Δια τουτο κληρονομιαν δεν θελουσιν εχει μεταξυ των αδελφων αυτων ο Κυριος ειναι η κληρονομια αυτων, καθως ειπε προς αυτους. 	 Mâcßaß teßxcßul rochbeneb li ras rîtzßin xban nak lix mâtaneb aßan, aßan li cßanjelac chiru li Kâcuaß.


Διοτι ολος ο νομος εις ενα λογον συμπληρουται, εις τον, Θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον. 	 Chixjunil li chak'rab natauman ru riq'uin xbânunquil li jun a'in: Chara lâ cuas âcuîtz'in jo' nak nacara âcuib lâat. (Lev. 19:18)


Νομισαντες δε οτι αυτος ητο εν τη συνοδια, ηλθον μιας ημερας οδον και ανεζητουν αυτον μεταξυ των συγγενων και των γνωριμων. 	 Sa' xch'ôleb a'an nak cuan sa' xyânkeb li rochben. Jun cutan ac xe'bêc nak que'xq'ue retal nak mâ ani. Ut que'oc chixsic'bal sa' xyânkeb li rech'alal ut sa' xyânkeb li neque'na'oc ru.


οτι κατεβησαν οι πατερες ημων εις την Αιγυπτον και κατωκησαμεν πολυν καιρον εν Αιγυπτω και οι Αιγυπτιοι κατεδυναστευσαν ημας και τους πατερας ημων 	 Eb li kaxeßtônil yucuaß queßcôeb Egipto ut nabal chihab xeßcuan aran kochbeneb. Lâo ut eb li kaxeßtônil yucuaß ra queßxbânu ke eb laj Egipto.


Και ενω η κιβωτος της διαθηκης του Κυριου εισηρχετο εις την πολιν Δαβιδ, Μιχαλ, η θυγατηρ του Σαουλ, εκυψε δια της θυριδος και ιδουσα τον βασιλεα Δαβιδ χορευοντα και παιζοντα, εξουδενωσεν αυτον εν τη καρδια αυτης. 	 Nak yô chi cuulac saß lix tenamit laj David li Lokßlaj Câx, lix Mical lix rabin laj Saúl qui-iloc saß li ventana. Quiril nak laj David yô chi piscßoc ut yô chi xajoc xban xsahil xchßôl. Ut quichal xjoskßil saß xbên.


Ραντισον με με υσσωπον, και θελω εισθαι καθαρος πλυνον με, και θελω εισθαι λευκοτερος χιονος. 	 Chatîcobresi taxak inchßôl re nak mâcßaßak chic inmâc. Isi li mâc li cuan saß li cuâm re nak tâcanâk chi sak ru joß li ratzßam que.


Και Βεναιας, ο υιος του Ιωδαε, ητο επι των Χερεθαιων και επι των Φελεθαιων οι δε υιοι του Δαβιδ ησαν αυλαρχαι. 	 Laj Benaía, li ralal laj Joiada, aßan li quitaklan saß xbêneb laj cereteo ut eb laj peleteo. Eb li ralal laj David, aßaneb li nînkeb xcuanquil saß xyânkeb.


Και θελεις τρωγει αυτους ως κριθινους εγκρυφιας, και θελεις ψηνει αυτους με κοπρον εξερχομενην απο ανθρωπου, εμπροσθεν των οφθαλμων αυτων. 	 Li caxlan cua li tâtzaca, aßan yîbanbil riqßuin cebada pombil saß xam. Chiruheb li tenamit tâpom saß xxamlel lix cßot cristian, chan.


εαν ομως δεν καμη ειρηνην μετα σου, αλλα σε πολεμηση τοτε θελεις πολιορκησει αυτην 	 Abanan cui eb aßan incßaß teßxcßam ribeb saß usilal êriqßuin ut teßraj pletic, lâex têsut rix lix tenamiteb.


και οι Λευιται θελουσι περικυκλονει τον βασιλεα κυκλω, εκαστος εχων τα οπλα αυτου εν τη χειρι αυτου και οστις εισελθη εις τον οικον, ας θανατονεται και θελετε εισθαι μετα του βασιλεως, οταν εισερχηται και οταν εξερχηται. 	 Li rey Joás sutsûk xbaneb laj levita nak tâêlk ut nak cuânk saß li templo. Ut cuânk xchßîchßeb re pletic saß rukßeb. Ut li ani tâoc saß li templo tâcamsîk.—


Ουχι διοτι εχομεν εξουσιαν επι της πιστεως σας, αλλ' ειμεθα συνεργοι της χαρας σας επειδη εν τη πιστει στεκεσθε. 	 Moco yôco ta xminbal êru sa' lê pâbâl. Ac cau êch'ôl sa' lê pâbâl. Yôco ban chêtenk'anquil re nak sahak êch'ôl sa' lê pâbâl.


Και εξετεινεν ο Μωυσης την ραβδον αυτου προς τον ουρανον, και ο Κυριος επεμψε βροντας και χαλαζαν και διετρεχε το πυρ επι την γην και ο Κυριος εβρεξε χαλαζαν επι την γην της Αιγυπτου 	 Tojoßnak laj Moisés quixtaksi lix xukß saß choxa ut li Kâcuaß Dios quixtakla li câk ut li sakbach. Nînki sakbach quixtakla chak li Kâcuaß Dios saß xbên li tenamit.


Εις εμε τον πλεον ελαχιστον παντων των αγιων εδοθη η χαρις αυτη, να ευαγγελισω μεταξυ των εθνων τον ανεξιχνιαστον πλουτον του Χριστου 	 Lâin li k'axal cubenak incuanquil sa' xyânkeb chixjunileb li ralal xc'ajol li Dios. Abanan yal xban lix nimal ruxtân li Dios quixq'ue cue li c'anjel a'in re xch'olobanquil chêru lix yâlal chirix lix nimal ruxtân li Cristo ut li lok'laj colba-ib sa' xc'aba' a'an.


Και ηκουσαν φωνην μεγαλην εκ του ουρανου, λεγουσαν προς αυτους Αναβητε εδω. Και ανεβησαν εις τον ουρανον εν τη νεφελη, και ειδον αυτους οι εχθροι αυτων. 	 Ut li cuib chi cuînk que'rabi jun yô chi âtinac sa' choxa. Chi cau xyâb xcux quixye reheb: -Takenkex chak arin, chan. Ut que'take' sa' choxa sa' jun li chok chiruheb li xic' neque'iloc reheb.


Και απεκριθην εκ δευτερου και ειπα προς αυτον, Τι ειναι οι δυο κλαδοι των ελαιων, οιτινες δια των δυο χρυσων σωληνων εκκενονουσιν εξ εαυτων το ελαιον εις την χρυσην λυχνιαν; 	 Ut quinpatzß ajcuiß re: —¿Cßaßru xyâlal li cuib chi rukß cheß olivo li na-el cuiß chak li aceite li nanumeß saß li cuib chi oro li naxic saß li candil?—


Και θελει λαβει ο ιερευς εκ της χειρος της γυναικος την προσφοραν της ζηλοτυπιας και θελει κινησει την προσφοραν ενωπιον του Κυριου και θελει προσφερει αυτην εις το θυσιαστηριον 	 Ut laj tij tixchap li mayej cßaj li quixqßue li cuînk xban xcakal xchßôl, li cuan saß rukß li ixk. Tixtaksi chiru li Kâcuaß ut tixcßam saß li artal.


Αγαπητοι, επειδη καταβαλλω πασαν σπουδην να σας γραφω περι της κοινης σωτηριας, ελαβον αναγκην να σας γραψω, προτρεπων εις το να αγωνιζησθε δια την πιστιν, ητις απαξ παρεδοθη εις τους αγιους. 	 Ex inhermân, anchal inch'ôl nak yôquin chixc'oxlanquil tz'îbac êriq'uin chirix li kacolbal sa' comonil. Aban xinq'ue retal nak tâajmânk ru nak tintz'îbak êriq'uin re xtz'âmanquil chêru nak têyal êk'e chixcolbal rix lê pâbâl. A'an li junaj chi pâbâl k'axtesinbil chak ke xban li Dios.


Ο ουρανος θελει ανακαλυψει την ανομιαν αυτου και η γη θελει σηκωθη κατ' αυτου. 	 Chixjunileb li cuanqueb saß ruchichßochß teßjitok chirix ut li Dios tixye nak cuan xmâc.


Και μετεσκηνωσεν ο Αβραμ, οδοιπορων και προχωρων προς μεσημβριαν. 	 Laj Abram qui-oc cuißchic chi xic saß li naßajej Neguev.


Και ειδον οι κατασκοποι ανθρωπον εξερχομενον εκ της πολεως, και ειπον προς αυτον, Δειξον εις ημας, παρακαλουμεν, την εισοδον της πολεως, και θελομεν καμει ελεος εις σε. 	 Queßril jun li cuînk eb laj qßuehol etal nak yô chi êlc saß li tenamit ut queßxye re: —Tâcßut chiku chanru naru to-oc saß li tenamit ut takuxtâna âcuu nak tonumtâk saß xbên li tenamit, chanqueb re.


Καθως λοιπον εμαθεν ο Κυριος οτι ηκουσαν οι Φαρισαιοι οτι ο Ιησους πλειοτερους μαθητας καμνει και βαπτιζει παρα ο Ιωαννης- 	 Quicuulac resil riq'uineb laj fariseo nak k'axal nabaleb li yôqueb chi tâkênc re li Jesús chiruheb li yôqueb chi tâkênc re laj Juan ut yôqueb chi cubsîc xha'eb.


Και ειπε προς αυτον κατα τους λογους τουτους, λεγουσα, Ο δουλος ο Εβραιος, τον οποιον εφερες εις ημας, εισηλθε προς εμε δια να με εμπαιξη, 	 Nak laj Potifar quicuulac saß cab, li ixk quiticßtißic chiru. Quixye re: —Qßue retal li môs aj hebreo li xacßam chak kiqßuin, aßan x-oc cuiqßuin saß cab ut xraj raj inchapbal.


Δεν θελει αφησει να κλονισθη ο πους σου ουδε θελει νυσταξει ο φυλαττων σε. 	 Aßan tâtenkßânk âcue re nak incßaß tattßanekß. Aßan incßaß nacuar. Junelic yô châcuilbal.


σηκωθεις αγιασον τον λαον και ειπε, Αγιασθητε δια την αυριον διοτι ουτω λεγει Κυριος ο Θεος του Ισραηλ Αναθεμα ειναι εν τω μεσω σου, Ισραηλ δεν δυνασαι να σταθης εμπροσθεν των εχθρων σου, εωσου αφαιρεσητε το αναθεμα εκ μεσου σας 	 ¡Cuaclin! Ut ye reheb li tenamit nak teßxsantobresi ribeb re cuulaj xban nak lâin li Kâcuaß lê Dios lâex aj Israel, ninye chi joßcaßin: “Lâex aj Israel, xexoc li cßaßak re ru li tento raj xesach ru chi junaj cua. Ut xexoc chokß êre li xkßaxtesîc raj chi cßanjelac chicuu. Cui lâex incßaß têrisi aßan saß êyânk mâ jokße têcuy pletic riqßuineb li xicß nequeßiloc êre.”


αλλους δε σωζετε μετα φοβου, αρπαζοντες αυτους εκ του πυρος, μισουντες και τον χιτωνα τον μεμολυσμενον απο της σαρκος. 	 Q'uehomak lê ch'ôl chixcolbal êras êrîtz'in. Chanchan li yôkex chirisinquileb sa' xxamlel li xbalba. Ut li jun ch'ol chic eb laj k'etol âtin, cheruxtânaheb ru aban tinye êre: cheq'uehak retal. Inc'a' chextz'akônk riq'uineb lix mâusilal xban nak numtajenakeb cui'chic lix mâusilal. Xic' cheril lix mâqueb jo' junak k'el t'icr numtajenak xtz'ajnil ru.


Αλλα τωρα ο Θεος εθεσε τα μελη εν εκαστον αυτων εις το σωμα καθως ηθελησεν. 	 Abanan li Dios quixq'ue sa' xna'aj chi tz'akal re ru lix cha'al li katz'ejcual jo' quiraj a'an.


Αλλ' ο Κυριος εσκληρυνε την καρδιαν του Φαραω, και δεν ηθελησε να εξαποστειλη αυτους. 	 Ut li Dios quixcacuubresi cuißchic xchßôl laj faraón ut incßaß quixcanabeb chi xic.


Ας αινωσι το ονομα αυτου χοροστατουντες εν τυμπανω και κιθαρα ας ψαλμωδωσιν εις αυτον. 	 Cheßxqßuehak taxak xlokßal li Kâcuaß riqßuin lix arpa ut riqßuin lix pandero. Cheßxajok re xqßuebal xlokßal lix cßabaß.


Και πρωτη εσηκωθη η σημαια του στρατοπεδου των υιων Ιουδα, κατα τα ταγματα αυτων, και επι του στρατευματος αυτου ητο Ναασσων ο υιος του Αμμιναδαβ. 	 Eb li ralal xcßajol laj Judá, aßaneb li xbên chßûtal li queßcôeb chi ubej ut cuan lix bandereb. Ut laj Naasón li ralal laj Aminadab, aßan li najolomin reheb.


Θεε μου, η ψυχη μου ειναι περιλυπος εντος μου δια τουτο θελω σε ενθυμεισθαι εκ γης Ιορδανου και Ερμωνειμ εκ του ορους Μισαρ. 	 Incßaß chic nincuy nak nacuecßa. Joßcan nak kßaxal nacatincßoxla nak cuanquin arin saß li naßajej chire li nimaß Jordán ut saß lix chßochßeb laj hermonita saß li tzûl Mizar.


Και εθεσε την λυχνιαν εν τη σκηνη του μαρτυριου απεναντι της τραπεζης κατα το μερος της σκηνης το προς μεσημβριαν, 	 Quirocsi ajcuiß li xnaßaj li candil, ut quixqßue saß lix tzße saß xcaßyabâl li mêx.


Και θελει ετοιμαζει προσφοραν εξ αλφιτων, εν εφα δια τον μοσχον και εν εφα δια τον κριον δια δε τα αρνια, οσον ειναι ικανη η χειρ αυτου και εν ιν ελαιου δι' εν εφα. 	 Nak tixqßue li toro tixqßue ajcuiß junmay litro li cßaj. Ut tixqßue junmay litro rochben li carner têlom. Ut tixqßue li joß qßuial na-ala saß xchßôl rochbeneb li cocß carner. Ut tixqßue ajcuiß oxib litro riqßuin media litro li aceite rochben li jûnkmay litro li cßaj.


Συ ησο πελεκυς μου, οπλα πολεμου, και δια σου συνετριψα εθνη και δια σου εξωλοθρευσα βασιλεια 	 Li Kâcuaß quixye: —Lâex aj Babilonia, chanchanex lin martillo re sachoc. Lâex texcßanjelak chicuu re xsachbaleb li xnînkal ru tenamit ut re xsachbal lix cuanquileb.


τοτε βεβαιως θελεις υψωσει το προσωπον σου ακηλιδωτον μαλιστα θελεις εισθαι σταθερος και δεν θελεις φοβεισθαι. 	 Cui tâbânu chi joßcan, mâcßaß tatxutânak cuiß. Tatcuânk chi sa saß âchßôl chi mâcßaßak âxiu.


Ο δε Ιεσουρουν επαχυνθη και απελακτισεν επαχυνθης, επλατυνθης, υπερελιπανθης τοτε ελησμονησε τον Θεον τον πλασαντα αυτον, και κατεφρονησε τον Βραχον της σωτηριας αυτου. 	 Eb laj Jesurún queßnînkan ut queßxkßetkßeti ribeb. Nalemtzßun nequeßiloc xban xnînkaleb. Ut queßxtzßektâna li Kâcuaß li quiyîban reheb. Queßxtzßektâna laj Colol reheb.


Ηδη δε οτε ηλθεν ο Τιμοθεος απο σας προς ημας και εφερε προς ημας καλας αγγελιας περι της πιστεως και της αγαπης σας, και οτι εχετε παντοτε αγαθην ενθυμησιν ημων, επιποθουντες να ιδητε ημας καθως και ημεις εσας, 	 Toje' xsuk'i chak laj Timoteo êriq'uin ut a'an xc'am chak jun châbil esilal chêrix chanru nak cau êch'ôl sa' lê pâbâl ut chanru nak nequexrahoc. Ut xye ajcui' ke nak rajlal nocoêc'oxla jo' ajcui' nak nequexkac'oxla lâo. Lâex nequeraj rilbal ku ut jo'can ajcui' lâo nakaj rilbal êru lâex.


Αναχωρησας δε ο Ισραηλ μετα παντων των υπαρχοντων αυτου, ηλθεν εις Βηρ-σαβεε και προσεφερε θυσιας εις τον Θεον του πατρος αυτου Ισαακ. 	 Laj Israel qui-el aran ut quixcßam chirix chixjunil li cßaßru cuan re. Ut nak quicuulac saß li naßajej Beerseba, quimayejac chiru li Kâcuaß Dios, li naxlokßoni laj Isaac lix yucuaß.


λεγων Τι σας φαινεται περι του Χριστου; τινος υιος ειναι; Λεγουσι προς αυτον Του Δαβιδ. 	 -¿C'a'ru nequec'oxla chirix li Cristo, li yechi'inbil xban li Dios? ¿Ani aj alal aj c'ajol nak nequeye?- Ut que'xye re: -Ralal xc'ajol li rey David.-


Ζω εγω, λεγει Κυριος ο Θεος, εξαπαντος εν χειρι κραταια και εν βραχιονι εξηπλωμενω και εν θυμω εκχεομενω θελω βασιλευσει εφ' υμας. 	 Lâin li yoßyôquil Dios ninye êre nak relic chi yâl lâin tintaklânk chi cau saß êbên lâex ut saß joskßil.


Ο δε Θεος της ελπιδος ειθε να σας εμπληση πασης χαρας και ειρηνης δια της πιστεως, ωστε να περισσευητε εις την ελπιδα δια της δυναμεως του Πνευματος του Αγιου. 	 Li Dios a'an li kayo'on. A'an taxak chiq'uehok xsahil êch'ôl chi nabal ut tixq'ue ajcui' êre li tuktûquil usilal xban nak nequexpâban. Xban nak cuan xcuanquil li Santil Musik'ej êriq'uin, cauhak taxak êch'ôl chi oybenînc.


Κατεδιωξεν αυτους και διηλθεν ασφαλως δια της οδου, την οποιαν δεν ειχε περιπατησει με τους ποδας αυτου. 	 Narâlinaheb toj retal naxchapeb ut mâcßaß naxcßul usta naxic saß jun li naßajej mâ jun sut quinumeß cuiß.


Και ειπεν ο Ιωσαφατ, Δεν ειναι ενταυθα ετι προφητης του Κυριου, δια να ερωτησωμεν δι' αυτου; 	 Abanan laj Josafat quixpatzß: —¿Ma mâcßaß ta biß junak xprofeta li Dios arin naru topatzßok cuiß? chan.


Τοτε εσηκωθη επι το βημα των Λευιτων Ιησους και Βανι, Καδμιηλ, Σεβανιας, Βουννι, Σερεβιας, Βανι και Χανανι, και ανεβοησαν μετα φωνης μεγαλης προς Κυριον τον Θεον αυτων. 	 Ut chirix aßan queßnumeß chi ubej eb laj levita. Aßaneb aßin: laj Jesúa, laj Bani, laj Cadmiel, laj Sebanías, laj Buni, laj Serebías, laj Bani ut laj Quenani. Queßxyâba xcßabaß li Kâcuaß lix Dioseb chi cau xyâb xcuxeb.


Και απηλθεν απ' αυτου η δε ειπε, Νυμφιος αιματων εισαι ενεκα της περιτομης. 	 Xban li circuncisión lix Séfora quixye re: —Xban nak xhoyeß xquiqßuel lâ cualal nak xcßul li circuncisión, lâat incßaß tatcâmk, chan. Joßcan nak li Dios incßaß quixcamsi laj Moisés.


Και εις ηντινα πολιν εισερχησθε και σας δεχωνται, τρωγετε τα παρατιθεμενα εις εσας, 	 Nak texc'ulek' sa' junak tenamit, chec'ulak ut chetzaca li c'a'ru tâq'uehek' êre.


Εβαρυνε δε η μαχη επι τον Σαουλ, και επετυχον αυτου οι τοξοται, και επληγωθη υπο των τοξοτων. 	 Chirix aßan queßpletic chi cau re xcamsinquil laj Saúl. Cau queßpletic toj retal queßxtau laj Saúl chi tzimaj.


Και εν τω δεκατω τεταρτω ετει ηλθεν ο Χοδολλογομορ και οι βασιλεις οι μετ' αυτου, και επαταξαν τους Ραφαειμ εν Ασταρωθ-καρναιμ, και τους Ζουζειμ εν Αμ, και τους Εμμαιους εν Σαυη-κιριαθαιμ, 	 Nak ac xnumeß chic jun chihab, li rey Quedorlaomer queßxchßutub rib rochbeneb li oxibeb chic li rey. Queßcôeb rochbeneb lix soldados chi pletic. Nak yôqueb chi xic chi pletic riqßuineb li ôb chic li rey, saß lix beheb queßxtau jalaneb tenamit ut queßpletic riqßuineb toj retal queßnumta saß xbêneb laj Refaim li cuanqueb saß li tenamit Astarot Karnaim, ut saß xbêneb laj Zuz li cuanqueb saß li tenamit Ham, joß ajcuiß saß xbêneb laj Emita li cuanqueb saß li tenamit Save-quiriataim.


Δουλος σου ειμαι εγω συνετισον με, και θελω γνωρισει τα μαρτυρια σου. 	 Lâin laj cßanjel châcuu. Chaqßue taxak innaßleb re nak tintau ru chi us lix yâlal lâ chakßrab.


Και ενω αυτοι ηκουον ταυτα, προσθεσας ειπε παραβολην, διοτι ητο πλησιον της Ιερουσαλημ και αυτοι ενομιζον οτι η βασιλεια του Θεου εμελλεν ευθυς να φανη 	 Ut li Jesús quixye jun chic li jaljôquil ru âtin reheb li yôqueb chi abînc re, xban nak cuulaqueb re Jerusalén. Eb a'an que'xc'oxla nak li Jesús ac oc re chixxakabanquil lix nimajcual cuanquilal li Dios.


Και ενεθυμηθης την ακολασιαν της νεοτητος σου, οτε τα στηθη σου επιεζοντο υπο των Αιγυπτιων, δια τους μαστους της νεοτητος σου. 	 Ut lix Aholiba quiraj cuânc joß nak quicuan aran Egipto saß xsâjilal nak quixqßue rib chi batzßunêc xbaneb li cuînk.


και οικοδομησον θυσιαστηριον εις Κυριον τον Θεον σου επι της κορυφης της πετρας ταυτης, κατα το διατεταγμενον και λαβε τον δευτερον βουν και προσφερε ολοκαυτωμα με τα ξυλα του αλσους, το οποιον θελεις κατακοψει. 	 Ut tâyîb chi châbil jun chic li artal saß xbên li bol aßin re inlokßoninquil lâin li Kâcuaß lâ Dios. Ut saß li artal li tâyîb, tâcßat li toro chokß âmayej. Lix cheßel li dios Asera li xayocß, aßan li tâcßanjelak chokß âsiß re xcßatbal li toro, chan li Kâcuaß.


Εν δε τω τριτω ετει του Ωσηε υιου του Ηλα, βασιλεως του Ισραηλ, εβασιλευσεν Εζεκιας ο υιος του Αχαζ βασιλεως του Ιουδα. 	 Yô rox chihab roquic chokß xreyeb laj Israel laj Oseas li ralal laj Ela nak laj Ezequías li ralal laj Acaz qui-oc chokß xreyeb laj Judá.


Δια τι εκρημνισας τους φραγμους αυτης, και τρυγωσιν αυτην παντες οι διαβαινοντες την οδον; 	 Chanchan nak cacuisi lix corralil li uvas ut chixjunileb li nequeßnumeß saß be nequeßxsicß li ru. Chanchan aßan cabânu ke nak caqßue xlesênseb chixbânunquil raylal ke li xicß nequeßiloc ke.


Και οσα λεγω προς εσας προς παντας λεγω Αγρυπνειτε. 	 Ut li c'a'ak re ru ninye êre lâin, a'an ajcui' ninye reheb chixjunileb re nak yo'on cuânkeb, chan li Jesús.


Μετα δε ταυτα επαταξεν ο Δαβιδ τους Φιλισταιους και κατετροπωσεν αυτους και ελαβεν ο Δαβιδ την Μεθεγ-αμμα εκ χειρος των Φιλισταιων. 	 Mokon chic li rey David quipletic cuißchic riqßuineb laj filisteo ut quinumta saß xbêneb. Joßcan nak queßsach xcuanquileb laj filisteo saß li naßajej Meteg-ama.


Και εκαμον ουτως οι υιοι Ισραηλ καθως προσεταξεν ο Ιησους, και ελαβον δωδεκα λιθους εκ μεσου του Ιορδανου, καθως ειπε Κυριος προς τον Ιησουν, κατα τον αριθμον των φυλων των υιων Ισραηλ, και μετεκομισαν αυτους μεθ' εαυτων εις τον τοπον οπου κατελυσαν και εθεσαν αυτους εκει. 	 Ut eb li cablaju chi cuînk queßxbânu joß quixye laj Josué. Queßxxoc li cablaju chi pec saß xyi li nimaß Jordán joß quiyeheß re laj Josué xban li Dios. Aßan retalil li cablaju têp chi tenamit re Israel. Queßxcßam li pec ut queßxchßutub saß li naßajej bar queßhilan cuiß.


Οι οφθαλμοι σου ας βλεπωσιν ορθα, και τα βλεφαρα σου ας κατευθυνωνται εμπροσθεν σου. 	 Junelic chebânuhak li tîquilal ut cheqßuehak retal cßaßru li us.


ελθετε, ας καταβωμεν και ας συγχυσωμεν εκει την γλωσσαν αυτων, δια να μη εννοη ο εις του αλλου την γλωσσαν. 	 Joßcan ut tocubek ut takajal li râtinobâleb re nak incßaß teßxtau ru li cßaßru teßxye chi ribileb rib, chan li Dios.


Ελαβε δε ο βασιλευς τους δυο υιους της Ρεσφα, θυγατρος του Αια, τους οποιους εγεννησεν εις τον Σαουλ, τον Αρμονει και Μεμφιβοσθε και τους πεντε υιους της Μιχαλ, θυγατρος του Σαουλ, τους οποιους εγεννησεν εις τον Αδριηλ, υιον του Βαρζελλαι του Μεωλαθιτου 	 Abanan li rey David quixtakla xchapbaleb laj Armoni ut laj Mefi-boset, li cuib chi ralal laj Saúl riqßuin lix Rizpa lix rabin laj Aja. Ut quixtakla ajcuiß xchapbaleb li ôb chi ralal laj Adriel, li quixqßuiresi lix Micael lix rabin laj Saúl. Laj Adriel, aßan li ralal laj Barzilai, Mehola xtenamit.


Αφηρεσεν ο Κυριος τας κρισεις σου, απεστρεψε τον εχθρον σου βασιλευς του Ισραηλ ειναι ο Κυριος εν μεσω σου δεν θελεις πλεον ιδει κακον. 	 Li Kâcuaß xrisi li raylal li xqßue saß êbên ut xrisiheb li xicß nequeßiloc êre. Li Kâcuaß aßanak chic lê rey, lâex aj Israel. Joßcan nak mâcßaß chic têxucua xban nak mâcßaßak chic li raylal saß êbên.


μεταξυ των οποιων εισθε και σεις προσκεκλημενοι του Ιησου Χριστου, 	 Jo'can ajcui' lâex sic'bil ajcui' êru, ut lâex chic ralal xc'ajol li Kâcua' Jesucristo.


διοτι το φρονημα της σαρκος ειναι εχθρα εις τον Θεον επειδη εις τον νομον του Θεου δεν υποτασσεται αλλ' ουδε δυναται 	 Li toj yôqueb chixbânunquil li naxrahi ru lix ch'ôleb, cuanqueb sa' xîq'uilal riq'uin li Dios ut inc'a' neque'raj xcubsinquil rib rubel xcuanquil lix chak'rab li Dios chi moco neque'ru chixbânunquil.


Δεν ειδετε ορασεις ματαιας και ελαλησατε μαντειας ψευδεις και λεγετε, Ο Κυριος ειπεν, ενω εγω δεν ελαλησα; 	 ¿Ma mâcuaß ta biß ticßtiß li visión ut li kßehicß li incßaß cßutbil inban lâin? Usta nequeßxye nak lâin xincßutuc chiruheb, abanan moco yâl ta li nequeßxye.


Μακαριος οστις πιαση και ριψη τα νηπια σου επι την πετραν 	 Us xak re li ani teßxsacß lê cocßal chiru pec xban li mâusilal xebânu ke.


Διοτι στενοχωρουμαι υπο των δυο, εχων μεν την επιθυμιαν να αναχωρησω και να ειμαι με τον Χριστον διοτι ειναι πολυ πλεον καλητερον 	 Ch'a'aj chok' cue xnaubal bar cuan li k'axal us. Nacuaj raj câmc re nak tinxic riq'uin li Cristo. A'an raj li k'axal us chok' cue lâin.


Αι γυναικες ωσαυτως σεμναι, ουχι καταλαλοι, εγκρατεις, πισται κατα παντα. 	 Jo'can ajcui' li rixakileb li neque'c'anjelac sa' xyânkeb laj pâbanel. Châbilakeb lix na'leb. Mâcua'akeb aj molol âtin. Mâcua'akeb aj calajenak. Tîcakeb ban xch'ôl ut tîcakeb lix c'a'ux riq'uin chixjunil.


και ηλθον εις το φρουριον της Τυρου και εις πασας τας πολεις των Ευαιων και των Χαναναιων και εξηλθον κατα το νοτιον του Ιουδα εις Βηρ-σαβεε. 	 Mokon chic, queßcôeb saß li tenamit Tiro, li kßaxal cau rib chi pletic. Ut queßcôeb saß chixjunileb lix tenamiteb laj heveo ut eb laj cananeo. Ut queßcôeb saß li tenamit Beerseba, li cuan saß xcuênt Judá ut queßcuulac toj Neguev.


Εαν καταθλιψητε αυτους οπωσδηποτε και βοησωσι προς εμε, θελω εξαπαντος εισακουσει της φωνης αυτων, 	 Cui lâex têrahobtesiheb, lâin tincuabi nak teßxtzßâma xtenkßanquileb cue.


και εφανην εις τον Αβρααμ, εις τον Ισαακ και εις τον Ιακωβ, με το ονομα, Θεος Παντοκρατωρ δεν εγνωρισθην ομως εις αυτους με το ονομα μου Ιεοβα 	 Lâin quincßutbesi chiruheb laj Abraham, laj Isaac joß ajcuiß laj Jacob nak lâin li nimajcual Dios. Aban incßaß quincßutbesi chiruheb nak lâin li Dios li nacoloc.


Και ο Θεος με απεστειλεν εμπροσθεν σας δια να διατηρησω εις εσας διαδοχην επι της γης και να διαφυλαξω την ζωην σας μετα μεγαλης λυτρωσεως. 	 Li Kâcuaß Dios quinixtakla chak arin chi cßamoc be chêru re nak texcolekß. Chi joßcaßin tâcuânk nabaleb li kalal kacßajol. Li Kâcuaß Dios quinixtakla arin re nak eb laj Israel incßaß teßosokß saß ruchichßochß.


Ενεκεν Δαβιδ του δουλου σου μη αποστρεψης το προσωπον του κεχρισμενου σου. 	 Saß xcßabaß li rey David laj cßanjel châcuu, chabânu taxak li cßaßru cayechißi re xban nak aßan sicßbil ru âban.


δεν θελεις συγκατανευσει εις αυτον, ουδε θελεις δωσει ακροασιν εις αυτον, ουδε θελει φεισθη αυτον ο οφθαλμος σου, ουδε θελεις σπλαγχνισθη ουδε θελεις κρυψει αυτον 	 Mêbânu li cßaßru naxye chi moco têrabi. Mêril xtokßobâl ru, chi moco têruxtâna ru, chi moco têcol rixeb.


Εκει εφοβηθησαν φοβον, οπου δεν ητο φοβος, διοτι ο Θεος διεσκορπισε τα οστα των στρατοπεδευοντων κατα σου κατησχυνας αυτους, διοτι ο Θεος κατεφρονησεν αυτους. 	 Saß jun cutan teßxucuak lix tenamit li Dios, usta incßaß raj tento nak teßxucuak xban nak li Dios tixsacheb ru li xicß nequeßiloc reheb. Teßcßutekß xxutân nak teßtzßektânâk xban li Dios.Riqßuin ta li Dios li cuan Sión chichâlk lix colbaleb laj Israel. Li Kâcuaß Dios taxak chicolok reheb li ralal xcßajol saß rukßeb li nequeßnumta saß xbêneb. Cheßsahokß taxak xchßôleb laj Israel, li ralal xcßajol laj Jacob nak li Dios tixcßameb cuißchic saß xtenamiteb.


Προσεχετε τους κυνας, προσεχετε τους κακους εργατας, προσεχετε την κατατομην 	 Checol êrib chiruheb laj balak'. Eb a'an chanchaneb li tz'i' xban nak mâc'a'eb xna'leb. Neque'xye nak inc'a' naru tocolek' cui toj mâji' nakac'ul li circuncisión.


Και απεχωρισθη η Μαριαμ απο του στρατοπεδου επτα ημερας και ο λαος δεν εσηκωθη εωσου επεστρεψεν η Μαριαμ. 	 Joßcan nak queßrisi lix María saß xyânkeb chiru cuukub cutan, ut eb li tenamit queßroybeni saß li naßajej aßan toj quisukßi lix María saß xyânkeb.Nak ac xcßulun lix María saß xyânkeb, queßel saß li naßajej Hazerot. Queßcôeb saß li naßajej Parán ut aran queßcana.


Ο δε αποκριθεις ειπε προς αυτους Εις εκ των δωδεκα, ο εμβαπτων μετ' εμου εις το πινακιον την χειρα. 	 Ut li Jesús quichak'oc ut quixye reheb: -Li tâk'axtesînk cue, a'an jun êre lâex li yô chixtz'abal lix caxlan cua cuochben sa' li sec'.


αφου ομως αναστηθω, θελω υπαγει προτερον υμων εις την Γαλιλαιαν. 	 Ut nak acak xincuacli cui'chic chi yo'yo sa' xyânkeb li camenak, lâin xbên cua tinxic chêru aran Galilea.-


Και εαν δεν θελησωσι να λαβωσι το ποτηριον εκ της χειρος σου δια να πιωσι, τοτε θελεις ειπει προς αυτους, Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων Εξαπαντος θελετε πιει. 	 Cui eb aßan incßaß teßraj xcßulbal li raylal tâye reheb, “Li Kâcuaß li nimajcual Dios xye nak tento têcßul.”


Προσευχεσθε δε δια να μη γεινη η φυγη υμων εν χειμωνι. 	 Chextijok ut chetz'âma chiru li Dios re nak inc'a' tâc'ulmânk a raylal a'in sa' habalk'e.


Και οταν συμπληρωθωσι τα εβδομηκοντα ετη, θελω ανταποδωσει επι τον βασιλεα της Βαβυλωνος και επι το εθνος εκεινο, λεγει Κυριος, την ανομιαν αυτων, και επι την γην των Χαλδαιων, και θελω καταστησει αυτην ερημωσιν αιωνιον. 	 Abanan nak acak xnumeß li lajêb xcâcßâl chihab, lâin tinqßue lix reyeb laj Babilonia chixtojbal lix mâc, joß eb ajcuiß li tenamit. Lâin tincanab lix naßajeb chi mâcßaß cuan chi saß chi junelic, chan li Dios.


Και θελουσι περιπαιζει τους βασιλεις, και οι αρχοντες θελουσιν εισθαι παιγνιον εις αυτους θελουσιν εμπαιζει παν οχυρωμα διοτι θελουσιν επισωρευσει χωμα και θελουσι κυριευσει αυτο. 	 Teßxrahobtesiheb li acuabej ut teßxtzßektânaheb li nequeßcßamoc be saß li tenamit. Nak nequeßril li cab li nequeßxcol cuiß ribeb li tenamit, nequeßxseße. Nequeßxtûb li chßochß ut saß xbên aßan nequeßtakeß re nak târûk teßoc saß li tenamit re teßrêchani.


Διοτι ιδου, ενω εγω επι την πολιν, επι της οποιας εκληθη το ονομα μου, αρχιζω να φερω κακον, σεις θελετε μεινει λοιπον ατιμωρητοι; δεν θελετε μεινει ατιμωρητοι, διοτι εγω θελω καλεσει μαχαιραν επι παντας τους κατοικους της γης, λεγει ο Κυριος των δυναμεων. 	 Lâin oc cue chixtaklanquil li raylal saß êbên lâex li cuanquex Jerusalén, li nequeßxcßabaßin incßabaß. ¿Ma texcolekß ta biß lâex chiru li raylal li tintakla saß êbên? ¿Ma incßaß ta biß têtoj rix lê mâc? Lâin tintakla li raylal saß xbêneb chixjunileb li cuanqueb saß ruchichßochß, chan li Kâcuaß li nimajcual Dios.


τας πρεσβυτερας ως μητερας, τας νεωτερας ως αδελφας μετα πασης καθαροτητος. 	 Ut chaq'ueheb xna'leb li chêquel ixk jo' lâ na' châcuu nak tâcuileb. Ut chaq'ueheb ajcui' xna'leb li sâj ixk jo'queb lâ cuanab châcuu nak tâcuileb. Chaq'ueheb xna'leb riq'uin xtîquilal âch'ôl.


Και εκ των πτωχων του λαου και το υπολοιπον του λαου το εναπολειφθεν εν τη πολει και τους φυγοντας, οιτινες προσεφυγον προς τον βασιλεα της Βαβυλωνος, και το εναπολειφθεν του πληθους, μετωκισε Νεβουζαραδαν ο αρχισωματοφυλαξ. 	 Laj Nabuzaradán li nataklan saß xbêneb li soldado li nequeßcßacßalen re li rey, quixchapeb li nebaß ut eb li cristian li queßcana saß li tenamit. Quixchapeb ajcuiß li queßoquen chirix lix reyeb laj Babilonia. Quixchap chixjunileb li tenamit ut quixcßameb chi prêxil aran Babilonia.


Ειπε δε ο Πετρος Ανθρωπε, δεν εξευρω τι λεγεις. Και παρευθυς, ενω αυτος ελαλει ετι, εφωναξεν ο αλεκτωρ. 	 Ut laj Pedro quixye: -At cuînk, inc'a' ninnau c'a'ru yôcat chixyebal, chan. Ut toj yô ajcui' chi âtinac laj Pedro nak quiyâbac li tzo' xul.


Και θελεις λαβει εκ του αιματος του μοσχαριου και θεσει επι των κερατων του θυσιαστηριου με τον δακτυλον σου και θελεις χυσει ολον το αιμα παρα την βασιν του θυσιαστηριου. 	 Tâxoc lix quiqßuel ut riqßuin rußuj âcuukß tâyul li quicß chiru li câhib chi xucub li cuanqueb saß xcâ xucûtil li artal. Ut li joß qßuial li tâelaßânk tâhoy saß xtôn li artal.


Και ελυπηθη ο Δαβιδ, οτι ο Κυριος εκαμε χαλασμον επι τον Ουζα και εκαλεσε τον τοπον τουτον Φαρες-ουζα εως της ημερας ταυτης. 	 Incßaß quicuulac chiru laj David nak li Kâcuaß quixcamsi laj Uza. Li naßajej aßan Pérez-uza queßxqßue chokß xcßabaß toj chalen anakcuan.


Τοτε εξηγερθη ως εξ υπνου ο Κυριος, ως ανθρωπος δυνατος, βοων απο οινου 	 Ut li Kâcuaß quixcanabeb li xicß nequeßiloc reheb lix tenamit chi numtâc saß xbêneb. Nak quixqßue retal nak yôqueb chi numtâc li xicß nequeßiloc reheb, quixtenkßa cuißchic lix tenamit. Chanchan nak yô chi cuârc li Kâcuaß ut qui-aj ru. Chanchan jun li cuînk cau rib chi pletic xban li vino li ac xrucß.


Και ο Ιησους ειπε προς αυτον Τι με λεγεις αγαθον; ουδεις αγαθος ειμη εις ο Θεος. 	 Li Jesús quixye re: -¿C'a'ut nak nacaye châbil cue cui inc'a' nacanau anihin lâin? Jun ajcui' li châbil ut a'an li Dios.


Τουτο δε ολον εγεινε δια να πληρωθη το ρηθεν υπο του Κυριου δια του προφητου, λεγοντος 	 Chixjunil a'an quic'ulman re nak tâtz'aklok ru li quixye li profeta Isaías jo' nak quiyehe' re xban li Kâcua'.


Και εν τω πεμπτω ετει της βασιλειας του Ροβοαμ, ανεβη Σισακ ο βασιλευς της Αιγυπτου εναντιον της Ιερουσαλημ. 	 Nak yô roß chihab roquic chokß rey laj Roboam, laj Sisac lix reyeb laj Egipto quichal Jerusalén chi pletic riqßuineb.


Και ητο πεντε πηχαι η μια πτερυξ του χερουβ και πεντε πηχαι η αλλη πτερυξ του χερουβ απο του ακρου της μιας πτερυγος αυτου εως του ακρου της αλλης πτερυγος αυτου, δεκα πηχαι. 	 Juntakßêt xnînkal lix xiqßueb. Cuib metro riqßuin ôb xcaßcßâl centímetro xnînkal li junjûnk. Câhib metro riqßuin media xnimal ru chi xcaßbichal li xicß.


Και ενω ητο εν μια των πολεων ιδου, ανθρωπος πληρης λεπρας και ιδων τον Ιησουν, επεσε κατα προσωπον και παρεκαλεσεν αυτον, λεγων Κυριε, εαν θελης, δυνασαι να με καθαρισης. 	 Nak cuan li Jesús sa' jun li tenamit, quicuulac jun li cuînk riq'uin saklep rix. Nak quiril li Jesús quixxulub rib sa' ch'och', ut quixtz'âma chiru li Jesús ut quixye re: -Kâcua', lâin ninnau nak lâat naru tinâq'uirtesi. Cui tâbânu li usilal, chinâq'uirtesi, chan.


Και θελει βαλει ο ιερευς απο του αιματος επι τα κερατα του θυσιαστηριου του ευωδους θυμιαματος, το οποιον ειναι ενωπιον του Κυριου εν τη σκηνη του μαρτυριου και θελει χυσει παν το αιμα του μοσχου εις την βασιν του θυσιαστηριου του ολοκαυτωματος, το οποιον ειναι εις την θυραν της σκηνης του μαρτυριου. 	 Chirix aßan tixqßue caßchßinak li quicß saß xbên li xucub li cuanqueb saß li artal li nacßateß cuiß li sununquil pom chiru li Kâcuaß saß li tabernáculo. Li relaß li quicß tixhoy saß xtôn li artal re li cßatbil mayej li cuan saß li oquebâl re li tabernáculo.


Προς σε λεγω, Σηκωθητι και επαρε τον κραββατον σου και υπαγε εις τον οικον σου. 	 Tojo'nak li Jesús quixye re li cuînk: -At cuînk, lâin tinye âcue, cuaclin, c'am lâ cuaribâl ut ayu sa' lâ cuochoch, chan.


Και ελαλησαν περι αυτου οι αδελφοι της μητρος αυτου εις επηκοον παντων των ανδρων της Συχεμ παντας τους λογους τουτους και εκλινεν η καρδια αυτων κατοπιν του Αβιμελεχ διοτι ειπον, Αδελφος ημων ειναι. 	 Eb li ras lix naß laj Abimelec queßxserakßi chixjunil aßin reheb li cuanqueb Siquem. Ut queßxcßul xchßôleb nak laj Abimelec tâtaklânk saß xbêneb xban nak aßan xcomoneb, chanqueb.


Και ιδου, σημερον εγω πορευομαι την οδον πασης της γης, και σεις γνωριζετε εν ολη τη καρδια υμων και εν ολη τη ψυχη υμων, οτι δεν διεπεσεν ουδε εις εκ παντων των αγαθων λογων, τους οποιους Κυριος ο Θεος σας ελαλησε δια σας παντες ετελεσθησαν εις εσας, ουδε εις εξ αυτων διεπεσε. 	 Lâin cuulac re xkßehil lin camic. Lâin nacuaj nak têqßue retal chi anchal êchßôl ut chi anchal êrâm nak chixjunil li châbil li quixyechißi êre li Kâcuaß, xqßue êre. Ut mâ jun li cßaßru quixyechißi êre incßaß ta xqßue.


Διοτι εισηλθον οι ιπποι του Φαραω εις την θαλασσαν μετα των αμαξων αυτου και μετα των ιππεων αυτου, και ο Κυριος εστρεψεν επ' αυτους τα υδατα της θαλασσης οι δε υιοι Ισραηλ επερασαν δια ξηρας εν τω μεσω της θαλασσης. 	 Chixjunileb lix cacuâyeb ut lix carruaje, joß ajcuiß chixjunileb lix soldado laj faraón quilajeßcôeb rubel li haß nak quixjunaji rib li palau xban xcuanquil li Kâcuaß Dios. Abanan lâo aj Israel conumeß saß chaki chßochß saß xyi li palau.


Ο ουρανος και η γη θελουσι παρελθει, οι δε λογοι μου δεν θελουσι παρελθει. 	 Li choxa ut li ruchich'och' talaje'osok'. Abanan li cuâtin inc'a' tâcanâk yal chi jo'can chi inc'a' ta tâc'ulmânk chixjunil li c'a'ak re ru xinye.


Ο εχων τα κρυφια αυτου τεθλασμενα η αποκεκομμενα δεν θελει εισελθει εις την συναγωγην του Κυριου. 	 Cui jun li cuînk pucßul xnakß lix tzßejcual malaj ut tokbil lix tzßejcual, aßan incßaß naru tâoc chokß xcomoneb laj Israel, lix tenamit li Dios.


Και ειπεν ο λαος προς τον Ιησουν, Κυριον τον Θεον ημων θελομεν λατρευει και εις την φωνην αυτου θελομεν υπακουει. 	 Ut queßxye re: —Lâo tocßanjelak chiru li Kâcuaß li kaDios ut takabânu li cßaßru tixye ke, chanqueb.


Και αφου συμπληρωθωσιν αι ημεραι, απο της ογδοης ημερας και εφεξης θελουσι προσφερει οι ιερεις τα ολοκαυτωματα σας επι του θυσιαστηριου και τας ειρηνικας προσφορας σας και εγω θελω σας δεχθη, λεγει Κυριος ο Θεος. 	 Nak ac xeßnumeß li cutan aßin, saß li xcuakxak li cutan eb laj tij teßxtiquib xmayejanquil saß xbên li artal li xul li têqßue chokß cßatbil mayej. Ut têmayeja li xul re xcßambal êrib saß usilal cuiqßuin. Ut lâin tincßul lê mayej chi sa saß inchßôl, chan li Kâcuaß.


και θελει εμβαψει ο ιερευς τον δακτυλον αυτου εις το αιμα και θελει ραντισει απο του αιματος επτακις ενωπιον του Κυριου, εμπροσθεν του καταπετασματος του αγιαστηριου. 	 Tixtzßa li rußuj rukß saß li quicß ut chiru li Kâcuaß tixrach cuukub sut nachß riqßuin li tßicr li naramoc re li Lokßlaj Santil Naßajej.


Πλην τα αφιερωματα σου, οσα αν εχης, και τας ευχας σου θελεις λαβει και θελεις υπαγει εις τον τοπον, οντινα εκλεξη ο Κυριος. 	 Abanan têcßam lê mayej li ac kßaxtesinbil re Dios saß li naßajej li sicßbil ru xban li Kâcuaß ut têcßam ajcuiß aran li ac yechißinbil.


Και μετα καιρον οι υιοι Αμμων επολεμησαν εναντιον του Ισραηλ. 	 Mokon chic eb li ralal xcßajol laj Amón queßcuulac chi pletic riqßuineb laj Israel.


Ψαλλετε, ουρανοι διοτι ο Κυριος εκαμε τουτο αλαλαξατε, τα κατω της γης εκβαλετε φωνην αγαλλιασεως, ορη, δαση και παντα τα εν αυτοις δενδρα διοτι ο Κυριος ελυτρωσε τον Ιακωβ και εδοξασθη εν τω Ισραηλ. 	 Chanchan nak tixjap re chi bichânc li choxa re xqßuebal xlokßal li Kâcuaß. Chanchan nak tixjap re li chamal li ruchichßochß, joß ajcuiß li tzûl ut chixjunil li cheß li cuan saß qßuicheß. Teßsahokß saß xchßôleb xban nak li Kâcuaß quixcßutbesi lix cuanquilal nak quixcoleb laj Israel li ralal xcßajol laj Jacob.


Πως λοιπον θελεις τρεψει οπισω το προσωπον ενος τοπαρχου εκ των ελαχιστων δουλων του κυριου μου, και ηλπισας επι την Αιγυπτον δια αμαξας και δια ιππεις; 	 Lâex incßaß têcuy pletic riqßuin li nataklan saß xbêneb lix soldado lin rey usta aßan incßaß cau rib. ¿Ma tixqßue ta biß lê carruaje laj faraón? ¿Ma tixqßueheb ta biß li soldado li teßxic chirix cacuây nak nequecßoxla?


Και ηρχισαν παντες με μιαν γνωμην να παραιτωνται. Ο πρωτος ειπε προς αυτον Αγρον ηγορασα, και εχω αναγκην να εξελθω και να ιδω αυτον παρακαλω σε, εχε με παρητημενον. 	 Abanan chixjunileb que'oc xpatz'bal xcuybaleb. Jun quiyehoc: -Xinlok' jun inch'och'. Tento nak tinxic chirilbal. Tintz'âma châcuu nak tâcuy inmâc xban nak inc'a' tinxic, chan.


τον σκεπαζοντα τον ουρανον με νεφελας τον ετοιμαζοντα βροχην δια την γην τον αναδιδοντα χορτον επι των ορεων 	 Li Kâcuaß, aßan naqßuehoc re li chok chiru li choxa ut aßan li naqßuehoc re li hab re tixtßakresi li chßochß ut naxqßue chi qßuîc li pim chiru li tzûl.


Και σηκωθεντες, αφηρεσαν τα θυσιαστηρια τα εν Ιερουσαλημ και παντα τα θυσιαστηρια του θυμιαματος αφηρεσαν και ερριψαν αυτα εις τον χειμαρρον Κεδρων. 	 Ut queßrisiheb li artal li queßxlokßoni cuiß li jalanil dios aran Jerusalén ut queßrisi ajcuiß li artal li queßxcßat cuiß li pom ut quilajeßxcut saß li nimaß aran Cedrón.


τωρα γνωριζω οτι ο Κυριος ειναι μεγας υπερ παντας τους θεους διοτι εις το πραγμα, εις το οποιον υπερηφανευθησαν, εσταθη ανωτερος αυτων. 	 Anakcuan ninnau nak mas nim xcuanquil li Kâcuaß Dios chiruheb chixjunileb li jalanil dios. Aßan quixcoleb laj Israel saß rukßeb laj Egipto li queßxnimobresi xcuanquil xjuneseb saß xbêneb laj Israel, chan.


Λαβε εκ των εκλεκτων του ποιμνιου και στιβασον ετι τα οστα κατω αυτου βρασον αυτα καλως και ας εψηθωσι και αυτα τα οστα αυτου εν αυτω. 	 Têsicß ru lix tibel li carner, li kßaxal châbil. Têtus li siß rubel li ucßal. Ut têcanab chi cuokxînc li haß. Têchik li tib ut li bak saß li ucßal.


Ο δε Οχοζιας βασιλευς του Ιουδα, ως ειδε τουτο, εφυγε δια της οδου της οικιας του κηπου. Και κατεδιωξεν οπισω αυτου ο Ιηου και ειπε, Παταξατε και τουτον εν τη αμαξη αυτου. Και εκαμον ουτω, κατα την αναβασιν Γουρ, πλησιον του Ιβλεαμ. Και εφυγεν εις Μεγιδδω και εκει απεθανε. 	 Laj Ocozías lix reyeb laj Judá quiril li quicßulman. Joßcan nak quiêlelic toj Bet-hagan. Abanan laj Jehú quixtâke ut quixye reheb lix soldados nak teßxcamsi laj Ocozías. Queßxcut chi tzimaj saß lix carruaje saß li taksînc Gur li cuan chixcßatk Ibleam. Abanan laj Ocozías cô toj Meguido ut aran quicam.


Οιμοι δια την ημεραν εκεινην διοτι η ημερα του Κυριου επλησιασε και θελει ελθει ως ολεθρος απο του Παντοδυναμου. 	 Tokßob xak ku xban nak cuulac re xcutanquil nak li Kâcuaß li nimajcual Dios târakok âtin saß kabên. Aßan tâchâlk chixsachbal ru li tenamit.


Και ανηγγελθη προς τον Αβιμελεχ, οτι συνηθροισθησαν παντες οι ανδρες του πυργου της Συχεμ. 	 Ut laj Abimelec quirabi resil nak chßutchßûqueb aran.


Εαν με αγαπατε, τας εντολας μου φυλαξατε. 	 Cui niquinêra, chebânuhak jo' xexinchak'rabi cui'.


Τοτε εγω ειπα, Η σοφια ειναι καλητερα παρα την δυναμιν, αν και η σοφια του πτωχου καταφρονηται και οι λογοι αυτου δεν εισακουωνται. 	 Nak ninqßue retal aßin lâin ninye nak kßaxal us nak cuânk kanaßleb chiru nak cauhak kib. Abanan eb aßan queßxtzßektâna lix naßleb li cuînk aßan yal xban nak nebaß ut incßaß queßrabi li cßaßru quixye.


"Γιμελ." Ανταμειψον τον δουλον σου ουτω θελω ζησει, και θελω φυλαξει τον λογον σου. 	 Chacuil taxak xtokßobâl cuu ut chaqßue taxak inyußam lâin laj cßanjel châcuu. Ut chinbânu taxak li naxye lâ chakßrab.


Και εφυγεν ο Δαβιδ και διεσωθη και ηλθε προς τον Σαμουηλ εις Ραμα, και απηγγειλε προς αυτον παντα οσα ειχε καμει εις αυτον ο Σαουλ και υπηγαν, αυτος και ο Σαμουηλ, και κατωκησαν εν Ναυιωθ. 	 Joßcan nak laj David quiêlelic chiru laj Saúl ut cô riqßuin laj Samuel aran Ramá. Ut quixserakßi re laj Samuel chixjunil li qui-ux re xban laj Saúl. Ut laj David rochben laj Samuel queßcôeb chi cuânc aran Naiot.


Ισραηλ, επιστρεψον προς Κυριον τον Θεον σου, διοτι επεσας δια της ανομιας σου. 	 Lâex aj Israel, sukßinkex cuißchic riqßuin li Kâcuaß lê Dios. Lâex yôquex chixcßulbal li raylal xban li mâc xebânu.


εκει αναπαυονται ομου οι αιχμαλωτοι δεν ακουουσι φωνην καταδυναστου 	 Joßcan ajcuiß eb li prêx. Nak nequeßcam, nequeßhilan xban nak incßaß chic nequeßrabi lix yâb xcux laj ilol tzßalam.


Και απ' εκεινης της ημερας το ημισυ των δουλων μου ειργαζοντο το εργον, και το ημισυ αυτων εκρατουν τας λογχας, τους θυρεους και τα τοξα, τεθωρακισμενοι και οι αρχοντες ησαν οπισω παντος του οικου Ιουδα. 	 Chalen saß li cutan aßan yijach li nequeßcßanjelac chicuu yôqueb chixyîbanquil li tzßac ut li yijach chic cuanqueb xchßîchßeb re camsînc, cuanqueb xlâns, ut cuanqueb ajcuiß lix tzimaj saß rukßeb. Ut cuanqueb ajcuiß xchßîchß re xcolbal ribeb. Ut eb li nequeßtaklan saß li tenamit Judá cuanqueb aran ut yôqueb chi oquênc.


Τωρα δε υπαγω εις Ιερουσαλημ, εκπληρων την διακονιαν εις τους αγιους. 	 Ut anakcuan xic cue chi rilbaleb laj pâbanel li cuanqueb aran Jerusalén. Ut tinc'am jun mâtan re xtenk'anquileb.


Με τελειον μισος μισω αυτους δια εχθρους εχω αυτους. 	 Nintzßektâna eb li xicß nequeßiloc âcue. Lâin ninnau nak xicß ajcuiß niquineßril lâin.


Καταβα και καθησον επι του χωματος, παρθενε θυγατηρ της Βαβυλωνος καθησον κατα γης θρονος πλεον δεν ειναι, θυγατηρ των Χαλδαιων διοτι δεν θελεις πλεον ονομασθη απαλη και τρυφερα. 	 Li Kâcuaß quixye: —Ex aj Babilonia, cubsihomak êrib. Chunlankex saß chßochß chi mâcßaß chic êcuanquil. Junxil chanchanex jun li tukß ix xban nak lâex mâ jun sut xexchapeß xban jalan tenamit. Abanan anakcuan moco joßcanex ta chic. Lâex li rarôquex nak xexcuan texcanâk chokß rahobtesinbil môs.


Εγνωρισα οτι παντα οσα εκαμεν ο Θεος, τα αυτα θελουσιν εισθαι διαπαντος δεν ειναι δυνατον να προσθεση τις εις αυτα ουδε να αφαιρεση απ' αυτων και ο Θεος εκαμε τουτο δια να φοβωνται ενωπιον αυτου. 	 Ut ninqßue ajcuiß retal nak chixjunil li naxbânu li Dios tâcuânk chi junelic. Chixjunil li cßaßru quixbânu incßaß naru xqßuebal xtzßakob chi moco naru xjepbal. Li Dios quixbânu chi joßcaßin re nak chixjunileb teßxxucua ru.


Εγω ομως σας λεγω να μη ομοσητε μηδολως μητε εις τον ουρανον, διοτι ειναι θρονος του Θεου 	 Abanan lâin tinye êre tento têbânu li c'a'ru têyechi'i ut mêbânu li juramento chi mâc'a' rajbal. Mêpatz' xc'aba' li choxa xban nak a'an xna'aj li Dios.


και Σαλαβειν, και Αιαλων, και Ιεθλα, 	 Saalabín, Ajalón, Jetla,


Λαλησον προς τον Ααρων, και ειπε προς αυτον, Οταν αναψης τους λυχνους, οι επτα λυχνοι θελουσι φωτιζει κατα προσωπον της λυχνιας. 	 —Tat-âtinak riqßuin laj Aarón ut tâye re nak tixloch xxamlel li cuukub chi candil, tixqßue li candelero re nak tixcutanobresi li naßajej li cuan chiru, chan.


Ναι, εξελιπεν η αληθεια και ο εκκλινων απο του κακου γινεται θηραμα. Και ειδε Κυριος και δυσηρεστηθη οτι δεν υπηρχε κρισις 	 Mâcßaß chic tîquilal. Li ani naraj cuânc saß tîquilal, nequeßxbânu raylal re. Li Kâcuaß incßaß quicuulac chiru li cßaßru queßxbânu xban nak incßaß chic nequeßcuan saß tîquilal.


Ουτω λεγει Κυριος δια τας τρεις παραβασεις της Δαμασκου και δια τας τεσσαρας δεν θελω αποστρεψει την τιμωριαν αυτης, διοτι ηλωνισαν την Γαλααδ με τριβολους σιδηρους 	 Joßcaßin quixye li Kâcuaß: —Nabal sut ac xincuy xmâqueb laj Damasco. Anakcuan incßaß chic tincuyeb xmâc xban nak numtajenak cuißchic li mâusilal li yôqueb chixbânunquil. Queßxrahobtesiheb laj Israel li cuanqueb Galaad. Chanchan tenbileb riqßuin chßîchß joß nequeßxbânu riqßuin li trigo nak queßxrahobtesiheb laj Israel.


Οθεν ουτω λεγει Κυριος ο Θεος οι πεφονευμενοι σας, τους οποιους εθεσατε εν μεσω αυτης, ουτοι ειναι το κρεας και αυτη η πολις ο λεβης σας ομως θελω εκβαλει εκ μεσου αυτης. 	 Joßcan nak li Kâcuaß Dios naxye chi joßcaßin: Lâin texcuisi saß li tenamit. Aß chic li cristian li xecamsiheb teßcanâk saß li tenamit. Chanchanakeb li tib saß li ucßal.


δια τους αρτους της προθεσεως και δια την παντοτεινην εξ αλφιτων προσφοραν, και δια την παντοτεινην ολοκαυτωσιν των σαββατων, των νεομηνιων, δια τας επισημους εορτας και δια τα αγια πραγματα και δια τας περι αμαρτιας προσφορας, δια να καμνωμεν εξιλεωσιν υπερ του Ισραηλ, και δια παν το εργον του οικου του Θεου ημων. 	 Li tumin aßan tâcßanjelak re li caxlan cua li naqßueman rajlal saß lix templo li Dios ut tâcßanjelak ajcuiß re xlokßbal li ru li trigo li namayeja rajlal cutan, ut re ajcuiß li mayej li nequeßxcßat. Ut tâcßanjelak ajcuiß re li mayej li naqßueman saß li hilobâl cutan, ut nak nequeßxninkßei lix yoßlajic li po ut re ajcuiß chixjunileb li ninkße li nequeßxbânu. Ut tâcßanjelak re li cßaßak re ru li kßaxal lokß ut re li mayej li nequeßxqßue re xpatzßbal xcuybal xmâqueb laj Israel ut re chixjunil li cßanjel li na-uxman saß lix templo li Dios.


και τα πρωτοτοκα των υιων ημων και των κτηνων ημων, κατα το γεγραμμενον εν τω νομω, και τα πρωτοτοκα των βοων ημων και των ποιμνιων ημων, να φερωμεν αυτα εις τον οικον του Θεου ημων, προς τους ιερεις τους λειτουργουντας εν τω οικω του Θεου ημων 	 Ut takacßameb ajcuiß saß lix templo li Dios li xbên kalal joß ajcuiß li xbên ral li kacuacax ut eb li kacarner joß tzßîbanbil saß li chakßrab ut takakßaxtesi reheb laj tij li nequeßcßanjelac saß li templo.


Αγαλλομαι εις τον λογον σου, ως ο ευρισκων λαφυρα πολλα. 	 Lâ cuâtin naxqßue xsahil inchßôl joß nak nasahoß xchßôl li jun li naxcßul junak xmâtan kßaxal lokß.


Θελω δε να εξευρητε, αδελφοι, οτι τα συμβαντα εις εμε συνετρεξαν μαλλον εις προοδον του ευαγγελιου, 	 Ex inhermân, nacuaj nak tênau nak chixjunil li yôquin chixc'ulbal, a'an yô chi c'anjelac re xyebal resil li colba-ib yalak bar.


Και εφανη εις αυτους ο Ηλιας μετα του Μωυσεως, και ησαν συλλαλουντες μετα του Ιησου. 	 Ac xakâmil laj Elías ut laj Moisés chiruheb nak que'ril. Ut yôqueb chi âtinac riq'uin li Jesús.


Παντες ουτοι κρατουσι ρομφαιαν, δεδιδαγμενοι πολεμον εκαστος εχει την ρομφαιαν αυτου επι τον μηρον αυτου δια νυκτερινους φοβους. 	 Chixjunileb nequeßxnau pletic chi us. Ut chixjunileb cuanqueb xchßîchß saß xcßâmaleb xsaßeb re xcolbal li rey xban nak xiu xiu bêc chiru kßojyîn.


Και λεγουσι προς αυτην εκεινοι Γυναι, τι κλαιεις; Λεγει προς αυτους Διοτι εσηκωσαν τον Κυριον μου, και δεν εξευρω που εθεσαν αυτον. 	 Que'xye re: -At ixk, ¿c'a'ut nak yôcat chi yâbac?- Lix María quixye reheb: -Yôquin chi yâbac xban nak xe'risi li Kâcua' arin ut inc'a' ninnau bar xe'xq'ue.-


Και οι κυριοι, τα αυτα πραττετε προς αυτους, αφινοντες την απειλην, εξευροντες οτι και σεις αυτοι εχετε Κυριον εν ουρανοις, και προσωποληψια δεν υπαρχει παρ' αυτω. 	 Jo'can ajcui' lâex patrón, jo' nak laj c'anjel nac'anjelac chi anchal xch'ôl chêru, jo'can ajcui' nak lâex têtaklaheb sa' xyâlal. Canabomak xtaklanquileb sa' josk'il. Nequenau nak lâex cuan êpatrón sa' choxa jo' ajcui' eb a'an. Li patrón, a'an li Kâcua' Dios ut a'an moco jun ta sa târil ut jun ta xic' târil.


Ουαι εις εσας, οι κεχορτασμενοι, διοτι θελετε πεινασει. Ουαι εις εσας, οι γελωντες τωρα, διοτι θελετε πενθησει και κλαυσει. 	 Raylal châlel sa' êbên lâex li cuan nabal c'a'ru êre xban nak tâcuulak xk'ehil nak mâc'a' chic cuânk êre re textzacânk. Raylal châlel sa' êbên lâex li nequexse'ec anakcuan xban xsahil êch'ôl xban nak mokon texyâbak xban xrahil êch'ôl.


ουτω λεγει ο βασιλευς Μη σας απατα ο Εζεκιας διοτι δεν θελει δυνηθη να σας λυτρωση εκ της χειρος αυτου 	 Joßcaßin xtakla chak xyebal êre li rey li nim xcuanquil: Mêqßue êrib chixbalakßi laj Ezequías. Aßan incßaß târûk texcol saß cuukß lâin.


Η Μαρια λοιπον καθως ηλθεν οπου ητο ο Ιησους, ιδουσα αυτον επεσεν εις τους ποδας αυτου, λεγουσα προς αυτον Κυριε, εαν ησο εδω, ο αδελφος μου δεν ηθελεν αποθανει. 	 Lix María quicuulac cuan cui' li Jesús. Nak quiril ru, quixcuik'ib rib chiru ut quixye re: -Kâcua', cui ta cuancat arin, inc'a' raj xcam li cuas, chan re.


Διοτι αν και ο λαος σου, Ισραηλ, ηναι ως η αμμος της θαλασσης, υπολοιπον εξ αυτων θελει επιστρεψει η αποφασισθεισα καταναλωσις θελει συντελεσθη εν δικαιοσυνη. 	 Usta kßaxal nabaleb laj Israel, joß xqßuial li samaib li cuan chire li palau, abanan tâcuulak xkßehil nak incßaß chic qßuihakeb. Aßaneb li teßsukßîk riqßuin li Kâcuaß. Ac yebil nak târakekß âtin saß xbêneb laj Israel ut tâsachekß ruheb lix qßuialeb.


Πασας τας υψουμενας προσφορας των αγιων πραγματων, τας οποιας οι υιοι Ισραηλ προσφερωσιν εις τον Κυριον, εδωκα εις σε και εις τους υιους σου και εις τας θυγατερας σου μετα σου εις νομιμον αιωνιον. Αυτη ειναι διαθηκη αλατος παντοτεινη ενωπιον του Κυριου εις σε και εις το σπερμα σου μετα σου. 	 Chalen anakcuan ut chi junelic lâin ninye nak âcue ut reheb lâ cualal âcßajol li mayej li teßxqßue cue eb laj Israel. Aßin jun li contrato incßaß najala li xinbânu âcuiqßuin ut riqßuineb lâ cualal âcßajol chi junelic.—


τας δε γυναικας και τα βρεφη και τα κτηνη και παντα οσα ευρισκονται εν τη πολει, παντα τα λαφυρα αυτης, θελεις λαβει εις σεαυτον και θελεις τρωγει τα λαφυρα των εχθρων σου, οσα Κυριος ο Θεος σου εδωκεν εις σε. 	 Abanan naru têcßam chokß êre eb li ixk, eb li cocßal, li quetômk ut chixjunil li cßaßak re ru cuan saß li tenamit li tixkßaxtesi chokß êre li Kâcuaß lê Dios.


και ενα τραγον εξ αιγων εις προσφοραν περι αμαρτιας, εκτος του παντοτεινου ολοκαυτωματος, της εξ αλφιτων προσφορας αυτου και της σπονδης αυτου. 	 Teßxqßue chokß mayej jun li têlom chibât re xtzßâmanquil xcuybal li mâc. Ut teßxqßue ajcuiß li cßatbil mayej li nequeßxqßue rajlal rochben li mayej cßaj ut li mayej vino.


Και ας καμωσιν εις εμε αγιαστηριον, δια να κατοικω μεταξυ αυτων. 	 Ut têyîb junak li muhebâl re nak târûk tincuânk aran saß êyânk.


διοτι ειδον οι οφθαλμοι μου το σωτηριον σου, 	 xban nak riq'uin xnak' cuu xcuil li Colonel li yechi'inbil âban,


Αφοτου εσταθης πολυτιμος εις τους οφθαλμους μου, εδοξασθης και εγω σε ηγαπησα και θελω δωσει ανθρωπους πολλους υπερ σου και λαους υπερ της κεφαλης σου. 	 Lâex rarôquex inban ut kßaxal lokßex chicuu. Lâex sicßbil êru inban. Joßcan nak lâin tinqßueheb li jalaneb xtenamit chokß êrûchil.


Ας δωσωσι δοξαν εις τον Κυριον και ας αναγγειλωσι την αινεσιν αυτου εν ταις νησοις. 	 Cheßxqßuehak taxak xlokßal li Kâcuaß ut cheßxyehak taxak reheb li cuanqueb saß najtil tenamit nak kßaxal nim xcuanquil li Kâcuaß.


Μετα δε τα πραγματα ταυτα, ειπον προς τον Ιωσηφ, Ιδου, ο πατηρ σου ασθενει. Και ελαβε μεθ' εαυτου τους δυο υιους αυτου, τον Μανασση και τον Εφραιμ. 	 Mokon chic coxeßxye re laj José: —Anakcuan xniman xyajel lâ yucuaß, chanqueb re. Ut laj José quixcßameb chirix xcaßbichaleb li ralal, laj Manasés ut laj Efraín. Ut queßcôeb chirilbal laj Jacob.


Δια τουτο ητο μεμισθωμενος, δια να φοβηθω και να καμω ουτω και να αμαρτησω, και να εχωσιν αφορμην να κακολογησωσι, δια να με ονειδισωσι. 	 Queßxtumina ru aßan yal re tineßxseßbesi ut re nak tinmâcobk. Ut riqßuin aßan tâêlk resil nak incßaß us yôquin ut incßaß chic tineßxqßue saß ruheb li tenamit.


Εν τω δευτερω ετει του Φεκα υιου του Ρεμαλια βασιλεως του Ισραηλ, εβασιλευσεν ο Ιωθαμ υιος του Οζιου βασιλεως του Ιουδα. 	 Yô xcab chihab roquic chokß xreyeb laj Israel laj Peka li ralal laj Remalías nak laj Jotam li ralal laj Uzías qui-oc chokß xreyeb laj Judá.


Εν ταις ημεραις αυτου ανεβη ο Φαραω-νεχαω, βασιλευς της Αιγυπτου, κατα του βασιλεως της Ασσυριας επι τον ποταμον Ευφρατην. Και υπηγεν ο βασιλευς Ιωσιας εις απαντησιν αυτου και εκεινος, ως ειδεν αυτον, εθανατωσεν αυτον εν Μεγιδδω. 	 Nak laj Josías cuan chokß xreyeb laj Judá laj Necao lix reyeb laj Egipto cô saß li nimaß Eufrates chi pletic riqßuin lix reyeb laj Asiria. Li rey Josías cô chi pletic riqßuin laj Necao. Nak laj Necao quiril laj Josías, ticto quixcamsi aran Meguido.


ειναι τι αδυνατον εις τον Κυριον; εν τω ωρισμενω καιρω θελω επιστρεψει προς σε κατα τον αυτον τουτον καιρον του ετους, και η Σαρρα θελει εχει υιον. 	 Lâin li Kâcuaß Dios. Mâcßaß chßaßaj chicuu. Chiru li chihab jun chic tinsukßîk chak châcuilbal ut lix Sara ac cuânk chic jun lix cßulaßal chßina têlom, chan li Kâcuaß Dios.


Και πασα προσφορα εξ αλφιτων, ητις ηθελεν εψηθη εν κλιβανω, και παν ο, τι ετοιμαζεται εν τηγανιω και επι καψης, θελει εισθαι του ιερεως του προσφεροντος αυτην. 	 Joßcan ajcuiß li mayej caxlan cua li nachakßâc saß horno, ut li nayaloß saß xartin joß ajcuiß li naqßuilîc, aßan re laj tij li tâcßatok re li mayej.


Και παντα τοπον, οπου κατοικουσιν οι υιοι των ανθρωπων, τα θηρια του αγρου και τα πετεινα του ουρανου, εδωκεν εις την χειρα σου και σε κατεστησε κυριον επι παντων τουτων συ εισαι η κεφαλη εκεινη η χρυση. 	 Ut quixqßue lâ cuanquil saß xbêneb chixjunileb li cuanqueb saß ruchichßochß, joßqueb ajcuiß li xul saß ruchichßochß ut li xul li nequeßrupupic chiru choxa. Quixkßaxtesi chixjunil saß âcuukß lâat ut quixqßue âcuanquil saß xbên chixjunil. Lix jolom oro li jalam ûch li xacuil, aßan lâat.


Και προεβλεψε δι' εαυτον την πρωτην μεριδα διοτι εκει το μεριδιον του νομοθετου ητο διαπεφυλαγμενον και ηλθε μετα των αρχοντων του λαου, εξεπληρωσε την δικαιοσυνην του Κυριου και τας κρισεις αυτου μετα του Ισραηλ. 	 Queßxsicß ru li naßajej li kßaxal châbil chokß reheb. Ut quiqßueheß reheb li naßajej joß quiqßueheß reheb li nequeßcßamoc be. Ut queßxbânu li cßaßru quiraj li Kâcuaß ut queßxbânu li tîquilal nak chßutchßûqueb li nequeßcßamoc be saß xyânkeb laj Israel.


Εχοντες δε χαρισματα διαφορα κατα την δοθεισαν εις ημας χαριν, ειτε προφητειαν, ας προφητευωμεν κατα την αναλογιαν της πιστεως, 	 Jalan jalânk li kamâtan q'uebil ke re toc'anjelak xban xnimal rusilal li Dios. Chikaq'uehak chi c'anjelac eb li mâtan a'in. Li ani q'uebil xmâtan chixch'olobanquil xyâlal li colba-ib, tento tixch'olob xyâlal. Chic'anjelak jo' naraj lix pâbâl q'uebil re xban li Dios.


ωστε να φωτισθωσιν οι οφθαλμοι του νοος σας, εις το να γνωρισητε ποια ειναι η ελπις της προσκλησεως αυτου, και τις ο πλουτος της δοξης της κληρονομιας αυτου εις τους αγιους, 	 Nintz'âma chiru li Dios nak tixq'ue êna'leb re nak têtau ru c'a'ru lê lok'laj mâtan li yôquex chiroybeninquil xban nak sic'bil êru xban li Dios. Têc'ul lê mâtan êrochbeneb chixjunileb laj pâbanel.


οιτινες και αυτοι ελογιζοντο γιγαντες, ως οι Ανακειμ αλλ' οι Μωαβιται ονομαζουσιν αυτους Εμμαιους. 	 Naßnôqueb ru nak nînki cuînkeb joß xnînkaleb li ralal xcßajol laj Anac. Eb laj Moab nequeßxye “Emitas” reheb.


Και συ προσταξον Τουτο καμετε, λαβετε εις εαυτους αμαξας εκ της γης Αιγυπτου, δια τα παιδια σας και δια τας γυναικας σας και σηκωσαντες τον πατερα σας ελθετε 	 Joßcaßin tâbânumânk. Joß yôquin chixyebal âcue, joßcan ajcuiß tâye reheb lâ cuas. “Cßamomakeb li carrêt li cuanqueb arin Egipto. Ut aßan tâcßanjelak chêru re xcßambal chak lê yucuaß joß eb ajcuiß lê rixakil ut lê cocßal.


και Αλαμμελεχ, και Αμαδ, και Μισαλ και εφθανεν εις Καρμελ προς δυσμας και εις Σιχωρ-λιβναθ 	 Alamelec, Amad ut Miseal. Nacuulac cuan cuiß li tzûl Carmelo li cuan saß li oeste ut nacuulac cuan cuiß li naßajej Sihor-libnat.


Και δεν θελει εισθαι πλεον το θαρρος του οικου Ισραηλ, αναμιμνησκον την ανομιαν αυτων, αποβλεποντων οπισω αυτων και θελουσι γνωρισει οτι εγω ειμαι Κυριος ο Θεος. 	 Incßaß chic teßxcßojob xchßôleb laj Israel riqßuin li tenamit Egipto. Nak eb laj Israel teßril li tenamit Egipto, tânak saß xchßôleb chanru nak queßmâcob nak queßxcßojob xchßôleb saß xbêneb. Ut riqßuin aßan teßxqßue retal nak lâin li nimajcual Dios.—


Εστησαν λοιπον εις τον Αβεσσαλωμ σκηνην επι του δωματος, και εισηλθεν ο Αβεσσαλωμ εις τας παλλακας του πατρος αυτου, ενωπιον παντος του Ισραηλ. 	 Ut queßxqßue jun lix muhebâl laj Absalón saß xbên li rochoch laj David. Ut chiruheb chixjunileb laj Absalón cô chi cuânc riqßuineb li ixk li queßcuan riqßuin lix yucuaß.Saß eb li cutan aßan, li naßleb li quixqßue laj Ahitofel quicßuleß xbaneb chixjunileb joß nak aßan râtin li Dios. Ut joß nak laj David quixbânu li cßaßru quixye laj Ahitofel, joßcan ajcuiß nak laj Absalón quixbânu li cßaßru quixye.


Τοτε απεκριθησαν οι υιοι Ρουβην και οι υιοι Γαδ και το ημισυ της φυλης Μανασση και ειπον προς τους αρχηγους των χιλιαδων του Ισραηλ 	 Eb li ralal xcßajol laj Rubén ut eb li ralal xcßajol laj Gad, joß eb ajcuiß yijach li ralal xcßajol laj Manasés queßchakßoc ut queßxye reheb laj cßamol be saß xyânkeb laj Israel:


και παρεδωκεν εις ρομφαιαν τον λαον αυτου και υπερωργισθη κατα της κληρονομιας αυτου 	 Ut xban xjoskßil li Dios quixcanabeb lix tenamit chi camsîc xbaneb li xicß nequeßiloc reheb.


Και απεστειλεν ο βασιλευς Σεδεκιας τον Ιεουχαλ υιον του Σελεμιου και τον Σοφονιαν υιον του Μαασιου, τον ιερεα, προς Ιερεμιαν τον προφητην, λεγων, Δεηθητι, παρακαλω, υπερ ημων προς Κυριον τον Θεον ημων. 	 Li rey Sedequías quixtakla laj Jucal li ralal laj Selemías riqßuin li profeta Jeremías rochben laj Sofonías laj tij li ralal laj Maasías. Ut queßxye re laj Jeremías: —Chattijok chikix chiru li Kâcuaß li kaDios, chanqueb.


παντα ομως τα κορασια, οσα δεν εγνωρισαν κοιτην ανδρος, φυλαξατε ζωντα δι' εαυτους 	 Caßaj cuiß eb li xkaßal li incßaß cuanjenakeb riqßuin cuînk, aßan incßaß teßcamsîk.


Διοτι δεν ειναι δενδρον καλον, το οποιον καμνει καρπον σαπρον, ουδε δενδρον σαπρον, το οποιον καμνει καρπον καλον 	 Jo'can ajcui' riq'uin li che'. Cui châbil junak che', châbil ajcui' li ru narûchin. Ut cui inc'a' us li che', li ru li narûchin inc'a' ajcui' us. Li châbil che' inc'a' naru narûchin li inc'a' us, chi moco li che' inc'a' us naru narûchin li us.


Ο δε Φαραω ειπε, Τις ειναι ο Κυριος, εις του οποιου την φωνην θελω υπακουσει, ωστε να εξαποστειλω τον Ισραηλ; δεν γνωριζω τον Κυριον και ουδε τον Ισραηλ θελω εξαποστειλει. 	 Ut laj faraón quichakßoc ut quixye: —¿Ani li nimajcual Dios re nak tinpâb lix chakßrab nak tincanabeb laj Israel chi xic? Lâin incßaß ninnau ru li nimajcual Dios aßan. Incßaß tincanabeb chi xic laj Israel.—


Ο δε ειπε προς αυτους, Επανελθετε προς εμε μετα τρεις ημερας. Και ανεχωρησεν ο λαος. 	 Ut laj Roboam quixye reheb li tenamit: —Chiru oxib cutan texchâlk cuißchic cuiqßuin, chan. Ut eb li tenamit queßcôeb.


και σκοτος, ωστε δεν βλεπεις και πλημμυρα υδατων σε σκεπαζει. 	 Chanchan chic saß kßojyîn cuancat xban li raylal. Ut chanchan nak yôcat chi subûnc saß li haß nak yôcat chi osocß xban li raylal.


Προς δε τους λοιπους εγω λεγω, ουχι ο Κυριος Εαν τις αδελφος εχη γυναικα απιστον, και αυτη συγκατανευη να συνοικη μετ' αυτου, ας μη αφινη αυτην 	 Lâin nacuaj xq'uebal ca'ch'inak chic lê na'leb. A'in mâcua' xyehom li Kâcua', aban lâin ninnau nak us xbânunquil. Cui junak cuînk naxpâb li Dios ut li rixakil toj mâji' napâban ut naxc'ul xch'ôl li ixk cuânc riq'uin, li cuînk a'an inc'a' naru tixcanab chi moco tixjach rib riq'uin li rixakil.


και εκ της πολεως ελαβεν ενα ευνουχον, οστις ητο επιστατης επι των ανδρων των πολεμιστων, και επτα ανδρας εκ των παρισταμενων εμπροσθεν του βασιλεως, τους ευρεθεντας εν τη πολει, και τον γραμματεα τον αρχοντα των στρατευματων, οστις εκαμνε την στρατολογιαν του λαου της γης, και εξηκοντα ανδρας εκ του λαου της γης, τους ευρεθεντας εν μεσω της πολεως. 	 Saß xyânkeb li toj cuanqueb saß li tenamit, laj Nabuzaradán quixcßam li nataklan saß xbêneb lix soldado laj Israel. Ut quixcßameb ajcuiß li cuukub chi cuînk li nequeßqßuehoc xnaßleb li rey. Ut quixcßam li cuînk li natzßîban re lix cßabaßeb li tenamit. Ut quixcßameb oxcßâl chic li cuînk li toj cuanqueb saß li tenamit.


Ο Θεος ειναι ο Κυριος και εδειξε φως εις ημας φερετε την θυσιαν δεδεμενην με σχοινια εως των κερατων του θυσιαστηριου. 	 Li Kâcuaß, aßan li nimajcual Dios. Ut aßan li nacutanobresin re li kacßaßux. Chikalokßonihak li Kâcuaß ut chikaqßue li kamayej saß lix artal.


δια να μη σας διδαξωσι να πραττητε κατα παντα τα βδελυγματα αυτων, τα οποια εκαμον εις τους θεους αυτων, και αμαρτησητε εναντιον Κυριου του Θεου σας. 	 Cui incßaß têsach ruheb, eb aßan teßxcßut chêru li incßaß us joß nequeßxbânu eb aßan nak nequeßxlokßoni li jalanil dios. Ut lâex texmâcobk chiru li Kâcuaß lê Dios.


Εκεινος δε αποκριθεις ειπε προς αυτους Γενεα πονηρα και μοιχαλις σημειον ζητει, και σημειον δεν θελει δοθη εις αυτην ειμη το σημειον Ιωνα του προφητου. 	 Ut li Jesús quichak'oc ut quixye reheb: -Li inc'a' useb xna'leb neque'raj nak tâc'utbesîk junak milagro chiruheb, aban mâ jun milagro tâc'utbesîk chiruheb. Ca'aj cui' li milagro li qui-ux re laj Jonás, li quic'utbesîc chiruheb junxil, a'an li tâc'utbesimânk chiruheb.


Διοτι η αισχυνη κατεφαγε τον κοπον των πατερων ημων εκ της νεοτητος ημων τα ποιμνια αυτων και τας αγελας αυτων, τους υιους αυτων και τας θυγατερας αυτων. 	 Chalen saß kasâjilal xkacßut kaxutân xban xlokßoninquil li yîbanbil dios. Ut xban aßan xsach chiku li cßaßru queßxcanab ke li kaxeßtônil yucuaß. Xkasach li kaquetômk ut xkasach li kalal kacßajol.Xban kaxutân sachso kachßôl xocana. Takacubsi kib xban nak xutânal xo-el. Lâo joß eb ajcuiß li kaxeßtônil yucuaß, xomâcob châcuu, at Kâcuaß at kaDios. Chalen saß kasâjilal toj anakcuan xkatzßektâna li chakßrab li xaqßue ke ut incßaß xkabânu li cßaßru caye ke, chanqueb.


Σε εθεσα σκοπιαν, φρουριον μεταξυ του λαου μου, δια να γνωρισης και να εξερευνησης την οδον αυτων. 	 At Jeremías, xatinxakab chirilbaleb lin tenamit re nak tâqßue retal chanru cuanqueb ut chanru lix naßlebeb.


Επειδη η κατ' εμου λυσσα σου και η αλαζονεια σου ανεβησαν εις τα ωτα μου, δια τουτο θελω βαλει τον κρικον μου εις τους μυκτηρας σου και τον χαλινον μου εις τα χειλη σου, και θελω σε επιστρεψει δια της οδου δι' ης ηλθες. 	 Xban nak ninnau nak yô âjoskßil ut xakßetkßeti âcuib chicuu, joßcan nak lâin tinram lâ be. Chanchan nak tinqßue jun li chßîchß saß lâ cuußuj ut jun li chßîchß saß âcue ut tatinqßue cuißchic chi sukßîc saß li be li xatchal cuiß chak,” chan li Kâcuaß.


Και μετα ταυτα, λεγει Κυριος, θελω παραδωσει Σεδεκιαν τον βασιλεα του Ιουδα και τους δουλους αυτου και τον λαον και τους εναπολειφθεντας εν τη πολει ταυτη απο του λοιμου, απο της μαχαιρας και απο της πεινης, εις την χειρα του Ναβουχοδονοσορ, βασιλεως της Βαβυλωνος, και εις την χειρα των εχθρων αυτων και εις την χειρα των ζητουντων την ψυχην αυτων και αυτος θελει παταξει αυτους εν στοματι μαχαιρας δεν θελει φεισθη αυτους ουδε θελει οικτειρει ουδε θελει σπλαγχνισθη αυτους. 	 Abanan lâat, at rey, ut eb li nequeßtenkßan âcue, texinkßaxtesi saß rukß laj Nabucodonosor. Joß qßuial chic li tenamit li incßaß teßcâmk xban li plêt malaj xban li caki yajel malaj xban li cueßej, tebinkßaxtesi ajcuiß saß rukßeb li xicß nequeßiloc êre li teßraj êcamsinquil. Eb aßan incßaß teßril xtokßobâl êru, chi moco teßxcuy êmâc. Texcamsîk ban chi chßîchß.”


Και δεν ηθελησεν ο Σηων βασιλευς της Εσεβων να περασωμεν δια της γης αυτου επειδη Κυριος ο Θεος σου εσκληρυνε το πνευμα αυτου και απελιθωσε την καρδιαν αυτου, δια να παραδωση αυτον εις τας χειρας σου, καθως την ημεραν ταυτην. 	 Abanan laj Sehón lix reyeb laj Hesbón incßaß coxcanab chi numecß xban nak li Kâcuaß lê Dios quixcacuubresi xchßôl re nak tixkßaxtesi saß kukß li naßajej toj chalen anakcuan.


Ειναι σοφος την καρδιαν και κραταιος την δυναμιν τις εσκληρυνθη εναντιον αυτου και ευτυχησεν; 	 Li Dios cuan xnaßleb ut nim xcuanquil. Cau rib. Mâ ani târûk tânumtâk chiru.


Αληθως σας λεγω οτι δεν θελει παρελθει η γενεα αυτη, εωσου γεινωσι παντα ταυτα. 	 Relic chi yâl ninye êre nak inc'a' tâosok' li tenamit a'in chi toj mâji'ak nac'ulman chixjunil li c'a'ak re ru a'in.


Ουτος ειναι οστις εν τη εκκλησια εν τη ερημω εσταθη μετα του αγγελου του λαλουντος προς αυτον εν τω ορει Σινα και μετα των πατερων ημων, και παρελαβε λογια ζωοποια δια να δωση εις ημας. 	 A'an li quicuan rochbeneb laj Israel nak que'xch'utub ribeb sa' li chaki ch'och'. Quicuan rochbeneb li kaxe'tônil yucua' ut rochben ajcui' li ángel li quiâtinac riq'uin sa' li tzûl Sinaí nak quixye re li râtin li Dios li naq'uehoc yu'am re nak a'an chic tâyehok ke lâo.


δια να ιδωσι και να γνωρισωσι και να στοχασθωσι και να εννοησωσιν ομου, οτι η χειρ του Κυριου εκαμε τουτο και ο Αγιος του Ισραηλ εδημιουργησεν αυτο. 	 Tinbânu chixjunil aßin re nak eb li tenamit teßxqßue retal nak lâin li Kâcuaß xinbânun re aßan. Teßxnau nak li Kâcuaß lix Dioseb laj Israel quibânun re chixjunil.


Ο δε ειπε προς αυτον, συ γνωριζεις τινι τροπω σε εδουλευσα, και ποσα εγειναν τα κτηνη σου μετ' εμου 	 Laj Jacob quixye re: —Lâat cutan saken châcuu chanru nak xintrabajic âcuiqßuin. Nacanau ajcuiß chanru nak xinchßolaniheb lâ quetômk, chan.


τωρα λοιπον αποστειλον, συναθροισον προς εμε παντα τον Ισραηλ εις το ορος τον Καρμηλον, και τους προφητας του Βααλ τους τετρακοσιους πεντηκοντα, και τους τετρακοσιους προφητας των αλσων, οιτινες τρωγουσιν εις την τραπεζαν της Ιεζαβελ. 	 Ut quixye ajcuiß re li rey Acab nak tixchßutubeb li câhib ciento riqßuin mero ciento li profeta li nequeßcßanjelac chiru laj Baal ut tixchßutubeb ajcuiß li câhib ciento chi profeta li nequeßcßanjelac chiru lix Asera, li nequeßtzacan riqßuin lix Jezabel, li rixakil li rey.


Επι των ποταμων Βαβυλωνος, εκει εκαθισαμεν και εκλαυσαμεν, οτε ενεθυμηθημεν την Σιων. 	 Nak nakachunub kib chireheb li nimaß li cuanqueb Babilonia, nocoyâbac nak najulticoß ke li tenamit Sión.


και Βεναιας, ο υιος του Ιωδαε, επι του στρατευματος και Σαδωκ και Αβιαθαρ, ιερεις 	 Laj Benaía li ralal laj Joiada, aßan li quitaklan saß xbêneb li soldados; laj Sadoc ut laj Abiatar, aßaneb laj tij.


Και ειπε προς εμε, Σολομων ο υιος σου, αυτος θελει οικοδομησει τον οικον μου και τας αυλας μου διοτι αυτον εξελεξα υιον εις εμε, και εγω θελω εισθαι πατηρ εις αυτον 	 Ut li Dios quixye cue, “Laj Salomón lâ cualal, aßan li tâyîbânk re lin templo ut eb li nebâl. Lâin xinsicß ru re nak aßanak li cualal ut lâinak lix yucuaß.


Οι υιοι του Μουσι, Μααλι και Εδερ και Ιερεμωθ, τρεις. 	 Oxibeb li ralal laj Musi. Aßaneb laj Mahli, laj Edar ut laj Jeremot.


Αλλ' οταν προσκληθης, υπαγε και καθησον εις τον εσχατον τοπον, δια να σοι ειπη οταν ελθη εκεινος, οστις σε εκαλεσε Φιλε, αναβα ανωτερω τοτε θελεις εχει δοξαν ενωπιον των συγκαθημενων μετα σου. 	 Jo'can nak ninye êre nak texbokek' sa' junak sumlâc, chexc'ojlâk sa' li na'ajej li neque'c'ojla cui' li mâc'a'eb xcuanquil. Ut li xbokoc êre, tâchâlk ut tixye êre, "Quimkex, c'ojlankex arin sa' li châbil na'ajej", cha'ak êre. Chi jo'can tâq'uehek' êlok'al chiruheb chixjunileb li c'ojc'ôqueb sa' li mêx êrochben.


Αποθανοντος δε του Αδαδ, εσταθησαν ηγεμονες Εδωμ, ηγεμων Θαμνα, ηγεμων Αλβα, ηγεμων Ιεθεθ, 	 Nak quicam laj Hadad, eb li queßtaklan saß xbêneb li tenamit Edom, aßaneb aßin: laj Timna, laj Alva, laj Jetet,


Και ημεις ειδομεν και μαρτυρουμεν οτι ο Πατηρ απεστειλε τον Υιον Σωτηρα του κοσμου. 	 Lâo lix apóstol li Jesucristo. Quikil ru li Jesucristo. Ut nakach'olob xyâlal nak li Acuabej Dios quixtakla chak li Ralal chixcolbaleb li cuanqueb sa' ruchich'och'.


"Προσευχη του Μωυσεως, του ανθρωπου του Θεου." Κυριε, συ εγεινες εις ημας καταφυγη εις γενεαν και γενεαν. 	 At Kâcuaß, caßaj cuiß âcuiqßuin nakacol kib chalen saß xticlajic.


Και τα δεκα κερατα ειναι δεκα βασιλεις, οιτινες θελουσιν εγερθη εκ της βασιλειας ταυτης και κατοπιν αυτων αλλος θελει εγερθη και αυτος θελει διαφερει των πρωτων και θελει υποταξει τρεις βασιλεις. 	 Li lajêb chi xucub aßan retalil li lajêb chi cuînk teßcuânk chokß rey. Ut chirixeb aßan, tâcuânk jun chic li rey jalan chiruheb aßan. Ut aßan li tânumtâk saß xbêneb oxib li rey ut tixsacheb.


Και κατα το μεσημβρινον πλευρον τεσσαρες χιλιαδες και πεντακοσια μετρα, και τρεις πυλαι η πυλη του Συμεων μια, η πυλη του Ισσαχαρ μια, η πυλη του Ζαβουλων μια. 	 Joßcan ajcuiß saß li sur lix nimal ru li tzßac, aßan cuib kilómetro riqßuin cuib ciento metro riqßuin ôb xcaßcßâl metro. Cuanqueb oxib li oquebâl. Lix cßabaßeb, aßaneb Simeón, Isacar ut Zabulón.


Και ελαβεν ο Βοοζ την Ρουθ, και εγεινε γυνη αυτου και οτε εισηλθε προς αυτην, ο Κυριος εδωκεν εις αυτην συλληψιν, και εγεννησεν υιον. 	 Laj Booz quixcßam lix Rut chokß rixakil. Li Dios qui-osobtesin re ut quicana chi yaj aj ixk. Quicuan jun lix cßulaßaleb chßina têlom.


Ειμαι τεθλιμμενος και ψυχομαχων εκ νεοτητος δοκιμαζω τους φοβους σου και ευρισκομαι εν αμηχανια. 	 Lâin tokßobâl cuu ut ra saß inchßôl chalen saß insâjilal. Nabal li raylal xaqßue saß inbên ut incßaß chic nincuy.


Κατ' εμου λαλουσιν οι καθημενοι εν ταις πυλαις, και εγεινα ασμα των μεθυοντων. 	 Niquineßxhob li nequeßcßojla chire li oquebâl ut eb li calajenak niquineßxhob nak nequeßbichan.


οφθαλμους υπερηφανους, γλωσσαν ψευδη και χειρας εκχεουσας αιμα αθωον, 	 li ani naxnimobresi rib ut li ani naticßtißic, ut li ani naxcamsi ras rîtzßin chi mâcßaß xmâc,


Και απεκριθη ο αγγελος και ειπε προς εμε, Ταυτα ειναι οι τεσσαρες ανεμοι του ουρανου, οιτινες εξερχονται εκ της στασεως αυτων ενωπιον του Κυριου πασης της γης 	 Li ángel quichakßoc ut quixye cue: —Li câhib chi carruaje li yôcat chirilbal, aßaneb li retalil li câhib chi musikßej li nequeßcßanjelac chiru li Kâcuaß, laj êchal re li ruchichßochß.


Και απεθανεν Ανανιας ο προφητης εν εκεινω τω ετει, τον εβδομον μηνα. 	 Ut saß li xcuuk po re li chihab aßan quicam laj Hananías.


Και εσηκωθην την νυκτα, εγω και ολιγοι τινες μετ' εμου και δεν εφανερωσα εις ουδενα τι ειχε βαλει ο Θεος μου εν τη καρδια μου να καμω εις την Ιερουσαλημ και αλλο κτηνος δεν ητο μετ' εμου, ειμη το κτηνος επι του οποιου εκαθημην. 	 quincuacli chi kßek cuochbeneb cuib oxib li cuînk. Abanan mâ ani aj e quinye li cßaßru quixye cue li Dios tinbânu re xtenkßanquil li tenamit Jerusalén. Mâ ani chic quixcßam xcacuây. Caßaj cuiß lâin.


Και η Νινευη ειναι παλαιοθεν ως λιμνη υδατων ταυτα ομως θελουσι φυγει. Στητε, στητε, θελουσι φωναζει και ουδεις ο βλεπων οπισω. 	 Li tenamit Nínive najter chanchan jun li nimaß tzßaptzßo li rok. Ut nak napuqßueß naxic saß junpât li haß. Chanchan nak yô chi êlc li haß aßan, nak yôkeb chi êlelic saß lix tenamiteb laj Nínive. Usta teßyehekß reheb, “Xaklinkex, ut sukßinkex chak,” abanan mâ jun chic reheb teßraj sukßîc.


Και οι υιοι της γυναικος αυτου της Οδιας, αδελφης του Ναχαμ, πατρος Κεειλα του Γαρμιτου και Εσθεμωα του Μααχαθιτου. 	 Eb li ralal laj Hodías li queßcuan riqßuin li ranab laj Naham, aßaneb lix yucuaß laj Keila aj garmita ut laj Estemoa aj maacateo.


Και γινεται μεγας ανεμοστροβιλος και τα κυματα εισεβαλλον εις το πλοιον, ωστε αυτο ηδη εγεμιζετο. 	 Ut nak ac cuanqueb sa' xyi li palau quichal jun li nimla ik'. Naxcut lix cau ok li ha' sa' li jucub ut qui-oc chi nujac li ha' chi sa' li jucub.


Ο καιρος δε της παροικιας των υιων Ισραηλ, την οποιαν παρωκησαν εν Αιγυπτω, ητο τετρακοσια και τριακοντα ετη. 	 Eb laj Israel câhib ciento riqßuin lajêb xcaßcßâl chihab queßcuan saß li tenamit Egipto.


Ουδε εστραφη εις τα οπισω η καρδια ημων, ουδε εξεκλιναν τα βηματα ημων απο της οδου σου. 	 Lâo incßaß xatkatzßektâna ut incßaß xkacanab xbânunquil li cßaßru xoâtzol cuiß.


Και ειπε προς αυτους Προσεχετε και φυλαττεσθε απο της πλεονεξιας διοτι εαν τις εχη περισσα, η ζωη αυτου δεν συνισταται εκ των υπαρχοντων αυτου. 	 Ut quixye ajcui' reheb chixjunileb li cuanqueb aran: -Q'uehomak retal li c'a'ru têbânu. Inc'a' yôkex chixrahinquil ru li biomal, xban nak moco riq'uin ta kabiomal yo'yôco, chan.


Και παντες εξεπλαγησαν, ωστε συνεζητουν προς αλληλους, λεγοντες Τι ειναι τουτο; τις αυτη η νεα διδαχη, διοτι μετα εξουσιας προσταζει και τα ακαθαρτα πνευματα, και υπακουουσιν εις αυτον; 	 Quilaje'sach xch'ôl chixjunileb li tenamit ut que'xye chiribileb rib: -¿C'a'ru xyâlal a'in? ¿C'a'ru li ac' tijleb a'in? Li cuînk a'in cuan xcuanquil sa' xbêneb li mâus aj musik'ej ut li c'a'ru naxye, neque'xpâb.-


Και αυτη εγεννησεν εις αυτον τον Ζεμβραν και τον Ιοξαν και τον Μαδαν και τον Μαδιαμ και τον Ιεσβωκ και τον Σουα. 	 Ut queßcuan xcocßal riqßuin. Aßaneb aßin lix cßabaßeb. Laj Zimram, laj Jocsán, laj Medán, laj Madián, laj Isbac, ut laj Súa.


Και διετριβον εκει ουκ ολιγον καιρον μετα των μαθητων. 	 Laj Pablo ut laj Bernabé najt que'cana riq'uineb laj pâbanel sa' li na'ajej a'an.


και χρυσον καθαρον δια τας κρεαγρας και δια τας λεκανας και δια τας φιαλας και δια τους χρυσους κρατηρας, κατα βαρος δι' εκαστον κρατηρα κατα βαρος ομοιως δι' εκαστον αργυρουν κρατηρα 	 Quixqßue ajcuiß re li châbil oro ut li plata li tâcßanjelak re xyîbanquil li chapleb chßîchß, li secß ut li ucßal.


Ενω δε αυτοι εξηρχοντο, ιδου, εφεραν προς αυτον ανθρωπον κωφον δαιμονιζομενον 	 Toje' ajcui' te'êlk eb a'an nak quic'ame' chak riq'uin li Jesús jun li cuînk mem. Cuan mâus aj musik'ej riq'uin.


Αγρυπνειτε, στεκεσθε εν τη πιστει, ανδριζεσθε, ενδυναμουσθε. 	 Mich'inan êch'ôl sa' lê pâbâl. Cauhak taxak êch'ôl chi pâbânc ut mêq'ue êrib chi âlêc. Yo'on cuânkex ut chepâbak li Kâcua' chi anchal êch'ôl, usta nachal raylal sa' êbên.


και τωρα δοξασον με συ, Πατερ, πλησιον σου με την δοξαν, την οποιαν ειχον παρα σοι πριν γεινη ο κοσμος. 	 At inYucua', chaq'ue ta cui'chic lin lok'al li quicuan nak toj cuanquin chak âcuiq'uin nak toj mâji' naticla chak li ruchich'och'.


Και εγω την δοξαν την οποιαν μοι εδωκας εδωκα εις αυτους, δια να ηναι εν καθως ημεις ειμεθα εν, 	 Lâin xinq'ueheb lix lok'al jo' nak xaq'ue inlok'al lâin re nak junajak ruheb jo' nak junaj ku lâo.


αιγας διακοσιας και τραγους εικοσι, προβατα διακοσια και κριους εικοσι, 	 Ut li mâtan li tixqßue re li ras, aßan aßin: cuib ciento li ixki chibât ut junmay têlom, ut cuib ciento li ixki carner ut junmay li têlom;


Και οτε εξηρχετο ο Μωυσης προς την σκηνην, πας ο λαος εσηκονετο και ιστατο εκαστος παρα την θυραν της σκηνης αυτου και εβλεπον κατοπιν του Μωυσεως, εωσου εισηρχετο εις την σκηνην. 	 Yalak jokße naxic laj Moisés saß li tabernáculo, chixjunileb li cristian nequeßxakli saß li oquebâl re lix muhebâleb ut aran nequeßoybenin toj nequeßril nak laj Moisés na-oc saß li tabernáculo.


Μετα δε τουτον εσταθη ο Σαμεγαρ ο υιος του Αναθ, οστις επαταξε τους Φιλισταιους εξακοσιους ανδρας δι' ενος βουκεντρου και εσωσε και αυτος τον Ισραηλ. 	 Li jun chic li quicßamoc be chiruheb laj Israel, aßan laj Samgar li ralal laj Anat. Laj Samgar quicoloc reheb laj Israel chiruheb laj filisteo xban nak quixcamsi cuakib ciento aj filisteo riqßuin lix cheß re xberesinquil bôyx.


Δια τι εδοθη φως εις ανθρωπον, του οποιου η οδος ειναι κεκρυμμενη, και τον οποιον ο Θεος περιεκλεισε; 	 ¿Cßaßru aj e nak li Dios naxqßue xyußam li junjûnk cui incßaß naxcßut chiru cßaßru tixcßul mokon? ¿Cßaßut nak naxqßue xyußam li ani incßaß chic naxtau chanru tixcol rib chiru li raylal?


Εαν σε λησμονησω, Ιερουσαλημ, ας λησμονηση η δεξια μου 	 Cui tâsachk saß inchßôl li tenamit Jerusalén, kßaxal us raj chokß cue nak tâchakik lin nim ukß re nak incßaß chic tinchßeß li arpa.


Και πριν αυτος παυση λαλων, ιδου, εξηρχετο η Ρεβεκκα, ητις εγεννηθη εις τον Βαθουηλ, υιον της Μελχας, γυναικος του Ναχωρ, αδελφου του Αβρααμ, εχουσα την υδριαν αυτης επι του ωμου αυτης. 	 Lix môs laj Abraham mâjiß narakeß chi tijoc nak quicuulac lix Rebeca chire li haß. Pakpo chak lix cuc saß xbên xtel. Lix Rebeca, aßan lix rabin laj Betuel, li ralal laj Nacor riqßuin lix Milca. Laj Nacor, aßan li rîtzßin laj Abraham.


Ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος, και θελω σπειρει τον οικον Ισραηλ και τον οικον Ιουδα με σπερμα ανθρωπου και με σπερμα κτηνους. 	 —Abihomak li tinye êre, chan li Kâcuaß. Tâcuulak xkßehil nak lâin tebinqßue cuißchic chi tâmc li cristian joß ajcuiß li quetômk saß li naßajej Israel ut saß li naßajej Judá.


Και ειπον προς αυτον, Ανθρωπος τις ανεβη εις συναντησιν ημων και ειπε προς ημας, Υπαγετε, επιστρεψατε προς τον βασιλεα, οστις σας απεστειλε, και ειπατε προς αυτον, ουτω λεγει Κυριος Επειδη δεν ειναι Θεος εν τω Ισραηλ, δια τουτο στελλεις να ερωτησης τον Βεελ-ζεβουλ, τον θεον της Ακκαρων; δεν θελεις λοιπον καταβη απο της κλινης, εις την οποιαν ανεβης, αλλ' εξαπαντος θελεις αποθανει. 	 Eb aßan queßxye: —Xkacßul jun li cuînk saß be. Aßan quixye ke nak tosukßîk chixyebal âcue chi joßcaßin, “¿Cßaßut nak tâtakla lâ takl chi âtinac riqßuin laj Baal-zebub, lix dioseb laj Ecrón? ¿Ma mâcßaß ta biß li Dios arin Israel? Xban nak xabanu aßan lâat tatcâmk ut incßaß chic tat-usâk,” chan. Aßan li naxye âcue li Kâcuaß, chanqueb.


τον βασιλεα της Ιεριχω, ενα τον βασιλεα της Γαι, της παρα την Βαιθηλ, ενα 	 Lix cßabaßeb li rey li queßsacheß ruheb, aßaneb aßin: li rey re Jericó, li rey re Hai li cuan nachß riqßuin Bet-el,


Πολλοι λεγουσι, Τις θελει δειξει εις ημας το αγαθον; Υψωσον εφ' ημας το φως του προσωπου σου, Κυριε. 	 At Kâcuaß, nabaleb nequeßyehoc re: ¿Ani ta cuiß tâbânûnk usilal ke? chanqueb. Aßut lâin tintzßâma châcuu, at Kâcuaß, chacuil taxak xtokßobâl ku.


Τοτε εγραψε Δαρειος ο βασιλευς προς παντας τους λαους, εθνη και γλωσσας, τους κατοικουντας επι πασης της γης, Ειρηνη ας πληθυνθη εις εσας. 	 Tojoßnak li rey Darío quitzßîbac riqßuineb chixjunileb li tenamit cuanqueb saß chixjunil li ruchichßochß ut riqßuineb li jalan jalânk râtinobâleb ut quixye reheb: —Chinumtâk taxak li tuktûquil usilal êriqßuin.


Υστερον δε απεστειλε προς αυτους τον υιον αυτου λεγων Θελουσιν εντραπη τον υιον μου. 	 Ut inc'a' chic quixtakla lix môs. A' chic li ralal quixtakla. "Li cualal te'x-oxlok'i" chan sa' xch'ôl. Jo'can nak quixtakla li ralal riq'uineb.


Αινειτε τον Κυριον εκ της γης, δρακοντες και πασαι αβυσσοι 	 Chinimâk taxak ru li nimajcual Dios saß ruchichßochß. Chixjunileb li xul li cuanqueb saß xchamal li palau cheßxqßuehak ta xlokßal li Kâcuaß.


Ας ελθη ενωπιον σου πασα η κακια αυτων και καμε εις αυτους ως εκαμες εις εμε δια παντα τα αμαρτηματα μου διοτι πολλοι ειναι οι στεναγμοι μου και η καρδια μου εξελιπε. 	 Chaqßue taxak retal li incßaß us nequeßxbânu li xicß nequeßiloc ke. Chabânu taxak riqßuineb aßan joß xabânu kiqßuin lâo xban li mâusilal xkabânu. Cßajoß nak nayotßeß kachßôl ut tacuajenako xban li raylal yôco chixcßulbal.


και εδωκεν ο Σησαν την θυγατερα αυτου εις τον Ιαραα, τον δουλον αυτου, εις γυναικα και εγεννησεν εις αυτον τον Ατθαι. 	 Laj Sesán quixqßue lix rabin chokß rixakil laj Jarha ut quicuan jun li ralal aj Atai xcßabaß.


Και οι ενεδρευοντες ωρμησαν και εχυθησαν επι την Γαβαα και οι ενεδρευοντες εξηπλωθησαν και επαταξαν πασαν την πολιν εν στοματι μαχαιρας. 	 Eb li cuînk mukmûqueb, queßcôeb chi junpât. Queßxjeqßui ribeb saß li tenamit Gabaa ut quilajeßxcamsi chi chßîchß chixjunileb li cuanqueb saß li tenamit Gabaa.


Ο δε Ιησους, εκβαλων φωνην μεγαλην, εξεπνευσε. 	 A'ut li Jesús quixjap re chi cau ut qui-el xch'ôl.


δια τουτο παρηγορηθημεν, αδελφοι, δια σας εν ολη τη θλιψει και στενοχωρια ημων δια της πιστεως σας 	 Riq'uin a'in, ex hermân, sa' chixjunil li raylal li yôco chixc'ulbal, nac'ojla kach'ôl chirabinquil nak cau êch'ôl sa' lê pâbâl.


Ανηγγελθη δε προς τον βασιλεα της Αιγυπτου οτι εφυγεν ο λαος και η καρδια του Φαραω και των θεραποντων αυτου μετεβληθη κατα του λαου και ειπον, Δια τι εκαμομεν τουτο, ωστε να εξαποστειλωμεν τον Ισραηλ και να μη μας δουλευη πλεον; 	 Nak quirabi nak ac xeßel laj Israel, laj faraón joß eb ajcuiß laj cßanjel chiru queßyotßeß xchßôl nak queßxcanabeb chi xic. Eb aßan queßxye: —¿Ma us ta biß nak xkacanabeb chi xic ut xocana chi mâcßaß chic kamôs? chanqueb.


Ο οφθαλμος του βλεποντος με δεν θελει με ιδει πλεον οι οφθαλμοι σου ειναι επ' εμε, και εγω δεν υπαρχω. 	 Nak tincâmk, mâ ani chic tâilok cuu. Nak tâcuaj rilbal cuu, incßaß chic tinâcuil xban nak acak xincam.


και εγω ημην ανοητος και δεν εγνωριζον κτηνος ημην ενωπιον σου. 	 Kßaxal cau inchßôl. Joßcan nak incßaß xintau xyâlal. Chanchanin li xul châcuu.


Και θελει εισθαι εις κομβος υπο τους δυο κλαδους εξ αυτης, και εις κομβος υπο τους δυο κλαδους εξ αυτης, και εις κομβος υπο τους δυο κλαδους εξ αυτης, εις τους εξ κλαδους τους εξερχομενους εκ της λυχνιας. 	 Rubel li xbên cuib chi rukßeb li candelero saß li rok têyîb jun li utzßußuj li toj mâjiß napuqßueß. Rubel li cuib chic têyîb jun chic li utzßußuj li toj mâjiß napuqßueß. Ut rubel li cuib chic joßcan cuißchic têbânu. Joßcan nak têyîb li cuakib chi xnaßajeb li candil.


Οστις μισει, υποκρινεται με τα χειλη αυτου, και μηχανευεται δολον εν τη καρδια αυτου. 	 Li ani xicß na-iloc incßaß nacßutun chiru lix joskßil nak yô chi âtinac. Abanan saß lix cßaßux yô chixcßoxlanquil chanru tixbânu li incßaß us.


Και ο Μελχισεδεκ βασιλευς Σαλημ εφερεν εξω αρτον και οινον ητο δε ιερευς του Θεου του Υψιστου. 	 Laj Melquisedec, aßan lix reyeb laj Salem ut nacßanjelac ajcuiß chokß aj tij chiru li nimajcual Dios. Laj Melquisedec quixcßul laj Abram ut quixqßueheb xcua rucßa.


διοτι ημεραι εκδικησεως ειναι αυται, δια να πληρωθωσι παντα τα γεγραμμενα. 	 Ut sa' eb li cutan a'an, li Dios tixq'ueheb chixtojbal rix lix mâqueb li xic' neque'iloc re. Chi jo'can tâtz'aklok ru chixjunil li tz'îbanbil retalil sa' li Santil Hu.


Και λαβοντες τον Αβεσσαλωμ, ερριψαν αυτον εις λακκον μεγαν εντος του δασους και εστησαν επ' αυτον σωρον λιθων μεγαν σφοδρα και πας ο Ισραηλ εφυγεν εκαστος εις την σκηνην αυτου. 	 Queßxcßam laj Absalón ut queßxcut saß jun chamal jul saß li qßuicheß ut queßxtûb jun mamaß tûb li pec saß xbên. Ut chixjunileb laj Israel queßêlelic ut queßcôeb saß rochocheb.


Θελουσι βρυχασθαι ομου ως λεοντες, θελουσιν ωρυεσθαι ως σκυμνοι λεοντων. 	 Eb laj Babilonia japjôk reheb. Chanchanakeb li cakcoj ut li ral li cakcoj nak teßxjap reheb.


Ας αποκριθω και εγω το μερος μου ας φανερωσω και εγω την γνωμην μου. 	 Joßcan nak anakcuan oc cue chi âtinac lâin ut tinye li cßaßru nacuaj xyebal.


Διοτι ο Κυριος ειπε περι αυτων, Εξαπαντος θελουσιν αποθανει εν τη ερημω. Και δεν εναπελειφθη εξ αυτων ουδεις, ει μη Χαλεβ ο υιος του Ιεφοννη και Ιησους ο υιος του Ναυη. 	 Mâ jun li queßajlâc junxil cuan saß xyânkeb xban nak li Kâcuaß quixye nak teßcâmk saß li chaki chßochß. Caßaj cuiß laj Caleb li ralal laj Jefone, ut laj Josué li ralal laj Nun queßcana chi yoßyo.


Και οι ψαροι εξηλθον και εζητησαν να υπαγωσι δια να περιελθωσι την γην. Και ειπεν, Υπαγετε, περιελθετε την γην. Και περιηλθον την γην. 	 Ut eb li cacuây teßraj ru xic chixsutinquil li ruchichßochß. Ut li ángel quixye reheb: —Ayukex ut têsuti chak li ruchichßochß, chan. Ut eb aßan queßxsuti chak li ruchichßochß joß quiyeheß reheb.


Δεν ενθυμεισθε οτι ενω ημην ετι παρ' υμιν σας ελεγον ταυτα; 	 ¿Ma inc'a' jultic êre nak quinye chak êre chixjunil a'in nak toj cuanquin chak êriq'uin?


Προσεκολληθη η ψυχη μου κατοπιν σου η δεξια σου με υποστηριζει. 	 Junelic nacatincßoxla, at inDios. Incßaß nacatsach saß inchßôl. Ut saß lâ nim ukß cuan lin yußam.


καθως εξελεξεν ημας δι' αυτου προ καταβολης κοσμου, δια να ημεθα αγιοι και αμωμοι ενωπιον αυτου δια της αγαπης, 	 Nak toj mâji' naxyîb chak li ruchich'och' li Dios, ac sic'bil chak ku xban sa' xc'aba' li Jesucristo, re nak tîcak li kayu'am ut mâc'a'ak chic kamâc.


Τοτε απεβαλον οι υιοι Ισραηλ τους Βααλειμ και τας Ασταρωθ και ελατρευσαν τον Κυριον μονον. 	 Joßcan nak eb li ralal xcßajol laj Israel queßxtzßektânaheb li yîbanbil dios laj Baal ut lix Astarot ut caßaj chic li Kâcuaß queßxlokßoni.


αι παρειαι σου ως τμημα ροιδιου μεταξυ των πλοκαμων σου. 	 Lix co âcue nalemtzßun. Chanchan li granada, usta tzßaptzßo riqßuin lâ tßicr.


του Χαρημ, ο Αδνα του Μεραιωθ, ο Ελκαι 	 Laj Adna, aßan li quijolomin reheb li ralal xcßajol laj Harim. Ut laj Helcai, aßan li quijolomin reheb li ralal xcßajol laj Meraiot.


Και ευθυς εξελθοντες εκ της συναγωγης, ηλθον εις την οικιαν Σιμωνος και Ανδρεου μετα του Ιακωβου και Ιωαννου. 	 Nak que'el sa' li cab li neque'xch'utub cui' ribeb laj judío, li Jesús rochbeneb laj Jacobo ut laj Juan que'côeb sa' rochoch laj Simón ut laj Andrés.


τα δε πτωματα υμων θελουσι πεσει εν τη ερημω ταυτη 	 Aßut lâex texcâmk saß li chaki chßochß li yôquex cuiß chi numecß.


Ηνοιξα το στομα μου και ανεστεναξα διοτι επεθυμησα τα προσταγματα σου. 	 Cßajoß nak nacuaj xtzolbal cuib saß lâ chakßrab. Chi anchal inchßôl nacuaj xtaubal ru.


Και το επιλοιπον κατα μηκος το συνεχομενον μετα της αγιας μεριδος, δεκα χιλιαδες προς ανατολας και δεκα χιλιαδες προς δυσμας, και θελει συνεχεσθαι μετα της αγιας μεριδος, και τα γεννηματα αυτου θελουσιν εισθαι δια τροφην των υπηρετουντων την πολιν. 	 Chixjun sutam li tenamit tâcuânk li chßochß chixcßatk lix naßaj li Kâcuaß. Li naßajej aßan ôb kilómetro xnimal rok saß li este ut ôb kilómetro xnimal rok saß li oeste. Teßxtrabaji li chßochß aßin ut teßâuk. Ut li ru li acuîmk li tâêlk, aßan xtzacaêmkeb li teßcßanjelak saß li tenamit.


Επραξαν ετι τουτο εις εμε εμιαναν τα αγια μου εν τη αυτη ημερα και εβεβηλωσαν τα σαββατα μου. 	 Ut mâcuaß caßaj cuiß aßan queßxbânu. Queßxmux ru lin templo ut queßxmux ajcuiß ru li hilobâl cutan.


και θελετε ειπει, Να ησαι πολυχρονιος ειρηνη και εις σε, ειρηνη και εις τον οικον σου, ειρηνη και εις παντα οσα εχεις 	 Ut têye re, “Aß taxak li tuktûquil usilal chicuânk âcuiqßuin ut riqßuineb ajcuiß chixjunileb lâ cuechßalal, joß eb ajcuiß li cßaßru cuan âcue, chan laj David.


Εξεγερθεις δε ο Ιωσηφ απο του υπνου εκαμεν ως προσεταξεν αυτον ο αγγελος Κυριου και παρελαβε την γυναικα αυτου, 	 Nak qui-aj ru laj José, quixbânu li c'a'ru quiyehe' re xban lix ángel li Kâcua' sa' xmatc'. Quixc'am lix María sa' rochoch.Abanan inc'a' quicuan riq'uin toj quiyo'la li xbên c'ula'al. Ut Jesús quixq'ue chok' xc'aba'.


Τα τρια ταυτα ειναι θαυμαστα εις εμε, μαλιστα τεσσαρα δεν εννοω 	 Cuan câhib chi naßleb nasach inchßôl xcßoxlanquil ut incßaß nintau ru.


Και εδωκαν εις τους υιους Ααρων του ιερεως την πολιν του καταφυγιου δια τον φονεα, την Χεβρων και τα περιχωρα αυτης, και την Λιβνα και τα περιχωρα αυτης, 	 Li naßajej li quiqßueheß reheb li ralal xcßajol laj Aarón laj tij, aßan li tenamit Hebrón. Aßan ajcuiß li tenamit li quisiqßueß ru re teßxcol cuiß rib li ani naxcamsi ras rîtzßin chi incßaß yal naraj xchßôl. Ut quiqßueheß ajcuiß eb li tenamit Libna,


Τοτε ο Ασσυριος θελει πεσει εν μαχαιρα ουχι ανδρος και μαχαιρα ουχι ανθρωπου θελει καταφαγει αυτον και θελει φευγει απο προσωπου της μαχαιρας, και οι νεοι αυτου θελουσιν εισθαι δια φορον. 	 Li tenamit Asiria tâsachekß ru saß li plêt, abanan mâcuaß riqßuin xcuanquil cuînk chi moco riqßuin xchßîchß cuînk tâsachekß ruheb. Teßêlelik saß li plêt ut eb lix soldado li toj sâjeb teßchapekß ut teßcanâk rubel xcuanquileb lin tenamit.Lix reyeb laj Asiria tâêlelik xban xxiu joß eb ajcuiß li nequeßtaklan saß xbêneb li soldados, chan li nimajcual Dios, li cuan xxam ac cauresinbil Jerusalén re xqßuebal chixtojbaleb xmâqueb li xicß nequeßiloc reheb laj Israel.


Και διεταξεν εις αυτους ο βασιλευς καθημερινην μεριδα απο των βασιλικων εδεσματων και απο του οινου, τον οποιον αυτος επινε και αφου ανατραφωσι τρια ετη, να ιστανται μετα ταυτα ενωπιον του βασιλεως. 	 Li rey quixye nak rajlal cutan teßqßuehekß xtzacaêmk joß naxtzaca aßan. Teßqßuehekß xvino joß narucß aßan. Teßchßolanîk oxib chihab ut chirix aßan teßcßamekß chiru li rey.


Δια τουτο θελεις ολισθησει την ημεραν, και μετα σου θελει ολισθησει και ο προφητης την νυκτα, και θελω αφανισει την μητερα σου. 	 Chi kßek chi cutan nequebânu lê mâusilal ut joßcan ajcuiß nequeßxbânu li profeta li incßaß useb xnaßleb. Lâin tinsach ru lê tenamit, lâex aj Israel.


και θελω δωσει εις αυτον τον αστερα τον πρωινον. 	 Ut lâin tinq'ue ajcui' reheb lix lok'aleb, chanchan xch'ina'usal li cak chahim.Cui têraj xtaubal ru lix yâlal, cheq'uehak retal li naxye li Santil Musik'ej reheb laj pâbanel, chan li C'ajolbej reheb laj pâbanel li cuanqueb Tiatira.


Εις δε τις εξ αυτων, ο Καιαφας, οστις ητο αρχιερευς του ενιαυτου εκεινου, ειπε προς αυτους Σεις δεν εξευρετε τιποτε, 	 Jun li cuînk aj Caifás xc'aba', a'an li xyucua'il aj tij sa' li chihab a'an. Quixye reheb: -Lâex mâc'a' êna'leb.


διοτι παντα υπεταξεν υπο τους ποδας αυτου. Οταν δε ειπη οτι παντα ειναι υποτεταγμενα, φανερον οτι εξαιρειται ο υποταξας εις αυτον τα παντα. 	 Tz'îbanbil retalil sa' li Santil Hu nak li Acuabej Dios quixq'ue chixjunil li c'a'ak re ru rubel xcuanquil li Cristo. Abanan li Cristo inc'a' nataklan sa' xbên li Acuabej Dios xban nak li Dios, a'an li quiq'uehoc re lix cuanquilal.


Και το χαλκουν θυσιαστηριον, το οποιον εκαμε Βεσελεηλ ο υιος του Ουρι, υιου του Ωρ, ητο εκει εμπροσθεν της σκηνης του Κυριου και εξεζητησαν αυτο ο Σολομων και η συναξις. 	 Ut li artal yîbanbil riqßuin bronce cuan aran Gabaón chiru lix tabernáculo li Kâcuaß. Aßan li artal li quixyîb laj Bezaleel, li ralal laj Uri. Laj Uri, aßan li ralal laj Hur. Aran cô laj Salomón rochbeneb li tenamit chixpatzßbal chiru li Dios cßaßru us tixbânu.


Και εσταθησαν οι Λευιται με τα οργανα του Δαβιδ και οι ιερεις με τας σαλπιγγας. 	 Eb laj levita xakxôqueb saß lix naßajeb ut cuanqueb lix cuajb riqßuineb li quiqßueheß reheb xban li rey David junxil. Ut eb laj tij cuanqueb lix trompeta riqßuineb.


Και αφου παρηλθον ημεραι τινες, Αγριππας ο βασιλευς και η Βερνικη ηλθον εις Καισαρειαν δια να χαιρετησωσι τον Φηστον. 	 Ac xnume' na chic cuib oxib cutan nak li rey Agripa ut lix Berenice li ranab que'cuulac Cesarea chirula'aninquil laj Festo.


Εαν ευρεθη εν μεσω σου, εν τινι των πολεων σου τας οποιας Κυριος ο Θεος σου διδει εις σε, ανηρ η γυνη οστις επραξε κακον ενωπιον Κυριου του Θεου σου, παραβαινων την διαθηκην αυτου, 	 Mâre cuânk junak cuînk malaj ixk saß eb li tenamit li tixqßue êre li Kâcuaß li tixkßet li contrato ut tâmâcobk chiru li Kâcuaß


Και εν τω καιρω εκεινω θελω εξερευνησει την Ιερουσαλημ με λυχνους και εκδικηθη προς ανδρας τους αναπαυομενους επι την τρυγιαν αυτων, τους λεγοντας εν τη καρδια αυτων, Ο Κυριος δεν θελει αγαθοποιησει ουδε θελει κακοποιησει. 	 Chanchan tinloch inxam ut tinsiqßuiheb saß li kßojyîn nak tinsiqßuiheb yalak bar saß li tenamit Jerusalén li incßaß useb xnaßleb. Tinsiqßuiheb toj retal tinsacheb ru. Tinqßueheb chixtojbal xmâqueb li cßojcßôqueb xchßôl, li chanchaneb li vino li tuktu ru. Eb aßan nequeßxye saß xchßôleb nak li Kâcuaß mâcßaß naxbânu, chi moco li us, chi moco li incßaß us, chanqueb.


Ανοιγουσι το στομα αυτων κατ' εμου με τυπτουσι κατα της σιαγονος υβριστικως συνηχθησαν ομου επ' εμε. 	 Eb li cristian nequeßxtûb rib chixyebal nak cuan inmâc ut niquineßretzßu. Chanchan nequeßxqßue chi rukß xnakß cuu nak niquineßxhob yal re xcßutbal inxutân.


Αρτον επιθυμητον δεν εφαγον και κρεας και οινος δεν εισηλθεν εις το στομα μου ουδε ηλειψα εμαυτον παντελως, μεχρι συμπληρωσεως τριων ολοκληρων εβδομαδων. 	 Chiru li oxib xamân aßan incßaß xintzaca li sahil echej chi moco xinyal li vino, chi moco li tib, ut incßaß quicuocsi li sununquil ban re xyîbanquil cuib toj quinumeß li oxib xamân aßan.


Συ θελεις σπειρει και δεν θελεις θερισει συ θελεις πιεσει ελαιας και δεν θελεις αλειφθη με ελαιον, και γλευκος και δεν θελεις πιει οινον. 	 Tex-âuk, abanan incßaß texkßolok. Têyatzß li ru lê cheß olivo, abanan incßaß têyul lix aceitil chêrix. Têyatzß lê uva abanan incßaß têrucß li xyaßal.Lâex xebânu li cßaßru quixye lix chakßrab li rey Omri ut xebânu ajcuiß joß quixbânu li rey Acab. Xetzol êrib chixbânunquil li incßaß us li queßraj eb aßan. Xban li mâusilal nequebânu, lâin texincanab chi sachecß. Texhobekß lâex li cuanquex saß li tenamit Jerusalén ut têcßul li raylal xban nak xinêtzßektâna, chan li Kâcuaß.


ομως δια την αγαπην μαλλον σε παρακαλω, τοιουτος ων ως Παυλος ο γερων, τωρα δε και δεσμιος του Ιησου Χριστου, 	 Abanan inc'a' tinmin âcuu chixbânunquil. Tintz'âma ban li usilal châcuu xban nak nakara kib. Lâin ac xintîx ut cuanquin chi prêxil sa' xc'aba' li Cristo.


Και εκαλεσεν ο Αβιμελεχ τον Αβρααμ και ειπε προς αυτον, Τι επραξας εις ημας; και τι αμαρτημα επραξα εις σε, ωστε επεφερες επ' εμε και επι το βασιλειον μου, αμαρτιαν μεγαλην; επραξας εις εμε πραγμα, το οποιον δεν επρεπε να πραχθη. 	 Ut laj Abimelec quixbok laj Abraham ut quixye re: —Cßoxla cßaßru xabânu cue. ¿Cßaßru inmâc châcuu nak xaqßue li raylal aßin saß inbên joß ajcuiß saß xbêneb lin tenamit? Incßaß us xabânu cue.


Και απεστειλα προς εσας παντας τους δουλους μου τους προφητας, εγειρομενος πρωι και αποστελλων, λεγων, Μη πραττετε το βδελυρον τουτο πραγμα, το οποιον μισω. 	 Nabal sut quintaklaheb li profeta, laj cßanjel chicuu, riqßuineb. Eb li profeta queßxye reheb nak incßaß teßxbânu li yibru naßleb aßin, li incßaß nacuulac chicuu.


Ο Κυριος βεβαιως θελει δωσει το αγαθον και η γη ημων θελει δωσει τον καρπον αυτης. 	 Li Kâcuaß toxtenkßa cuißchic chi biomocß. Ut numtajenakak li ru li kacuîmk li tâêlk saß li kanaßaj.Li tîquilal li naxbânu li Kâcuaß, aßan tixcßut chiku chanru nak tocuânk saß tîquilal.


Και εν μια των ημερων, ενω αυτος εδιδασκεν, εκαθηντο Φαρισαιοι και νομοδιδασκαλοι, οιτινες ειχον ελθει εκ πασης κωμης της Γαλιλαιας και Ιουδαιας και Ιερουσαλημ και δυναμις Κυριου ητο εις το να ιατρευη αυτους. 	 Sa' jun li cutan nak li Jesús yô chixch'olobanquil lix yâlal chiruheb li tenamit cuanqueb cuib oxib laj fariseo sa' xyânkeb. Ut cuanqueb ajcui' aj tzolol chak'rab. Que'chal chak sa' eb li na'ajej Galilea, Judea ut Jerusalén. Ut li Jesús yô chixq'uirtesinquileb li yaj riq'uin xcuanquil li Dios.


και προσταξον αυτους να ειπωσι προς τους κυριους αυτων, Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ Ουτω θελετε ειπει προς τους κυριους υμων 	 Ut tâye reheb nak teßxye reheb li nequeßtaklan saß xbêneb nak lâin li Kâcuaß, lix Dioseb laj Israel, ninye chi joßcaßin:


Και τον κριον τον ενα θελεις λαβει, και θελουσιν επιθεσει ο Ααρων και οι υιοι αυτου τας χειρας αυτων επι την κεφαλην του κριου 	 Joßcan ajcuiß têbânu riqßuin li carner jun. Laj Aarón rochbeneb li ralal teßxqßue li rukßeb saß xjolom li carner.


Και τα τοξα αυτης ησαν προς την εξωτεραν αυλην, και φοινικες επι των μετωπων αυτης, και οκτω βαθμιδες η αναβασις αυτης. 	 Li naßajej aßan qui-iloc cuan cuiß li nebâl li cuan chirix. Saß li oquebâl aßan cuanqueb cuakxakib li grada li naxic saß li oquebâl. Ut lix sahob ru juchßbil chiruheb li okech, aßan retalileb li cheß palmera.


Τωρα η ψυχη μου ειναι τεταραγμενη και τι να ειπω; Πατερ, σωσον με εκ της ωρας ταυτης. Αλλα δια τουτο ηλθον εις την ωραν ταυτην. 	 Li Jesús quixye ajcui': -Anakcuan k'axal ra sa' inch'ôl. ¿Ma târûk ta bi' tinye re li Dios, "At inYucua', chinâcol chiru li raylal a'in"? Lâin inc'a' tinye chi jo'can xban nak a'an aj e nak xinchal sa' ruchich'och'.


Εν εκεινη τη ημερα εμεγαλυνεν ο Κυριος τον Ιησουν ενωπιον παντος του Ισραηλ, και εφοβουντο αυτον, καθως εφοβουντο τον Μωυσην, πασας τας ημερας της ζωης αυτου. 	 Saß li cutan aßan laj Josué quiqßueheß xlokßal xban li Dios re nak eb laj Israel teßx-oxlokßi joß najtil tâcuânk saß xyânkeb, joß nak queßx-oxlokßi laj Moisés junxil.


Και μαλιστα, εξευροντες τον καιρον, οτι ειναι ηδη ωρα να εγερθωμεν εκ του υπνου διοτι ειναι πλησιεστερα εις ημας η σωτηρια παρ' οτε επιστευσαμεν. 	 Chikabânu chixjunil a'in xban nak nakanau nak yô chak chi nach'oc xk'ehil nak tâtz'aklok ru li kacolbal nak tol-êlk cui'chic li Jesucristo. Yo'on taxak cuânko xban nak yô chak chi nach'oc lix c'ulunic chiru nak copâban chak lâo.


σπειρεται σωμα ζωικον, ανισταται σωμα πνευματικον. Ειναι σωμα ζωικον, και ειναι σωμα πνευματικον. 	 Nak nococam namuke' li katibel xban nak yal ch'och' oquenak. Abanan nak tocuaclîk cui'chic chi yo'yo, musik'ejo chic. Nak cuanco sa' ruchich'och' cuan li katibel nak'a na-oso'. Abanan sa' choxa jalanako chic ut tâcuânk li kayu'am chi junelic.


Ιδων δε ο Ιησους την πιστιν αυτων, λεγει προς τον παραλυτικον Τεκνον, συγκεχωρημεναι ειναι εις σε αι αμαρτιαι σου. 	 Li Jesús quixq'ue retal nak eb li cuînk a'an que'xpâb nak naru tixq'uirtesi li yaj. Jo'can nak quixye re li yaj: -At cuînk, cuybil sachbil chic lâ mâc, chan.


αλλ' εξελεξα την Ιερουσαλημ, δια να ηναι το ονομα μου εκει και εξελεξα τον Δαβιδ, δια να ηναι επι τον λαον μου Ισραηλ. 	 Abanan anakcuan xinsicß ru li tenamit Jerusalén re nak aran teßxyîb jun li templo re tineßxlokßoni cuiß. Ut xinsicß ru laj David re nak aßan tâtaklânk saß xbêneb lin tenamit Israel,” chan li Dios re lin yucuaß.


και να φερης το αργυριον και το χρυσιον, το οποιον ο βασιλευς και οι συμβουλοι αυτου προσεφεραν αυτοπροαιρετως εις τον Θεον του Ισραηλ, του οποιου το κατοικητηριον ειναι εν Ιερουσαλημ, 	 Tâcßam li oro ut li plata ut tâqßue re lix templo lix Dioseb laj Israel li cuan Jerusalén, li x-ala saß kachßôl xqßuebal, lâin ut eb laj qßuehol naßleb.


Το ξυλινον θυσιαστηριον ητο τριων πηχων το υψος, το δε μηκος αυτου δυο πηχων και τα κερατα αυτου και το μηκος αυτου και οι τοιχοι αυτου ησαν εκ ξυλου και ειπε προς εμε, Αυτη ειναι η τραπεζα η ενωπιον του Κυριου. 	 Li artal aßan yîbanbil riqßuin tzßalam cheß. Jun metro riqßuin media xteram. Li ru ut li rok, aßan jun metro. Lix xuc, li rok ut li ru yîbanbil riqßuin cheß. Ut li cuînk quixye cue: —Li artal aßin, aßan li mêx li cuan chiru li Kâcuaß, chan.


ας με ζυγιση δια της σταθμης της δικαιοσυνης και ας γνωριση ο Θεος την ακεραιοτητα μου 	 Chitzßilok taxak âtin li Dios saß tîquilal chicuix re nak tixqßue retal nak tîc inchßôl.


Ο λογος του Κυριου, ο γενομενος προς Ιερεμιαν τον προφητην, κατα της Ελαμ εν τη αρχη της βασιλειας του Σεδεκιου βασιλεως του Ιουδα, λεγων, 	 Aßan aßin li quixye li Kâcuaß re laj Jeremías chirix li naßajej Elam nak tojeß qui-oc laj Sedequías chokß xreyeb laj Judá.


Ας αισχυνθωσι και ας εντραπωσιν οι ζητουντες την ψυχην μου ας στραφωσιν εις τα οπισω και ας εντραπωσιν οι θελοντες το κακον μου. 	 Chacßut taxak xxutâneb ut chasacheb ta xnaßlebeb li nequeßajoc incamsinquil. Chacßut ta xxutâneb ut cheßêlelik ta eb li nequeßxcßoxla xbânunquil mâusilal cue.


Και ουτοι θελουσι σας παρηγορησει, οταν ιδητε τας οδους αυτων και τας πραξεις αυτων και θελετε γνωρισει οτι εγω δεν εκαμον χωρις αιτιας παντα οσα εκαμον εν αυτη, λεγει Κυριος ο Θεος. 	 Nak têril lix yibal ru lix yehom xbânuhomeb tâcßojlâk êchßôl xban nak têqßue retal nak xcßulubeb xcßulbal li tojba mâc li xinqßue saß xbêneb, chan li Kâcuaß li nimajcual Dios.


Και ειπεν ο Σαμουηλ προς τον Ιεσσαι, Ετελειωσαν τα παιδια; Και ειπε, Μενει ετι ο νεωτερος και ιδου, ποιμαινει τα προβατα. Και ειπεν ο Σαμουηλ προς τον Ιεσσαι, Πεμψον και φερε αυτον διοτι δεν θελομεν καθισει εις την τραπεζαν, εωσου ελθη ενταυθα. 	 Ut quixye re: —¿Ma caßaj eb cuiß aßin lâ cualal? chan. Laj Isaí quixye: —Cuan chic jun li îtzßinbej. Aßan li yô chak chi iloc reheb li carner, chan. Ut laj Samuel quixye re: —Takla xbokbal chi junpât xban nak incßaß tocuaßak cui toj mâjiß nacßulun, chan.


Η Θαρσεις εμπορευετο μετα σου εις πληθος παντος πλουτου με αργυρον, σιδηρον, κασσιτερον και μολυβδον εμπορευοντο εν ταις αγοραις σου. 	 Eb laj Tarsis queßyacoc êriqßuin xban nak cuan nabal cßaßru êre. Queßxjal li cßaßru êre riqßuin li plata, ut li cacuil chßîchß hierro joß ajcuiß li kßunil chßîchß ut li plomo.


Εις το εξης μηδεις ας μη διδη εις εμε ενοχλησιν διοτι εγω βασταζω τα στιγματα του Κυριου Ιησου εν τω σωματι μου. 	 Ut chirix chixjunil a'in mâ ani ta chic chich'i'ch'i'înk cue xban nak cuan retalil chicuix li rahobtesîc li quinc'ul sa' xc'aba' li Kâcua' Jesús.Ex inhermân, a' taxak li rusilal li Kâcua' Jesucristo chicuânk êriq'uin chêjunilex. Jo'can taxak.


Ανδρες Βαιθ-ασμαβεθ, τεσσαρακοντα δυο. 	 Eb li cuînk li cuanqueb Bet-azmavet, aßaneb cuib roxcßâl.


Διοτι το μηκος των θαλαμων των εν τη εξωτερα αυλη ητο πεντηκοντα πηχων και ιδου, κατα προσωπον του ναου ησαν εκατον πηχαι. 	 Li tzßac li cuan chiruheb li cocß naßajej, aßan ôb xcaßcßâl metro xnimal rok ut li tzßac li cuan nachß riqßuin li Santil Naßajej, aßan lajêb roxcßâl metro xnimal rok.


Πιστευετε μοι οτι εγω ειμαι εν τω Πατρι και ο Πατηρ ειναι εν εμοι ει δε μη, δια τα εργα αυτα πιστευετε μοι. 	 Chepâb nak lâin cuanquin riq'uin li Yucua'bej ut a'an cuan cuiq'uin. Junaj ku chi kibil kib. Cui inc'a' niquinêpâb xban li c'a'ru ninye, chinêpâbak xbaneb li milagro li yôquin chixbânunquil.


Και στραφεντες ανεχωρησαν και εβαλον τα παιδια και τα κτηνη και την αποσκευην εμπροσθεν αυτων. 	 Queßxqßue chi ubej eb li cocßal, li quetômk ut chixjunil li cßaßru cuan reheb ut queßcôeb.


Εκτεινει τον βορεαν επι το κενον κρεμα την γην επι το μηδεν. 	 Li Dios quixyîb li choxa saß xnaßaj chi mâcßaß nachapoc re. Joßcan ajcuiß li ruchichßochß. Quixyîb saß xnaßaj chi mâcßaß nacûtun re.


πλην ζητειτε την βασιλειαν του Θεου, και ταυτα παντα θελουσι σας προστεθη. 	 Abanan lâex têsic' lix nimajcual cuanquilal li Dios ut chixjunil li c'a'ak re ru a'in talajq'uehek' êre chok' xtz'akob.


Και αφησαντες τον οχλον, παραλαμβανουσιν αυτον ως ητο εν τω πλοιω και αλλα δε πλοιαρια ησαν μετ' αυτου. 	 Ut li Jesús quixchak'rabiheb li q'uila tenamit ut quic'ame' sa' li jucub cuan cui'. Ut cuanqueb ajcui' coc' jucub que'côeb chirix.


Και ερχεται την τριτην φοραν και λεγει προς αυτους Κοιμασθε το λοιπον και αναπαυεσθε. Αρκει ηλθεν η ωρα ιδου, παραδιδεται ο Υιος του ανθρωπου εις τας χειρας των αμαρτωλων. 	 Ut quisuk'i cui'chic sa' rox sut, coxtauheb cui'chic chi cuârc ut quixye reheb: -¿Ma toj yôquex ajcui' chi cuârc? Tz'akalak li hilânc xebânu. Ac xtau xk'ehil nak lâin li C'ajolbej tink'axtesîk sa' ruk'eb laj mâc.


Τωρα λοιπον, εαν φαινηται αρεστον εις τον βασιλεα, ας γεινη ερευνα εν τω θησαυροφυλακιω του βασιλεως τω εν Βαβυλωνι, εαν ηναι αληθινον οτι εξεδοθη διαταγη παρα Κυρου του βασιλεως να οικοδομηθη ο οικος ουτος του Θεου εν Ιερουσαλημ και ας αποστειλη ο βασιλευς προς ημας την θελησιν αυτου περι τουτου. 	 Joßcan nak cui nacacuaj xbânunquil aßin, at rey, nakatzßâma châcuu nak tâsicß saß li hu li cuan saß li palacio aran Babilonia. Tâtzßil âtin chirixeb re rilbal ma yâl nak li rey Ciro quiqßuehoc xlesênseb chixyîbanquil lix templo li Dios aran Jerusalén. Ut chabânu usilal, chatakla resil li cßaßru tâcuaj takabânu, chanqueb.


Δεν θελετε καμει εις εαυτους ειδωλα ουδε γλυπτα, ουδε θελετε ανεγειρει αγαλμα εις εαυτους, ουδε θελετε στησει λιθον εικονογλυπτον εν τη γη υμων, δια να προσκυνητε αυτον διοτι εγω ειμαι Κυριος ο Θεος σας. 	 Li Kâcuaß Dios quixye: —Mêyîb êjalanil dios chi moco êpechßbil dios, chi moco têyîb êdios pec re têlokßoniheb. Chi moco chiruheb li pec têyîb junak retalil êdios xban nak lâin li Kâcuaß lê Dios.


Αλλ' εγω τον Θεον θελω επικαλεσθη, και εν τω Θεω θελω εναποθεσει την υποθεσιν μου 	 Cui ta lâin yôquin chi cßuluc re li raylal li yôcat chixcßulbal lâat, ac raj xinkßaxtesi cuib saß rukß li Dios. Ut tincanab raj saß rukß aßan li raylal li yôkin chixcßulbal.


Ελθε, λαε μου, εισελθε εις τα ταμεια σου και κλεισον τας θυρας σου οπισω σου κρυφθητι δια ολιγον καιρον, εωσου παρελθη η οργη. 	 Ex intenamit, ocankex saß lê rochoch ut tzßapomak li oquebâl. Mukumak caßchßinak êrib toj tânumekß xjoskßil li Dios.Li Kâcuaß tâchâlk chak saß choxa chi rakoc âtin saß xbêneb li tenamit. Tâcßutbesîk li camsîc li qui-uxman chi mukmu saß ruchichßochß. Incßaß chic tâuxmânk li camsînc chi mukmu.


Και εσκανδαλιζοντο εν αυτω. Ο δε Ιησους ειπε προς αυτους Δεν ειναι προφητης ανευ τιμης ειμη εν τη πατριδι αυτου και εν τη οικια αυτου. 	 Ut inc'a' que'raj rabinquil ut que'xtz'ektâna. A' ut li Jesús quixye reheb: -Junak profeta q'uebil xlok'al. Abanan sa' lix tenamit ut sa' li rochoch inc'a' q'uebil xlok'al, chan.Ut inc'a' q'ui li milagros li quixbânu aran xban nak inc'a' que'raj pâbânc li tenamit.


Και επραξε πονηρα ενωπιον του Κυριου, κατα τα βδελυγματα των εθνων, τα οποια εξεδιωξεν ο Κυριος απ' εμπροσθεν των υιων Ισραηλ 	 Laj Manasés quixbânu li incßaß us chiru li Kâcuaß. Quixbânu li mâusilal li queßxbânu li tenamit li queßisîc xban li Kâcuaß nak eb laj Israel queßoc saß li naßajej aßan.


Πολλοι ζητουσι το προσωπον του ηγεμονος αλλ' η του ανθρωπου κρισις ειναι παρα Κυριου. 	 Nabaleb li teßraj tâuxk usilal reheb xban li acuabej. Abanan caßaj cuiß li Kâcuaß narakoc âtin saß tîquilal.Eb li tîqueb xchßôl xicß nequeßril li incßaß us. Abanan li incßaß useb xnaßleb xicß nequeßril li tîquil chßôlej.


ειναι δε συνηθεια εις εσας να σας απολυσω ενα εν τω πασχα θελετε λοιπον να σας απολυσω τον βασιλεα των Ιουδαιων; 	 Lâex c'aynakex nak na-ach'abâc junak li prêx sa' li nink'e Pascua. ¿Ma têraj nak tincuach'ab chêru lê rey lâex aj judío? chan laj Pilato.Eb a'an que'xjap re ut que'xye: -Inc'a'. Mâcuach'ab li cuînk a'an. Ach'ab laj Barrabás, chanqueb. Laj Barrabás, a'an jun aj êlk'.