ta biß junak târûk tixxakab rib chicuu? chan li Dios.


Μηπως δυναται τις να εμποδιση το υδωρ, ωστε να μη βαπτισθωσιν ουτοι, οιτινες ελαβον το Πνευμα το Αγιον καθως και ημεις; 	 Ut laj Pedro quixye: -¿Ma cuan ta bi' junak inc'a' tâajok nak te'cubek' xha'eb a'in li xe'c'uluc re li Santil Musik'ej, jo' nak xkac'ul lâo? chan.Ut quixtakla xcubsinquil xha'eb sa' xc'aba' li Kâcua' Jesucristo. Ut eb a'an que'xtz'âma chiru laj Pedro nak tâcanâk cuib oxibak cutan chic riq'uineb.


Παντα τα ποιηματα σου, Κυριε, θελουσι σε αινει και οι οσιοι σου θελουσι σε ευλογει. 	 At nimajcual Dios, chiqßuehekß taxak lâ lokßal xbaneb chixjunileb li cßaßru cayîb. Ut chiqßuehekß taxak lâ lokßal xbaneb lâ cualal âcßajol.


Και εκραταιωθη ο Σολομων ο υιος του Δαβιδ εις την βασιλειαν αυτου και Κυριος ο Θεος αυτου ητο μετ' αυτου, και εμεγαλυνεν αυτον εις ακρον. 	 Lix cuanquil laj Salomón, li ralal laj David, quixakabâc saß xnaßaj ut kßaxal cuißchic quiniman xucuanquil xban nak li Kâcuaß lix Dios cuan riqßuin.


Δοξα του Θεου ειναι να καλυπτη το πραγμα δοξα δε των βασιλεων να εξιχνιαζωσι το πραγμα. 	 Naqßueheß xlokßal li Dios nak cuan li cßaßak re ru tixcanab chi mukmu. Ut naqßueheß ajcuiß xlokßal li rey nak tixtau ru li cßaßru mukmu.


Εβουλευθησαν δε οι στρατιωται να θανατωσωσι τους δεσμιους, δια να μη φυγη μηδεις κολυμβησας. 	 Eb li soldado que'xc'oxla nak us te'xcamsiheb chixjunil li prêx re nak inc'a' te'xcut rib chi numxic chiru ha' re te'xcol rib.


και ας χρισωσιν αυτον εκει Σαδωκ ο ιερευς και Ναθαν ο προφητης βασιλεα επι τον Ισραηλ και σαλπισατε δια της σαλπιγγος και ειπατε, Ζητω ο βασιλευς Σολομων 	 Nak ac cuânkex aran, li profeta Natán ut laj Sadoc laj tij teßxqßue li aceite saß xjolom laj Salomón ut teßxxakab chokß xreyeb laj Israel. Têyâbasi li trompeta ut têye, “¡Chicuânk taxak xyußam li karey Salomón!” chaßkex.


και θελει ραντισει επι τον καθαριζομενον απο της λεπρας επτακις και θελει κρινει αυτον καθαρον και θελει απολυσει το πτηνον το ζων επι προσωπον της πεδιαδος. 	 Laj tij tixrach cuukub sut li quicß saß xbên li cristian li ac xqßuira. Ut laj tij tixye nak ac xqßuira li cristian ut târachßab li tzentzeyul li yoßyo.


Ευρηκα τον Ισραηλ ως σταφυλην εν ερημω ειδον τους πατερας σας ως τα πρωτογεννητα της συκης εν τη αρχη αυτης αλλ' αυτοι υπηγον προς τον Βεελ-φεγωρ και αφιερωθησαν εις την αισχυνην και εγειναν βδελυκτοι, καθως το αντικειμενον της αγαπης αυτων. 	 Joßcaßin quixye li Kâcuaß: —Junxil kßaxal xsahoß inchßôl riqßuineb laj Israel. Quisahoß inchßôl riqßuineb joß nak nasahoß xchßôl junak chirilbal li châbil uvas saß tikcual chßochß. Chanchan rilbal li xbên ru li châbil higos saß xkßehil nak naûchin lix cheßel. Abanan nak queßcôeb Baal-peor, queßxjal xnaßlebeb ut queßrisi ribeb cuiqßuin ut queßxtiquib xbânunquil li xutânalil naßleb. Ut lix yibal ru lix naßlebeb, chanchan lix yibal ru li jalanil dios li queßxlokßoni.


Και ουτως εκαμε δι' ολας τας γυναικας αυτου τας ξενας, αιτινες εθυμιαζον και εθυσιαζον εις τους θεους αυτων. 	 Joßcan quixbânu laj Salomón reheb chixjunileb li rixakil, li jalan xtenamiteb. Quixyîb li naßajej re teßxcßat li pom ut teßmayejak chiruheb lix dioseb.


Και ειπε, Ριψον αυτην κατα γης. Και ερριψεν αυτην κατα γης και εγεινεν οφις και εφυγεν ο Μωυσης απ' εμπροσθεν αυτου. 	 Li Kâcuaß Dios quixye: —Cut chiru chßochß.— Nak quixcut lix xukß chiru chßochß quisukßi chokß cßantiß. Nak quiril li cßantiß laj Moisés quiêlelic chiru.


Και οτε ηλθον προς αυτον, ειπε προς αυτους Σεις εξευρετε, απο της πρωτης ημερας αφ' ης επατησα εις την Ασιαν, πως επερασα μεθ' υμων ολον τον χρονον, 	 Ut nak que'cuulac riq'uin aran Mileto, quixye reheb: -Lâex nequenau nak chalen cuoquic Asia sa' xyâlal cuanquin sa' êyânk.


Οθεν ουτω λεγει Κυριος ο Θεος Επειδη ελαλησατε ματαιοτητας και ειδετε ψευδη, δια τουτο, ιδου, εγω ειμαι εναντιον σας, λεγει Κυριος ο Θεος. 	 Li nimajcual Dios quixye: —Xban li ticßtißic li nequeßxbânu ut xban li visión li moco yâl ta, lâin yô injoskßil saß xbêneb.


τοτε οστις ακουση την φωνην της σαλπιγγος και δεν φυλαχθη, εαν η ρομφαια ελθουσα καταλαβη αυτον, το αιμα αυτου θελει εισθαι επι την κεφαλην αυτου. 	 Cui ani târabi xyâb li trompeta ut mâcßaß tixbânu ut tâcamsîk xbaneb li xicß nequeßiloc re, aßan cuan re cui tâcamsîk.


Και θελω λαβει τους υπολοιπους του Ιουδα, οιτινες εστησαν το προσωπον αυτων εις το να υπαγωσιν εις την γην της Αιγυπτου, δια να παροικησωσιν εκει, και θελουσι καταναλωθη παντες εν τη γη της Αιγυπτου θελουσι πεσει εν μαχαιρα, θελουσι καταναλωθη εν πεινη απο μικρου εως μεγαλου εν μαχαιρα και εν πεινη θελουσιν αποθανει και θελουσιν εισθαι εις βδελυγμα, εις θαμβος και εις καταραν και εις ονειδος. 	 Lâin tinsacheb chixjunileb laj Judá li incßaß queßsacheß ruheb junxil. Tinsacheb chixjunileb li teßxqßue xchßôl chi xic chi cuânc Egipto. Jun xxiquic, joß li cuanqueb xcuanquil, joß eb li mâcßaßeb xcuanquil, telajeßcâmk aran Egipto. Cuan li teßcâmk saß li plêt ut cuan li teßcâmk xban cueßej. Xucuajel rilbal li teßxcßul. Teßhobekß ut teßmajecuâk xbaneb li tenamit ut teßseßêk.


Θελει ευχαριστηθη ο μονοκερως να σε δουλευη, η θελει διανυκτερευσει εν τη φατνη σου; 	 ¿Ma târûk ta biß tâcßanjelak châcuu li bôyx li cuan saß qßuicheß? Ut, ¿ma târaj ta biß cuânc saß xnaßajeb lâ cuacax?


Και ητο μετ' αυτης εν τω οικω του Κυριου κρυπτομενος εξ ετη. Η δε Γοθολια εβασιλευεν επι της γης. 	 Lix Josaba quixmuk laj Joás saß lix templo li Kâcuaß ut aßan qui-iloc re chiru cuakib chihab nak lix Atalía cuan chokß reina saß li tenamit.


Μη γινεσθε ως ιππος, ως ημιονος, εις τα οποια δεν υπαρχει συνεσις των οποιων το στομα πρεπει να κρατηται εν κημω και χαλινω, αλλως δεν ηθελον πλησιαζει εις σε. 	 Moco joßcakat ta li cacuây chi moco joßcakat ta li mula. Eb li xul aßan moco cuanqueb ta xnaßleb chi moco teßxbânu li cßaßru tâcuaj chi mâcßaß lix bacßbaleb ut li chßîchß saß reheb, chan li Kâcuaß.


Και επιστρεψας κατεβην απο του ορους και ενεθεσα τας πλακας εν τη κιβωτω την οποιαν εκαμον και ειναι εκει, καθως προσεταξεν εις εμε ο Κυριος. 	 Ut lâin quincubeß cuißchic riqßuineb ut quinqßue li pec saß li câx li quinyîb joß quixye cue li Kâcuaß. Ut aran xocxo anakcuan.


Και το πρωι διαβαινοντες ειδον την συκην εξηραμμενην εκ ριζων. 	 Jo' cuulajak chic nak que'nume' cuan cui' li xtônal li higo, que'ril nak ac xchakic chi junaj cua.


Και εαν αγαπατε τους αγαπωντας σας, ποια χαρις χρεωστειται εις εσας; διοτι και οι αμαρτωλοι αγαπωσι τους αγαπωντας αυτους. 	 Cui ca'aj cui' li ani narahoc êre nequera, mâc'a' xjalanil li yôquex chixbânunquil, riq'uin li neque'xbânu li mâji' neque'pâban xban nak ca'aj cui' li ani narahoc reheb neque'xra.


Και εν τη ημερα εκεινη θελω συντριψει το τοξον του Ισραηλ εν τη κοιλαδι του Ιεζραελ. 	 Saß eb li cutan aßan tinsacheb xcuanquil laj Israel saß li ru takßa re Jezreel, chan li Dios.


Επικαταρατος ο ανθρωπος, οστις καμη γλυπτον η χωνευτον, βδελυγμα εις τον Κυριον, εργον χειρων τεχνιτου, και θεση εν αποκρυφω. Και πας ο λαος θελει αποκριθη και ειπει, Αμην. 	 Tzßektânanbil li ani tixyîb lix jalanil dios ut xjalam ûch riqßuin chßîchß ut riqßuin cheß usta tixqßue saß junak naßajej mukmu re tixlokßoni xban nak li Kâcuaß xicß naril aßan. Ut chixjunileb li tenamit teßchakßok ut teßxye: Joßcan taxak.


Και ιδου, δυο εξ αυτων επορευοντο εν αυτη τη ημερα εις κωμην ονομαζομενην Εμμαους, απεχουσαν εξηκοντα σταδια απο Ιερουσαλημ. 	 Sa' ajcui' li cutan a'an, cuibeb lix tzolom li Jesús yôqueb chi xic sa' li ch'ina tenamit Emaús. Li tenamit a'an junlaju kilómetro na xnajtil riq'uin Jerusalén.


Και η γυνη εφυγεν εις την ερημον, οπου εχει τοπον ητοιμασμενον απο του Θεου, δια να τρεφωσιν αυτην εκει ημερας χιλιας διακοσιας εξηκοντα. 	 Li ixk quiêlelic ut cô sa' li chaki ch'och' bar mâc'a' cuan sa' li na'ajej ac cauresinbil chok' re xban li Dios. Ut aran tâch'olonîk xban li Dios chiru oxib chihab riq'uin cuakib po.


Και ειπε προς αυτον ο Σαμουηλ, Εξεσχισεν η Κυριος την βασιλειαν του Ισραηλ απο σου σημερον και εδωκεν αυτην εις τον πλησιον σου, τον καλητερον σου 	 Laj Samuel quixye re laj Saúl: —Li Kâcuaß quixmakß châcuu lâ cuanquil anakcuan ut quixqßue re jun chic kßaxal châbil châcuu lâat.


και η Βαιθ-φεγωρ, και η Ασδωθ-φασγα, και η Βαιθ-ιεσιμωθ, 	 Bet-peor, li tzûl Pisga, ut Bet-jesimot.


Και θελω δωσει εις αυτους καρδιαν μιαν και πνευμα νεον θελω βαλει εν υμιν και αποσπασας την λιθινην καρδιαν απο της σαρκος αυτων θελω δωσει εις αυτους καρδιαν σαρκινην, 	 Lâin tinacßobresi li râmeb ut tinjal lix cßaßuxeb. Tinkßunobresi li râmeb ut tincuisi li cacuil chßôlej li cuan riqßuineb.


Και κατετροπωσεν ο Κυριος τον Σισαρα και πασας τας αμαξας και παν το στρατευμα, εν στοματι μαχαιρας, εμπροσθεν του Βαρακ και κατεβη ο Σισαρα απο της αμαξης και εφυγε πεζος. 	 Nak queßoc chi pletic riqßuin chßîchß laj Barac, li Dios quixsach xnaßleb laj Sísara joßqueb ajcuiß lix soldado ut eb li yôqueb chi beresînc reheb li carruaje. Laj Sísara quicube saß lix carruaje ut chi rok chic cô nak quiêlelic.


Εθεωρουν, και το κερας εκεινο εκαμνε πολεμον μετα των αγιων και υπερισχυε κατ' αυτων 	 Ut li xucub aßin yô chixpletinquil li ralal xcßajol li Dios nak quicuil ut yô chi numtâc saß xbêneb.


Και ανεβησαν εκει εκ του λαου ως τρεις χιλιαδες ανδρες και εφυγον απο προσωπου των ανδρων της Γαι. 	 Joßcan nak queßcôeb li oxib mil chi cuînk chi pletic riqßuineb li cuanqueb Hai re nak teßrêchani. Abanan aßaneb chic li cuanqueb Hai queßnumta saß xbêneb toj retal queßêlelic eb laj Israel.


Και ωκοδομησεν εκει ο Δαβιδ θυσιαστηριον εις τον Κυριον, και προσεφερεν ολοκαυτωματα και ειρηνικας προσφορας και επεκαλεσθη τον Κυριον και επηκουσεν αυτου, αποστειλας εξ ουρανου πυρ επι το θυσιαστηριον της ολοκαυτωσεως. 	 Laj David quixyîb li artal saß li naßajej aßan re xlokßoninquil li Dios. Quixqßue lix mayej re xcßambal rib saß usilal riqßuin li Dios ut quixqßue lix cßatbil mayej. Ut quixyâba xcßabaß li Kâcuaß. Ut li Kâcuaß quirabi li cßaßru quixtzßâma chiru ut quixtakla chak li xam saß choxa saß li artal.


Και απεστειλεν ο Κυριος εναντιον αυτου τα ταγματα των Χαλδαιων και τα ταγματα των Συριων και τα ταγματα των Μωαβιτων και τα ταγματα των υιων Αμμων, και απεστειλεν αυτους εναντιον του Ιουδα, δια να καταστρεψωσιν αυτον κατα τον λογον του Κυριου, τον οποιον ελαλησε δια χειρος των δουλων αυτου των προφητων. 	 Abanan li Kâcuaß quixtaklaheb laj Babilonia, eb laj Siria, eb laj Moab, ut eb laj Amón chi pletic riqßuineb laj Judá re teßxsach ruheb joß quiyeheß reheb li profeta xban li Kâcuaß.


Οστις κρατει σιτον, θελει εισθαι λαοκαταρατος ευλογια δε θελει εισθαι επι την κεφαλην του πωλουντος. 	 Li ani naxxoc nabal li trigo chokß re namajecuâc xbaneb li tenamit. Abanan eb li tenamit nequeßxtzßâma rusilal li Dios saß xbêneb li nequeßxcßayi li trigo.


οικοδομησατε πολεις δια τα παιδια σας και μανδρας δια τα προβατα σας και καμετε εκεινο, το οποιον εξηλθεν εκ του στοματος σας. 	 Lâex naru nequeyîb lix tenamiteb lê rixakil ut eb lê cocßal ut naru nequeyîb xnaßajeb lê quetômk. Abanan têbânu chixjunil li cßaßru xeye, chan laj Moisés.


Και τουτο ειπων, ενεφυσησε και λεγει προς αυτους Λαβετε Πνευμα Αγιον. 	 Ut nak quixye a'an, quirapuheb ut quixye reheb: -C'ulumak li Santil Musik'ej.


Ουτος θελει αποθανει απαιδευτος και εκ του πληθους της αφροσυνης αυτου θελει περιπλανασθαι. 	 Xban nak mâcßaß xnaßleb naxqßue lix yußam chi sachc. Ut xban nak incßaß naxcuy rib, xjunes naxsach rib.


Εξ εκεινης δε της πολεως πολλοι των Σαμαρειτων επιστευσαν εις αυτον δια τον λογον της γυναικος, μαρτυρουσης οτι μοι ειπε παντα οσα επραξα. 	 Nabaleb laj Samaria li cuanqueb sa' li tenamit a'an que'xpâb nak li Jesús a'an li Cristo, xban nak li ixk quixye reheb: -Li cuînk a'an xye cue chixjunil li c'a'ru quilajinbânu.-


Διοτι δεν θελω να αγνοητε, αδελφοι, το μυστηριον τουτο, δια να μη υψηλοφρονητε, οτι τυφλωσις κατα μερος εγεινεν εις τον Ισραηλ, εωσου εισελθη το πληρωμα των εθνων, 	 Ex hermân, nacuaj nak tênau jun li na'leb mukmu nak quicuan, li quic'utbesîc chak xyâlal chicuu. Cui tênau a'in inc'a' tênimobresi êrib riq'uin xc'oxlanquil nak cuan êna'leb. Eb laj judío li inc'a' que'pâban que'cacuubresîc lix ch'ôleb. Abanan eb a'an te'pâbânk ajcui' nak talaje'pâbânk lix q'uialeb li mâcua'eb aj judío.


και το επικαλυμμα το εκ δερματων κριων κοκκινοβαφων και το επικαλυμμα το εκ δερματων θωων και το καλυπτηριον καταπετασμα, 	 Queßxkßaxtesi ajcuiß li rix li carner li bonbil chi caki bon, joß ajcuiß li rixeb li xul li nacuan saß haß, joß ajcuiß li tßicr li tâcßanjelak chokß tas.


Και θελετε γνωρισει οτι εγω ειμαι εν μεσω του Ισραηλ και εγω ειμαι Κυριος ο Θεος σας και δεν ειναι αλλος ουδεις και ο λαος μου δεν θελει καταισχυνθη εις τον αιωνα. 	 Ut tênau nak lâin cuânkin saß êyânk, lâex aj Israel. Ut tênau ajcuiß nak lâin li Kâcuaß lê Dios ut mâcßaß chic junak Dios. Ut incßaß chic texincanab chi hobecß lâex intenamit.


κραζοντες Ανδρες Ισραηλιται, βοηθειτε ουτος ειναι ο ανθρωπος, οστις διδασκει παντας πανταχου εναντιον του λαου και του νομου και του τοπου τουτου προς τουτοις δε εισηγαγε και Ελληνας εις το ιερον και εβεβηλωσε τον αγιον τουτον τοπον 	 Japjôqueb re chixyebal: -Ex aj Israel, choêtenk'a. A'an a'in li cuînk li napo'oc xna'lebeb li tenamit yalak bar chixtz'ektânanquil li katenamit, jo' ajcui' li chak'rab li quixq'ue ke laj Moisés. Ut naxtz'ektâna li templo a'in. Jo' cui' anchal xrocsiheb li mâcua'eb aj judío sa' li templo ut riq'uin a'an, xmux ru li Santil Na'ajej, chanqueb.


σεις ομως ως ανθρωποι αποθνησκετε, και ως εις των αρχοντων πιπτετε. 	 Abanan lâex texcâmk joß nak nequeßcam chixjunileb li cristian. Tex-osokß joß nak nequeßosoß chixjunileb, usta nim êcuanquil, chan li Dios.At Kâcuaß Dios, chatrakok âtin saß xbêneb li cuanqueb saß ruchichßochß xban nak lâat aj êchal re chixjunileb li tenamit.


Ειχε δε ουτος τεσσαρας θυγατερας παρθενους, αιτινες προεφητευον. 	 A'an cuan câhib xrabin toj tuk' ixeb. Eb li xka'al a'an neque'yehoc râtin profeta.


Και τα δυο ακρα των δυο πλεκτων αλυσεων συνηψαν με τους δυο οικισκους και εβαλον αυτους επι των επωμιδων του εφοδ, εις το εμπροσθεν μερος αυτου. 	 Lix cßâmal li pectoral queßxchap rib riqßuin li ónice li cuan saß xbên xtel li efod saß li jun perêl li nacana chiru.


Η δεξια του Κυριου υψωθη η δεξια του Κυριου καμνει κατορθωματα. 	 Kßaxal nim xcuanquil li Kâcuaß ut kßaxal lokß. Aßan xqßuehoc kacacuil chi numtâc saß xbêneb li xicß nequeßiloc ke.


Και ο βασιλευς του νοτου θελει ισχυσει, και εις εκ των αρχοντων αυτου και θελει ισχυσει υπερ αυτον και θελει εξουσιασει η εξουσια αυτου θελει εισθαι εξουσια μεγαλη. 	 Ut li rey li cuan saß li sur (Egipto), aßan kßaxal nimâk xcuanquil. Abanan jun reheb li nequeßcßanjelac chiru tânimânk xcuanquil ut aßan chic li kßaxal nimâk xcuanquil chiru aßan.


Παλιν εξελθων περι την εκτην και ενατην ωραν, εκαμεν ωσαυτως. 	 Ca' sut chic cô xsic'baleb xtz'akobeb lix môs. Cô cua'leb ut cô cui'chic sa' oxib ôr.


Εις τους Ιουδαιους ητο φως και αγαλλιασις και χαρα και δοξα. 	 Ut eb laj judío queßsahoß xchßôl ut queßqßueheß xlokßal.Saß li junjûnk chi tenamit li quitaklâc cuiß li chakßrab li quixqßue li rey, cßajoß nak quisahoß saß xchßôleb laj judío ut queßninkßeîc xban nak aßan jun nimla cutan chokß reheb. Ut nabaleb li mâcuaßeb aj judío queßoc saß xyânkeb xban nak qui-oc xxiuheb xbaneb laj judío.


Και επωλησεν αυτους ο Κυριος εις την χειρα του Ιαβειν, βασιλεως Χανααν, οστις εβασιλευεν εν Ασωρ και αρχηγος των στρατευματων αυτου ητο ο Σισαρα, οστις κατωκει εκ Αρωσεθ των εθνων. 	 Joßcan nak li Kâcuaß quixkßaxtesiheb saß rukß laj Jabín lix reyeb laj Canaán. Aßan nataklan saß li tenamit Hazor. Li cuînk li nacßamoc be saß xyânkeb lix soldado li rey Jabín, aßan laj Sísara. Aßan nacuan saß li naßajej Haroset-goim.


Και αφου ευρωσιν αυτους πολλα κακα και θλιψεις, η ωδη αυτη θελει μαρτυρησει εναντιον αυτων ως μαρτυς διοτι δεν θελει λησμονηθη απο του στοματος του σπερματος αυτων επειδη εγω γνωριζω την πονηριαν αυτων, την οποιαν εργαζονται ετι την σημερον, πριν εισαγαγω αυτους εις την γην την οποιαν ωμοσα. 	 Nabal li raylal ut li chßaßajquilal tâchâlk saß xbêneb. Abanan tâbichâk li bich aßin chokß retalil li mâusilal queßxbânu. Lâin ninnau cßaßru cuan saß xchßôleb usta toj mâjiß xincßameb saß li naßajej li quinyechißi reheb, chan li Dios.


Και καθως εσηκωθη ο λαος εκ των σκηνων αυτων, δια να διαβωσι τον Ιορδανην, και οι ιερεις οι βασταζοντες την κιβωτον της διαθηκης εμπροσθεν του λαου, 	 Eb laj Israel queßel chak saß lix naßajeb li cuanqueb cuiß ut eb laj tij li yôqueb chi cßamoc re li Lokßlaj Câx, aßaneb li yôqueb chi cßamoc be chiruheb.


Λαλουμεν δε σοφιαν μεταξυ των τελειων, σοφιαν ομως ουχι του αιωνος τουτου, ουδε των αρχοντων του αιωνος τουτου, των φθειρομενων 	 Li ac cauheb xch'ôl sa' lix pâbâleb, neque'kâtina riq'uin âtin moco yalak ani ta tâta'ok ru. A'in mâcua' xna'leb li ruchich'och' chi moco xna'lebeb li neque'taklan sa' ruchich'och'. Lix na'lebeb na-oso' jo' nak neque'oso' eb a'an.


Δεν ευρεθησαν αλλοι να υποστρεψωσι δια να δοξασωσι τον Θεον ειμη ο αλλογενης ουτος; 	 ¿Ma ca'aj cui' li jun a'in li mâcua' aj judío xsuk'i chixlok'oninquil li Dios? chan.


Και οι υιοι του Σωμηρ, Αχι και Ρωγα, Ιεχουβα και Αραμ. 	 Eb li ralal laj Semer, aßaneb laj Ahí, laj Rohga, laj Jehúba, ut laj Aram.


Εαν μεινητε εν εμοι και οι λογοι μου μεινωσιν εν υμιν, θελετε ζητει ο, τι αν θελητε, και θελει γεινει εις εσας. 	 Cui lâex cuânkex cuiq'uin ut têbânu li c'a'ru xinye êre, tâq'uehek' êre chixjunil li c'a'ru têtz'âma.


διοτι συ εξεχωρισας αυτους απο παντων των λαων της γης, δια να ηναι κληρονομια σου, καθως ελαλησας δια χειρος Μωυσεως του δουλου σου, οτε εξηγαγες τους πατερας ημων εξ Αιγυπτου, Δεσποτα Κυριε. 	 At Kâcuaß, at nimajcual Dios, lâat catsicßoc ruheb saß xyânkeb chixjunileb li tenamit li cuanqueb saß ruchichßochß. Ut caqßueheb chokß âcualal âcßajol joß caye re laj Moisés laj cßanjel châcuu nak cacuisiheb chak li kaxeßtônil yucuaß aran Egipto, chan laj Salomón.


Οτε δε ηλθεν η δεκατη τεταρτη νυξ, ενω παρεφερομεθα εν τη Αδριατικη θαλασση, περι το μεσον της νυκτος εσυμπεραινον οι ναυται οτι πλησιαζουσιν εις τοπον τινα. 	 Cuib xamân na yôco chi c'uluc raylal. Li ha' yô chikac'ambal yalak bar chiru li palau Adriático xc'aba' xban li cacuil ik'. Tuktu chic k'ojyîn nak eb laj ch'e'ol jucub que'xc'oxla nak ac cuulaqueb re chi ch'och'el.


ο αγγελος οστις με ελυτρωσεν εκ παντων των κακων, να ευλογηση τα παιδια ταυτα και να ονομασθη επ' αυτα το ονομα μου και το ονομα των πατερων μου Αβρααμ και Ισαακ, και να πληθυνθωσιν εις πληθος μεγα επι της γης. 	 Ut aß taxak lix ángel li Dios li na-iloc cue junelic, aßan taxak chi-osobtesînk reheb li al aßin. Ut cheßtâmk taxak eb li ralal xcßajol saß incßabaß lâin joß ajcuiß saß xcßabaßeb lin xeßtônil yucuaß laj Abraham ut laj Isaac. Ut chi joßcan tânimânk ru jun nimla tenamit saß ruchichßochß xbaneb, chan.


διοτι δεν ειναι τι κρυπτον, το οποιον δεν θελει φανερωθη, ουδ' εγεινε τι αποκρυφον, το οποιον δεν θελει ελθει εις το φανερον. 	 Jo'can ajcui' li tijleb li ninch'olob xyâlal chêru. Mâc'a' tâcanâk chi mukmu chi inc'a' ta tâc'utbesîk mokon. Ut li inc'a' natauman ru anakcuan, tâtaumânk ru mokon.


"Ψαλμος ωδης εις τον εγκαινιασμον του οικου του Δαβιδ." Θελω σε μεγαλυνει, Κυριε διοτι συ με ανυψωσας, και δεν ευφρανας τους εχθρους μου επ' εμε. 	 At Kâcuaß, nacatinlokßoni xban nak lâat xatcoloc cue ut incßaß xinâqßue chi seßêc xbaneb li xicß nequeßiloc cue.


εγω ανεσκαψα και επιον υδατα και με το ιχνος των ποδων μου εξηρανα παντας τους ποταμους των πολιορκουμενων. 	 Xinbec xjulel li haß saß jalan tenamit ut xcuucß li haß x-el aran. Riqßuin li cuok xinqßueheb chi chakic li nimaß li cuanqueb Egipto,” chancat.


Και ειπεν ο Σαουλ, Ημαρτησα επιστρεψον, τεκνον μου Δαβιδ διοτι δεν θελω σε κακοποιησει πλεον, επειδη η ψυχη μου εσταθη σημερον πολυτιμος εις τους οφθαλμους σου ιδου, επραξα αφρονως και επλανηθην σφοδρα. 	 Ut laj Saúl quixye re: —At David, at cualal, sukßin chak cuiqßuin. Mâcßaß tinbânu âcue xban nak incßaß xinâcamsi anakcuan. Mâcßaß innaßleb. Incßaß us li xinbânu, chan laj Saúl.


Τοτε ελαλησεν ο Σολομων, Ο Κυριος ειπεν οτι θελει κατοικει εν γνοφω 	 Ut laj Salomón quitijoc ut quixye: —At Kâcuaß, lâat caye nak nacatcuan saß li chok kßojyîn ru.


Και το πυρ το επι του θυσιαστηριου θελει καιεσθαι επ' αυτου δεν θελει σβεσθη και θελει καιει ο ιερευς επ' αυτου ξυλα καθ' εκαστην πρωιαν, και θελει στοιβασει το ολοκαυτωμα επ' αυτου, και θελει καιει επ' αυτου το στεαρ της ειρηνικης προσφορας. 	 Li xam li cuan saß xbên li artal junelic lochlôk. Incßaß tâchupk. Laj tij tixqßue li siß saß xbên li artal rajlal ekßela. Ut tixqßue ajcuiß li cßatbil mayej ut li xêb saß xbên chokß re li mayej re xcßambaleb rib saß usilal riqßuin li Dios.


και θελω καταστησει αυτον ερημον δεν θελει κλαδευθη ουδε σκαφθη, αλλα θελουσι βλαστησει εκει τριβολοι και ακανθαι θελω προσταξει ετι τα νεφη να μη βρεξωσι βροχην επ' αυτον. 	 Tintzßektâna li chßochß aßan. Tincanab chi pimocß ut tincanab chi tâmc li qßuix saß xyânk. Incßaß chic tinsabesi ru, chi moco kßunobresinbilak chic ru. Ut incßaß chic tintakla li chok re tixqßue li hab saß xbên, chan li raro inban.


και θελω καθαρισει αυτους απο πασης της ανομιας αυτων, με την οποιαν ημαρτησαν εις εμε και θελω συγχωρησει πασας τας ανομιας αυτων, με τας οποιας ημαρτησαν εις εμε και με τας οποιας απεστατησαν απ' εμου. 	 Lâin tincuisi lix mâusilaleb. Tincuy li mâc li queßxbânu chicuu ut tincuy ajcuiß xmâqueb nak queßxkßetkßeti ribeb chicuu.


Οι θησαυροι της ανομιας δεν ωφελουσιν η δε δικαιοσυνη ελευθερονει εκ θανατου. 	 Li ani naxtau xbiomal riqßuin balakßic, mâcßaß na-oc cuiß lix biomal. Abanan li ani nacuan saß tîquilal naxcol rix lix yußam.


και θελει εκδυθη τα ενδυματα της αιχμαλωσιας αυτης επανωθεν αυτης και θελει καθησει εν τη οικια σου και κλαυσει τον πατερα αυτης και την μητερα αυτης ολοκληρον μηνα και μετα ταυτα θελεις εισελθει προς αυτην, και θελεις εισθαι ανηρ αυτης και εκεινη θελει εισθαι γυνη σου. 	 Li ixk tixjal li rakß li quirocsi saß li jalan tenamit ut tâcuânk saß li rochoch li cuînk. Ut chiru jun po târahokß xchßôl xban xcamic lix naß xyucuaß. Chirix li jun po li cuînk naru tâcuânk riqßuin. Aßanak chic li rixakil, ut aßanak chic lix bêlom.


Και οστις κοιμηθη εν τη οικια, θελει πλυνει τα ιματια αυτου και οστις φαγη εν τη οικια, θελει πλυνει τα ιματια αυτου. 	 Ut li ani tâcuârk saß li cab aßan, tento tixpuchß li rakß. Joßcan ajcuiß li ani tâcuaßak saß li cab aßan, tixpuchß li rakß.


Τους αγρους ομως της πολεως και τας κωμας αυτης εδωκαν εις τον Χαλεβ τον υιον του Ιεφοννη. 	 Abanan li tenamit ut lix cßalebâl quiqßueheß re laj Caleb, li ralal laj Jefone.


Ειπε δε Κυριος, Εαν ευρω εν Σοδομοις πεντηκοντα δικαιους εν τη πολει, θελω συγχωρησει εις παντα τον τοπον δι' αυτους. 	 Li Kâcuaß Dios quixye re laj Abraham: —Cui cuanqueb mero ciento li tîqueb xchßôl saß li tenamit Sodoma, saß xcßabaß eb aßan tincuy xmâqueb chixjunileb li cuanqueb aran, chan.


Και αφου ετελειωσε παντα πειρασμον ο διαβολος, απεμακρυνθη απ' αυτου μεχρι καιρου. 	 Quiril laj tza nak inc'a' quiru râlenquil li Jesús, toj quixcanab cuan.


Ιδου, η ελπις να πιαση τις αυτον ειναι ματαια δεν ηθελε μαλιστα εκπλαγη εις την θεωριαν αυτου; 	 Caßaj cuiß riqßuin rilbal li nimla xul Leviatán, nequeßtßaneß xbaneb xxiu.


Ουτω λεγει Κυριος Δια τας τρεις παραβασεις του Μωαβ και δια τας τεσσαρας δεν θελω αποστρεψει την τιμωριαν αυτου διοτι κατεκαυσε τα οστα του βασιλεως του Εδωμ μεχρι κονιας 	 Ut quixye ajcuiß li Kâcuaß: —Nabal sut ac xincuy xmâqueb laj Moab. Anakcuan incßaß chic tincuyeb xmâc xban nak numtajenak cuißchic li mâusilal yôqueb chixbânunquil. Queßxcßat lix bakel lix reyeb laj Edom toj retal quichair.


Και κατωκησεν ο Ιωσαφατ εν Ιερουσαλημ επειτα εξηλθε παλιν δια του λαου απο Βηρ-σαβεε εως του ορους Εφραιμ, και επεστρεψεν αυτους προς Κυριον τον Θεον των πατερων αυτων. 	 Laj Josafat quicuan aran Jerusalén. Abanan quilajxbeni chixjunileb li naßajej li cuan Beerseba toj saß li naßajej li tzûl ru li cuanqueb cuiß eb li ralal xcßajol laj Efraín. Ut quixye reheb nak teßxqßue xchßôl chixsicßbal li Kâcuaß, lix Dioseb lix xeßtônil yucuaßeb.


Τοτε ενοησαν οι μαθηται, οτι περι Ιωαννου του Βαπτιστου ειπε προς αυτους. 	 Ut eb lix tzolom que'xtau ru nak chirix laj Juan laj Cubsihom Ha' yô chi âtinac li Jesús.


Οι φυγοντες εσταθησαν υπο την σκιαν της Εσεβων ητονημενοι πυρ ομως θελει εξελθει εξ Εσεβων και φλοξ εκ μεσου της Σηων, και θελει καταφαγει το οριον του Μωαβ και την ακροπολιν των θορυβουντων πολεμιστων. 	 Cuanqueb li teßxic chixcolbal ribeb aran Hesbón. Abanan mâcßaß naru teßxbânu. Quicßateß li tenamit Hesbón, lix tenamit li rey Sehón. Quicßateß li tzûl ut eb lix nubâl li tenamit aßin li incßaß nequeßcuan saß xyâlal.


Τις θελει μας χωρισει απο της αγαπης του Χριστου; θλιψις η στενοχωρια η διωγμος η πεινα η γυμνοτης η κινδυνος η μαχαιρα; 	 ¿C'a'ru târûk tâisînk ke riq'uin li Cristo li narahoc ke? Mâc'a'. Li ra xîc' inc'a' naru torisi, chi moco li raylal, chi moco li ch'a'ajquilal, chi moco li xîc' ilec', chi moco li cue'ej, chi moco li cuânc sa' neba'il, chi moco li camsîc. Mâc'a' naru tâisînk ke riq'uin li Cristo li narahoc ke.


Οτε δε ηκουσθη το προσταγμα του βασιλεως και η διαταγη αυτου, και οτε πολλα κορασια συνηχθησαν εις τα Σουσα την βασιλευουσαν υπο την τηρησιν του Ηγαι, εφερθη και η Εσθηρ εις τον οικον του βασιλεως υπο την τηρησιν του Ηγαι, του φυλακος των γυναικων. 	 Nak qui-el resil li chakßrab li quixqßue li rey, nabaleb li tukß ixk queßchßutubâc saß li tenamit Susa saß li rochoch li rey. Ut laj Hegai aßan li na-iloc reheb. Saß xyânkeb li tukß ixk cuan lix Ester.


Εξ ημερας θελεις τρωγει αζυμα και την ημεραν την εβδομην θελει εισθαι συναξις επισημος εις Κυριον τον Θεον σου δεν θελεις καμει εργασιαν. 	 Chiru cuakib cutan têcuaß li caxlan cua li mâcßaß xchßamal. Saß xcuuk li cutan têchßutub êrib chixlokßoninquil li Kâcuaß lê Dios, ut mâ jun li cßanjel têbânu.


και δια τουτο βεβαιως σε διετηρησα, δια να δειξω εν σοι την δυναμιν μου και να κηρυχθη το ονομα μου εν παση τη γη 	 Abanan lâin incßaß xinqßue li yajel aßan saß êbên xban nak xcuaj xcßutbal lin cuanquil chêru. Ut re ajcuiß nak têye cuesilal saß ruchichßochß.


και ουτω τα κρυπτα της καρδιας αυτου γινονται φανερα και ουτω πεσων κατα προσωπον θελει προσκυνησει τον Θεον, κηρυττων οτι ο Θεος ειναι τωοντι εν μεσω υμων. 	 Li Dios tixc'ut chiru chi tz'akal c'a'ru cuan sa' xch'ôl. Ut li jun a'an tixcuik'ib rib ut tixlok'oni li Dios ut tixye nak relic chi yâl li Dios cuan sa' xyânkeb laj pâbanel.


εν τω εικοστω τριτω ετει του Ναβουχοδονοσορ μετωκισε Νεβουζαραδαν ο αρχισωματοφυλαξ εκ των Ιουδαιων επτακοσιας τεσσαρακοντα πεντε ψυχας πασαι αι ψυχαι τεσσαρες χιλιαδες και εξακοσιαι. 	 Nak yô oxib xcaßcßâl chihab roquic chokß rey laj Nabucodonosor, laj Nabuzaradán quixcßameb chi prêxil cuukub ciento riqßuin ôb roxcßâl. Câhib mil riqßuin cuakib ciento chixjunileb li queßchapeß ut queßcßameß chi prêxil.


Και οτε εγεινεν εσπερα, εξηρχετο εξω της πολεως. 	 Nak qui-ecuu, qui-el li Jesús sa' li tenamit Jerusalén rochbeneb lix tzolom.


Και εβαλεν ο Κυριος λογον εις το στομα του Βαλααμ και ειπεν, Επιστρεψον προς τον Βαλακ, και ουτω θελεις ειπει. 	 Li Kâcuaß quixye re laj Balaam cßaßru tixye re laj Balac. Quixye re: —Ayu cuan cuiß laj Balac ut tâye re li cßaßru xinye âcue, chan.


Και παρηγγειλεν εις αυτους, λεγων, ουτω θελετε ειπει προς τον κυριον μου τον Ησαυ, Ουτω λεγει ο δουλος σου Ιακωβ, μετα του Λαβαν παρωκησα, και διεμεινα εως του νυν 	 Laj Jacob quixye reheb lix takl: —Joßcaßin têye re laj Esaú: “Kâcuaß Esaú, châlc cuißchic re âcuiqßuin laj Jacob lâ cuîtzßin. Aßan xye nak tixqßue rib rubel âtakl. Chalen relic arin, riqßuin laj Labán cuan chak,” chaßkex re.


Εκεινοι δε εκπλαγεντες και εμφοβοι γενομενοι ενομιζον οτι εβλεπον πνευμα. 	 Ut eb a'an sachsôqueb xch'ôl que'cana ut te'xucuak. Sa' xch'ôleb a'an nak mâre junak musik'ej yôqueb chirilbal.


να ηναι τα εθνη συγκληρονομα και συσσωμα και συμμετοχα της επαγγελιας αυτου εν τω Χριστω δια του ευαγγελιου, 	 Li xyâlal li na'leb li mukmu nak quicuan chak junxil, a'an a'in: nak lâex li mâcua'ex aj judío, textz'akônk li colba-ib li naxq'ue li Dios kochben lâo aj judío. Lâex ralal xc'ajolex ajcui' li Dios ut textz'akônk ajcui' riq'uin li yechi'inbil ke xban li Dios xban nak colbilex chic sa' xc'aba' li Cristo.


Εν πιστει απεθανον ουτοι παντες, μη λαβοντες τας επαγγελιας, αλλα μακροθεν ιδοντες αυτας και πεισθεντες και εγκολπωθεντες και ομολογησαντες οτι ειναι ξενοι και παρεπιδημοι επι της γης. 	 Chixjunileb a'an quilaje'cam. Usta inc'a' que'xc'ul chixjunil li c'a'ru quiyechi'îc reheb xban li Dios, que'xpâb nak tâc'ulmânk li yechi'inbil. Jo'can nak saheb sa' xch'ôl. Que'xye nak li ruchich'och' a'in mâcua' tz'akal xna'ajeb; yal numeleb ban sa' ruchich'och'.


Ο Κυριος ωμοσεν εις την δοξαν του Ιακωβ, λεγων, Βεβαιως δεν θελω λησμονησει ποτε ουδεν εκ των εργων αυτων. 	 Li Kâcuaß li qui-osobtesin re laj Jacob quixbânu li juramento saß xcßabaß ajcuiß aßan ut quixye: —Mâ jaruj tâsachk saß inchßôl chixjunil lix yehom xbânuhomeb li tenamit aßin.


Παρα σοι ομως ειναι συγχωρησις, δια να σε φοβωνται. 	 Abanan lâat nacacuy nacasach li kamâc. Joßcan nak tento nak takaqßue âlokßal.


Τοτε ειπεν ο Εζεκιας προς τον Ησαιαν, Καλος ο λογος του Κυριου, τον οποιον ελαλησας. Ειπεν ετι, Δεν θελει εισθαι ειρηνη και ασφαλεια εν ταις ημεραις μου; 	 Laj Ezequías quixye re laj Isaías: —Sa rabinquil li râtin li Dios li xaye cue, chan. Quixye chi joßcan xban nak quixcßoxla nak joß najtil toj yoßyôk tâcuânk li tuktûquil usilal ut mâcßaß tixcßul.


διοτι τα δεκατα των υιων Ισραηλ, τα οποια προσφερωσιν υψουμενην προσφοραν προς τον Κυριον, εδωκα κληρονομιαν εις τους Λευιτας δια τουτο ειπα περι αυτων, Εν μεσω των υιων Ισραηλ δεν θελουσιν εχει ουδεμιαν κληρονομιαν. 	 Tinqßue ban êre lâex li junjûnk saß xlajêtkil li teßxqßue eb laj Israel chokß xmayej chicuu lâin li Kâcuaß. Xban aßan nak xinye nak mâcßaß teßrêchani eb li ralal xcßajol laj Leví saß lix naßajeb laj Israel.—


Εγεινεν ομως λογος Θεου προς τον Σεμαιαν, ανθρωπον του Θεου, λεγων, 	 Abanan li Dios quiâtinac riqßuin laj Semaías laj cßanjel chiru, ut quixye re:


πως θελω δυνηθη εγω μονος να βαστασω την ενοχλησιν σας και το φορτιον σας και τας αντιλογιας σας; 	 Abanan, ¿chan ta cuiß ru nak tincuy rakoc âtin saß êbên injunes? Lâin incßaß tincuy rabinquil lê chßaßajquilal nak nequecuechßi êrib chi ribil êrib.


και ειδετε τα βδελυγματα αυτων και τα ειδωλα αυτων, ξυλα και λιθους, αργυριον και χρυσιον, τα μεταξυ αυτων 	 Lâex xerileb lix jalanil dios li yîbanbil riqßuin cheß, pec, plata ut oro, li xicß naril li Dios.


Ητο δε η Βηθανια πλησιον των Ιεροσολυμων, απεχουσα ως δεκαπεντε σταδια. 	 Li tenamit Betania nach' cuan riq'uin Jerusalén, mero legua tana xnajtil.


και κηρυξαντες τον λογον εν Περγη, κατεβησαν εις Ατταλειαν, 	 Que'xye resil li evangelio aran Perge ut que'côeb Atalia.


Επειδη τα αορατα αυτου βλεπονται φανερως απο κτισεως κοσμου νοουμενα δια των ποιηματων, η τε αιδιος αυτου δυναμις και η θειοτης, ωστε αυτοι ειναι αναπολογητοι. 	 Chalen chak sa' xticlajic li ruchich'och' nac'utun xcuanquil ut xlok'al li Dios riq'uin li c'a'ak re ru quilajxyîb. Nac'utun nak a'an li tz'akal Dios ut k'axal nim xcuanquil chi junelic. Jo'can nak mâc'a' junak âtin te'xcol cui' rib chiru xjosk'il li Dios.


Και τα θυσιαστηρια σας θελουσιν αφανισθη και τα ειδωλα σας θελουσι συντριφθη, και τους τετραυματισμενους σας θελω καταβαλει εμπροσθεν των ξοανων σας. 	 Tâsachekß ruheb li artal ut tâpuqßuîk lix jalam ûch li sakße li nequeßxqßue chokß xdioseb. Ut eb li tenamit teßcamsîk chiruheb lix yîbanbil dios.


Και οτε ηλθετε εις τουτον τον τοπον, Σηων ο βασιλευς της Εσεβων και Ωγ ο βασιλευς της Βασαν εξηλθον εις συναντησιν ημων δια πολεμον, και ημεις επαταξαμεν αυτους 	 Ut nak xocßulun saß li naßajej aßin, laj Sehón lix reyeb laj Hesbón ut laj Og lix reyeb laj Basán queßchal chi pletic kiqßuin. Abanan lâo xonumta saß xbêneb.


Και ειπεν ο Δαβιδ προς τον Ιωναθαν, Ιδου, αυριον ειναι νεομηνια, καθ' ην εγω συνειθιζω να καθωμαι μετα του βασιλεως να συντρωγω αφες με λοιπον να υπαγω, δια να κρυφθω εν τω αγρω μεχρι της εσπερας της τριτης ημερας. 	 Laj David quixye re: —Cuulaj nequeßxninkßei li xyoßlajic li po ut lâin cßaynakin chi cßojlâc saß li mêx cuochben lâ yucuaß. Abanan tâqßue inlesêns re nak lâin tinmuk cuib saß li cßalebâl toj saß li ecuu saß rox li cutan.


Και ανεθεσαν τα οπλα αυτου εις τον οικον των θεων αυτων και εις τον ναον του Δαγων προσηλωσαν την κεφαλην αυτου. 	 Chirix chic aßan queßxqßue lix chßîchß laj Saúl saß lix templo lix dioseb ut queßxtßuyub lix jolom li camenak saß lix templo laj Dagón lix dioseb.


Ριψον τον αρτον σου επι προσωπον των υδατων διοτι εν ταις πολλαις ημεραις θελεις ευρει αυτον. 	 Mâra li cßaßru âcue. Chatsihînk ban. Ut saß jun cutan tâcßul rêkaj.


Και ενεθυμηθη ο Ιωσηφ τα ενυπνια, τα οποια ενυπνιασθη περι αυτων και ειπε προς αυτους, Κατασκοποι εισθε ηλθετε να παρατηρησητε τα γυμνα του τοπου. 	 Ut quinak saß xchßôl laj José chanru nak quimatqßuec chirixeb li ras. Quixye reheb: —Lâex moco yâl ta nak chi lokßoc xexchal arin. Lâex yal qßuehoc etal xexchal arin re nak têril li cßaßru cuan arin, chan laj José.


Και ο λογος του Κυριου θελει εισθαι προς αυτους διδασκαλια επι διδασκαλιαν, διδασκαλια επι διδασκαλιαν, στιχος επι στιχον, στιχος επι στιχον, ολιγον εδω, ολιγον εκει δια να περιπατησωσι και να προσκοπτωσιν εις τα οπισω και να συντριφθωσι και να παγιδευθωσι και να πιασθωσι. 	 Joßcan nak li râtin li Kâcuaß tâcßutekß chiruheb joß nak nacßuteß chiruheb li cocßal. Joßcan nak junes taklâc teßxcßul ut nabal li chakßrab tâqßuehekß saß xbêneb xbânunquil. Kßaxal ra teßxcßul nak teßchapekß ut teßcßamekß saß jalan tenamit.


συλλογισθεις οτι ο Θεος δυναται και εκ νεκρων να ανεγειρη εξ ων και ελαβεν αυτον οπισω παραβολικως. 	 Cui ta quicam laj Isaac, laj Abraham ac naxnau nak nim xcuanquil li Dios re xcuaclesinquil cui'chic chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak. Naru xyebal nak chanchan a'an quixbânu li Dios xban nak laj Abraham quixk'axtesi li ralal re câmc. Aban quik'axtesîc cui'chic re chi yo'yo xban li Dios.


σωφρονες, καθαραι, οικοφυλακες, αγαθαι, ευπειθεις εις τους ιδιους αυτων ανδρας, δια να μη βλασφημηται ο λογος του Θεου. 	 Te'xc'ut chiruheb nak châbilakeb xna'leb, tîcakeb lix ch'ôleb ut te'ril lix jun cablal chi us. Châbilakeb ut che'pâbânk chiru lix bêlomeb. Che'cuânk sa' xyâlal re nak inc'a' tâsachmânk xcuanquil li colba-ib q'uebil ke xban li Dios.


Και εξηφθη ο θυμος του Ιακωβ κατα της Ραχηλ και ειπε, Μηπως ειμαι εγω αντι του Θεου οστις σε εστερησεν απο καρπου κοιλιας; 	 Laj Jacob quichal xjoskßil saß xbên lix Raquel ut quixye re: —¿Cßaßut nak nacaye chi joßcan? ¿Ma lâin ta biß Dios lâin nak tinqßueheb âcocßal? chan.


και τωρα, Κυριε, βλεψον εις τας απειλας αυτων και δος εις τους δουλους σου να λαλωσι τον λογον σου μετα πασης παρρησιας, 	 Ut anakcuan, at Kâcua', chaq'ue taxak retal li kase'besinquil yôqueb, ut choâtenk'a lâo aj c'anjel châcuu re nak takaye lâ cuesilal chi cau kach'ôl.


Ημεραν δε τινα ηλθον οι υιοι του Θεου δια να παρασταθωσιν ενωπιον του Κυριου, και μεταξυ αυτων ηλθε και ο Σατανας. 	 Quicuulac xkßehil nak queßxchßutub rib chiru li Dios eb li ángel. Ut saß xyânkeb aßan quicuulac laj tza.


Καθως δε ανεχωρησεν ο αγγελος ο λαλων προς τον Κορνηλιον, εφωναξε δυο εκ των υπηρετων αυτου και ενα στρατιωτην ευσεβη εκ των διαμενοντων παντοτε πλησιον αυτου, 	 Nak ac x-el li ángel riq'uin, laj Cornelio quixbok cuib lix môs cuînk ut quixbok ajcui' jun reheb lix soldado li naxxucua ru li Dios.


μετα χαρας ευχαριστουντες τον Πατερα, οστις εκαμεν ημας αξιους της μεριδος του κληρου των αγιων εν τω φωτι, 	 Chebantioxi chiru li Acuabej Dios li quiq'uehoc ke chitz'akônk riq'uin li sahil ch'ôlejil kochbeneb laj pâbanel li ac xe'xtau xyâlal.


επειδη σε βλεπω οτι εισαι εις χολην πικριας και δεσμον αδικιας. 	 Lâat c'ajo' nak nacatcakalin ut junes mâusilal nacac'oxla, chan laj Pedro.


Διοτι ο Κυριος δεν απορριπτει εις τον αιωνα 	 Li Kâcuaß incßaß nocoxtzßektâna chi junaj cua.


διοτι εαν δεν θελης να εξαποστειλης τον λαον μου, ιδου, αυριον θελω φερει ακριδα επι τα ορια σου 	 Ut xye ajcuiß, “Cui incßaß nacacanabeb chi xic lin tenamit, cuulaj tintaklaheb laj sâcß saß lâ tenamit.


τα δε προβατα μου εβοσκον το καταπεπατημενον με τους ποδας σας και επινον το τεταραγμενον με τους ποδας σας. 	 Eb lin carner nequeßxtzaca li tzacaêmk li quiyekßîc saß êrok ut nequerucß li haß li nequetzßajni ru lâex.


Συ δε ο Αγιος κατοικεις μεταξυ των επαινων του Ισραηλ. 	 Lâat santo. Nim lâ cuanquilal ut lokßoninbilat xbaneb laj Israel.


Και ιδου, γυνη τις ειχε πνευμα ασθενειας δεκαοκτω ετη και ητο συγκυπτουσα και δεν ηδυνατο παντελως να ανακυψη. 	 Ut aran cuan jun li ixk cuan mâus aj musik'ej riq'uin. Cuakxaklaju chihab roquic lix yajel. C'utzc'u rix li ixk nak nabêc ut inc'a' naru naxakli chi tîc.


Σεις ομως δεν εμαθετε ουτω τον Χριστον, 	 Abanan lâex aj pâbanel mâcua' li na'leb a'an li xetzol riq'uin li Cristo.


Ο δε λαος επεφωνει Θεου φωνη και ουχι ανθρωπου. 	 Ut eb li tenamit que'oc chixyebal chi cau xyâb xcux: -Li yô chi âtinac mâcua' cuînk. A'an Dios, chanqueb.


Και οι ιπποι αυτων ειναι ταχυτεροι παρδαλεων και οξυτεροι λυκων της εσπερας και οι ιππεις αυτων θελουσι διαχυθη και οι ιππεις αυτων θελουσιν ελθει απο μακροθεν θελουσι πεταξει ως αετος σπευδων εις βρωσιν, 	 Kßaxal sêbakeb lix cacuâyeb chiruheb li hix. Tzßakalakeb aj camsinel chiru laj xoj li nequeßbêc chiru kßojyîn. Kßaxal cuißchic teßtâmk li nequeßxic chirix cacuây chi camsînc. Chi najt teßchâlk chak chirix cacuây li teßchâlk chi pletic. Nak teßxic saß ânil chi pletic, chanchanakeb li cßuch nak naxic chi junpât chixchapbal lix tib.


Ο δε Πετρος ηρχισε και εξεθετε προς αυτους τα γενομενα κατα σειραν, λεγων 	 Tojo'nak laj Pedro qui-oc chixyebal reheb chixjunil li c'a'ru quic'ulman ut quixye reheb:


Οτι δε ανεστησεν αυτον εκ νεκρων, μη μελλοντα πλεον να υποστρεψη εις την διαφθοραν, λεγει ουτως, οτι θελω σας δωσει τα ελεη του Δαβιδ τα πιστα. 	 Quixcuaclesi cui'chic chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak ut inc'a' chic tâcâmk jo' tz'îbanbil retalil sa' li hu Isaías li naxye chi jo'ca'in: Lâin texcuosobtesi ut tinq'ue êre li mâtan li quinyechi'i re laj David junxil. (Isa. 55:3)


Χαλδαιοι δε τινες προσηλθον τοτε και διεβαλον τους Ιουδαιους 	 Saß ajcuiß li cutan aßan cuanqueb laj Caldea queßoc chi jitoc chirixeb laj judío.


Ηνοιξαν επ' εμε το στομα αυτων, ως λεων αρπαζων και βρυχομενος. 	 Teßraj xbânunquil raylal cue. Chanchaneb li cakcoj nak nequeßxjap re ut teßraj tißoc.


Οι πατερες σας που ειναι, και οι προφηται μηπως θελουσι ζησει εις τον αιωνα; 	 Ut anakcuan, ¿bar cuanqueb lê xeßtônil yucuaß? Ut, ¿bar cuanqueb lê profeta? ¿Ma yoßyôqueb ta biß chi junelic?


ημεις αγαπωμεν αυτον, διοτι αυτος πρωτος ηγαπησεν ημας. 	 Lâo nakara li Dios xban nak a'an xrahoc ke xbên cua.


Ο θαρρων επι την ιδιαν αυτου καρδιαν ειναι αφρων αλλ' ο περιπατων εν σοφια, ουτος θελει σωθη. 	 Li ani naxcßojob xchßôl saß xbên li cßaßru naxbânu xjunes, aßan mâcßaß xnaßleb. Abanan li ani cuan xnaßleb tâcolekß.


Και εκ των υιων του Χαρημ, Μαασιας και Ηλιας και Σεμαιας και Ιεχιηλ και Οζιας. 	 Xcomoneb li ralal xcßajol laj Harim, aßaneb laj Maasías, laj Elías, laj Semaías, laj Jehiel, ut laj Uzías.


Και εφεραν την σκηνην προς τον Μωυσην την σκηνην, και παντα τα σκευη αυτης, τας περονας αυτης, τας σανιδας αυτης, τους μοχλους αυτης και τους στυλους αυτης, και τα υποβασια αυτης, 	 Ut queßxkßaxtesi re laj Moisés chixjunil li cßaßru tâcßanjelak re xyîbanquil li tabernáculo. Queßxkßaxtesi re chixjunil li tâcßanjelak saß li tabernáculo joß li gancho, joßqueb ajcuiß li tzßalam cheß ut li cheß li teßxqßue chi kßekßo, joß ajcuiß li okech ut lix naßajeb li teßxqßue cuiß.


και η δευτερα σειρα, ανθραξ, σαπφειρος και αδαμας 	 Saß li xcab tzol têqßue li châbil pec esmeralda, zafiro ut diamante.


Αι χειρες δε του Μωυσεως ησαν βεβαρημεναι οθεν λαβοντες λιθον, εθεσαν υποκατω αυτου και εκαθισεν επ' αυτου ο δε Ααρων και ο Ωρ, εις εκ του ενος μερους και εις εκ του αλλου, υπεστηριζον τας χειρας αυτου και αι χειρες αυτου εμενον εστηριγμεναι μεχρι δυσεως ηλιου. 	 Quilub chixtaksinquil li rukß laj Moisés. Tojoßnak laj Aarón rochben laj Hur queßxcßam chak jun li pec ut queßxqßue chokß xcßojaribâl. Laj Aarón ut laj Hur queßoc chixtenkßanquil lix tel re nak incßaß tâlûbk chixtaksinquil. Jun quixqßue rib saß xnim ukß ut li jun chic quixqßue rib saß xtzße. Chi joßcan queßxtaksi li rukß laj Moisés toj nak qui-oc li sakße.


Ναι, θελεις εξελθει εντευθεν με τας χειρας σου επι την κεφαλην σου διοτι ο Κυριος απεβαλε τας ελπιδας σου και δεν θελεις ευημερησει εις αυτας. 	 Cßajoßak lê xutân nak tex-êlk chak riqßuineb laj Egipto xban nak incßaß textenkßa. Lâin li Kâcuaß xintzßektânaheb laj Egipto li nequecßojob cuiß êchßôl. Incßaß us tex-êlk riqßuineb aßan.—


Και ο Νοβα υπηγε και εκυριευσε την Καιναθ και τα χωρια αυτης και ωνομασεν αυτην Νοβα, απο του ονοματος αυτου. 	 Ut cô ajcuiß laj Noba ut quirêchani li naßajej Kenat rochbeneb li cocß cßalebâl li cuanqueb chi xjun sutam. Ut quixqßue Noba chokß xcßabaß xban nak aßan lix cßabaß li cuînk aßan.


και διαιρεσον τα λαφυρα εις δυο μεταξυ των πολεμιστων των εξελθοντων εις τον πολεμον και πασης της συναγωγης 	 Têjach li cßaßru quexoc saß li plêt. Ut li jun jachal tâjeqßuîk reheb li soldado li queßpletic. Ut li jun jachal chic tâjeqßuîk reheb li jun chßol chic laj Israel.


Μετα δε ταυτα Αβεσσαλωμ ο υιος του Δαβιδ ειχεν αδελφην ωραιαν, ονοματι Θαμαρ, και ηγαπησεν αυτην Αμνων ο υιος του Δαβιδ. 	 Laj Absalón, li ralal laj David, quicuan jun li ranab, xTamar xcßabaß. Cßajoß xchßinaßusal li xkaßal aßan. Laj Amnón, aßan jun chic li ralal laj David. Laj Amnón cô xchßôl chirix lix Tamar.


Και εκ δευτερου ειπον Αλληλουια και ο καπνος αυτης αναβαινει εις τους αιωνας των αιωνων. 	 Ut que'xye cui'chic: -Aleluya, lok'oninbil taxak li Dios. Lix sibel li tenamit a'an tâtakek' chi junelic k'e cutan nak yôk chi c'atc.-


διοτι επρεπε τοτε πολλακις να παθη απο καταβολης κοσμου τωρα δε απαξ εις το τελος των αιωνων εφανερωθη, δια να αθετηση την αμαρτιαν δια της θυσιας εαυτου. 	 Cui ta quixmayeja rib nabal sut, nabal sut raj quicam chalen sa' xticlajic li ruchich'och'. Aban inc'a' quixbânu chi jo'can. Li Jesucristo quic'ulun re xrakbal li xbên contrato ut jun sut ajcui' quixmayeja rib. Ut riq'uin a'an cuan xcuybal li mâc.


Εν τω δωδεκατω ετει του Ιωραμ, υιου του Αχααβ βασιλεως του Ισραηλ, εβασιλευσεν Οχοζιας, ο υιος του Ιωραμ βασιλεως του Ιουδα. 	 Yô cablaju chihab roquic chokß xreyeb laj Israel laj Joram, li ralal laj Acab, nak laj Ocozías li ralal laj Joram qui-oc chokß xreyeb laj Judá.


και διηρχοντο απο εθνους εις εθνος και απο βασιλειου εις αλλον λαον, 	 Quilajeßxbeni ribeb saß eb li tenamit. Jalan jalânk li tenamit li quilajeßnumeß cuiß.


και καθως εγεινεν η φωνη αυτη, συνηλθε το πληθος και συνεταραχθη, διοτι ηκουον αυτους εις εκαστος λαλουντας με την ιδιαν αυτου διαλεκτον. 	 Nak que'rabi li c'a'ru yôqueb chixc'ulbal eb a'an, que'xch'utub ribeb li q'uila tenamit. Sachsôqueb xch'ôl xban nak que'rabi nak yôqueb chi âtinac sa' li râtinobâleb li junjûnk chi tenamit.


Και που τωρα η ελπις μου; και την ελπιδα μου τις θελει ιδει; 	 ¿Ma cuan ta biß cßaßru nacuoybeni? ¿Ma toj tâcuânk ta biß xsahil inchßôl?¿Ma tincßam ta biß chicuix li sahil chßôlej nak tincâmk? ¿Ma toxic ta biß chi hilânc cuochben saß li poks? chan laj Job.


Και ουτοι ειναι οι βασιλεις της γης, τους οποιους επαταξεν ο Ιησους και οι υιοι Ισραηλ, εντευθεν του Ιορδανου προς δυσμας, απο Βααλ-γαδ εν τη κοιλαδι του Λιβανου, και εως του ορους Αλακ, του αναβαινοντος εις Σηειρ και εδωκεν αυτην ο Ιησους εις τας φυλας του Ισραηλ κληρονομιαν, κατα τον διαμερισμον αυτων 	 Aßaneb aßin li rey li queßsacheß ruheb xban laj Josué rochbeneb lix soldados. Eb li naßajej aßan cuanqueb jun pacßal li nimaß saß li oeste li na-oc cuiß li sakße. Naticla chak cuan cuiß li tenamit Baal-gad saß li ru takßa Líbano. Nacuulac cuan cuiß li tzûl Halac ut nacuulac cuan cuiß li naßajej Seir. Ut li chßochß li queßrêchani laj Josué quixjeqßui reheb chixjunjûnkaleb lix têpaleb li ralal xcßajol laj Israel.


Τις εξαπεστειλεν ελευθερον τον αγριον ονον; η τις ελυσε τους δεσμους αυτου; 	 ¿Ani xqßuehoc reheb chi cuânc saß qßuicheß li bûr? Ut, ¿ani xcanabânc reheb chi bêc chi mâ ani na-iloc reheb?


δια να μη καυχηθη ουδεμια σαρξ ενωπιον αυτου. 	 Quixbânu chi jo'ca'in re nak mâ ani tixnimobresi rib chiru li Kâcua'.


Ο Κυριος ειναι μακροθυμος και πολυελεος, συγχωρων ανομιαν και παραβασιν, και οστις κατ' ουδενα τροπον δεν θελει αθωωσει τον ενοχον, ανταποδιδων την ανομιαν των πατερων επι τα τεκνα εως τριτης και τεταρτης γενεας. 	 Lâin li Kâcuaß li nimajcual Dios. Lâin nin-uxtânan u ut nincuy li mâusilal nequeßxbânu li tenamit usta nequeßxkßetkßeti rib chicuu. Lâin incßaß ninjoskßoß chi junpât. Numtajenak lin rahom. Incßaß nincanabeb yal chi joßcan li cuanqueb xmâc. Ut ninrahobtesiheb li alal cßajolbej riqßuin lix mâqueb lix naß xyucuaßeb toj saß li rox saß xcâ xtasalil li ralal xcßajoleb, chancat.


Και ελαβον ο Αβραμ και ο Ναχωρ εις εαυτους γυναικας το ονομα της γυναικος του Αβραμ ητο Σαρα και το ονομα της γυναικος του Ναχωρ, Μελχα, θυγατηρ του Αρραν, πατρος Μελχα, και πατρος Ιεσχα. 	 Laj Abram quisumla riqßuin jun li ixk xSarai xcßabaß. Ut laj Nacor quisumla riqßuin lix Milca. Lix Milca ut lix Isca xrabineb laj Harán.


Καλεσον τωρα, εαν τις σοι αποκριθη; και προς τινα των αγιων θελεις αποβλεψει; 	 Ut quixye ajcuiß laj Elifaz re laj Job: —Jap âcue. Ani ta na tâsumênk âcue. Malaj ut tâpatzß âtenkßanquil re junak ángel.


και ειπε, Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος Ουαι εις εκεινας, αιτινες συρραπτουσι προσκεφαλαια δια παντα αγκωνα χειρος και καμνουσι καλυπτρας επι την κεφαλην πασης ηλικιας, δια να δελεαζωσι ψυχας. Τας ψυχας του λαου μου δελεαζετε και θελετε σωσει τας εαυτων ψυχας; 	 Ye reheb nak joßcaßin ninye lâin li nimajcual Dios: Raylal tâchâlk saß êbên lâex ixk li nequeboj li tßicr re kßehicß ut re tûlac li nequeßxqßue saß xcux rukßeb ut saß xjolomeb. Nequebânu chi joßcan xban nak têraj nak tâcuânk êcuanquil saß xbêneb lê rech tenamitil re têye ani tâcâmk ut ani incßaß. ¿Ma târûk têbânu aßan yal re xcolbal rix lê yußam?


Ητο δε πολεμος αναμεσον Ροβοαμ και Ιεροβοαμ πασας τας ημερας της ζωης αυτου. 	 Junelic queßpletic chi ribileb rib laj Roboam ut laj Jeroboam toj chalen nak quicam laj Roboam.


διοτι αι θυγατερες του Μανασση ελαβον κληρονομιαν μεταξυ των υιων αυτου και οι επιλοιποι υιοι του Μανασση ελαβον την γην Γαλααδ. 	 Quixcßul lajêb jachal chic li chßochß laj Manasés xban nak li ôb chi xrabin laj Zelofehad queßqßueheß xchßochßeb joß nak queßqßueheß xchßochßeb li cuînk. Li naßajej Galaad, aßan li quiqßueheß reheb li jun chßol chic li ralal xcßajol laj Manasés.


Και τα ορια των υιων Εφραιμ κατα τας συγγενειας αυτων ησαν ταυτα τα ορια της κληρονομιας αυτων προς το ανατολικον μερος ησαν η Αταρωθ-αδαρ, εως της ανω Βαιθ-ωρων 	 Aßan aßin li naßajej li queßxcßul eb li ralal xcßajol laj Efraín, aß yal chanru xqßuialeb li junjûnk chßûtal: Li nubâl saß li este naticla chak saß li tenamit Atarot-adar. Nacuulac toj Bet-horón li cuan saß xbên bol.


Ουαι δε εις τας εγκυμονουσας και τας θηλαζουσας εν εκειναις ταις ημεραις. 	 Tok'obak ruheb li yaj aj ixk ut li yôqueb chi tu'resînk sa' eb li cutan a'an xban nak k'axal cui'chic ch'a'aj li êlelic chok' reheb.


Κατα δε την εορτην απελυεν εις αυτους ενα δεσμιον, οντινα εζητουν 	 Rajlal chihab sa' li nink'e Pascua laj Pilato narach'ab jun li prêx, a' yâl bar cuan te'raj li tenamit.


αλλ' ημεις τον Κυριον εχομεν θεον ημων, και δεν εγκατελιπομεν αυτον και οι ιερεις, οι λειτουργουντες εις τον Κυριον, ειναι οι υιοι του Ααρων και οι Λευιται, επι την εργασιαν 	 Abanan, li kaDios lâo, aßan li Kâcuaß. Incßaß yôco chixtzßektânanquil. Eb laj tij li yôqueb chi cßanjelac chiru li Kâcuaß, aßaneb li ralal xcßajol laj Aarón ut eb li nequeßtenkßan reheb, aßaneb laj levitas.


Το αργυριον σου δεν θελεις δωσει εις αυτον επι τοκω, και επι πλεονασμω, δεν θελεις δωσει τας τροφας σου. 	 Mêpatzß ral li tumin li têqßue chi toß re lê rech tenamitil, chi moco têqßue chi terto lix cua.


Και ενω ωμιλει μετ' αυτων, ιδου, ανεβαινεν ο προμαχητης, ο Φιλισταιος ο εκ της Γαθ, Γολιαθ το ονομα, εκ των στρατευματων των Φιλισταιων, και ελαλησε κατα τους αυτους λογους και ηκουσεν ο Δαβιδ. 	 Toj yô ajcuiß chi âtinac riqßuineb nak laj Goliat, li nimla cuînk li quichal saß li tenamit Gat, quixxakab rib saß xyiheb laj Israel ut eb laj filisteo. Qui-oc cuißchic chixhobbaleb laj Israel joß naxbânu rajlal cutan. Ut laj David quirabi li yô chixyebal.


Τεκνα τεκνων ειναι ο στεφανος των γεροντων και η δοξα των τεκνων οι πατερες αυτων. 	 Lix lokßaleb li ac tîxeb, aßaneb li ri. Ut lix lokßaleb li alalbej cßajolbej, aßaneb lix naß xyucuaßeb.


Και ειδον και ηκουσα ενα αγγελον πετωμενον εις το μεσουρανημα, οστις ελεγε μετα φωνης μεγαλης Ουαι, ουαι, ουαι εις τους κατοικουντας επι της γης δια τας λοιπας φωνας της σαλπιγγος των τριων αγγελων των μελλοντων να σαλπισωσι. 	 Ut quicuil jun chanchan nimla c'uch yô chi rupupic chiru choxa, ut yô chixjapbal re chixyebal: -C'ajo' li raylal, c'ajo' li raylal. C'ajo' li raylal li tâchâlk sa' xbêneb li cuanqueb sa' ruchich'och' nak te'yâbasîk li oxib chic chi trompeta xbaneb li oxib chi ángel, chan.


Μετα ταυτα ανεχωρησαν και επεπεσε τρομος του Θεου επι τας πολεις τας κυκλω αυτων και δεν κατεδιωξαν οπισω των υιων του Ιακωβ. 	 Li Dios quixqßue xxiuheb chixjunileb li tenamit li cuanqueb chi nachß riqßuin li quicuan cuiß laj Jacob. Xban nak queßxucuac, incßaß queßxtâke laj Jacob re teßxpleti nak yôqueb chi xic Bet-el.


Και αποκριθεις ο Ιησους ειπε προς αυτον Μακαριος εισαι, Σιμων, υιε του Ιωνα, διοτι σαρξ και αιμα δεν σοι απεκαλυψε τουτο, αλλ' ο Πατηρ μου ο εν τοις ουρανοις. 	 Tojo'nak quichak'oc li Jesús ut quixye re: -Us xak âcue, at Simón, ralalat laj Jonás, xban nak moco cuînk ta xc'utbesin châcuu lix yâlal a'in. Lin Yucua' cuan sa' choxa, a'an ban li xc'utbesin châcuu.


Οι εμποροι της Σαβα και Ρααμα ησαν εμποροι σου, διδοντες εις τας αγορας σου παν εξαιρετον αρωμα και παντα λιθον τιμιον και χρυσιον. 	 Eb laj Sabá ut eb laj Raama queßyacoc ajcuiß êriqßuin. Queßxjal li cßaßru êre riqßuin li sununquil ban, li châbil pec terto xtzßak, ut li oro.


Ο δε Δαβιδ ειχεν αναβιβασει την κιβωτον του Θεου απο Κιριαθ-ιαρειμ εις τον τοπον τον οποιον προητοιμασεν ο Δαβιδ δι' αυτην διοτι ειχε στησει σκηνην δι' αυτην εν Ιερουσαλημ. 	 Abanan lix Lokßlaj Câx li Kâcuaß cuan Jerusalén saß li muhebâl li quixyîb laj David nak quixcßam chak li Lokßlaj Câx toj Quiriat-jearim.


και εξετεινοντο τα ορια προς την θαλασσαν εις Μιχμεθα κατα το βορειον και τα ορια εστρεφον κατα το ανατολικον εως Τααναθ-σηλω, και εκειθεν διεβαινον κατα ανατολας εις Ιανωχα 	 Ut saß li norte naticla chak cuan cuiß li palau Mediterráneo. Nacuulac saß eb li tenamit Micmetat. Naxqßue vuêlt ut naxic saß li este toj saß li tenamit Taanat-silo ut nocoxnumekß saß li tenamit Janoa.


Εκδικασον την δικην σου μετα του πλησιον σου και μη ανακαλυπτε το μυστικον αλλου 	 Us nak tânau xcolbal âcuib chiruheb li ani teßjitok âcue. Abanan mâserakßi chiru jalan li cßaßru cuan chi mukmu.


Και παν εμψυχον ερπον, εις οσα μερη ηθελον επελθει ουτοι οι ποταμοι, θελει ζη και θελει εισθαι εκει πληθος ιχθυων πολυ σφοδρα, επειδη τα υδατα ταυτα ερχονται εκει διοτι θελουσιν ιαθη και θελουσι ζη τα παντα, οπου ο ποταμος ερχεται. 	 Chixjunil li xul li teßcuânk saß li nimaß aßan tâcuânk xyußameb. Nabaleb li car li teßcuânk saß li palau bar tâoc cuiß li nimaß. Tâcuânk xyußameb chixjunil li xul li teßcuânk saß li haß aßan.


Και ουδεις εκ των υπολοιπων του Ιουδα, των απελθοντων εις την γην της Αιγυπτου δια να παροικησωσιν εκει, θελει εκφυγει η διασωθη, δια να επιστρεψη εις την γην του Ιουδα, εις την οποιαν αυτοι εχουσι προσηλωμενην την ψυχην αυτων, δια να επιστρεψωσι να κατοικησωσιν εκει διοτι δεν θελουσιν επιστρεψει, ειμη οι διασεσωσμενοι. 	 Mâ jun reheb laj Judá li queßcôeb chi cuânc Egipto teßcolekß. Mâ jun reheb tâsukßîk cuißchic Judá usta teßraj ru sukßîc. Caßaj chic li teßruhânk chi êlelic teßsukßîk, chan li Dios.


Και εκαλεσεν ο Μωυσης παντα τον Ισραηλ και ειπε προς αυτους, Σεις ειδετε παντα οσα εκαμεν ο Κυριος ενωπιον των οφθαλμων σας εν τη γη της Αιγυπτου, εις τον Φαραω και εις παντας τους δουλους αυτου και εις πασαν την γην αυτου, 	 Laj Moisés quixchßutubeb chixjunileb laj Israel ut quixye reheb: —Lâex queril li cßaßru quixbânu li Kâcuaß re laj faraón lix reyeb laj Egipto ut reheb chixjunileb li nequeßtenkßan reheb joß eb ajcuiß chixjunileb li tenamit.


Ειπε δε ο Μωυσης, Δεν αρμοζει να γεινη ουτω διοτι ημεις θυσιαζομεν εις Κυριον τον Θεον ημων θυσιας, τας οποιας οι Αιγυπτιοι βδελυττονται ιδου, εαν ημεις θυσιασωμεν θυσιας, τας οποιας οι Αιγυπτιοι βδελυττονται, εμπροσθεν των οφθαλμων αυτων, δεν θελουσι μας λιθοβολησει; 	 Ut laj Moisés quixye re: —Incßaß naru nakabânu chi joßcan. Joß nocomayejac lâo chiru li Kâcuaß Dios, xicß nequeßril eb laj Egipto. Toloeßxqßue chi pec cui nocomayejac chiru li kaDios saß li tenamit aßin.


Και εξηλθεν ο βασιλευς και πας ο οικος αυτου κατοπιν αυτου. Και αφηκεν ο βασιλευς τας δεκα γυναικας τας παλλακας δια να φυλαττωσι τον οικον. 	 Joßcan nak li rey David qui-el aran rochbeneb chixjunileb li cuanqueb saß li rochoch. Quixcanab lajêb li ixk li nequeßcuan riqßuin re teßxcßacßale li rochoch.


Και ιδοντες οι μαθηται, εθαυμασαν λεγοντες Πως παρευθυς εξηρανθη συκη; 	 Ut nak que'ril a'an, lix tzolom que'sach xch'ôl ut que'xye: -¿Chanru nak xchakic sa' junpât lix tônal li higo? chanqueb.


Και ειπεν ο βασιλευς προς τον Σιμει, Δεν θελεις αποθανει. Και ωμοσε προς αυτον ο βασιλευς. 	 Ut li rey David quixbânu li juramento ut quixye re laj Simei nak incßaß tâcamsîk.


Και ειπεν ο Γεδεων, Δια τουτο, αφου παραδωση ο Κυριος τον Ζεβεε και τον Σαλμανα εις την χειρα μου, τοτε εγω θελω καταξανει τας σαρκας σας με τας ακανθας της ερημου και με τους τριβολους. 	 Laj Gedeón quixye reheb: —Nak li Kâcuaß acak xkßaxtesiheb saß kukß laj Zeba ut laj Zalmuna, lâin tinsukßîk êriqßuin ut tinqßue êlôb ut texinrahobtesi riqßuin li qßuix li nacuan saß li chaki chßochß, chan.


Το δε υπολοιπον της εξ αλφιτων προσφορας θελει εισθαι του Ααρων και των υιων αυτου ειναι αγιωτατον εκ των θυσιων των γινομενων δια πυρος προς τον Κυριον. 	 Ut li joß qßuial chic li mayej cßaj li tâcanâk, aßan tâqßuehekß re laj Aarón ut reheb li ralal. Li cßaj aßan santobresinbil chic xban li ac xcßatman chokß mayej chiru li Kâcuaß.


Ευλογια επι την κεφαλην του δικαιου το στομα δε των ασεβων αδικια καλυπτει. 	 Li ani tîc xchßôl na-osobtesîc xban li Dios. Ut eb li incßaß useb xnaßleb mem teßcanâk xban li raylal li tâchâlk saß xbêneb.


Και εν τω μηνι Νισαν, εν τω εικοστω ετει Αρταξερξου του βασιλεως, ητο οινος εμπροσθεν αυτου και λαβων τον οινον, εδωκα εις τον βασιλεα. Ποτε δε δεν ειχον σκυθρωπασει ενωπιον αυτου. 	 Aßin quicßulman saß li po Nisán nak ac yô chic junmay chihab roquic chokß rey laj Artajerjes. Lâin quincßam li vino ut quinqßue re li rey. Nak quincuulac riqßuin li rey quixqßue retal nak lâin ra saß inchßôl. Lâin mâ jun sut quincuulac riqßuin chi ra saß inchßôl.


Και την επαυριον εξηλθεν ο λαος εις την πεδιαδα και ανηγγελθη προς τον Αβιμελεχ. 	 Cuulajak chic laj Abimelec quirabi resil nak eb laj Siquem teßxic saß li cßalebâl.


Μετα δε ταυτα τα πραγματα Ναβουθαι ο Ιεζραηλιτης ειχεν αμπελωνα εν Ιεζραελ, πλησιον του παλατιου του Αχααβ βασιλεως της Σαμαρειας. 	 Aran Samaria cuan jun li cuînk aj Nabot xcßabaß. Jezreel xtenamit. Li cuînk aßan cuan jun xsir li racuîmk uvas nachß riqßuin lix palacio laj Acab, lix reyeb laj Samaria.


Και εζητουν να πιασωσιν αυτον και εφοβηθησαν τον οχλον επειδη ενοησαν οτι προς αυτους ειπε την παραβολην και αφησαντες αυτον ανεχωρησαν. 	 Eb laj tij ut eb laj tz'îb ut eb li xakabanbileb chi c'anjelac sa' rochoch li Dios que'xc'oxla raj xchapbal li Jesús re te'xq'ue sa' tz'alam xban nak que'xtau ru nak chirixeb a'an yô chi âtinac nak quixye li jaljôquil ru âtin a'an. Abanan que'xucuac xbaneb li tenamit. Jo'can nak que'xcanab ut que'el sa' li na'ajej a'an.


Την δε πρωτην της εβδομαδος Μαρια η Μαγδαληνη ερχεται εις το μνημειον το πρωι, ενω ετι ητο σκοτος, και βλεπει τον λιθον σηκωμενον εκ του μνημειου. 	 Sa' li xbên li cutan re li xamân nak toj mâji' nasakêu cô lix María Magdala xtenamit sa' li muklebâl. Nak quicuulac cuan cui' li muklebâl, quixq'ue retal nak ac isinbil chic li nimla pec li que'xq'ue chire li muklebâl.


Εν τω τριτω ετει της βασιλειας του Ιωακειμ, βασιλεως του Ιουδα, ηλθε Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος εις Ιερουσαλημ και επολιορκησεν αυτην. 	 Yô rox chihab roquic laj Joacim chokß xreyeb laj Judá nak quicuulac Jerusalén laj Nabucodonosor lix reyeb laj Babilonia chi pletic riqßuineb.


Και υπηγαν οι πρεσβυτεροι του Μωαβ και οι πρεσβυτεροι του Μαδιαμ, φεροντες τα δωρα της μαντειας εις τας χειρας αυτων και ηλθον προς Βαλααμ και ειπον προς αυτον τους λογους του Βαλακ. 	 Joßcan nak eb li nequeßcßamoc be saß xyânkeb laj Moab, rochbeneb li nequeßcßamoc be saß xyânkeb laj Madián queßcôeb riqßuin laj Balaam chixtzßâmanquil chiru nak tixtzßâma mâusilal saß xbêneb laj Israel ut queßxcßam xtumin re xtojbal li cßaßru tixbânu. Queßxye re cßaßru quixye laj Balac.


Και ειπα προς αυτην, Θελεις καθησει δι' εμε πολλας ημερας δεν θελεις πορνευσει και δεν θελεις εισθαι δι' αλλον και εγω ομοιως θελω εισθαι δια σε. 	 Xinye re: —Najt tatcuânk saß cuochoch ut incßaß chic tâmux ru lâ sumlajic, chi moco tâsicß jalan chic cuînk, chi moco lâin tincuânk âcuiqßuin, chanquin re.


Κατ' εκεινον δε τον καιρον ηλθον τινες, απαγγελλοντες προς αυτον περι των Γαλιλαιων, των οποιων το αιμα ο Πιλατος εμιξε με τας θυσιας αυτων. 	 Sa' li hônal a'an que'cuulac cuib oxibeb li cuînk riq'uin li Jesús ut que'xye re chanru nak laj Pilato quixtakla xcamsinquileb li cuînk aj Galilea nak yôqueb chi mayejac sa' li templo.


Οπου δεν ειναι κυβερνησις, ο λαος πιπτει εκ του πληθους δε των συμβουλων προερχεται σωτηρια. 	 Cui mâ ani naqßuehoc xnaßleb li cuanqueb saß xcuanquil, li tenamit incßaß us na-el. Li tenamit naru na-el chi us cui li cuanqueb saß xcuanquil cuan nabal li nequeßqßuehoc xnaßlebeb.


Και εδιδαχθη ο Μωυσης πασαν την σοφιαν των Αιγυπτιων και ητο δυνατος εν λογοις και εν εργοις. 	 Laj Moisés quixtzol rib jo' neque'xtzol ribeb laj Egipto. Ut cuan xna'leb chi âtinac ut chixbânunquil li châbil na'leb.


Και δεκα ανθρωποι εαν εναπολειφθωσιν εν μια οικια, θελουσιν αποθανει. 	 Usta lajêb chi cuînk teßcanâk saß li jun chi cab, teßcâmk ajcuiß chixjunileb aßan.


και Κεδες, και Εδρει, και Εν-ασωρ, 	 Cedes, Edrei, En-hazor,


Τοτε ο Παυλος παραλαβων τους ανδρας, την ακολουθον ημεραν καθαρισθεις μετ' αυτων εισηλθεν εις το ιερον, διαγγελλων ποτε εκπληρουνται αι ημεραι του καθαρισμου, οτε θελει γεινει προσφορα υπερ ενος εκαστου αυτων. 	 Cuulajak chic laj Pablo quixc'ameb li câhib chi cuînk chirix. Ut quixch'ajobresi rib rochbeneb nak qui-oc sa' li templo chixyebal reheb c'a'ru cutanquil te'xq'ue lix mayej li junjûnk re nak tâtz'aklok ru li xch'ajobresinquil ribeb li que'xbânu.


Διοτι ο Κυριος ευδοκει εις τον λαον αυτου θελει δοξασει τους πραους εν σωτηρια. 	 Li Kâcuaß sa saß xchßôl riqßuineb lix tenamit ut naxqßueheb xlokßal li tûlaneb.


Ανεβη ο Θεος εν αλαλαγμω, ο Κυριος εν φωνη σαλπιγγος. 	 Queßxyâbasi li trompeta ut japjôqueb re xban xsahileb saß xchßôl re xqßuebal xlokßal li Kâcuaß nak quitakeß saß lix nimajcual naßaj.


Θελει επιστρεψει, θελει ευσπλαγχνισθη ημας, θελει καταστρεψει τας ανομιας ημων και θελεις ριψει πασας τας αμαρτιας αυτων εις τα βαθη της θαλασσης. 	 Lâat tâcuuxtâna cuißchic ku ut incßaß chic tânak saß âchßôl li kamâc. Chanchan cutbil saß xchßamal li palau tâbânu nak tâtzßektâna chi junaj cua li kamâusilal.Lâat toâcuosobtesi joß cayechißi re laj Jacob, li kaxeßtônil yucuaß. Lâat tâcuuxtâna cuißchic ku joß cayechißi re laj Abraham li kaxeßtônil yucuaß najter kße cutan.


Μη καταστρεφε το εργον του Θεου δια φαγητον. Παντα μεν ειναι καθαρα, κακον ομως ειναι εις τον ανθρωπον οστις τρωγει με σκανδαλον. 	 Mâpo' xc'anjel li Dios riq'uin li c'a'ak re ru nacatzaca. Yâl nak chixjunil naru xtzacanquil. Abanan cui lâ hermân nach'inan xch'ôl riq'uin li nacatzaca, inc'a' us li yôcat chixbânunquil.


Και συνελαβεν η γυνη και εγεννησεν υιον ιδουσα δε αυτον οτι ητο ευμορφος, εκρυψεν αυτον τρεις μηνας. 	 Li rixakil quicana chi yaj aj ixk. Quicuan jun xcßulaßal têlom. Quiril nak cßajoß xchakßal ru li cßulaßal ut quixmuk oxib po.


Τοτε Αδωνιας ο υιος της Αγγειθ επηρθη εις εαυτον, λεγων, Εγω θελω βασιλευσει και ητοιμασεν εις εαυτον αμαξας και ιππεις και πεντηκοντα ανδρας προτρεχοντας εμπροσθεν αυτου. 	 Laj Adonías, li ralal li rey li quicuan riqßuin lix Haguit, quixkßetkßeti rib ut quixye: —Lâin tin-oc chokß rey, chan. Joßcan nak quixcauresiheb lix carruaje ut lix cacuây ut quixsicß ruheb lajêb roxcßâl li cuînk re teßoquênk chirix.


ουδε δυνανται να φερωσιν αποδειξεις περι οσων με κατηγορουσι τωρα. 	 Ut eb laj jitol cue inc'a' naru neque'xye nak yâl li c'a'ru yôqueb chixyebal xban nak mâc'a' junak retalil naru naxc'ut nak yâl.


Αμαμ, και Σεμα, και Μωλαδα, 	 Amam, Sema, Molada,


Και εσφυρηλατησαν το χρυσιον εις λεπτας πλακας και εκοψαν αυτο εις συρματα, δια να εργασθωσιν αυτο εις το κυανουν και εις το πορφυρουν και εις το κοκκινον και εις την βυσσον με εντεχνον εργασιαν. 	 Queßxten li oro. Chanchan li nokß nak queßxset chi cocß ru re teßxqßue xsahob ru li tßicr yîbanbil riqßuin lino ut riqßuin li nokß azul, li nokß púrpura ut li nokß cak, ut châbil nak queßxyîb.


Εαν ο οφις δαγκανη χωρις συριγμου, πλην και ο συκοφαντης καλητερος δεν ειναι. 	 ¿Cßaß ta cuiß ru aj e nak junak tixnau xtûlanobresinquil li cßantiß cui tâtißekß xban, nak toj mâjiß naxtûlanobresi?


Ο οκνηρος δεν επιτυγχανει του θηραματος αυτου τα δε υπαρχοντα του επιμελους ανθρωπου ειναι πολυτιμα. 	 Li ani nacuulac chiru cßanjelac tâcuânk cßaßru re. Ut li ani incßaß nacuulac chiru cßanjelac incßaß tâcuânk cßaßru re.Li ani nacuan saß tîquilal tâcuânk xyußam. Ut li ani incßaß us xnaßleb, aßan tâcâmk.


Και ανεβλεψεν ο Ορνα και ειδε τον βασιλεα και τους δουλους αυτου ερχομενους προς αυτον και εξηλθεν ο Ορνα και προσεκυνησε τον βασιλεα κατα προσωπον αυτου εως εδαφους. 	 Laj Arauna quiril nak li rey David ut eb li nequeßtenkßan re yôqueb chak chi châlc riqßuin. Qui-el ut quixcuikßib rib saß chßochß chiru li rey David.


Διοτι ετι ολιγον καιρον, και θελει ελθει ο ερχομενος και δεν θελει βραδυνει. 	 Jo'ca'in tz'îbanbil sa' li Santil Hu: Chi sêb tol-êlk li Cristo. Inc'a' tâbâyk chak.


Εν τη αυτη ημερα ο Κυριος θελει ξυρισει, με το ξυραφιον το μεμισθωμενον απο του περαν του ποταμου, μετα του βασιλεως της Ασσυριας, την κεφαλην και τας τριχας των ποδων και τον πωγωνα ετι θελει αφαιρεσει. 	 Ut saß eb li cutan aßan li Kâcuaß tixtakla lix reyeb laj Asiria, li cuan jun pacßal li nimaß Eufrates. Li cuînk aßan chanchan jun aj besonel xban nak tixtakla xbesbal lê jolom joß ajcuiß lê mach ut lê tzelec.


Ενθυμου τον εκ σπερματος Δαβιδ Ιησουν Χριστον, τον ανασταντα εκ νεκρων, κατα το ευαγγελιον μου. 	 Chijulticok' âcue nak li Jesucristo, a'an xcomoneb li ralal xc'ajol li rey David ut a'an li quicuacli cui'chic chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak. A'an a'in li resilal li evangelio li yôquin chixyebal lâin.


Και την τεταρτην ημεραν, οτε ηγερθησαν το πρωι, εσηκωθη να αναχωρηση και ειπεν ο πατηρ της νεας προς τον γαμβρον αυτου, Στηριξον την καρδιαν σου με ολιγον αρτον και μετα ταυτα θελετε υπαγει. 	 Saß li xcâ li cutan nak quisakêu, queßcuacli toj ekßela ut laj levita quixcauresi rib re tâxic saß xtenamit. Abanan lix yucuaß li ixk quixye re: —Cuaßin cuan, tojoßnak tatxic re nak cauhak âcuib chi bêc, chan.


Και η ζωη σου θελει εισθαι κρεμαμενη ενωπιον σου και θελεις φοβεισθαι νυκτα και ημεραν, και δεν θελεις πιστευει εις την ζωην σου. 	 Yôk lê cßaßux chi kßek chi cutan ut yôkex chixcßoxlanquil nak mâre texcamsîk xban nak junelic xiu xiu cuânkex.


Και εαν τις δεν υπακουη εις τον λογον ημων τον δια της επιστολης, τουτον σημειονετε και μη συναναστρεφεσθε μετ' αυτου, δια να εντραπη 	 Cui ut cuan junak sa' êyânk inc'a' naraj xpâbanquil li âtin a'in li xkatz'îba êre sa' li hu a'in, cheq'uehak retal a'an. Ut mêrochbeni êrib riq'uin re nak tâxutânâk.


και ηκουσαν παντες οι αρχοντες και πας ο λαος, οι εισελθοντες εις την συνθηκην, του να αποπεμψωσιν εκαστος τον δουλον αυτου και εκαστος την δουλην αυτου ελευθερους, ωστε να μη εχωσι πλεον δουλους αυτους υπηκουσαν λοιπον και απεπεμψαν 	 Joßcan nak chixjunileb li cuanqueb xcuanquil, joß eb ajcuiß li mâcßaßeb xcuanquil, queßxsume rachßabanquileb lix môs, joß ixk joß cuînk. Ut queßxbânu joß queßxye.


Φινεες δε ο υιος του Ελεαζαρ, υιου του Ααρων, ιστατο εμπροσθεν αυτης κατ' εκεινας τας ημερας, και ειπον, Να εξελθω παλιν εις μαχην εναντιον των υιων Βενιαμιν του αδελφου μου; η να παυσω; Και ο Κυριος ειπεν, Αναβα διοτι αυριον θελω παραδωσει αυτους εις την χειρα σου. 	 Ut laj Finees, aßan laj tij saß eb li cutan aßan. Laj Finees, aßan li ralal laj Eleazar. Ut laj Eleazar, aßan li ralal laj Aarón. Eb laj Israel queßxye re li Dios: —¿Ma us nak toxic cuißchic cuulaj chi pletic riqßuineb li ralal xcßajol laj Benjamín, li kech aj Israelil, malaj ut incßaß chic toxic? chanqueb. Ut li Kâcuaß quixye reheb: —Texxic cuißchic chi pletic riqßuineb xban nak cuulaj lâin tinkßaxtesiheb saß êrukß, chan.


Και εγω ο Δανιηλ ελιποθυμησα και ημην ασθενης ημερας τινας μετα ταυτα εσηκωθην και εκαμνον τα εργα του βασιλεως εθαυμαζον δε δια την ορασιν και δεν υπηρχεν ο εννοων. 	 Ut lâin laj Daniel sachso inchßôl quincana ut quinyajer cuib oxib cutan. Ut nak ac usin chic, quin-oc cuißchic chi cßanjelac chiru li rey. Abanan toj yô ajcuiß incßaßux chirix li quicßutbesîc chicuu xban nak incßaß quintau ru lix yâlal.


Ουτως ωκοδομησεν ο Σολομων τον οικον και συνετελεσεν αυτον. 	 Joßcan nak laj Salomón quixchoy xyîbanquil li templo.


Βασιλεως κρινοντος τους πτωχους εν αληθεια, ο θρονος αυτου θελει στερεωθη διαπαντος. 	 Li rey li nataklan saß tîquilal saß xbêneb li nebaß, xakxôk saß xnaßaj lix cuanquil junelic.


Μικρος ειμαι και εξουδενωμενος δεν ελησμονησα ομως τας εντολας σου. 	 Usta mâcßaß incuanquil ut usta tzßektânanbilin, incßaß nincanab xbânunquil li naxye lâ chakßrab.


Και παρεδωκε Κυριος εις την χειρα αυτου τον Ιωακειμ, βασιλεα του Ιουδα, και μερος των σκευων του οικου του Θεου και εφερεν αυτα εις γην Σεννααρ, εις τον οικον του θεου αυτου και εισηγαγε τα σκευη εις το θησαυροφυλακιον του θεου αυτου. 	 Ut li Dios quixcanab laj Joacim lix reyeb laj Judá saß rukßeb laj Babilonia. Ut cuan li secß li quicßanjelac saß rochoch li Dios li quicßameß saß li naßajej Sinar. Ut laj Nabucodonosor quixcßam saß rochoch lix dios ut quixqßue saß li naßajej bar naxocman cuiß li cßaßak re ru terto xtzßak re lix dioseb.


και τον λαον τον εν αυτη εξηγαγε και εβαλεν υπο πριονας και υπο τριβολους σιδηρους και υπο πελεκεις σιδηρους, και επερασεν αυτους δια της καμινου των πλινθων. Και ουτως εκαμεν εις πασας τας πολεις των υιων Αμμων. Τοτε επεστρεψεν ο Δαβιδ και πας ο λαος εις Ιερουσαλημ. 	 Li joß qßuial chic li tenamit li queßcana quirisiheb aran ut quixqßueheb chi jachoc cheß ut chi picßoc chßochß, ut chi yocßoc cheß riqßuin mâl. Quixqßueheb ajcuiß chixyîbanquil li xan ut chixcßatbaleb saß li horno. Joßcan ajcuiß quixbânu riqßuineb chixjunileb li tenamit li cuanqueb cuiß eb li ralal xcßajol laj Amón. Chirix aßan, laj David rochbeneb chixjunileb lix soldados queßsukßi Jerusalén.


Επαταξεν ετι ο Δαβιδ τον Αδαρεζερ βασιλεα της Σωβα, εν Αιμαθ, οτε επορευετο να στηση την εξουσιαν αυτου επι τον ποταμον Ευφρατην. 	 Ut quinumta ajcuiß laj David saß xbêneb laj Hadad-ezer, lix reyeb laj Soba aran Hamat nak yô raj chi xic chixxakabanquil lix cuanquil saß li naßajej li cuan chire li nimaß Eufrates.


Τα οστα αυτου ειναι χαλκινοι σωληνες τα οστα αυτου ως μοχλοι σιδηρου. 	 Lix bakel kßaxal cau joß li chßîchß bronce ut li rok chanchan li cacuil chßîchß.


Καλητερος δε αμφοτερων ειναι, οστις δεν υπηρξεν ετι, οστις δεν ειδε τα πονηρα εργα τα γινομενα υπο τον ηλιον. 	 Abanan kßaxal cuißchic us chokß reheb li toj mâjiß nequeßyoßla, xban nak toj mâjiß nequeßril li mâusilal li na-uxman saß ruchichßochß.


Οι ιερεις υιοι Ιεδαια, εκ του οικου Ιησου, εννεακοσιοι εβδομηκοντα τρεις. 	 Eb laj tij: aßan ralal xcßajoleb laj Jedaía. Ut laj Jedaía, aßan li ralal laj Jesúa. Aßan belêb ciento riqßuin oxlaju xcâcßâl.


Εξευρω τα εργα σου ιδου, εθεσα ενωπιον σου θυραν ανεωγμενην, και ουδεις δυναται να κλειση αυτην διοτι εχεις μικραν δυναμιν και εφυλαξας τον λογον μου και δεν ηρνηθης το ονομα μου. 	 A'an yô chixyebal êre chi jo'ca'in: Lâin ninnau chanru nak cuanquex. Lâin xinte li oquebâl chêru ut mâ ani naru tâtz'apok re. Ninnau nak inc'a' cau êrib. Abanan inc'a' xinêtz'ektâna. Junelic ban nequebânu li c'a'ru ninye.


Τωρα οι οφθαλμοι μου θελουσιν εισθαι ανεωγμενοι και τα ωτα μου προσεκτικα εις την προσευχην την γινομενην εν τω τοπω τουτω. 	 Chalen anakcuan lâin tincuileb lin tenamit ut tincuabi lix tijeb nak teßtijok saß li naßajej aßin.


Λαβε τους Λευιτας εκ μεσου των υιων Ισραηλ και καθαρισον αυτους. 	 —Tâcuisiheb laj levitas saß xyânkeb laj Israel re tâsantobresiheb.


Και αφου ο Μωυσης ετελειωσε να γραφη τους λογους του νομου τουτου εις βιβλιον, εως τελους, 	 Ut laj Moisés quixchoy xtzßîbanquil li chakßrab saß xticlajic toj saß rosoßjic.


Διοτι εγω ειμαι ο ελαχιστος των αποστολων, οστις δεν ειμαι αξιος να ονομαζωμαι αποστολος, διοτι κατεδιωξα την εκκλησιαν του Θεου 	 Lâin cubenak incuanquil chiruheb chixjunileb li apóstol ut mâcua' raj inc'ulub nak lâinak apóstol xban nak lâin xinrahobtesiheb chak laj pâbanel.


Και ανωρθωσε το θυσιαστηριον του Κυριου και εθυσιασεν επ' αυτου θυσιας ειρηνικας και ευχαριστηριους, και προσεταξε τον Ιουδαν να λατρευη Κυριον τον Θεον του Ισραηλ. 	 Chirix aßan quixyîb cuißchic lix artal li Dios. Saß xbên li artal aßan quixqßue li cßatbil mayej re xcßambaleb rib saß usilal riqßuin li Dios ut re bantioxînc. Quixye reheb li cuanqueb Judá nak teßcßanjelak chiru li Kâcuaß lix Dioseb laj Israel.


Διοτι η ημερα της εκδικησεως ητο εν τη καρδια μου, και εφθασεν ο ενιαυτος των λελυτρωμενων μου. 	 Xcuulac xcutanquil nak tinqßue rêkaj li rahobtesînc li queßxbânu reheb lin tenamit. Xcuulac xkßehil nak tincoleb lin tenamit saß rukßeb li xicß nequeßiloc reheb.


Ανθρωπος δε τις, τοξευσας ασκοπως, εκτυπησε τον βασιλεα του Ισραηλ μεταξυ των αρθρωσεων του θωρακος ο δε ειπεν προς τον ηνιοχον, Στρεψον την χειρα σου και εκβαλε με εκ του στρατευματος, διοτι επληγωθην. 	 Abanan jun li soldado laj Siria quixcut lix tzimaj chi incßaß quixcßoxla nak toxtau li rey. Ut li tzimaj aßan quixtau li rey Acab. Qui-oc saß xcßulbal rib li rakß chßîchß li naxcol cuiß rib. Laj Acab quixye re li ani nachßeßoc re li carruaje: —Câmc cue. Sukßisi li carruaje aßin. Tinâcuisi saß li plêt, chan.Cau yôqueb chi pletic chiru chixjunil li cutan aßan. Nak yôqueb chi pletic, quixxakab rib li rey Acab saß lix carruaje ut yô chi iloc cuanqueb cuiß li soldado aj Siria. Nak qui-ecuu, li rey Acab quicam.


και εκαμε τον μεσον μοχλον δια να διαπερα δια των σανιδων απ' ακρου εως ακρου. 	 Li cheß li queßxqßue chi kßekßo saß xyi quicuulac saß li xuc jun pacßal ut toj saß li xuc jun chic.


Και οι τρεις διασχισαντες το στρατοπεδον των Φιλισταιων, ηντλησαν υδωρ εκ του φρεατος της Βηθλεεμ του εν τη πυλη, και λαβοντες εφεραν προς τον Δαβιδ πλην ο Δαβιδ δεν ηθελησε να πιη αυτο, αλλ' εκαμεν αυτο σπονδην εις τον Κυριον, 	 Li oxib chi cuînk li cauheb rib chi pletic, queßnumeß saß lix naßajeb laj filisteo. Queßrisi li haß saß li becbil haß li cuan chire li oquebâl re Belén. Queßxcßam ut queßxqßue re laj David. Abanan laj David incßaß quirucß. Quixhoy ban li haß re xmayejanquil chiru li Dios.


Ο δε Ιωαβ επεστρεψεν απο της καταδιωξεως του Αβενηρ και οτε συνηθροισε παντα τον λαον, ελειπον εκ των δουλων του Δαβιδ δεκαεννεα ανδρες και ο Ασαηλ. 	 Laj Joab quixcanab râlinanquileb. Quixchßutub chixjunileb lix soldados ut quixqßue retal nak queßcamsîc belêlaju lix soldados. Joßcan ajcuiß laj Asael queßxcamsi.